Son Akşam Yemeği
Elli yıl önce Floransa’da büyük bir sel baskını binlerce işi tehlikeye attı. Şimdi büyük bir resim sonunda orijinal haline geri döndü.
Tam 50 yıl önce, 4 Kasım 1966’da Arno nehri taştı ve şehrin yüzyıllar boyu gördüğü en büyük sel olayını Floransalılara yaşattı.
Çamurlu sular binlerce Floransalının evini bastı. Sel, 34 kişinin hayatına mal olan küçük bir uyarı ile geldi. Şiddetli sel sokaklara, evlere, mağazalara, müzelere, kiliselere ve kütüphanelere girdi.
Modern zamanların en büyük felaketlerinden birinde sel tarafından binlerce fresko, resim, heykel ve nadir kitaplar tahrip oldu ya da büyük zarar gördü.
“Çamur melekleri” olarak bilinen genç gönüllülerden oluşan bir çok insan, Floransa’nın hazinelerini kurtarmak için Avrupa’nın ve Amerika’nın her yerinden geldi.
Restoratörlerin derhal müdahalesi ve sonraki yıllarda restorasyonun yeni yöntemleri, hasar gören sanat yapıtlarının neredeyse tamamının kurtarılmasını mümkün kıldı.
Bununla birlikte, bir şaheser tasarrufun ötesinde değerlendirildi.
Kırık Paneller
Giorgio Vasari’nin beş ahşap panele sahip büyük bir tablo olan “Son Akşam Yemeği”, dört yıl boyunca saklamada kaldı ve restoratörler kırık panellere dokunmaya bile cesaret edemedi.
Günümüzde, restore edilemeyen en büyük hasar görmüş sanat eseri olan Vasari’nin “Son Akşam Yemeği”, Santa Croce Kilisesi’nde halka arz edilmek üzere iade edildi.
Floransa’daki tanınmış restorasyon merkezi Opificio delle Pietre Dure (OPD) başkanı Marco Ciatti “Gerçeğe dönüşen bir rüya” dedi.
Yüksekliği 8 metre ve genişliği 21 metreden fazla olan Vasaris’in tablosu, Murate Manastırı rahibeleri tarafından Floransa’ya nakledildi. Vasari, sanat tarihinin ilk büyük kitaplarından biri olan “En Mükemmel İtalyan Ressamlarının Hayatı, Heykeltıraşlar” ‘da bahsedilen en iyi ressamlardan biri olarak biliniyordu.Ayrıca bir mimardı.
Rahibelerin manastır kuralları, erkek sanatçıların manastırda kalmasını yasakladı; bu nedenle Vasari, öğrencilerinin resimlerini beş taşınabilir kavak paneline böldü, böylece başka yerlerde eser üzerinde çalışıp parçaları manastıra taşıyabildi. 1546’da anıtsal tabloyu tamamladı.
Restorasyon
Birkaç kez taşındıktan sonra, “Son Akşam Yemeği”, Santa Croce Kilisesi müzesinde kuruldu. Nehir sular altında kaldığında, pis, yağlı suyun içine en az 12 saat boyunca tamamen batmış halde kaldı.
Selden sonraki ilk saatlerde sanat mühendisi Umberto Baldini önderliğindeki bir restoratör ekibi, panelleri ayırdı ve boyanın dökülmesini önlemek için umutsuz bir girişimle Japon kağıdının koruyucu tabaka yerlerini uyguladı.
Ciatti, “Sistemin işe yaradığını söyleyebiliriz ancak kağıt tutturmak için kullanılan tutkal çok güçlü bir akrilik reçinedir, ancak onlarca yıldır geçirimsiz bir plaka haline gelmiş” dedi.
”Ciatti bana 10 yıl önce sel felaketinin 40.yılında panelleri gösterdiğinde, görebildiğim tek şey gri kabuk oldu. Kavernöz OPD laboratuarında yatay olarak yerleştirildiğinde, paneller ilk kez görebildim. Vasari’nin resmi, kurutulmuş, kırık kağıt kabuğunun altında görünemez haldeydi.”
Ciatti’nin ekibi çeşitli konularda yüzleşmek zorundaydı. Birincisi, ahşap desteğinin ve tabanın altında tabaka problemi vardı. Bir bağlayıcı, tebeşir ve hayvan tutkalından oluşan bu tabaka boya yüzeyindeydi.
Ciatti, “Ahşap paneller kuruduğunda küçüldü ve çekti, bu sırada tebeşir ve tutkal suda çözünerek boyanın rengini dramatik bir şekilde açtı” dedi.
“Ahşabın daralması ve zemin katmanının dekolte olması, boyalı yüzeyin ayrışmasına neden oldu” diye ekledi.
Bu arada, restoratörler başka bir sorunla karşı karşıya kaldılar: Vasari imzalı tablonun boyasını çıkarmadan kağıdı ve reçineyi nasıl soyacaklardı?
40 Yıl Sonra İlk Kez
On yıl önce, Opificio’daki kıdemli resim sorumlusu Roberto Bellucci, kağıt tabakasını ve yapışkan olarak kullanılan akrilik reçinenin nasıl çıkarılacağını buldu. Opificio’daki ziyaretim sırasında sakallı bir Aziz Petrus’un 40 yıl sonra ilk kez kağıt kabuğundan çıktığını gördüğüm için şanslıydım.
Şaşırtıcı bir şekilde, Aziz Petrus’un kıyafetlerinin maviliği ve sarısı hala canlıydı.
Ciatti, “Renk hala orada, kir, yapıştırıcı madde ve kağıt altında … Baldini’nin acil müdahalesi olmadan resim sonsuza kadar kaybolacaktı” dedi.
Getty Vakfı ve Prada, OPD’ye büyük bir bağış sağladığında, Ciatti’nin ekibi ahşap panelleri onararak dört yıl içinde resmi stabilize edebildi.
Kıdemli resim mühendisi Ciro Castelli, su geçiren panellerde açılan yarıklardan faydalanarak ahşabı orijinal boyutuna döndürdü. Ahşabın daralmasına karşı koymak için boşluklara küçük kavak ağacı şeritleri yerleştirildi.
Özel sentetik reçineler kullanarak Bellucci, zemin tabakasını sabitlerken pul haline getirilmiş boyanın yapışmasını yüzeye geri döndürmeyi başardı.
Ciatti, “Sonuç şaşırtıcı, beklentilerimin ötesine geçti, başarımız yenilikçi ürünler ve teknolojilerden kaynaklanıyor ancak hepsinden önemlisi restoratörlerin becerilerine” dedi.
“Son Akşam Yemeği” artık canlı renk, ışık ve gölgenin tüm ihtişamıyla karşımıza çıkıyor.
Ciatti, tablodaki renkte meydana gelen ufak bir kaybın sel nedeniyle değil, muhtemelen önceki restorasyon çabalarından kaynaklandığını söyledi.
1594 ve 1718’de resim üzerindeki en az iki müdahaleyi anlatan yazıları mevcuttur.
Kaynak : Seeker