Parkinson Tedavisi
Parkinson hastalığının tedavisi bulunmamaktadır, ancak ilaçlar, ameliyatlar ve yaşam tarzı değişiklikleri belirtilerin tedavisine yardımcı olabilmektedir. Reçeteli ilaçlar Parkinson hastalığı için verilen en yaygın ve genellikle ilk tedavi türüdür. Diğer yandan, Parkinson hastalığını ve belirtilerini yönetmeye yardımcı olabilecek birçok terapi yöntemi de bulunmaktadır. (1)
İlaç Tedavisi
İlaç, Parkinson hastalığının titreme ve hareket problemleri gibi ana belirtilerini iyileştirmek için kullanılabilir. Bununla birlikte, mevcut tüm ilaçlar herkes için yararlı değildir ve her birinin kısa ve uzun vadeli etkileri farklıdır.
Genel olarak üç ana ilaç türü kullanılır:
- Levodopa
- Dopamin agonistleri
- Monoamin oksidaz-B inhibitörleri
Uzmanınız, her bir ilaçla ilişkili riskler de dâhil olmak üzere, ilaç seçeneklerinizi açıklayabilir ve hangisinin sizin için en iyi seçenek olduğunu tartışabilir. Durum ilerledikçe ve ihtiyaçlarınız değiştikçe düzenli incelemeler gerekecektir. (2)
Derin Beyin Stimülasyonu (DBS)
Derin Beyin Stimülasyonu (DBS), tıpkı bir kalp pili gibi beynin belirli kısımlarını uyarmak için elektrot kullanır. DBS, Parkinson hastalığı için en sık uygulanan tedavi yöntemlerinden biri olmasına rağmen, herkes için uygun değildir.
Bu tedavi yönteminde, bir pals üreteci (bir pil paketi ile birlikte) göğüs köprücük kemiğine yakın implante edilir. Jeneratörden gelen bir tel, Parkinson hastalığının motor belirtilerine neden olan sinyallere müdahale etmek için ince kontrollü, ağrısız elektrik sinyallerini beyne gönderir. DBS beynin bir veya iki tarafında kullanılabilir. Kullanılan beynin tarafı vücudun karşı tarafını etkiler. (3)
DBS ameliyatı olursanız uyarının dikkatli bir şekilde ayarlanması için birkaç ay boyunca sık sık tıp merkezine dönmeniz gerekebilir. İlk birkaç aydan sonra arada sırada kontrol ettirmeniz gerekebilir. Pals üreticisindeki pil takımının her üç ya da beş yılda bir değiştirilmelidir.
DBS hafıza sorunları, halüsinasyonlar, şiddetli depresyon, sağlığın bozulması gibi sonuçlar yaşayan kişiler için önerilmez. Her ameliyatta olduğu gibi, DBS ameliyatı da enfeksiyon riski taşır. DBS bir beyin cerrahisidir, az da olsa beyin kanaması veya felç riski vardır. (4)
Diğer Parkinson Ameliyatları
Pallidotomi ve talamotomi, motor belirtilere neden olan beyin parçalarını kalıcı olarak yok eden ameliyatlardır. Derin beyin stimülasyonu (DBS) yapılmadan önce bu ameliyatlar daha yaygındı.
Pallidotomi ve talamotomi kısa süre önce tekrar araştırılmaya başlanmıştır, çünkü bu işlemlerin cerrahi müdahaleye ihtiyaç duymadan invaziv olmayan bir şekilde yapılabilen ultrason versiyonları bulunmaktadır. (5)
Sağlıklı Bir Diyet
Normal, sağlıklı bir diyet, Parkinson hastalığı olanlar dâhil olmak üzere herkes için faydalıdır. Kabızlık, Parkinson hastaları için bir sorun olabilir; bu nedenle, bol miktarda sıvı içeren ve lif açısından zengin bir diyet yardımcı olabilir. Diyette bulunan protein, Levodopa ilacının emilimini sınırlayabilir, bu nedenle bu ilaçla beraber çok fazla protein almamalıdır. (6)
Parkinson hastalarında antioksidanların, kafeinlerin ve takviyelerin olası faydaları hakkında araştırmalar devam etmektedir. Ancak şu anda herhangi bir diyet faktörünün durumun önlenmesinde veya tedavisinde yararlı olduğuna dair kesin bir kanıt bulunmamaktadır. İlaçlarla etkileşim kurabileceğinden dolayı daima aldığınız takviyeleri veya bitkileri doktorunuza bildirin. (7)
Fizik Tedavi
Düzenli olarak yapılan egzersiz, Parkinson hastalığı olan insanlarda güç, esneklik ve dengenin yanı sıra depresyonla mücadele etmeye de yardımcı olabilir. Aşağıdaki alıştırmalar ve etkinlikler faydalı olabilir: (8)
- Tai chi: Bu egzersizin hafif ile orta derecede Parkinson olan insanların hareketliliğini, esnekliğini ve dengesini geliştirmesine yardımcı olabilmektedir.
- Konuşma terapisi: Konuşma terapisti, konuşma ve yutma ile ilgili sorunları aşmanıza yardımcı olabilir.
- Mesleki terapi: Mesleki terapist, giyinme, yemek yeme, banyo yapma ve yazma gibi günlük etkinliklere yardımcı olacak teknikler geliştirmenize yardımcı olabilir.
- Alexander tekniği: Bu uygulama duruş, denge ve kas kullanımı içermektedir. Kas gerginliği, ağrı ve düşme riskini azaltabilir.
- Yoga: Esnekliği ve dengeyi geliştirmeye yardımcı olabilir. (9)
Yeni bir egzersiz programına başlamadan önce daima doktorunuzla görüşün.
Alternatif Tedaviler
Parkinson hastalığı olan bazı insanlar belirtileriyle baş etmede yardımcı olması için alternatif terapilere başvurmaktadır. Parkinson için bazı alternatif terapiler şunları içerir:
- Masaj: Masaj yaptırmak kas gerginliğine yardımcı olabilir.
- Akupunktur: Bu teknik ağrıyı azaltmaya yardımcı olabilir.
- Meditasyon: Bu uygulama stres ve ağrıyı azaltmaya yardımcı olabilir. Aklınızı bir fikir veya imge üzerine odaklayarak, refah hissinizde bir artış hissedebilirsiniz.
- Müzik veya sanat terapisi: Sanatla iç içe olmanız, ruh halinizi ve motor becerinizi geliştirmenize yardımcı olabilir.
- Evcil hayvan terapisi: Bir evcil hayvanla etkileşim kurmak, hareket ve esnekliğinizi artırmanıza yardımcı olurken, aynı zamanda duygusal sağlığınızı da geliştirir. (10)
Parkinson İçin Hangi Doktora Gidilir?
Parkinson hastalığı teşhisi ve tedavisi için öncelikli olarak fiziksel hareketi etkileyen hastalıklarla ilgili bir nöroloji (sinir sisteminin anatomi, fizyoloji ve hastalıkları ile ilgilenen tıp dalı) uzmanına başvurulmalıdır. (11)
Parkinson Hastalığı Nedir?
Parkinson hastalığı, kişinin konuşmasına yazı yazmasına müdehale eden ilerlemiş bir sinir sistemi bozukluğudur. Belirtileri genellikle yavaş yavaş gelişir. Çoğu zaman, bir el her zamankinden çok hafif titremeye başlar.
Parkinson hastalığı olan insanların hareketlerinde bir sertlik meydana geldiği fark edilir. Kişi daha önce hareket ettiği hızda hareket etmede zorluk çeker. Buna bradikinezi denmektedir. Parkinson hastası olan kişinin kasları zayıflar ve birey olağandışı bir duruş sergileyebilir.
Parkinson hastalığı, hareket bozuklukları adı verilen bir grup rahatsızlığı içermektedir. Hareket bozuklukları, beyin felci, Ataksi (denge bozukluğu) ve Tourette sendromu gibi nörolojik temelleri olan anormal vücut hareketlerini tanımlar. (12)
Parkinson Belirtileri
Parkinson nasıl anlaşılır? Parkinson başlangıcı ve gelişiminin fiziksel hareketleri etkileyen üç ana belirtisi bulunmaktadır:
Titreme – titreme, genellikle el veya kolda başlar ve ekstremite dinlendiğinde ortaya çıkma eğilimindedir.
Hareketin yavaşlığı (bradikinezi) – fiziksel hareketlerin normalden çok daha yavaş olması, günlük görevleri zorlaştırabilir.
Kas sertliği (sağlamlık) – kaslarda sertlik ve gerginlik yüz ifadeleri yapmayı bile güçleştirebilir ve ağrılı kas kramplarına (distoniye) neden olabilir.
Parkinson hastalığından başka nedenleri de olabileceğinden, bu ana belirtilere bazen doktorlar tarafından parkinsonizm denmektedir. (13)
Parkinson Nedenleri
Parkinson neden olur? Parkinson hastalığında beyindeki belirli sinir hücreleri (nöronlar) yavaş yavaş parçalanır veya ölür. Belirtilerin birçoğu beyninizde dopamin denilen kimyasal bir haberci üreten nöronların kaybından kaynaklanmaktadır. Dopamin seviyeleri düştüğünde anormal bir beyin aktivitesine neden olur ve bu da Parkinson hastalığına yol açar.
Parkinson hastalığının nedeni bilinmemektedir, ancak aşağıdakiler de dahil olmak üzere çeşitli faktörlerin rol oynadığı düşünülmektedir:
- Genetik faktörler
- Çevresel tetikleyiciler
- Lewy cisimciğinin varlığı (14)