Mucize: Arılar Ufacık Kanatlarıyla Nasıl Uçabiliyorlar
Arıların matematik yasalarına karşı gelir gibi göründüğünü ilk kez 1930’larda fark ettik. Hesaplamalar, kanatlarının vücutlarını yerden havalandırmak için yeterli kaldırma kuvvetini sağlayamadığını gösterdi; ama bu onları durdurmadı.
“Arılar, her şekilde uçuyorlar, çünkü insanların imkansız olduğunu düşünmeleri onları ilgilendirmiyor”
diyor dış ses 2007 Arı Filmi’nin açılışında. Şimdi yeni bir matematiksel analiz, arıların yanı sıra diğer böcekler ve küçük kuşların uçmayı gerçekte nasıl başarabildikleri hakkında eksiksiz bir resim ortaya koydu.
1990’lara kadar, arıların kanatları üzerinde ticari uçakların kullandığına benzer bir kaldırma kuvveti oluştuğuna inanılıyordu. Fakat 1996’da arıların, kanatlarının ön kenarlarında da ön kenar vorteksi olarak bilinen küçük kasırga benzeri hava akışları olduğu keşfedildi. (LEV’ler)
“Başlangıçta, herkes bunun aradığımız büyülü çözüm olduğunu düşündü. İnsanlar voterkslere adeta tapındılar ve ekstra kaldırma kuvvetinden onların sorumlu olduğunu varsaydılar”
diyor Manchester Üniversitesinden Mostafa Nabawy.
Fakat sekiz deneyi sekiz farklı türle yeniden analiz eden Nabawy ve meslektaşları, LEV’lerin ekstra kaldırma kuvveti yaratmadığını gösterdi. Her biri kaldırma kuvveti yaratmak için farklı mekanizmalar kullanan üç farklı matematiksel model yaratarak ve modelleri orijinal deneylerle karşılaştırarak, bu yaratıkların nasıl havada kaldıklarını çözebildiler.
Küçük Kasırgalar
Şaşırtıcı şekilde, LEV’lerin önceden düşünüldüğü üzere direkt olarak kaldırma kuvveti yaratmadıklarını buldular. “Bunun yerine, LEV’lerin kanatların duraksamaksızın daha yüksek bir baskı açısında uçabileceği anlamına geldiğini bulduk.” diyor Nabawy.
Arı kanadı kenarındaki hava girdapları, böceğin kanatlarını gökyüzüne doğru daha keskin bir şekilde açıp kanat üzerinde hava akışının gelişmesini sağlar. Bu daha yüksek kanat açısı, arılara, meyve sineklerine ve hatta sinek kuşlarına uçmaları için yeterli kaldırma kuvvetini verir.
Eğer bir arı uçuşun ortasında olsaydı ve LEVler dönmeyi bıraksaydı, arı birden teklerdi; bunun anlamı kanadın üstü ve alt kısmı arasındaki basınç farkı kaldırma kuvvetinin düşmesinden sorumlu olurdu. Daha sonra havadan düşüp zeminde sıçrayarak ve nihayetinde savrularak, arkalarında bir ağrıyla dururlardı.
“Gerçek kanatlardan ölçülen verilere karşı bu matematiksel fikirleri test ederek, yazarlar inandırıcı bir biçimde göstermiştir ki, en iyi açıklama, ön-kenar vorteksi durmayı engellemektedir.”
diyor Royal Veterinary College’dan Richard Bomphrey.
Arıların nasıl uçtuklarını anlamak ve bu sözde paradoks konusunda son sözü söylemek kendi başına değerli bir hedeftir. Fakat bu yeni çalışma aynı zamanda, “ fanların, türbinlerin veya teslimatlar için yapılmış minyatür uçan araçların, gözetim veya arama kurtarma görevlerinin gelişmesinde önemli bir etkiye sahip” olabilir. diyor Bomphrey.
Çeviri: Zeynep Şenel Gencer
Yazar: Timothy Revell
Kaynak: newscientist
Journal reference: Journal of the Royal Society Interface, DOI: 10.1098/rsif.2017.0159
Bir önceki yazımız olan ‘Eski’ DNA’ya Sahip Bebek Somonlar Araştırmacıları Şaşırttı başlıklı makalemizde akarsu, avcılık ve balık hakkında bilgiler verilmektedir.