27 Mar Disleksi Nedir? Disleksi Alt Grupları
“Okuma ve yazma görevlerinde başarı açıkça modern toplumlardaki sosyal farklılaşmanın en önemli eksenlerinden biridir.” –J. Goody ve J. Watt,1961
Anne babalar ve psikologlar aynı yaştaki çocuklardan büyük bölümünün yalnızca zevk ve huy bakımından değil, beceriler ve geliştirme bakımından da birbirlerinden farklı olduğunu iyi bilirler. Kimi okumayla ilgili birtakım konularda yaşıtlarından daha büyük zorluklar yaşar ve onların gerisinde kalırlar. Zekaları normal görünse de okumayı bir türlü sökemezler.
Disleksikler kısa sürede bir kısır döngünün içine düşerler. Okumaları yavaş zahmetli ve sıkıntı vericidir. Çok büyük bir çabayla çok az başarı gösterirler, okumaktan kaçınırlar. Bu nedenle de, beceri edinmede diğerlerine ayak uydurmaları asla mümkün olmaz.
Disleksi, sözcükler konusunda sıkıntı yaşamak demektir. Sözlük körlüğü ve özel bir okuma-yazma kusuru olarak nitelendirilir.
Esas olarak, iyi bir öğrenim ve sıkı çalışmaya karşın normal okuma yeteneğinin kazanılmasında zorluk olarak tanımlanır. Geleneksel disleksiye kimi zaman gelişimsel disleksi denir ve beceriyi edinmeyle ilgili zorluklarla ilgilidir. Edinimsel disleksi ise genellikle okumada ustalaştıktan sonra yaşanılan bir kriz veya travma durumununun ardından okumada zorluklar görülmesidir.
Özünde, tanının karşısındaki birincil sorunlar, esas olarak kişinin sözü seslendirme (fonolojik sistemi) nedeniyle sözcüğün şifresinin çözülmesi ve telaffuz edilmesidir. Sorunun;
- Yetersiz eğitim olanakları
- İşitme ya da görme bozuklukları
- Nörolojik bozukluklar
- Major Sosyo-Duygusal
zorluklardan kaynaklandığına emin olmak gerekir. Doğru ve akıcı sözcük okuma veya telaffuz etme yeteneği; yavaş, yetersiz ve büyük zorluklarla gelişiyorsa, disleksi belirli sorunlar yaşıyor görünmektedir. Karmaşık sözcükleri ve sözcük olmayan şeyleri tekrarlamakta da zorluk çekerler.
Disleksi alt grupları
Psikologlar, hemen hemen her psikolojik sorunlarda olduğu gibi, bu sorunu yaşanların hiç de tek tip olmadıklarına ve genellikle alt gruplarda toplanabileceklerine dikkat çekerler. Bu disleksi alt grupları ayrımını yapmaktaki temel sorun, psikologların bu konuda pek uzlaşmaya varamamasıdır. 1960’larda önerilen iki ayrım vardır. İşitsel ve Görsel Disleksi
İşitsel Disleksi nedir?
İşitsel Disleksi; ses birimlerini ayırt etmek ve bunları bir sözcüğe bağlamak, ya da bir sözcük oluşturabilecek şekilde bir araya getirmekle ilgili sorunlardır. İşitsel disleksikler b ve p ya da d ve t gibi benzer harfleri ayırt etmekte güçlük çekerler.
Görsel Disleksi nedir?
Harfleri ve sözcüklerin görüntülerini yorumlamak, hatırlamak ve anlamakta güçlük çekerler. Görsel disleksikler sözcüğün görsel biçimlerini tanımakta zorlanırlar. Bu durumda; “sap” sözcüğü “pas” “naz” sözcüğü ise “zan” olarak anlaşılabilir. Aynı zamanda sözcükleri duyduğu gibi yazarlar. Bu sorun Türkçe’de pek karşılaşılmaz fakat İngilizce’de “what” sözcüğünü “wot”, “rough” için “ruff” şeklinde yazarlar.
Ek olarak içlerinde; Albert Einstein, Leonardo Da Vinci , Steave Jobs gibi bir çok ünlü isimin disleksik olduğu bilinmektedir. Disleksi ile IQ arasında bir ilişki yoktur.