SUDAN’DA DOLAŞIMDA OLAN AŞI KAYNAKLI TİP 2 POLİO (ÇOCUK FELCİ)
9 Ağustos 2020'de Sudan Federal Sağlık Bakanlığı, ülkede dolaşan aşı kaynaklı poliovirüs tip 2'nin (cVDPV2) tespit edildiğini DSÖ'ye bildirmiştir.
Hastalık Salgını Haberleri
1 Eylül 2020
9 Ağustos 2020'de Sudan Federal Sağlık Bakanlığı, ülkede dolaşan aşı kaynaklı poliovirüs tip 2'nin (cVDPV2) tespit edildiğini DSÖ'ye bildirmiştir. Bildirime göre, virüs, Çad ile genetik olarak bağlantılıdır (Genetik sekanslama sonuçlarına göre 12 ila 19 nükleotid değişiklik gözlemlenmiştir). İki Akut Flask Paralizi (AFP) vakası bildirilmiştir. Vakalardan ilki 48 aylık bir çocuktur ve çocukta 7 Mart 2020'de felç başlangıcı görülmüş olup söz konusu çocuk Güney Darfur eyaletinin Kas bölgesine bağlı Sulbi kentinde oturmaktadır. Eyalet ülkenin batısında ve Orta Afrika Cumhuriyeti, Güney Sudan ile sınır komşusu olup Çad sınırına yakınındadır. Vaklardan ikincisi 36 aylık bir çocuktur ve çocukta 1 Nisan 2020'de felç başlangıcı görülmüş olup doğuda Eritre ve Etiyopya sınırına yakın Gedarif eyaletindeki Al Gedarif bölgesinin Şeri kentinde oturmaktadır. Her iki çocuk bOPV aşısının (tip 1 ve 3) son dozuyla da 2019'da aşılanmıştır. İlk araştırmalar, bu vakaların ilk olarak Ekim 2019'da tespit edilen ve şu anda Çad ve Kamerun'da dolaşan CHA-NDJ-1 ortaya çıkan grubundan cVDPV2'lerle bağlantılı olduğunu göstermektedir. Yeni 11 şüpheli vaka da cVDPV2 olarak doğrulanmış olup saha araştırma raporları konsolide edilmektedir. Bu vakaların görüldüğü eyaletler: Kızıldeniz, Batı Darfur, Doğu Darfur, Beyaz Nil, Nil Nehri ve Gezira. Dolayısıyla, 9 Ağustos ile 26 Ağustos 2020 arasında, bildirilen toplam 13 cVDPV2 vakası olmuştur. Ek olarak, Hartum'dan Soba, Elgoz ve Hawasha bölgelerinden üç cVDPV2-pozitif çevresel numune tespit edilmiştir (numuneler 29 Mart 2020'de toplanmıştır). Şimdiye kadar Sudan'da izole edilen virüslerin sekanslanması, virüslerin, daha önce Sudan'a birden fazla virüs girişinin olduğu komşu Çad'da daha önce bildirilen virüslerle ilişkili olduğunu yansıtmaktadır. Sudan'da virüsün yerel dolaşımı mevcut olup Çad ile virüs bulaşı devam etmektedir.
Halk sağlığı yanıtı
Ülkede cVDPV2'nin tespit edilmesinin ardından, aşağıdaki yanıt faaliyetleri planlanmakta ve / veya uygulanmaktadır:
- Federal Sağlık Bakanı Vekili, salgının başladığı günde (9 Ağustos 2020) 8 saat içinde Sudan'da Kabine'ye bir cVDPV2 salgını görüldüğünü ilan etmiştir;
- Global Polio Eradication Initiative (GPEI) ortakları tarafından desteklenen Sağlık Bakanlığı, tam bir saha araştırması gerçekleştirmiş ve Salgının başladığı Günden itibaren çocuk felci salgınına hazırlık ve müdahale planını uygulamaya başlamıştır;
- DSÖ ve UNICEF'ten temsilcilerle salgın yanıtı için ulusal bir görev gücü oluşturulmuş, Federal Epidemiyoloji Ekibi, cVDPV2 salgını kontrolü için Ulusal Teknik Komite'nin Şartnamelerini ve oluşumunu tamamlamış ve 9 Ağustos 2020'de ilk toplantıyı gerçekleştirmiştir;
- Sağlık Müsteşarı, salgın yanıtı icra komitesine başkanlık etmektedir ve ilk toplantı 9 Ağustos 2020'de gerçekleşmiştir;
- Federal Epidemiyoloji Ekibi, Güney Darfur, Al Gedarif ve diğer eyaletlerin eyalet epidemiyoloji yöneticilerine eyaletin acil durum komitesini harekete geçirmek ve çocuk felci salgını hazırlık ve yanıt planını uygulamaya başlamak için tavsiyelerde bulunmuştur;
- Müdahale, sağlığın teşviki ve sağlıkla ilgili acil durumlar gibi diğer departmanlarla koordine edilmektedir ve komşu ülkelerle sınır ötesi koordinasyona başlanmaktadır.
DSÖ Risk Değerlendirmesi
DSÖ, cVDPV2'nin Orta Afrika ve Afrika Boynuzu boyunca uluslararası yayılma riskinin yüksek olduğunu değerlendirmektedir. Orta Afrika'nın diğer bölgeleri ve Afrika Boynuzu ile büyük ölçekli nüfus hareketleri. Çocuk felci programı tarafından bölge çapında daha kapsamlı bir risk değerlendirmesi yürütülmektedir. Afrika kıtasında 2020'de 14 ülkede 172 tip 2 vakası bildirilmiştir.
Özellikle polio’dan etkilenen ülkeler ve bölgelere sık seyahat eden ve teması olan tüm ülkelerin, herhangi bir çocuk felci vakasını hızla tespit etmek, önleme tedbirlerini uygulamak ve gerekirse yanıtı hızlandırmak için akut flask paralizi (AFP) için sürveyansı güçlendirmeleri önemlidir. Ülkeler ayrıca rutin aşılama sayesinde herhangi yeni virüs girişi veya başlamasının sonuçlarını minimize etmek için tüm bölgelerini eşit şekilde kapsayan yüksek polio aşılamasını sağlamalıdır.
DSÖ Uluslararası Seyahat ve Sağlık, çocuk felcinden etkilenen bölgelere giden tüm yolcuların çocuk felcine karşı tamamen aşılanmasını önermektedir. Çocuk felcinden etkilenen bölgelerde yaşayanlar (ve 4 haftadan uzun bir süre kalan ziyaretçiler) seyahatten sonraki 4 hafta ile 12 ay içinde ek bir doz OPV veya inaktive polio aşısı (IPV) ile aşılanmalıdır.
Uluslararası Sağlık Tüzüğü (2005) kapsamında toplanan Acil Durum Komitesi'nin tavsiyesine göre, poliovirüsün uluslararası yayılmasını sınırlama çabaları, Uluslararası Önemi Haiz Bir Halk Sağlığı Acil Durumu (PHEIC) olarak görülmektedir. Çocuk felci bulaşmasından etkilenen ülkeler Geçici Tavsiyelere tabidir. PHEIC kapsamında yayınlanan Geçici Tavsiyelere uymak için, poliovirüs bulaşmış herhangi bir ülke salgını ulusal bir halk sağlığı acil durumu olarak ilan etmeli ve 4 hafta veya daha uzun bir süre ülkeyi ziyaret eden veya ülkede yaşayan tüm uluslararası yolcuların aşılanmasını göz önünde bulundurmalıdır. CVDPV2 ile enfekte olan ülkeler, bölge sakinlerini ve uzun süreli ziyaretçileri uluslararası seyahatten 4 hafta ila 12 ay önce bir doz IPV ile aşılanmalarını teşvik etmelidir.