Ospan-Batyr, Mareşal H. Choibalsan ve SSCB MPR Elçisi I. A. Ivanov
Sincan'ın stratejik konumu ve zengin kaynakları, büyük güçlerin en yoğun ilgisini çekti: Rusya, İngiltere, ABD ve Japonya. Durum, bölge halklarının bağımsızlık için ulusal kurtuluş mücadelesi ile karmaşıklaştı.
Sincan büyük güçlerin planlarında
Sincan'ın önemli bir stratejik konumu ve zengin kaynakları Rusya (sonra SSCB), İngiltere, Japonya ve diğer birçok ülkenin yakın ilgisini çekti. Durum bağımsızlık için sürekli Uygur ayaklanmalarıyla karmaşıklaştı. Çin hükümeti, gücün tam manevi, askeri-politik ve ekonomik gerilemesi koşullarında, kuzey-batı bölgesini sadece kısmen kontrol etti.
Çin'i Batı'ya “deniz silahlarının manzaraları altında” ilk açan “İngiltere” XNUMX. yüzyılın ilk yarısında Sincan'a aktif bir ilgi gösterdi. İngilizler orada yerleşmiş olan Orta Krallık'a girdiler. İngiltere, örneğin ABD'den daha kolaydı. Ancak İngiltere fethedilenleri korumak ve mümkünse etki alanını genişletmek istedi. Sincan, İngiliz sömürge imparatorluğunun "incisi" ile sınırlanmış olduğu için önemliydi - Hindistan. Sincan, İngiliz İmparatorluğu'na karşı olası bir sıçrama tahtası olarak İngilizleri de ilgilendirdi. Bununla birlikte, İngilizler, XNUMX. yüzyılda, ulusal kurtuluş hareketi de dahil olmak üzere bölgede bir dayanak kazanma girişimleri başarıya yol açmadı. İngiltere sadece eyaletin güneyinde, Kaşgar'da bir yer edinmeyi başardı.
Birinci Dünya Savaşı'nın başlamasından sonra, Rusya'nın bölgedeki konumları belirgin şekilde sarsıldı ve devrimden sonra ve İç Savaş sırasında genellikle çöktü. Ancak İngiltere, Sincan'daki konumunu güçlendirmek için bu dönemi kullanamadı. Bölgenin, 1916 isyanının bastırılmasının ardından Rus Türkistanlı mülteciler için ve sonra beyaz göç için bir çekim yeri haline geldiğini belirtmek gerekir. İç Savaş'ın sona ermesinden sonra, zaten Sovyet olan Rusya, Sincan'daki konumunu hızla restore etti ve güçlendirdi. Bu büyük ölçüde Sincan'ın dış ticaretinin Rusya'ya yönelik olmasıydı. Zayıf Çin ekonomisi bölgenin ihtiyaçlarını karşılayamadı.
1920'lerin başında, Sovyet yetkilileri Çinlilerin yardımıyla Sincan'daki Beyaz Muhafız salgını tasfiye etti. Beyaz Muhafızların liderleri ortadan kaldırıldı, genel asker ve Kazakların çoğu af olarak Rusya'ya döndü. SSCB ve Sincan arasında güçlü ticaret kuruldu. Çoğunlukla endüstriyel ürünler Rusya'dan, Sincan'dan - tarım ürünleri, hayvancılık, atlar - getirildi. 1930'larda Sincan aslında Sovyetler Birliği tarafından finanse edildi ve sübvansiyonlar esas olarak hammadde ile ödendi. Rusya'nın bölgedeki artan ekonomik etkisi ile İngiltere, buradaki siyasi konumunu kaybetti.
1931-1934 İngilizler, Müslüman halkların güçlü ulusal kurtuluş hareketinin yardımıyla bölgedeki etkilerini yeniden kazanmaya çalıştı. Ancak, Londra bu alanda kaybetti. Ayaklanma ezildi. İngiliz diplomasisi, isyancıların yeteneklerini abarttı, İngilizlerin yanı sıra ayaklanmanın ateşinin Hindistan'ın komşu Müslüman bölgelerini etkileyeceğinden korktular, bu yüzden dikkatli davrandılar. Sovyetler Birliği ayaklanmanın bastırılmasına aktif olarak yardım etti. Sonuç olarak, Moskova Londra'yı aştı. Sincan SSCB'nin etki alanına girdi. İngiltere'nin (1937'de, 1940'ların ilk yarısında) kendilerini Sincan'da kurma girişimleri yine başarıya yol açmadı. İngiliz sömürge imparatorluğu dikişlerde patlıyordu (Hindistan 1947'de bağımsızlık kazandı) ve Londra Sincan'a kadar değildi. Buna ek olarak, İngiltere'nin yerini Batı dünyasının lideri konumundan Amerika Birleşik Devletleri aldı.
Sincan ile ilgilenen ikinci büyük emperyalist yırtıcı Japon İmparatorluğu idi. Japon elitleri tüm Asya'yı talep etti. Tokyo, Sincan ile ticaretle ilgilenmiyordu. Ancak bölge, gücünü Orta Asya, Pamirs, Tibet ve İngiliz Hindistan'a yaymak için mükemmel bir stratejik köprübaşıydı. Ayrıca, kuzey-batı bölgesi SSCB'ye saldırmak için kullanılabilir. Daha sonra Japonlar Sincan'ın zengin doğal kaynaklarıyla ilgilenmeye başladı. İngiltere gibi Japonya da en çok I. Dünya Savaşı, Rusya'da devrim ve huzursuzluk döneminde aktifti. Japon istihbaratı eyalete girdi, Japon malları piyasayı doldurmaya başladı. Ayrıca, SSCB'nin bölgedeki başarıları ve Orta Çin'deki ABD ile mücadelesi Japonya'yı baskıyı hafifletmeye zorladı.
Japonya'nın genişlemesinde yeni bir aşama, Mançurya'nın yakalanması ve 1931'de Manzhou-Guo kukla devletinin yaratılmasıyla ilişkilidir. Japonlar Sincan'da benzer bir kukla devlet (Müslüman) yaratma fikrini barındırmaya başladı. Aynı zamanda, İngilizler gibi Japonlar da Müslüman ayaklanmalarını kullanmaya çalıştı, ancak isyancıların yenilgisi bu planlara son verdi. Buna ek olarak, Japon ajanları İngiliz ve Ruslardan daha zor koşullarda çalışmak zorunda kaldı. Sincan, Japonya'dan çok uzaktı (İngilizler konsolosluklara dayanıyordu). 30'ların ikinci yarısında, Japonya eyalete nüfuz etmeye devam etmeye çalıştı. Ancak 1937'de Japonya'nın Çin'i işgalinden bu yana Göksel İmparatorluğun ana arka üssü ve iletişimi haline gelen Moskova'nın bölgedeki konumunun keskin bir şekilde güçlendirilmesi, bu planları yok etti. Ve ABD ile savaş nihayet onları ikinci veya üçüncü plana itti.
Kırmızı sincan
30'lu yıllardan beri, Sovyet hükümeti sadece ticareti geliştirmekle kalmadı (30'ların ortalarında SSR, Sincan ticaretinde neredeyse tamamen tekele sahipti), ancak bölgedeki yol yapımına yatırım yaptı. Yalnızca 1935'te, Sincan'daki Sovyet uzmanları tarafından bir dizi yol inşa edildi: Urumçi - Khoros, Urumçi-Zaysan, Urumçi - Bakhty, Urumçi - Hami. Moskova tarımın gelişmesine yardımcı oldu: uzmanlar, ulaşım, arabalar, aletler, tohumlar ve soyağacı sığır gönderdi. Birliğin yardımıyla bölgenin sanayileşmesi başladı.
Çin'in tamamen çöküşünün zeminine karşı, yerel makamlar Sincan'ın SSCB'ye katılım sorununu defalarca gündeme getirdiler. Nisan 1933'te, askeri darbenin bir sonucu olarak, Albay Sheng Shitsai (yakında bölge valisi ve bölge valisi) Sincan'da iktidara geldi. Sovyet yanlısı bir politika izledi. İlginç bir şekilde, eski Beyaz Muhafızlar (Albay Pavel Papengut) Sheng Shitsu'nun iktidarı ele geçirmesine ve ordusunu oluşturmasına yardımcı oldu. Kasım 1934'te isyancı Uygurlar Doğu Türkistan Cumhuriyeti'ni yarattı. General Sheng Shitsai Moskova'yı ziyaret etti ve SSCB'nin tam desteğini aldı. Sovyetler Birliği, İngiltere ve Japonya bölgesinde artan nüfuzdan korktuğu için Uygur ayaklanmasının bastırılmasına yardımcı oldu. Yakınında bir Müslüman devleti kurmak tehlikeliydi. Sözde Sheng Shitsuy'a yardım etmek için Kızıl Ordu'dan kurulan Altay Gönüllü Ordusu. Sonuç olarak, ayaklanma 1934'te ezildi, Müslüman Cumhuriyeti kaldırıldı.
1937'de yeni bir Uygur ayaklanması başladı (İngiliz istihbaratının yardımı olmadan değil), fakat aynı zamanda Sovyet-Çin kuvvetlerinin ortak çabalarıyla da bastırıldı. 1937'de başlayan Çin-Japon savaşı, Moskova'nın Sincan'daki konumunu daha da güçlendirdi. Bölge, SSR'nin yardımıyla, dünya ile iletişim için en önemli iletişimi olan Çin için güçlü bir arka üs haline geldi. Sovyet uzmanları yollar inşa etmeye ve endüstri geliştirmeye devam ettiler. Savaşçıları monte ettikleri bir uçak fabrikası bile inşa ettiler.
Böylece, II. Dünya Savaşı'nın patlak vermesinden önce, Sincan SSCB'nin etki alanına sıkıca girdi. Ticaret, finans (yerel para birimi SSCB Devlet Bankası tarafından sağlandığı ölçüde), ekonomi, silahlı kuvvetler, her şey Moskova'nın kontrolü altındaydı. Sheng Shitsai'nin SSCB Komünist Partisi'ne katıldığı noktaya geldi. Sincan, Çin'in Chiang Kai-şek hükümetine sadece resmi olarak itaat etti. Moskova, stratejik askeri nedenlerden ötürü Sincan ile ilgileniyordu: bölge Sovyet Türkistanı tarafından kaplanmıştı ve özellikle Japonya'ya düşman güçlere teslim edilemedi. Öte yandan, bu zamana kadar Sincan'da stratejik olarak önemli kaynaklar keşfedildi: uranyum, tungsten, nikel, tantal, vb.
1933-1944 yıllarında Sincan Genel Valisi Sheng Shitsai
İkinci Dünya Savaşı Dönemi
Yeni bir dünya savaşının patlak vermesi bölgedeki durumu önemli ölçüde değiştirdi. Çin'in Kuomintang hükümetinin ardından, SSCB’nin savaşın ilk aşamasında büyük yenilgilerinden etkilenen “Sincan Prensi” Sheng Shitsai, Moskova ile yakınlaşma politikasını terk etti. Çin ve Sincan'da, Sovyet devletinin artık aynı hacimde yardım sağlayamayacağına karar verdiler, bu yüzden yeni bir ortak aramamız gerekiyor. Buna ek olarak, Japonya ABD'ye saldırdıktan sonra, Amerikalılar Çin'e karşı tutumlarını değiştirdiler. İngiltere konsolosluğunu Urumçi'de (Sincan'ın başkenti) açtı. Kuomintang Çin, ABD'den mali ve askeri yardım almaya başladı. Amerikan askeri danışmanları ülkeye geliyor. Sincan ABD satın aldı stratejik bir bölge pozisyonu, ana ulaşım arter Çin ve güçlerini tedarik etmek.
Sonuç olarak, Sincan "prensi" Çin Komünistlerine karşı baskı başlattı. Sincan, Çin gibi Sovyet karşıtı tutumlar üstlendi. Kuomintang birlikleri eyalete transfer ediliyor. 1943'e kadar Sincan ile Sovyet devleti arasındaki işbirliği neredeyse tamamen koptu. Ortak girişimlerin (esasen Sovyet) ticareti ve faaliyetleri kısıtlandı, Sovyet uzmanları ve birlikleri geri çekildi. SSCB bölgedeki SSCB'nin yerini alıyor. Amerikalılar Urumçi'de bir konsolosluk açıyor, askeri tesisler kuruyorlar.
Öte yandan, Washington o sırada SSCB ile ilişkileri ağırlaştırmakla ilgilenmiyordu (Almanya ve Japonya henüz yenilmedi) ve bu nedenle temkinli bir politika izledi. Böylece Amerikalılar, Xinjiang Sheng Shitsai Genel Valisi olan rahatsız edici Moskova eyaletinden çıkarılmasında yardımcı oldular. Ayrıca, Amerikalı diplomatlar, Sovyetler Birliği'nin yerel ulusal kurtuluş hareketi ve 1944'te, ilin üç kuzey bölgesini içeren Ili, Tachen ve Altai'nin yaratılmasına yönelik aktif desteğini körleştirdi. Cumhuriyet, SSCB'nin izni ile Çin Halk Cumhuriyeti'nin bir parçası haline geldiği 1949'a kadar vardı. Japonya'yı yendikten sonra ABD, Çin'deki konumunu güçlendirmeye çalıştı, ancak orada Moskova'nın yardımıyla Komünistler yenildi. Bu nedenle, Amerikalıların Çin ve Sincan'da (Müslüman hareketine güvenecekler) bir dayanak kazanma planları çöktü.
Moskova "uçuş" sonra Sheng Shitsai daha önce ezmek yardımcı olan isyancı hareketi desteklemeye başladı. Sovyetler'in yardımıyla İkinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti (WTR) kuruldu. Mareşal Alikhan Tura cumhurbaşkanı ilan edildi. Sincan, iki kısma ayrıldı: Çin hükümeti ve başkent Gulja şehrindeki isyancı ile. 1945'te WTR'nin ulusal ordusu kuruldu. Ordu Uygurlara, Kazaklara ve Ruslara dayanıyordu. Cumhuriyet birlikleri Kuomintang'a karşı bir dizi başarılı operasyon gerçekleştirdi.
"Saha komutanı" Ospan-Batyr İslam
Ospan batyr. Baytak Bogdo'daki çatışma
Doğu Türkistan Cumhuriyeti birleşmedi. Hükümette bir bölünme vardı, iki grup savaştı. Bireysel ilçe ve birimlerin liderleri ayrılıkçılık gösterdi. Bu, özellikle İslam'ın Ospan-Batyr (Osman-Batyr) en çarpıcı "alan komutanlarından" birinin eylemlerinde telaffuz edildi. 1930'larda az bilinen bir çete lideriydi. 1940 yılında, Ospan, Vali General Sheng Shitsai'ye karşı Altay bölgesinde Kazak ayaklanmasının liderlerinden biri oldu. İsyan, yetkililerin otlakları ve sulama yerlerini yerleşik köylüler olan Dungans ve Çin'e aktarma kararından kaynaklandı. 1943'te Altay Kazakları, yetkililerin onları Sincan'ın güneyinde yerlerine götürmeleri ve Çinli mültecileri göçebelerine yerleştirme kararları nedeniyle yeniden isyan etti. Ospan Moğolistan Halk Cumhuriyeti lideri Choibalsan ile görüştükten sonra silah isyancılar MPR'yi sağladı. 1944 baharında Osman Batyr Moğolistan'a çekilmek zorunda kaldı. Ayrıca, biriminin ayrılması MPR ve SSCB hava kuvvetleri tarafından karşılandı. 1945 sonbaharında, Osman-Batyr müfrezesi Altay Bölgesi'nin Kuomintang'dan kurtuluşuna katıldı. Bundan sonra Ospan-Batyr, Altay Bölgesi WTR Valisi tarafından atandı.
Ancak, bu kadar yüksek bir pozisyon isyancı komutanı tatmin etmedi. WTR hükümeti ile hemen anlaşmazlıklar başladı. Altay valisi cumhuriyetin liderliğinin talimatlarına uymayı reddetti ve birlikleri ordunun komutasına uymadı. Özellikle, WTR ordusu Kuomintang birliklerine karşı askeri operasyonları askıya aldığında (WTR liderliği Sincan'da tek bir koalisyon hükümeti oluşturmak amacıyla müzakerelere başlama önerisini kabul etti), Ospan-Batyr birlikleri sadece bu talimatlara uymayı başaramadılar, aksine, faaliyetlerini yoğunlaştırdılar. Aynı zamanda, çeteleri sadece Kuomintang birimleri ve vagonları tarafından değil, aynı zamanda VTR tarafından kontrol edilen köyler tarafından da parçalandı ve yağmalandı. Stalin'in Ospan-Batyr'ı "sosyal bir haydut" olarak adlandırdığı hiçbir şey için değildi.
Ospan, Moğolistan'ın desteğini umarak WTR ve Çin'den tamamen bağımsız olan Altay Hanlığı yaratma planlarını kullandı. Bu Moskova için endişe yarattı. NKVD başkanı Beria, bu Kazak Robin Hood'a karşı eylemleri Mareşal MPR Choibalsan ile koordine etmek için Molotov'a döndü. Ancak, ordunun komutası ve WTR'nin liderliği, Sovyet temsilcileri ve şahsen Choibalsan'ın isyancı komutanın akıl yürütmesine neden olma girişimleri başarılı olmadı. 1946 yılında hastalığa atıfta bulunarak vali görevinden ayrıldı ve “alan komutanı” nın serbest hayatına geri döndü. WTR'nin bir parçası olan yerleşimleri soydular.
1946'nın sonunda, Ospan Kuomintang yetkililerinin tarafını aldı ve Altay Bölgesi'nde özel yetkili Sincan hükümeti görevini aldı. WTR ve MPR'nin en tehlikeli düşmanlarından biri oldu. Haziran 1947'nin başında, Kuomintang ordu birliklerinin desteğiyle yüzlerce savaşçının Ospan-Batyr'inin ayrılması, Baytak-Bogdo bölgesinde Moğolistan'ı işgal etti. Ospan'ın haydutları sınır karakolunu yok etti ve MPR'nin derinliklerini işgal etti. 5 Haziran'da Moğol birlikleri Sovyetin desteğiyle yaklaştı havacılık düşmanı devirdi. Sonra Moğollar Sincan'ı işgal etti, ancak Çin'in Betashan karakolunda yenildiler. Daha sonra, her iki taraf da birkaç baskın değiştirdi; çatışmalar 1948 yazına kadar devam etti. Baytak-Bogdo olayından sonra Pekin ve Moskova karşılıklı suçlamalar ve protestolarla notlar aldılar.
Ospan, Kuomintang hükümetinin yanında kaldı, insanlar, silahlar, mühimmat tarafından takviye edildi ve 1947 sonbaharında Altay Bölgesi'nde Dünya Ticaret Örgütü'nün birlikleri ile savaştı. Shara-Sume İlçesinin başkentini geçici olarak ele geçirmeyi bile başardı. Cumhuriyet yetkilileri ek seferberlik yapmak zorunda kaldı. Yakında Ospan-Batyr yenildi ve doğuya kaçtı. 1949'da Çin'deki Kuomintang yenildi. Komünistler Sincan'ı yenip işgal ettiler. Ospan yeni hükümete isyan etti. 1950'de isyancı lider yakalandı ve idam edildi.
Moğol Süvari