Hayatta bir anlam duygusu bulmakta zorlanıyor musunuz? Araştırmacılar bunun için üç farklı yol belirlediler.
JOSHUA A. HICKS, LAURA A. KING
Hayatınızın bir anlamı olduğunu hissetmek, insan olma deneyiminin temelidir ve bu şekilde hisseden insanlar daha sağlıklı ve daha mutlu olma eğilimindedir. Çoğu insanın anlama verdiği önem göz önüne alındığında, hayatın anlamlı olduğu hissini nasıl geliştirebiliriz?
20. yüzyılın çoğunda filozoflar, psikologlar ve psikiyatristler, hayatın anlamının nadir, derin bir deneyim olduğunu, aktif bir araştırma yoluyla ulaşılabileceğini, derin bir öz-yansıtma veya görünüşte anlamsız bir dünyada anlam yaratmanın başka bir zor yol ile elde edilebileceğini savundular.
Ama artık biliyoruz ki çoğu insan çoğu zaman hayatlarının daha anlamlı olduğunu söylüyor. Bazı durumlarda aktif olarak anlam inşa etmek gerekli olsa da - örneğin, travmatik bir olaydan sonra dünyanız alt üst olduğunda - hayatta anlam geliştirmek, zaten orada olan anlamı tespit etmek kadar basit olabilir.
Araştırmacıların hayattaki anlam tanımları tipik olarak üç temayı içerir; hayatınızın ve katkılarınızın başkaları ve kendiniz için önemli olduğu inancı, hayatınızın anlamlı olduğu hissi ve aktif olarak tatmin edici hedeflerinize ulaşmak için koştuğunuz hissi. Diğer araştırmalar, önem (önemlilik), tutarlılık (anlamlılık) ve amacın (hedeflere yönelme) yaşamdaki anlam deneyiminin birbiriyle ilişkili üç yönünü veya belki de doğrudan yolları temsil ettiği fikrini doğrular.
Bu üç yola dayanarak, hayatta anlam deneyiminizi sürdürmek veya geliştirmek için yapabileceğiniz nispeten basit bazı şeyler var.
Hayatınızın ve eylemlerinizin büyük düzende önemli olduğuna inanmakta büyük rahatlık var. Bu inanç, “varoluşsal mesele” olarak adlandırılır ve yaşamdaki anlam deneyiminin güçlü bir bileşenidir. Varoluşsal mesele kavramı genellikle hayatlarında olağanüstü şeyler yapmış ünlü (ve kötü şöhretli) insanların görüntülerini çağrıştırırken – Rahibe Teresa, Cesar Chavez veya Bill Gates gibi – pek çok insan, daha kolay geçilen yollarda bir önem duygusu kazanır.
Araştırmalar, başkaları üzerinde olumlu bir etki yarattığınızı hissetmenin, şaşırtıcı olmayan bir şekilde, neredeyse her zaman hayatınızın anlamlı olduğu inancıyla ilişkili olduğunu gösteriyor. O halde varoluşsal mesele, genellikle başkaları için önemli olduğunuz duygusuna dayanır - ihtiyacı olan yabancılara yardım etmekten ve sevdiklerinize sosyal destek sağlamaktan, sadece güvenilir bir arkadaş olmaya kadar.
Hayatınızın önemli olduğu hissi, eylemlerinizin başkaları üzerinde etkili olduğunu hissetmekten daha fazlası ile ilgilidir. Davranışlarınız veya daha geniş anlamda deneyimleriniz kendiniz için önemli olduğunda, önem artar. Bu önem yönü, psikiyatrist Viktor Frankl'ın yaşanmış deneyimler yoluyla yaşamda güzellik ve anlam bulma fikriyle ilgilidir. Örneğin, anlamlılık deneyimi, sürükleyici müzik performanslarından zevk alarak, doğal güzelliğe hayranlık duyarak veya başka bir kişiyle gerçek bir etkileşimi takdir ederek bulunabilir.
Hayatınızda daha fazla anlam hissetmenin bir yolu, doğayla veya gerçek benliğinizi ifade etmeyi kolaylaştıran insanlarla (yeniden) bağlantı kurmak gibi, içsel olarak ödüllendirici deneyimleri aktif olarak aramaktır. Ayrıca, farkındalık uygulamak, durumların olumlu yönlerinin tadını çıkarmak, minnettar bir eğilim geliştirmek veya deneyimlerinizi daha olumlu değerlendirmeyi öğrenmek gibi birçok bilişsel veya duygusal düzenleme stratejisi, doğal olarak yaşam deneyimlerinizdeki önemi algılamaya teşvik eder.
Her ne kadar bu gibi deneyimler, benliğin enginlik bağlamında kendini küçük hissetmesine yol açsa da, aynı zamanda bize o enginliğe ait olduğumuzu, içinde var olduğumuz daha geniş evrenin silinmez bir parçası olduğumuzu hatırlatabilir.
Tutarlılık, hayatınızın anlamlı olduğu hissidir. Çoğu insan için hayatı anlamak çoğu zaman çözüm gerektiren bir sorun değildir. Bizler, çoğu durumu zahmetsizce otomatik olarak kavrayan, doğal duyu yaratıcılarıyız. Aslında, hayatın anlamı hakkında çok fazla düşünmememizin muhtemel bir nedeni, hayatlarımızın sadece doğru hissettirmesidir (yani, her şeyin basitçe bir anlamı vardır). Hayatlarımız, gün doğumları ve gün batımları gibi düzenliliklerle vasıflandırılmış doğal bir dünyaya gömülüdür. Bu rutinleri kendi rutinlerimizle kaplıyoruz - sabah kahvesi veya akşam yürüyüşü. Hayatın düzenliliği, hayatın anlamlı olduğu hissini destekleyen ritimleri sağlar.
Tabii ki, hayat her zaman anlamlı değildir. Örneğin, travma yaşadıktan sonra bir kavram karmaşası hissedebilirsiniz ya da zannedilenin aksine, hayatınızın neden bir anlamı olduğunu anlamak için çok uğraşırsınız.
Anlamın tüm yönleri arasında tutarlılık muhtemelen temel bir psikolojik ihtiyacı temsil eder. Ait olma ihtiyacımız engellendiğinde hissettiğimiz ıstırap gibi, işler aniden anlamsızlaştığında dünyamız darmadağın oluyor. Bu zamanlarda bir tutarlılık(bütünlük) hissini geri getirmek zor olabilir ve çoğu zaman başkalarından (bir terapist veya ebeveyn gibi) geribildirim ve güvence almanın yanı sıra zihnin sakinlik hissini geri kazanmasına yardımcı olmak için zamanın gizemli iyileştirici gücünü gerektirir. Dünyanın doğal düzeniyle yeniden bağlantı kurmanız, hayata yapı kazandıran rutinlerinizi eski haline getirmeniz ve sanatla bir mola vermeniz, hayatı yeniden anlamlandırmanıza yardımcı olabilir.
Hayatınızı anlamlı hale getirememek, anlam deneyiminizi azaltsa da sadece onun anlamını kavramanız, mutlaka hayatı anlamlı hissedeceğiniz anlamına gelmez. Örneğin, hayatlarının nasıl ilerlediğine dair alaycı bir inanca sahip bir bireyi düşünelim.
Bu dünya görüşü, bireyin kendi durumunu ve yaşamını daha geniş anlamda anlamlandırmasına yardımcı olabilir, ancak yaşamlarının anlam dolu olduğu inancını beslemesi pek olası görünmüyor. Bu örnek, anlamın sadece "noktaları birleştirmek" değil, aynı zamanda ortaya çıkan resimde güzelliği bulmakla ilgili olduğunu göstermektedir.
Popüler televizyon programı "Friday Night Lights"ın hayranlarına tanıdık gelen hayali futbol takımı Dillon Panthers'ın sloganı; "Açık gözler, dolu kalpler (kaybedemez)" idi. Futbolcular için bir kişinin gözlerini açmasının ve ardından kalbini doldurmasının bir nedeni, başarılı bir stratejidir. Ve belki de bu psikolojik durumdaki herkes bu insanların hedeflerini daha büyük bir amaç duygusuyla takip edebilmelidir.
Bir amaç duygusu hissetmek, günlük yaşamın zorluk ve engellerine rağmen motivasyonumuzu sürdürmemize yardımcı olur ve amaçlı insanlar yaşamlarından daha fazla memnun olma ve hatta daha uzun yaşama eğilimindedir. Dolayısıyla amaç, var oluşumuzun hem niteliğini hem de niceliğini ilgilendirir.Amaca yönelik eylemi kolaylaştıran bir faktör, yaptığınız her şeye katılmak için açık bir nedene sahip olmaktır. Eylemlerinizin “nedenini” bilmek, önemsiz davranışlara bile değer katabilir. Nietzsche, "Yaşamak için bir nedeni olan kişi, ne olursa olsun dayanabilir" demişti.
Bir hedefi takip etmek için açık bir neden geliştirerek, bu eylemler artık daha uzun vadeli bir hedefle bağlantılı olduğu için hedefe yönelik eylemler daha katlanılabilir (ve genellikle daha zevkli) hale gelir. Örneğin, çoğu öğrenci bir sınavdan önce çalışmak yerine arkadaşlarıyla sosyalleşmeyi tercih etse de, bu küçük hedonik(hazsal) fedakarlığın, ileride onların ödüllendirici bir iş bulmalarına yardımcı olacağını açıkça anlamaları, sınava hazırlanmalarını kolaylaştırır.
Dur durak bilmeden çalışsanız bile, açık gözler daha geniş bir yaşam hayali için eğitilebilir. Varoluşun kapsayıcı nedeni, “Tanrı'nın planında” veya bir yaşam çağrısında bulunabilir. Fakat, davranışların nedenine dair bir anlam, bu tür büyük deneyimlerle sınırlı değildir. Hayat hikayenizin sonraki bölümlerini yazmak ve yaşam hayallerinizi derinlemesine düşünmek için zaman ayırmak, günlük yaşamınızı ve günlük hedeflerinizi daha geniş tutkulara bağlamanıza yardımcı olabilir. Amaçsızca dolaşmak yerine, "açık gözlere(keskin görüşlü olmak)" sahip olmak, size bir yön duygusu ve motivasyon (dolu bir kalp) verir. Bu da sizin hedeflerinize ulaşmanıza yardımcı olur ve bu başarıların hayatınızı anlamla doldurmasına izin verir.
Bununla birlikte, hedef peşinde koşmanın bazı nedenleri diğerlerinden daha iyi olabilir. Bir görevi yalnızca amiri istediği için yapması gerektiğini hisseden bir kişinin, o işi yaparken bir amaç duygusundan zevk alması olası değildir. Bunun yerine, daha içsel nedenlerle takip edilen amaçlı davranışlar, tanım gereği, genellikle kişinin kimliğinin temel yönleriyle ilgilidir.
Örneğin, insanlar çeşitli nedenlerle bir evsizler barınağında gönüllü olabilir, ancak eylemlerinin ihtiyacı olan başkalarına yardım etmenin içselleştirilmiş kendi değeri ile tutarlı olduğunu düşündüğü için bunu yapan kişinin deneyimden bir amaç duygusu elde etmesi daha olasıdır.
Her sabah uyanmamıza ve yapılması gerekeni yapmamıza izin veren anlamın kapasitesi, bu anlamın acı çekerken bile mevcut olmasını gerektirir. Ve burası bir amaç duygusunun güçlü olduğu yerdir. Tüm insan yaşamları önemli olsa da, hepsi de sona eriyor. Ve bu büyük düzen, tarihte bir yer vaadinde bulunmayarak anlam duygumuzu tehdit edebilir. Benzer şekilde, hayat çoğu zaman anlamlı olsa da, doğal afetlerden rastgele korkunç şiddet eylemlerine kadar tutarlılık/bütünlük duygumuzu sarsabilecek rastgele, anlamsız olaylar meydana gelir. Ancak amaç, tesadüfe en az bağımlı olan anlamın yönü olabilir. Koşullar ne olursa olsun, amaç (hedeflere yatırım yapma kapasitesi) mevcuttur ve hayata anlam yüklemeyi vaat eder.
Hayatta anlamı hararetle aramanın ve çaba sarf etmenin, bu aranan duyguyu gerçekten deneyimlemenin birincil yolu olduğu yaygın bir folklor olsa da, araştırmalar çoğu zaman anlamın tespit edilmesinin oldukça kolay olduğunu göstermektedir. Hayatımızın neden anlamlı olduğunu anlamaya çalışmak, hayat anlaşılmaz hale geldiğinde bile bir işlev görebilir. Ancak nihayetinde asla tatmin edici bir cevap vermeyebilir.
Anlam sadece bir yerde bulunmaz. Anlam yaşamın kendisini takdir etme yoluyla olduğu gibi ilişkilerimizde, işimizde, manevi ve dini inançlarımızda olmak üzere bizim her alanda etrafımızdadır.
Çeviren: Klinik Psikolog Feyza Topçu
Websitesi: www.mildapsikoloji.com
Instagram:feyzatopcucom
Kaynak: https://greatergood.berkeley.edu/article/item/three_ways_to_see_meaning_in_your_life?utm_source=Greater+Good+Science+Center&utm_campaign=e4fcef99f3EMAIL_CAMPAIGN_GG_Newsletter_November_2_2021&utm_medium=email&utm_term=0_5ae73e326e-e4fcef99f3-74628367
Hayat olanca hızıyla akıyor ve zaman zaman yaşadığımız güçlükler bizi sarstığında ancak dengemizi kaybettiğimizi fark eder oluyoruz...Devamı
İfade ettiğiniz üzere zamanımızın çoğunu çalışarak geçiriyoruz. Zamanımızı nasıl kullanacağımız mesai saatlerimiz üzerinden belirleniyor...Devamı
Alışkanlık haline gelmiş eleştiri her çift için tehdittir. Zaman zaman eşinizi eleştiriyor olabilirsiniz önemli olan bunu...Devamı
Gittikçe daha stresli bir dünyada yaşıyoruz, bu yüzden çocuklarımızda duygusal ve zihinsel dayanıklılığı teşvik etmek hiç bu kadar önemli...Devamı
Hiç kurbanı oynadınız mı? Eğer oynadıysanız, bunu yaparken doldurmak istediğiniz veya ifade etmeye çalıştığınız...Devamı
Otobüste oturduğunuzu, sırada beklediğinizi veya evde koltuğunuzda oturduğunuzu ve birkaç dakika...Devamı
Aynaya baktığınızda kimin yansımasını görüyorsunuz?Devamı
Bazı insanlar içten içe “kimlik hırsızı sendromu” ile mücadele ederken kendilerini zeki, kendinden emin ve...Devamı
Ebeveynlerinize münhasıran ve sahiplenici bir şekilde yakın mısınız? Ebeveynlerinizden biri veya her ikisi sizin aracılığınızla hayallerini...Devamı
Son zamanlarda stresli hissediyorsanız, yalnız değilsiniz- COVID-19 pandemisinden bile önce, 2018'deki Birleşik Krallık anket verileri, insanların yüzde 74'ünün...Devamı
Yeni bir araştırma, gün içerisinde deneyimlenen empatinin kendi huzurumuza ve başkalarına karşı olan nazik davranışlarımıza katkıda...Devamı
Kendinizi dünyadan kopuk hissediyorsanız, depersonalizasyon yaşıyor olabilirsiniz. Emin olun ki, iyileşmenin yolları vardır...Devamı
COVID-19 ile ilgili birçok politika, hükümetler vatandaşlarının iyiliğine yeterince güvenmediği için işe yaramadı...Devamı
İnternet sitesinde, bilette ve tiyatronun dışındaki tabelalarda şu uyarı yer aldı: “Bu, telefonsuz bir etkinliktir.” İnsanlar...Devamı
Samantha matematik ödevini yapmak için masasına oturur fakat daha ilk soruda hazırlıksız yakalanır. Bu tipte bir problemi...Devamı
Pandemiden önce gurur duyulacak bir gece rutinim vardı. Okaliptüs yapraklarıyla sıcak duş ve elektronik aletleri başka...Devamı
İlk bakışta bariz görünmese de öz şefkat ırk ve cinsiyet ayrımcılığı ile diğer baskı biçimlerine son verme arayışında kilit bir rol oynar...Devamı
Farklı dallarda çalışan bilim insanları, bazı toplumları diğerlerinden daha barışçıl yapan unsurları keşfediyor...Devamı
Hayatta kaçınılmaz olarak zorluklara ve streslere maruz kalırız. Yaşadığımız zorluklarla nasıl baş ettiğimiz...Devamı
Sherry Turkle, ilginç yaşam öyküsünün onu nasıl teknolojinin sosyal etkilerini araştırmaya yönlendirdiğini anlatıyor...Devamı
İşte Size Bu Düşüncelerinizi Nasıl Durduracağınıza Dair Bir Yazı...Devamı
İntihar çocuklarda ve gençlerde artıyor. Erken belirtileri tanımak, ihtiyaç duydukları yardımı almaları için önemli...Devamı
İşte insanların aşıya karşı tereddütlerini aşabilmeleri için yardımcı olacak araştırma temelli bazı yönergeler...Devamı
Ruh sağlığının ihmal edilmiş çocuğu olan tatsızlık hissi, motivasyonunuzu ve odağınızı köreltebilir...Devamı
Yeni bir çalışma, kendi sosyal grubumuz dışındaki insanlarla işbirliği içinde olmayı hayal etmenin önyargıları azalttığını öne sürüyor...Devamı
Olağanüstü başarı, hırs ve rekabet; güçlü ve saygın olmaya giden yol gibi görünebilir. Ayrıca sizi öfkeli, derinden mutsuz ve...Devamı
Gençler pandemi sırasında çok şeyle mücadele ediyor. İşte gençlerin bugünlerde bizden görmeye ihtiyaç duydukları şeyler...Devamı
Psikiyatrik dil kullanımındaki artış sıradan bir üzüntüyü bile tıbbi bir boyuta taşırken ciddi rahatsızlıkların...Devamı
Lise sınıf arkadaşlarımdan birinin, banyo aynasının önünde kendine tekrar tekrar “aptal” deyişini duyduğum zamanı...Devamı
Ebedi mutluluk bir şeyleri tamamlama isteğimizi tamamen zayıflatır. Bu sebeple mükemmel memnuniyet...Devamı
"Eskiden insan biliyordu (ya da belki seziyordu) ki, meyvenin çekirdeğini taşıması gibi..."Devamı
Birleşik Krallık'taki Kent Üniversitesi'nde yazar, koç ve kültür tarihi profesörüdür. Aynı zamanda araştırma topluluğu...Devamı
Geçtiğimiz yıl içerisinde COVID-19 virüsüne yakalandıktan bir süre sonra psikolojik yardım arayan kişilerin öykülerine bakıldığında...Devamı
Verici bir yapıya sahip olan insanların hâl üzere kalırken, aynı anda zamanlarını ve enerjilerini nasıl koruyacakları bu yazıda.Devamı
Bunu nasıl fark edebilir ve neler yapabilirsiniz?Devamı
Bu, onun ilk kar kayağı (snowboard) atlaması ya da yaptığı en kötü atlayış değildi. Havalı bir dönüş ya da bir çalım denememişti. Ancak...Devamı
Olumsuzluk düşünceler nedir ve zihnimizi daha olumlu düşünmek için nasıl değiştirebilirsiniz? Olumsuz düşünceler bizi üzgün, şüpheci ve ...Devamı
Ruh sağlığı uzmanlarının ruminasyonu azaltmak için sundukları öneriler...Devamı
2010'da bir yaz günü Cambridge'deki Christ’s College'da yaptığım bir konuşmadan sonra, Daniel Berg adında İsveçli bir yüksek lisans öğrencisi...Devamı
Covid-19 hayatlarımıza davetsiz bir misafir gibi girdiğinden bu yana, aşina olduğumuz yaşam pratiklerimiz ve dünyayı algılama biçimimiz...Devamı
COVID-19 salgınının insan hayatı üzerindeki korkunç sonuçlarından sonra belki de en güçlü etkilediği alanlardan biri özgürlüğümüz oldu. Dünyanın her yerinde...Devamı
Mutluluk: amaç belirlemek ile anlık hazzın muhteşem dengesi...Devamı
Pandemi sürecinin akıl sağlığı alanında bir krizi tetiklemesi bekleniyor, ama belki de bu süreç hayata yeni bir şekilde...Devamı
İnsanlar “hikâye-anlatan” yaratıklardır: dünyamızı inşa etmek için hikâyeler üretiriz...Devamı
Öz farkındalık, herkesin doğru egzersizler ve alışkanlıklar ile geliştirmeyi öğrenebileceği bir beceridir. Hayatınızın veya kişiliğinizin anlayamadığınız...Devamı
Psikolojik dayanıklılık, stresli durumlara uyum sağlayabilme ve değişen koşullara psikolojik olarak ayak uydurabilme kapasitesi olarak tanımlanabilir...Devamı
İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesinden sonraki aylarda, Albert Einstein Amerikalıları üçüncü bir dünya savaşını hayal etmeye teşvik etmek için bir röportaj verdi...Devamı
Yakınların kaybı her insanda farklı, ancak derin bir psikolojik sürecin başlangıcına işaret eder. Kırık bir kalpten ölecek gibi olma hissini hayatımızda en az birkaç kere duyarız, ancak araştırmalar...Devamı
Araştırmalara göre, günlük sosyal etkileşimler iyilik halimiz için önemli...Devamı
Verimliliğe adeta tapıyoruz. Daha fazla almak için daha az kullanın. Aynı gün teslimat. Aynı anda birkaç işi birlikte yapmak; bir yandan e-posta gönderirken, bir yandan da mesaj...Devamı
Kovid-19 bize daha az iş odaklı bir toplum olma konusunda anlık bir bakış imkânı sundu. Fakat eski normale dönmeyi reddetmek için kararlılığa ihtiyacımız olacak...Devamı
Farklılıklar arasında köprü kuranlardan biri misin?Devamı
Okul yöneticileri – bölüm başkanları, müdürler – büyük bir zorlukla karşı karşıyalar: Covid19 döneminin ortasında okul topluluklarını birleştirmek ve yeniden canlandırmak...Devamı
Yeni araştırmalar; çocukların minimum risk altında olduğunu ancak eğitimlerinin büyük ölçüde zarar gördüğünü gösteriyor.Devamı
Pandemi sürecinde neler yaşadığımızı unutmayalım. Etrafımızdaki pek çok kişi karantina süreci bittikten sonra nasıl bir hayatın bizi beklediği konusunda merak duymaya başladı...Devamı
Sokağa çıkamazken kendinizi bunalmış hissediyorsunuz ve birdenbire elektronik öğrenme ve çalışma süreçlerine ayak uydurmak zorunda mı kaldınız? ...Devamı
Sosyal medya platformlarının, bağımlılığa benzer zararlı sonuçlar doğuran, kompülsif kullanımları bir tıbbi hastalık...Devamı