İçerik Başlıkları
Yazmak, konuşma yoluyla resim yapmaktır – Voltaire
Fransız yazar ve filozof Voltaire (1694-1778), bu metaforda insanların düşüncelerini kelimelere çevirerek ifade etme ihtiyacını çok iyi şekilde ifade eder. Tarih öncesi çağlardan beri sesin taşa, tahtaya, kağıda ya da günümüzde dijital medyaya kopyalanması, iletişim kurmak için birincil insani gerekliliğinin kanıtıdır.
Dünyada var olmuş her toplum bir yazı sistemi geliştirmiştir. Ancak aynı dili konuşmayan insanlar, yabancı bir dil okumayı ve konuşmayı öğrenmediği sürece, iletişim kurmanın bir yolu olmaz. Latin temelli bir alfabe ile okuyup yazan herkes, Arapça dersleri almadığı sürece yalnızca Arap alfabesindeki soyut çizimleri görecektir.
Arapça konuşma dersleri alarak çok daha rahat bir şekilde iletişim kurabilirsiniz.
Elbette, gerekli eğitimi almadan Arap alfabesinin 28 harfini okuyamaz, ve dilbilgisi konusunda bilgilenemeyiz. Bu durum Arapça konuşulan bir ülkeye tatil ya da iş için gidenler ve Arapça ile Kuran hakkında daha fazla bilgi edinmek isteyenler için önemli bir sorun teşkil eder. Bu nedenle temel bir Arapça seviyesine ulaşmak bile zaman alır ve daha yüksek bir yeterlilik istiyorsanız daha fazla zamana ihtiyaç vardır.
Arapça ve İbranice gibi Sami dilleri sağdan sola okunur ve bizim gibi Latin alfabesine alışmış insanlar için karmaşık görünür.
Arapça hakkında bilmediğimiz çok şey vardır! Örneğin birçok insan Arapça’nın kendi yazım tarzına göre tersten yazıldığını fark etmiş olsa da Arapça kelimelerin neden sağdan sola yazıldığını tam olarak bilmez. Bu yazımızda, Arapça hakkında sıkça sorulan soruları cevaplandırmaya çalışacağız.
Sağdan Sola Yazılan İlk Alfabe
Arapça’nın neden sağdan sola yazıldığını anlamak için dilin tarihine göz atmak gerekir.
Bir yazı sisteminin varlığına dair ilk kanıt oldukça eskiye dayanır. Çoğumuzun tarih derslerinde öğrendiği üzere, Mezopotamya'da çivi yazısı kullanılmıştır. Antik Mısır hiyeroglifleri de yaklaşık olarak aynı zamanda, yani 3300. yıllara dayanır.
Sonraki 3000 yıl boyunca, bu ilk yazı sistemi, nesneleri betimleyen piktogramlara dayalı bir iletişim biçiminden, sesleri ve fonemleri temsil eden bir işaretler sistemine dönüşmüştür. İnsanlar zamanla gördüklerini ve düşündüklerini iletmek için ideogramları kullanmaktansa harfleri ve alfabeyi kullanmaya başlamışlardır.
Bilinen ilk alfabeye Proto-Sinaitik alfabe olarak adlandırılan bir alfabedir. Bu, Eski Ortadoğu'da yazı için kullanılan ünsüzlerden oluşan bir alfabe olan bir ebcetti ve 20’den fazla tekli işaret içeriyordu. Arkeologlar, bu alfabede Mısır hiyerogliflerinin ve diğer Sami dillerinden gelen hecelerin bir türevi gibi görünen işaretler buldular.
Peki, hangi yönde yazılmışlardı?
Çoğunlukla hiyeroglifler, çivi yazısı işaretleri ve Proto-Sinaitik alfabe harfleri sağdan sola yazılmıştır. Fenike, Aramice, Arap, İbrani, Yunan ve Latin alfabelerinin tümü Proto-Sinaitik alfabesinden türetilmiştir.
Dünyanın en güzel dillerinden Arapça'yı öğrenmek ister misiniz?
Arapça Yazı ve Sami Dillerinin Mirası
MÖ 10. yüzyılda, torunları şimdi Lübnan, İsrail ve güney Suriye topraklarında yaşayan Ortadoğu kökenli insanlar, ekonomik ve ticari olarak Akdeniz havzasına hakim olmayı hedeflediler. Bu topluluk Fenikeliler olarak bilinir. Fenikeliler, Proto-Sinaitik yazıyı anımsatan harfler biçiminde standartlaştırılmış ses birimleri yaratarak yazıda devrim yaptı. Fenike alfabesi, bu anlamda bilinen en eski alfabedir.
MÖ 1000 civarında, Fenikeliler çivi yazısını bıraktı ardından da sağdan sola yazılan ve daha sonra Akdeniz'de birkaç yüzyıl boyunca kullanılan doğrusal bir alfabeyi benimsediler.
Bu hikâyenin Arapça'nın yazıldığı yönle ne ilgisi var?
MÖ 300 ile MS 650 arasında, bugün Suriye, Irak ve İran'da bulunan Pers imparatorluğu, Yakın Doğu'nun ilk yazılı resmi dili olarak başka bir Levanten Sami dili olan Aramice konuşuyordu.
Aramice, yaklaşık 900 yıl boyunca Filistin de dahil olmak üzere Mısır'dan Pakistan'a kadar konuşuldu. Sağdan sola okunan Aramice, Asur, Mezopotamya ve Babil imparatorluklarının da resmi diliydi. Ve MS 2. yüzyılda bu Sami dilinden Arap alfabesi (elif, ba, ta, tha, jim, ha, kha, vb.) geldi. Ancak Suriye Halep yakınlarında sağdan sola Arapça yazının varlığını doğrulayan belgeler 512'ye kadar bulunamadı. Bununla birlikte, kanıtlar gerçekten çok eski olduğundan, Arapça’nın neden sağdan sola yazıldığı hakkında net bir çıkarım yapmak halen çok mümkün değildir.
Arapça Neden Sağdan Sola Yazılır: Tartışma Kızışıyor
Arapça yazının keşfinden bu yana nasıl geliştiğini biliyor olabiliriz. Ve kesinlikle tüm Sami dillerinin sağdan sola yazıldığını söyleyebiliriz, ancak Arapça’nın durumu için kesin bir tarihsel açıklama yoktur. Üç harfli kökleri olan bir Sami dili olan Arap dilinin Süryanice ve Aramice'nin soyundan geldiğini söyleyebiliriz. Araştırmacılar bu kapsamda sağdan sola yazılmış hiyeroglifler içeren çok miktarda Mısır papirüsü de keşfetmişlerdir.
Arkeologlar ayrıca Fenike ve Aramice yazı sistemlerinin icadından çok önce, soldan sağa kopyalanmış, MÖ 2400-2350'den kalma çivi yazısı izleri de buldular. Bir grup dilbilimci, birbirini takip eden Yakın Doğu uygarlıklarının birtakım dilbilimsel olguları birbirlerinden ödünç aldıklarına ve Arapça dilinin Fenike ve Arami imparatorluklarından türetilmiş olduğuna inanır.
Kuran ve Arapça ilişkisi hakkında daha fazla bilgi için bu yazımızı okuyabilirsiniz.
Diğer hipotezler ise, eski zamanlarda kullanılan malzemenin türüne dayanmıştır.
- Örneğin, sağdan sola gitmenin okumayı kolaylaştırdığı düşünüldü. Yakın Doğu’nun katipleri, sağ elleriyle yazarken papirüs rulolarını sola doğru açtılar.
- Yazının gelişiminden önce, insanlar kayalara çivi yazılı işaretler kazıyorlardı. Sağlak insan sayısı solak insanların sayısından daha fazla olduğu için kayayı oyma işleminin sağdan başlayıp sola doğru ilerlediği düşünüldü.
- Arapça'nın yazıldığı yönün, katipin o sırada yerde oturmuş, mürekkebe batırılmış bir kamış tutan elinin açısından da kaynaklandığı halen popüler bir teoridir.
- Belki de katipler o zamanlar öğretilen yazma tekniklerini kullanıyorlardı.
- Yazı yönü, tüy, kalem, fırça, kil, taş, kamış, papirüs ve kalem gibi yazı gereçlerinin kullanılma biçiminden etkilenmiş olabilir. Belki de katipler elleri için bir tür destek kullanmışlardır... Bunun cevabını asla net bir şekilde veremeyecek olsa da, süregelen teorileri bilmek önemlidir.
Arapça bir "çatı" ve standart bir dildir. Arapça içinde birkaç bağımlı çeşit veya Arap ülkelerine özgü lehçeler vardır. Buna örnek olarak:
- Mısır Arapçası,
- Fas Arapçası,
- Lübnan Arapçası,
- Irak Arapçası
- Cezayir Arapçası
verilebilir.
Ayrıca, ister Kuzey Afrika, Filistin veya Mısır'da olsun, her Arapça konuşan kişi tarafından genel olarak anlaşılan Modern Standart Arapça (Msa) vardır. Bu nedenle Arapça öğrenmek, Almanca, Fransızca, Portekizce veya İspanyolca öğrenmekten daha karmaşık olabilir.
Arapça bir cümle yazmaya veya Arapça bir metin okumaya çalışmadan önce bile, Arapça kaligrafi konusunda belirli bir eğitim almanız gerekecek.
Bu, Arapça hat sanatının yanı sıra Arap tarihine kısa bir bakışı da kapsar. Her dilin bölgesel lehçesi olsa da söz konusu Arapça olduğunda işler biraz daha karışık bir hal olabilir. Superprof aracılığıyla size Arapça’yı en iyi şekilde öğretecek bir öğretmen bulabilir ve aklınızda belirli bir lehçe varsa o lehçe üzerinden Arapça öğrenmeye başlayabilirsiniz.
Arapça ve İslam ilişkisini anlatan makalemize göz atın!
Bizler Neden Soldan Sağa Yazıyoruz?
Latin temelli bir alfabe olan yazı sistemimiz, doğrudan Greko-Romen kültüründen türemiştir.
Roma döneminde, dil belgelerini papirüs üzerine kaydetme işi kölelere verilirdi. Köleler de yere oturup ve sağdan sola doğru yazarlardı. Köle konumunda olmayı reddeden özgür insanlar, tam tersi yönde yazmayı tercih ettiler. Bu varsayım doğruysa, zaman geçtikçe soldan sağa doğru yazımın arttığını da tahmin edebiliriz. Sonrasında, Yunan ve Romalılar, Latin Avrupa'nın geri kalanının benimsediği bu yazı stilini korudular.
Başka bir hipotez ise, yazarın baskın elini temel alır. Geçmişte solak olmak kötü çağrışımlar uyandırırdı, hatta utanç verici bir damgalama da söz konusuydu. 1950'lerde okula giden birkaç kişiye bu konuyu açtığınızda, çoğu size 20. yüzyılda bile solak çocukların nasıl kendilerini zorlayıp sağ elleriyle yazmaya çalıştığını anlatabilir. Sağ elini kullananların çoğu için sağdan sola yazmak oldukça zor olurdu. Sola hareket ederken mürekkebin bulaşmasını önlemek için bileklerini rahatsız edici bir pozisyonda tutmaları gerekecekti.
İronik bir şekilde, Arapça öğrenirken solak yazarlar için okuma ve yazma daha kolay olabilir. En azından ne yazdıklarını görebilecekler! Arap Alfabesi bizimkinden farklı olsa da, denemeye değer!
Siz de Superprof ile Arapça yazım konusunda vakit kaybetmeden uzmanlaşabilirsiniz!
Kolay gelsin...
Özel ders öğretmenleri ve öğrencilerini buluşturan platform