Hayır. Miyom olanların 1/1.000 inden azında “leyomiyosarkom” denen bir kanser görülebilir, ancak bu kanserin de miyomlardan değil, rahim dokusundaki normal kas hücrelerinden kaynaklandığı düşünülmektedir. Dolayısıyla, miyomu olan bir hastada, leyomiyosarkom veya rahimde oluşan diğer kanser türlerinin görülme riski miyomu olmayanlarla aynıdır.
Miyomlarda ilaç tedavisinin etkinliği sınırlıdır ve genellikle geçicidir. Şikayetleri hafif olanlarda ağrı kesiciler, demir preperatları ve düşük doz doğum kontrol hapları kullanılabilir. Bunların dışında GnRH agonistleri denen ve menapoz yaratarak miyomları küçülten ilaçlar da vardır. Bunlar, daha çok şikayetlerde kısa süreli azalma sağlamak ve miyomektomiden önce miyomları küçültmek için verilir. Ancak bu ilaçlar mutlaka bir kadın doğum hekimi kontrolünde kullanılmalıdır.
Miyomlar, kadınların yaklaşık üçte birinde ortaya çıkarlar. Miyomların kalıtsal olup olmadığı tartışmalıdır. Ancak, ailesinde miyom olanlarda hastalığın görülme sıklığı, miyom olmayanlara göre yaklaşık 2 kat yüksektir.
Yaş: Miyomlar en sık 30-40 yaşlarında görülür, menapozdan sonra azalırlar
Aile öyküsü: Ailesinde miyom olanlarda risk 2 kat fazladır.
Irk: Siyah ırkta beyazlara göre miyomlar daha sık görülür.
Obesite: Obezlerde miyom riski 2-3 kat artar.
Embolizasyon, sayısı ne olursa olsun rahim içindeki tüm miyomlara etkilidir ve miyomektomi ameliyatına en önemli üstünlüğü budur. Ayrıca, başarıyla embolize edilen miyomlar sonradan tekrarlamaz, oysa miyomektomiden sonra rahimde kalan küçük miyomlar büyüyebilir ve yeniden yakınmalara yol açabilirler.
Embolizasyon tedavisi her boyuttaki miyoma etkilidir. Ancak, çapı 10cm nin altında olan miyomların, daha büyük miyomlara göre embolizasyondan sonra daha fazla küçüldüğü gösterilmiştir.
Embolizasyon tedavisi rahimin her katmanındaki miyomlara etkilidir. Ancak rahime ince bir boyunla bağlı (saplı) subseröz ya da submuköz miyomlar embolizasyondan sonra rahimden ayrılıp bazı problemlere yol açabilirler. Bu tür miyomlarda miyomektomi tercih edilmelidir.
Evet. Miyomları için daha önce miyomektomi operasyonu geçiren hastalarda, sonraki operasyonlarda başta karın içi yapışıklıklar (adhezyon) olmak üzere bazı problemler ortaya çıkabilir. Bu problemler embolizasyon için söz konusu değildir. Bu nedenle, daha önce yapılan miyomektomiye rağmen miyomları tekrarlayan hastalarda ilk seçilecek tedavi embolizasyon olmalıdır.
Embolizasyonun yapılmasına engel olan durumlar çok nadirdir. Ancak anjiografide kullanılan kontrast maddeye alerjisi olanlarda, kumadin gibi kan sulandırıcı ilaç alanlarda ve böbrek yetmezliği olanlarda ilave bazı tedbirler almak gerekebilir. Rahim, yumurtalık ya da genital organlarında enfeksiyonu olanlarda, embolizasyon enfeksiyon tamamen tedavi edildikten sonra uygulanmalıdır. Gebeliği önleyici rahim içi araç (RIA) kullananlarda, embolizasyondan önce RIA ın çıkarılması tercih edilir. Menapoz oluşturarak miyomları geçici olarak küçülten ilaç kullananlarda, embolizasyondan en az 3 ay önce bu ilaçların kesilmesi gereklidir. Çünkü bu ilaçlar miyom damarlarını da küçültebilir ve embolizasyonda tıkayıcı taneciklerin miyomların içine yeterince girmesine engel olabilirler.
Adenomiyozisde ilaç tedavisi pek başarılı değildir. Hayfu ve perkütan ablasyon sadece adenomiyozis fokal ise ve ultrason ya da MR da rahatça görülebiliyorsa denenebilir, ancak sonuçları konusunda yeterli veri bulunmamaktadır. Bu nedenlerden dolayı, adenomiyozis hastaları için tek çözüm olarak sıklıkla histerektomi önerilmektedir. Embolizasyon tedavisi adenomiyozisde histerektomiye alternatif olarak son yıllarda sıklıkla uygulanmaktadır. Bu tedaviyle, her türlü adenomyozis tipinde, hastaların dörtte üçünde şikayetler tamamen ya da büyük ölçüde ortadan kaldırılabilmektedir.
Adenomiyozisde embolizasyonun diğer yöntemlere göre önemli avantajları vardır:
Rahim miyomları genellikle önce ultrason ile saptanırlar. Ancak, ultrason rahim miyomlarının tümünü gösteremeyebilir ve miyomların rahimin hangi katmanında (submuköz, intramural, subseröz) yerleştiği konusunda yeterince fikir veremeyebilir. MR ile, hem miyomların sayısı hem de yerleşimi daha iyi değerlendirilir, ayrıca miyomları taklit eden adenomiyozis ya da miyom dışı tümörler daha iyi görülür. MR ile, miyom boyutları da daha doğru olarak ölçülebilir, böylece tedavi sonrası küçülme MR ile daha iyi değerlendirilebilir.
Embolizasyon işleminin kendisi ağrılı değildir. İşlem öncesi kasıktan bir uyuşturucu iğne yapılır (Diş hekimlerinin diş için yaptığı gibi) ve tüm işlem kasıktaki 2mm lik bir delikten gerçekleştirilir. Genel anestezi ya da belden uyuşturma gerekmez. İşlemden sonra ise ağrı başlayabilir ve 8-12 saat boyunca artabilir, daha sonra gittikçe azalır. Bu dönemde, ağrı kesici ilaçlar uygulanır. Bu nedenle, hastalar en az bir gün hastanede gözlenir. Embolizasyondan sonra, ağrı dışında, bulantı, kusma, yorgunluk, hafif ateş ve vajinal akıntı da görülebilir. Ancak hastaların büyük çoğunluğu ertesi gün ağızdan ilaçlarla eve gidebilecek duruma gelirler.
Her işlem gibi embolizasyonun da riskleri vardır. Ancak, bu riskler miyomektomi ve histerektomi gibi cerrahi tedavilere göre daha azdır. Embolizasyondan sonra oluşabilecek en önemli iki komplikasyon, enfeksiyon ve yumurtalık yetmezliğidir. Enfeksiyon çok nadirdir ve antibiyotiklerle tedavi edilebilir. Çok nadiren (%1 den az) enfeksiyon nedeniyle histerektomi gerekebilir. Yumurtalık yetmezliği ve bunun sonucu menapoz oluşması da normal hastalarda %1-2, menapoza yaklaşan hastalarda ise %2-4 oranında görülebilir.
Miyom embolizasyonu için günümüzde 3 tip tıkayıcı tanecik kullanılmaktadır. Polivinil alkol (PVA) ve Embosfer tanecikleri daha sık kullanılır ve kalıcı tıkanma sağlarlar. Jelatin sünger parçacıkları ise geçici tıkanma için kullanılır. Her üç tanecik de girişimsel radyolojide onyıllarca kullanılan, vücuda zararsız ve ABD de “Food and Drug Administration” (FDA) tarafından onaylanmış materyallerdir.
Embolizasyondan sonra, damarları tıkanan miyomlarda küçülme başlar ve bu küçülme aylarca devam eder. Aynı zamanda, miyomların iç yapısı da değişir; işlemden önce yoğun ve sert kas dokusundan oluşan miyomlar, işlemden sonra süngerimsi yumuşak bir dokuya dönüşürler. Daha sonra da, vücut miyomları, cildimizde oluşan bir yarayı küçülttüğü gibi küçültür. Bu olaya tıp dilinde “fibrosis” adı verilir.
Miyomlar, normal rahim dokusuna göre çok daha fazla damar içerirler. Bu yüzden rahime gelen atardamar kanının çok büyük kısmını miyomlar çeker, az bir kısmı ise normal rahim dokusuna gider. Normal rahim dokusunun beslenmesini bozan bu durum, embolizasyon açısından bazı yararlar sağlar:
Embolizasyondan sonra oluşan ağrı, genellikle bir gün sonra hafifler ve hastaların büyük kısmı evlerine dönebilirler. Ancak, iş hayatına ve normal yaşama dönme süresi ortalama 5-7 gün kadardır. Bunun nedeni, “Postembolizasyon sendromu” adı verilen ve embolizasyondan sonra oluşabilen hafif ateş, halsizlik ve grip benzeri bir klinik tablonun yaklaşık bir hafta kadar sürebilmesidir.
Embolizasyondan sonra, adet kanamalarındaki azalma ilk menstürasyonda fark edilebilir, çünkü embolizasyonla miyomların kanlanması ortadan kaldırılmıştır. Miyomların kitle etkisi nedeniyle oluşan karın ağrısı, dolgunluk hissi, sık idrara çıkma ve kabızlık gibi şikayetlerde ise belirgin azalma ancak 3-5 ay sonra görülür. Şikayetlerin azalma hızını belirleyen en önemli faktör miyomların sayısı, boyutu ve rahimdeki yerleşimidir. Embolizasyondan sonra, hasta şikayetleri 18-24 aya kadar gittikçe azalmaya devam eder, ancak hastaların çoğunda şikayetlerdeki maksimum azalma yaklaşık bir yıl sonra gözlenir.
Bu durumun birkaç nedeni vardır. Girişimsel radyoloji, yeni ve çok hızlı gelişen bir alandır ve girişimsel radyolojide yapılan tedavi edici işlemler sadece hastalar tarafından değil, doktorların da büyük bir kısmı tarafından yeterince tanınmamaktadır. Miyom embolizasyonu da, girişimsel radyoloji dışındaki hekimlerin önemli bir kısmı tarafından yeterince bilinmeyen ya da yanlış olarak bilinen bir tedavi yöntemidir. Bu nedenle miyom hastalarının büyük bir kısmı, bu tedavi yöntemi için girişimsel radyologlara ulaşamamaktadır. Diğer bir önemli neden de, tüm dünyada fakat özellikle ülkemizde girişimsel radyologların sayısının az olmasıdır. ABD de girişimsel radyologların sayısı 5.000 in üzerinde iken ülkemizde bu sayı 100 civarındadır ve bunların az bir kısmı miyom embolizasyonu ile ilgilenmektedir.
Ancak bu olumsuzluklar hızla düzelmektedir. Miyom embolizasyonu, hekimler ve hastalar tarafından her geçen gün daha fazla tanınmakta ve benimsenmektedir. Bu tedavi yöntemine ilgi duyan ve uygulayan girişimsel radyolog sayısının da artmasıyla, ülkemizde de embolizasyon tedavisinden zamanla çok daha fazla hasta faydalanabilecektir.