İnsanları, COVID-19'a neden olan SARS-CoV-2 dahil, SARS ve MERS gibi koronavirüslerin neden olduğu enfeksiyonlara karşı koruyan hiçbir aşı yoktur. COVID-19 tahribat yaratmaya devam ettikçe, dünyadaki birçok laboratuvar virüsü anlamak, onu durdurmak ve en iyi stratejiyi bulmak için lazer benzeri bir odak geliştirmişlerdir. Disiplinlerarası araştırmacılardan oluşan Amerikan Mikrobiyoloji Derneği dergisi mBio'da MERS virüsüne karşı umut verici bir aşı adayı anlatılmaktadır. MERS (Orta Doğu Solunum Sendromu) salgını 2012'de başladığından beri 850'den fazla insan ölmüştür ve çalışmalar virüsün ölüm oranının %30'dan fazla olduğunu göstermektedir. Yeni yayınlanan makalede, araştırmacılar bir MERS virüsü aşısı için aldıkları yaklaşımın SARS-CoV-2'ye karşı da işe yarayabileceğini öne sürmektedirler. Aşının ana maddesini, köpeklerde köpek kulübesi öksürüğü olarak bilinen ancak insanlara zararsız görünen bir duruma neden olduğuna inanılan parainfluenza virüsü 5 (PIV5) adı verilen bir RNA virüsü oluşturmaktadır. Araştırmacılar virüse ekstra bir gen ekleyerek enfekte olmuş hücrelerin MERS enfeksiyonlarında rol oynadığı bilinen S veya başak glikoproteini üreteceğini belirtmişlerdir. Iowa Üniversitesi, Iowa Üniversitesi'nde, yeni çalışmaya liderlik eden çocuk doktoru ve koronavirüs uzmanı Paul McCray ve Atina'daki Georgia Üniversitesi'nde doktora yapan virolog Biao He, insanların PIV5'e maruz kaldıklarını bildiklerini, ancak bu virüsün insanlarda zararsız bir virüs gibi göründüğünü ve PIV5’in sitopatik bir etkiye neden olmadığının görüldüğünü belirtmişlerdir.
Fare Modelinde Test Edildi
MERS virüsü farelerde çoğalamaz, bu nedenle aşıyı test etmek için McCray, insan enfeksiyonlarını taklit eden bir fare modeli geliştirmiştir. Fareler, MERS virüsü tarafından insan hücreleri için bir giriş noktası olarak kullanılan protein DPP4'ü eksprese etmek için genetik olarak tasarlanmıştır. Yapılan laboratuvar testleri, burun içinden verilen tek bir aşı dozunun enfekte olmuş hücrelerin etkili bir şekilde S proteini üretmesine neden olduğunu ve bunun da hayvan konakçıdaki proteine karşı bağışıklık tepkilerini tetiklediğini göstermiştir. Fareler aşıyı aldıktan dört hafta sonra, ölümcül bir enfeksiyona neden olmak için farelere adapte edilen bir MERS virüsünün bir türüne maruz bırakıldılar. MERS virüsü, biri S proteini için genleri olmayan farklı bir PIV5 aşısı veya inaktive edilmiş MERS virüsü olan kas içi bir aşı almış olan fare gruplarına da verilmiştir. Yapılan çalışmada modifiye edilmiş PIV5 virüsü ile aşılanan tüm fareler MERS virüsü enfeksiyonundan sağ kurtulmuş olmasına rağmen, S olmadan PIV5 ile aşılanan tüm fareler enfeksiyondan öldüğü gözlemlenmiştir. İnaktive edilmiş MERS virüsünün kas içi aşısı, farelerin sadece %25'ini ölümcül bir enfeksiyondan korumuştur. İnaktive edilmiş MERS virüsü alan fareler ortalamanın üzerinde özinofil, enfeksiyon veya enflamasyonu gösteren beyaz kan hücreleri göstermiştir. Araştırmacılar bu bağlantının, potansiyel bir aşı olarak etkisiz hale getirilmiş MERS virüsü için bir güvenlik endişesi doğurduğunu ifade etmişlerdir. Yapılan bu çalışma, intranazal, PIV5 bazlı bir aşının farelerde MERS'e karşı etkili olduğunu göstermiştir.
Ancak He, bu aşının SARS-CoV-2 dahil diğer tehlikeli koronavirüslere karşı potansiyeli açısından araştırılması gerektiğini belirtmiştir. Kistik fibrozu tedavi etmek için benzer stratejileri de araştıran McCray, virüsleri gen taşıyıcı araçlar olarak kullanmakla oldukça ilgilendiklerini belirtmiştir. Şimdi, dünyanın dört bir yanındaki meslektaşları gibi, McCray ve He da araştırma çabalarını fare enfeksiyon modelleri ile çalışmaya ve aşıları test etmeye benzer bir yol izleyerek SARS-CoV-2'ye odaklamışlardır. McCray, COVID-19'a neden olan koronavirüse karşı etkili bir aşı bulmak zamana karşı bir yarış olduğunu ve nüfusun yüzde yüz ilk kez virüse maruz kalmayacağını, bunun da tekrar geldiğinde enfekte olacak daha fazla insanın olacağı anlamına geldiğini belirtmiştir. Ayrıca McCray, insanların SARS-CoV-2 enfeksiyonundan kalıcı bağışıklık elde edip etmediklerini henüz bilmediklerini, bu nedenle popülasyonu korumanın yollarını düşünmenin önemli olduğunu ifade etmiştir.
Kun Li, Zhuo Li, Christine Wohlford-Lenane, David K. Meyerholz, Rudragouda Channappanavar, Dong An, Stanley Perlman, Paul B. McCray, Biao He. Single-Dose, Intranasal Immunization with Recombinant Parainfluenza Virus 5 Expressing Middle East Respiratory Syndrome Coronavirus (MERS-CoV) Spike Protein Protects Mice from Fatal MERS-CoV Infection. mBio, 2020; 11 (2) DOI: 10,1128/mBio.00554-20,+ Tüm Referansları Göster