ebced - Abjad
|sistemlerini Yazma|
|Türleri|
|İlgili konular|
Bir ebced (telaffuz / / ) bir tür sistemi yazan her sembol, ya da ki burada glif bir açılımı ünsüz uygun tedarik okuyucu bırakarak bir sesli . Sözde saf olmayan abjads opsiyonel ile, ya sesli harfleri temsil yapmak aksan , farklı sesli harf gliflerine veya ikisinin sınırlı sayıda. Adı ebced dayanmaktadır Arapça (orijinal sırayla) alfabe ilk dört harf-a, b, j, d-ortak terimler yerine " consonantary "" veyaconsonantal alfabesi "olarak adlandırılan komut ailesini göstermek amacıyla Batı Sami .
etimoloji
Adı "ebced" ( ebced أبجد ) baş harflerinin telaffuz türetilmiştir Arap alfabesi sırasına orijinal sıraya . Sipariş ( abjadī ait) Arapça harflerin olduğu üzeri eşleştirmek için kullanılan İbranice , Fenikelilerin ve Sami : alfabeler aleph , bahis , Gimel , Dalet'teki .
terminoloji
Formülasyonlarına göre Peter T. Daniels , abjads farklılık alfabe temel arasında temsil edilir değil, ünlü, sadece ünsüz içinde grafemler . Abjads farklı abugidas abjads içinde ki, ünlü ses olup, Daniels tarafından tanımlanan başka bir kategori ima yoluyla fonoloji ve burada ünlü işaretleri gibi, sistem için mevcut nikkud için İbranice ve Harekat için Arapça , kullanımları isteğe olup baskın (veya okuma yazma) oluştururlar. Abugidas (dışındaki tüm sesli harfleri işaretlemek "içsel" sesli harfle bir birlikte) diacritic , mektuba küçük eki veya bir bağımsız glyph'ten . Bazı abugidas özel bir sembol kullanmak bastırmak yalnız ünsüz düzgün temsil edilebilir ve böylece doğasında sesli harf. Bir de hecelerin , bir sesletim tam bir hece, yalnız ünlü ses veya bir ya da daha uyumlu sesler bir sesli sesi bir arada ya da belirtmektedir.
o Daniels tarafından formüle edilmiş olarak ebced aynı zamanda bir terim olarak kullanıldığı için ebced karşı alfabe antagonizminin, diğer bazı bilim adamları tarafından reddedildi sadece en tarihi Gramatoloji üzerine açısından önemli, ayrıca gibidir Arap rakam sistemi ancak, için 'güney Arap' emrine muhalefet antik Kuzeybatı Sami komut alfabetik cihazının (yani harf sırası) için kullanılan terim. genel olarak ve özellikle (eski) semitik filolojisinde terminoloji ile ilgili bu neden ölümcül etkileri. Ayrıca, örneğin, Yunan alfabesi için, henüz gerçek alfabe ve henüz tamamen mükemmeldir ki önemli bir şey eksik bir dolu çalışma komut sistemi olmak üzere muhalefet, bu consonantal alfabe göstermektedir. Aynı zamanda harflerin kümesi olarak, bir alfabe görünümünde bir fonolojik noktasından bir dilde olması gerektiğine dair ayna değil, itirazı öne sürülmüştür; daha ziyade bir görüş semantik açıdan az çaba ile maksimum verim sağlar şeyin veri stok.
Kökeni
Yaygın kullanımını kazanmak için ilk ebced oldu Fenike ebced . Gibi diğer çağdaş komut aksine çivi ve Mısır hiyeroglifleri , Fenike komut yalnızca birkaç düzine sembollerin oluşuyordu. Bu komut dosyası kolay öğrenmesi yapılan ve denizci Fenike tüccarları sonra bilinen dünyada senaryoyu aldı.
Hiyeroglif yazar fonetik yazmak için yazma istediğini aynı sesle başlayan bir hiyeroglif almak için yazar gerekli beri Fenike ebced kadar, fonetik yazım radikal basitleştirme oldu man'yōgana ( Çince karakterler fonetik kullanıma yönelik olarak kullanılan ) 'i temsil etmek için kullanılmıştır Japon buluşa önce fonetik kana .
Fenike dahil olmak üzere yeni yazı sistemleri, bir dizi yol açtı Yunan alfabesinin ve Aramice , yaygın olarak kullanılan ebced. Yunan alfabesi gibi modern batı alfabeler, dönüştü Latince ve Kiril Aramice birçok modern abjads ve Asya'nın abugidas atası olurken,.
Saf olmayan abjads
Saf olmayan abjads bazı ünlülerin, isteğe bağlı sesli harf aksan veya her ikisi için karakterler var. Terim saf ebced tamamen sesli harf göstergeleri eksik komut ifade eder. Ancak, bu tür gibi en modern abjads, Arapça , İbranice , Aramice ve Pehlevi , "saf olmayan" abjads vardır - olmayan aksan ünlü harfler de yazma için kullanılan söz konusu olsa da olduğunu, onlar da, ünlü sesbirimlerinin bazıları için simgeleri içeren bazı ünsüz, özellikle yaklaştıranları uzun sesli benzer o sesi. Bir "saf" ebced antik çok erken formları tarafından (belki) örneklenmiştir Fenike olsa (9. yüzyıl M.Ö. tarafından en azından) bir noktada, o ve çağdaş Sami abjads çoğuyla ünsüz sembollerin birkaç aşırı başlamıştı sesli belirteçleri olarak adlandırılan bir ikinci fonksiyon matres lectionis . Bu uygulama ilk nadir idi ve kapsam açısından sınırlı ama giderek daha yaygın ve daha sonraki zamanlarda geliştirilen oldu.
Sesli harflerin eklenmesi
9. yüzyıl MÖ Yunanlılar kendi dillerinde kullanıma Fenike senaryoyu uyarladı. Komut değiştirildiği yüzden ünlüler, temsil edilmemiş gittiğinde Yunan dilinin fonetik yapısı çok fazla belirsizlikler yarattı. Onlar için mektup gerek yoktu gırtlaktan tarafından temsil sesleri Aleph , o , Heth veya Ayin bu semboller vocalic değerleri ayrıldı yüzden. Harfler waw ve yod ayrıca sesli harf işaretleri içine adapte edilmiş; ile birlikte kendisinden bu zaten olarak kullanılmıştır matres lectionis Fenikece. Yunan büyük yenilik (örneğin syllabaries aksine ünsüzler ile rastgele kombine edilebilir ünlü seslere münhasıran ve açık bir biçimde bu sembolleri adamaya oldu Lineer B genellikle sesli harf sembolleri var ama keyfi heceleri oluşturmak üzere ünsüzler ile birleştirebilirsiniz olamaz).
Abugidas biraz daha farklı bir rota boyunca geliştirdi. Temel consonantal sembolü içsel bir "a" ünlü sesi olarak kabul edildi. Temel harfi çeşitli kısımlarına bağlı kancalar ya da kısa çizgiler bir sesli değiştirin. Bu sayede, Güney Arabistan alfabesinin dönüştü Ge'ez alfabenin M.Ö. 5. yüzyıla ve 5. yüzyıl arasında. Benzer şekilde, MÖ 3. yüzyılda etrafında, Brahmi komut (geliştirilen Aramice ebced , bu ileri sürülmüştür).
Abugidas diğer önemli ailesi, Kanada Yerli Heceleri , başlangıçta misyoner ve dilbilimci tarafından 1840'larda geliştirilen James Evans Cree ve Ojibwe diller için. Evans özellikleri kullanılan Devanagari komut dosyası ve Pitman steno onun ilk abugida oluşturun. Daha sonra 19. yüzyılda, diğer misyonerler diğer Kanadalı yerli dillere Evans'ın sistemini adapte. Canadian Syllabics sesli her sesli tutarlı bir yönlendirmeye sahip olan, consonantal sembolün döndürülmesi ile gösterilir bu, diğer abugidas farklıdır.
Abjads ve Sami dillerinin yapısı
Yazının ebced formu iyi adapte olduğu morfolojik yazmak için geliştirilmiştir Sami dillerin yapısı. Sami dilde kelime oluşturulmuş olmasıdır , (genellikle) üç ünsüz oluşan bir kök , ünlü çekim veya türetilmiş formlar belirtmek için kullanılmaktadır. Örneğin, uygun klasik Arapça ve modern standart Arapça , Arap kökünden ذ ب ح Dh-B-H (kesim için) formlar elde edilebilir ذبح dhabaḥa (o kesilen), ذبحت dhabaḥta (bu (eril tekil) kesilen) , يذبح yudhabbiḥu (o katliamlar) ve مذبح madhbaḥ (mezbaha). Çoğu durumda, sesli tam glif yokluğu okuyucuları tanıdık köklerden (özellikle birlikte bilinmeyen kelimelerin anlamını tahmin etmeye izin ortak kök net yapar bağlam ipuçları) ve uygulanan okuyucular için okurken kelime tanıma iyileştirilmesi.
Abjads, tükenmiş ve günümüze kadar gelen karşılaştırmalı grafiği
|ad||Kullanımda||el yazısı||yön||Harflerin #||matres lectionis||menşe Alan||Tarafından kullanılan||Diller||Zaman periyodu (yaş)||Tarafından etkilenmiş||Yazma sistemleri etkilemiş|
|Süryani||Evet||Evet||sağ sol||22 ünsüzleri||3||Orta Doğu||Doğu Kilisesi , Süryani Kilisesi||Aramice, Süryanice, Asur, Neo-Aramice||~ 100 BCE||Aramice||Nabatean, Palmyran, Mandence, Part, Pehlevi, Soğd, Avestçe ve Manesçi|
|İbranice||Evet||bir şekilde ikinci komut||sağ sol||22 ünsüz + 5 nihai harfler||4||Orta Doğu||İsrailliler , Yahudi diasporası toplulukları, İkinci Tapınak Yahudiye||İbranice, Yahudi-Arap, Yahudi-Aramice||2. yüzyılda M.Ö.||Paleo-İbranice , Aramice Erken|
|Arapça||Evet||Evet||sağ sol||28||3||Orta Doğu ve Kuzey Afrika||Aşırı 400 milyon kişi||Arapça, Boşnakça , Keşmir , Malay , Farsça , Peştuca , Uygur , Kürt , Urduca , diğerleri||512 CE||Nabatça Aramice|
|Aramaic (Imperial)||Hayır||Hayır||sağ sol||22||3||Orta Doğu||Archaemenid, Farsça, Babil ve Asur imparatorlukları||Imperial Aramice, İbranice||~ 500 BCE||Fenike||Geç İbranice, Nabatça, Süryanice|
|Aramice (Erken)||Hayır||Hayır||sağ sol||22||Yok||Orta Doğu||Çeşitli Sami Peoples||~ 1000-900 BCE||Fenike||İbranice, İmparatorluk Aramca.|
|Libyc (Eski berber)||Evet||Hayır||sağ-sol yukarıdan aşağı,||22 25 (yukarı-aşağı) (sağ-sol)||sözcük final nokta belirsiz bir sesli harf gösterir||Kuzey Afrika||Tuareg Toplumda Kadın||Tifinagh||600 BCE||Belki Pön||Tifinagh|
|Nabatça||Hayır||Hayır||sağ sol||22||Yok||Orta Doğu||Nabatça Krallık||Nabatça||200 M.Ö.||Aramice||Arapça|
|Orta Farsça, (Pehlevi)||Hayır||Hayır||sağ sol||22||3||Orta Doğu||Sasani İmparatorluğu||Pehlevi, Orta Farsça||Aramice||Zebur, Avesta|
|Pehlevi Zebur||Hayır||Evet||sağ sol||21||Evet||kuzeybatı Çin||Kağıt Yazma Farsça Senaryo||~ 400 CE||Süryani|
|Fenike||Hayır||Hayır||sağ-sol, boustrophedon||22||Yok||Byblos||Kenan||Fenike, Pön, İbranice||~ 1000-1500 BCE||Proto-Kenanlı Alfabe||Pön (varyant), Yunan, Etrüsk, Latince, Arapça ve İbranice|
|Parthialı||Hayır||Hayır||sağ sol||22||Evet||Partlar (Kuzeydoğu İran, Güney Türkmenistan ve Kuzeybatı Afganistan'ın günümüz eşdeğeri)||Basra Devleti Part ve sasani süreleri||Parthialı||~ 200 BCE||Aramice|
|Sebe||Hayır||Hayır||sağ-sol, boustrophedon||29||Yok||Güney Arabistan (Sheba)||Güney Araplar||Sebe||~ 500 BCE||Byblos||Etiyopya (Eritre ve Etiyopya)|
|Kartacalılara ait||Hayır||Hayır||sağ sol||22||Yok||Kartaca (Tunus), Kuzey Afrika, Akdeniz||Pön Kültürü||Pön Neo-Pön||Fenike|
|Proto-Sinaitic Proto-Kenan||Hayır||Hayır||sol sağ||24||Yok||Mısır, Sina, Canaan||Kenan||Kenanlı||~ 1900-1700 BCE||Mısır Hieroglyphs ile bağlantılı olarak||Fenike, İbrani|
|Ugarit||Hayır||Evet||sol sağ||30||hiçbiri için 3 karakter gs + sesli||Ugarit (günümüz Kuzey Suriye)||Ugarites||Ugarit, Hurri||~ 1400 BCE||Proto-Sinaitic|
|Güney Arabistan||Hayır||evet ( Zebur - Güney Arabistan senaryonun cursive formu)||Boustrophedon||29||Evet||Güney-Arabistan (Yemen)||D'mt Krallık||Amharca, Tigrinya, Tigre, Sami, Chushitic, Nil-Sahra||900 M.Ö.||Proto-Sinaitic||Ge'ez (Etiyopya ve Eritre)|
|Soğd||Hayır||hayır (sonraki sürümlerinde evet)||sağ-sol, sol-sağ (dikey)||20||3||Çin (Sincan), Özbekistan, Tacikistan, Pakistan parçaları||Budistler, Manichaens||Soğd||~ 400 CE||Süryani||Eski Uygur alfabesi , Yaqnabi (Tacikistan lehçesi)|
|Samiriyeli||evet (700 kişi)||Hayır||sağ sol||22||Yok||Mezopotamya veya Levant (Anlaşmazlık)||Samiriyeliler'in (Nablus Holon'da)||Samarit Aramice, Samarit İbranice||~ 100-0 BCE||Paleo-İbrani Alfabesi|
Ayrıca bakınız
- ebced rakamları
- abugida
- Gimatria (mistik nümerolojide İbranice sistemi)
- Numeroloji
- Steno (yapısal abjads vardır inşa yazı sistemleri)