Darband-i Basara Kabartması, Darband-i-Basara, Darband Basahrah, Basara Derbent Geçidi
MÖ geç 3. binyıl- erken 2. binyıl
Görseller
Alan Bilgisi
Bu ilginç kabartma, Irak Kürdistanı'ndaki Süleymaniye/Slemani'nin yaklaşık 25 km doğu-güneydoğusundaki Dailaija köyünün yakınındadır. Köy, Zagros Dağları'nın batı sıradağlarından biri olan Kara Dağ'ın eteklerinde kurulmuştur. Dailaija ve kuzeyindeki Sola köyünden akan dereler, batıya doğru yaklaşık 3.5 km sonra daha büyük bir nehir olan Basara’yla birleşirler. Bu birleşme noktasının hemen ötesinde, nehir yüksek bir tepeden geçerek Darband-ı Basara denilen bir vadiden akar. Kaya kabartması, bu geçidin kaba bırakılmış kuzey yüzüne oyulmuştur (bkz. genel görünüş).
Oldukça yıpranmış olmasından dolayı, ve bunun yanı sıra küçük boyutu ve nispeten sapa konumu nedeniyle, bu kabartma Irak dışında ve hatta Süleymaniye/Slemani bölgesi dışında çok az bilinmektedir. Eserin mevcut durumu, resmettiği konunun ve kronolojisinin yorumlanmasını zorlaştırmaktadır, ancak kesin olarak MÖ 2. binyılın başındaki yüzyıllara tarihlenebilir.
Tanım ve İkonografi
Tarihçe
İkonografisi ve stiline göre değerlendirildiğinde, Dailaija kabartması kabaca MÖ 3. binyılın sonları veya 2. binyılın başlarına tarihlenebilir. Civar bölgelerde bulunan ve bu döneme ait bir dizi kaya kabartması, zafer kazanmış hükümdarı temsil eder (örneğin, Darband-i Gawr ve Darband-i Belula); diğerleri, Dailaija’da da olduğu gibi, hükümdarı bir tanrıyla gösterir. Bir hükümdar tarafından yaptırıldığı varsayıldığında, kitabesinin olmaması nedeniyle herhangi bir şahsiyete atfedilememektedir. Mezopotamya’dan bölgeye yapılan bir sefer sırasında bir kral tarafından yaptırılmış olabilir. Bununla birlikte, Annubanini kabartmasında olduğu gibi, bir Lullubi kralı veya başka bir yerel hükümdar tarafından yaptırılmış olması daha olasıdır. Gelecekteki çalışmalar bu etkileyici kabartma hakkında daha fazla bilgi üretecektir.