- Duygusal veya mistik unsurlardan kaynaklandıkları için dünyayı sarsan siyasi ve dini inançların gücü, ne akıl tarafından yaratılmış oldukları ne de akıl tarafından yönlendirilmiş oldukları gerçeğinde yatar.
Siyasi ve dini inançların ortak bir kökeni vardır ve aynı kurallara uyarlar. Aklın yardımıyla değil, aksine aklın karşıtı olarak oluşurlar. Budizm, İslamiyet, reform, Jakobenizm, sosyalizm vb. düşüncenin farklı biçimleri olarak görünür. Ama birbirine çok benzer duygusal ve mistik temelleri vardır ve akılcı mantıkla hiçbir ilgisi olmayan bir mantığa uyarlar.
Siyasi devrimler insanların zihinlerinde yeşeren inançlardan kaynaklanabilir; ama onları üreten başka sebeplerdir. Hoşnutsuzluk genele yayılınca, hükümete karşı mücadele edecek kadar güçlü bir taraf oluşur.
Hoşnutsuzluğun etkisini göstermesi için genellikle uzun bir zaman geçmesi gereklidir. Bu nedenle, bir devrim her zaman yeni başlamakta olan bir sürecin izlediği sonlanma sürecindeki bir olguyu temsil etmez. Aksine evrimini hızlandırmış ve devam etmekte olan bir olgudur. Tüm modern devrimler hükümetlerim aniden devrilmesine sebep olan ani hareketlerdir. Bu devrimlere örnek olarak Brezilya, Portekiz, Türkiye ve Çin devrimlerini gösterebiliriz.
Zannedilenin aksine, en şiddetli devrimlere bağımlı olan uluslar en muhafazakar olanlarıdır. Muhafazakar oldukları için, hem hareketi yavaş yavaş geliştiremez hem de çevre değişikliklerine alışamazlar. Bu nedenle uyuşmazlık aşırı bir noktaya geldiğinde, aniden kendilerini alıştırmak zorunda kalırlar. Bu ani evrim, devrimi yaratır.
Kendilerini dereceli olarak alıştıran uluslar, devrimden her zaman kaçmaz. Bu ancak, 1688’de İngilizlerin mutlaklık kazanmaya çalışan monarşi ve vekilleri aracılığıyla kendi kendini yönetme hakkını isteyen halk arasında neredeyse yüzyıldır süren mücadeleyi sonlandırabildikleri bir devrim yoluyla gerçekleşebilirdi.
Büyük devrimler, genelde en alttan değil, en yukarıdan başlar. Ama insanlar serbest kalır kalmaz, devrim gücünü insanlardan alır.
Ordunun önemli bir kısmının yardımı olmadan devrimlerin gerçekleşmediği ve gerçekleşemeyeceği kesindir. Fransa’da kraliyet 16. Luis’in giyotin ile idam edildiği gün değil, onun isyancı birliklerinin onu korumayı reddettikleri gün yok oldu.
Orduların muhalifleşmesi ve kalben kurulu düzene ilgisiz olmalarının nedeni, devrim fikrinin onların zihnine sirayet etmesidir.
Birkaç memurun koalisyonu Türk hükümetini devirmeyi başardığında, Yunanlı memurlar da Türk meslektaşlarının yaptıklarını yapıp hükümeti değiştirmeyi düşündüler. Oysa iki ülkenin rejimi birbirinden çok farklıydı.
Askeri bir hareket bir hükümeti devirebilir. ( Hatta İspanyol cumhuriyetlerde hükümetler hiçbir zaman başka şekilde zarar görmemiştir. ) Fakat eğer devrim önemli sonuçlara gebeyse, her zaman genel bir hoşnutsuzluğa ve ortak umutlara dayanması gereklidir.
Evrensel ve çok fazla olmadığı takdirde, hoşnutsuzluk tek başına devrim başlatmaya yetmez. Bir avuç dolusu insanı yağmalamaya, zarar vermeye ve katliam yapmaya itmek kolaydır. Ama bütün bir ulusu veya bu ulusun çok büyük bir kısmını kışkırtmak, liderlerin devamlı ve tekrarlanan hareketlerde bulunmasını gerektirir. Bunlar hoşnutsuzluğu arttırır. Hoşnutsuz olanları tüm sıkıntıların özellikle yokluğun sebebinin hükümet olduğuna ikna eder ve insanları onların istediği yeni sistemin mutluluk getireceğine inandırırlar. Bu düşünceler önerilerle ve sirayetle çoğalarak filizlenmeye başlar ve devrimin olgunlaşmaya başladığı an işte bu andır.