Astronotlar seçildi, Ay'a yolculuk için geri sayım başladı, Artemis II görevinde neler olacak?
İşte Orion'un ilk insanlı uçuşu hakkında tüm bildiklerimiz...
2024'te gerçekleşmesi planlanan Artemis II görevinde yer alacak astronotların isimleri geçtiğimiz günlerde açıklandı. Ay'a yolculuk görevine seçilen dört astronot, Orion'u uzayda test edecek ilk mürettebat olacak.
Geçtiğimiz Kasım ayında Orion'u ve itiş sistemlerini test eden NASA, uzay aracının 25 günlük ilk yolculuğunu, performans beklentilerini aşan bir başarı olarak nitelendirdi. Şimdi Orion'un içinde insanlarla Ay'ın etrafında dönerken nasıl bir performans sergileyeceğini görecekler; ancak mürettebat Ay'a iniş yapmayacak.
Görev için seçilen astronotlardan biri olan Christina Hammock Koch, ‘‘Hemen Ay'a gitmeyeceğiz. Orion'un tüm sistemlerini test ederken ve hatta uzayda nasıl manevra yaptığını görürken, on binlerce kilometre zirveye ulaşan inanılmaz yüksek bir yörüngede olacağız. Ve şayet her şey yolunda giderse, Ay'a doğru yolculuk başlayacak” dedi.
NASA bu görev için Christina Hammock Koch, Reid Wiseman ve Victor Glover'ı, Kanada Uzay Ajansı ise Jeremy Hansen'i seçti. Ekip üyeleri, 1972'deki son Apollo görevinden bu yana uzayın derinliklerine seyahat eden ilk insanlar olacak. Ay'ın karanlık yüzünün 10 kilometre ötesinde geminin yaşam destek sistemlerini test edecekler. İşte ancak o zaman NASA uzay aracının hazır olduğundan emin olacak.
NASA'nın uzay aracının test edilmesi
Mürettebat, 10 günlük uçuş boyunca uzay aracından hiç ayrılmayacak ancak adını Apollo'nun tanrıça ikizinden alan yeni uzay keşif programı Artemis'in ilk uzay yolcuları olarak tarihteki yerini alacak.
Bu adım, NASA'nın 2030'ların sonuna kadar Mars'a insan gönderme ve onları Dünya'dan çok daha zorlu bir gezegenin koşullarına hazırlama yönündeki iddialı planın başlangıcı sayılıyor.
Artemis II astronotları, Ay'ın etrafında bir kez uçmadan önce Dünya'nın etrafında oval şekilli iki tur atacak. İlk dönüş 1,5 saat gibi kısa bir sürede gerçekleşecek ve sonrasında uzay aracı yönünü gezegenden 2 bin 800 km uzağa doğru çevirecek.
NASA'nın roketi iticilerini ve ana motorunu attıktan sonra gerçekleşecek olan bu manevrayı, Orion'un uzay itiş sisteminden bir motorun ateşlenmesi takip edecek.
Artemis II görevinde dört astronot ayın etrafında 10 günlük bir yolculuğa çıkacak
Bir sonraki aşamada, itiş sisteminin astronotlara gezegen etrafında daha uzun bir rota sağlamak üzere son bir motor ateşlemesi gerekecek; ancak roket üst kademeden tamamen ayrılmadan önce astronotlar onu manevra için (tıpkı bir direksiyon gibi) kullanacak. Houston merkezli bir ekip uçuşun büyük bölümünü kontrol edecek ama astronotlar bu manevra sırasında gemiyi manuel olarak kullanacak.
Bu, Orion'un yeteneklerini ölçen ve Artemis III görevi için gerekli önemli bir test. NASA, bu uygulamanın geminin kullanımı konusunda sadece uzayda elde edilebilecek önemli bilgiler vereceğini söylüyor. Daha sonra araç Dünya'dan 1 milyon 94 bin 354 km uzakta daha geniş bir rotaya girecek ve Ay'a doğru büyük bir hamle için hız kazanacak.
Görevde pilot olarak görev yapacak olan Glover, ‘‘İnsanlı uzay uçuşunun bir koşu değil, bir maraton olduğunu söyleyenleri sık sık duyabilirsiniz. Ancak bu görevi gerçekleştirebilmek için çalışan insanları yakından izleme fırsatı bulduk. Ve size bunun bir dizi sprint olduğunu söyleyebilirim. Buna bayrak yarışı deniyor. Rolümüzün farkındayız. Ve o bayrağı taşıma ayrıcalığına sahip olduğumuzda iyi bir yarış çıkarmak için elimizden geleni yapacağız” diyor.
Artemis II ne yapacak?
NASA, uçuş süresince uzay aracının astronotların hava tedarikini nasıl yönettiğini, özellikle egzersiz yaptıkları zaman nefes aldıkça karbondioksit ve su buharını nasıl tahliye ettiğini gözlemleyecek.
Ekip ayrıca GPS ve izleme uydularının menzilinin ötesine uçtuğunda, Dünya'daki üç devasa radyo çanağı sisteminden oluşan Derin Uzay Ağı'nı kullanarak Orion'un iletişim ve navigasyonunu kontrol edecek.
Daha sonra Orion, Ay'a doğru yörüngesine oturmak üzere son bir hamle için servis modülünü kullanacak.
Orion görev sırasında Ay'a tek bir uçuş gerçekleştirecek ve astronotların Ay'a varması yaklaşık dört gün sürecek. Ancak mürettebatın çok fazla boş zamanı olmayacak.
Astronotlar ‘radyasyon barınağı’ olarak adlandırılan önemli bir test de dahil olmak üzere, çeşitli acil durum tatbikatlarıyla meşgul olacak. Sığınak, güneş patlaması gibi kanser riskini arttırabilecek bir felaket sırasında mürettebatın zararlı uzay radyasyonuna maruz kalmasını önlemeyi amaçlıyor.
Orion, sıçramalı giriş manevrasını test eden ilk insanlı uzay aracı olacak
Aralık 2022'de başarıyla fırlatılan ve Dünya'ya geri dönen mürettebatsız öncü uçuş Artemis I ile aynı olan tek şey var, o da çılgın geri dönüş yolculuğu. NASA, Orion'u ‘sıçramalı giriş’ olarak adlandırılan bir yöntemle eve getirmeyi planlıyor.
ABD uzay ajansı bu tekniği ilk kez insanlarla denemiş olacak. ‘Sıçramalı giriş’ astronotların Ay görevinden dönüş sırasında daha düşük yerçekimi kuvvetine maruz kalmalarını sağlayacak. Bu manevra ile Dünya atmosferine akıl almaz derecede yüksek bir hızla giren araçta meydana gelen kavurucu sıcaklığın azalması hedefleniyor.
Yetkililer bu yöntemde amacın, aşırı hızlanma sırasında vücutta oluşan baskıyı tek bir şiddetli hamle yerine iki küçük hamleye bölerek azaltmak olduğunu söylüyor. İnsanlar normal yerçekiminden çok daha büyük kuvvetlere maruz kaldıklarında kalpleri muazzam bir stres altına girer ve bu durum baş dönmesine; hatta bazen de bayılmalara neden olur. NASA, atlamalı girişin Artemis astronotlarını daha güvende tutacağına inanıyor.
Orion Dünya'ya doğru inişe geçtiğinde saatte 39 milyon 428 bin 928 km hızla yol alacak, 2 bin 760 ℃ dereceye kadar ısınacak ve Pasifik Okyanusu'na çarptığında ise saatte 32 km hıza düşecek.
Ekipteki kadın astronot Christina Koch, 2019-2020 arasında Uluslararası Uzay İstasyonu'na (ISS) yaptığı yolculukta 328 gün yörüngede kalarak bir kadın tarafından gerçekleştirilen en uzun tek kişilik uzay uçuşu rekorunu elinde bulunduruyor.
Koch basın mensuplarının sorusunu şöyle yanıtlıyor: ‘‘Heyecanlı mıyım? Kesinlikle...’’
Elisha Sauers, Mashable'ın uzay ve gelecek teknolojileri muhabiri.