Sokollu Mehmet Paşa
1505 - 12.10.1579 01 Ocak 1970
1505de Bosnada Sokolda doğdu. Asıl ismi Bayodur. Sonradan Müslüman olan Cemaleddin Sinan Beyin oğludur. 1519da devşirme olarak Edirne Sarayına alındı. Daha sonra İstanbula geldi. Enderunda çeşitli görevlerde bulunduktan sonra kapıcıbaşı oldu. 1546da saraydan ayrılarak dış hizmete çıktı ve Barbaros Hayreddin Paşanın yerine kaptanıderyalığa getirildi. 1550de Rumeli beylerbeyliğine atandı. 1551de serdar olarak büyük bir orduyla Avusturya seferine çıktı. 1552de Macaristan serdarlığına atanan Kara Ahmed Paşa ile birlikte Temeşvarı aldı. 1554 sonlarında üçüncü vezirliğe yükseldi. Kanunînin oğulları Şehzade Selim ile Şehzade Bayezid arasındaki mücadelede Selimin tarafında yer aldı ve Konya Ovasında Bayezid kuvvetlerinin yenilmesinde önemli rol oynadı. 1561de ikinci vezirliğe, 1565te sadrazamlığa getirildi. Mayıs 1566da yaşlı ve hasta Kanunîyi Zigetvar seferine çıkardı. Kale kuşatıldı ve Kanunînin ölümünden bir gün sonra 8 Eylülde teslim alındı. Sokollu bir karışıklığa meydan vermemek için padişahın ölümünü gizledi. II. Selimin Belgrada gelip tahta çıkmasını sağladı. Ağustos 1569da Astrahan seferini başlattı. İrana yapılacak seferlerde büyük yarar sağlayacağı düşüncesiyle Don ve Volga ırmaklarının bir kanalla birbirine bağlanması düşüncesini ortaya attı. Ama Kırım hanının yardım etmemesi yüzünden bu proje gerçekleşemedi. Zamanında kazanılan zaferlerden biri de 1571de Kıbrısın fethidir. Bununla birlikte Osmanlı donanması İnebahtıda yenilgiye uğradı. Ancak Sokollunun gayretleriyle kısa sürede yeni bir donanma oluşturuldu.
Aralık 1574de II. Selim ölünce yerine geçen III. Muradın saltanatı zamanında Sokollu eski gücünü yitirmeye başladı. 12 Ekim 1579 tarihinde konağında topladığı bir ikindi divanı sırasında tımarı azaltılan bir Boşnak tarafından hançerlenerek öldürüldü. Öldürülmesinde onu doğrudan görevden almaktan çekinen III. Muradın rolü olduğu da söylenir.
Türbesi Eyüpte Camii Kebir Caddesi üzerinde ve Siyavuş Paşa Türbesi karşısındadır. Kapısı karşısında ise medresesi vardır. Mimar Sinanın bu muhteşem eseri 976 (1568) tarihinde yaptırılmıştır. Mehmed Paşa Edirnede bir hamam, İstanbulda Kadırga ve Azapkapıda iki külliye, Bosna Hersekte işegradda Drina Köprüsü başta olmak üzere çeşitli köprüler ve kervansaraylar yaptırmıştır.