Liderlikte koçluğun ve mentorluğun yeri nedir? Koçvari liderlik tarzı çalışanlara ne katar? Neden şirketler yöneticilik yetkinliklerinin arasına mutlaka koçluğu koymaktalar?
Paul Hersey ve Ken Blanchard 1960’ların sonlarında yarattıkları Durumsal Liderlik Modeline göre; Etkili liderler, çalışanlarının mevcut durumunu gözlemleyerek, ihtiyaçlarını analiz eder ve en uygun liderlik tarzını kullanabilen kişilerdir. Blanchard ve Hersey, liderlik tarzlarını dört kategoriye ayırarak basit bir tablo oluşturmuştur.
Durumsal Liderlik Modeli amacı, çalışanları birbiriyle kıyaslamak değil, çalışanın görev bazındaki yetkinliğine bakılarak hareket edilmesini içerir. Yetkinlik artıkça, lider direktif verici davranışını azaltıp, destekleyici tavrını artırarak ilerlemelidir. Ayrıca bu sadece tek görev için değil, farklı görevlerdeki yetkinlikleri de baz alınarak değerlendirilmesini kapsamaktadır, aynı çalışan farklı görevlerde, farklı seviyelerde de olabilir. Mesela bir işte delege edici durumdayken, farklı bir görevde koçluk edici kısımda da olabilir. Aşağıda her aşama için liderlere kolay ipuçları vermektedir,
- Yönlendirme (Mentorluk)
- Çalışana beklentilerinizi açıkça söyleyin.
- Hedefler verin
- Eğitimle destekleyin ve ya bilgi verin
- Eğer kurumda yeniyse, kurum kültürü ve vizyonu hakkında bilgilendirin
- Küçük görevler vererek, deneme ve başarması için imkan sağlayın ve desteklemek için takip edin.
- Koçluk Edici
- Çalışanın çözüm üretebilmesi için alan yaratın
- Sorular ile düşündürmeli ve karar alma, uygulama konusunda desteklenmeli
- Önerilerini yapıcı olarak değerlendirin ve destekleyin
- Hatalardan ders çıkarmasını sağlayın
- Yakın takibi azaltarak, uzmanlaşmasına fırsat verin
- Destekleyici
- Karar verme sürecine dahil edin
- Çözüm veya iyileştirme önerileri isteyin
- Motive edin ve cesaretlendirin.
- Başarılarını fark edin ve takdir edin.
- Kontrolü azaltarak, öz değerlendirme yapmasına teşvik edin
- Delege Edici
- Yeni ve zorlayıcı görevler verin
- Başarabilmesi için farklı alanlar yaratın
- Özgür bırakın
- Özdenetim sağlayın
- Takdir edin.
Çalışanların liderlerinden en çok bekledikleri şeylerin başında, gelişmelerine destek olunması geliyor. Şirketler liderlerin koçluk becerisini geliştirdiğinde, liderler gün boyunca yaşanan sorunları ve krizlerin çözümüne çalışanları da dâhil ederek hem çalışanların işleri daha fazla sahiplenmesini ve çözüm üretmesini sağlar hem de çalışanların gelişimine destek vererek, motivasyonun ve bağlılığın artmasına olumlu yönde katkı sağlar. Bu yüzden yöneticilerin alet çantasında koçluk önemli bir fark yaratır.
Sevda Kaya
Profesyonel Koç