Öğrenim-Eğitim Kıskacı
Çetin Altan
Köylü kökenli, kadınsız Müslüman toplumları iki şeyi bir türlü
öğrenememişlerdir. Birincisi, yaratıp üreterek kazanmasını; İkincisi yaşayıp
tüketerek harcamasını...
Kazanmanın peşine düşenler, çözümü yaratıcılıkta değil,
açıkgözlükte aramışlar; üretenler emeklerini daha iyi değerlendirme çabasına
girememişler; yaşamı ıskalamamaya uğraşanlar, "ayıp, günah, yasak"
barikatlarıyla çemberlenmiş; yılları alıp götüren bir monotonluğun içinde
çeşitli avanaklıklarla porsuyup gitmişlere de, gelişememiş bir kelek gözüyle
bakılmıştır.
Köylü kökenli, kadınsız Müslüman toplumları, ne zaman
kendilerini aşma çabasına özenseler, hep aynı kerpetenin "öğrenim"le
"eğitim" kıskacı arasında çıtırdarlar.
"Öğrenim" kazanmak için gerekli "bilgilenmeler'dir.
"Eğitim" yaşamak ve harcamak için gerekli "görgülenmeler"dir.
"Öğrenim"i okullar verir, "eğitim"i ise aile ortamları
ve çevreler.
Şemalaştırıldığında bu kadar basit bir denklem olarak
ortaya çıkan toplumsal yaşam mühendisliği; bizden önceki kuşakların da,
bizim kuşağın da, bizden sonraki kuşakların da, bir türlü üstesinden
gelemediği bir dram korkunçluğuyla hepimizin karşısına dikilmiş ve her
kuşağı bir yanından yakalayıp kendi acımasız çarmıhına mıhlayıvermiştir...
Ben tabii ortaokulu bitirirken de, liseyi bitirirken
de, fakülteyi bitirirken de içinden geldiğim toplumdaki temel yamuklukların
nedenini bilmiyordum. Bilmiyordum ki, aile ortamlarıyla çevre, çağdaş bir
görgülenmenin çok dışındadır ve bu alanda çocuklarının donatımına yardımcı
olmak şöyle dursun, bir de onları kendi çarpıklığının devamı olmaya
zorlamaktadır. Ve yine bilmiyordum ki, bilgilenmenin sağlamlığına, "kutsal
sevgiler" zırhı arkasına sığınan şarlatanlıklar ağır basmaktadır.
Görgülenememişlerin ruhsal ezikliğinden beslenen hasetlik canavarlarıyla,
bilgisizliği sütreleme tepinmesindeki şarlatanlıklardan beslenen kıskançlık
canavarları, paramparça etmek için özellikle ve öncelikle yazı adamlarına
musallat olurlar...
Ailemin, çocukluğumda ilk gençliğim üstüne çektiği
çarpı işaretinden sonra; yaşamımın öteki dönemlerinde de gizli-açık olmadık
saldırı ve düşmanlıklara hedef tahtası seçilmem; aslında ne yazgımın
sonucuydu, ne de bir rastlantının.
"Öğrenimle, "eğitim" kıskacı arasında sıkışmış
toplumlarda, benim mesleğimin insanları, genellikle hep birbirine benzer
serüvenlerin ortak raylarından geçti.