İnsanların Covid-19 salgını sırasında karşılaştığı birçok beklenmedik sorun ortasında saç dökülmesi de yer alıyor.
Nedeni mi? Tek sözle: Gerilim .
Uzmanlar, Covid-19 ile alakalı saç dökülmesinin telogen effluvium (TE) olduğunu söylüyor. TE, beden üzerindeki büyük bir gerilimin sonucudur ve zihinsel ve fizikî gerilime cevap olarak gerçekleşir.
Salgının neden olduğu karışıklık, TE’yi tetiklemek için kafidir. Lakin bir Covid-19 enfeksiyonu geliştirdiyseniz, ikili sorun yaşamış olabilirsiniz zira TE bir hastalığın fizikî geriliminden de kaynaklanabilir. Dahası, pandemi çok uzun müddettir devam ettiğinden ve TE baştan beri bir yükselişte olduğundan, saçların yine uzaması da bu durumdan etkilenebilir.
COVİD-19 GERİLİMİ SAÇ DÖKÜLMESİNİ NASIL TETİKLİYOR?
TE’yi anlamak için saç döngüsünü anlamanız gerekir. Saç döngüsü büyüme etabına anajen, dinlenme kademesine telojen denir. Telojenin sonunda, saç dökülür ve döngü, büyüme basamağı olan anajene geri döner. Lakin güçlü bir gerilim etkeni ortaya çıktığında, bu döngü bozulabilir. Saç, erken dinlenme basamağına geçer ve dökülür. Ortak tetikleyiciler ortasında doğum, hastaneye yatma, ameliyat, süratli kilo kaybı ve şiddetli ve ani gerilim faktörleri yer alır.
Saçı dinlendirmek, potansiyel olarak bedenimizin gelişmiş güç müdafaa sisteminin bir kesimidir. Teori, bedeninizin saç uzatması için çok fazla güç gerektirmesidir. Süreçteki gerilim, vakit faktörünü etkileyebilir. Saç döngüsünün uzunluğu nedeniyle TE olabilir, lakin çok gerilimden yaklaşık üç ay sonrasına kadar kendini belirli etmez. Tıpkı sebep, doğum yapan şahısların bebeğini kucağına aldıktan üç ay sonra saç dökülmesini fark etmeleridir.
Ve bu neden epey açık yahut öngörülebilir olsa da, bir gecikme olduğunda TE’yi tetikleyen öteki şeyleri saptamak güç olabilir. Dökülmeyi fark ediyorsanız, kendinize şunu sorun: Üç yahut dört ay evvel kayda paha, gerilimli bir şey mi oldu?
COVİD-19 ENFEKSİYONU DA SAÇ DÖKÜLMESİNİ TETİKLEEYBİLİR
Bir Covid-19 enfeksiyonu, TE ile görülen saç dökülmesine de neden olabilir. Covid-19 tüm bedeni etkiliyor, fakat oksijen eksikliğinden kaynaklanan gerilim, ateş ve bedendeki gerilim bilhassa saç köklerini dinlenme evresine itebilir.
Ocak 2021’de The Lancet’de yayınlanan ve hastaneye kaldırılan bireylerde Covid-19 enfeksiyonunun uzun vadeli sonuçlarına bakan bir çalışmada, enfeksiyondan 6 ay sonra en yaygın kalıcı semptomlar yüzde 63 ile yorgunluk yahut kas güçsüzlüğünü içeriyordu, onu yüzde 26 ile uyku meseleleri ve yüzde 23 ile anksiyete yahut depresyon izliyordu. Listede yüzde 22 ile saç dökülmesi de yer alıyordu.
TE ile bağlı saç dökülmesinin ardındaki sebep ne olursa olsun, sonuçlar saç kökleri gevşek olduğundan ve kolaylıkla dökülebildiğinden bilhassa saçınızı yıkadıktan yahut taradıktan sonra çarpıcı olabilir. Kimi bireylerde saç, kümeler halinde çıkıyormuş üzere görünecektir. Çok fazla saç dökülene kadar incelmeyi fark etmeyebilirsiniz.
COVİD-19 SAÇ DÖKÜLMESİNE KARŞI İPUÇLARI
Güzel haber şu ki, TE geçicidir. Olumsuz olan şey ise, saç döngünüzün çoklukla 6 ila 9 ay süren anajene yahut “büyüme” kademesine dönmesi için sık sık beklemeniz gerektiğidir.
Covid-19 durumunda, pandeminin uzun sürmesi, bu döngüyü daha karmaşık hale getirebilir. Uzun vadeli gerilim faktörleri saçı kronik bir TE’ye çevirebilir. Bu nedenle, saç sıhhatini ve büyümesini destekleyen bir diyet izlemek çok büyük ehemmiyet taşıyor. Bu da kâfi protein, D vitamini ve demir içeren istikrarlı bir diyet manasına gelir.
Saçlarınız dökülüyorsa ve bu durum vakitle düzelmiyorsa, hormonal dengesizlikleri de içerebilen saç dökülmesini tetikleyebilecek başka tıbbi durumlar için sizi kıymetlendirecek bir dermatoloğa gitmeyi düşünebilirsiniz.
Size uygun olduğundan emin olmak için saç eserlerinizi kesinlikle tekrar değerlendirin. Tekrar büyüme evresinde kalınlık kademelerinden geçerken saç hacmi ve kalınlığı değişecektir. Saç çizginizin etrafında kısa “yeni” kılları gördüğünüzde saçınız uzamaya başladı demektir.