Guatr büyümüş bir tiroid bezi durumudur. Tiroid, Adem elmasının bulunduğu alanın hemen altındaki boyunun önündeki bezdir. Bu kelebek şeklindeki bez, vücudun metabolik süreçlerini tiroid hormonu üreterek düzenleyen kritik bir rol oynamaktadır. Kalp hızı, kan basıncı, büyüme ve nefes alma, tiroid bezinden tiroid hormonuna bağımlı birçok fonksiyonundan birkaçıdır. Tiroid bezi hastalıklar veya tümörler nedeniyle büyüdüğü zaman, bez, guatr adı verilen bir duruma gelmektedir. (1)
Guatr çok çeşitli koşulların bir sonucu olarak gelişebilmektedir. Tiroid bezinin aşırı fonksiyonu (hipertiroidizm veya üretilen aşırı tiroid hormonları) veya bezin fonksiyon bozukluğu (hipotiroidizm veya tiroid yetmezliği) ile ilişkili olabilmektedir. Ayrıca, bazı guatr durumları normal tiroid hormon seviyeleri ile ilişkilidir. Hem inflamasyon hem de tümörler tiroid büyümesine yol açabilmektedir.
Bir guatr çok büyük olduğunda, bazen belirtilere neden olabilir, çünkü yemek borusu ve trakea gibi tiroid bezine yakın olan yapıları bastırmaya başlayabilmektedir. Büyük bir guatrla ilgili olarak ortaya çıkabilecek belirtiler arasında, yutma zorluğu, nefes darlığı, ses kısıklığı ve sersemlik (trakea içine giren ve çıkan hava akışından kaynaklanan hırıltı sesi) sorunları bulunmaktadır. (2)
Guatr Belirtileri
Guatr nasıl anlaşılır? Guatr başlangıcının ilk belirtisi büyümüş bir tiroid bezidir. Boyutu, tek bir küçük nodülden boynun önünü kaplayan geniş bir kütleye kadar değişebilir. Basit guatra sahip olan bazı insanlar, zayıf bir tiroid bezi belirtilerine sahip olabilmektedir. (3)
- Tıraş olduğunuzda veya makyaj yaparken belirginleşebileceğiniz boynunuzun tabanında görünür bir şişlik
- Boğazın sıkışması hissi
- Öksürme
- Ses kısıklığı
- Yutma güçlüğü
- Nefes darlığı (4)
Nadiren de olsa, büyümüş bir tiroid, nefes borusu (trakea) ve gıda tüpüne (özofagus) baskı yapabilmektedir. Bu durumda şu belirtiler olabilmektedir:
- Nefes alma güçlükleri (çok iri guatr), özellikle sırt üstü yatarken
- Öksürük
- Ses kısıklığı
- Yutma zorlukları, özellikle katı yiyecekler yerken
- Tiroid bölgesinde ağrı (5)
Guatr Nedenleri
Guatr neden olur? İyot eksikliği guatrların başlıca nedeni olarak bilinmektedir. Tiroidin tiroid hormonları üretmesine yardımcı olması için iyot mineraline ihtiyacı bulunmaktadır. Vücutta yeterli miktarda iyot yoksa tiroid bezi tiroid hormonu yapmak için çok fazla çalışarak büyümekte ve guatra neden olmaktadır.
Diğer nedenler şunlardır:
- Graves Hastalığı
- Hashimoto Hastalığı
- İltihaplanma
- Nodüller
- Tiroid kanseri
- Hamilelik (6)
Guatr Tedavisi
Guatr nasıl geçer? Guatr tedavisi, ilaç tedavisi, hormon tedavisi ve gerekli durumlarda guatr ameliyatını içermektedir. Aldığınız tedavi aşağıdakilere bağlı olacaktır:
- Guatrın büyüklüğü
- Guatrın neden olduğu belirtiler
- Herhangi bir altta yatan tiroid rahatsızlığınız olup olmadığı
Yapılan testlerinin tiroit bezinin normal şekilde çalıştığını ve guatrın küçük olduğunu göstermesi durumunda, hastanın durumu izlenebilir.
Guatr Ameliyatı
Guatr solunum ya da yutma ile etkileşime giriyorsa ve diğer tedavilere cevap vermiyorsa, tiroid bezinin bir kısmını ya da tamamını çıkarmak için ameliyat yapılması gerekebilir. Bu işlem tiroidektomi olarak da bilinmektedir. (7)
Guatr İçin Hangi Doktora Gidilir?
Guatr tanısı ve tedavisi için bir iç hastalıkları uzmanına (dâhiliye) ya da endokrinoloji ve metabolizma hastalıkları uzmanına başvurabilirsiniz. Ameliyatın gerekli görülmesi durumunda, genel cerrahi bölümüne sevk edilebilirsiniz. (8)
Guatra Ne İyi Gelir?
Guatr Bitkisel Tedavisi
Kelp (su yosunu): Bir çeşit deniz yosunu olan kelp guatr tedavisine yardımcı olabilmektedir. Yüksek iyot içeriği tiroid işlevselliğini normalleştirmeye destek olmaktadır. Ayrıca potasyum, kalsiyum, magnezyum ve demir açısından da oldukça zengindir. (9)
Su teresi: Su teresi, iyot açısından mükemmel bir kaynaktır. Dolayısıyla guatr tedavisinde çok etkili olduğu düşünülmektedir. Ayrıca, tiroit bezleriniz için faydalı olan diğer mineral ve besinler, kükürt, germanyum ve antioksidanlar açısından oldukça yüksektir. (10)
Kuzukulağı: Kuzukulağı yaprakları, ıspanak iskelesi olarak da bilinmektedir. Sadece çorbalar, salatalar ve soslarda kullanılmakla kalmamakta, aynı zamanda guatr tedavisine de yardımcı olabilmektedir. Bu yaprakları kullanmanın yolu, etkilenen bölgeye macun haline getirip yapıştırmaktır. (11)
Karahindiba: Karahindiba yaprakları boyundaki şişliği azaltabilmekte ve guatrla ilişkili rahatsızlığı giderebilmektedir. (12)
Keten tohumu: Keten tohumu, antioksidanlar da dâhil olmak üzere pek çok besin değeri açısından zengindir. Diğer yandan, antienflamatuar özellikleri, tiroid bezinin şişmesinden kurtulmanıza yardımcı olabilmektedir. (13)
Yeşil çay: Yeşil çay, guatrı önleyebilecek ve iyileştirebilecek bir başka bitkisel tedavi yöntemidir. Yeşil çay, uyarıcı ve enerji artırıcı özellikleri nedeniyle tiroid bezinin işleyişini geliştirebilmektedir. Ayrıca, doğal flüorür açısından iyi bir kaynaktır ve bu nedenle de tiroidi desteklemektedir. Antioksidanlar ise guatrların ve hatta tümörlerin büyümesini teşvik ettiği bilinen serbest radikallerle savaşmaktadır. (14)
Sarımsak: Sarımsak şişliği azaltmaya yardımcı olabilmektedir. Sağlıklı tiroid bezinin korunmasına destek olan bir molekül olan glutatyon üretimini de teşvik etmektedir. Antioksidan ve antiinflamatuar içeriği ise serbest radikallerle mücadele etmeye yardımcı olur. (15)
Ananas: Ananas, vitamin ve mineral bakımından oldukça zengindir. Guatr belirtilerine, özellikle de öksürmeye yardımcı olabilmektedir. Ananası günlük diyetinizin bir parçası haline getirmeye çalışın. (16)
Limon otu: Limon otu, bağışıklık sistemini desteklemekte ve hormon seviyelerini düzenlemektedir. Limon otu, selenyum açısından zengindir, bu nedenle bezin aktivitesini düzenleyerek tiroid işlevinin düzgün şekilde yapılmasına yardımcı olur. (17)
Arpa suyu: Şişliği azaltmak ve guatr diğer belirtileri hafifletmek arpa suyundan yardım alınabilir. Arpa, vücudun bağışıklığını arttıran ve hastalıklarla mücadeleye yardımcı olan fitoturrientler ve antioksidan bakımından zengindir. Ayrıca, toksinleri vücuttan temizlemektedir. (18)
Hindistancevizi yağı: Hindistancevizi yağı, tiroid sorunlarını tedavi eden antiviral, antibakteriyel ve antiprotozoa özelliklerine sahip olan laurik asidi içermektedir. Ayrıca, iltihaplanmayı azaltmakta ve hasarlı dokuları iyileştirmektedir. (19)
Kahverengi pirinç: Kahverengi pirinç, guatr sorununun halledilmesine ve iyileştirilmesine yardımcı olabilecek selenyumun açısından iyi bir kaynaktır. Kahverengi pirincin düzenli olarak alınması kesinlikle tiroid durumunu muhafaza edecek; şişme ve ağrıda rahatlama sağlayacaktır. (20)
Guatr Evde Tedavi Yöntemleri
İyot: İyot eksikliği guatrın başlıca nedenlerinden biridir. Guatrı tedavi etmek için, yeterli iyot içeren bir diyetle beslenin. Yetişkinler için önerilen iyot dozu günde 150 mikrogramdır.
Vücudunuzdaki iyodu doldurmak için iyotlu tuz, deniz mahsulleri, morina balığı, orkinos, yumurta, karides, hindi, doğal yoğurt, inek sütü, bakla fıstıkları, kabuğu ile pişmiş patates gibi iyotlu yiyecekleri ve kızılcığı diyetinize ekleyebilirsiniz. (21)
Selenyum: Selenyum, tiroid bezinin en uygun şekilde çalışmasını gereklidir. Böbrek, karaciğer, Brezilya fıstığı, ayçiçeği çekirdeği, kabuklu deniz ürünleri, soğan, mantar, buğday tohumu, arpa, et, kümes hayvanları, yumurta ve yağlı balık gibi bu mineral açısından doğal olarak zengin olan bazı gıdaları guatr tedavisine yardımcı olması için günlük diyetinizin bir parçası haline getirebilirsiniz. (22)
Kabuklu kuruyemişler: Kuruyemişler selenyum açısından oldukça iyi kaynaklardır. Tiroidin düzgün işleyişine yardımcı olabilirler. Selenyum eksikliği de tiroid için sorun yaratabilmektedir. Uygun kuruyemiş türleri, vücuda selenyum katmakta ve en iyi sonuçları elde etmede yardımcı olabilmektedir. Guatr sorununun etkisini azaltmak için düzenli olarak kabuklu kuruyemişleri tüketebilirsiniz. (23)
Tavsiyeler
- Turp, tatlı patates, çilek, ıspanak, brokoli, yer fıstığı, şalgam, lahana, karnabahar ve soya fasulyesi gibi goitrojenik gıdaları almaya sınırlayın.
- Tiroid bezini uyarmak ve düzgün çalışmasına yardımcı olmak için gün içinde soğuk duş alabilirsiniz.
- İşlenmiş besinler, soya ürünleri ve kahve, alkol ve soda gibi içeceklerden kaçının.
- Düzenli olarak egzersiz yapın, boyun uzantıları ve guatr için özel hareketler ekleyin.
- Ağır bir yemek yerine birkaç küçük öğünler halinde yemek yiyin. Bu, vücudun tüm besin maddelerini daha iyi absorbe etmesini sağlamaktadır.
- Doktorunuza danıştıktan sonra vitamin B kompleksini kullanabilirsiniz.
- Yemek yaparken, hindistancevizi yağı kullanabilirsiniz.
- Guatr belirtilerini azaltmak için günde bir kez bir bardak arpa suyu içebilirsiniz.
- Musluk suyu yerine filtrelenmiş suyu tercih edin.
- Masaj terapisini guatr tedavisinde de kullanabilirsiniz. Refleksoloji ve akupunktur gibi teknikler bazı guatr belirtilerinden de rahatlama sağlanmasına yardımcı olabilmektedir. (24)