|İSLAM'DA KADIN|


KUR'AN VE KADININ EKONOMİK BAĞIMSIZLIĞI
İslam ise bu kanunu ta 1400 yıl önce yürürlüğe koymuş ve "Erkeklerin kendi kazançlarından payları var, kadınlarında kendi kazançlarından payları var..." buyurmuştur. Nisa:32
Bu ayet-i kerime erkekleri kendi çaba ve gayretlerinin sonucu hak sahibi bildiği gibi, kadınları da kendi çaba ve gayretlerinin sonucu hak sahibi bilmiştir.
Keza diğer bir ayette de: "Erkekler için pay var, anayla babanın ve yakınların bıraktıkları malda; kadın içinde pay var anayla babanın ve yakınların bıraktıklarında. Mal, az olsun, çok olsun, mirasta muayyen bir pay var." buyurur. (Nisa-7)
Bu ayet, mirasta kadının da pay sahibi olduğunu bildirmiştir. Kadının miras alması veya almamasının pek teferruatlı bir geçmişi vardır; ilerideki bahislerimizde buna da değinmeye çalışacağız, inşallah. Cahiliye döneminde Araplar kadına miras hakkı tanımazdı; ancak, Kur'an-ı Kerim kadına bu hakkı tanımıştır.
BİR MUKAYESE
Böylece Kur'an-ı Kerim, Avrupa'dan on üç asır önce kadına ekonomik bağımsızlık vermiştir. Şu farkla ki:
1- İslam'ın kadına ekonomik bağımsızlık tanımasının sebebi;İslam'ın insani, adalet sever ve ilahi boyutlarından başka bir şey değildi. Nitekim İslam bu kanunu koyarken ortada, kendi karınlarını doyurabilmek için kadına ekonomik bağımsızlık veren, ardından da; İngiliz fabrikatörlerinin tamah ve hırsları gibi bir mevzu da söz konusu değildi. "Biz kadının haklarını resmen tanıdık ve ona erkekle eşit haklar verdik" şeklinde yoğun propagandalar yapan.
2- İslam, kadına ekonomik bağımsızlık tanımıştı. Fakat Wıll Dourant'ın da deyişiyle yuva yıkmadan, insanların ocağına incir dikmeden yaptı bunu... Kadınları kocalarına, kızları babalarına karşı isyan ve tuğyana kışkırtmadan yaptı bunu... İslam, yukarıda zikrettiğimiz iki ayette muazzam bir sosyal inkılap gerçekleştirdi. Fakat patırtı gürültü yapmadan, zarar vermeden ve tehlikeye yol açmadan...
3- Batının yaptığı, Will Dourant'ın da deyişiyle "kadını kendi evinde ölesiye ve bir köle gibi çalışmaktan kurtarıp başkalarının mağaza ve fabrikalarında ölesiye ve bir köle gibi çalışmaya mahkum etmek" olmuştur. Başka bir deyişle, Avrupa kadının eline ayağına vurulan zincir ve kelepçeleri çözmüştür.
Ancak öncekinden hiç de geri kalmayan yeni zincir ve kelepçeler de vurmuştur. Oysaki İslam, kadını evde, tarlada vb. yerlerde erkeğe köle ve kul olmaktan kurtarmakla kalmamıştır; ailede geçim masraflarını temin vazifesini erkeğe yüklemek suretiyle her çeşit geçim derdini de kadının omuzlarından almıştır.
Kadın İslam açısından insani içgüdüsüne binaen servet kazanama, servetini koruma veya çoğaltma hakkına da sahip olmakla birlikte hayatın ağır geçim şartlarının baskısı altında kalmamalı huzur ve güvenle içiçe olması gereken gurur, güzellik ve çekiciliğini koruyabilmelidir.
Ne var ki; bazı yazarlarınız gün ışığı gibi ortada olan bu tarihi ve felsefi hakikatleri idrak edemeyecek kadar kör ve sağırdırlar...
BİR ELEŞTİRİ VE BİR CEVAP
Menuçehriyan hanımefendi, "İran Anayasa ve Medeni Kanunlarına Eleştiri" adlı kitabın 37. sayfasında şöyle diyor: "Bizim medeni kanunumuz bir yandan erkeği, eşine nafaka vermekle, yani onun yiyecek, giyecek ve mesken ihtiyaçlarını karşılamakla görevli kılmakta,.
yani bir at veya katırın sahibi nasıl hayvanın yem ve barınağını temin etmekle mükellefse, kadının sahibi de onun asgari geçim ihtiyaçlarını karşılamakla mükellef tutulmakta; öte yandan da medeni kanunun 1110. maddesinin "vefat iddetin de kadına nafaka verilmez" hükmüyle bir anlaşılmazlık sergilenmektir.
Halbuki kadın, kocası öldüğünde teselli ve şefkate muhtaçtır. Sahibini kaybeder kaybetmez dünyasının kararmasını ve perişan hale düşmeyi istemez... Burada "kadının bağımsızlığından dem vuran ve onun her sahada erkekle eşit olması gerektiğini savunan sizin gibi birisi kadının tekrar köle olmasını, erkeğin ölümünden sonra da bu kölelik ve uşaklığın sürmesini nasıl isteyebilir" diye sorabilirsiniz...
Cevabımız şudur: Söz konusu medeni kanunun dayalı olduğu "kadının köleliğini esas alan" felsefeye göre, Sa'di'nin de deyişiyle "kölesini hür bırakan köle sahipleri" nin kendilerinden sonra da kadınları için nafaka tespit etmeleri gerekirdi. Kanunun da bugün buna riayet etmesi daha iyi olurdu."
Bu yazara soruyoruz şimdi:
Siz, medeni kanun ve İslam kurallarının -ve sizin deyişinizle kadının köleliğini esas alan felsefenin- hangi ilkesine dayanarak "erkek kadının sahibidir" ve "erkeğin nafaka vermesinin nedeni, onun sahip, kadınınsa onun malı olmasıdır" hükmüne vardınız öyle! Sizin "sahip" diye nitelediğiniz koca nasıl
"sahip"tir ki kadınına -ve sizin deyişinizle kölesine "şuradan bir kase su ver bana" demek hakkına dahi sahip değildir!... Bu nasıl efendidir ki, kölesi onun için parmağını oynatacak olsa efendisinden buna karşılık ücret isteyebilmektedir!... Bu nasıl "efendi" dir ki kölesini, kendi evinde doğurduğu kendi çocuğuna bedava süt vermeye dahi zorlayamamaktadır!!!
Bütün bunlar bir tarafa; nafakası başkası tarafından karşılanan birisi ille de onun "kölesi" mi olmaktadır İslam ve diğer bütün sistemlerde, mesela, baba veya babayla anne, çocuklarının nafakasını sağlamakla yükümlüdür. Bu durumda "O halde dünyada mevcut bütün kanunlar, çocukları anne ve babalarının kölesi olarak görmektedir" gibi bir hükme varılabilir mi! Ya da mesela İslam'da evlat, geçimini sağlayamayacak kadar fakir olan ana ve babasının nafakasını karşılamakla mükelleftir.
Bu durumda "o halde İslam anayla babayı evladın kölesi olarak görüyor" denilebilir mi!
Bütün bunlardan daha da şaşırtıcı olanı, yazarın "kocasının vefat iddetin de kadına nafaka verilmesi neden vacip değildir Halbuki kadın, kocasını kaybetmiş olduğu sırada koca parasına her zamankinden daha fazla muhtaçtır."şeklindeki eleştirisidir.Bu muhterem yazar yüzyıl öncenin Avrupa'sında yaşıyor galiba!...
Eğer İslam, evlilik süresi boyunca kadının hiçbir mülkiyet hakkı taşımadığını söylemiş olsaydı, kocasının ölümünden hemen sonra kadının durumunun alt üst olacağını söylemek elbette doğru olurdu.
Ancak İslam, kadına mülkiyet hakkı tanıdığına ve evlilik süresi boyunca bütün masrafları kocası tarafından karşılandığından kendine ait servetini olduğu gibi muhafaza etmiş olacağına göre, bu durumda kocasının ölümünden sonra da kadının yine bir süre ondan nafaka almasına ne lüzum var Nafaka, erkeğin yuvasını süsleme hakkıdır... Yuva yıkıldıktan sonra da kadının bu hakkı taşımayı sürdürmesinin bir manası kalmaz ki...
ÜÇTÜR NAFAKA
İslam'da üç çeşit nafaka vardır:Birincisi, mal sahibinin malına harcaması gereken nafakadır. Bir hayvan sahibinin hayvanına yaptığı harcamalar bu sınıfa girer. Bu tür nafakada ölçü, "malik" ve "memluk""sahip" ve "ait" olmadır.
(malik ile memluk ilişkisi)İkinci tür nafaka, henüz akil ve baliğ olmayan veya fakir olan çocuklarına babanın; ya da fakir olmaları halinde baba ve ananeye evladın vermekle mükellef olduğu nafakadır.
Bu tür nafakada ölçü sahiple ait (malik-memluk) ilişkisi değil, bilakis; evladın, kendisini dünyaya getiren anne ve babası üzerindeki tabii hakkıdır, ya da evladın dünyaya gelmesinde katılımları olan ve onu çocukluğundan beri büyüterek bu uğurda nice zahmetlere katlanan anayla babanın evlat üzerindeki anne-babalık hakkıdır.
Bu sınıfa giren nafakanın şartıysa, nafakası karşılanması gereken tarafın - ana-baba veya evladın- kendi geçimini sağlayacak durumda olmayışı ya da yoksul oluşudur.Üçüncü türse, erkeğin kadına verdiği nafakadır, onun geçimini sağalmasıdır. Bu tür nafakada ölçü olarak alınan şey, ne sahiplik ve aitliktir; ne de "evlatlık-ebeveynlik" veya kadının aciz, güçsüz ve yoksul oluşudur.
Kadın milyoner de olsa, alabildiğine bol geliri bulunsa ve buna karşılık erkeğin geliri pek az da olsa; erkek, yine de evin bütün masraflarını ve bu cümleden olmak üzere kadının özel masraflarını karşılamakla yükümlüdür.
Bu nafakanın, daha önce bahsi geçen diğer iki nafakadan bir farkı da, bu nafakanın şahsın bahsi geçen iki tür nafakada şahıs, görevini ihmal ederek nafakayı ödemezse günahkar sayılır;
fakat görevini ihmal etmesi, "hukuken aranabilecek bir hak" iddiasında bulunulmaya sebebiyet teşkil etmez. Halbuki üçüncü tür nafakada, erkeğin vazifesini ihmal etmesi halinde, kadın hukuki bir hak olarak dava açabilme ve davanın ispatı durumunda hakkı olan nafakayı erkekten alabilme imtiyazına sahiptir.Bu tür nafakada ölçü ve kıstasın ne olduğunu da gelecek bahsimizde ele alacağız, inşallah.
BUGÜNÜN KADINI MEHİR VE NAFAKA İSTEMEMEKTE MİDİR ACABA
Geçen bölümdeki bahsimizde kısaca, evin bütün masraflarının ve bu cümleden olmak üzere kadının şahsi harcamalarının tamamiyle erkeğin uhdesinde olduğunu belirttik. Kadının bu hususta hiçbir mükellefiyeti bulunmadığını, büyük bir servete ve kocasının kat katı fazla bir gelire sahip olması halinde dahi kadının, ev masrafları ve aile harcamalarını karşılama konusunda kocasına yardım etmek zorunda olmadığını söyledik.
İster parayla ilgili harcamalar ve ister yardım olarak kadının bu meseleye iştirak ve katılımının tamamiyle kendi istek ve iradesine bağlı bulunduğunu belirtmiştik.İslam'a göre kadının özel masrafları ailenin ev masrafının bir parçası sayılır. Bu da bütünüyle erkeğin uhdesinde yer alır. Buna rağmen erkeğin kadın üzerinde hiçbir ekonomik tasalluta hakkı yoktur.
Hiçbir şekilde onun iş ve enerjisinden faydalanmaz, onu istismar edemez. Kadının nafakası; özel durumlarda evlada vazife olması açısından ana-babanın evlat tarafından karşılanması gereken nafakasına benzer. Evlat kendisine düşen bu vazifeyi yerine getirmiş olması sebebiyle ana-babasını çalıştırma ve onların işgücünden faydalanma hakkını elde etmiş olmaz.
MALİ MESELELERDE KADININ HAKKINI KORUMA
İslam, geçmişte benzerine rastlanmayacak bir tavırla mali ve iktisadı konularda kadının haklarını savunmuştur. Bir yandan kadına tam bir iktisadi hürriyet ve bağımsızlık tanıyarak erkeği onun mal varlığı ve işgücü üzerinde tasarrufta bulunmaktan men etmiş, dünün dünyasında pek uzun bir geçmişi olan ve 20. yüzyılın başlarına kadar Avrupa'da da pek yaygın bulunan "kadının ticari işlemlerinde erkeğe tam velayet hakkı tanınması"nı yasaklamıştır.
Bir yandan da, ev geçim masraflarının temini mesuliyetini kadının omuzlarından kaldırarak onu para kazanabilmek için çabalayıp durma mecburiyetinden muaf tutmuştur.
Batıperestler, işte böyle bir kanunu "kadını savunma" adı altında eleştirmek istediklerinde en aptalca yalana başvurmakta ve "Nafakanın sebebi, erkeğin kendisini kadının efendisi olarak görmesi ve onu bir hizmetçi gibi kendi hizmetine alıyor olmasıdır.
Hayvan sahibi, hayvanlarının ona yük taşıyabilmesi için, nasıl onların zaruri ihtiyaçlarını karşılamak zorundaysa, nafaka kanunu da aynı gayeyle erkeğin kadına, açlıktan ölmeyecek kadar bir şeyler vermesini gerekli görmüştür." demektedirler!...
Bu aptalca yalana şaşırmamak elde değil... Adam kalkıp da "İslam kadına haddinden fazla hak tanıyor, erkeği onun bedava hizmetçisi, ücretsiz uşağı haline getiriyor" dese ilk bakışta yutturulabilecek bir yalan olurdu belki. Fakat bunu "Erkeğe daha fazla hak tanımış" tanımış" diyerek ve kadından yana görünerek söylemek yalandan da öte, "aptalca bir yalan" olmaktadır.
Gerçek apaçık ortadadır; İslam kadının lehine, erkeğin aleyhine bir kanun koymamıştır. Erkeğin lehine ve kadının aleyhine olacak bir kanun da koymamıştır.İslam ne kadının tarafını tutar, ne de erkekten yana çıkar...
İslam, koymuş olduğu kanunlarda kadının, erkeğin ve onların ellerinde yetişecek olan evlatların saadetini gözetmiş, kısacası bütünüyle insanlık ailesinin mutluluğunu nazara almıştır.
İslam ailenin ve kısacası bütün insan topluluklarının saadetini, tabiatın kanun ve kaidelerini görmezden gelmemelerinde, yaratılış nizamı müdebbirinin usta elleriyle tanzim etmiş olduğu vaziyet ve ahvali göz ardı etmemelerinde görmektedir...
Daha önce de defalarca belirtmiş olduğumuz gibi İslam, koymuş olduğu kanunlarda "erkeğin ihtiyaç ve isteğin mahzarı, kadınınsa ihtiyaç duymamanın mahzarı" olması gerektiği kaidesine daima riayet etmiştir. İslam erkeği bir alıcı, kadınıysa alıcının talip olduğu metaın sahibi olarak görür.
İslam nazarında, erkeğin kadına kavuştuğu müşterek evlilik hayatında bundan fayda gören -ve kendisine lütufta bulunulan taraf- erkektir aslında. Bu sebeple de söz konusu beraberliğin masraflarını karşılamak erkeğe düşen bir vazifedir.
Kadınla erkek, aşk hususunda tabiatın kendilerine iki ayrı rol yüklemiş olduğunu unutmamalıdırlar. Evlilik, kadınla erkeğin kendilerine has rollerle tezahür etmeleri halinde sağlam, kalıcı ve saadet verici olacaktır ancak.
Erkeğin, kadının nafakasını karşılamakla mükellef olmasının bir diğer nedeni de, neslin devamını sağlayan üreme hadisesi sorumluluğunun dayanılmaz zorluk ve meşakkatlerinin tabiat açısından kadına yüklenmiş olmasıdır. Bu hadisede tabiatın erkeğe yüklemiş olduğu şey bir anlık zevk verici bir eyleme katılmaktan öte değildir.
Halbuki kadın bunun için -çocukluk ve yaşlılık dönemleri dışında- sürekli aylık rahatsızlığa katlanmakta, hamilelik döneminin ağırlığı ve bu döneme mahsus hastalığa tahammül etmekte, doğumun ağır zorluğu ve doğumla gelebilecek arızaları üstlenmekte, çocuğu emzirmek ve onun bakımıyla uğraşmak durumunda kalmaktadır.
Bütün bunlar kadını vücutça çökerten, fiziki gücünü fevkalade azaltan hadiselerdir ki, onun bir işte çalışma kuvveti ve işgücünü de haliyle azaltmaktadır. Bu sebepledir ki evin geçimini sağlama konusunda kanunun kalkıp da kadınla erkeği bir görmesi ve kadını gözetmemesi, kadının gerçekten pek acı ve zor bir durumda bırakılması demek olacaktır.
Nitekim çiftler halinde yaşayan canlılarda erkeğin daima dişisini gözetip kollaması bir olay olarak ortadadır. Üreme müşkülünü yaşadıkları dönem boyunca erkek yiyecek temininde dişisine yardım etmektedir.
Üstelik işgücü açsından ve yıpratıcı ekonomik ve üretimle ilgili faaliyetlere katılma hususunda kadınla erkek birbiriyle eşit ve benzer yaratılışta da değildirler.
Bütün bunlar bir yana, kadının servet ve paraya olan ihtiyacı, erkeğin bunlara olan ihtiyacından çok daha fazladır. Güzellik ve şıklık kadının hayatının bir parçası, onun temel ihtiyaçlarından biri durumundadır. Kadının şahsi lüks ihtiyaçları, tuvalet ve süslenme masrafları, genelde bir erkeğin kendine yapacağı masrafın birkaç katıdır. Süslenme ve ziynete karşı taşıdığı eğilim, bir anlamda kadında değişiklik ve teferruatlılığa da eğilim olduğunu göstermektedir.
Mesela bir erkek için bir takım elbise giyilmeyecek kadar eskiyip yıpranmadığı sürece "giyilebilir" iken, bir kadın için ancak "yeni bir elbise olarak göründüğü sürece" giyilebilir olmaktadır...
Hatta kadının, yeni bir elbise veya ziynet eşyalarından birini "bir defadan fazla kullanmaya değer" bulmaması da pek ala mümkündür. Kısacası, servet kazanabilmek için gerekli çalışma hususunda kadın, erkekten daha az güce sahip, ancak harcama ve giderleri erkeğe oranla daha fazladır.
Bütün bunlara ilaveten kadının kadınlığını koruyabilmesi; yani güzellik, neşe, canlılık ve alımlılığını sürdürebilmesi onun daha sakin, morali yerinde ve daha fazla huzurlu olmasını gerektirir. Bu da daha az çalışıp daha az yıpranmasını gerekli kılmaktadır. Kadın da erkek gibi sürekli çalışıp çabalamak ve şuraya buraya koşturarak para kazanmak zorunda kalacak olursa, gururu kırılacak ve alımlılığını yitirecektir.
Ekonomik sıkıntıların erkeğin alnına kazıdığı çizgiler, kadının alnına ve yüzüne kazınacak, kaşları çatılıverecektir. Fabrikalarda, atölye ve bürolarda çalışmak ve geçimini kazanmak zorunda olan zavallı batılı kadınların, doğulu kadınların yaşamına daima gıpta ettiğini duymayan kalmamıştır. Huzur ve rahatı olmayan bir kadının kendisiyle ilgilenebilecek fırsat bulamayacağı, erkeğinin neşe ve sevinç kaynağı olamayacağı açıktır.
Binaenaleyh, geçim temini için girişilen yıpratıcı faaliyetlerden kadının muaf tutulması, sadece onun yararına değil, erkek ve aile için de gerekli ve lüzumludur.
Zira erkek de, aile yuvasının kendisi için bir huzur kaynağı ve sıkıntılarını unutturabilecek bir dinlenme ocağı olmasını ister. Ev ortamını bir huzur yuvası ve dışarının patırtılı gürültülü sıkıntılarını unutturan bir dinlenme ocağı haline getirebilecek kadın ise, çalışmış olmanın yorgunluğuna uğramamış bir kadın olabilecektir ancak. Yorgun argın bir vaziyette evine döndüğünde evde, kendisinden daha yorgun bir kadınla karşılaşan erkeğin halini bir düşünün ..
Binaenaleyh, kadının rahat ve huzurlu, sağlık ve neşe içinde olması erkek için de pek büyük ehemmiyet taşır.Erkeğin bin bir güçlükle kazandığı parayı, cömertçe üstüne başına harcaması için canı gönülden karısına takdim etmeye hazır olmasının nedeni, ruhunun kadına muhtaç olduğunu sezmesindedir;
Allah Teala'nın kadını onun ruhu içi huzur kaynağı kıldığını anlamış olmasındandır: "O sizi tek bir nefisten yarattı ve kendisiyle durulup yatışması için ondan da eşini var etti..." A'raf:189 Eşinin huzur ve rahat içinde yaşaması için gerekli ortamı hazırladığı ölçüde aslında dolaylı olarak kendi saadetine yardımcı olduğunu, kendi aile yuvasını ihya ettiğini fark etmiş olmasındandır.
Eşlerden hiç olmazsa birinin diğerine teselli ve teskin kaynağı olabilmesi için yorgunluk ve telaşlara yenik düşmemesi gerektiğini bu iş bölümünde de erkeğin hayat kavgasına atılmasının daha uygun olacağını, teskin ve huzur verebilecek tarafınsa kadın olduğunu anlamış olmasındandır.
Kadın erkeğe mali ve maddi açıdan, erkekse kadına ruhi açıdan muhtaç bir şekilde yaratılmıştır.
Kadın, erkeğin desteği olmaksızın, onun şahsi masraflarının birkaç katı olan kendi maddi ihtiyaçlarını gidermez. Bu cihetledir ki İslam, kadının meşru eşini (yalnızca eşru eşini) onun dayanak ve güvence noktası olarak belirtmiştir.
İstediği her lükse sahip bir şekilde yaşamak isteyen bir kadın, bunun için kendi meşru eşine dayanmaz ve ona güvenmezse başka erkeğe dayanacak ve bunu ondan sağlayacaktır. Bugün maalesef bu durumun örnekleri giderek artmaktadır.
NAFAKA ALEYHİNE PROPAGANDA YAPILMASININ SEBEBİ
Kadının nafakasını kocasının temin etmesi gerektiğine karşı yapılan propagandaların önemli bir sebebi de, kadının paraya olan fazlaca ihtiyacının kocası tarafından temininin engellenmesi suretiyle onu kadın avcılarının tuzağına düşürebilmekten başka bir şey değildir.
Çoğu müesseselerde özellikle kadın kadrosuna yüklüce maaşlar ödendiğine dikkat edilirse anlatmak istediğimiz daha kolay anlaşılacaktır.
Nafakanın kaldırılmasının fuhuşun artmasına yol açacağından kimsenin kuşkusu olmasın...
Bir kadın için, hayatını bütünüyle erkekten ayırarak kendi başına olmak ve buna rağmen doğasına uygun bir şekilde kendini idare edebilmek nasıl mümkün olabilir.Aslına bakılırsa, kadının geçimini kendisini temin etmesi -nafakanın iptali- fikri, kadınların pahalı süslenmeleri ve israflarından bıkmış olan erkekler tarafından da destek görmektedir. Bunlar, hürriyet ve eşitlik adı altında ve bizzat kadının kendi eliyle, lükse düşkün, süsperest ve müsrif kadınlardan intikam almak istemektedirler.
Will Dourant, "Felsefenin Lezzetleri" adlı eserinde çağdaş evliliği "Gebeliğin kanunen önlenebildiği, tarafların rızasına bağlı boşanma hakkının olduğu, çocuksuz ve nafakasız bir kanuni evlilik" şeklinde tanımladıktan sonra şöyle der:
"Orta halli ailelerin lüks ve konfora düşkün süsperest kadınları, emektar erkeklerin intikamının yakında bütün kadınlardan alınmasına sebep olacaklar." Evlilik denilen hadise öylesine değişiverecek ki, masraflı evlerin süs ve korkusu olan işsiz kadınlardan eser dahi kalmayacak, erkekler eşlerinden, kendi giderlerini kendilerinin karşılamasını isteyecekler. Nitekim arkadaşça evlilik dedikleri çağdaş evliliğin bir şartı da hamile olmadığı sürece kadının çalışmak zorunda olmasıdır...
Burada, kadının tam anlamıyla özgür olmasına yol açacak bir nokta var: Bundan böyle kadın, evlilik süresince baştan sona değin bütün masraflarını bizzat karşılamakla yükümlü olacaktır...
Sanayi devriminin kadın konusundaki acımasız sonuçları teker teker ortaya çıkıyor şimdi.... Kadın, artık kocasıyla birlikte fabrikada çalışmalıdır; evinin sakin bir köşesinde öylece oturup bu verimsizliğini, kocasını iki kat çalışmaya mecbur ederek telafi ettirmek yerine işte, çalışmada, alınan maaş ve üstlenilen vazifelerde onunla eşit ve bir olmalıdır!..."Will Dourant sözlerini istihza yollu bir ifadeyle şöyle noktalıyor: "Kadın özgürlüğü denilen şeyin manası budur işte..."
KOCA YERİNE DEVLET
Neslin devamını sağlama hususundaki vazifesinden dolayı kadının mali ve iktisadi açıdan bir dayanağı olması gerektiği tartışılmaz bir gerçektir.
Bu gün Avrupa'da kadın özgürlüğünü savunarak anaerkil döneme dönülmesini babanın bütünüyle aile yuvasından dışlanması gerektiğini öne sürenler vardır. Bunlara göre kadın tam anlamıyla ekonomik bağımsızlığına kavuştuğunda ve hayatın her safhasında erkekle bir ve eşit duruma geldiğinde çok geçmeyecek, baba, fazlalık bir unsur olarak aile yapısından dışlanacaktır.
Söz konusu kişiler bir yandan bunu yaparken diğer yandan devleti "ailenin babası" olmaya davet etmekte ve tek başına yuva kurup bütün mesuliyetleri bizzat üstlenmeye yanaşmayacakları kesin olan annelerin gebeliği önlememesi ve böylece de insan neslinin yok olmaya yüz tutmaması için devletin onara mali yardımda bulunmasını istemektedirler.
Yani geçmişte kendi kocasından nafaka alan ve - nafakaya karşı çıkanların iddiasına bakılırsa- kocasının kölesi durumunda olan kadın, bundan böyle kocasından değil de devletten nafaka alacak ve dolayısıyla de devletin "kölesi" olacaktır...
Çünkü babanın görev ve hakları devlete intikal edecektir.
Mukaddes (semavi) kanunlar üzerine kurulan sağlam ve kutsal aile yapımızın temellerine ağır darbeler indirerek bu yapıyı altüst edenler keşke bunun neye mal olacağını bilseler, nasıl sonuçlanacağını bir düşünseler ve biraz daha uzağı görebilselerdi...
Bertrand Roussel "Evlilik ve Ahlak" adlı kitabının "Aile ve Devlet" başlıklı bölümünde devletin çocuklarla ilgili kültürel ve sağlık sahalarındaki müdahalelerine değindikten sonra şöyle diyor: "Öyle görünüyor ki aile yapısında babanın biyolojik varlığının gerekçesini kaybetmesine ramak kalmış durumda... Babanın böylesine dışlanıp tardolunmasına pek etkin olan bir diğer unsur da kadınların maddi bağımsızlığa olan eğilimleridir. Seçimlere katılan kadınlar genellikle evli olmayanlardır.
Öte yandan bugün evli kadınların karşı karşıya olduğu problemler, bekar kadınlarınkinden çok daha fazladır. Evli kadınlara tanınan kanuni avantajlara rağmen işe girme rekabetinde, evli kadınlar bekarlardan hep geri kalmaktadır... Evli kadınlar için ekonomik bağımsızlığını koruyabilmek, ancak iki yolla mümkündür. Birincisi mesleklerini bırakmayıp çalışmakta oldukları işi sürdürmeleridir.
Bu durumda çocuklarının bakımını ücretli dadı ve bakıcılara bırakmak zorundadırlar ki, bu da anaokulu ve kardeşlerin yaygın bir şekilde giderek çoğalması demektir. Bu durumun mantıken doğuracağı kaçınılmaz sonuç, çocuk için psikolojik açıdan ne baba ne de anne diye bir şeyin artık kalmayacağıdır.
İkinci yol, genç annelere, çocuklarına kendilerinin bakması için avans ödenmesi ve mali yardımda bulunulmasıdır ki, bu yol da tek başına faydalı değildir ve çocuk belli bir yaşa geldikten sonra annenin yeniden istihdamını öngören kanuni müeyyidelerle pekiştirilmeli ve tekmil hale getirilmelidir. Ancak bu ikinci yolun bir avantajı da var. O da annenin, bir erkeğe ait olma gibi bir hakarete katlanmak zorunda olmaksızın çocuğunu kendisinin büyütebilme imkanına sahip olmasıdır...
Böyle bir kadının tasvibi halinde aile ahlakı üzerinde yaratacağı tepkileri de beklemek gerekir elbet... Şu da var ki kanun, "gayri meşru bebeğin annesine avans verilmeyeceği"ni ya da "annenin zina yaptığına dair yeterli delillerin olması halinde avansın babaya devredileceği"ni öngörebilir. Bu durumda da mahalle polislerinin, evli kadınların bütün davranışlarını göz altında bulundurmaları gerekir.
O halde böyle bir kanunun pek parlak izler bırakmayacağı kesin. Aynı zamanda bu ahlâki tekamülün mucidi olan kimselerin dimağında pek hoş bir tat bırakmama tehlikesi de var...
Binaenaleyh sonuç olarak bu hususta polis müdahalesinin kesilmesi ve gayri meşru yollarla çocuk sahibi olan annelerin söz konusu doğum avansından faydalanması durumunda işçi kesiminden olan ailelerde baba, iktisadi görev ve konumunu tamamiyle kaybedecektir. Çocuklarının nazarında bir kedi veya bir köpekten fazla bir ehemmiyet taşımayacaktır... Medeniyet, en azıdan bugüne değin gelişmiş olan medeniyet, annelik duygularını zayıflatmaya yöneliktir..."
"Epeyce gelişmiş ve ilerlemiş olan bu medeniyetin muhafazası gayesiyle muhtemelen kadınlara hamile olmaları için, bu işi pek kârlı görecekleri miktara cazip bir para verilmesi gerekecektir. Bu durumda bütün kadınların veya çoğunluğunun annelik mesleğini seçmesi de gerekmez. Bu da diğer meslekler gibi bir meslek olacak ve kadınlar meseleye tam vakıf olarak ve ciddiyetle bu mesleğe ilgi duyacaklardır.
Ancak bütün bunlar teoriden başka bir şey değildir ve demek istediğim şudur: Kadın hareketleri, tarih öncesinden beri erkeğin kadına zaferini temsil eden babaerkil aile yapısının ortadan kalkmasını sağlamıştır. Ancak bugün hepimizin karşı karşıya olduğu "batıda erkeğin yerini devlete bırakması" hadisesi bir ilerleme sayılmaktadır..."Evet... Russel böyle diyor...
Kadına nafaka verilmesi ve geçiminin kocası tarafından sağlanmasının lağvedilmesi, ya da bu beyefendilerin deyişiyle "kadınların maddi bağımsızlığı", yukarıdaki ifadelerden hareketle şu sonuçları verecektir:
-Babanın aile yapısındaki yerini yitirip tardolması veya en azından babanın önemini kaybederek anaerkil döneme dönülmesi... Babanın yerine devletin oturtulması ve böylece annelerin baba yerine devletten avans alıp geçimlerinin devletçe karşılanması... Annelik duygularının zayıflatılması ve nihayet "ana" olmanın, fıtri ve duygusal boyutundan soyutlanarak herhangi bir meslek ve iş haline getirilmesi...
Bunlar, aile yapısının çökmesi demektir. Bunun da kaçınılmaz olarak bütün insanlığın çöküşüyle sonuçlanacağı apaçık ortadadır...Her şey yoluna girecek, ancak bir şeyin eksikliği duyulacaktır: Bir aile yuvasına mahsus samimiyet, saadet ve manevi haz...
Velhasıl, demek istediğim şudur: Kadının tam anlamıyla hür ve bağımsız olması gerektiğini savunup babanın aileden tardolunması lazım geldiğini söyleyenler bile kadına, insan neslinin üremesi konusundaki tabii vazifesini yerine getirmesi için avans ödenmesini belirtmekte, hatta kendisine pek ala ücret ve kira bedeli verilmesi gerektiğini ileri sürmekte, bu masrafı da devletin üstlenmesini talep etmektedirler.
Aynı görev, yani neslin devamını sağlamak için erkeğin ifa ettiği tabii vazifeyse, kadının tam tersine, ona hiçbir hak kazandırmamaktadır.
Dünyanın neresinde olursa olsun bütün kadro kanunlarında erkek işçi veya memur için tespit edilmiş olan asgari maaş veya ücret tabanında eşi ve çocukları da göz önünde bulundurulur. Yani dünyadaki bütün istihdam kanunları da kadın ve evladın nafaka hakkını resmen tanımışlardır.
ULUSLARARASI İNSAN HALKLARI BEYANNAMESİ KADINA HAKARET Mİ EDİYOR
İnsan Hakları Beyannamesi madde 23/3'te şöyle der: "Çalışan herkes, kendisinin ve ailesinin geçimini insanca usullere uygun düzeyde temin edecek uygun ve yeterli bir ücret almaya hak kazanmış olur."
Yine aynı beyannamenin 25/1. maddesinde şöyle geçer: "Yiyecek, mesken, sağlık ve sosyal hizmetler açısından kendisinin ve ailesinin ihtiyaçlarını karşılayabilecek bir yaşam düzeyine sahip olmak herkesin hakkıdır."
Böylece aile kurmak isteyen her erkeğin, karısı ve çocuklarının geçimini sağlamak ve onların nafakasını temin etmekle de mükellef olduğu vurgulanmıştır. Karsının ve çocuklarının geçim masrafı, evin erkeğinin gerekli ve zaruri masraflarından sayılır.
İnsan Hakları Beyannamesi kadınla erkeğin eşit haklara sahip olduğunu vurgulamış olmasına rağmen, kadının nafakasını erkeğin karşılamasını kadın-erkek haklarının eşitliğine aykırı bulmamıştır.
Binaenaleyh, İnsan Hakları Beyannamesini ağzından düşürmeyen ve Meclisin bu beyannameyi kabul etmiş olduğunu vurgulayanların nafaka meselesini hallolmuş bir mesele olarak telakki etmeleri gerekir.
İslam motifi taşıyan her şeye irtica ve gericilik yaftası yapıştıran "batıperestler" İnsan Hakları Beyannamesine de böyle bir itirazda bulunabilecekler mi acaba! Bu beyannameyi erkeğin efendi, kadının köle olduğunu kabul eden bir zihniyetin ürünü olarak tanıtma cüretini gösterebilecek mi acaba!...
Daha da ilginç olanı, İnsan Hakları Beyannamesi'nin 25. maddesindeki şu ifadelerdir:"İşçilik, hastalık, sakatlık, dul kalma, ihtiyarlık... vb. gibi elde olmayan sebeplerle geçimini temin imkanından mahrum kaldığı hallerde haysiyetli hayat şarlarına sahip olmak her insanın hakkıdır."
Kadının kocasını kaybetmiş olmasının geçim vesilesini kaybetmesi" olarak değerlendirilmesi bir yana dursun, İnsan Hakları Beyannamesi dul kalmış olmayı işsizlik, hastalık ve sakatlıkla aynı düzeyde bir hadise olarak zikretmiştir burada... Yani dul kadınları işsizler, hastalar, yaşlılar ve sakatlarla aynı sırada saymıştır.
Bu, kadına yapılmış büyük bir hakaret değil midir... Doğu ülkelerinden birine ait bir kitap veya kanun maddesinde böyle bir ifade geçmiş olsaydı hiç şüphesiz itirazlar ve feryatlar göklere yükselecek ve yaygarayı basıp ortalığı velveleye vereceklerdi hemen... Nitekim İran'da, kanun maddelerimizden bazıları gündeme geldiğinde bunun örneklerini gördük...
Ancak, yaygara ve propagandaların etkisinde kalmayan ve meseleyi bütün boyutlarıyla görebilme basiretine sahip olan her insan, ne erkeği kadının geçimini temin eden vesilelerden biri olarak tayin eden yaratılışı,
ne kadının dul kalmasını onun geçim vesilesini kaybetmiş olması olarak değerlendiren İnsan Hakları Beyannamesi'ni ve ne de erkeği kadının geçimini temin etmekle mükellef kılan İslam kanunlarını "kadına hakaret etmiş olmakla suçlamaz ve bunun akıldışı bir davranış olacağını pekala bilir.
Zira kadının erkeğe muhtaç olarak yaratılmış olması, ve erkeğin kadının güven ve dayanak noktası oluşu meselenin ancak bir boyutunu Gerçekte yaratılış kanunu, kadınla erkeği birbirine daha yakın kılmak ve aralarındaki bağı daha bir güçlendirerek insanoğlunun saadetinin asıl temelini teşkil eden aile yuvasını daha sağlam temeller üzerine oturtmak için erkek ve kadını birbirine ihtiyaç duyacakları bir şekilde yaratmıştır.
Eğer erkeği mali açıdan kadının dayanak ve güvencesi yapmışsa, kadını da ruhen teskin bulma açısından erkeğin dayanak ve güvencesi yapmıştır. Bu iki farklı ihtiyaç onları birbirine daha fazla yaklaştırarak birlik ve beraberliklerini pekiştirir.
9.BÖLÜM
MİRAS MESELESİ
Dünün dünyasında kadına miras hakkı ya hiç tanınmıyor, ya da mümeyyiz olmayan bir çocuk gibi muamele ediliyordu. Yani kendisinde hukuki bağımsızlık ve tüzel bir kişilik tanınmıyordu. Çok eskiden, bazı kanunlar kıza miras hakkı tanıyorduysa da kız evladın çocuklarına bu hakkı vermiyor; buna karşılık erkek evladın hem kendisi -babasının,; hem de çocukları ,büyükbabaların ,mirasında hak sahibi olarak kabul ediliyordu.
Geçmişte, kadına da erkek gibi miras verilmesini öngören kimi kanunlar da vardı. Fakat bu kanunlarda miras bir hak veya bir pay olarak ve Kur'an'ın tabiriyle "verilmesi gerekli ve miktarı muayyen bir hak" şeklinde değil de; şahsın vasiyeti varsa veriliyordu.
Yani miras sahibine, "kız evladına da miras bırakmayı vasiyet edebilme hakkı" tanıyordu; Kadının mirasta payı olma veya olmama meselesini pek uzun gün dokümanlar bırakmış durumundadır. Bunlara teker teker değinmeyi gerekli bulmuyoruz. Yukarıda verdiğimiz birkaç satırlık örnek bir anlamda bunların özeti sayılır zaten.
GEÇMİŞTE KADININ MİRASTAN MAHRUM BIRAKILMIŞ OLMASININ NEDENLERİ
Geçmişte, kadınların mirastan mahrum bırakılmasının asıl sebebi, aileye intikalini önlemekten ibaretti. Eski inanışlara göre neslin devamı ve üreme hadisesinde kadının oynadığı rol pek zayıftır. Anneler, erkeklerin menisini yetiştiren kaplar mesabesindedirler; çocuklar böyle gelirler dünyaya!... Bu cihetle geçmişte bir erkeğin erkek evladından olan torunlarının onun kendi evladı olduğu kabul edilir ve bunlar aileden sayılırlardı.
Ancak, kızının çocuklukları onun evladı ve onun ailesinin bir parçası sayılmaz; kayınpederinin evladı ve kayınpederinin aile efradından kabul edilirdi. Bu sebeple de kız evladın mirastan pay alması halinde onun evladının sonradan bu mirasa konacağı ve sonuçta aile servetinin yabancı bir aileye intikal edeceği düşünülürdü.
Merhum Dr. Musa Emi'nin "İran Medeni Hukukunda Miras" adlı eserinin 8. sayfasında "Eski çağlarda ailelerin temelini sevgi ve aşk değil, din teşkil ediyordu." demekte ve şöyle eklemektedir: "Bu babaerkil - pederşahi- ailede dini başkanlık büyükbabanın göreviydi. Onun ölümünden sonra da ailenin dini merasimlerinin icrası büyük erkek oğul aracılığıyla nesilden nesile geçiyordu.
Eski çağlarda yaşayanların nazarında erkek, sadece neslin devamını sağlayan bir varlıktır. Binaenaleyh ailenin babası, oğluna hayat vermiş olmasından başka kendi dini inanç ve törelerini, ateşe sahip olma ve özel dini duaları okuma hakkını da aktarıyordu. Hintlilerin "Veda"ları Yunanlıların ve Romalıların kanunlarında da görüldüğü üzere üreme gücü erkeklere mahsus ve onların tekelindeydi.
Bu eski inanç, dinin erkeğin tekelinde kalmasıyla -baba veya kocanın aracılığı olmaksızın- kadınların dini işlerde hiçbiri dahil bulunmamasıyla sonuçlandı. Kadınlar dini merasimlerin icrasına katılmadıklarından, tabii ki diğer ailevi avantajlardan da faydalanmıyorlardı. Nitekim daha sonraları miras kuralı ortaya çıktığında kadınlar bu haktan mahrum kadılar."
Kadının mirastan mahrum bırakılmasının başka sebepleri de varı; askeri gücünün zayıf olması bunlardan biridir. Değerlerin fiziki kahramanlık ve pehlivanlıklara dayandığı ve iyi bir savaşçının güçsüz, yüz bin erkeğe yeğ tutulduğu bir yerde askeri savaş ve müdafaa gücü pek zayıf olan kadın, haliyle mirastan mahrum bırakılacaktı...
Cahiliye devrinin Arapları işte bu sebeple kadının mirastan pay almasına karşı çıkıyor ve ortada ölünün erkek bir akrabası ve oldukça -bu uzak bir akraba olsa dahi- kadının bu mirasa sahip çıkmasına asla izin vermiyorlardı. Nitekim miras konusundaki "anayla babanın ve yakınların bıraktıkları malda anayla babanın ve yakınların bıraktıklarından erkekler için pay vardı.
Mal az olsun, çok olsun, mirasta muayyen bir pay var." bu ayeti kerime nazil olduğunda Araplar pek şaşırmışlardır. Tam da o günlerdeydi ki, Arap dünyasının tanımış şairi Hasan bin Sabitçin kardeşi ölüş ve geride bir kadınla birkaç kız çocuğu yetim kalmıştı. Amca oğulları ölünün bütün mal varlığına sahip çıkıp kadına ve geride kalan yetimlere hiç bir şey vermediler.
Kadın, Hz. Resul-ü Ekrem (s.a.a) giderek şikayette bulundu. Resul-ü Ekrem (sav) onları çağırıp bu davranışlarının sebebini sorduğunda "kadınlar silah kuşanıp düşmana karşı savaşmazlar ki. Halbuki biz erkekler elimize kılıç alıp hem kendimizi hem şu kadınları korumak durumundayız... O halde servet de erkeklere ait olmalıdır. "Dediler. Ancak Hz. Peygamber (sav) Allah'ın hükmünü kendilerine tebliğ ederek hatalarını düzeltmelerini istedi.
EVLATLIĞIN MİRAS HAKKI
Cahiliye döneminde Araplar bazen bir erkek çocuğu evlatlık edinirleri. Bu erkek çocuk, tıpkı öz oğlu gibi ölünün mirasçısı kabul edilirdi. Evlatlık alma geleneği diğer milletler ve bu cümleden olmak üzere İranlılar ve Romalılar arasında da yaygındı.
Bu geleneğe göre evlatlık edinilen bir erkek çocuk, sırf erkek olması hasebiyle kişinin kendi kızlarının dahi sahip olmadığı haklara sahip kabul edilirdi. Bu haklardan biri de evlatlık alınan erkek çocuğun miras hakkı taşıyor olmasıydı. Keza şahsın, evlatlık oğlunun karısıyla evlenmesini yasaklanmış olması da bu haklardan biri durumundaydı. Kur'an-ı Kerim bu geleneği de kaldırmıştır.
KAN KARDEŞLİĞİYLE MİRAS
Miras mevzunda, cahiliye dönemi Araplarınca geçerli olan diğer bir miras geleneği daha vardı ki Kur'an bu geleneği de kaldırdı. Söz konusu töreye göre, iki yabancı "Benim kanım senin kanın, bana yapılan saldırı sana yapılmış bir saldırı olsun; ben senin, sen de benim mirasçım ol" diyerek birbirleriyle ahitleşirdi. Bu ahit gereğince de hayatta oldukları sürece birbirlerini koru ve birinin ölümü durumunda bütün malı diğerine miras kalırdı.
BİR EŞYA GİBİ MİRASIN BİR PARÇASI OLAN KADIN
Cahili yet dönemi Arapları bazı durumlarda ölünün karısını da onun mal varlığı arasında sayar ve miras olarak ona sahipleniverirlerdi. Mesela ölünün başka karısından olma bir oğlu varsa bu oğul, ölünün diğer karısının üzerine bir elbise atarak onu kendi malı ilan edebilirdi.
Böylece onu kendisine nikahlamak veya bir başkasına nikahlayıp, karşılığında mehirine konmak konusunda da tamamen serbestti. Bu da yalnızca Araplara mahsus bir gelenek değildi; Kur'an bu geleneği de men etmiş, yasaklamıştır.
Eski Hine, Japon, Roma, Yunan ve İran kanunlarında mirasla ilgili pek haksız ayrım ve kayırmalar vardı ki, bunları teker teker anlatmaya kalkışmamız halinde pek çok makaleye daha ihtiyaç olacaktır.
SASANİLER DÖNEMİ İRAN'INDA KADININ MİRAS HAKKI
Merhum Said Nefisi, "Sasaniler döneminden Emevilerin yıkılışına kadar ki devirlerde İran'ın sosyal tarihi "ni anlatırken (42, sayfa) şöyle yazar: "Aile kurma hususunda Sasani medeniyetinde görülen ilginç noktalardan biri de, babanın, buluğ yaşına erek oğlunu kendi karılarından biriyle nikahlamasıdır Başka bir nokta da, Sasani medeniyetinde kadının tüzel kişiliğinin olmamasıdır.
Baba veya koca, onun mal varlığı üzerinde pek geniş yetkilere sahipti. Kız çocuğu on beş yaşına varıp rüşdünü ispatladığında babası veya velisi durumundaki aile reisi onu kocaya vermekle mükellefti.
Oğlan çocuğunun evlenme yaşıysa yirmiydi ve kızın evlenebilmesi için babanın rızası şarttı. Kız çocuğu evlendikten sonra baba veya aile reisinin mirasçısı olmaktan çıkıyor; koca seçiminde ona hiçbir hak tanınmıyor. Ancak kız çocuğu buluğ yaşına gelmiş olduğu halde babası onu evlendirme hususunda kusurlu davranacak olursa gayri meşru evlilik yapma -babasının rızası olmadan kocaya varma-ya hakkı vardı ki bu durumda babasında miras almazdı.
Bir erkek sayısız kadını nikahlayabilirdi. Yunan tarihindeki belgelerde de geçtiği üzere bir erkeğin nikahladığı kadınların sayısı kimi zaman birkaç yüzü buluyordu. Zerdüştlerin dini kitaplarında da zikredilmiş olduğu gibi Sasaniler devrinde evlilik kuralları son derece karmaşık ve muğlaktı. Başlıca beş çeşit evlilik vardı:
1 - Babası ve annesinin rızasıyla kocaya varan ve bu dünyayla öbür dünyada kendisinin olacak olan çocuklar doğuran bir kadınla yapılan evlilik. Bu evliliği gerçekleştirebilen kadına "Kral kadın" - padşahzen- deniliyordu.
2 - Ana babasının yegane evladı olan kıza "Biricik kadın" - Owg zen - denilirdi. Doğurduğu ilk çocuk, onun kocaya varmasıyla birlikte yegane evlatlarını kaybeden anne babasına verilir ve onun baba evindeki baş yeri böylece doldurulmuş olurdu.
Bundan sonra da "Kral Kadın" olarak anılırdı.
3 - Bir erkek çocuk buluğ yaşında evlenmeden ölecek olsa, ailesi yabancı bir kadınla yabancı bir erkeği - kadına kendileri çeyiz vererek - evlendirirler bu evlilikten doğan çocukların yarısı ölen gence ait kabul edilirdi. Bu evliliği yapan kadına da üvey kadın veya - evlatlıkta olduğu gibi - "kadınlık" -sezergen- denilirdi.
4 - İki kez evlilik yaşamış olan dul kadınlara "kapıkulu kadın veya emektar kadın" anlamına gelen "sezergen" denirdi. Eğer ilk kocasından çocuğu olmamışsa "sezergen" olarak tanınırdı.
5 - Baba ve annesinin rızasını almadan evlenen kızlar, kadınlar arasında en kötü dereceyi alır ve "Başına buyurun kadın" -gödserayzen- olarak adlandırılırdı. Bunlar ailesinden miras alamazdı. Ancak oğlu buluğ çağına gelir de onu "Owgzen" - biricik kadın - olarak nikahlarsa ailesinde miras alabilmesi mümkün olurdu.
Miras konusunda geçmişe ait bozuk düzenlemelerin hiçbirine İslam kanunlarında yer verilmemiştir. Eşit hak ilkesini savunanların İslamı kanunlara getirdiği eleştiri, kadının miras hakkının, erkeğin miras hakkının yarısı nispetinde olmasıdır, İslam'da erkek kızın iki katı, erkek kardeş kız kardeşin iki katı ve koca karısının iki katı miras alma hakkına sahiptir.
Bunun tek istisnası babayla annenin miras alma durumudur; miras bırakanın evlatları yanında anne babası da hayatta ise anne ve babanın her biri bu mirasın altıda birini alırlar.
İslam'ın, kadını miras payını erkeğin miras payının yarısı olarak tayin etmiş olmasının nedeni; kadının nafaka, mehir, askerlik ve bazı ceza kanunları karşısındaki özel durumundan kaynaklanır. Başka bir deyişle kadın miras konusundaki özel durumu, yine onun mehir, nafaka, savaş hizmetleri... vb. konulardaki özel doğurduğu bir neticecedir aslında.
Daha önce de belirtmiş olduğumuz üzere İslam mehir ve nafakayı evlilik bağların güçlendirmek, aile iç huzur ve güveni sağlamak ve karı koca arasında birlik ve beraberliği perçinlemek için gerekli kılmıştır. İslam nazarında mehir ve nafakanın kaldırılması aile temellerinin sarsılmasına yol açar.
Kadının fuhşa yönelmesine sebep olur.
Binaenaleyh buna yol açmamak gayesiyle İslam mehir ve nafakayı zaruri kılmış ve neticede: a) Kadının özel harcamaları erkeğe yüklenmiştir. Miras meselesi, işte bu tahmilin doğurduğu açığı kapatma gayesi güder, mirastan erkeğin iki kat pay almasının önemli sebeplerinden bir budur. O halde demek oluyor ki kadının miras payını azaltan en önemli sebep, onun erkekten aldığı - ve alması gereken - mehir ve nafakadır.
-------------------
- yazar, Nisa suresinin 7. ayet-i kerimesini kastediyor. Bu ayet-i kerimede, kadına ve erkeğe verilecek mirasın "verilmesi gerekli ve miktarı muayyen bir hak" olduğunu vurgulayan (nasiba) ve (mefruda) kelimeleri kullanmıştır ki Arapça anlamıyla bu "hak" kı - miras - "kesinlikle tespit etmek istediği gibi "kufilik" ten çıkarmaktadır. - çev.
- Nisa, 7