YOLCU HAKLARI
Yolcu Haklarını incelemeye yolcunun kim olduğunu tanımlayarak başlayalım.
Yolcu, bir yerden başka bir yere yolculuk eden, bu yolculuk esnasında aracı kullanan ve hizmetliler dışında araçta bulunan kişidir."
Yolculuk, uçak, otobüs, tren, gemi vb. ile yapılabilmektedir. Bu yolculuklarda taşıyıcı, taşıma sözleşmesiyle yolcuyu ve eşyalarını taşıma yükümlülüğünü altına girer. Yolcu ise bunun karşılığı olarak bir bedel öder. Taşıma kapsamında yolcu hakları mevcuttur. Mesela taşıyıcının sorumluluklarına uymaması hallerine ve bundan doğan yolcu haklarına örnek olarak;
Taşıyıcı;
- Bilette belirtilen yerin başka bir kişiye verilmesi,
- Bilette gösterilen araç yerine onunla aynı düzeyde olmayan başka bir aracın sefere konulması,
- Aracın belli saatten önce hareketi nedeniyle yolcunun yetişememesi,
- Yolculuk yapılan araçta durumun gerektirdiği ilk yardım malzemelerinin ve ilaçlarının bulundurulmaması veya bunlardan derhâl yararlanma imkânının sağlanmamış olması sebebiyle de herhangi bir zarar ispat edilmese bile taşıyıcı bilet parasının üç katını tazminat olarak öder.
Gösterilen hareketleri yapan araç şoförleri, araçları emri altında bulunduran kişiler ile araçları taşıma işinde kullanılanlar, şikâyet üzerine, kolluk görevlileri tarafından yüz Türk Lirasından binbeşyüz Türk Lirasına kadar idari para cezasıyla cezalandırılır.
Yolculuğun Yapılamaması Halinde Yolcu Hakları
Yolculuk için taşıma sözleşmesinin yapılmasından sonra fakat yolculuktan önce ortaya çıkan bir sebep dolayısıyla yolculuk yapılmamışsa, aşağıdaki hükümler uygulanır:
- Ölüm, hastalık veya bunun gibi bir mücbir sebep dolayısıyla sefer yapılamamışsa, sözleşme, taraflardan hiçbirine tazmin yükümlülüğü doğurmaksızın kendiliğinden geçersiz olur.
- Yolculuk, taşıma aracıyla ilgili olup taşıyıcı için kusur oluşturmayan, iki tarafın da kusurundan doğup yolculuğa engel bulunan veya yolculuğu tehlikeli duruma sokan bir sebepten ötürü yapılmamışsa, sözleşme, taraflardan hiçbirine tazmin yükümlülüğü doğurmaksızın kendiliğinden geçersiz olur.
- Yolculuk, taşıyıcının fiili veya ihmali sebebiyle yapılmamışsa, yolcu tazminat isteyebilir.
Yolculuk, herhangi bir sebeple yapılmamış ve yolcu da o sefer için saatinde gerekli yerde bulunamamışsa, o seferi izleyen seferlerden birinde, aynı düzeydeki bir araçla ve aynı düzeydeki bir yerde seyahat etme hakkını haizdir; meğerki, bu istemin yerine getirilmesi taşıyıcı yönünden imkânsız olsun veya büyük bir mali yük oluştursun. Yolcuya sefer öneremeyen taşıyıcı bilet ücretinin üç katı tutarında tazminat öder. Seferin yapılamamasında taşıyıcının kusuru yoksa, yolcu aynı şartlarla kendisine önerilen seferi, haklı bir sebep göstermeksizin reddederse taşıma ücretini öder.
Karayolu İle Yolculuklarda Yolcu Hakları
Öncelikle bilet alırken dikkat edilmesi gereken hususlar vardır;
1 Yolcu taşımaları biletle yapılmalıdır. Biletiniz olmaması halinde yolcu haklarından yararlanamayabilirsiniz.
2 Bir yolcuya satılan bilet bir başkasına tekrardan satılamaz.
3 Normal tarifede geçerli olan bilet fiyatından daha yüksek bir fiyat yolcudan talep edilemez.
4 Aynı güzergah üzerinde gidiş ve dönüş için farklı değişik ücret tarifeleri uygulanamaz.
5 Taşıtın hareket saatinden 24 saat öncesine kadar yapılan müracaatlarda, bilet ücretinin tamamının iade edilmesi, 12 saat öncesine kadar yapılacak müracaatlarda ise 6 ay geçerli açık bilet düzenlemesi zorunludur.
Karayolu ile yolculuk esnasındaki haklarınız ise şunlardır;
A Otobüs firması yolcuyu güvenli bir şekilde ulaştırmakla yükümlüdür. Bilet ile varış yeri olarak gidilecek şehrin terminali belirtilmişse, terminale varmadan yolcunun herhangi başka bir yerde inmesi firma tarafından talep edilemez.
B Otobüs firmasının hizmetlerinden yararlananlar, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ile sağlanan haklara sahiptirler.
C Yolcunun 30 kilograma kadar olan bagajı ücretsiz taşınır. Bagajlar yolcuların koltuk numaralarına göre etiketlenir. Bagajların karışma ihtimaline karşı etiketleme işlemi yapılmasına dikkat edin.
D Taşıtın içinde canlı hayvan taşınamaz. Özel kafeslerindeki kedi, köpek ve kuş gibi evcil hayvanlar ancak bagaj bölümünde taşınabilir.
E Şehirler arası ve uluslararası yolcu taşımalarında yolculuk süresince meydana gelebilecek bir kazada yolcunun ölümü, yaralanması ya da eşyanın zarara uğramasından dolayı firma sorumludur.
Otobüs Biletinde Çocuk İndirimi Olur Mu?
6 yaş altındaki çocuklar için bilet almadan seyahat edilebilir. Bu çocuklar için ayrı bir koltuk talep edilmesi halinde normal tarifede geçerli olan bilet fiyatı üzerinden %30 indirim düzenlenir.
6 yaş ve üzeri tüm yolcuların yolculuk için bilet alması zorunludur. 6-12 yaş arası ile yaş şartı olmaksızın en az %40 engelli olduğu belgeli olan kimselere bilet tarifesinde geçerli olan ücret üzerinden %30 indirim yapılması gerekir.
Özellikle %30 indirim üzerinde durmak gerekir. Çünkü bir otobüs firmasından bilet almak istediğinizde genellikle çocuk yolcuya indirim yapıldığı söylenmemektedir. Bu sebeple bilet alacağınız zaman bu hakkınızı kullanmayı unutmayın (Bizden size bir tavsiye).
Yolculuğun Gecikmesi Durumunda Yolcu Hakları
Yolculuk, yolcunun katlanamayacağı kadar bir süre gecikirse, yolcu sözleşmeden cayıp ödediği ücreti ve varsa zararını isteyebilir.
Yolcu gecikmeye rağmen yolculuğu yapmışsa, sadece gecikmeden doğan zararının tazmini için dava açabilir. Gecikme nedeniyle doğmuş herhangi bir zarar ispat edilemese bile mahkeme bilet parasının üç misli tazminata karar verilir.
Taşıyıcı, yolculuk esnasında taşıma sözleşmesinde yer almayan bir yerde durur, kendi fiili sebebiyle amaçlanan yere geç ulaşırsa, yolcu sözleşmeden cayıp tazminat isteyebilir.
Sözleşmede aksine hüküm varsa yani aracın farklı noktalardan geçebileceği zaten belirli ve sözleşmede bu durum yer alıyorsa tazminat isteme gibi bir durum oluşmaz.
Sefer, Hükümet emrinden, idari bir tasarruftan, taşımanın yapıldığı aracın onarılması zorunluluğundan veya ansızın çıkıp yolculuğa devamı tehlikeli duruma sokan bir sebepten gecikmişse, iki taraf arasında buna ilişkin bir sözleşme bulunmadığı takdirde, aşağıdaki hükümler uygulanır:
- Yolcu, engelin kalkmasını veya onarımın sonunu beklemek istemezse, taşıma ücretini, gidilen yol ile orantılı olarak ödeyerek sözleşmeden cayabilir.
- Yolcu, taşıma aracının hareketini beklerse, sadece kararlaştırılmış ücreti öder. Taşıma ücretine yemek dâhilse durma süresince yemek giderini yolcu yüklenir.
Yolculuk Durakladığı Takdirde Yolcu Hakları
Yolculuk, taşıma sözleşmesinin kurulmasından ve hareketten sonra duraklarsa, sözleşmede aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde, aşağıdaki hükümler uygulanır:
- Yolcu kendi isteği ile yol üzerinde bulunan bir yerde yolculuktan vazgeçerse ücretin tamamını öder.
- Taşıyıcı, sefere devamdan vazgeçer veya taşıyıcının kusuru sebebiyle yolcu yol üzerinde bulunan bir yerde inmek zorunda kalırsa, taşıma ücreti ödenmez; ödenmiş ise yolcu tamamını geri alır. Yolcunun tazminat hakkı saklıdır.
- Sefer, yolcunun kendisini veya taşıma aracını ilgilendiren ve taşıyıcı için kusur oluşturmayan bir sebepten duraklarsa, ücret, gidilen yol ile orantılı olarak ödenir. Bu hâlde taraflardan hiçbiri diğerine tazminat ödemez.
Yolcunun Bagaj Hakkı
Yolcu bagajı ile el bagajı için sözleşmede aksine hüküm yoksa ayrı bir ücret ödenmez. Ancak genellikle otobüs ve özellikle uçaklarda bagaj bölümü için kilo sınırlaması mevcuttur. Yolcunun eşyalarının belli bir kiloyu geçmesi halinde ayrı bir ücret ödenir.
Yolcunun kişisel eşyalarından taşıyıcı sorumludur.
Taşıyıcı yolcunun ödediği ücretin teminatı olarak yolculuk süresince bagajdan sorumludur.
Yolcunun Ölümü
Yolculuk esnasında yolcuların kazaya uğramaları halinde taşıyıcı doğacak zararı tazmin eder. Yolcunun kaza sonrası ölümü halinde, onun yardımından yoksun kalanlar ki genel olarak ölenin yakınları uğradıkları zararın tazminini taşıyıcıdan isteyebilirler. Ancak taşıyıcı, kazanın kendisinin veya yardımcılarının en yüksek özeni göstermelerine rağmen, kaçınamayacakları ve sonucunu önleyemeyecekleri bir sebepten ileri geldiğini ispat ederse tazminattan kurtulur.
Yolcu, yolculuk sırasında ölürse, taşıyıcı, mirasçıların çıkarlarını korumak için yolcuya ait bagaj ile eşyayı ilgililerine teslim edinceye kadar bunların iyi hâlde korunmaları için gerekli önlemleri alır.
Ölünün yakınlarından biri orada bulunuyorsa, bu işlemleri denetleyebilir ve taşıyıcıdan, eşyanın kendi elinde bulunduğuna ilişkin yazılı bir beyan isteyebilir.
Yolcu taşımacılığı bünyesinde yolcu haklarından genel olarak bahsettik. Ancak karayolu taşımacılığı ve özellikle hava yolu taşımacılığı üzerinde durmamız gerekir. Çünkü otobüs ve uçak gibi taşıtlarda yolculuk günümüzde daha çok tercih edilen ve daha kapsamlı düzenlenen taşımacılık türleridir. Hatta ‘Karayolu İle Yolcu Taşımacılığında Kurallar ve Yolcu Hakları’ ile ilgili düzenleme ve hava taşımacılığı üzerine ayrı bir yönetmelik de mevcuttur.
ŞEHİRLER ARASI YOLCU TAŞIMA HİZMETİ İLE SERVİS VE TURİZM
TAŞIMACILIĞI HİZMETİNİN ERİŞİLEBİLİR HÂLE
GETİRİLMESİNE DAİR YÖNETMELİK
Resmî Gazete Tarihi: 13.01.2017 Resmî Gazete Sayısı: 29947
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve kapsam
MADDE 1
1 Bu Yönetmeliğin amacı, şehirler arası yolcu taşıma hizmeti ile servis ve turizm taşımacılığı hizmetinin erişilebilir hale getirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.
Dayanak
MADDE 2
1 Bu Yönetmelik, 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanunun geçici 3 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3
1 Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık: Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığını,
b) Erişilebilirlik: Binaların, açık alanların, ulaşım ve bilgilendirme hizmetleri ile bilgi ve iletişim teknolojisinin engelliler tarafından güvenli ve bağımsız olarak ulaşılabilir ve kullanılabilir olmasını,
c) Erişilebilir banko: Türk Standardları Enstitüsünce (TSE) belirlenen standartlara uygun bankoyu,
ç) Genel Müdürlük: Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğünü,
d) Kanun: 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanunu,
e) Servis taşımacılığı: Kamu kurum ve kuruluşlarında veya özel sektörde çalışan personelin ve öğrencilerin taşınmasında kullanılan, gerçek ve tüzel kişilere ait taşıtlarla yapılan hizmeti,
f) Seyahat acentası: Kâr amacı ile turistlere, turizmle ilgili bilgiler vermeye, paket turları ve turları oluşturmaya, turizm amaçlı konaklama, ulaştırma, gezi, spor ve eğlence sağlayan hizmetleri görmeye yetkili olan ticarî kuruluşu,
g) Şehirler arası yolcu taşıma hizmeti: Karayolu, demiryolu, denizyolu ve havayolu ulaşımı için; herhangi bir ilin herhangi bir noktasından veya yerleşim biriminden başlayıp diğer bir ilin herhangi bir noktasında veya yerleşim biriminde biten ya da 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu kapsamında olmayan illerin bir ilçesinin herhangi bir noktasından başlayıp diğer ilçesinde herhangi bir noktasında biten taşımaları,
ğ) Transfer aparatı: Engellilerin rahat ve güvenli bir şekilde karayolu, demiryolu ve denizyolu taşıtına binip, inmesini sağlayan ve ilgili standarda/kritere uygun düzeneği,
h) TSI/PRM: Avrupa Komitesi tarafından yayınlanan hareket kabiliyeti kısıtlı kişiler ile ilgili Karşılıklı İşletilebilirlik İçin Teknik Şartnamesini,
ı) Turizm taşımacılığı: Taşıma mesafesine bakılmaksızın 14/9/1972 tarihli ve 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu kapsamında yapılan transfer ve tur organizasyonlarına ilişkin ulaşım hizmetini,
i) Yolcu gemisi: On ikiden fazla yolcu taşıyan ticaret gemisini,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Şehirler Arası Yolcu, Servis ve Turizm Taşımacılığı Yapılan Araçlarda
Erişilebilirliğin Sağlanması
Karayolunda hizmet veren araçlarda erişilebilirliğin sağlanması
MADDE 4
1 Kanunun geçici 3 üncü maddesi hükümleri çerçevesinde, karayolunda şehirler arası yolcu taşıma ile servis ve turizm taşımacılığında kullanılan araçların erişilebilir olarak üretilmesinde veya araçlarda erişilebilirlik tadilatı yapılmasında aşağıda belirtilen düzenlemelere uyulur:
a) Karayolunda şehirler arası yolcu taşıma hizmeti ile servis ve turizm taşımacılığı hizmeti veren araçlar, 25/1/2012 tarihli ve 28184 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Motorlu Araçların ve Bunlar İçin Tasarlanan Römorklar, Sistemler, Aksamlar ve Ayrı Teknik Ünitelerin Genel Güvenliği ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliğinin (661/2009/AT) Ek 3 ünde belirtilen 107 sayılı BM/AEK Regülasyonunun Ek 8 ine göre imal edilir.
b) Karayolunda şehirler arası yolcu taşıma hizmeti ile servis ve turizm taşımacılığı hizmeti veren araçların erişilebilir hale getirilmesi amacıyla yapılacak tadilatlar, 26/10/2016 tarihli ve 29869 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yapılır.
2 İmal/tadil edilen aracın erişilebilir olması durumunda Uygunluk Belgesi ve tescille ilgili dijital kayıtlara “Erişilebilir” ifadesi yazılır.
Denizyolu ve iç su yolunda hizmet veren araçlarda erişilebilirliğin sağlanması
MADDE 5
1 Kanunun geçici 3 üncü maddesi hükümleri çerçevesinde, denizyolunda ve iç su yolunda şehirler arası taşıma hizmeti veren yolcu gemileri ile turizm taşıma hizmeti veren yolcu gemileri erişilebilir olarak üretilir.
2 Denizyolunda ve iç su yolunda şehirler arası ile turizm taşıma hizmeti veren mevcut yolcu gemileri 17/11/2009 tarihli ve 27409 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gemilerin Teknik Yönetmeliği ve 20/7/2013 tarihli ve 28713 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Yönetmeliğinin ilgili hükümlerine göre erişilebilir hale getirilir.
Demiryolunda hizmet veren araçlarda erişilebilirliğin sağlanması
MADDE 6
1 Demiryolunda şehirler arası yolcu taşımada kullanılan araçlar, TSI-PRM’ye uygun şekilde erişilebilir olarak üretilir.
2 Demiryolunda şehirler arası yolcu taşıma hizmeti veren araçların erişilebilirlik tadilatı TSI-PRM’ye uygun yapılır.
3 Engeline bağlı hareket kısıtlılığı olan yolcuların trene iniş ve binişleri, TSI-PRM’de belirtilen biniş destekleri maddesine uygun şekilde sağlanır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Şehirler Arası Yolcu, Servis ve Turizm Taşımacılığı Hizmetlerinde
Erişilebilirliğin Sağlanması
Karayolunda şehirler arası ulaşım ve turizm taşıma hizmeti
MADDE 7
1 Karayolunda şehirler arası taşıma hizmeti sağlayıcıların erişilebilirliğin sağlanması ile ilgili yükümlülükleri şunlardır:
a) Taşıma hizmeti sağlayıcılarının yazıhanelerinde bankoların erişilebilir olması gerekir.
b) Taşıma hizmeti sağlayıcılar yazıhanelerde görüntülü konuşma ile işaret dili hizmeti sağlar.
c) Şehirler arası ulaşım hizmetini sağlayan araç bu Yönetmeliğin ikinci bölümünde belirtilen erişilebilirlik şartlarını taşımıyorsa taşıma hizmeti sağlayıcısı, engeline bağlı hareket kısıtlılığı olan bireyin bilet rezervasyonu yapılırken veya bilet satın alınırken belirttiği erişilebilir taşıma hizmeti sağlanmasına ilişkin talebini azami yetmiş iki saat içinde karşılamakla yükümlüdür.
ç) Engeline bağlı hareket kısıtlılığı olan yolcuların transfer aparatı talep etmesi halinde, transfer aparatı talebi kısa mesaj ile gönderilen bilgi mesajında ve bilette yer alır.
d) Transfer aparatı yolculuk süresince araçta bulunur ve bu şartlar sağlanırken engelli yolcudan ek bir ücret talep edilmez.
e) Şehirler arası taşıma hizmeti sağlayıcıları, engeline bağlı hareket kısıtlılığı olan yolcunun transfer aparatı talebini ilettiğinde araçta yer olmadığı bilgisi vermesi durumunda, engelli yolcunun talep etmesi halinde araçta yer olmadığını belgelendirmek zorundadır.
f) Transfer aparatıyla tekerlekli sandalyenin erişebileceği en yakın koltuk rezerve edilir. Rezervasyon bilgisinin yolcuya bildirilmesi zorunludur.
g) Şehirler arası taşıma hizmeti sağlayıcıları engellilerle iletişim konusunda ve transfer aparatının kullanılmasına ilişkin eğitim almış şoför ve yardımcı personel görevlendirir.
2 Seyahat acentalarının erişilebilirliğin sağlanması ile ilgili yükümlülükleri aşağıda belirtilmiştir:
a) Seyahat acentası, müşterinin engelini bildirmesi halinde rezervasyon sırasında bu bilgiyi rezervasyon ve taşıma sözleşmesine kaydeder, müşteriye verilecek hizmetin planlanması ve sunulmasında gerekli önlemleri alır.
b) Taşıma hizmeti yapan seyahat acentası, internetten rezervasyon yapılması veya hizmet satın alınması aşamasında internet erişilebilirliğini ve bürolarında erişilebilir banko hizmetini sağlar.
c) Turizm taşımacılığı yapılan transfer aracı, bu Yönetmeliğin ikinci bölümünde belirtilen erişilebilirlik şartlarını taşımıyorsa, seyahat acentası engeline bağlı hareket kısıtlılığı olan kişilerin bildirmesi halinde, engelli bireyin erişilebilir taşıma hizmeti sağlanmasına ilişkin talebini, engelli bireyin tercihine uygun olarak azami yetmiş iki saat içinde karşılamakla yükümlüdür.
ç) Engeline bağlı hareket kısıtlılığı olan yolcuların transfer aparatı veya erişilebilir araç tercihinin sözleşmede yer alması sağlanır.
d) Transfer aparatı yolculuk süresince araçta bulunur ve bu şartlar sağlanırken engelli yolcu veya refakatçisinden ek bir ücret talep edilmez.
e) Seyahat acentaları engelli yolcu bulunması durumunda, hizmetin planlamasını ve sunumunu değiştirmeyecek şekilde, mümkün olduğunca engelli yolcunun kısa sürede ulaşımını sağlayacak transfer planlamasını yapar.
f) Turizm taşımacılığı hizmetlerinde engellilerle iletişim konusunda ve transfer aparatının kullanılmasına ilişkin eğitim almış şoför ve yardımcı personel görev yapar.
3 Karayolları mola noktası işletmecisinin erişilebilirliğin sağlanması ile ilgili yükümlülükleri şunlardır:
a) Mola noktasında, bina girişi ve tuvaletler başta olmak üzere, Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Yönetmeliği kapsamında Bakanlıkça belirlenen esaslara uygun düzenlemeler yapılır.
b) En az bir tane olmak üzere yoğunluğun fazla olduğu mola noktalarında talebe göre ihtiyaç duyulan sayıda transfer aparatı temin edilir.
c) Görme engelliler için sesli anons ve yönlendirme sistemi bulundurulur.
4 Terminal işletmecisinin erişilebilirliğin sağlanması ile ilgili yükümlülükleri şunlardır:
a) En az bir tane olmak üzere yoğunluğun fazla olduğu terminallerde talebe göre transfer aparatı temin edilir.
b) Terminallerde Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Yönetmeliği kapsamında Bakanlıkça belirlenen esaslara uygun düzenleme yapılır.
c) Görme engelliler için sesli anons ve yönlendirme sistemi bulundurulur.
ç) İl merkezlerinde bulunan terminallerin danışma bankosunda işitme engelliler için indüksiyon döngü cihazı sağlanır.
Denizyolunda şehirler arası taşıma hizmeti
MADDE 8
1 Denizyolunda şehirler arası taşıma işletmecisinin erişilebilirliğin sağlanması ile ilgili yükümlülükleri şunlardır:
a) Taşıma hizmeti yapan işletmecilerin internet üzerinde bilet alınması aşamasında internet erişilebilirliğini ve bilet satış yerlerinde erişilebilir banko hizmetini sağlaması gerekir.
2 Kıyı tesisleri işletmelerinin erişilebilirliğin sağlanması ile ilgili yükümlülükleri şunlardır:
a) Yolcu indirilen ve bindirilen kıyı tesisleri engellilerin gemiden-karaya ve karadan-gemiye ulaşımını kolaylıkla yapabilecekleri şekilde erişilebilir hale getirilir.
b) Engellinin talep etmesi durumunda gemiden-karaya ve karadan-gemiye ulaşımında iniş ve binişte yardımcı olmak üzere ücretsiz yardım sağlanır.
c) Görme engelliler için sesli anons ve yönlendirme sistemi bulundurulur.
ç) Bilet satış bankosunda işitme engelliler için görüntülü konuşma ile işaret dili hizmeti sağlanır.
Demiryolunda şehirler arası taşıma hizmeti
MADDE 9
1 Demiryolu tren işletmecisinin erişilebilirliğin sağlanması ile ilgili yükümlülükleri şunlardır:
a) Demiryolu aracı bu Yönetmeliğin ikinci bölümünde belirtilen erişilebilirlik şartlarını taşımıyorsa şehirler arası yolcu taşıma hizmeti veren demiryolu tren işletmecisi, engeline bağlı hareket kısıtlılığı olan yolcuların bilet rezervasyonunda, yolculuktan azami yetmiş iki saat öncesinde bildirmeleri halinde mekanik çözümler (transfer aparatı, rampa, asansör, merdiven tırmanma aparatı ve benzeri) sağlar.
b) Taşıma hizmeti yapan işletmeci internet üzerinde bilet alınması aşamasında web erişilebilirliği ve bilet satış yerlerinde erişilebilir banko hizmetini sağlar.
c) Engeline bağlı hareket kısıtlılığı olan yolcuların transfer aparatı talep etmesi halinde, transfer aparatı talebinin kısa mesajda ve bilette yer alması gerekir.
ç) Taşıma hizmeti yapan işletmeci, engeline bağlı hareket kısıtlılığı olan yolcunun transfer aparatı talebini ilettiğinde araçta yer olmadığı bilgisi vermesi durumunda, engelli yolcunun talep etmesi halinde araçta yer olmadığını belgelendirmek zorundadır.
d) Engellinin talep etmesi durumunda trene iniş ve binişte yardımcı olmak üzere ücretsiz yardım sağlanır.
e) Görme engelliler için sesli anons ve yönlendirme sistemi kullanılır.
f) Garlarda bilet satış noktalarında işitme engelliler için, görüntülü konuşma ile işaret dili hizmeti verilir ve indüksiyon döngü cihazı sağlanır.
Havayoluyla şehirler arası taşıma hizmeti
MADDE 10
1 Havayolu taşıyıcısı ve terminal işletmecilerinin erişilebilirliğin sağlanması ile ilgili yükümlülükleri şunlardır:
a) Havayoluyla şehirler arası taşıma hizmetinde engellilerin erişilebilirliğinin sağlanmasına yönelik tedbirler, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen esaslara uygun olarak alınır.
Servis taşımacılığı hizmeti
MADDE 11
1 Servis hizmeti sağlayıcılarının erişilebilirliğin sağlanması ile ilgili yükümlülükleri şunlardır:
a) Servis hizmeti verilen araç, 4 üncü maddede belirtildiği şekilde erişilebilirlik özelliklerini taşımıyorsa; servis hizmeti sağlayıcıları, engeline bağlı hareket kısıtlılığı olan yolcunun tercihine göre transfer aparatı temin eder veya ek bir ücret talep etmeden 4 üncü maddeye göre erişilebilir olarak üretilmiş veya erişilebilir hale getirilmiş olan araçla hizmet alınmasını sağlar. Transfer aparatının yolculuk süresince araçta bulunması gerekir.
b) (a) bendinde belirtilen servis hizmeti en kısa güzergâhı sağlayacak şekilde verilir.
c) Servis taşıyıcıları engellilerle iletişim konusunda ve kullanılıyorsa transfer aparatının uygulanmasına ilişkin eğitim almış şoför ve yardımcı personel çalıştırır.