Felsefe Nedir?
Kelimenin tam anlamıyla, “felsefe” terimi, “bilgelik sevgisi” anlamına gelir. Geniş anlamda felsefe, insanların kendileri, yaşadıkları dünya ve dünya ile birbirleriyle olan ilişkileri hakkındaki temel gerçekleri anlamaya çalıştıklarında üstlendikleri bir faaliyettir. Akademik bir disiplin olarak felsefe aynıdır. Felsefe okuyanlar sürekli olarak hayatın en temel konularına sorular sormak, cevaplamak ve tartışmakla meşgul olurlar. Böyle bir arayışın daha sistematik bir akademik felsefe haline getirilmesi geleneksel olarak büyük çalışma alanlarına ayrılmıştır.
Metafizik
Özünde metafizik çalışması, gerçekliğin doğası, dünyada neler olduğu, neye benzediği ve nasıl sıralandığı üzerine yapılan çalışmadır. Metafizikte filozoflar aşağıdaki gibi sorularla meşgul olur:
- Tanrı var mı?
- Gerçek nedir?
- Kişi nedir? Bir insanı zaman içinde aynı yapan nedir?
- Dünya kesinlikle maddeden mi oluşuyor?
- İnsanların aklı var mı? Eğer öyleyse, zihin bedenle nasıl ilişkilidir?
- İnsanların özgür iradeleri var mı?
- Bir olayın diğerine neden olması nedir?
Bilgi kuramı | Epistemoloji
Epistemoloji bilginin incelenmesidir. Öncelikle dünya hakkında bildiklerimiz ve onu nasıl bildiklerimizle ilgilidir. Epistemolojinin tipik soruları şunlardır:
- Bilgi nedir?
- Bir şey biliyor muyuz?
- Ne bildiğimizi nasıl biliyoruz?
- Bazı şeyleri bilme iddiasında haklı olabilir miyiz?
Ahlâk
Etik çalışması genellikle ne yapmamız gerektiği ve en iyi ne yapılması gerektiği ile ilgilidir. Bu sorunla mücadele ederken neyin iyi ve doğru olduğuna dair daha büyük sorular ortaya çıkıyor. Bu nedenle, etikçi şu soruları cevaplamaya çalışır:
- Ne iyi? Eylemleri veya insanları iyi yapan nedir?
- Doğru olan ne? Eylemleri doğru yapan nedir?
- Ahlak nesnel mi yoksa öznel mi?
- Başkalarına nasıl davranmalıyım?
Mantık
Felsefe çalışmasının bir diğer önemli yönü, insanların bu sorulara verdikleri cevaplar için verilen argümanlar veya nedenlerdir. Bu amaçla filozoflar, argümanların yapısını ve yapısını incelemek için mantık kullanırlar. Mantıkçılar şu soruları sorarlar:
- “İyi” veya “kötü” muhakemeyi ne oluşturur?
- Belirli bir akıl yürütmenin iyi mi kötü mü olduğunu nasıl belirleriz?
Felsefe Tarihi
Felsefe çalışması, yalnızca bu tür sorulara kendi cevaplarını oluşturmayı değil, aynı zamanda insanların geçmişte bu tür soruları nasıl cevapladığını anlamaya çalışmayı da içerir. Yani, felsefenin önemli bir kısmı onun tarihi, bu sorularla ilgili cevapların ve tartışmaların tarihidir. Felsefe tarihini incelerken, tarihi figürlerin fikirleri şu şekilde incelenir:
|Platon||Locke||Marx|
|Aristo||Hume||değirmen|
|Aquinas||Kant||Wittgenstein|
|Decartes||Nietzsche||Sartre|
Felsefe çalışmasını motive eden şey sadece cevapların veya argümanların kendileri değil, argümanların iyi olup olmadığı ve cevapların doğru olup olmadığıdır. Dahası, felsefenin çeşitli alanlarındaki soru ve sorunların çoğu örtüşüyor ve hatta bazı durumlarda birleşiyor. Böylece, neredeyse her disiplinde felsefi sorular ortaya çıkar. Bu yüzden felsefe aynı zamanda şu alanları da kapsamaktadır:
|Hukuk Felsefesi||Feminizm Felsefesi|
|Din Felsefesi||Bilim Felsefesi|
|Zihin Felsefesi||Edebiyat Felsefesi|
|Siyaset felsefesi||Sanat Felsefesi|
|Tarih Felsefesi||Dil Felsefesi|
Filozoflar Kimlerdir?
İnsanlar, felsefenin ne ve neden var olduğu konusunda sürekli tartışma içerisinde olmuşlarıdır. Felsefenin içeriği gibi bu sorunun da net bir cevabı yok. Bu konuya uzaktan bakıldığında, garip, alakasız, sıkıcı ve yine de kabul edin ki biraz ilginç görünüyor. Peki Filozoflar nelerdir/kimlerdir? Onlar ne yapar? Ve neden onlara ihtiyaç var?
Neyse ki, cevap zaten felsefe sözcüğünün içinde yer alıyor. Yunancada, filo aşk ya da özveri anlamına gelir ve sophia bilgelik demektir. Filozoflar bilgeliğe adanmış insanlardır.
Oldukça soyut bir terim olmasına rağmen, ‘bilgelik’ kavramı çokta gizemli değildir. Akıllı olmak iyi yaşamayk ve iyi bir şekilde ölmeye çalışmak, sıkıntılı varoluş koşulları içinde olabildiğince iyi bir yaşam sürmek demektir. Bilgeliğin amacı ise bir şeyleri yerine getirmektir. Belki ‘mutluluk’ diyebilirsiniz ama ‘mutluluk’ yanıltıcıdır, çünkü sürekli cıvıltı ve neşe önerir, oysa ‘bu’ her iyi yaşamın zorunlu olarak sahip olması gereken çok fazla acı ve ıstırapla uyumlu görünmektedir.
Dolayısıyla bir filozof ya da ‘bilgeliğe adanmış kişi’, kişinin bireysel ve kolektif doyumu en iyi nasıl bulabileceğini bulmak için sistematik uzmanlık isteyen bir kişidir.
Felsefe Neden Var?- Felsefe nedir?
1. Felsefe, eleştirel düşüncenin temelidir. | Felsefe nedir?
Günümüzde toplum, Batı felsefesinin kurucu isimlerinden damgasını vurduğu zamandan çok farklı olsa da, bugün karşılaştığımız sorular da aynı derecede zordur. Bu ağır problemleri anlamak için eleştirel düşünme ve problem çözmeyi ön plana çıkaran modern felsefeyle mümkündür.
Yazar Alexander Leivesley Huffington Post’taki makalesinde;
Felsefe eskimiş değildir. Felsefe önemli soruları masaya getirir ve bir cevap için çalışır. Bizi dünya hakkında eleştirel düşünmeye teşvik eder; Tüm bilginin temelidir ve doğru kullanıldığında bize büyük faydalar sağlayabilir.”
2. Bilim her soruya cevap veremez. | Felsefe nedir?
Bugün bilime çok önem veriyoruz. Tabi bunun için çok iyi bir sebebimiz var: Yiyeceğimizi sakladığımız buzdolaplarından seyahat için kullandığımı uçaklara kadar, bilimsel ilerlemelerin bir tür olarak hayatta kalmamız için hayati önem taşıdığı elbette inkar edilemez.
Ancak bilimin önemli olması ve çoğu sorumuza cevap vermesi, felsefenin değerini olumsuz etkilemez. Aslında, ikisi birlikte ilerler. “Bilim, tüm cevaplara sahip değildir. Her alanda olduğu gibi sınırları da vardır. Her şeyi deneylerden çıkaramayız… Örneğin, bilim insanın değerlerini belirleyemez. Ampirizm neden ahlaki davranmamız gerektiğini ya da neden insan mutluluğuna insan sefaleti üzerinde değer vermemiz gerektiğini belirleyemez. Gerçeğin doğasını veya bilginin elde edilebilirliğini test eden bir deney yaratamayız.
Özünde, felsefe neyin doğru ve değerli olduğunu ve anlamlı ve değerli bir yaşam sürmenin ne anlama geldiğini anlamaya çalışmaktır. Bu bilim için sınırsız bir şeydir, çünkü bilim bize olayların nasıl olduğunu söyleyebilir, ancak nasıl yaşamamız gerektiğini bize söyleyemez. […]
Kısacası: bilim daha uzun yaşamamıza yardım ederken, felsefe daha iyi yaşamamıza yardımcı olur.
3. Felsefenin iş dünyasında özel bir anlamı vardır. | Felsefe nedir?
İlk geçişte felsefe gibi “yumuşak” bir bilim, özellikle iş dünyasıyla ilgili görünmeyebilir. Ancak, durum hiç göründüğü gibi değil.
Karmaşık konularla hızlı bir şekilde görmeniz, verilen teklifler için veya verilen tekliflere karşı ikna edici argümanlar bir araya getirmeniz, alakasız bilgilerle ilgili filtreleme yapmanız, politika belgelerinin tutarlılığını ve sağlamlığını kontrol etmeniz, hangi sorunların önemli olduğuna karar vermeniz ve Bu titiz analiz, sağlam argüman ve eleştirel inceleme becerileri felsefeyle çok kolaylaşabilir: hiçbir özne tutarlı, sistematik düşünme yeteneğimizi felsefeden daha iyi eğitemez. ”
Ancak bu beceriler sadece iş dünyasıyla sınırlı değildir. Hem profesyonel hem de kişisel olarak neredeyse her bağlamda uygulanabilirler.
4. Eski filozoflar insanlığı etkilemeye devam eder. | Felsefe nedir?
Antik Yunan filozofları Platon ve Aristo ölü iki insan gibi görünebilir, ama aslında onlar çok canlıdır. Yirmi dört yüzyıl önce Batı kültürünün temellerini attılar ve fikirleri ve görüşleri, şu anda dünyamızın temel özelliklerini, yediğimiz şeyden internette gördüğümüze kadar her şeye etki ediyor.
Batıdaki ilk filozofların önemi, gelecek kuşaklara bıraktıkları bilgi birikimi değildi. Bu çok önemsenmiyordu, çünkü şimdikinin aksine, bilginin sürekli arttığı yönünde alışılagelmiş bir dünya görüşü de yoktu. Hatta bilgi bazen unutuluyor ve toplumlar geriye gidiyorlardı. İlk filozofların mirası, gençlere özgürce, akılcı ve esnek biçimde düşünmesini öğretmekti. Her biri birbirinden fantastik teorilerle çıkagelmişti.
İlk bilinen filozof Thales M.Ö. 6. yüzyılda Batı Türkiye’de doğdu. Bir güneş tutulmasını doğru tahmin ettikten ve Lydia kralının geçmesi için Kızılırmak’ın yatağını değiştirdikten sonra meşhur oldu. Ama o zamanlar meşhur olunca yapacak fazla bir şey olmadığı için, Milet Okulu‘nu kurdu. Thales en çok maddi dünyanın özü hakkında kafa yormuş ve sonunda her şeyin sudan yapıldığına kanaat getirmiş. Hayvanların vücudu da, kıtalar da zamanında sudan oluşmuştu ve her şeyi su tutuyordu.
Thales’in Anaksimandros adlı öğrencisi ise bu görüsü reddetti. Eğer yeryüzünü su tutuyorsa suyu da başka bir şey tutmalıydı. Buna cevap olarak öküzün boynuzu demeyecek kadar akıllıydı. Daha fazla bilgi edinmek için bilinen dünyanın haritasını yaptı -ki bu bir ilktir- ve dünyayı boşlukta asılı duran bir silindir olarak düşündü. 2600 yıl önce, dünyanın düz olmadığını fark etmişti. Bununla da kalmayıp canlıların evrilmesi fikrini, pek bilmeden de olsa, kaba haliyle ortaya atan ilk insandır.
Kaynak ve İleri Okuma
- https://www.bachelorstudies.com/article/four-reasons-why-philosophy-is-as-relevant-as-ever/
- https://fularsizentellik.com/journal/2016/7/10/antik-yunan-ve-ilk-filozoflar
- https://www.bachelorstudies.com/article/four-reasons-why-philosophy-is-as-relevant-as-ever/
- https://www.quora.com/Why-do-we-need-philosophy
- https://www.philosophybasics.com/general_whatis.html
- https://www.qcc.cuny.edu/socialsciences/ppecorino/intro_text/Chapter%2012Conclusion/What_is_Philosophy.htm
- https://www.theguardian.com/science/2012/sep/09/science-philosophy-debate-julian-baggini-lawrence-krauss
- felsefe nedir felsefe nedir felsefe nedir felsefe nedir felsefe nedir felsefe nedir felsefe nedir felsefe nedir felsefe nedir felsefe nedir felsefe nedir felsefe nedir felsefe nedir felsefe