MADDE 1- (1) Bu Kanun, Türk Silahlı Kuvvetlerinde beslenme gereksinimleri Devlet tarafından karşılanacaklara yönelik yürütülecek işlemlerin ilke ve yöntemlerini belirler. Tanımlar
MADDE 2- (1) Bu Kanunun uygulanmasında;
a) Türk Silahlı Kuvvetleri: Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri ile Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığını,
b) Askerî personel: Subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, askerî öğrenci, sivil memur, işçi, erbaş ve erleri,
c) Kazandan besleme: Yükümlülük ve zorunluluktan dolayı toplu olarak sıcak veya kumanya olarak bütün giderleri Devlet tarafından karşılanan beslemeyi,
ç) Tayın bedeli: Kazandan beslemeye alınamayanlara, 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun kapsamında ödenen aylık yemek parasını,
d) Günlük yemek bedeli: En az üç öğün ve gerektiğinde de ara öğünleri içeren, yemek çizelgesinin hazırlanmasında ölçüt olarak kullanılan harcamaya esas paranın üst miktarını,
e) Güçlendirilmiş yemek bedeli: Normal çalışma koşullarından daha yoğun beden hareketini içeren görev ve eğitimlerin yapılması için gerekli kaloriyi sağlamak amacıyla günlük yemek bedelinin yüzde yirmi beş artırılmasıyla elde edilen paranın miktarını,
f) Ara öğün: Günlük üç öğün yemeğin dışında; meyve, çerez, tatlı, ikramlık gibi gerektiğinde soğuk veya sıcak olarak verilen yiyecek ve içecekleri,
g) Günlük yemek çizelgesi: Besleneceklere verilecek yemeklerin öğün bazında dağılımını, yemeklerin içeriklerini, kalorisini, parasal değerini ve kullanılacak yiyecek maddelerinin miktarı gibi bilgileri içeren denetime bağlı tüketim belgesini,
ifade eder.
İlkeler_ve_Uygulama_Günlük_yemek_bedeli__MADDE_3'>İKİNCİ BÖLÜM
Günlük Yemek Bedeli, İlkeler ve Uygulama Günlük yemek bedeli
MADDE 3- (1) Günlük yemek bedeli; ekli ölçüt tablosunda gösterilen gıda maddelerinin fiyatlandırılmasıyla belirlenir. Belirlenen bu değere; salça, tuz, baharat, sarımsak, maydanoz, dereotu, limon, sirke gibi tatlandırıcılar için yüzde beş eklenerek, yapılacak yemek çizelgesinin günlük üst sınırı bulunur. İlkeler
MADDE 4- (1) Günlük yemek bedelini aşmayacak şekilde, beslenmeye elverişli her türlü gıda maddeleri ile yeterli ve dengeli beslenmeyi sağlayacak en az üç öğünlük, gerektiğinde de ara öğünleri içeren günlük yemek çizelgesi hazırlanır.
(2) Cumhuriyet ve Zafer bayramlarında, dinî bayramların ilk gününde ve yılbaşında, ara öğün kapsamındaki yiyecekleri verebilmek için, günlük yemek bedelinin yüzde elli fazlasına kadar yemek çizelgesi düzenlenir.
(3) Kazandan beslemenin yemekhanelerde toplu olarak yapılamaması durumunda, günlük yemek bedelini aşmayacak şekilde, her türlü dayanıklı hazır gıda maddeleriyle ve/veya birlik tarafından önceden hazırlanarak ambalajlanmış yiyecekler kumanya olarak verilir.
(4) Kazandan beslemesi olanaksız olan askerî öğrenci, erbaş ve erlere tayın bedeli verilir. Ayrıca, askerlik şubelerince celp ve kıtalarına sevk edilenlere, kıt’a veya kurumlarından terhis edilenlere ve hava değişimine gönderilenlere, askerlikten sayılan gün kadar tayın bedeli ödenir.
(5) Görev koşullarına bağlı olarak, bir kişinin günlük beslenme gereksinimini karşılayacak şekilde, öğünlere göre özel olarak oluşturulmuş hazır yemek ve yiyecekler verildiğinde, yiyeceklerin parasal değerinin, günlük yemek bedelinin altında veya üstünde olması durumu dikkate alınmaz.
(6) Gerektiğinde yedirilmek üzere depolanan, ancak değişim için tüketilmesi gereken dayanıklı hazır gıda maddeleri, tek tek veya tam olarak yemek çizelgesinde gösterilerek yedirilir. Üç öğünü karşılayacak şekilde ve bunlarla birlikte gerektiğinde ekmek eklenmesiyle yeterli ve dengeli beslenmeyi sağlayacak şekilde yedirildiğinde bu yiyeceklerin parasal değerinin, günlük yemek bedelinin altında veya üstünde olması durumu dikkate alınmaz. Ancak, ayrı gün ve öğünlerde tek tek yedirilmesi günlük yemek bedeli içerisinde yapılır.
(7) Zorunlu nedenlerle içme suyu gereksinimi olduğunda, Kuvvet Komutanı, Jandarma Genel Komutanı ve Sahil Güvenlik Komutanının onayı ile zorunluluğun devamı süresince ve bedeli dikkate alınmadan, bir kişi için günlük üç litreye kadar ambalajlanmış içme suyu verilir.
Yemek hizmetinin satın alınması
MADDE 5- (1) Kazandan beslenecek personel için; yemek hazırlama, pişirme, dağıtım ve temizlik gibi yemek öncesi ve sonrasına yönelik mal ve hizmetlerden bir kısmı veya tamamı satın alınabilir. Bu durumda, beslenecek hedef kitleye bağlı olarak günlük yemek bedeli veya güçlendirilmiş yemek bedeline; yönetmelikle oranları belirlenen, yemek dağıtımı öncesi ve sonrasında yapılan işletme ve genel giderler eklenir. Kazandan beslenen askeri personele tayın bedeli verilmesi
MADDE 6- (1) Bu Kanun kapsamında, savaş ve iç güvenlik harekâtı ve sınır ötesi harekât dışında, tayın bedeli veya yemek yardımı aldığı halde kazandan beslenen askerî personelin, tayın bedeli veya yemek yardımının beslendikleri gün ve öğün sayılarına karşılık gelen kısmı aylıklarından kesilir. Kazandan beslenecekler
MADDE 7- (1) Günlük yemek bedeli kapsamında askerî öğrenci, erbaş ve erler ile aşağıda belirtilenler de kazandan beslenirler.
a) Askeri ceza ve tutukevleri ile disiplin ceza ve tutukevlerinde tutuklu, hükümlü ve askeri birliklerde gözaltında bulunan askerî personel ile sivil kişiler,
b) Disiplin cezası nedeniyle birlikten ayrılamayan askerî personel,
c) Harp esirleri, gözaltına alınan veya iltica eden yabancı ordu personeli,
ç) Yapılan uluslararası anlaşmalarda hüküm olması koşuluyla veya Millî Savunma Bakanlığının onayıyla, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı için İçişleri Bakanlığının onayıyla Türkiye’deki askerî okullarda eğitilen yabancı ordu personeli,
d) Kuvvet Komutanı, Jandarma Genel Komutanı veya Sahil Güvenlik Komutanının onayıyla, Türk Silahlı Kuvvetlerinin kadrosunda olmayan ancak askerî birliklerle beraber görev yapan veya tatbikatlara katılan ve görev koşullarının kazandan besleme yapılmasını zorunlu kıldığı kişiler,
e) Hava Harp Okuluna geldikleri tarihten, deneme uçuşu ve paraşütle atlama eğitimlerinin tamamlanmasına kadar geçen süre içindeki aday öğrenciler ile günlük veya öğün bazında beslenme desteğinin verilmesinin zorunlu olduğu koşullarda, askerî okulların sınavına girecek aday öğrenciler,
f) Birlik komutanlığı tarafından askerî personele görev yaptıkları yerlerde yemek yeme ortamının sağlanamaması ve birliğin konumu gereği yerleşim yerlerine uzaklığı veya görevin yapıldığı yer gereğince toplu beslenmesi uygun görülen birlik personeli,
g) Kendi istemine bağlı olarak, birlik veya kurumun nöbetçi personeli,
ğ) Yurt dışında görev yapan ve besleme desteğini bünyesinde bulunduran askerî birlik personeli (Bu birliklerin yiyecek maddelerini bulundukları ülkeden karşılamaları durumunda, günlük yemek bedeli, satın alma fiyatlarına göre hesaplanır),
h) Eğitim ve öğrenimleri süresince askerî okullarda öğrenci olan ön sözleşmeli subay ve astsubaylar.
Güçlendirilmiş yemek ile beslenecekler
MADDE 8- (1) Aşağıda sıralanan görev ve eğitimleri yapan personel, bu durumları süresince güçlendirilmiş yemek bedeli üzerinden beslenir. Bu kapsamda, Kuvvet Komutanlıkları için Genelkurmay Başkanlığının önerisine göre Millî Savunma Bakanının, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı için İçişleri Bakanının onayı alınır.
a) Savaş ve askerî harekatlarda bulunan birlik personeli,
c) Terörle yaygın ve yoğun bir şekilde mücadeleye yönelik iç güvenlik harekatı ile görevli birlik personeli,
ç) Çalışma koşullarının gereği yoğun beden hareketini içeren görev ve eğitimleri yapan birlik personeli,
d) Türk Silahlı Kuvvetleri spor takımlarından, yoğun beden hareketlerini yapan takımların toplu olarak çalışma kamplarında bulunan personeli.
Bazı birlik ve kurumlara besleme desteği sağlanması
MADDE 9- (1) Askerlik şubeleri, jandarma karakolları ve bağlı birliklerinden ayrı bir bölgede geçici bir süre veya sürekli görev yapan birlik personeli, yemek hizmetlerine yönelik işlerde çalışan personel kadrosunun veya gereken olanakların yetersiz olması durumunda; bölgelerinde bulunan ve besleme desteği verebilecek en yakın askerî birlik tarafından beslenirler. Uygulama
MADDE 10- (1) Yıllık yiyecek bütçesinin belirlenmesinde kullanılan hesaplamalar için yemek bedeli ölçüt tablosundaki kuru baklagiller, meyve ve sebzelerin hangi gıda maddelerinden oluşacağı ve diğer yiyecek maddelerinin tahmini fiyatları, her yıl Millî Savunma ve İçişleri Bakanlığı tarafından birlikte hazırlanan, bütçe yapımına dayanak olacak fiyatlandırma kitapçığında gösterilir.
(2) Depo ve bütçe olanaklarına göre, yemek çizelgesinin yeterli ve dengeli beslenmeyi sağlayacak düzeyde yapılmasından sonra, günlük yemek bedelinden artan parasal değerler sonraki günlere aktarılmaz.
(3) Günlük yemek çizelgesi içeriğinin mutfaklarda uygulandığı sırada, birliğe gelen ve gidenlerin olması durumunda; gelenler için depo olanaklarına göre öğün bazında ek çizelge düzenlenir. Gidenler için mutfak ve yemekhanede henüz işlenmemiş olan gıda maddeleri kiler fazlalığı olarak depoya geri alınır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Son Hükümler Yönetmelikler
Madde 11- (1) Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin düzenlemeler; askerî öğrenci, erbaş ve erlerin dışında, kazandan beslenen askerî personelin aylıklarından yapılacak kesintilere yönelik uygulama yöntemi ve beslenme gereksinimleri sağlanamayan askerî birlik personeline aylık beslenme bedellerinin peşin olarak ödenmesi konusunda uygulamalara yönelik kurallar, Maliye Bakanlığı ile Sayıştay Başkanlığının görüşü alınarak, Millî Savunma ve İçişleri bakanlıkları tarafından birlikte hazırlanacak yönetmelik ile düzenlenir.
(2) Deney, binek, güvenlik, eğitim ve yardım gibi amaçlarla Türk Silahlı Kuvvetlerinde bulunan her cins hayvanın yem gereksinimleri, Maliye Bakanlığı ve konuyla ilgili kamu idarelerinin görüşleri alınarak, Millî Savunma ve İçişleri bakanlıkları tarafından birlikte hazırlanacak yönetmelik ile düzenlenir.
(3) Yemek hazırlama, pişirme ve sonrasında kullanılan araç ve gereçlerin temizliği, erbaş, er ve askerî öğrencilerin kişisel temizlikleri ile kullandıkları giyecek ve eşyalarının temizliği için gereken temizlik maddelerinin cins, miktar ve uygulama yöntemleri Millî Savunma, İçişleri ve Maliye bakanlıkları tarafından birlikte hazırlanacak yönetmelik ile düzenlenir.
(4) Savaş şartlarında besleme desteği verebilmek için, birliğin sefer kadrosuna bağlı olarak bulundurulacak depolamaya elverişli gıda maddelerinin; cinsi, niteliği, bir kişi için günlük miktarı, kaç günlük olacağı, hangi birliklerde depolanacağı ve tüketim koşulları ile yine olağanüstü durumlarda kullanılmak üzere en az iki günlük öğünlere göre düzenlenmiş dayanıklı hazır gıdaların; hangi birliklerde ve askerî araçlarda bulundurulacağı, cins, nitelik, miktar ve tüketim koşulları, Millî Savunma ve İçişleri bakanlıkları tarafından birlikte hazırlanacak yönerge ile düzenlenir.
(5) Satın alınacak yemek hizmeti uygulamalarına yönelik kurallar Maliye Bakanlığı, Sayıştay ve Kamu İhale Kurumunun görüşleri alınarak Millî Savunma ve İçişleri Bakanlığı tarafından birlikte hazırlanacak yönetmelik ile düzenlenir.
Yürürlükten_kaldırılan_kanun_ve_hükümler__MADDE_12'>Yürürlükten kaldırılan kanun ve hükümler
MADDE 12- (1) 12/9/1330 tarihli Askeri Tayinat ve Yem Kanunu Muvakkati,
22/4/1925 tarihli ve 657 sayılı Harita Genel Komutanlığı Kanununun ek 1 inci maddesi,
(3) 23/5/1928 tarihli ve 1325 sayılı 12 Eylül 1330 Tarihli Askeri Tayinat ve Yem Kanunu Muvakkatine Müzeyyel Kanun,
(4) 23/3/1931 tarihli ve 1776 sayılı Kuvvetli Tayın Kanunu,
(5) 21/7/1931 tarihli ve 1861 sayılı Jandarma Eratı Kanununun 14 üncü maddesi,
(6) 14/5/1932 tarihli ve 1960 sayılı 14 Eylül 1330 tarihli Tayınat ve Yem Kanununa Müzeyyel (Demirbaş Erzak ve Yem) Kanunu,
(7) 27/11/1935 tarihli ve 2852 sayılı Deniz Mensuplarına Mahsus Yemek Bedeli Hakkında Kanun,
(8) 10/6/1938 tarihli ve 3433 sayılı Askeri Hastabakıcı Hemşireler Hakkında Kanunun 3 üncü maddesinin ikinci cümlesi,
(9) 19/7/1943 tarihli ve 4480 sayılı Denizaltı Gemileriyle Avcı Botlarında Bulunanlara Verilecek Hazır Gıda Hakkında Kanun,
(10) 14/6/1944 tarihli ve 4590 sayılı Ordu Uçaklarında Bulundurulacak Demirbaş Yiyecek Hakkında Kanun,
(11) 9/7/1956 tarih ve 6779 sayılı 14 Eylül 1330 tarihli Tayınat ve Yem Kanununa Ek Kanun,
8/8/1977 tarihli ve 2092 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Özel Beslenme Kanunu,
(13) 22/6/1978 tarihli ve 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanunun 1 inci maddesinin ikinci fıkrası ile, 2 nci maddesinin birinci fıkrası,
(14) 25/9/1981 tarihli ve 2528 sayılı Er Kazanından İaşe Edileceklere İlişkin Kanun,
(15) 11/1/1983 tarihli ve 2780 sayılı Hava Harp Okuluna Girmeye İstekli Aday Öğrenciler ile Uçuş ve Paraşüt Eğitimine Tabi Tutulacak Harp Okulu Öğrencileri Hakkında Kanunun 1 inci maddesinin üçüncü fıkrasının son cümlesindeki “,Hava Harp Okulu öğrencileri istihkakı üzerinden” ibaresi,
(16) 10/3/1983 tarihli ve 2803 sayılı Jandarma Teşkilat Görev ve Yetkileri Kanununun 23 üncü maddesi,
(17) 25/10/1983 tarihli ve 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanununun ek 2 nci ve ek 3 üncü maddeleri,
(18) 31/5/1989 tarihli ve 3566 sayılı Kazandan İaşe Edilemeyen Erbaş ve Erler ile Askeri Okul Öğrencilerine Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun,
yürürlükten kaldırılmıştır.
Atıflar ve yönetmelikler
GEÇİCİ MADDE 1- (1) Mevzuatta, 12/9/1330 tarihli Askeri Tayinat ve Yem Kanunu Muvakkati ve eklerine yapılan atıflar bu Kanuna yapılmış sayılır.
(2) Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde, 11 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen yönerge Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir ay içinde yürürlüğe konulur. Bu süre içinde mevcut düzenlemelerin bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.
Yürürlük
MADDE 13- (1) Bu Kanun yayımını takip eden mali yıl başında yürürlüğe girer. Yürütme
MADDE 14- (1) Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
GÜNLÜK YEMEK BEDELİ ÖLÇÜT TABLOSU
Besin Grubu
Besin Türü
Miktarı g.
Kalori
Protein
Yağ
Karbonhidrat
1
Et, yumurta ve baklagiller
Et
Sığır eti (kemikli)
300
720
56,10
54,60
0,00
Yumurta
Yumurta (adet)
1
80
6,40
5,75
0,35
Kuru baklagiller
Kuru baklagiller
35
124
6,98
1,12
18,84
2
Süt ve süt ürünleri
Süt
Süt
165
106
5,78
4,95
9,08
Süt ürünleri
Yoğurt
165
97
5,28
4,29
8,91
Beyaz peynir
30
87
6,75
6,48
0,00
3
Meyve ve sebze
Meyve
Taze Meyve
200
110
1,33
0,63
22,40
Sebze
Yaş Sebze
400
180
8,04
0,94
29,28
4
Ekmek ve tahıllar
Ekmek
Ekmek
600
1482
75,00
7,50
418,80
Tahıl
Bulgur
30
105
32,70
0,45
22,65
Pirinç
30
108
2,01
0,21
23,67
Makarna
30
110
3,30
0,33
22,89
5
Yağlar ve tatlılar
Yağ
Ayçiçeği yağı
25
225
0,00
25,00
0,00
Zeytinyağı
10
90
0,00
8,10
0,00
Tereyağı
20
150
0,00
0,02
14,12
Tatlı
Toz şeker
35
133
0,00
0,00
34,83
Bal
25
79
0,08
0,00
19,60
Enerji ve Besin öğeleri
3986
209,75
120,37
645,42
GENEL GEREKÇE
Türk Silahlı Kuvvetlerinde besleme işlemleri bir çok kanuna göre yapılmakla birlikte en önemli temel yasal dayanak 12/9/1330 (1914) tarihli Askeri Tayinat ve Yem Kanunu Muvakkatidir. Kurtuluş Savaşı ve öncesinde de besleme işlerinde bu yasal dayanak uygulanmıştır.
İçeriğinde hiç bir değişiklik yapılmadan TBMM’den geçen, insan ve hayvan beslemesi yanında yakacak ve temizlik konularını da içeren bu Yasa, ilk değişikliğin yapıldığı 1926 yılından 1990 yılına kadar 64 yıl içerisinde, gelişen koşullara bağlı olarak ek ve değişiklik içeren kanunlarla günümüze kadar varlığını korumuştur. 50 maddeden oluşan bu Kanununun uygulamaya yansıyan çok az maddesi kalmıştır.
Özellikle, günlük gereksinimler için harcama miktarının belirlenmesinde eşel-mobil gibi çağdaş ve kullanışlı bir yapıya kavuşmasına rağmen, günlük istihkakları oluşturan yiyecek maddelerinin seçilimi ve miktarı, günümüz beslenme gereksinimlerini karşılayabilecek düzeyin altında kalmıştır.
Askeri Tayinat ve Yem Kanunu Muvakkati paralelindeki Kuvvetli Tayın Kanunu ve bunlara göndermelerde bulunan diğer kanunlarda da benzer durum söz konusudur.
Türk Silahlı Kuvvetlerinin en önemli varlığı olan insan gücünün, görev ve eğitimlerini istenilen düzeyde sürdürebilmesi sağlıklı, üretken ve gelişmiş bir beden yapısına sahip olmayı gerektirir. Bu yapıyı korumanın yolu da, yeterli ve dengeli beslenmeyle mümkündür.
Hazırlanan bu Tasarı ile, Türk Silahlı Kuvvetlerinde besleme işlerinin, uygulamalarda karşılaşılan güçlüklerin giderilerek günün koşullarına uyarlanması, sayısı fazla ve metin dili ağır olan bu türden yasal dayanakların birleştirilmesi ve bilimsel bir tabana oturtulması amaçlanmaktadır.
MADDE GEREKÇELERİ
MADDE 1-Madde ile, Kanunun amaç ve kapsamı belirlenmiştir.
MADDE 2- Madde ile, Kanun metninde geçen bazı kavramlar tanımlanmıştır.
MADDE 3- Madde ile, Kanun kapsamında besleneceklerin günlük yemek bedelinin çeşitleri açıklanmış ve yemek bedeli hesaplamasında tek bir ölçüt tablosu kullanımına gidilerek, halen yürütülen ve bilimsel olmayan farklı tabloların kullanılması ortadan kaldırılmıştır.
Bu maddenin ve ölçüt tablosunun oluşturulmasında, akademik kurum ve kuruluşların yayınlarından yararlanılmıştır.
Günlük yemek bedelini oluşturan gıda maddeleri; beş besin grubundan, günlük olarak alınması gereken kalori ve bu kaloriyi oluşturan besin öğelerinin miktarları göz önüne alınarak, seçilmiştir. Bu konudaki bilimsel veriler; değişik yaş, cinsiyet ve özel durumda olan bireylerin araştırmalarla saptanmış en düşük kalori ve besin öğelerinin FAO (Birleşmiş Milletler Besin ve Tarım Örgütü), WHO (Dünya Sağlık Örgütü) ve UNU (Birleşmiş Milletler Üniversitesi) önerileri ile, toplumumuzun besin tüketim durum ve alışkanlıkları doğrultusunda salık verilen Türkiye’ye özgü tüketim standartlarıdır.
Konu ile ilgili standartlar incelenmesi sonucunda, Türk Silahlı Kuvvetlerinde beslenecek hedef kitlelerin gereksinimleri arasında çok az farklılık olduğu görülmüştür. Bu nedenlerle 14-18 yaşındaki genç (2860 kal.) ile 19-30 yaşındaki yetişkin erkek (2850 kal.) grupları birleştirilip, tek bir temel ölçüt tablosu oluşturulmuştur.
Ölçüt tablosundaki gıda maddelerinin miktarı, beslenecek hedef kitlenin günlük kalori gereksinimine göre uyarlanırken, kalorilerin hesaplanmasında da, yiyecek maddelerinin yenilebilir 100 gramlarının verdiği kalori değerlerine göre gereken düzeltmeler yapılmıştır.
Yeterli ve dengeli beslenmede tek başına kalorinin ele alınamayacağı gerçeğinden hareketle, ölçüt tablosundaki bu kalorinin % 57’si karbonhidrat, %15’i protein ve % 28’si yağlardan oluşturulmuştur.
Böylece, kalorinin besin öğelerine dağılımına da gereken özen gösterilmiş, dengeli bir beslenmede alınan kalorinin; % 55-60’ı karbonhidratlardan, %10-15’inin proteinden ve %25-30’unun yağlardan oluşması ana kuralına uyulmuştur.
Beslenecek hedef kitlenin günlük kalori gereksinimi yeniden hesaplanmıştır. Bazal metabolizma için gereken kalori ile bedensel hareketlerin derecesi ve süresine göre gereken kalori, aşağıda açıklandığı şekilde hesaplanmıştır:
Bazal metabolizma için; 19-30 yaş grubu yetişkin erkek: 15,3x70 kg+679=1750 kal.
Toplam enerji için örnekleme ile belirlenen hareket türlerinden; 8 saat uyku, 2 saat nöbet, 3 saat oturma, dinlenme, etüt gibi serbest zaman diliminin yanında 11 saatlik zamana; 1 saat spor faaliyetleri, 1,5 saat oturarak iş yapma, 1,5 saat ayakta iş yapma, 1 saat masa başı çalışma, 2 saat endüstri işleri, 1,5 saat inşaat işleri, 1,5 saat tarım işleri ve 1 saat madencilik kapsamındaki hareket türlerinin ortalaması 54,7 bulunmuş, bu değer 24 saate bölünerek hareket çarpanı 2,28 olarak belirlenmiştir. Hareket çarpanının, bazal metabolizma ile çarpımı sonucunda da (1750x2,28=3.990 kal.) günlük kalori gereksinimi hesaplanmıştır.
Yoğun beden hareketlerini gerektiren güçlendirilmiş kalori hesaplaması da benzer şekilde belirlenmiştir. Yine 8 saat uyku, 2 saat nöbet, 3 saat oturma, dinlenmeye ek olarak 11 saatlik zamana; 1 saat spor faaliyetleri, 1,5 saat 10 kg yükle yürüme, 1,5 saat yükle yokuş çıkma, 1,5 saat orta hızda iniş, 2,5 saat ayakta iş yapma, 1,5 saat yük taşıma ve 1,5 saat yük kaldırma, yükleme hareket türlerinin karşılıkları toplamı 68,1 bulunmuş, bu değer; 24 saate bölünerek hareket çarpanı 2,84 olarak belirlenmiştir. Hareket çarpanının, bazal metabolizma ile çarpımı sonucunda da (1750x2,84=4.970 kal.) günlük kalori gereksinimi hesaplanmıştır.
Elde edilen bu değer, ilk değerin yaklaşık olarak % 25 artımına denk geldiği için farklı bir yemek bedeli ölçüt tablosu oluşturmak yerine, 2 nci ve 8 inci maddelerde, daha yalın bir anlatımla güçlendirilmiş yemek bedelinin hesaplanması belirlenmiştir.
Bu şekilde yiyecek maddelerinin besin gruplarına dağılımı ve miktarları düzenlenerek, günlük yemek tabelasında kullanılacak parasal değerin daha sağlam bir temele oturtulması sağlanmıştır. Bu ölçüt tablosundaki hesaplama sonucunun parasal değerine; yemeklerin hazırlanması ve tüketiminde kullanılan; salça, tuz, karabiber, pul biber, kırmızı toz biber, kimyon, yenibahar, nane, kekik, vanilya, tarçın, sarımsak, maydanoz, dereotu, limon, sirke gibi tatlandırıcılar için %5’lik bir oranın eklenmesiyle yapılacak tabelanın parasal üst sınırı belirlenmiştir.
MADDE 4- Madde ile, günlük yemek bedelinin üst sınırının yiyecek maddelerinin birliğe mal oluş fiyatlarına göre belirlenmesinden sonra, halen uygulanmakta olan eşel-mobil metodolojisine göre, her türlü gıda maddeleriyle yeterli ve dengeli beslenmeyi sağlayacak sabah, öğle, akşam ve gerektiğinde de ara öğünlerden oluşan yemek tabelasının hazırlanacağı açıklanarak hüküm altına alınmıştır.
Günlük yemek bedeli üst sınırının hangi koşullarda ve ne kadar aşılacağı ikinci fıkrada açıklanmıştır. Toplumumuzun gelenek ve değer yargıları göz önüne alınarak, özel günlerde yiyeceklerin besin değerlerine bakılmaksızın günün önemine değer katacak çerez, meyve, tatlı, yemek ve diğer ikramlıkların verilmesi sağlanmıştır.
Üçüncü fıkrada, yemek hizmeti sunumlarının yemekhanelerde sıcak olarak verilemediği durumlarda; arazide, denetlemelerde, tesislerde haşerelere karşı zehirli ilaçların kullanılmasında, silah atış eğitimleri ve görev yolculukları gibi nedenlerden dolayı, günlük yemek bedeli içerisinde kalınması koşuluyla, konserve hazır gıdalar veya birlik tarafından hazırlanmış tüketime uygun yiyeceklerin kumanya olarak verileceği belirtilmiştir.
Dördüncü fıkrada, 3566 sayılı Kazandan İaşe Edilemeyen Erbaş ve Erler ile Askeri Okul Öğrencilerine Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun ile düzenlenmiş olan, çalışma koşulları gereği kazandan beslemesi olanaksız askerî öğrenci, erbaş ve erler ile askerlik şubelerince celp ve kıtalarına sevk edilenlere, kıta veya kurumlarından terhis edilenlere ve hava değişimine gönderilenlere askerlikten sayılan gün kadar tayın bedeli ödeneceği düzenlenmiştir.
Beşinci fıkrada, görev koşullarına bağlı olarak, bir kişinin beslenme gereksinimini karşılayacak şekilde TÜBİTAK veya üniversiteler gibi kuruluşlar tarafından geliştirilmiş ve öğünlere göre paketlenmiş hazır yemeklerin verildiği durumlarda, günlük yemek bedelinin dikkate alınmayacağı öngörülmektedir.
Altıncı fıkrada, deprem, sel ve yangın gibi doğal afetler, savaş ve seferberlik ile beslenme konusunda herhangi bir kesintinin olması durumunda, gerektiğinde yedirilmek üzere birliklerde yedek olarak bulundurulan yiyeceklerin tüketilmesinde uygulanacak yöntem belirlenmektedir.
Yedinci fıkrada, zorunlu nedenlerle içme suyu gereksinimi duyulduğunda, bir kişi için üç litreye kadar ambalajlanmış içme suyu verilebileceği hükme bağlanmıştır.
Günlük su gereksinimi; soğuk ve sıcak hava, çalışma koşulları, öğünlerin içerikleri, beden yapısı ve diğer nedenlere göre değişiklik göstermekle birlikte, yaklaşık olarak bir insan soluma, terleme, idrar ve bağırsaklardan toplam 2,5 litre su kaybeder. Bu kayıp metabolizmadan, besinlerden ve içeceklerden tekrar karşılanır. Özellikle iç güvenlik harekâtı gibi yüksek derecede efor sarf edilen görevlerde, günlük besinlerin ve metabolizmanın sağladığı suya 3 litreye kadar içme suyu eklenmesinin uygun olacağını yapılan uygulamalar gösterdiğinden, bu fıkrayla hükme bağlanmıştır.
MADDE 5- Madde ile, Kanun kapsamında besleme desteği verilecek personel için; yemek hazırlama, pişirme, dağıtma ve temizlik gibi yemek öncesi ve sonrasına yönelik mal ve hizmetlerden bir kısmının veya tamamının ihale ile özel sektörden alınabilmesine olanak sağlanmıştır. Özel sektörden alınacak bu hizmet bedelinin oluşturulmasında, günlük yemek bedeline; yemek dağıtımı öncesi ve sonrasında yapılan işletme ve genel giderlerin ekleneceği hüküm altına alınmıştır. MADDE 6- Madde ile, tayın bedeli alan askerî personelin kazandan beslemeye alınamayacağı temel ilkesinden hareketle, bu Kanun kapsamında görevi, durumu ve eğitimleri gereğince kazandan beslenmesi uygun görülenlere, tayın bedeli ve yemek yardımının beslendikleri gün ve öğün sayılarına karşılık gelen kısmının aylıklarından düşülerek ödeme yapılması koşulu getirilerek, yemek bedelinin mükerrer olarak ödenmesi engellenmiş ve adaletli bir durum sağlanarak bütçeye herhangi bir yük getirmesinin önüne geçilmiştir.
MADDE 7- Madde ile, kimlerin hangi durumlarda kazandan besleneceği konusu tek tek açıklanarak düzenlenmiştir. Böylece, çeşitli kanunlarla düzenlenmiş olan bu konu, daha açık anlatımlarla maddede birleştirilmiş ve uygulamada var olan karışıklık giderilmiştir. MADDE 8- Madde ile, yoğun beden hareketlerine karşı alınması gereken kaloriye göre düzenlenmiş, güçlendirilmiş yemek bedelinin kimlere, hangi koşullarda uygulanacağı ilkesi hüküm altına alınmıştır. Bu konuda gereken önemi ve disiplini sağlamak amacıyla, Kuvvet Komutanlıkları için Genelkurmay Başkanlığının önerisine göre Millî Savunma Bakanının, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı için İçişleri Bakanının onayının alınacağı hüküm altına alınarak, uygulamaya yönelik olası karışıklıklar giderilmiştir. MADDE 9- Madde ile, yemek hizmetlerine yönelik işlerde çalışan personel kadrosunun veya gereken olanakların yetersiz olması durumunda, özellikle askerlik şubeleri ve jandarma karakolları gibi birliklerin nasıl ve hangi yöntemle besleneceği hüküm altına alınmıştır. MADDE 10- Madde ile, yıllık yiyecek bütçesinin belirlenmesinde kullanılan hesaplamalarda, ölçüt tablosunda gösterilen kuru baklagiller, meyve ve sebzelerin hangi gıda maddelerinden oluşacağı ve yiyecek maddelerinin tahmini fiyatlarının nasıl belirleneceği, günlük yemek çizelgesinde artan parasal değerin ne olacağı, yemek çizelgesinin tamamlanmasından sonra gelen ve gidenlerin olması durumunda uygulanacak yöntemlerin çerçevesi açıklanmıştır. MADDE 11- Madde ile, bu Kanun ile çerçevesi belirlenen konuların ayrıntıları için gerekli olan yönetmelik ve yönergeler belirlenmiştir. Bu Kanunun uzun süre yürürlükte kalmasının yanında uygulanabilirliğinin sağlanması, değişen koşulara uyum sağlamasıyla olanaklı olduğu gerçeğinden hareketle, yasama organını sıklıkla meşgul etmemek için sınırları belirlenmiş alanlarda uygulamaya yönelik düzenlemelerin yönetmelik ve yönergelerle düzenlenmesinin uygun olacağı değerlendirilerek, çıkarılması gereken yönetmelik ve yönergelerin neler olacağı hüküm altına alınmıştır.
MADDE 12- Madde ile, yürürlükten kaldırılacak kanun ve kanun hükümleri sıralanmıştır. Böylece, bu Kanun Tasarısının amaçlarından biri olan dağınık yasal dayanakların birleştirilmesi sağlanmıştır. GEÇİCİ MADDE 1- Madde ile, mevzuatta, 12/9/1330 tarihli Askeri Tayinat ve Yem Kanunu Muvakkati ve eklerine yapılan atıfların, bu Kanuna yapılmış sayılacağı hüküm altına alınarak, uygulamada karşılaşılacak tereddütlerin aşılması amaçlanmıştır.
Diğer taraftan, bu Kanunda öngörülen yönetmeliklerin ve yönergenin Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren ne kadarlık süre içinde yürürlüğe konulacağı belirtilmiş, bu süre içinde mevcut düzenlemelerin bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunacağı belirtilmiştir.
MADDE 13- Yürürlük maddesidir. MADDE 14- Yürütme maddesidir.