Uli Jon Roth, modern gitaristlerin neyi yanlış anladığını anlatıyor.
‘McDonald’s ile Napoli veya Floransa’daki harika İtalyan mutfağı arasındaki fark gibi’…
Uli Jon Roth’a göre, genç nesil gitaristler teknik olarak yetkin ve çok müzikaller ancak gitar tonuyla ilgili en önemli şeylerden bazılarını tam olarak anlayamıyorlar.
Alman Scorpions’un ilk dönemlerinde çalan Uli, Fender Strats’ı kullanması, benzersiz Dean Sky gitarları ve güçlü 100 watt’lık Marshall Super Lead amfisi ile tanındı. Müziğinin nasıl olması gerektiğine dair farklı bir vizyona sahip olması nedeniyle efsanevi grupla yollarını ayırıp grubu Electric Sun ile çalıştı ve daha sonra solo kariyerine başladı. Ancak ses formülü her zaman oradaydı ve yüksek sesli Marshall amfilerinin muazzam tonuna odaklanıyordu.
Son zamanlarda ‘Academy of Tone’ podcast’ini ziyareti sırasında Uli, röportajı yapan kişinin ‘çığlık atan’ gitar tonu olarak adlandırdığı şeyi düşündü. Jimi Hendrix’in canlı çalımına tanık olduğundan bu yana ‘en iyisinden öğrendiğini’ itiraf eden Uli, eski neslin gitar tonunu genç sanatçılarla karşılaştırdı.
Jimi dışında Jeff Beck, Eric Clapton ve Mick Taylor’ı da değerlendirdi ve onları ‘ses bilincine sahip’ olarak nitelendirdi. Ancak daha sonra Killer Guitar Rigs aracılığıyla şunları ekledi ;
‘Bu ne yazık ki neredeyse tamamen kaybolmuş bir sanat formu. Günümüzde harika tekniklere sahip birçok çocuk var. Ayrıca çok müzikaller, çalabiliyorlar, vb.
Ancak tonlama ve ifadeye önem veren birini çok nadir duyarsınız çünkü hepsi fabrika yapımı gibi görünmektedir ve onları suçlayamam çünkü onlar bu şekilde büyümüşlerdir.’
Biraz daha ayrıntılı olarak açıklayan Uli, genç nesil gitaristlerin, gerçek tondan sonra modellenen simüle edilmiş tona ne kadar fazla odaklandıklarından da bahsetti ;
‘Onların referansı belki de ‘Oh, bu bir Plexi’ye benziyor’ diye bir düğmeye bastığınız küçük bir kutuydu. Tabii ki öyle değil. Uzaktan biraz buna benziyor gibi görünüyor. Ama eğer gerçek kulaklarınız varsa ve gerçekten anlıyorsanız, bu büyük bir fark’.
Bu durum, bazı açılardan işlenmiş fast food ile prestijli mutfağı karşılaştırmakla benzer bir şey ;
‘McDonald’s ile Napoli veya Floransa’daki harika İtalyan mutfağı arasındaki fark gibi’.
Uli, yine de genç oyuncuların sahip olduğu inanılmaz çalma becerilerinin ve müzisyenliğin kesinlikle farkında. Ama aynı zamanda ses tonu konusunda da eksikleri var ;
‘Çoğu zaman berbat bir tonla çalan pek çok iyi gitarist var. Ve anlıyorum ki bazen böyle oluyor; canlı bir konserde çalıyorsunuz, kötü bir amfiniz var ve her şey kötü, evet – ve bazen de bu, kazanılamayan bir durum. Ben de bazen istediğim tonu alamıyorum’.
Ve devamında şunları ekliyor ;
‘Yani kimseyi vurmuyorum. Sadece gerçek sese yönelik bu duyarlılığın biraz yeniden canlanmasının güzel olacağını söylüyorum. Bu elbette MP3 ve her şeyle birlikte.
70’li ve 80’li yıllarda, omni hoparlörlerini bakır kablolarla dinleyen birçok müzik tutkunu vardı [gülüyor] ve tüm bunları, özel olarak şunları, dörtlü sesi ve bir zamanlar çok fazla ses vardı. Kompakt Disk’in ilk 12-bit ve 16-bit’iyle birlikte ilerleme kaydediliyordu. Ama şimdi hâlâ 16 bitlik kompakt diskler kullanıyoruz! Ve elimizde MP3 ve tüm bunlar var ve insanların Alexa’ları olduğunda bu mono oluyor!
Bildiğimiz medeniyetin sonu gibi. Ve insanlar bunu başka şekilde bilmiyorlar [gülüyor] çünkü onlar McDonald’s toplumunda büyüyorlar ve sahip oldukları şey bu – ‘Sadece zihinsel ya da kulak burgerimi alıyorum. Sesi açın, şunu ve şunu yapın’ ve ardından ‘Ah, evet, kulağa hoş geliyor.’ Ama bu gerekli değil. Kulağa çok daha iyi gelebilir.’
‘Bu Çocukların Hiçbir Fikri Yok’
Uli daha sonra canlı şovlardaki ton şekillendirme yaklaşımından pek hoşlanmayan bir İtalyan ses mühendisiyle yaşadığı deneyimini anlattı ;
‘Ne zaman İtalya’ya gidip farklı bir grupla çalsam, ses kontrolünde bir adam var – mühendis, ses mühendisi – ‘Oh, mamma mia! Böyle çalamazsın’.
Ben de ; ‘Ne? Bu adamın gerçek bir gitar tonunu hiç duymadığı çok açık.’ Demek istediğim, gitar kafesten çıkan bir kaplan ya da büyük bir aygır gibidir; gerçek olmalı’.
Ancak kendisinin de belirttiği gibi, bunların hepsi yeni nesillerin alışık olduğu gitar tonuyla ilgili. Sonuç olarak, modern tonlar, havayı amfinin önüne iten, çok ihtiyaç duyulan ‘gerçek sihirden’ yoksundur. Uli şu sonuca varıyor ;
Bu çocukların hiçbir fikri yok. Onlar bu küçük Mickey Mouse seslerine alışkınlar ve bu onlar için normal çünkü bunu önceden kontrol edebiliyorlar.
Fakat odadaki tüm molekülleri hareket ettirdiğinizde belli bir ses şiddetiyle üretebileceğiniz gerçek sihir hakkında hiçbir fikirleri yok. Doğrudan insanların duyularına hitap ediyorlar. Yani normalde mühendislerle ses kontrolü bile yapmıyorum. Bilmiyorum çünkü her zaman aynı’.