Çoğu kadın overlerinin (yumurtalık) sürekli olarak farkında değildir fakat birçok kadın zaman zaman bu bölgede ağrı ve rahatsızlık sıkıntısı çeker.
Overler pelvis alt bölgesinin her iki tarafında yer alan küçük bezlerdir. Kadında üreme, menstural döngü (adet döngüsü) ve cinsel karakteristiklerin gelişiminde hayati role sahiptir.
Her ay bir ovulasyon (yumurtlama) süreci olarak bilinen, bir folikül yumurtaya olgunlaşır ve overden salınır. Çoğu kadın için bu ergenlik döneminden menapoza kadar düzenli olarak devam eder.
Yumurtalık ağrısının sebepleri
Burada yumurtalık ağrısının yedi en sık sebebi anlatılacaktır.
- Ovulasyon (Yumurtlama)
Ovulasyon ağrısı sıklıkla Almanca “ağrı” ve “orta kısım” anlamına gelen “Mittelschmerz” olarak bilinir.
Ovulasyon, menstural siklusun yaklaşık 14. Gününe denk gelen yumurtanın overden salgılanması sürecine denir.
Bazı kadınlar ovulasyon esnasında hiçbir şey hissetmezken, bazıları bu dönemde dakikalar ya da saatler boyunca şiddetli rahatsızlık hissederler.
Mittelschmerz vücudun tek veya iki tarafında olabilir ve bazen bulantı, kanama ve artmış vajinal akıntı eşlik eder.
Tedavi
Tedavi gereksinimi yoktur, buna rağmen bazı kadınlar ovulasyonu ve beraberinde getirdiği rahatsızlığı önlemek için doğum kontrol hapı kullanmaktadır.
- Pelvik inflamatuar hastalık (PIH)
Pelvik inflamatuar hastalık uterus (rahim), overler veya fallop tüplerine yayılan enfeksiyondur. Çoğu zaman PIH’a cinsel yolla bulaşan klamidya, gonore gibi bakteriler sebep olur.
Ayrıca doğum sonrası, intrauterin araç (spiral), düşük, küretaj veya herhangi bir invazif girişim nedeniyle de PIH gelişme olasılığı vardır.
Tedavi
PIH altta yatan enfeksiyonun tedavisi için antibiyotik kullanımı gerektirir. Hafif PIH basit bir enjeksiyonla tedavi edilebilirken, daha ciddi bir PIH hastane yatışı ve intravenöz (damar yoluyla) antibiyotik tedavisi gerektirebilir.
3.Torsiyon
Ovaryum karın duvarına ince bir ligament ile bağlanır, ayrıca içinden ovaryumu besleyen damarlar ve sinirler geçer. Bu bağın bükülmesi hatta düğümlenmesi mümkündür.
Over üzerinde bir kist varlığında ağırlığı ve genişliği artacağından torsiyon daha sıktır.
Tedavi
Over torsiyonu şiddetli ağrıya sebep olur ve tıbbi bir acildir. Eğer hızla tedavi edilmezse overin kanlanması kesileceğinden over fonksiyonunu yitirebilir.
4.Endometriozis
Endometriozis menstural rahim iç tabakasının anormal olarak rahim dışında gelişmesidir. Bu doku karın içinde yumurtalık dahil pelviste ve her yerde gelişebilir ve menstural siklus (adet döngüsü) boyunca aynı rahim iç dokusu gibi davranır.
Siklus başında vücuttaki hormonlara yanıt olarak büyüme gösterir.
Mensturasyon (adet kanaması) başladığında doku soyulmaya başlar ve tıpkı rahmin astarı gibi dökülür. Bu iç kanama, yara dokusu ve ciddi karın ve kasık ağrısına sebep olur.
Tedavi
Durumun şiddetine göre ilaçla ya da cerrahi olarak tedavi edilebilir. Endometriozis için kesin bir iyileşme söz konusu değildir fakat kadınlar ağrı kesiciler, hormon ilaçları ve cerrahi ile bununla baş edebilirler.
5. Over kisti
Over kisti, kadının overi üzerinde büyüyen içi sıvı dolu bir kesedir. Oldukça yaygın bir durumdur ve birçok kişide hiçbir belirtiye yol açmaz.
Büyük veya rüptüre (parçalanan) olan kist aşağıdaki birçok çeşitli semptoma yol açar;
- Ağrı
- Şişkinlik
- Adet döngüsünde değişiklikler
- Sık idrara çıkma isteği
- Dolgunluk hissi
- Genel rahatsızlık hissi
Çoğu kist iyi huyluyken (kanser değil), çok nadiren uç vakalarda kanser olabilir.
Tedavi
Over kisti küçükse önerilen tedavi, izlem ve ortadan kaybolup kaybolmadığını görmek için beklemek olabilir.
Bazı doktorlar kistin küçülmesine yardımcı olmak için doğum kontrol hapı önerebilir. Kist çok büyükse çıkarmak için ameliyat gerekebilir.
6. Kalıntı over sendromu
Kalıntı over sendromu, sadece overleri ve fallop tüpleri cerrahi olarak alınmış hastalarda ortaya çıkar.
Eğer pelvis içinde cerrahi sonrası geride over dokusu kalmışsa, bu doku hormonlara yanıt vermeye ve hormon üretimine devam eder.
Bu durum sürekli ve ara ara gelip geçen ağrıya sebebiyet verebilir. Ayrıca hastalarda cinsel ilişki, idrar yapma ve dışkı çıkarma sırasında ağrı olabilir.
Tedavi
Kalıntı over sendromu olan kadın kalan over dokusunu yok etmek için ilaç ya da radyasyon tedavisine ihtiyaç duyabilir. Bu artık doku tarafından üretilen hormonları azaltacaktır.
7.Yansıyan ağrı
Başka bir organdaki tıbbi rahatsızlığın sebep olduğu ağrı overlerden kaynaklanıyormuş gibi hissedilebilir. Bu tip ağrılara yol açan durumlara örnek olarak apandisit, ektopik (dış) gebelik, böbrek taşları, kabızlık, gebelik erken dönemleri verilebilir.
Tedavi
Doktorunuzun önceliği ağrının sebebini belirlemektir, sonrasında en iyi tedavi yolunu belirleyecektir.
Bu tedavi apandisit ve ektopik gebelik için cerrahi, kabızlık için laksatifler veya böbrek taşı düşürülene kadar ağrının giderilmesi olabilir.
Ne zaman doktora başvurulmalı?
Bir kadın pelvis bölgesinde alışılmadık bir ağrı duyduğunda her zaman bir sağlık profesyoneline görünmelidir. Doktor ağrının kaynağını belirlemek için pelvik muayene yapabilir ve ek tanısal testler isteyebilir.
Over ağrısında komplikasyonlar rahatsızlığa yol açan sebebe bağlıdır.
Örneğin, Mittelschmerz ilişkili ağrıda uzun süreli sağlık sıkıntısı veya komplikasyon gelişmezken, ruptüre olmuş bir apandisit hızlıca tedavi edilmezse hayatı tehdit edebilir.
Tedavi edilmemiş over torsiyonu over ölümüne ve doğurganlığın kaybına yol açabilir, hatta ciddi enfeksiyon ve ölüm sebebi de olabilir. Over torsiyonuna bağlı gelişen ağrı genellikle çok şiddetlidir ve hastayı acil yardım talep etmeye teşvik eder.
Endometriozis ve PIH gibi enfeksiyon hastalıkları tedavi gerektirir, bu nedenle kısırlık gibi uzun vadeli sağlık problemlerine yol açmaz.
Apandisit veya ruptüre over kisti enfeksiyona veya pelviste yara oluşumuna yol açabilir ve tedavisiz bırakıldığında hayati tehlike oluşturabilir.
Aşağıdaki semptomların eşlik ettiği ani şiddetli ağrılarda bir an önce acil tıbbi tedavi edilmesi önem arz eder;
- Bulantı
- Kusma
- Ateş
- Vajinal kanama
Şiddetli ağrılarda acil tedavi gereksinimi gerektirip gerektirmediği, hızlı şekilde değerlendirilmelidir.
Tüm bu yazıdan akılda kalması gereken;
Over ağrısı ciddi olan veya olmayan bir sebebe bağlı olabilir. Ağrı çok şiddetli değilse de rahatsızlığın bir doktora bildirilmesi önemlidir, böylece doktor tarafından durum değerlendirilmiş olur.
Ağrıyı gidermenin basit bir yolu olabilir ya da durum daha ciddi olabilir ve tedavi gerektirir. Her iki durumda da emin olmak için uzmana danışmak daha iyidir.
Kaynak: medicalnewstoday.com
Çeviren: Stj. Dr. Tuğba Buket ÇALIŞKAN