Yıllık ücretli izne nasıl hak kazanılmaktadır?
Yıllık izne hak kazanmak için bir işçinin bir yıl çalışmış olması gerekmektedir. Bu bir yıllık süre, aynı işverenin bir veya farklı işyerlerinde çalışılan süreler birleştirilerek hesaplanır. Bu bir yıllık süre, İş Kanununun 55. maddesinde sayılan haller dışındaki sebeplerle kesilmiş ise, bu durumda bu çalışılmayan boşluğun doldurulması gereken kadar hizmet süresi eklenecektir. İşçinin gelecek izin hakları için geçmesi gereken bir yıllık bir yıllık hizmet süresi, bir önceki izin hakkının doğduğu günden başlayarak hesaplanır.
55. maddede yar alan yıllık izin süresinin hesaplanmasında çalışılmış gibi sayılan haller nelerdir?
a) İşçinin uğradığı kaza veya tutulduğu hastalıktan ötürü işine gidemediği günler (Ancak, 25 inci maddenin (I) numaralı bendinin (b) alt bendinde öngörülen süreden fazlası sayılmaz.).
b) Kadın işçilerin 74 üncü madde gereğince doğumdan önce ve sonra çalıştırılmadıkları günler. c) İşçinin muvazzaf askerlik hizmeti dışında manevra veya herhangi bir kanundan dolayı ödevlendirilmesi sırasında işine gidemediği günler (Bu sürenin yılda 90 günden fazlası sayılmaz.).
d) Çalışmakta olduğu işyerinde zorlayıcı sebepler yüzünden işin aralıksız bir haftadan çok tatil edilmesi sonucu olarak işçinin çalışmadan geçirdiği zamanın on beş günü (işçinin yeniden işe başlaması şartıyla).
e) 66 ncı maddede sözü geçen çalışma süresinden sayılan zamanlar. f) Hafta tatili, ulusal bayram, genel tatil günleri. g) 3153 sayılı Kanuna dayanılarak çıkarılan tüzüğe göre röntgen muayenehanelerinde çalışanlara pazardan başka verilmesi gereken yarım günlük izinler.
h) İşçilerin arabuluculuk toplantılarına katılmaları, hakem kurullarında bulunmaları, bu kurullarda işçi temsilciliği görevlerini yapmaları, çalışma hayatı ile ilgili mevzuata göre kurulan meclis, kurul, komisyon ve toplantılara yahut işçilik konuları ile ilgili uluslararası kuruluşların konferans, kongre veya kurullarına işçi veya sendika temsilcisi olarak katılması sebebiyle işlerine devam edemedikleri günler.
ı) İşçilerin evlenmelerinde üç güne kadar, ana veya babalarının, eşlerinin, kardeş veya çocuklarının ölümünde üç güne kadar verilecek izinler.
j) İşveren tarafından verilen diğer izinler ile 65. maddedeki kısa çalışma süreleri.
k) Bu Kanunun uygulanması sonucu olarak işçiye verilmiş bulunan yıllık ücretli izin süresi.
İşyerinin devredilmesinden yıllık izin süresi nasıl etkilenir?
İşyerinin devredilmesi durumunda, devir tarihinde var olan mevcut iş sözleşmeleri bütün hak ve borçları ile birlikte devralana geçmektedir. Devralan işveren işçinin, eski işverenin yanında işe başladığı tarihe göre işlem yapmakla yükümlüdür. Dolayısıyla, yıllık izin süresi hesabında eski işverenin yanında çalışılan süreler dikkate alınmaktadır.
Haftada bir gün izin yapan ve işyerinde iki yıl çalışmış olan bir işçi ne zaman işbaşı yapar?
Bu işçinin yıllık izin ücreti 14 gündür. Hafta tatilleri de izin süresi içinde geçeceğinden, bu işçi iki hafta izin yapacağı için iki haftada iki gün hafta tatili izni kullanacaktır. Hafta tatili izin süresinden sayılmadığı için 14 + 2 gün olmak üzere toplam 16 gün bu işçi izin yapmış olacaktır. İşbaşı yapacağı tarih bu duruma göre hesaplanır.
Yol izni nedir?
Yıllık ücretli izinleri işyerinin kurulu bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek olan işçilere talepte bulunmaları halinde, gidiş ve dönüşlerinde yolda geçecek süreleri karşılamak üzere işveren toplam dört güne kadar ücretsiz izin vermek zorundadır. İşçiler bu yolda geçecek süreyi belgelemek zorundadır.
Yıllık izin işçinin istediği tarihte mi kullandırılmalıdır?
İşveren veya koşulları varsa işyerinde bulanan izin kurulu işçinin izin için istediği tarih ile bağlı değildir. İzinler, işçilerin talepleri ve işin durumu göz önünde bulundurularak belirlenir. Aynı tarihe denk gelen izin günlerinde de işçilerin işyerindeki kıdemleri ve bir önceki yıl iznini hangi tarihlerde kullandığı dikkate alınır. Ayrıca, işveren, işyerinde yürütülen işlerin nitelik ve özelliklerine göre yıllık izinlerin her yılın belli bir döneminde verileceğini ilan edebilir.
Yıllık izin süreleri ne kadardır?
İşçilere verilecek yıllık ücretli izin süreleri, işçinin hizmet süresi;
a) Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara on dört günden,
b) Beş yıldan fazla on beş yıldan az olanlara yirmi günden,
c) On beş yıl (dahil) ve daha fazla olanlara yirmi altı günden az olamaz Ancak 18 ve daha küçük yaştaki işçilerle 50 ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi yirmi günden az olamaz.
Yıllık ücretli izni süresi içinde hastalanıp sağlık raporu alan işçinin işbaşı tarihi ne zamandır?
Böyle bir durumda işçinin yıllık izin süresi ve sağlık raporunun süresi önemlidir. Yıllık izin süresi içinde kalan raporlu geçirilen süre kadar olan izin süresi, daha sonra işveren tarafından uygun görülen bir zamanda işçiye kullandırılacaktır. İşçinin sağlık raporunun süresi izin süresinden kısa ise, yıllık izninin bitiminden itibaren; raporlu geçirilen süre izin süresinden uzun ise, işçi rapor süresi sonunda görevine başlayacaktır.
Yıllık izin süresi içinde çalışma yasağı nedir?
Yıllık ücretli iznini kullanmakta olan işçinin izin süresi içinde ücret karşılığı bir işte çalıştığı anlaşılırsa, bu izin süresi içinde kendisine ödenen ücret işveren tarafından geri alınabilir. Dolayısıyla, işçilerin yıllık izinleri esnasında çalışmalar yasaklanmıştır.
İşçilerin yıllık izinleri biriktirilip kullandırılabilir mi?
İş Kanununda, işçilerin, yıllık izinlerini biriktirip kullanmaları şeklinde bir düzenleme yer almamaktadır. Kanun, izin hakkından vazgeçilemeyeceğini de hüküm altına almıştır. Dolayısıyla, böyle bir uygulama iş mevzuatına aykırı bir uygulamadır ve idari para cezasını gerektirir.
İş sözleşmesinin sona ermesi durumunda, yıllık izin ücreti alacağı nasıl ödenir?
İş sözleşmesinin sona ermesi durumunda işçi, kullanmadığı yıllık izinlere ilişkin izin ücretini talep edebilir. Bu izin ücreti, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihte işçinin aldığı ücreti üzerinden ödenecektir. Örneğin, bir işçi 2005 yılındaki iznini kullanmamış ve iş sözleşmesi de 2008 yılında sona erdirilmiş ise, işçinin yıllık izin ücreti alacağı, 2008 yılındaki ücreti üzerinden hesaplanacaktır.
Her işyerinde izin kurulu kurulması zorunlu mudur?
Her işyerinde izin kurulu kurulması zorunluluğu yoktur. İzin kurulları, işyerinde çalışan işçi sayısı 100 ’den fazla olan işyerlerinde kurulmak zorundadır. İzin kurulunda, işveren veya işveren vekilinin temsilen bir, işçileri temsilen iki kişi bulunur.
Yıllık ücretli izin ücretinin hesabında hangi ücretler dikkate alınmaz?
Yıllık izin ücretinin tespitinde, fazla çalışma ücretleri, primler, sosyal yardımlar, hazırlama, tamamlama ve temizleme işlerinde çalışanların bu işler için aldıkları ücretler yıllık izin ücretinin hesabında dikkate alınmaz.
Kaynak: Forum Medya
Elif KORAY