Mısırlı Muhammed Ali, tek bir yaşam değil, birçoğunun yaşadığı bu nadir insan ırkına aittir. Otuz yıla kadar bu adamın hayatı hiçbir şekilde yalnızca Mısır'la değil, aynı zamanda genel olarak politik ve askeri işlerle de bağlantılı değildi. Muhammed Ali milliyet tarafından Arnavut oldu. 4 Mart 1769, küçük toprak sahibi İbrahim Ali'nin ailesinde, Makedonya'nın küçük kasabası Kavala'da (şimdi Yunanistan'ın bölgesi) doğdu. Ebeveynler erken öldü ve oğlan yabancı bir aileye alındı ve olgunlaştığında küçük bir tütün dükkanı açtı. Makedon kasabasında bilinmeyen bir tütün ticaretinin kaderi kaderiyle belirlendi. Doğal olarak, genç Muhammed Ali, Müslüman Doğu'nun en güçlü yöneticilerinden biri olabileceğini bile düşünmedi. Her şey davayı değiştirdi. Muhammed Ali, Mısır’a küçük bir Arnavut askeri dekolmanı komutanı olarak gönderildi. Bu, 1798 yılında gerçekleşti - daha sonra Fransız birlikleri, Nil Vadisi'nde daha fazla birliğe ihtiyaç duyan Mısır, Napolyon Bonapart ve Osmanlı hükümetini işgal etti. Oldukça iyi savaşçı görkemine sahip olan Arnavutlar, Osmanlı ordusunda çok sayıda görev yaptılar. Fakat istekli ve amaçlı bir adam olan Muhammed Ali, birkaç yıl içinde baş döndürücü bir kariyer yapmayı başardı. Sadece yedi yıl içinde, dünün tütün tüccarını, doğrudan Osmanlı padişahına bağlı olan Mısır'ın yardımcısı küçük bir Arnavut birliğin komutanı haline gelmesi Kavala'dan aldı.
Muhammed Ali’nin iktidardaki iddiasına, Mısır’daki çeşitli Memlükler ve Türk yetkililer arasındaki sürekli çatışmadan kaynaklanan, derin bir siyasi kriz eşlik etti. Napolyon’un Mısır kampanyası, Memluk ordusunun geleneklerini miras alan eski Mısır askeri makinesinin verimsizliğini gösterdi. Mısır'da görev yapan silahlı kuvvetler, etnik kökene sahip olan ve kendi aralarında güç ve nüfuz için rekabet eden komutanların başkanlık ettiği ayrı Memluk müfrezeleriydi. Mısırlı Memluk ordusunun etnik bileşimi çok renkliydi; Arnavutlar, Çerkesler, Megreller, Kürtler, Bosnalı Müslümanlardı. Birçoğu yalnızca kendi ana dillerinde iletişim kurabiliyordu ki bu da komutu ciddi biçimde zorlaştırıyordu.
Mısır'daki 1804'te, Memluk komutanları grubu arasındaki çelişkiler ağırlaştı. Genel vali, düzeni geri getirmek için umutsuz bir şekilde yardım etmek için Kürtlerden, Alevilerden ve Dürzilerden yardım almış olan Suriye'den gelen askerleri topladı. Suriyeliler, yerel nüfusa, yabancı ve itirafçı oldukları için çok kötü muamele gördüler - Suriyeli paralı askerlerin çoğu, Mısır nüfusu Sünni iken çeşitli yönlerde Şiilik yöneldi. Suriyeliler Arnavut subaylarından birini öldürdükten sonra, Suriyeli ve Arnavut paralı askerler arasında çatışmalar başladı. Bu durumda, Arnavut askerleri arasında büyük prestije sahip olan Muhammed Ali, Mısır'ın yardımcısı olarak iddiasında gerçekten belirleyici bir rol oynayan Mısırlı din adamları ile görüşmeyi başardı. Kahire ulama, Mısır'ın hükümdarı Muhammed Ali'yi ilan etti. Vekil vali direnmeye çalıştı, ama umutsuz Arnavut, ikamet yerindeki evine topçu parçaları göndermesini emretti. Vali geri çekildi ve Osmanlı hükümetinin, Muhammed Ali'nin Mısır'ı zayıflatmak için atanmasını onaylamaktan başka seçeneği yoktu.
Bu görevde Muhammed Ali, kendisini hemen Mısır toplumunun gelişmiş modernleşmesinin destekçisi olarak kurdu. Yaşamın kendisi de yozlaşmış ve açgözlü Osmanlı yetkililerinden çok farklıydı. Günlük hayatta Muhammed Ali'nin münzevi olmasa da çok basit olduğu söylenir. Geleneksel Osmanlı görgü kurallarına kötü saklı küçümseme, basit ve saygınlık göstermeye çalıştı. Muhammed Ali'nin eğitim görmemesine rağmen, modern dünyadaki bilginin değerinin farkındaydı ve Avrupa ülkelerinin örneğini takip etmeye çalıştı.
- Memlüklerin imhası. Antika gravür
Her şeyden önce, Muhammed Ali askeri reform başlattı. Memluk müfrezelerinin - paralı askerlerin, Fransızların Mısır'ı işgal etmesiyle ortaya çıkan zayıflığı ortaya çıkan son derece güvenilmez ve etkisiz bir ordu olduğunun farkına varan Muhammed Ali, Mısırlı köylüler tarafından toplanan düzenli bir ordu oluşturma konusunda kararlıydı. Mısır'da, askerlik hizmeti başlatıldı ve yabancı askerler danışmanları eğitmek için davet edildi. Mısırlıların kadrolu ordusunu yaratan Muhammed Ali aynı zamanda bir başka önemli görevi daha çözdü - silahlı kuvvetleri doğrudan kendisine bağlı olan ve pratik olarak İstanbul'daki merkezi Osmanlı hükümetinden bağımsız olarak yarattı. Askerlik hizmetinin başlatılması, vatandaş olarak Fransız olan ve İslam'ın kabul edilmesinden önce Joseph Sev olarak görev yapan Mısırlı yöneticinin baş askeri danışmanı Süleyman Paşa'nın tavsiyesi üzerine yapıldı. Aynı zamanda, Muhammed Ali, ilk önce Mısırlıların, Türklerden veya Arnavutlardan daha düşük olduğunu düşündüğü için subay pozisyonlarına kabul edilmesini şiddetle engelledi. Mısırlıların subay pozisyonlarına alınması ancak evlat edinilen Muhammed Ali İbrahim Paşa'nın oğlu sayesinde başladı. Muhammed Ali'nin aksine İbrahim Paşa Mısırlılara Türklerden daha iyi davrandı ve en sadık ve güvenilir askeri personel olan Mısırlı Araplar olduğuna inandı. Babasını Mısırlılara ordudaki pozisyonlarını yönetmeleri için erişime ikna eden İbrahim Paşa, bugüne kadar ülkenin siyasi yaşamında çok önemli bir rol oynayan Mısır subayı kolordusunun asıl kurucusu oldu. . Bununla birlikte, uzun bir süre boyunca, ordudaki neredeyse bütün görevler, Türkçe (Osmanlıca) dilini konuşan ve Osmanlı yaşam biçimine bağlı kalan Mısır-Osmanlı askeri seçkinlerinin temsilcileri tarafından ayrılmıştı (bu, yalnızca Mısırlı yetkililerin ve memurların görünüşlerini analiz ederek anlaşılabilir bir durumdur). ünlü "fez").
Muhammed Ali'nin en iddialı projelerinden biri Mısır denizinin yaratılmasıydı filo. Uzun zamandır Mısır'ın, Muhammed Ali'nin düzeltmeye karar verdiği gerçek bir askeri filosu yoktu, Akdeniz kıyılarında bulunan filonun sadece gerekli olduğunu çok iyi biliyordu. Ordu gibi filo da Mısırlılar tarafından yönetildi ve subaylar Avrupalı askeri eğitmenlerin rehberliğinde eğitildi.
Askeri reformun ardından, Muhammed Ali eğitim sistemini yeniden düzenlemeye başladı. Mısır’da hüküm sürdüğü sırada bir matbaa ortaya çıktı, gazeteler basılmaya başladı, okullar Avrupa modeline göre organize edildi. Bu yenilikler, her şeyden önce Mısır elitinin gelenekselci kesiminin olumsuz bir tepkisine neden oldu - din adamlarının temsilcileri. Ancak devlet seküler modeline olan din adamı Muhammed Ali de ciddi bir darbe aldı. Birçok Ulama görevini kaybetti ve Muhammed Ali servetlerine el koydu ve devlet hazinesine teslim etti. Bu arada, Muhammed Ali rakiplerine sert bir şekilde karşı çıktı, hiçbir şekilde küçümsemedi. Böylece, 1811’e dönersek, Muhammed Ali’nin emirleriyle, altı yüz Memluk öldürüldü, ki bu Memlük’lerin Mısır hükümetine asırlık katılımına son verdi. Muhammed Ali, herhangi bir entrika inşa ettiklerini veya zimmete geçirdiklerini öğrenirse, yetkilileri ile acımasızca ilgilendi. Bir yabancı olarak, Mısırlı seçkinlerle bağlantılı olmayan Muhammed Ali, klan bağlarının karmaşık iç içe geçmesine dahil değildi ve onun için bir değeri temsil etmedi.
Muhammed Ali'nin dış politikası, sürekli savaşlar ve Mısır'ın birçok bölgesel satın almasıyla ilişkilendirildi. Muhammed Ali'nin yönetici ve komutan olarak ilk gerçek başarısı, İngiliz Seferi Kuvvetlerinin 1807 yılında yenilmesiydi. İngiliz-Türk Savaşının bir sonucu olarak, İngiliz birlikleri Mısır topraklarını terk etmek zorunda kaldı. 1811-1818 içinde Osmanlı İmparatorluğu'nun gazabı olarak Mısır, Suudi hanedanlığına karşı Türk-Suudi savaşına katıldı. Yeterince hızlı olan Mısır birlikleri, kutsal Mekke ve Medine kentleri de dahil olmak üzere Hicaz'ın kıyı bölgelerini ele geçirmeyi başardı. Bu savaşta, Suudi hanedanına düşman Arabistan'ın bedevi kabileleri Mısırlılara yardım etti. 1815’te, Hicaz’ın Mısır kontrolü altında devri konusunda bir anlaşma imzalandı, ancak daha sonra Muhammed Ali Suudi devletine karşı savaşmaya devam etti. 15 Eylül 1818, sekiz aylık bir kuşatmadan sonra Suudi devletinin başkenti Ad-Diriye'nin düştü. İlk Suudi devleti sona erdi ve Mısırlılara teslim olan emiri Abdullah İstanbul'a götürüldü. Orada başı kesildi ve boğazına kesik bir kafa atıldı.
1823’te Mısır birlikleri Kuzey Sudan’ı ele geçirdi ve ardından Mısırlı bir eyalete dönüştü. Sudan’a boyun eğen Muhammed Ali, Mısır’ın jeopolitik çıkarlarını ve Nil, Etiyopya ve Ekvator Afrika’nın kökenlerini bir küre olarak görmeye başladı. Kuzeydoğuda, Mısır hükümdarı, Mısır devleti Muhammed Ali’nin sürekli olarak düşündüğü Filistin ve Suriye’ye ilgi duyuyordu. 1830 tarafından, merkezi Osmanlı hükümetine direnme gücünün ve yeteneğinin farkında olan Muhammed Ali, Türk padişahlarına haraç ödemeyi reddetti.
1831'ta ilk Türk-Mısır savaşı başladı. İbrahim Ali Paşa komutasındaki Mısır ordusu - Muhammed Ali'nin evlat edindiği oğlu Suriye'yi işgal etti. Saint-Jean d'Acr kalesi Mısır ordusunun darbeleri altına düştüğünde, Suriye'nin tamamı Muhammed Ali'nin kontrolü altındaydı. Aynı zamanda, Mısırlı Wali, Türk hakimiyetinden memnun olmayan ve Muhammed Ali'nin yardımlarıyla Türk yönetiminin boyunduruğundan kurtulmalarını ümit eden Lübnan’ın militan kabileleri ile bir anlaşmaya varmayı başardı. Goma ve Beidan Geçidi savaşlarında, Suriye ile Küçük Asya arasında, İbrahim Paşa birlikleri, Türk padişahının Suriye'yi kurtarması için gönderilen Hüseyin Paşa ordusunu yendi.
Hüseyin Paşa ordusunun yenilmesinden sonra padişah, Mısırlılara karşı çok sayıda Reshid Paşa askeri gönderdi, ancak onlar da Konya Muharebesinde yenildiler ve Paşa'nın kendisi de ele geçirildi. Muzaffer bir şekilde Küçük Asya'da yürüyen Mısır birlikleri, Osmanlı İmparatorluğu'nun Avrupa mallarına el koymaya hazırdı. Asırlık düşmanını - Osmanlı İmparatorluğu - Muhammed Ali ordusu tarafından yok edilmekten kurtaran Rus İmparatorluğu müdahale etti.
1833’te, Muhammed Ali ile Türkiye Sultanı arasında barış antlaşması imzalandı. Antlaşmanın gereklerine uygun olarak Suriye, Mısır'ın balyasının elindeki mülkiyete dönüştürülmüş ve Adana geçici yönetim altında Mısır'a devredilmiştir. Ancak Sultan, Muhammed Ali'nin gereklerini yerine getirmek için acele etmedi, bu yüzden ikinci Türk-Mısır savaşı 1839'ta başladı. Sultan'ın ordusunun karargahının ünlü Prusya komutanı Moltke de dahil olmak üzere Avrupa askeri danışmanları olmasına rağmen, İstanbul bir kez daha mağlup oldu. Osmanlı Amiral Ahmet Fenzi, Türk Donanması'nı Mısır'a devretmek zorunda kaldı ve bu da Muhammed Ali'nin konumunu daha da güçlendirdi. Ondan sonra Mısır hükümdarı, yeni Sultan Abdul-Majid'in kendisine yalnızca Mısır'ın değil, Suriye'nin, Adana'nın ve Girit adasının kalıtsal mülkiyeti olarak geçmesini istedi.
Osmanlı Sultanı ile Mısırlı Wali arasındaki çatışma, Londra’da önde gelen beş gücün temsilcilerinin katıldığı bir konferansın gerçekleşmesi için dünya çapında bir soruna dönüştü. Muhammed Ali'yi Güney Suriye'ye devretmeyi ve Mısır'daki torunları için kalıtsal güç sağlamayı, ancak Muhammed Ali'nin Osmanlı İmparatorluğu'nun Sultanına bağlı olduğunu ve haraç ödemesini sürdürdüğünü kabul ettiğinde teklif etti. Doğal olarak, Mısırlı Wali'nin bu koşulları uygun değildi ve konferansın kararını tanımayı reddetti. Bundan sonra Büyük Britanya ve Avusturya-Macaristan donanmalarının gemileri Mısır kıyılarına yaklaştı. Avrupa ordularının askeri işgalinden korkan Muhammed Ali, konferansın kararını tanımak zorunda kaldı ve 1840, XNUMX'ta Osmanlı İmparatorluğu'na yapılan haraç ödemeye devam etti.
Muhammed Ali'nin faaliyetlerinde Orta Doğu ve Afrika'da kendi çıkarlarına tehlike arz eden dünya güçleri hızla gelişen Mısır'ı zayıflatmakla ilgileniyorlardı. İç çatışmalarla gevşetilen ve sarsılmış olan Osmanlı İmparatorluğu, Mısır'ı modernize etmekten ve onu güçlü bir güce dönüştürmekten kaygılanan öngörülemeyen Muhammed Ali ile uğraşmaktan daha kolaydı. Bununla birlikte, dış politikadaki başarısızlıklar, Mısır'ın kendi yaşamındaki reformların seyrini etkilememiştir. Mısırlı toplumda yaşamın tüm yönlerinin daha da modernleşmesi için temellerin atılması Muhammed Ali'nin öncülüğünde yapıldı. Uzun ömrünün son yıllarında, Muhammed Ali ciddi bir şekilde hastaydı. 3 yaşında, Nisan 1849 tarihinde İskenderiye 80'te öldü.