[Bu makale As We Go Marching (1944) 10. bölümden alınmıştır.]
Önce faşizm tanımımızı yapalım. Kısaca söylemek gerekirse, siyasi devletin, siyasi seçkinler tarafından desteklenen bir diktatörlük olduğu ve ekonomik toplumun, hükümetin yeterli satın alma gücü yaratma sorumluluğunu üstlendiği, kapalı ve planlı bir otarşik kapitalizm olduğu, militarizmin emperyalist devletin hizmetinde büyük bir romantik proje olduğu kadar ulusal borç aracılığı yoluyla iş yaratmak için de büyük bir ekonomik proje olarak benimsendiği bir sosyal organizasyon sistemidir.
Faşizm, şunları içerir:
Yetkileri sınırsız olan bir hükümet.
Diktatör, mutlak iktidar ama tercih edilen elit olan partiye karşı sorumlu bir lider.
Üretim ve dağıtımın özel mülk sahipleri tarafından, ancak devletin doğrudan denetimi altında yaptığı planlara uygun olarak gerçekleştirildiği bir ekonomik sistem.
Bu planlar, tüm üretim ve dağıtım araçlarının, kanun gücüyle düzenleme veya yönerge yapma yetkisine sahip büyük devlet daireleri aracılığıyla kontrolünü içerir.
Ayrıca, yatırımların hükümet tarafından yönlendirildiği ve düzenlendiği hükümet ve özel finansın kapsamlı entegrasyonunu da içerir, böylece mülkiyet özel iken ve üretim özel mülk sahipleri tarafından yürütülürken, üretimin mali yönlerinin bir tür yatırım sosyalleşmesi vardır. Bu yolla, yasa ve yönetmeliklerle sanayi üzerinde güçlü bir kontrol uygulayabilen devlet, bankacı ve ortak rolünü üstlenerek bu kontrolü muazzam ölçüde genişletebilir ve tamamlayabilir.
Ayrıca, federal hükümetin kalıcı bir kurum olarak borçlanması ve harcaması yoluyla satın alma gücü akışları yaratma aracını da içerir.
Bütün bunların zorunlu bir sonucu olarak, militarizm, her yıl çok sayıda insanı emek piyasasından çekmenin ve sanayinin tamamıyla devlet borçlanması ve harcaması ile desteklenen savunma amaçlı silah üretimi için muazzam bir sanayi yaratmanın en kolay yolunu sağladığı için sistemin kaçınılmaz bir parçası haline gelir.
Emperyalizm, bunun mümkün olduğu yerlerde böyle bir sistemin temel bir unsuru haline gelir - özellikle güçlü devletlerde, çünkü tüm faşist sistem, bolluk vaatlerine rağmen, büyük mali ve kişisel fedakarlıkları gerektirir; ancak şovenist gurur, ilgi ve duygu pınarlarına derinden dokunan kahramanlık modelinde bir ulusal haçlı seferi veya macerası sunulduğunda boyun eğecekleri sivil yaşamın olağan hedefleridir.
Bu unsurların bulunduğu yerde, sistemin adı ne olursa olsun faşizm vardır. Ve şimdi kendi toplumumuza çok kısaca bakmak ve bu sistemin tohumlarının burada ne ölçüde mevcut olduğunu ve kim tarafından ekildiğini görmek bizim görevimiz haline geldi.
Tüm bunların ışığında, çeşitli küçük çaplı führerlerin önderliğinde cılızca gelişen bu beyhude çatlaklar veya kasıtlı olarak yıkıcı gruplar arasında gizlice dolaşarak faşizmin köklerini arayanların bizi ne kadar uzağa götürebileceğini görebiliriz. Bu gruplardan bazıları, Bundcular gibi düpedüz Amerikan karşıtıdır. Böyle bir örgütün Amerika'ya yeni bir toplum sistemi getirmekle hiçbir ilgisi yoktur ve olamaz. Amacı, Hitler'e buradaki savaş amaçlarında olabildiğince yardımcı olmaktı. Bu bir düşman örgütüydü ve inanılmaz derecede aptalca bir örgüttü.
Sonra, sadece anti-komünist ya da anti-komünist ve anti-Semit olan, iki şeyi tek bir şey olarak karıştıran çeşitli gruplar var, örneğin Christian Fronters gibi birkaç yüz hiçlik var. Eski dışlama hareketlerinden biraz farklı olan başkaları da var - the Know Nothings, A.P.A., Klan - ateşlerini bazı ırksal veya dini gruplara yöneltiyorlar. Bunlar tamamen şeytani şeylerdir, ancak Amerika'da faşizmin ortaya çıkmasıyla çok az ve çoğu durumda hiçbir ilgileri yoktur. Çoğu, faşizmin içeriği hakkında, onlar hakkında kitaplar yazan beyefendilerden daha fazla bilgiye sahip değil.
Almanya'daki Nazi hareketi ve İtalya'daki faşist hareket, önemsiz insanların önderliğindeki küçük boş gruplarıyla başladığı için burada da faşizmin aynı şekilde geleceği varsayılmaktadır. Büyük Amerikan faşizminin bu şekilde yükselmesi elbette mümkündür. Önemsiz liderler tarafından organize edilen güçlü bir hareketin olanaklarını gerçekleştirmek için California'daki Ham and Eggs Crusaden ve her yerde Townsend hareketinin çiçeklenmesini görmemiz gerekiyor.
Ancak faşizm geldiğinde, Amerikan karşıtı bir hareket veya Hitler yanlısı bir grup şeklinde vefasızlık pratiği olmayacak. Savaşa karşı bir haçlı seferi şeklinde de gelmeyecek. Daha çok alevli vatanseverliğin ışıltılı cübbelerinde görünecek; gerçekten yerli bir şekil ve renk alacak ve sadece henüz görünür olmayan liderleri kamuoyunun ve arzunun büyük kaynaklarını ve onlardan akan düşünce akımlarını nasıl konumlandıracaklarını bildikleri için yayılacaktır ve Amerikan kamusal yaşamında kontrol eden azınlıkların desteğini yönetebilecek liderleri sancaklarına nasıl çekeceklerini bileceklerdir. Tehlike, ortaya çıkabilecek sözde führerlerde değil, derinden akan bazı umut, iştah ve kanaat akımlarının ortasındaki mevcudiyetimizde yatmaktadır. Faşizme karşı savaş orada başlamalıdır.
Ortaya çıkan ve enfeksiyon tehlikesi içerdiği görülen başka bir fenomen daha var. Savaş bize müttefikler getirdi. Bunlardan biri Rusya. Ve savaş girişimindeki dostane işbirliğimizin Rus hükümeti hakkında nasıl bir sürü saçmalığa yol açtığını zaten gördük. Artık din karşıtı olmadığına inanmaya hazırız. Komünizme değer verme ciddiyetimizde ve Sovyet rejiminin tasfiyelerini ve gaddarlıklarını bağışlarken gösterdiğimiz hoşgörüde kayda değer bir azalma var.
Ama bizim de faşist müttefiklerimiz var. Ve onların politikalarına sadece müttefikimiz oldukları için değil, aynı zamanda saldırgan olmak yerine daha büyük ve daha güçlü faşistlerin kurbanı oldukları için hoşgörüyle bakıyoruz. Böylece Avusturya'da Dollfuss ve daha sonra Schuschnigg yönetiminde faşist bir rejimimiz oldu. Diktatör Dollfuss, diktatör Hitler tarafından takip edildi, ancak diktatör Mussolini'nin yakın arkadaşı ve işbirlikçisiydi. Özellikle Viyana'daki işçi evlerine yapılan o korkunç taarruzla ilgili kendi baskı kayıtları vardı. Ancak Hitler'in suikastçıları onu öldürdüğünde tüm bunlar affedildi ve gözden kaçırıldı.
Benzer şekilde Schuschnigg'in faşist yapısını da gözden kaçırıyoruz çünkü Schuschnigg son derece dindar bir adamdı ve o da dinsiz Hitler tarafından kaçırılıp yok edilmişti. Ama Avusturya faşist bir ülkeydi. Schuschnigg'in dürüst bir adam olduğuna, Avusturya için kendini feda etmeye hazır gerçek bir vatansever olduğuna ve ayrıca derin ve gerçek bir dini tabiata sahip olduğuna dair hiçbir şüphe yoktur. Tüm bunlar, faşizmin çeşitli bileşenlerinin ayrı ayrı ele alındığında kötü olduğunu ve bu yeni düzeni yalnızca kötü adamların desteklediğini varsayma hatasına düşmememiz gerektiği konusunda bizi bir kez daha uyarıyor.
Aynı şey, diktatör Salazar'ın, Mussolini'nin ya da Hitler'in saldırgan kişisel özelliklerine tamamen sahip olmayan bir adam olduğu Portekiz için de söylenebilir; atıp tutmak yok, poz vermek, kılıç sallamak, gösteriş yapmak yok. Aksine, o bir estetisttir, tutumlu bir yaşam sürer, dindar bir Katoliktir, ofis duvarını tek bir süsle, ayaklarının dibinde İsa'nın haçıyla süslemiştir. Portekiz'in faşist rejimi, Avrupa'nın faşist tarikatları arasında bir merak konusudur. Bu ülkede ve Avrupa'da çok sayıda olan hayranları ona "Hıristiyan Korporativizmi" demeyi seviyor. Bu, Hobson ve Cole gibi en dindar sosyalist ve diğer liderlerinden bazıları tarafından İngiltere ve Amerika'ya çok beğenilen ve ciddiyetle teşvik edilen eski ortaçağ lonca hükümet biçimine göre modellenmiştir. Bununla birlikte, Portekiz'in durumu, tuhaf koşullar tarafından şekillendirilen ve Portekiz'in İngiltere ile ittifakı tarafından kurtarılan çok özel bir durumdur.
Yunanistan, faşist ülkelerin standart modeline daha yakındı, ancak Yunanistan Mussolini tarafından çok acımasızca saldırıya uğradığı ve çok şanlı bir savunma yaptığı için ve şimdi bizim müttefikimiz olduğu için, onun faşist olduğu için özünde kötü olduğunu düşünmüyoruz. Alman askeri sisteminin askeri ve hayranı Metaxas, topunu Atina sokaklarında dolaştırdı, parlamentoyu ve anayasayı tasfiye etti, muhaliflerini sürgüne gönderdi, tüm muhalefeti komünist olarak damgaladı ve kendini diktatör ilan etti. Basın özgürlüğüne son verdi ve editörlere "onu savaştaki askerler gibi takip etmeleri, asla ona danışmamaları, eleştirmemeleri veya onunla fikir alışverişinde bulunmamaları gerektiğini" söyledi. Okullarda acımasız bir fikir düzeni kurdu ve üniversite profesörlerine şunları söyledi: "Hiçbirinizin devletinkinden farklı fikirlere sahip olmasına izin veremem."
Hiçbir program olmadan iktidara geldi. İyi bir yaşam için belirsiz sözler verdi, yunanlılara Yunanistan'ın "ilk köylü ve ilk zanaatkarı" olduğunu söyledi, tüm standart refah önlemlerini, asgari ücretleri, sekiz saatlik yasaları, emekli maaşlarını, ücretsiz sağlık hizmetlerini vb. tüm iyi bilinen faşist denetim tekniklerinin üzerinde durdu. Ve tabii ki ödünç aldığı parayı harcadı ve orduyu en büyük proje haline getirdi ve halka “bir gün sıralarının geleceğini” söyledi.
Bu diktatörlerin çoğu kendi tasfiyelerini yaptılar - örneğin, şimdi hayranlıkla "o büyük adam" olarak adlandırdığımız Mustafa Kemal Paşa, yine de, eski meslektaşları biraz kontrolden çıkmış gibi göründüğünde, düzinelercesini astı ve öldürüldükleri gece harika bir balo ziyafeti verdi.
Benim üzerinde durduğum şey, 1900'lerin başında tröstler için yapmaya başladığımız şeyi faşizm için yapıyor olmamız. "Kötü tröstler" ve "iyi tröstler" hakkında konuşmaya başladık. Şimdi "kötü faşizm" ve "iyi faşizm"i tanımaya başlıyoruz. Kötü bir faşizm, savaşta bize karşı olan faşist bir rejimdir. İyi bir faşist rejim bizim tarafımızda olandır. Ya da daha önce söylediğimi tekrarlamak gerekirse, kötü bir faşist rejim, komşularına savaş açan ve Yahudilere zulmedendir; iyi bir faşist rejim, daha güçlü bir faşizm tarafından atlanan ve ülkenin ne Yahudilere ne de Hıristiyanlara karşı uzun süredir devam eden tutumunu değiştirmeyen bir rejimdir. Ve bu başlangıçtan itibaren, Mussolini'nin muhteşem başarılarına ve Alman rejiminin daha iyi yönüne uzun uzadıya eğilen pek çok Amerikalı var. Ve böylece, belki de faşizmin bu alçaltıcı özellikler olmadan kurulabileceği fikriyle biraz flört ediyoruz, totaliter bir hükümet olacak olsa bile, sadece Tanrı'nın ve demokrasinin yanında ufacık bir totaliter ve sadece ufacık bir militarist ve sadece emperyalist olacak bir hükümet.
Yazar: John T. Flynn
Çevirmen: Atilla Seyid
Bu yazı mises.org sitesinin “Good Fascists and Bad Fascists” adlı yazısının çevirisidir.