Giysilerde ve cilt üzerinde bulunan kirlerin çoğu, çok ince bir yağ tabakasıyla sarılıdırlar. Bu yağ tabakası uzaklaştırılabilirse, kir parçacıkları da uzaklaştırılabilir.
Bir sabun molekülü, bir ucunda çok polar yada iyonik grup bulunan uzun, hidrokarbon benzeri karbon zincirinden oluşur. Karbon zinciri hidrofobik’tir (yağda çözünür), polar uç ise hidrofiliktir
(suda çözünür).
Sabun su ile çalkalandığında kolloidal bir dağılma oluşur. Bu sabun çözeltileri, misel adı verilen kümeleri içerir. Polar olmayan yada yağda çözünen karbon zincirleri miselin merkezine doğru yönlenir. Polar ya da suda çözünen uç ise su ile birlikte miselin yüzeyini oluşturur. Sabunlarda her miselin dış kısmı negatif yüklüdür, pozitif yüklü sodyum iyonları da
misellerin dış kısmında toplanır. Misel, 50-150 sabun molekülünün hidrokarbon kısmı bir araya geldiği hidrofobik kısımların merkeze, iyonik uçların ise suya yöneldiği küresel hale gelmiş kolloidal tanecikler büyüklüğündeki molekül kümeleridir.
Kir ile karşılaşan sabun molekülleri yağ damlacıklarını sarar ve suda emülsiyon haline getirir. Sabun molekülünün “kuyruğu” (hidrokarbon kısmı) yağda çözünür. “Başı” (iyonik kısmı) suda çözünür. Böylece yağ damlacığı su içine alınmış olur.
Sabunun temizleme şekli
- ( a ) Bir yağ noktası sabun ile uzaklaştırılabilir.
- ( b ) Çünkü polar olmayan uç yağı çözer.
- ( c ) Miselin dış kısmı iyonik olduğundan sistem suda çözünür hale gelir.