İçerik Başlıkları
“Dil bir kültürün yol haritasıdır. Size halkının nereden geldiğini ve nereye gittiklerini söyler.” - Ria Mae Brown
Göz alabildiğine yemyeşil manzaralara sahip İskoçya'nın kendine özgü bir İngilizce dili vardır. Aslında ana dili İskoç İngilizcesi olan bazı yerliler için bile İskoç İngilizcesi, İngilizcenin zor bir çeşidi olarak görülüyor. Rough Guides, dünyanın en güzel ülkesini bulmak için bir anket düzenledi ve ankette birinci çıkan ülke İskoçya oldu. Bu bile oraya gitmeye ve İskoç İngilizcesi öğrenmeye ikna etmek için yeterli olmalı!
İskoçya'ya seyahat edip güzel manzaraları görecek ve sıcak İskoç misafirperverliği ile karşılanacak kadar şanslı olanlardanım. Orada konuşulan İngilizce diğer İngilizce türlerinden farklı olduğu kadar aynı zamanda inanılmaz derecede çekici de.
Bu yazıda İskoç İngilizcesinin kökenlerini, diğer İngilizce türlerinden nasıl farklı olduğunu, nasıl konuşulduğunu ve onu konuşmayı öğrenmeye nasıl başlayabileceğinizi işleyeceğiz. Ayrıca online ingilizce eğitimi için Superprof'u ziyaret edebilirsiniz.
Dil Bilimsel Açıdan İskoç İngilizcesi
İskoç İngilizcesi aynı zamanda İskoç Standart İngilizcesi olarak da bilinir. Yazılı biçim genellikle edebi olmayan metinlerde kullanılır ve genellikle ülkenin kendi dili olan İskoçça’yla karıştırılır. Aslında İskoçça, modern İngilizce ile ilgili bir Cermen dilidir.
Peki, İskoç İngilizcesi nasıl doğdu?
İskoç İngilizcesi, İngiliz ve İskoçların yumuşak bir şekilde harmanlamasından doğdu. Dilin, birtakım değişikliğe uğradığı 17. yüzyılda ortaya çıktı. 1707'de İngiltere ile birleştikten sonra İskoçya özerk kalırken aynı zamanda dönüşüm de geçirdi. Bu bağımsızlık, kültürle bağlantılı olan dil kimliğinin oluşmasına yardımcı oldu.
Ses bilimi, anlam bilimi, noktalama işaretleri ve hatta dilbilgisi anlamında İskoç İngilizcesi, İskoçya halkının kendilerini ifade etme biçimine çokça katkıda bulunmuştur. Ancak bölgeden bölgeye İskoç İngilizcesinin farklı varyantları vardır. Highlands, Lowlands, Glasgow, Edinburgh, vs.'de farklı İskoç İngilizcesi türleri konuşulmaktadır.
İskoçya'nın nüfusu yirmi yılda 30.000 arttı. Bu da ülke ve dili hakkında daha fazla bilgi edinmek için iyi bir nedendir.
Avustralya İngilizcesine aşina mısınız?
İskoç İngilizcesinin Özellikleri
Daha önce de söylediğimiz gibi İskoç İngilizcesinin tek bir türü yoktur. Aslında, İngilizce konuşulan diğer her ülkede olduğu gibi, ülkenin farklı yerlerinde çeşitli İskoç İngilizcesi türleri konuşulmaktadır. Bununla birlikte bu varyantların birtakım ortak özellikleri var ve bu özelliklere alıştıktan sonra İskoçya'ya seyahat etmemeniz için hiçbir neden yok.
İskoçya, kültür ve dil açısından güneydeki komşusu İngiltere'den ayrışmaktadır. Özellikle aksan, İskoç İngilizcesinin ayırt edici temel özelliklerinden biridir. Ancak aksan, çoğu dil öğrenen kişinin de zorlandığı bir konudur.
İskoçlar tipik olarak "laddie" (lad + ie) kelimesini "young boy (genç oğlan)" anlamında; "lassie" (lass + ie) kelimesini de "young girl (genç kız)" anlamında kullanır. Ayrıca İskoçların “small (küçük)” demek yerine “wee” kelimesini kullandığını da fark edeceksinizdir. Bunlar muhtemelen ingilizce dersleri içinde öğrenemeyeceğiniz ama İskoçya'ya giderek veya özel bir öğretmenle öğrenebileceğiniz türden bilgilerdir. Telaffuz açısından İngiliz İngilizcesinin diğer varyantlarından farklı olarak İskoçya İngilizcesinde "cot (bebek karyolası)" ve "caught (yakalanmış)" terimleri aynı şekilde telaffuz edilir. Dil bilimde bu, “cot-caught birleşimi” olarak bilinir ve İngiliz İngilizcesi çeşitlerine göre Amerikan İngilizcesinde daha yaygındır.
"r" harfinin bir sesli harften sonra genelde telaffuz edilmediği İngiltere'den farklı olarak İskoç İngilizcesi konuşanlar, bir sesli harften sonra bile "r" harfini bir kelimenin neresinde bulunursa bulunsun telaffuz ederler. Ek olarak, İskoç İngilizcesindeki “r” bazen yuvarlanır.
“How (Nasıl)” terimi, İskoç İngilizcesinin özelliklerinden biridir. Bu kelime genellikle İskoçya, İrlanda ve kuzey İngiltere'de “why (neden)” kelimesi yerine kullanılır. Bugün bildiğimiz İskoç İngilizcesi, diğer İngilizce biçimlerine dönüşen birçok kendi terimine sahiptir. Örneğin, yasal ve idari terimler genellikle İskoç İngilizcesi veya İskoççanın İngilizceleştirilmiş bir biçimidir.
Bazı İskoç terimlerine bir göz atalım mı?
Tabii ki, bazı terimler İskoçya'nın sadece belirli bölgelerinde kullanılmaktadır:
- How no? (Nasıl hayır?) = Why not? (Neden olmasın?)
- He’s a right sweetie-wife = He’s a right sweetie-wife (Sohbet etmeyi sever)
- Bairn (Bayr) = Child (Çocuk)
- Pal = Friend, mate (Arkadaş, dostum)
- What age are you? (Kaç yaşındasın?) = How old are you? (Kaç yaşındasın?)
- Ach, away we go! = I don’t believe you! (Sana inanmıyorum!)
- Aye = Yes (evet)
- Tattie = Potato (Patates)
Eğer İskoç İngilizcesi öğrenmek istiyorsanız bu tip farklı kullanımları bilmekte fayda var. Anlayacağınız gibi İskoç İngilizcesi bazı yönlerden diğer İngilizce biçimlerine benzer ve bazı yönlerden de tamamen farklıdır.
İskoç İngilizcesinin Diğer Türlerle Olan Benzerlikleri
Britanya Adaları dilsel olarak kıta komşularından farklı İngilizce konuşmaktadırlar. Ancak unutmayalım ki İngilizce dünyada en çok konuşulan dildir.
Herkes İngilizce'yi bir İskoç gibi konuşabilir, peki nasıl?
Birçok dil bilgisi kuralını ve aksanı anlamak zor olabilir. Hatta bu nedenle birçok dil öğrenen kişi daha standartlaştırılmış bir İngilizce biçimini öğrenmeyi tercih etmektedir. Ancak doğru eğitim aldığınız sürece başka bir şeye ihtiyaç duymazsınız. Tıpkı bisiklete binmek gibi bir kez öğrendiğinizde bir daha unutmazsınız. Bununla birlikte, bol bol pratik yaparak aksanınızı ve akıcılığınızı kolayca anlaşılabilir hale getirebilirsiniz. Eğer karşınızdaki kişiler “aye” dediğinizi anlamıyorsa bunun yerine “yes” diyebilirsiniz. Zaten çoğu İngilizce konuşan kişi konu bütünlüğünden dolayı ne anlatmak istediğinizi muhtemelen anlayacaktır.
Çevrimiçi İngilizce öğrenmek ister misiniz?
İskoç İngilizcesi Öğrenmek için Kaynaklar
İskoç İngilizcesi öğrenmek için en iyi teknik, doğrudan dilin içine girip öğrenmeye başlamaktır. İskoçya'da sizi ülkeye ve dile adapte edebilecek pek çok farklı medya türü var. Filmler, radyo istasyonları ve TV dizileri İskoç İngilizcesine adapte olabilmenin yollarından bazılarıdır. En basit teknikse yerel radyoları dinlemektir. BBC İskoçya ve BBC Alba (Galce olmasına rağmen) dinlenebilecek radyo kanallarındandır.
Her Avrupa ülkesinin kendine has kültürü ve müziği vardır. Bazen onları bulmak zor olabilir. Örneğin, Arab Strap grubunun The First Big Weekend adlı şarkısı, çok tipik ifadelerle sizi İskoçya'da bir hafta sonuna götürebilir. Veya Twilight Sad’in Another Bed şarkısı İskoç aksanını daha fazla kullandığı için sizde kulak aşinalığı yaratabilir.
Dili konuşmayı öğrenerek İskoç tarihine ve kültürüne çok daha yakın olabilirsiniz. Bu dilsel unsurların yanı sıra kültür ve tarih, İskoçya'nın ulusal kimliğinin yaratılmasına yardımcı olmuştur.
İskoç İngilizcesi öğrenmekle ilgileniyorsanız, ana dili İngilizce olan biriyle çalışmak muhtemelen en iyi seçeneğinizdir. Superprof'a göz atarsanız ülkenin her yerinde size İngilizce öğretmeye hazır öğretmenler bulabilirsiniz. Ancak aksanınızı geliştirmek istiyorsanız onlarla çalışmaya başlamadan önce onların İskoçya'dan olduklarından emin olmalısınız. Skype gibi video konferans uygulamalarını kullanarak size İngilizce öğretebilecek çevrimiçi özel öğretmenler de bulabilirsiniz. Web kameranız, mikrofonunuz ve internet bağlantınız olduğu sürece dünyanın herhangi bir yerindeki özel öğretmenden ders alabilirsiniz. Sadece doğru kişiyi bulmalısınız!
Aralarından seçim yapabileceğiniz çok sayıda öğretmen varken doğru olanı bulmak bazen oldukça zor ve yorucu olabilir. Neyse ki Superprof'taki birçok öğretmen ilk bir saat ücretsiz ders veriyor. Bu sayede öğretmenle anlaşıp anlaşamadığınızı, öğretim yaklaşımlarının size faydalı olup olmayacağını ve özel derslere ne sıklıkla ihtiyaç duyacağınızı öğrenmek için harika bir fırsat edinmiş oluyorsunuz.
Yine de İskoç İngilizcesini size mükemmel bir şekilde nasıl konuşacağınızı öğretecek bir eğitmene karar vermeden önce birkaç farklı öğretmenle çalışmanızın normal olduğunu bilmeniz önemlidir.
O zaman İskoç aksanı ile iyi şanslar!
Özel ders öğretmenleri ve öğrencilerini buluşturan platform