Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’nun
Gizlilik başlıklı
MADDE 4 – “ (1) Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça arabulucu, arabuluculuk faaliyeti çerçevesinde kendisine sunulan veya diğer bir şekilde elde ettiği bilgi ve belgeler ile diğer kayıtları gizli tutmakla yükümlüdür.
(2) Aksi kararlaştırılmadıkça taraflar da bu konudaki gizliliğe uymak zorundadırlar.”
Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği’nin
Gizlilik başlıklı
MADDE 6 – (1) Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça arabulucu, arabuluculuk faaliyeti çerçevesinde kendisine sunulan veya diğer bir şekilde elde ettiği bilgi ve belgeler ile diğer kayıtları gizli tutmakla yükümlüdür.
(2) Arabuluculuk faaliyeti sırasında fotoğraf çekilemez, ses ve görüntü kaydı yapılamaz.
(3) Gizlilik kuralına aykırı hareket eden arabulucunun; hukuki ve cezai sorumluluğu saklı olup, sicilden silinmesine de karar verilebilir.
(4) Gizlilik kuralına uyma yükümlülüğü, arabulucunun yanında çalışan kişiler ile denetim ve gözetiminde ilgili mevzuatı çerçevesinde staj yapanları da kapsar.
(5) Aksi kararlaştırılmamışsa, taraflar ve varsa vekilleri de birinci fıkrada belirtilen gizlilik kuralına uymakla yükümlüdür. Aynı şekilde, Bakanlık ve Kurul görevlileri yönünden de bu yükümlülük geçerlidir.
Beyan veya belgelerin kullanılamaması
MADDE 7 – (1) Taraflar, arabulucu veya arabuluculuğa katılanlar da dâhil olmak üzere üçüncü bir kişi, uyuşmazlıkla ilgili olarak hukuk davası açıldığında yahut tahkim yoluna başvurulduğunda, aşağıdaki beyan veya belgeleri delil olarak ileri süremez ve bunlar hakkında tanıklık yapamaz:
a) Taraflarca yapılan arabuluculuk daveti veya bir tarafın arabuluculuk faaliyetine katılma isteği.
b) Uyuşmazlığın arabuluculuk yolu ile sona erdirilmesi için taraflarca ileri sürülen görüşler ve teklifler.
c) Arabuluculuk faaliyeti esnasında, taraflarca ileri sürülen öneriler veya herhangi bir vakıa veya iddianın kabulü.
ç) Sadece arabuluculuk faaliyeti dolayısıyla hazırlanan belgeler.
(2) Birinci fıkra hükmü, beyan veya belgenin şekline bakılmaksızın uygulanır.
(3) Birinci fıkrada belirtilen bilgilerin açıklanması mahkeme, hakem veya herhangi bir idari makam tarafından istenemez. Bu beyan veya belgeler, birinci fıkrada öngörülenin aksine, delil olarak sunulmuş olsa dahi hükme esas alınamaz. Ancak, söz konusu bilgiler bir kanun hükmü tarafından emredildiği veya arabuluculuk süreci sonunda varılan anlaşmanın uygulanması ve icrası için gerekli olduğu ölçüde açıklanabilir.
(4) Bir, iki ve üçüncü fıkralar, arabuluculuğun konusuyla ilgili olup olmadığına bakılmaksızın, hukuk davası ve tahkimde uygulanır.
(5) Birinci fıkrada belirtilen sınırlamalar saklı kalmak koşuluyla, hukuk davası ve tahkimde ileri sürülebilen deliller, sadece arabuluculukta sunulmaları sebebiyle kabul edilemeyecek deliller hâline gelmez.
Arabuluculuk gizlilik ilkesi, arabuluculuk düzenlemesinin en önemli ve hayati parçasıdır.
¨“Yalnızlık, gizlilik ve samimiyet” bu üç kelime beni ‘zarar görme korkusu’na götürüyor.
¨Kalabalık ortamlar, kişinin kendisini en fazla kapattığı ortamlardır.
¨Daha az kişinin bulunduğu ortamlarda ise kişi daha doğal tepkiler verebilir ve dolayısıyla kendisini daha fazla yaşayabilir.
¨Bu mantığın doğal sonucu olarak , kişinin en samimi olduğu an, en yalnız olduğu andır. Yani kişi kendi başına iken en samimi duygularını hissedebilir ve en samimi davranışlarda bulunabilir. Bu “zorunlu samimiyet” halidir.
¨Yine bu mantıkla, kişinin samimiyetinin sağlanmasının, yani kendi istek ve menfaatlerini dile getirebilmesinin en kolay yolu, zarar görme korkusunun yenildiği, açıkça ve rahatça iletişim kurmalarına imkan veren, kapalılık ve gizlilik halinin sağlandığı andır.
Bu nedenle arabuluculuğa başvuran tarafların gizlilik hakkındaki beklentileri, bir arabuluculuk sürecinin anlaşma ile sonuçlanması bakımından hayati önem taşımaktadır.Yine arabuluculuk gizlilik ilkesinin sağladığı en büyük katkı tarafları başladığı noktanın gerisine düşürmemesiTarafların mahkemeye taşınmasını istemediği hususların açığa çıkmamasıdıYine arabulucuk gizlilik ilkesi ilTaraflar arasında uyuşmazlık bulunduğunuTaraflardan biri tarafından arabuluculuk daveti yapıldığınTarafların arabuluculuk müzakereleri sırasında kabul ettiği olay veya iddiaların bulunduğİleri sürülen teklif ve önerilerGİZLİ KALACAKTIR.
Yine mahkemeler kural olarak alenidir. Taraflar dosyadaki vakıaların gizliliğini ancak yasadaki şartlar var ise ve mahkeme kararı ile sağlayabilecektir.
Ayrıca mahkemeler huzurunda yapılan vakıa veya iddia kabulleri tarafları her açıdan bağlayacaktır. Bu nedenle mahkeme süreci çoğunlukla kişileri uyuşmazlığı çözmeye değil, iddiasını ve dolayısıyla karşı tarafın haksızlığını ispatlamaya yöneltecektir.
Oysa yukarıda belirtilen ve arabuluculuk gizlilik ilkesi kapsamında bulunan beyan ve belgeler, uzlaşma sağlansın ya da sağlanamasın daha sonra mahkeme huzurunda ileri sürülemeyecektir. Taraflardan birinin ileri sürmesi halinde ise mahkemece hükme esas alınamayacaktır.
Ayrıca gizliliğe aykırı davranışı nedeniyle zarara sebebiyet veren arabulucu ve taraf, tazminat ve ceza ile karşı karşıya kalacaktır. Soruştuması ve kovuşturması şikayete bağlı bu suç nedeniyle 6 aya kadar hapis cezası verilebilecektir.