Avrupa’da vatandaşların birikimlerini korumak için “Banka Birliği” sistemi nasıl çalışıyor?
Real Economy’nin bu haftaki konuğu Avrupa Birliği’nin Ekonomik ve Mali İşlerden Sorumlu Üyesi Pierre Moscovici.
Avrupa’daki bankalar şu anda daha güvenli çünkü tek bir kurala göre çalışıyorlar.
“Avrupa istikrar mekanizması Avrupa Para Fonu’na devredilebilir. Avrupa Para Fonu da Avrupa Birliği’nin bir kurumu haline gelir. Böylece demokratik yönetilebilir. İşlerin çok daha kolay ve hızlı çözüleceği bir sistem getirmeliyiz.
Bir sonraki adım, güvenli bir ağ oluşturmaktır. Vergi mükellefleri büyük bir sorunla karşı karşıya kaldıklarında, bankaları ilk kurtaranlar olmayacaklar. Avrupa desteği ne anlama geliyor?
Kahve ister misin. Bunu ödemek için bankada paranız var. Paranızı güvende tutmak veya hesabınızdaki vergileri ödemek, aklınızdaki en son şeydir. Ülke ekonomisinin düzeleceğini umuyorsunuz ve batmakta olan bankaları kurtarmayı düşünmüyorsunuz.
Bu nedenle Bankalar Birliği kurallarının yürürlüğe girmesinden bu yana nelerin değiştiğini araştırıyoruz.
Reel ekonomi, Avrupa’da yaşanan büyük ekonomik krizin ardından Bankalar Birliği’nde neyin değiştiğini öğrenmek için İtalya’ya geldi. Hala derin yaralar görmek mümkün. Bu konuyla ilgili birçok dava halen devam etmektedir.
2013-2017 yılları arasında yedi bankaya yardım eli uzatıldı. Yeniden yapılanmayla üç banka kurtarıldı, ancak dördü iflas etti. Binlerce banka müşterisi parasını alamamış. Birçoğu hedge fonlarına nakit yatırdı.
Yatırımcıların parasını kaybetmenin yanı sıra, kurtarma için kamu fonları kullanıldığı için bir kamu borcu olarak kabul edildi. Bu da gayri safi milli hasılanın yüzde 1,5’ine tekabül ediyor. Kısacası yatırımcılar değil, vergi mükellefleri para kaybetti.
Para biriktirenler artık daha bilinçli mi? İnsanların yatırımlara ve tasarruflara karşı tutumu değişti mi? Bu konuyla ilgili bir finans uzmanıyla görüştük.
Duilio Borettini, Cofip Koordinatörü: “İtalya’da tasarruf edenler uyarılmadı. Konu hakkında en çok bilgi sahibi olmaya çalışan bu kesimdi. Bu nedenle korku arttı. Ancak, insanların sorun çözmeye yönelik önleyici yaklaşımları pek değişmedi.”
Gerçek şu ki… Tasarruf eden vatandaşlar bankalara ve mali müşavirlere güvenmek zorunda. Çünkü yatırım yapmak için yeterli bilgiye sahip değiller. Bu nedenle mağdurlar bu konuda düzenleme yapılması gerektiğine inanmaktadır.
Ekonomi Profesörü Riccardo Rovelli: “Tabii genel yatırımcılar açısından konuya yaklaşacak olursak, gelecekte benzer durumlar ortaya çıktığında en azından bu sorunları kimin çözeceğini bilmek gerekiyor. Bu nedenle gelecekte ulusal kurumların bankaların tasfiyesine karar vereceğini ve banka iflaslarına Avrupalı otoritelerin karar vereceğini bilmek gerekiyor.”
Tek bir kitabın açıkça tanımlanmış kurallarını takip edersek gelecekte bu tür konularda daha iyimser olabilir miyiz?
Duilio Borettini, Cofip Koordinatörü: “Son derece iyimserim. Avrupa Bankalar Birliği’nin ilgili kurumlarının bu konuda ilerleme kaydettiğini ve yoğun bir şekilde çalıştığını düşünüyorum. Yeni uygulamalar ve dijital hizmetlere geçiş söz konusu olduğunda Avrupalı bir yaklaşımla olumlu yönde ilerliyorlar.
Giovanni’ye göre yeni sistem eskisinden çok daha güvenli… Avrupa’daki bankaların artık acil durumlar için çok daha fazla parası var. Daha iyi durumdalar ve borçları eskisinden daha az. Peki ya banka mevcut durumda bile iflastan kurtulamazsa? “Ortak destek” dediğimiz şeye hızlıca bir göz atalım.
Bankacılık birliği, tek bir yapılandırılmış denetim mekanizması ve tek bir anayasal kural olan Avrupa’da nasıl çalışıyor?
Ekonomik krizden sonra bankaları daha güvenilir kılmak için Avrupa’da bir “bankalar birliği” kuruldu.
En önemli iki unsur olan “tek denetim” ve “tek anayasa” yürürlüğe girdi.
Ama üçüncü aşama hala bekliyor…
Bugün kötü bir durum ortaya çıkarsa, katkıda bulunan bankalardan toplanan “tek anayasal fon” sorunu bir ölçüde çözmeye yeterli olacaktır.
Ancak büyük bir kriz durumunda bu yeterli olmayabilir ve finansal destek gerekir.
Böyle bir durumda, “birleşik anayasal fon”dan, ekonomisi risk altında olan bir Avrupa Birliği ülkesine fon aktarılır.
Bu fonlar, Avro bölgesi içinde ve dışında Bankalar Birliği üyesi ülkeler tarafından sağlanmaktadır.
“Destek fonu” sayesinde mükellefler korunmaktadır. Bu para bankalardan geri alınır.
Bu nedenle ekonomi iyiyken “destek fonu” oluşturmak önemlidir.
Bankalarımızı denetleyen kurum olan Avrupa Merkez Bankası, vergi mükelleflerini korumak için riskin artık azaltıldığını söylüyor. Kısacası, banka başarısızlığı artık ulusal düzeye indi. Bu yine vergi mükelleflerini ilgilendiriyor.
Pierre Moscovici, Avrupa Birliği’ndeki mali yapıyı ve destek sistemini açıklıyor
Euronews: Şimdi Avrupa Birliği Ekonomik ve Mali İşlerden Sorumlu Üyesi Pierre Moscovici ile destek fonlarının eksik ve gizli yönlerini anlamaya çalışacağız.”
Komiser, belirli bir nesneyle derin ve ekonomik birlik kavramını açıklayabilir misiniz? bu tam olarak nedir?
Pierre Moskoviç: “Onu bir ‘ayıya’ benzetebiliriz. Çünkü Avro Bölgesi ve Avrupa Para Birliği çok sağlam ve dirençli bir yapıya sahip… Beyaz bir ayı gibi güçlü ve net. Ama her an ısırabilir.”
“Bütün tedbirleri aldık ama ekonomiyi canlandırma kapasitemiz yok. Bunun anlamı şudur: Acil çözümler işe yaramazsa, finansal ve bütçe desteği almanız gerekir. Bu da banka iflası riskini en üst düzeye çıkarıyor.”
Euronews: “Yani vergi mükellefleri hala zor durumda mı?”
Pierre Moskoviç: “Destek bütçeden geliyor. Avrupa İstikrar Mekanizması bunun için var. Bir bankacılık birliği oluşturduysak, buna Avrupa’dan bir çözüm getirmeliyiz.”
Euronews: “Bankalar birliği için şimdiye kadar bulunan çözümlerin sıradan vatandaşa faydaları nelerdir?”
Pierre Moskoviç: “Öncelikle bankaların bilançoları eskiye göre çok daha iyi… Ne zaman bir sorun olsa komisyon bankalarla temasa geçiyor.
“Bunu İtalyan ve İspanyol bankalarında gördük. Sistemdeki riskten kaçınmayı başardık. Bir çözüm bulduk. Kısacası iflas olmadı.”
Euronews: “Bu destek fonu, Avro Bölgesi veya Avrupa bölgesindeki diğer bankaları etkilemeyen bir kurum veya banka için de kullanılabilir mi? Böyle bir şey olursa, yerel yetkililer devreye girecek mi?’
Pierre Moskoviç: “Öncelikle bir destek mekanizması oluşturmamız gerekiyor. Bu daha önce duyulmamıştı.”
Euronews: “Bana neyin işe yarayacağını söyleyebilir misin?”
Pierre Moskoviç: “Konuya yaklaşımım çok net. Adım adım gitmeliyiz. Ayrıntılara girmek istemiyorum. Önce bakanların bazı kararlar alması, sonra bunları komisyona iletmesi gerekiyor.”
“Avrupa İstikrar Mekanizması, Avrupa Para Fonu’na dönüştürülebilir. Avrupa Para Fonu da Avrupa Birliği’nin bir kurumu haline gelir. Böylece demokratik olarak yönetilebilir. Bu yaz bir karar alıp işlerin çok daha kolay ve hızlı halledilebileceği bir sistemi hayata geçireceğimizi düşünüyorum.”
Euronews: “İnsanları buna nasıl ikna edeceksin?”
Pierre Moskoviç: “Bakanlar tabii ki bu konuda farklı düşünüyorlar. Ancak Paris, Brüksel ve Berlin bu konuda hassas. Bazı şeyler, anlaşmadan aynı yöne giderlerse mümkün olabilir.’