Tarihin en muhteşem kahramanlık destanlarından birini Çanakkale'de 57. Alay yazdı. 628 kişiden oluşan bu alay, 25 bin kişilik Haçlıların saldırısını, 19. Tümen yetişinceye kadar göğüsledi. Hepsi şehit olan bu alayın yaş ortalaması 24'tü
25 Nisan 1915... İngiliz, Anzak ve Fransız birliklerinden oluşan 25 bin kişilik büyük bir kuvvet, harp gemilerinin yoğun ateş desteğiyle Arıburnu'ndan karaya çıktı. Hiç bir engelle karşılaşmadan siperlere yerleşerek Conkbayırı Tepesine doğru ilerlediler. 19. Tümen komutanı Yarbay Mustafa Kemal (Atatürk), 628 kişilik 57. Alay'la, düşmanı Kanlısırt'ta karşıladı. Gece yarısına kadar sürecek büyük ve kanlı bir siper savaşı başladı. Mustafa Kemal ve Alay komutanı Hüseyin Avni Bey, siperlerde çarpışıyorlardı. Bir siper alınıyor, diğer sipere geçiliyordu.
Tarihin en muhteşem kahramanlık destanı burada yazılıyordu. Ramazan bayramının ilk günü idi. Türk siperlerinde Alay imamı Hasan Fehmi E~|~fendi'nin muhteşem sesi ile okunan Kur'an?ı Kerim, yapılan dualar ve zikir sesleri çok uzaklara yayılıyordu.
Bütün subaylar ve erler siperlerde kucaklaşarak bayramlaşıp helalleştiler. Ve şafakla beraber korkunç savaş başladı.
Mustafa Kemal (Atatürk), 25 Nisan günü 57. Alay'a ünlü tarihi emrini veriyor; "Ben size taarruzu değil ölmeyi emrediyorum. Biz ölünceye kadar geçecek zaman zarfında yerimizi başka birlik ve komutanlar alacak" diyordu. 57. Alay, onar kişilik guruplar halinde düşman siperlerine saldırıyor, onlar şehit düşünce yerini yeni on kişi alıyordu. Düşman, Conkbayırı yamaçlarından hızla Arıburnu'na doğru kaçıyordu. Aynı gün düşman binlerce ölü bırakarak çıkartma yerine kadar çekildi. 26 Nisan 1915 günü güneş batarken 628 kişilik 57. Alay tümüyle şehit olmuştu. Ancak, 19. Tümen savaş alanına yetişerek 25 bin kişilik düşman kuvveti yok edilmiş, 27 Nisan günü sabaha karşı tamamı denize dökülmüştür.
57. Alay'ın yaş ortalaması 24'tür. 57. Alay'ın şehadeti, kahramanlığı ve Mustafa Kemal adı bir anda bütün yurtta duyulmuş, dost, düşman herkesin hayranlığı kazanılmıştır. Mustafa Kemal, Arıburnu kuvvetleri komutanı olarak albaylığa terfi ettirilmiştir.
Bu ne sessiz, gösterişsiz bir yurt sevgisi
57. Alay örneğinde olduğu gibi Çanakkale'de, Mehmetçiğin vatanını müdafaa için ortaya koyduğu emsalsiz kahramanlık örnekleri, "Çanakkale Geçilmez" destanını yazarken, diğer taraftan yabancıları bile hayran bırakıyordu. Alman General Liman Von Sanders örneğinde olduğu gibi bu hayranlıklarını şöyle kelimelere döküyorlardı:
"Tarih kitaplarında Türkler hakkında yazılı olanlar, hatta onlarla savaşanların anlattıkları, gerçekleri ifadeden acizdir. Benim için en büyük mutluluk Türklerle beraber savaşmış olmamdır. Bu şerefi ömrümün sonuna kadar taşıyacağım."
"Taş üzerinde yatıyor, güneşe, fırtınalara, soğuğa ve yağmura karşı korumasız siperlerde, çamur ve toz içerisinde günler geçiriyor. Fakat dünyanın bütün vasıta ve imkanlarına sahip düşmanlarıyla aslanlar gibi döğüşüyorlardı. Bu ne sessiz, gösterişsiz bir yurt sevgisi idi. Allah adını yürekten tekrarlayarak saldırganın üzerine atılıyorlardı. Düşmanları a onlara hayrandı."
"Mehmetçiğe minnet ve saygılarımla..." (Alman General Liman Von SANDERS)
Mehmet Çavuş Anıtı
Mehmet Çavuş, 27. Alay askerlerindendi. Cesaret Tepe diye anılan tepede 27. Alay 2. Taburun cephanesi bittiği anda düşmana taş ve sopalarla saldırmış ve şehit düşmüştü. 1934 yılında cesedi ve elbisesi zerre kadar bozulmamış olarak bulunan bu yerde, Cesaret Tepe'de, bu tepeyi kahramanca savunan Mehmetçiğin anısına bir anıt yaptırılmıştır.
Çanakkale, şehitlerin otağı,
Conkbayırı, Mehmetçiğin yatağı,
Türk'e göz dikene ölümü batağı,
Aziziye tabyasında, destan yazanlar. (Ş. Özdemir)
Her biri destanlık çapta kahramanlık gösteren Mehmetçiklerimizin bu kahramanlıklarını anlatmaya gerçekten dil kâfi değildir.
Ey kahraman Mehmetçik; "Seni ancak ebediyetler eder istiâb." Neler, neler yapsak, yazsak, yine de bir şey yapabildik diyemeyiz hatıranıza.
Sen ki, son Ehl?i Salibin kırarak salvetini, Estergon, Kanije, Plevne, İşkodra, Yanya, Edirne, destanlar zincirinin altın halkası Çanakkale ile güzel yurdumuz Anadolumuzu hediye ettin bizlere.
Artık, kalemin tutulup, aczini idrak edip inleme zamanıdır.
Yarın: Conkbayırı ya da Allah Allah sesiyle yırtıldı hançereler