İzovalerik asidemi, izovaleril-CoA dehidrojenaz enzimini kodlayan gendeki bir değişikliğin (mutasyonun) neden olduğu, aktivitenin eksikliğine veya yokluğuna neden olan kalıtsal bir metabolik hastalıktır. Bu enzim, bir amino asit olan lösinin parçalanmasına yardımcı olmaktan sorumludur ve eksikliği, kanda semptomlara neden olan kimyasalların birikmesine yol açar.
Haber Merkezi / Bozukluk bebeklik döneminde veya daha sonra çocukluk döneminde akut aralıklı ataklarla ortaya çıkabilir. Akut ataklar kusma, yemeyi reddetme, halsizlik, anormal laboratuar değerleri ve terli ayak kokusu ile karakterizedir. Kronik semptomlar arasında gelişememe ve gelişimsel gecikme yer alır. Bu hastalığın tedavisi, lösin kısıtlamalı düşük proteinli bir diyet, akut atak tetikleyicilerinden kaçınma ve karnitin ve/veya glisin takviyesini içerir. Tedavisi olmasa da hastalar yaşlandıkça akut atakların sıklığı azalıyor.
İzovalerik asidemi, mutasyona ve akut ataklara zemin hazırlayan faktörlere bağlı olarak şiddeti asemptomatikten hafif veya yaşamı tehdit eden semptomlara kadar değişen nadir bir metabolik hastalıktır. Genellikle iki ana klinik senaryo tanımlanır; akut form ve kronik aralıklı form, ancak gerçekte hastalığın asemptomatikten yaşamı tehdit edene kadar sürekli bir spektrum olduğu düşünülür. İzovalerik asit birikmesi nedeniyle hastanın terinde veya serumunda sıklıkla karakteristik bir ‘terli ayak’ kokusu bulunur. Hastalarda protein açısından zengin besinlere karşı erken dönemde isteksizlik gelişebilir.
Akut, erken semptomlar doğumdan hemen sonra ortaya çıkar; artan uyuşukluk, yetersiz beslenme ve kusma ile komaya kadar ilerleyebilir. Bu bulgular bebekteki asit, amonyak ve izovalerik asitten türetilen spesifik toksik bileşiklerdeki artış dahil olmak üzere kimyasal dengesizliklerle ilgilidir. Uzun süreli metabolik stres, belirli beyaz kan hücresi türlerinin (nötropeni) ve diğer hücre türlerinin (pansitopeni) düşük seviyelerine yol açabilir. Hastalar ayrıca düşük vücut ısısı (hipotermi) ile de başvurabilirler. Bu ilk atağın çözülmesinden sonra, orijinal sunum nedeniyle ciddi nörolojik hasar meydana gelmediği sürece, hastalar tipik olarak hastalığın kronik aralıklı formunu gösterir.
Yenidoğan döneminden sonra kronik aralıklı semptomlar olağandır. Hastalarda büyüme hızları yavaşlayabilir (gelişmede başarısızlık), gelişimsel gecikme, zihinsel engellilik veya nöbetler ve spastisite gibi sinir sistemini etkileyen, çoğunlukla erken akut hasarla ilişkili semptomlar olabilir. Hastalar ayrıca yenidoğan dönemine benzer şekilde, tipik olarak enfeksiyonlar gibi diğer hastalıkların tetiklediği akut ataklar da yaşayabilirler.
Yenidoğanda akut atak yaşanmamış olsa bile hastalar kronik bir tablo sergileyebilir. Akut neonatal semptomların tanınması, Amerika Birleşik Devletleri’nde yenidoğanların izovalerik asidemi için taranmasına ve diğer birçok çalışmanın geliştirilmesine yol açmıştır. Semptomların gelişmesinden önce tespit edilirse, normal büyüme ve gelişmeyle birlikte sonuçlar genellikle daha iyidir. Yenidoğan taramasıyla tespit edilen bebeklerin yaklaşık yarısında asemptomatik kalan ve tedavi gerektirmeyen çok hafif bir eksiklik vardır.
İzovalerik asidemi otozomal resesif kalıtımla geçen genetik bir hastalıktır. Resesif genetik bozukluklar, bir bireyin her bir ebeveynden çalışmayan bir geni miras almasıyla ortaya çıkar. Bir kişiye hastalık için bir çalışan gen ve bir de çalışmayan gen verilirse, kişi hastalığın taşıyıcısı olacaktır, ancak genellikle semptom göstermeyecektir. Taşıyıcı olan iki ebeveynin her ikisinin de çalışmayan geni geçirme ve dolayısıyla etkilenen bir çocuğa sahip olma riski her hamilelikte %25’tir. Ebeveynler gibi taşıyıcı olan bir çocuğa sahip olma riski her hamilelikte %50’dir. Bir çocuğun her iki ebeveynden de çalışan genleri alma şansı %25’tir. Risk erkekler ve kadınlar için aynıdır.
İzovalerik asidemili hastalarda IVD geninde izovaleril-Ko-enzim A (CoA) dehidrojenaz enzimini inaktive eden bir mutasyon vardır. Bu enzim, lösin aminoasitinin enerjiye parçalanması için gereklidir.
Amerika Birleşik Devletleri’nde ve bazı gelişmiş ülkelerde, izovalerik asidemi, tandem kütle spektrometrisi adı verilen ve genellikle MS/MS olarak adlandırılan bir kan testi yoluyla yenidoğan taramasıyla rutin olarak tanımlanır. Diğer ülkelerde tanı konulabilmesi için klinik olarak tanıdan şüphelenilmesi gerekir. Semptomatik hastalarda yararlı olabilecek laboratuvar çalışmaları arasında kanda yüksek düzeyde asit ve keton (ketoasidoz), kanda veya idrarda yüksek düzeyde glisin (hiperglisinemi ve hiperglisinüri), yüksek düzeyde amonyak (hiperamonyemi) veya düşük düzeylerde kontrol yer alır. belirli beyaz kan hücrelerinde (nötropeni), trombositlerde (trombositopeni) veya tüm kan hücresi türlerinde (pansitopeni).
Daha sonra teşhis DNA testiyle doğrulanır. Daha az yaygın olarak, vücuttan belirli hücre türlerinden (beyaz kan hücreleri, deri hücreleri) hastadan örnek alınabilir ve izovaleril-CoA dehidrojenaz enziminin azalmış veya eksik aktivitesini doğrulamak için test edilebilir.
Önceki bir çocuğun etkilendiği ailelerde, izovalerik asidemi, doğumdan önce (doğum öncesi) amniyotik sıvıdaki anormal metabolitlerin konsantrasyonu, fetustan alınan sıvı veya doku örneklerinde izovaleril-CoA dehidrojenaz enziminin aktivitesi ölçülerek teşhis edilebilir. veya hamilelik sırasında uterus (amniyosentez veya koryon villus örneklemesi [CVS] veya ilk çocukta tanımlanan DNA değişiklikleri (mutasyonlar) için fetal doku veya amniositlerin test edilmesi)
İzovalerik asideminin tedavisi olmasa da, şiddetli neonatal semptomlardan kaçınılırsa veya hızla tedavi edilirse sonuç genellikle iyidir. Hastalar, organik asidemilerin yönetimi konusunda bilgi sahibi bir genetik uzmanı veya metabolik doktor tarafından düzenli olarak takip edilmelidir. Takip sıklığı hastalığın şiddetine ve akut atakların sıklığına göre belirlenir. Hasta büyüme, gelişme ve beslenme geçmişi açısından izlenmelidir. Ek testler kan asidi seviyelerini, kan sayımlarını ve elektrolitleri içermelidir. Ek olarak, doktorlar komplikasyonları izleyebilir ve sinir sistemi, karaciğer veya diğer organların muayenesini yapabilir.
L-karnitin veya glisin takviyesi, kandaki asitlerin böbrekler tarafından daha fazla uzaklaştırılmasını sağlar. Hastalar genellikle amino asit lösinin aşırı tüketimini önlemek için düşük proteinli bir diyete ihtiyaç duyarlar. Ancak hastaların, zamanla büyümeyle birlikte artan vücut taleplerini karşılamak için diyetlerinde yeterli proteine ihtiyaçları vardır. Ancak ciddi hastalığı olan hastaların vücut gereksinimlerini karşılayacak kadar doğal protein tüketmeleri imkansız olabilir. Bu durumda lösin içermeyen tıbbi gıdaların kullanılması gerekmektedir. Hasta için düşük proteinli bir diyet oluşturma konusunda ailelere yardımcı olacak bir diyetisyen de bulunmalıdır.
Akut ataklar sırasında, kalori alımını korumak için protein azaltılmalı veya 24 saat süreyle durdurulmalı, ardından düşük proteinli, yüksek şekerli gıdalara geçilmelidir. Hasta yemek yiyemiyorsa, glikozun intravenöz sıvılarla sağlanabilmesi için hastaneye yatırılması gerekir. Yüksek amonyak gibi diğer metabolik anormalliklerin, hastanın klinik bulgularına bağlı olarak düzeltilmesi gerekebilir. Hastanın standart diyetine dönüş genellikle birkaç gün içinde sağlanabilir.