Geç Döllenme Nedir?
Hamileliğin oluşması için sperm ve yumurta hücrelerinin başarılı bir şekilde döllenmesi, daha sonra rahime yerleşmesi gerekmektedir. Hem sperm hem de yumurta hücrelerinin devamlı olarak aktif olamaması nedeniyle, zamanlamanın kusursuz olması beklenir. Yumurtlama dönemi, bir kadının doğurganlık şansının yüksek olduğu günlerdir ve döllenmenin bu süre aralığında olması beklenir. Normal ve sağlıklı adet döngüleri her kadında farklı olabilir. Yumurtlama döneminin düzensiz gerçekleştiği durumlarda ise geç döllenme ihtimali artmaktadır.
Geç döllenme nedir?
Beklenen yumurtlama tarihinin daha geç bir günde yaşanması halinde, bu süreçte oluşan gebelikler geç döllenme olarak tanımlanabilir.
Kadınlarda, yumurtlama dönemi karmaşık bir sistemdir. Yumurtlama, olgun bir yumurtanın yumurtalıktan salınması, fallop tüpüne ilerlemesi ve burada spermle döllenebilmesidir. Bu eylem, genellikle bir sonraki adet döneminden yaklaşık 14 gün önce gerçekleşir. Örneğin; 28 günlük bir adet döngüsü olan kadınlarda yumurtlama 14. gün meydana gelir ve doğurganlığın yüksek olduğu dönem 9. günde başlar. 35 günlük bir periyotta ise, yumurtlamanın 21. gün civarında olması daha olasıdır. Bu nedenle hamilelik şansı 16. günde başlayacaktır.
Geç döllenme neden olur?
Geç döllenmenin tespit edilmiş kesin bir nedeni olmasa da, başlıca sebepler arasında sayılabilecek etkenler şunlardır:
Stres:
Stres, hormon seviyelerini direkt olarak etkileyebilmektedir. Hormonların düzensiz salgılanması yumurtlamayı etkileyerek geç döllenmeye neden olabilir.
Polikistik over sendromu:
Yumurtalıklardaki oluşumlar, vücudun hormon seviyelerini bozar ve her yumurta salınımını etkileyebilmektedir. Polikistik over sendromu bulunan bazı kadınlarda yumurtlama sistemi tamamen durabilir.
Prolaktin yüksekliği:
Normal düzeyden daha yüksek prolaktin seviyeleri, östrojen hormonunda dengesizlikler meydana getirir. Düşük östrojen, yumurtlama dönemini olumsuz yönde etkileyebilir. Emzirme, prolaktin seviyesini yükselten önemli bir faktördür
Tiroit bozuklukları:
Bozulmuş tiroit hormon seviyeleri yumurtlamayı döneminin düzenini değiştirebilir.
Hızlı kilo kaybı:
Vücut ağırlığının %20’sinden fazlasını kaybeden kadınlarda, yumurtlama için gerekli olan luteinize ve folikül uyarıcı hormon seviyeleri azalmaktadır.
İlaçlar:
Bazı ilaçların yumurtlama sisteminin etkileyebilmesi dolayısıyla, hamilelik planlama yapan tüm kadınların kullanmış olduğu ilaçları hekimine bildirmesi gerekir.
Geç döllenmede hCG değeri ne zaman yükselir?
Hamilelik testleri, idrardaki insan koryonik gonadotropin (hCG) miktarını ölçerek sonuç verir. Vücut, yalnızca bir embriyonun rahime implante olmasıyla hCG ürettiği için, geç döllenme durumunda gebelik testi sonucunu etkileyebilir.
İmplantasyondan sonrasında, hCG seviyeleri yaklaşık 48 saatte bir iki katına yükselir. Başlangıçtaki hCG düzeyleri, erken gebelik hCG düzeyleri ve hCG’nin iki katına çıkma süresi kadından kadına ve gebelikten gebeliğe değişir. Böylece pozitif sonuçlu bir gebelik testinin elde edilmesi gecikir. Adet dönemi geciktiği halde negatif sonuçlu bir gebelik testi mevcutsa, bunun nedeni geç döllenme olabilmektedir.
Geç döllenmede kan testi negatif çıkar mı?
Hamilelik durumunda salgılanan hCG konsantrasyonları, idrardan çok daha önce kanda tespit edilebilir. Kan testleri, hamileliğin mevcut olması halinde pozitif bir sonucu gösterecektir. Ancak, hamileliği doğrulamak ve hormon seviyelerini takip etmek için iki gün arayla yeni bir tetkik yapılması önerilir.
Geç döllenme riskli midir?
Geç döllenmenin nedeni, yumurtlama döneminin gecikmesidir. Geç yumurtlama ile tamamen olgunlaşmamış veya eski olabilecek yumurtalar serbest bırakılıyor olabilir. Olgunlaşamayan, kötü kaliteli yumurtanın döllenmesiyle meydana gelen embriyolar, rahime implantasyon için uygun olmayabilir ya da implantasyon olasılıkları daha düşüktür. Yumurtalar geç olgunlaştığında hormon seviyeleri senkronize olamayabilir. Böylece hamile kalma şansı da azalabilir.
Döllenmiş yumurtanın rahime implante edilmesi için rahim iç duvarı olarak bilinen endometriyum tabakasının hazır olması gerekir. Yumurtlama gecikirse, son adet döneminden bu yana çok fazla zaman geçtikten sonra endometriyum tabakası implantasyona hazır olmayabilir. Yumurta döllenmiş olsa da, rahime çok geç ulaştığı için düzgün yerleşme sağlanamaz. Rahim iç duvarı, sürenin uzun olmasıyla atrofi olabilir ve endometriyum kalitesi azaldığından düşük yapma riski artabilir.
Geç döllenme ile fetal anomaliler arasında olası bir ilişki hakkında güvenilir bir araştırma yoktur. Bu nedenle, geç döllenmeyle oluşan ve doğuma dek ulaşan gebeliklerde fetal malformasyon risklerinin bulunduğu söylenememektedir.
Geç döllenmede gebelik belirtileri oluşur mu?
Döllenmenin veya implantasyonun ne zaman gerçekleştiğinin bir önemi olmaksızın, oluşan her gebelikte birtakım erken gebelik belirtileri meydana gelebilir. Her gebelik aynı düzende ilerlemediği için, hiçbir belirtinin olmaması da oldukça olağandır.
Erken gebeliğin en yaygın belirtileri şunlardır:
- İmplantasyon krampları: Embriyonun rahime yerleştiği sırada bazı küçük krampları fark edilebilir. Bu kramplar, döngünün ikinci yarısında ortaya çıkan progesteron artışından kaynaklanmaktadır.
- İmplantasyon kanaması: Gebe kaldıktan sonra, adet döngüsünden birkaç gün önce ortaya çıkabilecek az miktarda kanama veya lekelenme olarak tanımlanır. Az miktardadır ve kısa süreli bir zaman aralığında gerçekleşir. Tüm hamile kadınların yaklaşık üçte biri tarafından deneyimlenir.
- Mide bulantısı: Hormonlardaki dalgalanmalar nedeniyle oluşan mide bulantısı, özellikle bazı yiyeceklere karşı olan toleransı da azaltır.
- Göğüslerde hassasiyet: Hormonlar değiştikçe göğüslerde şişkinlik ve hassasiyet görülebilir.
- Kabızlık: Yaygın bir implantasyon semptomu olan kabızlık, hamilelik hormonları nedeniyle oluşur.
- Yorgunluk: Hamilelik döneminde normalden daha fazla oluşan yorgunluk hissi, progesterondaki artış ve artan kan hacminden kaynaklanır.
- Baş ağrısı: Hamilelik sırasında artan kan hacminin bir başka yan etkisi olan baş ağrıları, geç döllenme olsa dahi oluşan yaygın bir gebelik semptomudur.