Pakistan ve Afganistan arasında su stresi
Güneydoğu Asya'da azalan su kaynaklarıyla Afganistan'da kısa zaman sonra bir su stresi yaşanacağı tahmin ediliyor., Afganistan'ın suyunun neredeyse % 80'ini kullanan bölgedeki diğer ülkelerle su paylaşımı anlaşmaları imzalamayı ciddi olarak düşünmeli ve Pakistan bunlardan biri.
Rustam Shah Mohmad
Afganistan su stresli bir ülke olmamalıdır. Ülke tarım, içme suyu, sıhhi tesisat, sanayi ve elektrik üretimi dahil olmak üzere tüm ülkenin gereksinimlerini kolayca karşılaması gereken beş büyük nehir havzasına sahiptir. Ancak, zayıf altyapı, sulama sistemi eksikliği, rezervuar ve barajların eksikliği, ekim altındaki alanı arttırma ve toprağa kilitlenmiş ülkenin güç potansiyelini arttırma çabalarını engellemiştir.
Ülkenin çok yıllık su sorunlarının başka bir boyutu var. Afganistan, suyunun yüzde 75 ila 80'ini komşularıyla paylaşmak zorunda kaldı. Bunlar Tacikistan, Özbekistan, Türkmenistan, İran ve Pakistan.
İran, 1973 yılında güneyindeki Helmand nehri ile ilgili olarak Afganistan ile su paylaşımı anlaşması imzalayan tek ülkedir .
Ancak er ya da geç, Afganistan, her komşu kıyının yasal su payını belirlemek için tüm komşu Orta Asya ülkeleriyle ciddi görüşmeler yapmak zorunda kalacak.
Bu akarsu rezervuarlarının bir sonucu olarak su mevcudiyeti azaltılabilir ve kuzeybatı Peşaver vadisinde korkunç bir durum yaratabilir.
Afganistan'ın beş büyük nehir havzasında en önemli nokta, ülkenin Pakistan ile paylaştığı Kabil nehridir. Afganistan ve Pakistan arasındaki Kabil nehrinin su paylaşımı konusu, su kıtlığının sınırın her iki tarafındaki insanlar için büyük bir endişe haline gelmesi nedeniyle büyük önem taşıyacaktır.
Afganistan'da su konusu, kaynakları ve politika yapıcıların dikkatini tüketen uzun bir savaş yüzünden bugüne kadar gölgede kaldı. Ancak geçim kaynakları, nüfus artışı, iklim değişikliği ve yer altı kaynaklarının tükenmesinin bir sonucu olarak giderek azalan Kabil nehrinin miktarından ciddi bir şekilde etkilenmektedir ve Afganistan'daki politik durum değiştiğinde, politika yapıcıların derhal ilgilenmesi gerekecektir.
Peşaver vadisi tehlike altında
Pakistan, aşağı havzadaki bir nehir kenarndan payını talep ediyor, çünkü ülkedeki yüzbinlerce insanın Kabil nehrinin sularına, sulama, sıhhi tesisat vb. için ihtiyacı var. Afganistan, Kabil nehrinde baraj ve rezervuarlar inşa etme planları yapıyor. Pakistan, bütün nehir kıyısındakilerin yaptığı gibi, projeler tamamlandığında, su akışında büyük bir düşüş olabileceğinden korkuyor. Bu rezervuarların yukarı havzaları nedeniyle su mevcudiyeti azaltılabilir ve kuzeybatı Peşaver vadisinde korkunç bir durum yaratabilir.
Durum umutsuz hale gelmeden önce her iki ülkenin de veri paylaşması ve su paylaşımı konusunda bir anlaşmaya varması için acil bir ihtiyaç var. Anlaşmanın azaltılmış su akışları, koruma ihtiyacı, daha iyi sulama uygulamaları, ağaçlandırma ve uluslararası sözleşmelere ve uygulamalara uygun olarak, hem yukarı hem de aşağı havza kıyıdaşlarının su paylarını almasını sağlaması dikkate alınmalıdır.
Afganistan tarıma, ekonomisinin GSYH'sine yüzde 30 katkıda bulunan ve işgücünün yüzde 60'ını kullanan ekonomisinin ana dayanağı olarak dayanıyor. Ancak yukarıda belirtildiği gibi, yüzey sularının yüzde 70'i komşu ülkelere akıyor ve ülke suyunu strese sokuyor. Afganistan yılda 80 milyar metreküp su üretiyor ve toplamının 60 milyar metreküpünü komşularına pompalıyor.
Şu anda, Afganistan, Asya Kalkınma Bankası'na göre tahmini 23.000 megawatt (MW) elektrik üretme potansiyeline sahip, ancak yalnızca yaklaşık 500 MW üretiyor. Gerçekleştirilmesi gereken büyük güç potansiyeli için, rezervuarların ve barajların alanlarını belirleyen ve güç üretme çalışmaları için teknolojik ve finansal destek arayan, kapsamlı ve kapsamlı bir anket yapılması esastır. Ancak, Afganistan, Pakistan da dahil olmak üzere tüm komşularıyla su paylaşımı anlaşmaları imzalayana kadar olamaz.
Nehirler sınır tanımaz
Suyu paylaşan uluslar, azami insan sayısına azami fayda sağlayacak politikalar tasarlamayı amaçlamalıdır.
Azalan bir su arzı sebebiyle, Afganistan'ın ekonomik göstergelerinin bazıları endişe verici. Neredeyse 30 milyon insandan, yüzde 79'u kırsal bölgelerde yaşamaktadır, yalnızca yüzde 20'si gelişmiş su kaynaklarına erişebilmektedir. Afganistan'ın toplam nüfusunun yalnızca yüzde beşi iyileştirilmiş sağlık tesislerine erişebiliyor, ancak kırsal alanlarda bu rakam yalnızca yüzde bir.
Kar amacı gütmeyen bir kuruluş olan Hydrate Life'a göre, yalnızca Kabil kentinde, 5 milyondan fazla nüfusu ile şaşırtıcı bir yüzde 80'inin güvenli içme suyuna erişimi yok ve yüzde 95'inin iyileştirilmiş sağlık tesislerine erişimi yok. Afganistan'daki hanelerin yalnızca yüzde 28'i güç kaynağı sistemine bağlı ve ülke elektriğinin yüzde 80'ini Orta Asya ülkelerinden ithal ediyor.
Bu keskin gerçekler göz önüne alındığında, genişleyen bir nüfusla birlikte, iklim değişikliğinin etkileri, suyun korunumu, sızmanın kontrol edilmesi, kanal ve sulama sistemlerinin yönetimi konularında, su paylaşımı sorununu bir ruh içinde ele almak için ciddi bir ihtiyaç vardır. Hem Pakistan hem de Afganistan'ın haklarına saygı göstererek anlayış.
Dünya Bankası'nın bu bağlamdaki kriterleri basit ve pratiktir. Düz bir kural koyarlar: Sınır-ötesi nehir havzasının eş-kıyısındaki ülkelerin haklarını etkileyen hiçbir rezervuar inşa edilmemelidir. 1997 BM su yolları sözleşmesi tarafından belirlenen uluslararası yasal çerçeve ve 2004'te kabul edilen Berlin kuralları aynı kriterleri uygular.
Kaynak: globalvillagespace