Biden Ortadoğu seyahati kapsamında yarın Suudi Arabistan'ı ziyaret edecek. ABD Başkanı, hem Riyad'ı petrol üretimini arttırmaya teşvik etmeye, hem de insan hakları ihlalleriyle suçlanan Veliaht Prens'i benimsiyor görünmeden iki ülke ilişkilerinde yeni bir sayfa açmaya çalışacak.
İki yıldan daha kısa bir süre önce, dünyanın en büyük petrol ihracatçısı olan Suudi Arabistan'ı uluslararası sahneden dışlama sözü veren Biden'ın gezide hassas bir denge gözetmesi gerekiyor.
ABD ve İsrail'den İran'a Karşı Ortak Bildiri
Biden'ın Riyad'ı dışlama sözü vermesinin nedeni, Washington Post köşe yazarı, muhalif gazeteci Cemal Kaşıkçı'nın2018 yılında öldürülmesiydi. ABD istihbaratı, Suudi Arabistan’ın İstanbul Başkonsolosluğu’ndaki cinayete doğrudan Veliaht Prens Muhammed Bin Selman'ın onay verdiğini söylüyor. Prens Bin Selman ise olaya karıştığı iddialarını reddediyor.
Ancak Biden ve yardımcıları, ABD'nin Riyad'la güvenlik ve enerji ilişkisinin Sünni-Müslüman bir güç odağı olan krallığı dışlamaktan daha önemli olduğu sonucuna vardı.
İsrail Başbakanı Yair Lapid ile görüşmesinin ardından basın toplantısı düzenleyen Biden, ''Hiçbir zaman insan hakları konusunda sessiz kalmadım. Suudi Arabistan'ı ziyaret nedenim daha kapsamlı, ABD çıkarlarını desteklemek için'' diye konuştu.
Biden, bölgede liderlik etmeyi sürdürmek istediğine ve Rusya ile Çin tarafından doldurulacak bir güç boşluğu yaratmak istemediğine dikkat çekti.
Suudi Arabistan ziyareti ABD'de tepkiyle karşılanıyor
Biden'ın, Cumartesi günü Arap liderlerle yapılacak zirveden önce Kral Selman ve Veliaht Prens Bin Selman ile görüşecek olması, Kaşıkçı cinayeti nedeniyle tepkiyle karşılanmıştı.
Biden cinayetle ilgili görüşlerinin kesinlikle çok net olduğunu söyledi, ''Her zaman insan haklarını gündeme getiririm ancak Kaşıkçı konusundaki görüşüm şu ana kadar hep açık oldu. Eğer Suudi Arabistan'da ya da başka yerde bunu anlamayan varsa bir süredir buralarda olmadıkları içindir'' dedi.
Biden'ın Prens Muhammed ile el sıkışırken fotoğrafının çekilmesini engellemek için Beyaz Saray yetkilileri, Başkan'ın gezisi sırasında el sıkışma gibi doğrudan teması azaltma kararı aldı.
Yine de uzmanlar Biden'ın ziyaretinin Prens Bin Selman'ın uluslararası öfkeye neden olan cinayetin ardından zarar görmediğini gösterdiği görüşünde.
Petrol fiyatlarında artış ziyareti teşvik etti
Biden, Cidde'de daha geniş Arap liderler grubuyla yapılacak Körfez İşbirliği Konseyi Zirvesi'ne dikkat çekiyor ve petrolün Suudi görüşmelerinde oynayacağı rolü azımsamaya çalışıyor. Ancak yüksek ham petrol fiyatlarının Ukrayna kriziyle artmasının Biden'ın seyahatinin ana nedenlerinden olduğu sanılıyor.
Beyaz Saray yetkilileri görüşmenin İsrail ve Suudi Arabistan'ı daha yakın diplomatik ilişki kurmaları için biraraya getirmeyi, Yemen'de ateşkesi desteklemeyi ve Riyad'ı Washington'un İran'ın nükleer programı konusundaki yaklaşımına ikna etmeyi amaçladığını söylüyor.
Biden, İsrail'den doğrudan Suudi Arabistan'ın en büyük ikinci kenti Cidde'ye uçan ilk ABD Başkanı olacak. Beyaz Saray bunun İsrail ve Suudi Arabistan ilişkilerinde sıcaklaşma için küçük bir sembol olduğu görüşünde. Her iki ülke de İran'ın füze programı ve bölgedeki vekil güçleri konusunda endişeli.
Rusya Cumhurbaşkanı Vladimir Putin, İran lideri İbrahim Reisi ile görüşmek üzere gelecek hafta Tahran'a gidiyor
Suudi Arabistan, Washington'un silah satışı kısıtlamalarına ve 2015 nükleer anlaşmasını Körfez'in katılımı olmadan canlandırmak için yapılan dolaylı ABD-İran görüşmelerine karşı. Ancak Riyad, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn'i bölgesel müttefikler haline getiren ABD'nin aracılık ettiği anlaşmalara üstü kapalı onay vermişti.
Suudi Arabistan ayrıca ABD ile ilişkilerini geliştirirken Rusya ile onlarca yıldır varmaya çalıştığı petrol ittifakını desteklemek için denge bulmaya çalışıyor. Çin'le de güçlü bağları olan Körfez ülkeleri Ukrayna savaşında taraf olmaktan kaçınıyor.