Somatik Hücre Sayımı (SHS), süt kalitesinin ana göstergesidir. Somatik hücrelerin büyük çoğunluğu lökositler (beyaz kan hücreleri),sütte genellikle artan sayıda mastitis’e neden olan bir patojene karşı bir bağışıklık tepkisi olarak ortaya çıkan ve bir enfeksiyon meydana geldiğinde memenin içinden dökülen süt üreten hücrelerdir.
SHS, mililitre süt başına düşen hücre sayısı olarak belirlenir. Genel anlamda:
- 100.000 veya daha az bireysel inek SHS’si, subklinik mastitis nedeniyle belirgin bir üretim kaybının olmadığı ‘enfekte olmayan’ bir ineğe işaret eder.
- 200.000 eşik SHS, bir ineğin mastitis ile enfekte olup olmadığını belirler. 200.000’den fazla sonucu olan ineklerin en az bir çeyrekte enfekte olma olasılığı yüksektir.
- Önemli patojenlerle enfekte olmuş inekler, 300.000 veya daha yüksek SHS’ye sahiptir.
Sütte SHS, inekler laktasyona geçmeden önce kolostrum üretildiğinde yavrulanmadan sonra artar ve büyük olasılıkla daha az miktarda sütün üretilmesinin etkisinden dolayı laktasyonun sonuna doğru yükselme eğilimindedir. Bununla birlikte, SHS’ler, mevsimsel ve yönetim etkileri de dahil olmak üzere birçok faktöre bağlı olarak değişmektedir.
Süt çiftçileri, düşük seviyeli SHS’ler için finansal olarak ödüllendirilir ve yüksek olanlar için cezalandırılır, çünkü hücre sayıları, üretilen sütün kalitesini ve mastitin kurucu parçaları nasıl etkileyebileceğini, tutma kabiliyetlerini, yoğurt veya peynir gibi diğer süt ürünlerinin tadını ve ne kadar iyi yapılabileceğini gösterir. Süt sözleşmeleri çoğu zaman birkaç SHS ‘eşiğini’ ve bunlara ulaşmak için herhangi bir bonusu tanımlar. SHS’si 400.000’den fazla olan süt, Avrupa Birliği tarafından insan tüketimine uygun görülmemektedir.
Temel olarak, daha düşük bir SHS, somatik hücreler sadece hayvanın memesinin içinden kaynaklandığı için daha iyi hayvan sağlığına işaret eder. SHS izlemesi önemlidir, çünkü somatik hücrelerin sayısı arttıkça, özellikle de epitel hücreleri kaybolduğunda, mastitis patojenleri ve ürettikleri toksinlerin neden olduğu memedeki süt üreten dokuya verilen zarar nedeniyle süt veriminin düşmesi muhtemeldir.
Özellikle düşük bir SHS bazen zayıf bağışıklık tepkisi bir işareti olarak kabul edilir, ancak genel olarak bunun mutlaka doğru olması gerekmez; basit bir şekilde düşük seviyede bir enfeksiyon mevcut olduğu durumda olabilir. Bağışıklık tepkisi en iyi, bağışıklık sisteminin hastalık oluşmadan ne kadar çabuk tepki verdiği ile ölçülür, enfeksiyon oluşmadan önce kaç tane beyaz kan hücresi mevcut değildir.
Hücre sayımları, bulaşıcı mastitis patojenlerine bir yanıtı yansıtmaya meyillidir: Bactoscan sayımı, diğer yandan, sağım ekipmanının yetersiz temizliği veya sağım öncesi zayıf meme ve meme başı hazırlığı gibi dış kaynaklardan bakteri kontaminasyon seviyesini gösterir ve yüksek düzeyde çevresel patojenleri gösterebilir.
Kaynak: dairy.ahdb.org.uk