1/ HeartScore® nedir?
2/ SCORE Projesi nedir?
3/ HeartScore® programını kim kullanabilir?
4/ HeartScore® programını kullanmak istiyorum ama bilgisayarımda Windows kurulu değil
5/ HeartScore® hangi ülkelere uygulanabilir?
6/ HeartScore® içindeki hangi modeli seçmeliyim?
7/ HeartScore® programının ulusal sürümlerinin de çıkacağını duydum, doğru mu?
8/ HeartScore® programında kullanılan risk kavramı hakkında daha fazla bilgi edinmek istiyorum.
9/ HeartScore® programını kullanmak istiyorum ama programın hastalarımı tedavi yöntemimle çatışmasından endişeleniyorum.
10/ HeartScore® ne zaman güncellenecek?
11/ Avrupa dışında yaşıyorum ve HeartScore® programını kendi hastalarımda kullanmak istiyorum. Hangi modeli kullanmalıyım?
12/ HeartScore® kullanımından hangi tip hastalar yararlanabilir?
13/ HeartScore® programını geliştirmeye yönelik bazı fikirlerim var, kiminle temas kurmalıyım?
14/ HeartScore® programını kardiyovasküler hastalıklardan ikincil korunma için kullanmak mümkün mü?
15/ HeartScore® programını diyabetik hastalarda kullanmak istiyorum ama HeartScore® diyabeti bağımsız risk faktörü olarak kabul etmiyor. Bu hastalarda kişiye özel uyarlamayı nasıl yapabilirim?
16/ HeartScore® programını kullanmayı düşünüyorum ama beden kitle indeksini bağımsız bir risk faktörü olarak kabul etmemesi beni endişelendiriyor.
17/ HeartScore® programındaki risk tahminlerinin, yayımlanan basılı SCORE risk tablolarından farklı olduğunu fark ettim.
18/ Hasta Özellikleri
19/ Avrupa Klinik Uygulamada Kardiyovasküler Hastalıklardan Korunma Kılavuzu'nun basılı sürümünü nasıl elde edebilirim?
20/ Bazı Avrupa ülkelerinin düşük risk bölgesi olarak yeniden sınıflandırılmasının arkasındaki mantık nedir?
21/ Sıkça sorulan sorular (SSS) bölümü, sorularıma cevap veremiyor, ne yapmalıyım?
HeartScore® bireysel kardiyovasküler risk azaltımını en iyi hale getirmede klinisyenlere destek olmayı amaçlayan, web tabanlı bir risk tahmin ve yönetim programıdır. HeartScore® web tabanlı program, internet teknolojisi temellidir ve SCORE projesinin risk işlevlerini ve verilerini kullanır. HeartScore® web tabanlı program, yaş, cinsiyet, sigara kullanma alışkanlığı, kan basıncı, kandaki kolesterol ve total kolesterol/HDL oranına göre kardiyovasküler ölüm riskini tahmin eder. Mutlak KVH riskini çubuk (bar) grafikte, değiştirilebilir risk faktörlerinin toplam riske etkisini pasta grafiğinde gösterir. Tıbbi müdahalenin beklenen etkisi, hipertansiyon ve hiperkolesterolemi üzerine geniş kapsamlı randomize klinik çalışmalarla hesaplanır. Klinisyen; konsültasyon sonunda bireyin mutlak risk profiline dayanan sağlık önerisini yazdırabilir. Şu anda Avrupa (Yüksek ve Düşük) ile Ulusal sürümler mevcuttur. Bununla birlikte, program ulusal kardiyoloji dernekleri tarafından ülkelerin yerel koşullarına uyarlanacak şekilde tasarlanmıştır (ulusal kalibre edilmiş tablolar ve çevirisi). Avrupa HeartScore® sürümleri şu anda İngilizce dilinde mevcuttur ve iki model içermektedir:
Andorra, Avusturya, Belçika, Kıbrıs*, Danimarka, Finlandiya, Fransa*, Almanya*, Yunanistan*, İzlanda, İrlanda, İsrail, İtalya, Lüksemburg, Malta, Monako, Hollanda*, Norveç, Portekiz, San Marino, Slovenya, İspanya*, İsveç*, İsviçre ve Birleşik Krallık için "Avrupa Düşük Risk"
Bosna Hersek*, Hırvatistan*, Çek Cumhuriyeti*, Estonya*, Macaristan, Litvanya, Karadağ, Fas, Polonya*, Romanya*, Sırbistan, Slovakya*, Tunus ve Türkiye* için "Avrupa Yüksek Risk"; ve çok yüksek risk (HeartScore® programı, şu ülkelerdeki riski düşük hesaplayabilir): Arnavutluk, Cezayir, Ermenistan, Azerbaycan, Belarus, Bulgaristan, Mısır, Gürcistan, Kazakistan, Kırgızistan, Letonya, Makedonya EYC, Moldova, Rusya Federasyonu*, Suriye Arap Cumhuriyeti, Tacikistan, Türkmenistan, Ukrayna ve Özbekistan. Not: *Ulusal HeartScore® sürümleri vardır.
Kullanılan hesaplama modeli SCORE projesine dayanmaktadır [Conroy R.M., Pyörälä K., vd.:"Estimation of ten-year risk of fatal cardiovascular disease in Europe: the SCORE project". European Heart Journal (2003) 24:987-1003]; bu çalışma 200,000'den fazla denek içermektedir. Ulusal modeller, bu fonksiyonun ulusal mortalite istatistiklerine göre kalibrasyonuna dayanacaktır. Not: Güncellenmiş ve yeniden kalibre edilmiş tablolar şu anda Belçika, Almanya, Yunanistan, Hollanda, İspanya, İsveç ve Polonya için hazırdır.
Avrupa Kardiyoloji Derneği, kardiyovasküler hastalık riski farklı seviyelerde, geniş bir coğrafi alanı kapsayan 12 Avrupa kohort çalışmasından (N=205.178) elde edilen verileri kullanan, yeni bir risk tahmin sisteminin (SCORE) geliştirilmesine önayak olmuştur. SCORE verileri, 3 milyondan fazla kişi-yıllık gözlem ve 7.934 ölümcül kardiyovasküler olay içermektedir.
HeartScore® klinik uygulamada kullanmak üzere geliştirilmiştir ve klinisyenlerin yanında hemşireler ile kardiyovasküler hastalıklardan birincil koruma adımında görev alan başka herhangi bir sağlık çalışanı tarafından kullanılabilir. HeartScore® araştırma amaçlı da kullanılabilir. HeartScore® programı, klinik geçmişi olmayan kişiler tarafından kullanılmak üzere geliştirilmemiştir. Bireysel mutlak ve göreceli KVH riskine ilişkin HeartScore® tarafından iletilen mesaj asla tek başına sunulmamalı ve her zaman sağlık çalışanları tarafından aktarılmalıdır. Risk bilgileri, hastaların bireysel özelliklerine göre dikkatlice uyarlanmalıdır. HeartScore® web tabanlı programın geliştirilmesindeki amaç, önerilen yaşam tarzı değişiklikleriyle başa çıkmaya hazır değillerse, çok sayıdaki insana gereksiz risk bilgisini dayatmak değildir. Temel fikir; hekim ve hastanın en iyi sonuçları doğuracak, her hastaya ve hastanın yaşam tarzındaki bu değişikliklerle başa çıkma kabiliyetine göre uyarlanacak risk azaltma stratejisini birlikte belirlemesidir. HeartScore® web tabanlı program bunun yanında belirli bir hastanın kardiyovasküler hastalığa yakalanma konusunda yüksek risk altında olduğundan şüphe duyulan durumlarda ya da hasta kendi risk profiline yönelik bir genel değerlendirme ve nasıl değiştirilebileceği konusunda öneriler talep ediyorsa kullanılabilir.
HeartScore® web tabanlı programda, Windows İşletim Sistemini kullanmak şart değildir. Bununla birlikte, web sitemizi ziyaret eden kişilere nihai gezinme deneyimi sunmak için sürekli çabaladığımız halde, özellikle de Internet Explorer'ın eski bir sürümünü kullanıyorsanız, web sitelerimiz tarayıcınızda düzgün görüntülenmeyebilir.
Bu web sitesi, aşağıdaki tarayıcıların en güncel sürümleri için optimize edilmiştir:
- Chrome (Mac, Windows, iOS ve Android)
- Safari (yalnızca Mac ve iOS çünkü Windows sürümü sonlandırılmaktadır)
- Firefox (Mac, Windows)
- Internet Explorer
- Opera (Mac, Windows)
Aynı zamanda kağıda basılı SCORE risk tablolarını kullanma olanağınız olduğunu da unutmayın. SCORE risk tabloları, 4. Avrupa Kardiyovasküler Hastalıklardan Korunma Kılavuzu'nun bir parçasıdır. Kılavuzun özeti, "European Heart Journal" ve "European Journal of Cardiovascular Prevention and Rehabilitation" dergilerinde yayımlanmıştır.
HeartScore® web tabanlı program, Avrupa Kardiyoloji Derneği'nin bir ulusal kardiyoloji derneği tarafından temsil edildiği ülkelerdeki Avrupalı klinisyenlerin ve hekimlerin kullanması için geliştirilmiştir.
Avrupa HeartScore® sürümünde, Avrupa Düşük Risk ve Yüksek Risk tablolarından birini seçmelisiniz. Ulusal sürümlerdeyse, önce hastalıktan koruma faaliyetini yürüttüğünüz ülkeyi seçmek zorunda olduğunuz için seçtiğiniz ülke için birden çok model yoksa, aslında bir model seçmezsiniz.
HeartScore® web tabanlı programının Avrupa sürümü şu anda yalnızca İngilizce dilinde vardır ve birkaç ulusal sürüm de hazırlanmaya başlamıştır. Ülkenizdeki HeartScore® ile ilgili gelişmeler hakkında daha fazla bilgi edinmek için lütfen ülkenizdeki ulusal kardiyoloji derneği ile temas kurun.
Belirli bir zaman diliminde bir kişide bir klinik olayın (burada kardiyovasküler hastalıklara bağlı ölüm) yaşanma olasılığı, mutlak kardiyovasküler hastalık riski olarak tanımlanır. Yıllara göre öngörü 10 yıla ayarlanmıştır. Mutlak KVH risk tablosu üç çubuktan oluşmaktadır: Soldaki çubuk, hastanın muayene tarihindeki risk düzeyidir. Hastanın gelecek on yıl içindeki mutlak KVH riskini gösterir (1). Ortadaki çubuk, göreceli riski gösterir. Bu tablo, düşük toplam risk altındaki gençlere, yaşıtlarına oranla gerekenden daha yüksek risk altında olduklarını göstermek için kullanılabilir. Bu durum, sigara kullanımından kaçınma, sağlıklı beslenme ve egzersizle ilgili kararlar alınmasına ve dikkat etmezlerse hastaların ilaç kullanacakları konusunda uyarılmasına yardımcı olabilir. Sağdaki çubuk, hastanın tedavi hedeflerine ulaşması durumundaki riski gösterir. HeartScore® programının bir olayı tahmin etmeye yönelik olduğu ve toplum araştırmalarından (gruplardan) bireylere doğru önemli bir adımı temsil ettiği unutulmamalıdır. Bu nedenle hastalara programın kardiyovasküler olaylar gelişebileceğini göstermeye yaradığı açıkça anlatılmalıdır.
HeartScore® web tabanlı program, hekimin klinik kararının yerini almak üzere değil, daha ziyade hekim kararını desteklemek ve tamamlamak üzere geliştirilmiştir. HeartScore® web tabanlı program, hastalarınızı nasıl tedavi etmeniz gerektiğine ya da hangi risk düzeyinde tedaviye başlayacağınıza karışmaz. Bu konu, elbette, hekim olarak yine sizin takdirinizdedir. Avrupa Kardiyovasküler Hastalıktan Korunma Kılavuzu'na göre, 10 yıl içinde kardiyovasküler hastalık kaynaklı ölüm riski %5 üzerine çıkarsa tedaviye başlanması önerilmektedir. Genç bireylerde göreceli risk tablosu kullanılmalıdır. Sadece yaş kutucuğundaki değeri değiştirmekle hastanın yaşı değiştirilebilir. 10 yıllık risk %5 sınırını aşarsa tedaviye başlanmalıdır.
HeartScore®, ESC'nin 50 üyesinin hepsine kendi ülkelerinde kullanmaları için sunulmuştur. Ülkeye özel sürümler, ulusal kardiyoloji dernekleriyle yakın işbirliği içinde geliştirilecektir. HeartScore® programının kendi ülkenizdeki geliştirme faaliyetleri hakkında daha fazla bilgi edinmek için ülkenizdeki ulusal kardiyoloji derneğiniz ile temas kurun ya da http://www.heartscore.org/default.htm adresini ziyaret edin.
Web tabanlı programdaki risk tahminleri, yalnızca Avrupa'dan derlenen verileri kullanan SCORE projesine dayanmaktadır. Web tabanlı programı ESC üyesi olmayan ülkelerde kullanmak istiyorsanız, bu sizin takdirinizde ve tamamen kendi sorumluluğunuzdadır.
HeartScore® kardiyovasküler hastalıklardan birincil korunma için geliştirilmiştir; kliniğinizdeki 40-65 yaş arası bütün erkek ve kadın hastalarda kullanılabilir. HeartScore® web tabanlı program, bir hastanın kardiyovasküler hastalığa yakalanma konusunda yüksek risk altında olduğundan şüphe duyulan durumlarda ya da hasta kendi risk profiline yönelik bir genel değerlendirme ve nasıl değiştirilebileceği konusunda öneriler talep ediyorsa kullanılabilir.
Programla ilgili herhangi bir öneriniz varsa, lütfen bizimle temasa geçin
HeartScore® yalnızca birincil koruma için geliştirilmiştir. Risk skoru için kullanılan SCORE modeli, yalnızca belirlenmiş hastalığı olmayan kişilerden elde edilen veriler içerir. Bununla birlikte, Avrupa Kardiyovasküler Hastalıklardan Korunma Kılavuzu'nda belirtildiği üzere, belirlenmiş kardiyovasküler hastalığı olan kişilerin tanım gereği başka kardiyovasküler olaylar için toplam riski yüksektir.
Avrupa Kardiyovasküler Hastalıklardan Korunma Kılavuzu'nda diyabetik hastalarda risk değerlendirmesi önerilmez. Bu hastalar glikoz kontrolü olmadığı için yüksek risk altındadır ve bu nedenle azami titizlikle tedavi edilmelidirler. HeartScore® programında SCORE çalışmasının verileri kullanılmaktadır ve bu çalışmaya veri sağlayan 12 merkez de diyabeti farklı tanımlamıştır. SCORE grubu diyabeti modele dahil etmeye çalışmaktadır ancak bunun gerçekleşmesi biraz zaman alacaktır.
Beden kitle indeksinin (BKİ) modele eklenmesi birkaç defa sınanmış ve BKİ'nin kardiyovasküler hastalıklarda çok zayıf bir risk faktörü olduğu kanıtlanmıştır. Ayrıca BKİ’nin dahil edilmesi, programın öngörü becerisini geliştirmemektedir.
HeartScore® programını Avrupa Kardiyovasküler Hastalıklardan Korunma Kılavuzu'nda yayımlanan basılı tablolarla kıyaslarsanız, küçük farklılıklar göze çarpar. Bunun nedeni, iki farklı istatistik modelinin kullanılmasıdır. Yayımlanan tablolarda her cinsiyet için spesifik model ile birlikte bir Weibul-modeli kullanılır. HeartScore® programında risk faktörü olarak cinsiyetle birlikte bir Cox-modeli kullanılır. HeartScore® kullanımı konusunda bazı şüpheleriniz varsa yayımlanan tabloları kullanmanız önerilir.
HeartScore® web tabanlı program, hasta özelliklerini mutlak risk yükü ile kıyaslama ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Eğer hasta, o anda yaşam tarzında önemli değişiklikler yapamayacak durumdaysa veya hastada birkaç değiştirilemeyen risk faktörü varsa, program yalnızca dikkatli bir değerlendirme yapıldıktan sonra kullanılmalıdır. Bazı hastalara gelecekte nelerle karşılaşacaklarını bilmek ağır gelebilir. Programın “yalnızca” olasılıklardan bahsettiği unutulmamalıdır. Neticede kimlerin tedaviden yararlanarak hastalıktan korunacağını bilmek mümkün değildir.
Özet ve tam metin, ESC’nin web sitesinde, kılavuzlar bölümünde PDF formatında vardır.
Birçok Avrupa ülkesinde KVH mortalitenin azaldığı gerçeği artık daha fazla ülkenin düşük risk kategorisine girdiği anlamına gelir. Herhangi bir sınır değeri (kesim noktası) keyfi ve tartışmaya açık olduğu halde, bu kılavuzda sınır değerleri 45–74 yaş arası bireylerdeki 2008 KVH artı diyabet mortalitesine (erkeklerde 220/100.000 ve kadınlarda 160/100.000) dayanmaktadır.69 Bu, 21 ülkeyi tanımlamaktadır ve 22. ülkeden (Çek Cumhuriyeti) önce kayda değer bir boşluk oluşmasına yol açan bir noktaya işaret etmektedir. Bu liste, ESC üyesi Avrupa ülkelerini temel almaktadır. Bununla birlikte, birkaç Avrupa ülkesi ESC üyesi değildir çünkü ulusal kardiyoloji dernekleri yoktur ya da ülke çok küçüktür. Bunun yanında, birleşik çalışma grubu, ESC üyesi olan ama Dünya Sağlık Örgütü terminolojisine göre kesin surette 'Avrupalı' olmayan Akdeniz ülkelerine de bakmayı makul bulmuştur.
Çok yüksek risk grubundaki ülkeler: Bazı Avrupa ülkelerindeki risk düzeyi, düşük riskli ülkeleri tanımlamak için kullanılan erkeklerde 220/100.000 oranındaki KVH mortalite değerinin iki mislinden fazladır. Erkek/kadın oranı düşük riskli ülkelerden daha küçüktür, bu da kadınlar için ciddi bir soruna işaret etmektedir. Yüksek risk tabloları bile bu ülkelerdeki riski olması gerekenden daha düşük hesaplayabilir. Erkeklerde 500/100.000 kadınlardaysa >250/100.000 oranından yüksek KVH mortalite riski gösteren ülkeler, Şekil 3'te listelenmiştir. Geri kalan ülkelerin tamamı yüksek risk grubundadır.
HeartScore® programıyla ilgili SSS bölümünde değinilmemiş herhangi bir sorunuz varsa, lütfen bizimle iletişim kurun.