İtalyan yazar Curzio Malaparte bu kitabını 1930 yılında yazmıştır, kitap 1931 yılında da yayınlanır. Türkçe, okuduğum çevirisi ise 1963 yılında Cavit Yamaç çevirisiyle yayınlanır. Kitabın ismi Hükümet Darbesi Sanatı olarak Türkçeleştirilmekle birlikte, Malaparte bu kitabında hükümet darbesi yapmayı bir sanat, bir felsefe olarak ele almamış, Avrupa tarihinde çokca söz edilen darbeleri incelemiştir. Hatta bu darbeleri bile incelerken, darbelerin özünü açıklamaya gitmekten çok isimler üzerinde durmuştur. Bu yüzden kitabın Türkçe yapılan bir diğer çevirisindeki Hükümet Darbesi Tekniği ismini daha doğru buldum.
Kitap, 1947 yılında Malaparte'nin yazdığı önsözü de içeriyor, bu önsözden önce de Malaparte'yi öven bir yazı var girişte. Malaparte da kendisini övmekten geri durmuyor, kitabının da başına açtığı belalardan övünçle bahsediyor, mesela kitabını Musollini toplatmış, aynı zamanda kitap, Hitler aleyhine Avrupa'da basılan ilk kitapmış...
İçeriğe geçecek olursam, kitabın temel aldığı ihtilal şekli Rusya'da yapılan Ekim 1917 devrimi olmuş, bu konuda Kerensky, Troçki, Lenin, Stalin gibi bir çok isimlerin düşünceleri, hareket tarzları işaret edilerek konu işlenmiş. Özellikle Troçki'nin devrim ile ilgili düşündüğü, ülkenin topludurumundan bağımsız da devrim yapılabileceği ilkesi yazarın benimsediği bir düşünce olmuş, daha sonra yazar Polonya, İspanya, İtalya, Almanya, Fransa (Napoleon, sanırım kitapta başlık olarak ele alınan en eski tarihli devrim), Macaristan gibi ülkelerde olan devrimleri ele almış. Bunları yaparken bazen Roma ve Yunan uygarlıklarına da atıflarda bulunmuş, Malaparte.
Darbe tekniğini anlatmasının nedeni olarak Malaparte, bunlardan korunmayı kolaylaştırmak, bu tekniklere karşı koyabilmek olduğunu bahsedip, modern dönem darbelerinin silahlı güç ile değil teknik hakimiyet ile şekilleneceğini işaret etmiş.
Açıkcası kitabı önsözünde ve girişinde anlatıldığı kadar başarılı bulmadım, çünkü söylediğim gibi, yazar darbe tekniğinden bile bahsetmeksizin, sürekli isimler etrafında dönmüş. Ben daha çok tekilden tümevarım şeklinde bir inceleme beklerken, Malaparte bazı yerlerde yoğun öznellik taşıyan ifadeleri olayların aslını yansıtıyormuş gibi anlatarak dönem dünyasındaki hükümet çalkantılarını incelemiş. Buna örnek olarak verebileceğim bir konu, bir elçinin Hitler'den bahsederken o sadece bir kadın gibiydi demesini, Hitler'i incelediği bölüm başlığına "Bir Kadın: Hitler" şeklinde taşıması, öncelikle bu kadar cinsiyetçi bir değerlendirmeyi 1930'larda başlık şeklinde kullanması zaten akıl alır bir şey değilken, kendisine bir dahi demekten çekinmeyen bir yazar nasıl olur da ihtilalci kadınları küçümsemeye varacak bu ifadeyi Hitler hakkında kullanır, anlayamadım.
Son olarak, kitabı okuduğum baskıda, çevirmenin eklediği, "İnsanlar ve Hadiselerin Hikayesi" kısmından bahsedeceğim. Çevirmen, Malaparte'ın yapıtında olayları doğrudan ele almasını daha anlaşılır, verimli kılmak üzere yazdığını düşündüğüm bir bölümle kitaba katkıda bulunmuş. Kitapta bahsedilen kişi ve dönemlerden bazılarını bir kaç kaynağa dayanarak incelemiş ve iyi de olmuş. Kitap karşısında genel tutumumu da söylemek istiyorum, 1900'ler sonrası Avrupa siyasal yaşamı ile ilgili bilgi sahibi olunduktan sonra, bir İtalyan yazar ve dönem tanığının yorumunu okumak ilgi çekici olabilir.