Alzheimer Derneği Uluslararası Konferansı'nda (AAIC 2020) sunulan, demansın önlenmesi, müdahalesi ve bakımı hakkındaki Lancet Komisyonu'nun güncellemesine göre, yaşam boyu 12 risk faktörünü değiştirmek demans vakalarının %40'ını geciktirebilir veya önleyebilir.
Birleştirildiğinde, üç yeni risk faktörü, tüm bunama vakalarının% 6'sı ile ilişkilidir - vakaların tahmini %3'ü orta yaştaki kafa travmalarına atfedilebilir, vakaların %1'i orta yaşta aşırı alkol tüketimine (haftada 21 birimden fazla) ve %2'si daha sonraki yaşamda hava kirliliğine maruz kalmaktadır.
Kalan risk faktörleri, tüm demans vakalarının %34'ü ile ilişkilidir. Nüfustaki demans vakalarının en büyük oranıyla ilişkili faktörler, erken yaşamda daha az eğitim, orta yaşta işitme kaybı ve daha sonraki yaşamda sigara içmektir (sırasıyla %7, %8 ve %5).
Dünyanın önde gelen 28 demans uzmanı tarafından yönetilen rapor, 2017 Lancet Komisyonu'nda belirlenen 9 risk faktörüne dayanıyor ve demansın önlenmesine ilişkin en iyi kanıtların güncel bir analizini sunuyor. Yeni rapor, ulusların ve bireylerin demansı önleme konusunda hırslı olmaları çağrısında bulunuyor ve demansı önlemeye yardımcı olacak bir dizi politika ve yaşam tarzı değişikliği ortaya koyuyor.
Dünya çapında yaklaşık 50 milyon insan bunama ile yaşıyor ve bu sayının 2050 yılına kadar 152 milyona çıkması, özellikle de bunama hastalarının yaklaşık üçte ikisinin yaşadığı düşük ve orta gelirli ülkelerde (LMIC) artması bekleniyor. Demans, yıllık yaklaşık 1 trilyon ABD doları olarak tahmin edilen küresel maliyetlerle bireyleri, ailelerini ve ekonomiyi etkiler.
Bununla birlikte, bazı ülkelerde, demanslı yaşlı insanların oranı, muhtemelen eğitim, beslenme, sağlık hizmetleri ve yaşam tarzı değişikliklerindeki gelişmelerden dolayı düşmüştür ve önleyici tedbirler yoluyla demansı azaltma olasılığını göstermektedir.
Londra Üniversitesi Koleji, Birleşik Krallık'dan baş yazar Profesör Gill Livingston, "Raporumuz, demansın önemli bir oranını önlemenin ve geciktirmenin, bir kişinin hayatının her aşamasında bir etki yaratma fırsatlarıyla birlikte, politika yapıcıların ve bireylerin gücü dahilinde olduğunu gösteriyor" diyor. "Müdahaleler, düşük ve orta gelirli ülkeler ve Siyah, Asya ve Azınlık Etnik toplulukları da dahil olmak üzere savunmasız nüfuslar gibi bunama risk faktörlerinden orantısız bir şekilde etkilenenler üzerinde muhtemelen en büyük etkiye sahip olacaktır."
Profesör Livingston şöyle devam ediyor: "Toplumlar olarak, demansı önlemek için sağlığı geliştirmenin ötesinde düşünmemiz ve insanların yaşamlarını yaşadıkları koşulları iyileştirmek için eşitsizliklerle mücadele etmeye başlamamız gerekiyor. Topluluklar için fiziksel aktivitenin norm olduğu, herkes için daha iyi diyetin erişilebilir olduğu ve aşırı alkole maruz kalmanın en aza indirildiği, aktif ve sağlıklı ortamlar yaratarak riskleri azaltabiliriz.
"Demans riskini ele almak için yazarlar, politika yapıcılar ve bireyler tarafından üstlenilmesi gereken 9 iddialı öneri çağrısında bulunuyor:
Orta yaşta yaklaşık 40 yaşından itibaren sistolik kan basıncını 130 mm Hg veya daha düşük tutmayı hedefleyin.
İşitme kaybı için işitme cihazı kullanımını teşvik edin ve kulakları yüksek gürültü seviyelerinden koruyarak işitme kaybını azaltın.
Hava kirliliğine ve ikinci el tütün dumanına maruz kalmayı azaltın.
Kafa travmasını önleyin (özellikle yüksek riskli meslekleri ve taşımayı hedefleyerek)
Alkol kötüye kullanımını önleyin ve içmeyi haftada 21 birimin altında sınırlayın.
Sigara içmeyi bırakın ve bireyleri sigarayı bırakmaları için destekleyin (yazarların vurguladığı her yaşta faydalıdır).
Tüm çocuklara ilk ve orta öğretim sağlayın.
Orta ve muhtemelen sonraki yaşlarda, aktif bir yaşam sürün.
Obezite ve diyabeti azaltın.
Bu eylemler, özellikle demans oranlarının yüksek gelirli ülkelere göre daha hızlı arttığı düşük ve orta gelirli ülkelerde önemlidir. Bu, artan yaşam süresinin ve belirli demans risk faktörlerinin daha yüksek sıklıkta görülmesinin bir sonucudur - örneğin düşük eğitim oranları; yüksek oranlarda hipertansiyon, obezite ve işitme kaybı ve hızla artan diyabet oranları.
Yazarlar, küresel olarak ve düşük-orta gelirli ülkelerde önleme tahminlerine yönelik modellemenin, risk faktörleri ile demans arasında nedensel bir ilişki olduğunu varsaydığını, ancak yalnızca bir nedensel bağlantı için güçlü kanıtlara sahip risk faktörlerini dahil etmeye dikkat ettiklerini belirtmişlerdir.
Raporun ortak yazarı, Nijerya'daki Ibadan Üniversitesi'nden Profesör Adesola Ogunniyi şöyle diyor: "Düşük ve orta gelirli ülkelerde, demans risk faktörlerinin daha yüksek yaygınlığı, yüksek gelirli ülkelere göre demansın daha yüksek bir oranın potansiyel olarak önlenebilir olduğu anlamına gelir". Bu bağlamda, herkes için ilk ve orta öğretim ve sigarayı bırakma gibi demans risk faktörlerini ele alan ulusal politikalar, demansta büyük ölçüde azaltma potansiyeline sahip olabilir ve önceliklendirilmelidir. Ayrıca, düşük ve orta gelirli ülkelerden gelen daha fazla demans araştırmasına ihtiyacımız var, böylece bu ortamlara özgü riskleri daha iyi anlayabiliriz.
"Raporun son bölümünde, yazarlar fiziksel ve zihinsel sağlık, sosyal bakım ve karmaşık ihtiyaçları karşılayabilecek desteği ele alan bütüncül ve bireyselleştirilmiş kanıta dayalı bakımı savunuyorlar. Demans hastalarını fiziksel olarak sağlıklı tutmak, bilişsellikleri için önemlidir, ancak genellikle kendi başlarına başa çıkmakta zorlanabilecekleri başka hastalıkları vardır ve bu da potansiyel olarak zararlı önlenebilir hastaneye yatışlarla sonuçlanır.
Demans hastalarının özellikle COVID-19 riski altında olduklarını (yaş nedeniyle ve hipertansiyon gibi önceden var olan hastalıklara sahip olmaları nedeniyle) ve kılavuzlara uymakta zorlanan ya da bakıcılar ve aileyle temas kuramamak nedeniyle üzüntülü olan demans hastaları için fiziksel uzaklaşma önlemlerine uymanın zor olabileceğini belirtiyorlar. Yazarlar, COVID-19 durumu bilinmeyen kişilerin mevcut sakinleri korumak için bakım evlerine kabul edilmemesini, personelin ve semptomatik sakinlerin yanı sıra maruziyet olduğunda asemptomatik sakinlerinde düzenli olarak test edilmesini, personeli veya sakinleri evler arasında taşımamalarını ve mevcut pandemi ve gelecekteki halk sağlığı acil durumlarında demans hastalarının nasıl korunacağına dair daha fazla araştırma talep ediyorlar.
Gill Livingston et al. Dementia prevention, intervention, and care: 2020 report of the Lancet Commission. The Lancet. Published:July 30, 2020 DOI: doi.org/10.1016/S0140-6736(20)30367-6+ Tüm Referansları Göster