"Kısır kadın, kurumuş ağaçtan farksızdır; onu kesip atarsınız..." Bu sözler, Çek Cumhuriyeti'nde kısırlaştırılmasının üzerinden geçen suskun yılların ardından hakkını aramaya koyulan bir Çingene kadınına ait. 39 yaşındaki Natasa Botosova, nice Roman kadını gibi aynı şeyi yaşadığını, yani zorla kısırlaştırıldığını savunarak, şimdi adaletin tecelli etmesini istiyor.
Botosova, kendisiyle aynı akıbeti paylaşan hemcinsleriyle yapılan toplantıda, yıllarca sustuğunu belirterek, "Sustum, çünkü kısırlık çocukların gurur kaynağı sayıldığı toplumumuzda başlı başına utanç kaynağıydı" diye konuştu. Jirina "haberi bile olmadan" kısırlaştırılırken, Anna "ne olduğunu bile anlamamış", Helena'nın da "rızası sorulmamış..."
Sezaryen yerine kısırlaştırma
Helena Ferencikova (22) adlı Roman kadınının hukuk zaferi ve bazı kadınların yasadışı yoldan kısırlaştırıldığına dair resmi rapor, Natasa'yı hukuk mücadelesine atılma konusunda yüreklendirmiş.
2001 yılında başından geçen ameliyattan bu yana öfkesi dinmeyen Ferencikova, kadınlar toplantısında, "Sezaryen olacaktım. Kağıt imzalattılar, sonra öğrendim ki kısırlaştırılmışım" dedi. Ostrava bölgesinde yerel mahkeme, geçen Kasım ayında Ferencikova'nın hakkının çiğnendiğine hükmetti, zira kısırlaştırılma ameliyatına "alenen" rıza göstermemişti. Budapeşte'deki Roman Hakları Merkezi'ne göre, bu karar orta Avrupa ülkelerinde bir ilkti. Mahkeme, hastane yönetiminin Ferencikova'dan özür dilemesini istedi, ancak zamanaşımını öne sürerek tazminatı reddetti. Dava temyiz aşamasında. Helena'nın avukatı, insan hakları ihlallerinde zamanaşımının söz konusu olamayacağını söylüyor, mahkeme ise tıbbi gerekçeler öne sürüyor. Çek Cumhuriyeti'nde 2004 yılından bu yana 87 Roman dava açtı. Ombudsman da, yönetimin konuya eğilmesini beklemeden soruşturma başlattı ve bir yıllık çalışma sonunda Aralık ayında açıkladığı raporda, 50'den fazla "yasadışı kısırlaştırma" vakası tespit ettiğini bildirdi.