Vergi cezalarında uzlaşmanın tanımı; mükelleflerin vergi cezalarına karşı ara buluculuk yoluyla cezadan kurtulmasıdır. Mükellefler, incelemenin başlamasından son tutanağın düzenlenmesine kadar olan sürede her zaman uzlaşma talebinde bulunabilir. İnceleme elemanları vergi cezalarında uzlaşma talebinde bulunduktan sonra 15 gün içinde mükellef davete yanıt vermelidir.
Vergi Cezalarında Uzlaşma Kapsamına Giren Cezalar
Uzlaşma ile kaldırılan cezalar şöyle sıralanabilir:
- Usulsüzlük cezaları
- Özel usulsüzlük cezaları
- İnceleme sonucu tespit edilen matrah farkı üzerine eklenecek vergi, resim harç ücretleri
- İnceleme sonucu tespit edilen matrah farkı için kesilecek vergi cezaları
Bu şekilde meydana gelen durumlarda, cezalar uzlaşma yoluyla azaltılabilir ya da ortadan kaldırılabilir. Bunun yanında kaçakçılık cezaları uzlaşma kapsamı dışındadır.
Vergi Cezalarında Uzlaşma Talebinde Bulunabilecek Kişiler
Uzlaşma talebinde bulunabilecekler şöyle sıralanabilir:
- Mükellef
- Mükellefi vekaletname yolu ile temsil eden kişi
- Kanuni temsilciler (tüzel kişi, küçükler ya da kısıtlılar için)
Bu kişiler uzlaşma talebinde bulunabilir, uzlaşma için karşı tarafa davet gönderebilir, uzlaşma taleplerine yanıt verebilir.
Uzlaşma Süreci Nasıl Gerçekleşir?
Uzlaşma süreci mükellefler için vergi incelemesinin başlatılmasının ardından başlatılır. Son tutanağın düzenlenmesine kısa süre kalana kadar uzlaşma talebinde bulunulabilir. İnceleme elemanları tarafından yapılan uzlaşma davetleri, mükellefe ulaşmasından en geç 15 gün sonrasına kadar yanıtlanmalıdır. Uzlaşma usullerine göre hareket edilmesi için gerekli konuşma ve anlaşma günü belirlenir. Bu tarih, 15 gün içinde uzlaşma talep etmeyen, davetli tarafa yazılı ve sözlü olarak iletilir.
Eğer mükellef uzlaşma talebinden vazgeçerse, uzlaşma gününden önce komisyona ya da inceleme raporunu oluşturan görevlilere bunu yazılı olarak bildirmek zorundadır. Ayrıca vergi cezalarında uzlaşma talebini bir kez reddeden mükellef, tekrar uzlaşma talep edemez veya gelen talebe olumlu yanıt veremez.
Vergi Cezalarında Uzlaşmanın Sonuçları
Vergide uzlaşmanın sonuçları şu şekilde açıklanabilir:
- Uzlaşma sonucunda düzenlenen tutanaklar kesinlik kazanmaktadır. Uzlaşmanın sonucu olarak görülen durum, vergi dairesi tarafından hemen değerlendirmeye alınır.
- Uzlaşma sonucu tarafların aldıkları kararlar hemen resmiyet kazanır, hemen uygulamaya geçer.
- Üzerinde uzlaşma sağlanan vergi cezalarında zaten indirim yapılmıştır. Tekrar indirim yapılması gibi bir durum söz konusu olamaz.
- Eğer uzlaşma sağlanamamışsa vergi dairesinden inceleme raporu istenebilir.
- Uzlaşma sağlanamamışsa vergi dairesinden bilirkişi talebinde bulunulabilir.
Uzlaşılan Vergi ve Cezaların Ödenmesi
Uzlaşma sonucunun uygulanması aşamasında vergi ve cezalar konusundaki tutanak vergi dairesine iletilir. Bu tutanak tahakkuk fişi yerine geçer. Ödeme tarihlerinden önce tutanağın mükellefe ulaşması halinde, kanuni ödeme süresinde ödeme yapılmalıdır. Kanuni ödeme süresinin geçmesi durumunda kanuni işlem başlatılır.
Ödeme süresi geçtikten sonra ödeme emrinin ve uzlaşma sonucunun mükellefe ulaşması halinde tebliğden en geç 30 gün sonra ödemeler gerçekleşmelidir. 30 günü aşan durumlarda direkt olarak resmi işlem yapılır.
Tarhiyat Sonrası Vergi Cezalarında Uzlaşma
Verginin tarhından sonraki uzlaşma dönemi, ilgili cezaların kesilmesi sonrası itirazlar kapsamında değerlendirilmektedir. Mükellefin başvuru yolunun açık olduğu vergi uzlaşması türüdür. Mükellefin ya da kanuni temsilcilerin yapacağı bu vergi uzlaşma çalışması, uzlaşma talep formları aracılığıyla yapılmaktadır. Eğer cezalar kesinleştikten sonra bir uzlaşma talebinde bulunacaksa, uzlaşma için düşünülen tarihten 15 gün öncesine kadar mükellefe duyurulmalıdır. Bunun yanında vergi ya da ceza ihbarnamesinin çıkmasından sonra 30 gün içinde uzlaşma talebinde bulunulmalıdır. Daha önce uzlaşma talebinde bulunulmuş ve talep doğrultusunda gerekli değişiklikler yapılmışsa, vergi cezaları onaylandıktan 30 gün sonrasına kadar gerekli uzlaşma talebi mükellefe iletilmelidir. Aksi takdirde vergi cezası onaylanmış, kabul edilmiş olarak kayda geçer.