Kazalar durduk yerde olmaz, mutlaka nedenleri vardır. Kazalara neden olabilecek bütün tehlikelerden korunmak mümkündür. Ve bütün kazalar önlenebilir. Önleyici iş sağlığı ve güvenliği yönetiminin esası güvensiz durum ve davranışların giderilmesine dayanır. Yönetim, çalışanların güvenliğinden sorumludur. Güvenlik, işin bir parçasıdır. Herkese güvenlik eğitimi verilmelidir. İşyerinde de, iş dışında da kazalar mutlaka önlenmelidir.
1962-67 arasında Hindistan cumhurbaşkanı olan Hintli bilim ve devlet adamı Sarvepalli Radhakrishnan(1888-1975)’ın şu ifadesi, vicdanlarda mutlaka yerini bulmalıdır;
UNUTMAYALIM; “Önlenebilir kazalar bizim ihmalimiz nedeniyle önlenmezse, cinayetten farkı yoktur”.
“NE OLDU?” YERİNE “NE OLABİLİR?”
Bir iş kazası gerçekleştiği zaman, dikkatlerimizi ne olduğuna ve kimin neden olduğuna yoğunlaştırır, sorumlusuna ulaştıktan sonra da dosyayı tamamlanmış sayarız. Oysa, önleyici yaklaşım henüz kazaya dönüşmemiş olan olayların, hatta “ramak kala” dediğimiz durumların, bunların da gerisindeki güvensiz durum ve davranışların özenle incelenmesini gerektirir.
Kazalardaki “ ne oldu?” sorusu yerine, kaza tehlike ve riski taşıyan yukarıdaki koşullarda “ne olabilir?” sorusunu sormak, daha insancıl ve güvenlidir.
İş Kazalarından Korunma Önlemleri
İş kazalarından korunmak için alınması gereken önlemler bütünü şöyle sıralanabilir;
- İşe Giriş Muayeneleri, Periyodik Muayeneler
- Eğitim
- İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Organizasyonu
- Risk Analizi
- Temiz ve Düzenli Çalışma
- İlk ve Acil Yardım Organizasyonları, Acil Eylem Planları
- Denetim
- Mühendislik ve Yenileştirme
- Ergonomi Kurallarından Yararlanma
- Teşvik Tedbirleri (Ödül) Uygulama
- Disiplin Tedbirleri
Mühendislik
Mühendislik çalışmaları daha bir işyerini kurarken yapılması gereken, sağlıklı ve güvenli işyeri kurma çalışmalarıdır. Sadece çalışanları değil, çevreyi, havayı, suyu, toprağı, çevrede yaşayan insanları, hatta hayvanları, bitkileri bile koruyucu bir yaklaşımla ele alınmalıdır. Dolayısıyla, Çevre Etki Değerlendirmelerinin titizlikle yapılması gerekir. Yapılacak olan üretimin, hammadde girdilerinin, emisyonların, olası tehlikelerin önceden tahmin edilmesi; işyerinin ve bileşenlerinin zarar vermeyecek ya da tehlikelerinin en az ya da hiç olmayacağı şekilde kurgulanması gerekir. Elbette üretim aşamasında da sürekli gözetim ve iyileştirmeyle sürdürülmelidir. Ayrıca; yapılacak işe uygun işçi temini ve çalışanları biyolojik özellikleri ile kabiliyetlerine göre makine, tesis ve aletleri geliştirmek şeklinde ergonomi biliminin gerekleri yerine getirilmelidir
Çalışanların eğitim ve öğretimine eklenecek olan ikna ve teşvik çalışmalarının, işyerinde bu düzenlenecek olan çeşitli yarışmaların, uyarı levhaları ve afişlerin, ödüllendirme ve özendirme çalışmalarının etkisi, kesinlikle ceza uygulamalarından çok daha etkilidir. İş güvenliğini sağlamada en son çözüm yolu disiplin tedbirlerine başvurulmasıdır. İşe uygun kişisel koruyucuların kullanımı, bakımı, değiştirilme sıklığı özenle anlatılmalı, uygulanmalı ve sağlanmalıdır.