Kalbın işleyişini inceleyen yöntem (kalp elektrosu da denir).
Tıpta 1903’ten bu yana başvurulan bu yöntem, elektrikardiyograf olarak adlandırılan bir araçla kalp tarafından üretilen elektrik akımlarım toplamaya dayamr. Elektrokardiyograf, akımları elektrokardiyogram denen bir çizgiye dönüştürerek yansıtır. Kalbin kasılmasına, kalp dokusunun kutuplaşması ile kutupsuzlaşmasını gösteren ve uyan akımlan adını alan elektrik akımlan eşlik eder. Bunlar, elektrotlar yardımıyla yakalanan ve büyütülünce bir ekran üstünde görünebilen ya da magnetik bir banda kaydedilebilen akımlardır. Madensel elektrotlar, önceden tuzh bir macunla kaplandıktan sonra deriye uygulanır. Bunlar çok çeşitli olan derivasyonlan oluştururlar:
1. Bedenin birbirinden çok uzak bölgeleri arasındaki potansiyel farklarını ölçmeyi sağlayan Einthoven’m üç standart ikikutuplu derivasyonu. Elektrotlar el ve ayak bileğine bağlanır: I. derivasyon (D 1), sağ kol-sol kol; D. derivasyon (D II), sol bacak-sağ kol; m. derivasyon (D m), sol bacak-sol kol arasındadır.
2. Wilson’ın çevresel tekkutuplu derivasyonlan. Bunlar, pozitif kutbu oluşturan bir araştırıcı elektrot yardımıyla kol ve bacaklardaki potansiyel değişikliklerini ölçmeye yarar. Bu potansiyel negatif kutbu oluşturan bir referans elektroduyla (referans elektrodunun potansiyeli sabittir) karşılaştırılır. Söz konusu potansiyel, her iki el bileğiyle sol ayak bileğine bağlanan, her biri 5 000 Ohm’luk 3 direncin ortak noktasının potansiyelidir. Derivasycnlar VR (sağ kol), VL (sol kol) ve VF (sol bacak) adını alır.
3. Goldberger’in çevresel tekkutuplu derivasyonlan. Bu düzenlemede, referans elektrodu, elektriksel açıdan kısa devre halindeki iki uçla bağlantılıdır. Derivasyon adlan, aVR, aVL ve aVF’dir.
4. VVilson’ın tekkutuplu kalp önü derivasyonlan. Referans elektrodu Wil- son tipindedir. Araştırıcı elektrotlar kalp yakınına yerleştirilir. Bunlar sırasıyla: Vı (göğüs kemiğinin sağında); V2 (göğüs kemiğinin solunda); V3 (V2 ile memenin tam ortasında); V4 (meme altında); V5 (meme ve koltukaltı çizgisinin tam ortasında); V0 (koltukaltı çizgisi üstünde).
Elde edilen özel çizgi, yani elektrokardiyogram normal durumda, izo- elektrik çizginin her iki yanında bir kalp atımı boyunca birbirini düzenli olarak izleyen sivri tepeler görülür. Bunlar P, Q, R, S, T, U dalgalan olarak adlandırılırlar. P dalgası kulakçığın kasılmasına denk düşer; QRS kompleksi her iki karıncığın kasılmasını yansıtır; T dalgası karıncık kasılmasının sonunu ve kalp kasının kutuplaşmasını karşılar; U dalgasının bir tanı değeri yoktur. Elektrokardiyografi, kalp muayenesinde birinci derecede önemlidir. Ritim bozukluktan konusunda bilgi verir ve bazı kalp hastalıklarım (kalp dış zan iltihaplan, zehirlenmelere bağlı bozukluklar) doğrular. Özellikle göğüs anjini gibi hastalıklar boyunca ve kalp kası enfarktüsü konusunda çok önemli bilgiler verir.