Durum Muhakemesinin Unsurları
Her pilotun durum muhakemesi seviyesini etkileyen pek çok unsur vardır. Bunlar fiziksel uçuculuk becerisini, tecrübe ve eğitimini, üç boyutlu ortama uyumunu, sağlığını, davranışlarını ve CRM becerilerini içerir.
(a) Fiziksel Uçuculuk Becerisi: Öğrenci pilotlar başlangıçta tüm dikkatini uçağı uçurmaya verir. Hava, seyrüsefer, telsiz konuşmaları vb. gibi çevresel bilgilere çok az zaman ayırabilir. Bu, düşük durum muhakemesi demektir. Beceriler geliştikçe, fiziksel olarak uçağı uçurmak için çok daha az, uçuşu etkileyen diğer faktörler için daha fazla zaman harcanmaya başlar.
(b) Tecrübe ve Eğitim: Tecrübe pratik bilgidir. Beceri veya pratik bilgi; doğrudan gözlem, olaylara veya belirli eylemlere katılımla gelir. Her uçuş tecrübeye bir şeyler katar; içinde bulunulan durumda doğru hareketi belirlemek için, bireysel “tecrübe dosyası” kullanılır. Tecrübe, problemleri daha çabuk ve doğru çözme olanağı sağlar.
Eğitim, sistem bilgisi ve uçuculuk becerilerini mükemmelleştirmek için harcanan çabadan çok daha fazlasıdır. Eğitim, tecrübe edinmenin ve tecrübe dosyasını genişletmenin en verimli yoludur. Düzenli olarak emercensi prosedürlerini gözden geçirmek, pek çok problemin çözülmesini daha kolay bir hale getirir. Örneklemek için, kalkıştan sonraki motor arızasını içeren prosedürler; iyi eğitilmiş pilot için neredeyse otomatik hale gelmiştir.
(c) Üç Boyutlu Ortama Uyum: Üç boyutlu ortama uyum; uçağın pozisyonunu, istikametini, süratini ve irtifasını basitçe bilmekten çok daha fazlasıdır. Bu aynı zamanda seyrüsefer yardımcılarına, meydanlara, araziye ve diğer uçaklara göre nerede olunduğunun doğru kavranmasını içerir. Bu, pilotun nerede olduğunu ve nereye gittiğini bilmesidir.
(d) Sağlık ve Davranış: Pek çok fiziksel ve duygusal faktör çevredeki olayların algılanma ve yorumlanmasını doğrudan etkiler. Hastalık veya kişisel problemler, dikkat gerektiren bir uçuş ortamında doğru işlev görme yeteneğini azaltır. Buna karşılık duygusal ve fiziksel sağlığın iyi olması, durum muhakemesinin temel yapı taşıdır. Aynı zamanda davranışlar da durum muhakemesini başarabilme ve sürdürebilme yeteneğini etkiler. İyi bir profesyonel davranış, enerjinin daha olumlu bir şekilde odaklanmasını sağlar. Emniyet, birden bire oluşmaz: Bilinçli bir çabanın sonucudur.
(e) Bilgiyi İşleyebilme Yeteneği: Hissedilenlerin, göstergelerden ve diğer kaynaklardan alınan bilgilerin gerçekçi bir resmini oluşturma ve doğru kullanabilme yeteneğidir. Başka bir ifadeyle, durum muhakemesine etki eden tüm unsurları bir araya getirebilme yeteneğidir.
Hazırlayan : Serkan Şener. Hv. Plt. Bnb. (Eskişehir Asker Hast. USAEM Başk)