Haremin Padişahı/Valide Sultan kitabı, Osmanlı tarihi alanında özellikle birinci el kaynakları kullanarak yaptığı titiz araştırmalarla tanıdığımız Prof. Dr. Ali Akyıldız’ın yıllarca emek verdiği bir çalışmanın ürünü… Akyıldız, bu kitapta Osmanlı tarihinin en esrarengiz konularının başında gelmesine ve üzerinde çok konuşulmasına rağmen hakkında çok az şey bilinen padişah haremindeki yaşamın ayrıntılarını, dışarıya tamamen kapalı olan bu dünyanın en nüfuzlu ve yetkili kadını olan valide sultan bağlamında ele alıyor. Ayrıca şimdiye kadar yapılanlardan farklı olarak validelerin kullandıkları eşyaları merkeze alıp günlük yaşantılarını ayrıntılı bir şekilde tasvir ediyor.
- Haremle ilgili Oryantalist bakış ve sorunları…
- Valide Sultanlık kurumu hangi padişah zamanında ön plana çıkmaya başladı?
- Valide sultanların devlet işlerine müdahaleleri: Kadınlar Saltanatı mı, Zorunlu Nâibelik mi?
- Valide sultanlar tekrar evlenebilirler miydi?
- Valide sultanların maiyetlerinde kimler vardı?
- İlk Valide Alayı ne zaman, nasıl yapıldı?
- Haremde merasimler, bayramlar ve hediyeleşmeler nasıl olurdu?
- Harem kadınları fitre ve zekâtlarını nasıl verirlerdi?
- Hangi valide sultan vekâleten Umre yaptırdı?
- Hangi padişah başı kesilerek öldürüldü?
- Harem kadınlarının Hırka-i Saadet ziyaretleri ne zaman başladı?
- Harem kadınları nasıl seyahat eder, nasıl eğlenirlerdi?
- Haremde fal ve büyü uygulamaları yaygın mıydı?
- Valide sultanların cenaze törenleri nasıl yapılırdı?
- Valide sultanlar gelirlerini nerelere harcarlardı?
- Modernleşme döneminde Osmanlı hareminde neler, nasıl değişti?
- Valide sultanların haremdeki yaşantılarının sınırları…
- Valide sultanların kurdukları vakıflar, yaptırdıkları hayır eserleri…
Osmanlı’nın görünmeyen “mecâzi” ve “manevi” padişahlarını tanımadan, imparatorluk tarihi eksik kalır. Prof. Dr. Ali Akyıldız, bu eksikliği tamamlıyor ve yeni bir tarih yazıyor…
Haremin Padişahı Valide Sultanlar (Renkli-Büyük Boy-Sert Kapak)
Valide sultan, harem hiyerarşisinin en yetkili kişisi ve haremin mutlak hâkimi olduğu için buradaki her şey onun nezareti ve emriyle gerçekleştirilirdi.
Osmanlı Devleti’ne karşı isyan eden Kavalalı Mehmed Ali Paşa’nın gelişen süreç içerisinde elde ettiği bazı imtiyazlar neticesinde Mısır’da kurduğu hanedanın da Osmanlı hanedanını taklit ettiğini ve oluşturulan haremin padişah hareminin bir örneği olduğunu görüyoruz.
Padişahların anneleri ile harem kadınlarının 16. Yüzyılın son çeyreğine kadar Eski Saray’da yaşamaları, buna karşılık padişah ile yönetim organlarının Topkapı Sarayı’nda bulunması keyfiyeti, devlet işlerine müdahalelerini ister istemez sınırladığı saray kadınlarını bir nebze de olsa iktidar denkleminin dışında tutabiliyordu.
16. yüzyılın son çeyreğinde bir yandan harem genişletilerek Eski Saray’daki padişahın eşleri ve valide sultan Topkapı Sarayı’na yerleşmeye başlarken bir yandan da sancağa çıkmalarına izin verilmeyen şehzadelerin haremin şimşirlik dairesinde alıkonulmaları, hanedanın erkek ve kadın üyelerinin sarayda toplanmasına ve bu da haremin hem bir güç merkezi hem de önemli bir çatışma alanı haline gelmesine yol açtı.
III. Mehmed’in annesi Safiye Sultan, Topkapı Sarayı’nın hareminde devamlı surette ikamet eden ilk valide sultan olur.
Eski Saray, hanedanın erkek üyeleri ile padişahın ailesinin Topkapı Sarayı’nda toplanmasından sonra eskinin iktidar sahiplerine kucak açarak âdeta unutulmuş kadınların mekânı olur.
Safiye Sultan’ın iç siyasete de yakın bir ilgisi vardı; o kadar ki üzerindeki büyük nüfuzu sayesinde oğlunun daha önce vermiş olduğu kararları bile geri aldırtabilirdi.
1970 yılında I. Ahmed’in türbesinin restorasyon çalışmaları esnasında açtırılan mezarında II. Osman’ın cesedinin baş kısmının olmadığının ortaya çıkması, mahlu’ padişahın sadece kulağının ve burnunun değil, başının da kesilip vücudundan ayrılmış olduğunu göstermektedir.
Sadrazamın ve merkez bürokrasisinin muhatabı teorik olarak padişah, pratikte ise valide sultandı