Brezilyalı Antonio Vicente, Sao Paulo’da bir arsa alıp koca bir ormana çevirmek istediğinde, herkes ona delirdiğini söylüyordu.
Yıl 1973’tü. Ormanlar, sanayileşme ve kârın önünde bir engel olarak görülüyordu.
Dönemin askeri rejimi, varlıklı toprak sahiplerine modern çiftçilik tekniklerine yatırım yapmaları için yüklü miktarda yardım sağlıyordu. Böylece generaller ülkede tarımı ilerletmeyi amaçlıyordu.
Vicente ise, hayvancılıktaki artış, ormanların yok oluşu, hızlı kentleşme ve nüfusun büyümesi sonucu, su kaynaklarının git gide azalışına endişeyle tanık oluyordu.
Bir ailenin 14 çocuğundan biri olan Vicente, babasının çalıştığı çiftlikte büyüdü. Babasının toprak sahiplerinden emir alarak, kömür üretimi ve sığırları otlatacak alan açılması için ağaçları nasıl kestiğini izledi. Sonunda çiftlikteki su kaynakları kurudu ve bir daha geri gelmedi.
Amazon ormanları, gezegenimizin nefes alması için en değerli alanların başında geliyor.
‘Salak mısın? Toprağı boşa harcıyorsun’
Vicente, otlatma için yerle bir edilmiş 31 hektarlık küçük arsada birkaç eşek ve küçük bir ekiple çalışmaya başladı. Çiftçi ve mandıracı komşuları ona, “Salak mısın? Ağaç dikmek toprağı boşa harcamak demek. Gelirin olmayacak, ineklere ve ekinlere yerin kalmayacak” dedi.
Ancak Vicente’nin bir haftasonu eğlencesi olarak başlayan ağaç ekimleri, bir hayat tarzına dönüştü. 40 yıllık çalışmalar sonucu Serra da Mantiqueira ormanındaki arsada 50 bin ağaç kök saldı ve büyüdü.
Vicente şimdi 84 yaşında. “Ailemin kim olduğunu sorarsanız, ‘tam da buradalar’ derim. Tohumdan büyüttüğüm her bir ağaç, ailem” diyor. Brezilya’da dünyanın en büyük tropikal ormanları olan Amazon’da ormansızlaşma yıllarca düşüşteyken, yok olan orman sayısında yeniden artış başladı.
Vicente, ülkedeki bu eğilime meydan okuyor.
Ağustos 2015 ile Temmuz 2016 arasında 8 bin hektarlık yağmur ormanı yok oldu. Brezilya Ulusal Uzay Araştırmaları Enstitüsü’ne (INPE) göre bu, 2008’den beri görülen en büyük orman kaybı. Bir önceki yıldan ise yüzde 29 daha fazla.
Vicente, ağaçlarının ailesi olduğunu söylüyor.
Ormansızlaşmadaki artışın bir nedeni, yasadışı ormansızlaştırmayla suçlanan toprak sahiplerine 2012’de çıkarılan af. Greenpeace’in Amazon ormanları sorumlusu Cristiane Mazzetti, affın insanlarda dokunulmazlık duygusu yarattığına dikkat çekiyor.
Geçtiğimiz yıllarda yolsuzluk soruşturmaları ile ekonomik ve siyasi krizle sarsılan Brezilya’da, ormanların korunması için ayrılan bütçe de kısıtlandı. Vicente’nin büyüdüğü Sao Paulo, Brezilya’da ormansızlaşmanın en çok görüldüğü bölgelerden. Güney Amerika’nın en büyük ekonomisi olan Sao Paulo’ya endüstri ve tarımın katkısı büyük. Bu da ormansızlaşmanın önünü açıyor.
Mantiqueira’ya armağan ettiği orman projesinden Vicente şöyle bahsediyor:
“Ben bunu para için yapmadım. Burayı yarattım çünkü burada ne varsa ileride herkese kalsın istedim. Artık insanlar bana deli demiyor.”