Korkunç İvan valisi olarak, Rus ordusuna göre altı kat üstün olan Krymchak ordusunu durdurmayı ve yok etmeyi başardılar.
В hikayeler İlk Rus otokratı olan Korkunç İvan IV. Anavatan, her şeyden önce Kazan ve Astrakhan’ın fatihi, oprichnina ideologu, boyar özgürlüğünün sınırlayıcısı ve zalim yönetici olarak kaldı. Gerçekte, ilk Rus çar yönetiminin yılları sadece kasvetli değil, aynı zamanda yapıcıydı: Rusya onun iki katına ve iki katına çıktı! - bölgesini genişletti, birçok önemli ülke tarafından büyüdü ve Avrupa’yı Rusya’nın çıkarları ve politikaları ile ilgilenmeye zorladı.
Bu konuda büyük bir rol oynadı, ne yazık ki, ancak yirminci yüzyılın sonunda, ciddi bir şekilde konuşmaya başladılar. Ancak, iki yüzyıl önceki Kulikovo Savaşı ile aynı olan Korkunç İvan döneminden beri Rusya'nın tarihi idi. O zaman tehlikede olan soru, Rusya’nın bağımsız bir devlet olarak mı kalacağını mı yoksa zafere geri döndükten sonra Horde gibi bir boyunduruğa geri dönüp dönmeyeceği idi.
Rus savaşçılar, 1572 yazının başındaki bu zaman mücadelesine cevaplarını verdiler. Beş gün - Temmuz 29 - Ağustos 2 - Rus krallığının başkenti Moskova'dan yaklaşık elli versin, Osmanlı Türklerinin desteklediği Kırım hanı Devlet Giray I'in birliklerini ezdiler ve ezdiler. Bu savaş, Molodi savaşı adı altında Rusya tarihine girdi: Bu, o günlerin ana olaylarının gerçekleştiği civardaki köyün adıydı.
Rusya olmak - ya da olmamak?
Rus hükümdar, yaklaşmakta olan 1572’un başında, Moskova’ya karşı Kırım Han Devlet Giray’ın yaklaşmakta olan kampanyasının farkındaydı.
15. yüzyılın sonundan bu yana, 1427'ta dağılmakta olan Altınordu'ndan kaçan Kırım Hanlığı savaşçıları, sürekli olarak Rusya'ya karşı yırtıcı kamplarda yer aldı. Ve 1551 yılında iktidara gelen Han Devlet Girey, yalnızca Rus topraklarını soymakla kalmadı, aynı zamanda, gelişmekte olan Rus devletini zayıflatmaya çalıştı ve Kırım'a ne gibi bir tehlike oluşturduğunu tam olarak biliyordu. Bu, Korkunç İvan'ın Astrakhan ve Kazan kampanyalarının yanı sıra, Rus çobanının Krymchaks'e önleyici bir grev yapma girişimlerinin sayısız girişimi ile kanıtlandı. Ve bu nedenle Devlet Giray, bir yandan güçlerini yoğunlaştırmasına ve ona aynı şekilde yanıt vermesine izin vermemesi, diğer yandan da İstanbul’daki satılık esirleri yağmalaması ve ele geçirmesine izin vermemesi için defalarca Rusya’ya baskı yaptı.
XIUMX, 16. yüzyılın başlarında, Kırım Hanının Rusya'yı kuşa dönüştürmek için tamamen eşsiz bir şansı vardı. Onlar için şanssız bir Livonia savaşında Rus askerleri çöktü, Rusya'nın merkezini savunan güçler küçüktü ve ülkenin kendisi iç sorunlar, mahsul yetersizliği ve veba yüzünden zayıfladı - ciddi bir direniş beklemek için hiçbir neden yoktu. Ve bu, yılın Mayıs-Haziran ayındaki 70'daki Krymchaks kampanyası tarafından tam olarak doğrulandı. Kırk bin kişilik Devlet Giray ordusu kolayca Moskova'ya ulaştı, banliyö ve banliyöleri perişan etti ve yaktı: taş duvarların arkasına gizlenmiş sadece Kremlin ve Çin-Şehri bozulmadan kaldı. Yol boyunca, Krymchaks Rus şehirlerinden başka bir 1571 imha etti; 36 hakkında binlerce kişi bu saldırının kurbanı oldu, 80 binlerce kişi daha yakalandı ve Moskova'nın nüfusu üç kat azaldı - 60'tan 100'a binlerce kişi.
Bu başarıyı nasıl tekrar etmedi, nihayet zayıflamış Rusya'yı kolunun altına aldı! Ayrıca, Osmanlı İmparatorluğu, yeni bir jeopolitik muhalif olan Rus İmparatorluğu'nun ortadan kaybolmasıyla ilgilenen Han'ın iddialarını destekledi. Bu yüzden Rus birlikleri saldırganlığı engellemek için olabildiğince çabuk hazırlanmak zorunda kaldı. Bu sadece yapmak kolay olmadı: Moskova ordusundaki Rus ordusunun bütün nakit kompozisyonu, o zamanki 20 034 kişisinin toplamını oluşturuyordu - evet, sayı o dönemin belgelerine göre bir savaşçının kesinliği ile kuruldu! Bunlara ek olarak, Albay Mihail Cherkashenin ve belirli sayıda militanın emri altında hala yaklaşık 5 binlerce Don Kazak vardı. Devlet Giray ise Rusya'ya altı asker daha açtı: 80 binlerce Krymchaks ve Nogais, 33 binlerce Türk ve 7 binlerce Türk yeniçeri.
Çar John IV, Devlet Giray'den, 1572 yılı Prens Vorotynsky tarafından alınan kupalarla ödüllendirildi. Fotoğraf: wikipedia.org
Muhtemelen böyle bir güç dengesiyle uzun vadeli direnişe güvenmek saçma oldu - kimse onu yapmasını beklemiyordu. Soru şuydu: Rusya'dan yeni köleleştirme tehdidini kalıcı olarak ortadan kaldırmak için altı kat üstün bir Rus ordusunun nasıl yenileceği? Korkunç İvan, genç prensi Dmitry Khvorostinin'in yardımcılığa açık vekile atandığı Zemstvo vekili Prens Mikhail Vorotynsky'nin cevabını aradı.
Valiler vs Han
XVI. Yüzyılın bu olağanüstü Rus askeri liderleri çiftinde, asıl rol Prince Vorotynsky tarafından oynandı - daha yaşlı ve daha deneyimli. 30, Rusya’nın askerlik yıllarından beri: hem Oksk sınırındaki Sahil Güvenlik Hizmeti’nde hem de uzun mesafeli yürüyüşlerde. Voevoda Mikhail Vorotynsky, Kazan kampanyasının ana kahramanlarından biriydi ve onlarla bütün alaylara yöneldi. Ve 1552'te Kazan'ın yakalanması sırasında özellikle ünlüydü: Vorotynsky'nin komutasındaki alaydı, ilk önce kentin savunucularının cesur karşı saldırılarını ve dört gün sonra savaşçılarının kafasını itip, Arsk kapılarına bitişik olan duvarı ele geçirdi.
Dmitry Khvorostinin bir on buçuk yıl boyunca Vorotynsky'den daha gençti ve kısa bir süre sonra ünlü oldu. Livonian Savaşı sırasında Polotsk kuşatması sırasında gerçekleştirdiği ilk büyük askeri başarı, düşmanın kaleye insan kalkanı olarak sürdüğü kasaba halkını ve Üst Kale'nin sınırlarına ilk girenlerden birini serbest bıraktı. Kısa bir süre sonra, Çar tarafından çokça takdir edilen genç komutan, oprichnich valilerden biri oldu. Bu yılın Mayıs-Haziran ayındaki 1571’teki tüm seçkin alaylardan sadece biri olan Khvorostinin’in alayıydı, Moskova’ya saldıran orduları savuran Devlet Giray, diğer meslektaşları kaçtı ve başkenti kaderin insafına bıraktı.
Bu iki komutan, yaşamının neredeyse yirmi yılını Rus krallığıyla savaşan bir adam olan Kırım Hanı Devlet Giray'ın ana muhalifleri oldu.
Generalissimo Suvorov'un Önceleri
Komut "maksimuma göre değil, beceriye göre kazanın" komutunun yalnızca formüle edilmediği, aynı zamanda Generalissimo Alexander Suvorov tarafından uygulanan ilk kez olduğu gerçeğine alışkınız. Bu arada, mükemmel Rus komutanından çok önce, bu ilke selefleri tarafından sıklıkla ve başarıyla kullanıldı. Dahil - ve vali Vorotynsky ve Khvorostinin. Onların tek zafer şansı, Krymchak ordusunun gücünü - büyüklüğünü - temel zayıflığına çevirmekti. Ve bunu başarıyla başardılar.
Devlet Giray dekolmanı öncüsü Pakra Nehri'ne yaklaşırken, bugünkü Podolsk bölgesinde, Oka'nın üstesinden gelip Oka'nın üstesinden gelip birkaç Rus engelini (vali stratejik plana tam olarak uydu!) Dağıttığında, arka koruma az önce küçük Molodi köyünü geçmişti! Burada gardiyanlar Khvorostinin tarafından saldırıya uğradı. Görevleri basit, ama çok önemliydi: Arkadan saldırıdan korkan Han'ın Moskova'dan bir ordu kurmaya ve Rusların kendi takdirine göre seçtiği ve donattığı savaş alanına nakletmesini sağlamak. Ve gardiyanların intihar saldırısı başarılı oldu. Krymchaks gerçekten Oka'yı geçmenin çok kırmızı bir ringa balığı olduğundan ve Rusya güçlerinin gerisinde beklediğinden şüphelenerek geri döndü. Yani, küçük bir istisna dışında: bu güçler Krymchaks'ı açık bir alanda değil, Gulyai kasabasında bekledi - hareketli ahşap bir tahkimat, tekerlekler üzerinde bir tür kale, toplar ve gıda maddeleriyle donanmış bir kale.
Bu Walk-city duvarları hakkında, saldırganların ana gücü olan Krymchak süvarisinin ilk ve en sert atışı düştü. Khvorostinin muhafızlarının "panik" geri çekilmesine neden olan Devlet Giray savaşçıları, Vorotynsky'nin savaşçılarının çıngırakının hemen altına girdi. Göçmenler, Gulyai-gorod'u bir çırpıda kaldıramadılar ve yeni ve yeni meyvesiz saldırılarda enerji israf etmeye başladılar.
XV. Yüzyılın gravüründen Gulyai-city (Wagenburg). Harita: wikipedia.org
Ancak, saldırganların er ya da geç, kıtlık nedeniyle teslim olmak üzere küçük boyutlu ve hızlı bir şekilde toplanmış küçük Gulyai kentinin neredeyse doğru olduğu gerçeğiyle ilgili olarak hesaplanması neredeyse doğruydu. Rus muhafızları geride kaldı: Vorotynsky, Devlet Giray'ın korunmasız Moskova'ya girmesini engellemek için hareket halindeki askerlerin hızını riske atamadı. Ancak Krymchak kampında Rusların at kesmeye ve atlarını yemeye başladığını öğrendiklerinde, olaylarda vali için beklenmeyen bir rol oynadı. Düşmanın aç kalmaya ve manevra kabiliyetine sahip güçlerden mahrum kalmaya başlamasından memnun olan Krymchak askeri liderleri çılgınca bir adım atmaya karar verdiler: atlılarını acele ettiler ve onları Rus süvarileri korkusu olmadan Gulyai kasabasının duvarlarına ayak saldırısına fırlattılar. Bu da savaşın sonucunu önceden belirledi.
Bağlantısız göçebeler, ayakta kalan birkaç okçuyu, Walk-city'nin duvarlarına yaklaşmak için üç bin saha bariyeri arasından kesip, kelimenin tam anlamıyla elleriyle tutup, Rusların korunmasını doğramalarını ve sallamalarını başardılar. Aynı zamanda, Vorotynsky, büyük alayıyla, saldırganları geniş bir yayda atlamayı, dağ geçitlerinde saklanmayı ve kritik zamanda onları arkadan vurmayı başardı. Aynı zamanda, Gulyai kentinin duvarları nedeniyle hızlı bir salgın başlatıldı - savaşçıların o zamana kadar çok iyi ustalaştığı Rus topçusu. Bu hafif silahlı Krymchaks için tam bir sürpriz oldu: şimdiye kadar, topçular sessiz kaldı ve Vorotynsky'nin taktik planına uyuyordu.
Beş günlük savaşın sonucu korkunçtu. Bazılarına göre, Kırım ordusu toplamda yaklaşık 110 bin kişiyi kaybetti. Tüm Osmanlı süvarileri ve seçilen yedi binicinin tamamı da dahil olmak üzere öldü. Krymchaks'in kendileri ve Nogai'nin kayıpları o kadar şiddetliydi ki, ancak on yıl sonra Kırım Hanlığı'nın eski erkek nüfusunu geri kazanması mümkündü. Ne de olsa, geleneğe göre, o kadar muzaffer olacağına söz veren Rusya’ya yürüdükten sonra neredeyse tüm genç erkekler ve erkekler işten çıkarıldı ve 10’ten fazla insan geri dönmedi ...
Hatırlama zaferi
Molody'daki zafer aslında uzun süren Rus-Kırım savaşlarına son verdi. Ek olarak, Krymchak ordusunun yenilgisi ve hatta bu kadar önemli bir sayısal avantajı vardı, silahlıların avantajını gösterdi. silah ve Rus ordusu, bozkır üzerinde komuta birliğine geçti. Son olarak, savaşın sonucu, sonsuza dek kurtuluş umutlarını hem Kazan hem de Astrakhan hanlıklarına (Krymchak'ları ana müttefikleri olarak gören ve durumu değiştirmek için son şans) Moskova'ya bağımlılıktan mahrum bırakma umutları ve Sibirya Hanlığı, onları Rus tahtından önceki gaz bağımlılıklarını doğrulamaya teşvik etti.
Tarihçilerin Molodya savaşını “Kulikovo'nun ikinci savaşı” olarak adlandırması şaşırtıcı değildir. Ve şimdi, o kadar doğaldır ki, Korkunç İvan saltanatının Rusya tarihi üzerindeki benzersiz olumsuz etkisine dair önceki ideolojilere uymaya gerek olmadığında, 1572 yazının olaylarının ülkemizin tarihini sonsuza dek değiştirdiği kabul edilebilir. Ve hepimizin bunu hatırlaması gerekiyor.