Niş Kavramı
Ekologların niş olarak tanımladığı kavram, bir organizmanın besin ve alan sağlamak için fiziksel ve kimyasal koşullu çevrelere yerleşme isteğini tanımlamaya yardımcı bir terimdir.
Niş kavramı, türün yaşadığı habitatın fiziksel ve kimyasal özelliklerinin ötesinde temel bir kavramdır ve organizmanın nasıl bir yaşam şekli gösterdiğinin bütün yönlerini kapsar. Niş, bir hayvanın sadece besin ihtiyaçlarını karşılamakla kalmaz aynı zamanda o besinin elde edilmesindeki yolları da kapsar. Kerkenez gün boyunca küçük memelileri avlayan bir kuştur, hâlbuki baykuş da gece boyunca benzer bir beslenme aktivitesi sergiler. Bu iki kuş türünün besin ihtiyaçları kesişmesine rağmen, türler oldukça farklı koşullar altında besinlerini elde ederler. Bitkilerde topraktaki su ve kimyasal elementlere karşı benzer ihtiyaçlar duyulabilir fakat bitkiler farklı derinliğe sahip köklere sahip olabilirler böylece bu bitkiler kısmen farklı kaynakları kullanırlar. Bu şekilde, türlerin nişleri farklılaşır.
Niş kavramındaki bu farklılıkları palmiye örneklerine geri dönmek suretiyle açıklayabiliriz. Avustralya’nın doğu sahilleri açıklarında Lord Howe Adası üzerinde, yakın akraba iki endemik palmiye türü vardır. Bunlardan, Howea forsteriana, diğer türden, H. belmorena, yaklaşık yedi hafta önce çiçeklenir. Howea bolmoreana aynı zamanda, H. forsteriana’a göre daha asidik toprakları tercih eder. Böylelikle bu iki türün nişleri farklıdır ve bu farklılıklar bu iki türün adada birlikte olmalarını sağlayabilir. Bu iki tür hem kimyasal çevre bakımından hem de yaşam döngülerinin zamanlaması bakımından bazı gereksinimlere ihtiyaç duyması nedeniyle nişlerinin çok yönlü olduğu gözükebilir. Bunlar farklı varyasyon eksenleri olarak düşünülebilir. Türlerin ihtiyaçları bir veya birden fazla eksende kesişebilir fakat tüm eksenler üzerinde kesişme olmaz. Bu sebeple hiçbir iki niş birbirinin aynısı değildir.
Ekologlar nişi incelemenin iki yolunu geliştirdiler. Genellikle temel niş olarak adlandırılan kuramsal veya ideal bir niş tipi vardır. Bir tür kaynaklara kesintisiz şekilde ulaştığında, ideal şartlar altında bütün niş ihtiyaçlarını karşılar. Gerçek dünyada böyle koşullar yoktur çünkü genellikle kaynakları kullanım açısından türler (yani nişleri çakışan) birbirleriyle rekabet ederler. Sonuç, incelenen organizmaların dağılışları tür etkileşimleri ile sınırlandığı ve türün tahmin edilenden çok daha küçük bir alan üzerinde bulunduğu şeklindedir. Buda gerçekleştirilmiş niş olarak bilinir. Özellikle türlerin dağılış örüntülerini tahmin etmeye bir yardımcı olarak, potansiyel model nişler yapıldığında, bu kavramlar biyocoğrafyada önemlidir. Bu durum bu bölümün teması olarak gittikçe açıklanacak.
Organizmaların dağılışında diğer bir karmaşıklık ise şans faktörüdür. Özellikle havada rüzgarla taşınan bir böcek veya tohumun ulaşacağı yer kesinlikle tahmin edilemez ve varış noktasına ilk ulaşanlar daha sonra gelenler üzerinde bir avantaj sağlayacaktır. Şans olaylarının rastlantısal olduğu söylenir ve ekoloji ve biyocoğrafya içindeki bu rastlantısal olaylar büyük bir öneme sahip olabilir. Rastgele faktörlerin biyocoğrafyada oynadığı rol nötral teorinin gelişmesine yol açmıştır. Kommunitede hangi türlerin birlikte topluluk oluşturduğu incelenirken bu roller dikkate alınır.