Çin’deki Qing Hanedanlığı, 250 yıldan uzun bir sürenin ardından 1912’de çöktü. Karmaşıklık Bilimi Merkezi (CSH) liderliğindeki uluslararası bir araştırma ekibi, arkasındaki temel nedenleri belirledi. çöküş, modern istikrarsızlıkla paralellikleri açığa çıkarıyor ve gelecek için hayati dersler sunuyor.
Çin, bugün (satın alma gücü paritesi açısından) dünyanın en büyük ekonomisi olarak kabul ediliyor. Ancak bu konum yeni değildir. 1820’de Çin ekonomisi, küresel GSYİH’nın %32,9’unu oluşturarak zaten en üst sırada yer alıyordu. Bu arada bir düşüş dönemi ve ardından yeniden canlanma yaşandı. 250 yıldan fazla iktidarda kaldıktan sonra, 1912’de Qing Hanedanlığı, o zamanlar günümüz Çin’inden çok daha zengin olmasına rağmen çöktü.
“Bu, koşullar değişebileceğinden ve bazen de her ekonominin dikkatli olması gerektiğini açıkça gösteriyor. oldukça hızlı bir şekilde” diye vurguluyor çalışmanın baş yazarı Georg Orlandi.
O Zaman ve Şimdiki Benzer Kökler
“Bu tür istikrarsızlıkların kökenlerini anlamak çok önemli. Bunun geçmişte kaldığını ve tekrarlanamayacağını varsaymak bir hata olur. CSH araştırmacısı Peter Turchin, altta yatan mekanizmaların şaşırtıcı benzerlikler taşıması nedeniyle gerçekten de bu tür değişikliklerin gerçekleşebileceğini belirtiyor.
Bilim insanları, iki yüzyıldır Qing Hanedanlığı’nın çöküşünün ardındaki nedenleri belirlemeye çalışıyor. Daha önce çevre felaketleri, dış saldırılar, kıtlıklar veya ayaklanmalar dahil olmak üzere çeşitli faktörler öne sürülmüştü. Ancak Turchin, “bu faktörlerin hiçbiri kapsamlı bir açıklama sunmuyor” diyor.
{ 5}
Üç Ana Etken
Bu nedenle, bu çalışmada araştırmacılar çeşitli faktörleri birleştirdi ve üç unsurun sosyo-politik baskıları önemli ölçüde artırdığını keşfettiler:
Öncelikle, 1700 ile 1840 yılları arasında dört kat nüfus patlaması yaşandı. Bu, kişi başına düşen arazinin azalmasıyla sonuçlandı ve kırsal nüfusun yoksullaşmasına neden oldu.
İkincisi, bu durum elit konumlar için rekabetin artmasına yol açtı. Adayların sayısı artarken, verilen en yüksek akademik derecelerin sayısı azaldı ve 1796’da en düşük noktasına ulaştı. Güçlü Çin bürokrasisinde bir pozisyon elde etmek için böyle bir derece gerekli olduğundan, pozisyonların sayısı ile bu pozisyonları arzulayanlar arasındaki bu uyumsuzluk yaratıldı. hoşnutsuz elit adaylardan oluşan büyük bir havuz. Belki de insanlık tarihinin en kanlı iç savaşı olan Taiping İsyanı’nın liderlerinin hepsi başarısız elit özentilerdi.
Üçüncü olarak, devletin mali yükü, ayaklanmayı bastırmayla ilişkili artan maliyetler nedeniyle arttı. huzursuzluk, kişi başına üretkenliğin azalması ve gümüş rezervlerinin ve afyon ithalatının tükenmesinden kaynaklanan artan ticaret açıkları.
Toplu olarak, bu faktörler, Qing Hanedanlığı’nın sonunu müjdeleyen ve Çin’e ağır bir darbe vuran bir dizi ayaklanmayla sonuçlandı. Çin’de kaybedilen canların sayısı.
Qing Farkındaydı
Araştırmanın bulgularına göre toplumsal gerilimler 1840 ile 1890 yılları arasında zaten zirveye ulaşmıştı. “Qing yöneticilerinin bu artan baskının farkında olmadığını varsayarsak hatalı olurdu” diye açıklıyor Turchin. Hanedanlığın 1912’ye kadar ayakta kalması, kurumsal yapılarının sağlamlığının altını çiziyor.
Ancak, çözüm denemelerinin birçoğunun dar görüşlü olduğu veya bu görev için yetersiz olduğu ortaya çıktı; örneğin hükümet, belirli derece sınavlarını geçen kişiler için izin verilen kotayı artırdı, ancak mevcut kontenjan sayısını artırmadı. Bu durum zaten mevcut olan gerilimin daha da artmasına neden oldu. 19. yüzyılın sonlarında güçlü jeopolitik rakiplerin ortaya çıkmasıyla birlikte, yöneticiler sonuçta onların düşüşünü önleyemediler.
Bugün İstikrarsızlığı Önleyin
Bu tarihsel süreçten çağdaş dünya için değerli dersler çıkarabiliriz. çağ ve gelecek. Dünya çapında pek çok ülke, Qing Hanedanlığı’ndakilere çok benzeyen potansiyel istikrarsızlık ve koşullarla boğuşuyor. Örneğin, üst pozisyonlar için rekabet son derece şiddetli olmaya devam ediyor. Orlandi şu uyarıda bulunuyor: “Çok sayıda kişi sınırlı sayıda pozisyon için rekabet ettiğinde, siyasi karar vericiler bunu bir tehlike işareti olarak görmelidir; zira bu, en azından istikrarsızlığın artmasına yol açabilir.”
{6 } “Maalesef, artan eşitsizliğin ve azalan fırsatların yıpratıcı etkisi, daha uzun zaman ölçeklerinde gelişerek bunların fark edilmesini zorlaştırıyor” diye ekliyor ortak yazar ve CSH’ye Bağlı Araştırmacı Daniel Hoyer, “bırakın, gördüğümüz kısa siyasi döngüler içerisinde etkili bir şekilde mücadele etmek şöyle dursun, bir çok ülke. Bu sosyal baskıları hafifletmeye yönelik uzun vadeli vizyon ve hedefe yönelik stratejiler olmadığında, birçok yer Qing’in yoluna gitme riskiyle karşı karşıya.”
Kristal Küre Yok
{ 6}“Biz peygamber değiliz. Öncelikli amacımız, daha sonra tahminlerde bulunabilmek için kullanabileceğimiz sosyal dinamikleri anlamaktır,” diye açıklıyor Orlandi. Peter Turchin tarafından ortaklaşa geliştirilen ve toplumları karmaşık etkileşimli sistemler olarak temsil eden bir yöntem olan Yapısal Demografik Teoriyi (SDT) kullanan bu çabanın etkinliği, araştırmacılar tarafından birçok kez kanıtlanmıştır. Örneğin, 2010’da yayınlanan bir araştırma, ABD’de 2020’deki istikrarsızlığı öngörmüştü.
Kaynak: “Çin’de Qing Hanedanlığı’nın (1644–1912) çöküşünün yapısal-demografik analizi”, yazan: Georg Orlandi, Daniel Hoyer, Hongjun Zhao, James S. Bennett, Majid Benam, Kathryn Kohn ve Peter Turchin, 18 Ağustos 2023, PLOS ONE.
DOI: 10.1371/journal.pone.0289748