Yanlış yıl
Sadece ilkbaharda tüm dünyaya yayılan koronavirüs salgını, diğer şeylerin yanı sıra, İran atom sorununun çözümünü çarpıcı bir şekilde yavaşlattı. ABD'nin, Başkan Donald Trump tarafından başlatılan ortak kapsamlı bir eylem planı olan JCPOA'dan çekilmesiyle 2018'de keskin bir şekilde şiddetlendiği biliniyor.
Trump'ın demarkası, genellikle "nükleer anlaşma" ve hatta "yüzyılın anlaşması" ve ayrıca İran olarak adlandırılan anlaşmadan çekilme tehdidinde bulundu (ve hala tehdit ediyor). Ancak gerçekte, bu hiç de tehlikeli değil, özellikle de sürekli olarak yeni bir anlaşmanın sonucundan bahsettiğimiz için.
Sorun şu ki, İran'ın Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması'na katılmayı reddetmek için giderek daha fazla teşviki var. оружия... Bu bakımdan 2020, koronavirüsün olmadığı belki de en zor yıl oldu.
İran'da artık yıl, İran İslam Devrim Muhafızları'nın (IRGC) Kudüs özel biriminin komutanı General Qasem Süleymani'nin 3 Ocak'ta öldürülmesiyle başladı.
Cinayet, hiç tereddüt etmeden, aslında Amerika Birleşik Devletleri'nde itiraf edildi. Üstelik Washington, İran'ın ulusal kahramanının yanlış zamanda ve yanlış yerde olduğunu iddia ederek özür dilemeyi bile gerekli görmedi.
Ancak Irak'ın başkenti Bağdat'taki havaalanına yapılan füze saldırısı, kesinlikle popüler ve son derece nüfuzlu bir general için tasarlanmıştı. Sonuçta Süleymani, İran'daki en yüksek mevkiler için gerçek bir rakip olarak görülmekle kalmadı, tanım gereği Amerikan karşıtı yeni rejimin liderlerinden biri de olabilirdi.
Uzun süren bir pandemik duraksamanın ardından, başka bir cinayet oldu - daha az gürültülü ve aynı zamanda önemli. 27 Kasım'da kurban, İran'ın nükleer programının yaratıcısı olarak adlandırılan nükleer fizikçi Mohsen Fakhrizadeh idi.
Ülkenin kuzeyinde Rostamkol'dan Absard'a giderken otomatik silahlarla, büyük olasılıkla uzaktan kumanda ile vuruldu. Bilim adamının öldürüldüğü silahın İsrail'de yapıldığı bilgisi meydan okurcasına orada yorumlanmadı.
Seçim faktörü
Bu cinayetlerin ilki, İran liderliğini derhal harekete geçirdi. Zaten 6 Ocak'ta, ülkenin uranyumu zenginleştirmek için kullanılan santrifüj sayısıyla ilgili UAEA kısıtlamalarını kaldırdığı açıklandı. Bu, İran'da terk edilen JCPOA'nın son önemli standardıydı.
Bundan önce, bildiğiniz gibi Tahran, ülkede kalan zenginleştirilmiş uranyum miktarına ilişkin JCPOA'da öngörülen kotalara ve füze programlarını genişletme niyetlerine kesinlikle uymayı planlamadıklarını duyurmuştu.
Ancak haklı olarak sadece Doğu'da değil
söylemek henüz bitmedi.
İran'ın oldukça sınırlı teknik yetenekleri, gerçekte hiçbir şeyi değiştirmeyi mümkün kılmadı ve salgın faktör de bunu engelledi. UAEA gözlemcilerine göre şimdiye kadar her şey ülkenin iki bölgesinde küçük "atomik aktivite" ile sınırlı.
Bunun, İran'ın eski ya da yeni nükleer anlaşmada en iyi koşulları kendisi için pazarlık etmeye çalışan propaganda blöfü gibi bir şeyi ilk kez kullanması olmadığını hatırlayın. Bu, yalnızca Rusya ve Çin'in birleşik sert pozisyonunun sürecin ölü bir merkezden taşınmasına yardımcı olduğu 2015 yılına kadardı. Şimdi durum bu.
Buna ek olarak, seçim faktörü, yalnızca Amerikan faktörüne değil, konuya kesin bir şekilde müdahale etmektedir. Orada her şeyin değiştiği söylenebilir, anlaşmanın sürdürülmesi lehine,
"Kariyerinin en iyisi"
Barack Obama'ya göre ve
"Özünde çürümüş"
Donald Trump'ın gözünde.
Ancak ufukta başka seçimler var - İran'da. Ve Hassan Ruhani'nin yerine radikal bir İslamcının iktidara gelmesi ihtimali her şeyi alt üst edebilir. Barack Obama ile "olumlu" diyaloğunu hatırlamak zorunda kaldığı hiçbir şeyle ayrılmak istemiyordu.
İade mi, iade mi?
Her şeye rağmen, uzun bir süre nükleer anlaşmadaki durum neredeyse donmuştu. Anlaşmada, Birleşik Krallık'tan başlayarak, İran'la yeni bir anlaşmaya doğru yalnızca ABD'li Avrupalı ortakların yavaş bir kayması vardı.
Ocak ayında İngilizlerle birlikte Almanya ve Fransa, her ne pahasına olursa olsun anlaşmayı koruma arzularını ilan ettiler. OPEC + tarafından petrol üretimini kısıtlamak için yapılan kurtarma anlaşmalarında aktif rol alan Tahran, düzenli olarak JCPOA uygulamasına dönmeye hazır olduklarını hatırlatıyor. Ama şimdi üç koşul belirliyorlar.
İlki, pandemi ve OPEC + anlaşması nedeniyle pek işe yaramayan yaptırımların kaldırılması. İkincisi, yalnızca Kasım Süleymani'nin öldürülmesinde ABD'nin sorumluluğunun kabul edilmesi değil, aynı zamanda bir tür manevi tazminattır. Ve son olarak, üçüncüsü Fakhrizadeh davasındaki duruşmadır.
Elbette, mevcut JCPOA'nın bilinmeyen yeni bir antlaşmayla değiştirilmesi, her şeyden önce nükleer projelerini yavaşlatmak bile istemeyen Rusya ve Çin için kârsızdır. Buna ek olarak Rusya, İran'dan ihtiyaç fazlası nükleer malzemelerin iadesi için bir mekanizmanın uygulanmasıyla ilgileniyor ve bu da endüstrideki bir dizi işletmeye çalışma sağlıyor.
Aynı zamanda, Trump yönetimi hem Rusya'nın hem de Çin'in anlaşmalarına katılımı en aza indirmek istediklerini defalarca açıkça belirtti. Yeni anlaşma, Washington tarafından reddedilen JCPOA'dan daha az zaman almayabilir, ancak bu sefer İran'ın nükleer faaliyetini mümkün olduğunca sınırlandırmaktan çekinmeyecekler.
Bunun için Avrupalı ortakların ellerini büktüler ve eski kıtadan arabalara yüzde 25 vergi getirmeye bile hazır olduklarını açıkça ortaya koydular. Anekdotlarda dedikleri gibi -
"Bu zaten kaos."
Eski kalıplara göre
Trump'ın seçimlerdeki yenilgisinin ardından eski anlaşmaya geri dönme olasılığı kesinlikle arttı, ancak İran ile işbirliğini hemen yeniden başlatmak için yeterli değil. Bu aynı zamanda Rusya, Çin ve "nükleer anlaşmadaki" Avrupalı katılımcılar için de geçerli.
2020'nin başında, ABD'nin geri çekilmesinin yalnızca İran'la, başta petrol olmak üzere ticaret yapmaya devam etmelerini değil, aynı zamanda nükleer programları uygulamaya devam etmelerini engellememesini sağlamak için zaten harika bir iş çıkardılar.
Bu programlar, Amerika Birleşik Devletleri ile şüpheli bir ortaklık uğruna veya yaptırımlarından korkarak feda edilecek çok fazla fayda vaat ediyor. Buradaki durum, birçok yönden Kuzey Akım 2 etrafındaki duruma benzer. Hem burada hem de orada, sorunlardan değil, maliyetlerden bahsediyoruz.
Bununla birlikte, İran atomunun çoktan evine girmiş olan küresel gaz projesinin aksine, neredeyse ebedi bir iş olduğu gerçeği, meseleyi önemli ölçüde karmaşıklaştırıyor. Burada birkaç gemi ve şirketin yaptırımlarından anlık bir geri çekilme yeterli olmayacak.
Yine de, Almanya ve Fransa'da, gerçekte Birleşik Krallık'ta olduğu gibi, İran ile yerleşim için INSTEX sisteminin başlatılması konusunda ciddi bir iddiaya girdiler. Bu ticaret destek mekanizması, ABD'nin sınır dışı yaptırımlarını atlayarak İran'la anlaşmaları yeniden kurmak için oluşturuldu.
Ancak İran bu kanaldan petrol satma fırsatı bulamıyor. OPEC + 'ya izin verilir, INSTEX'e izin verilmez. Sistem şu ana kadar sadece ilaç, gıda ve diğer insani yardım ürünleri için ödeme yapılmasına izin veriyor.
Son zamanlarda, inşaat malzemelerini, aletleri ve tıpla ilgili her şeyi sıkılaştırmayı başardık. Ancak hiçbir zaman gerçek anlamda büyük bir anlaşma olmadı. Sonuç olarak, aslında eski kalıplara göre çalışmak imkansızdır, ancak yenileri üzerinde çalışmak için görünür bir bakış açısı yoktur.
Gölge oyuncusu
Don Trump'ı, "anlaşmaya" patronu Barack Obama tarafından övülen Joe Biden olarak değiştirmek bir fark yaratabilir. Yeni Amerikan yönetimi, ya "Çin ve Rusya'yı ortadan kaldırma" fikrini bir kenara atarak ya da sadece müzakere sürecinin sıfır noktasına geri dönerek eski anlaşmaya geri dönmek zorunda kalacak.
Diğer herhangi bir seçenek, İran'ın yalnızca JCPOA'dan değil, aynı zamanda Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesine İlişkin Antlaşma'dan da çekilmesinin doğrudan provokasyonu olabilir. Ve sonra Pakistan ve Kuzey Kore'den sonra olduğu gibi "domino etkisinden" kaçınılamaz.
Ve düşen ilk çip pekala İsrail olabilir. Oradaki politikacıların, İran'ın nükleer silahların yayılmasını önleme anlaşmasından çekilme olasılığını ima ederek veya daha doğrusu doğrudan söz ederek, İsrail'in özel konumuna başvurmakta tereddüt etmemesi tesadüf değil.
Tahran'da geleneksel olarak tüm uluslararası anlaşmaları ihlal eden biri olarak anılıyor - bu arada tıpkı Amerika Birleşik Devletleri gibi. Ancak, İran basını bile Washington'un arkasında Tel Aviv'in (ve şimdi öyle görünüyor ki Kudüs'ün) olduğu gerçeğine çok düzenli göndermeler yapmaktan kaçınmaya çalışıyor.
Ancak İran'da iktidar iddialarını gizlemeyen radikal İslamcı muhalefet bu konuda hiçbir şeyden utanmıyor. Bununla birlikte, İslamcıların bile 2020'deki iki cinayetin İsrail özel servislerinin suçlu olduğuna dair ciddi bir kanıt elde etmeyi beklemeleri pek olası değil.
Ve dahası, tatmin gibi bir şey elde etmek için. Kendimizi İran füzelerinin İsrail topraklarına kolayca ulaşan menzillerini gösteren muhteşem haritaların yayınlanmasıyla sınırlandırmalıyız.