İtalyanca dilek kipi
Subjunctive mood
Bir cümlede İtalyanca dilek kipi kullanmak istiyorsak, öznelerin farklı olması gerekir.
İÇİNDEKİLER
İtalyanca dilinde dilek kipi, gerçekleşmesi mümkün olmayan bir durum hakkında konuşmak için kullanılır. Bu kip, şart kipi gibi bir olasılığı ifade etmek yerine, gerçekleşmesi imkansız bir şeyi ifade eder. Dilek kipi genellikle geçmiş zaman fiil kökleriyle oluşturulur.
Dilek kipi, “che” bağlacı ile başlar ve fiil, “che” bağlacından sonra gelir. Fiil, üçüncü tekil kişiye (lui/lei) göre çekilir. Örneğin:
- Che tu fossi qui con me. (Keşke burada benimle olsaydın.)
- Che lui potesse venire alla festa. (Keşke partiye gelebilseydi.)
- Che voi riusciste ad arrivare in tempo. (Keşke zamanında gelmeyi başarsaydınız.)
Burada, “fossi” ve “potesse” fiilleri geçmiş zaman fiil kökleri olarak kullanılmıştır. “Fossi”, “essere” fiilinin geçmiş zaman fiil köküdür ve “potesse”, “potere” fiilinin geçmiş zaman fiil köküdür.
Dilek kipinin negatif hali, “che non” bağlacı kullanılarak oluşturulur.
Örneğin
- Che non fossi qui con me. (Keşke burada benimle olmasaydın.)
- Che lui non potesse venire alla festa. (Keşke partiye gelemeseydi.)
Dilek kipinin diğer bir kullanımı da üzüntü veya pişmanlık ifade etmek içindir. Bu durumda, geçmiş zaman fiil kökleri kullanılmaz.
Örneğin
- Mi dispiace che non possiamo venire. (Üzgünüm ki gelemiyoruz.)
- Siamo spiacenti che il ristorante sia chiuso. (Üzgünüz ki restoran kapalı.)
Dilek kipinin kullanımı oldukça esnektir ve herhangi bir konuda bir dilek ifade etmek için kullanılabilir. Ancak, bu kipin kullanımı, bir şeyin gerçekleşmesine dair bir olasılık ifade etmek için kullanılan şart kipinden farklıdır.
İtalyanca dilek kipi bir ruh halini yansıtır.
dilekler, arzu, korku, umut, şüphe
I hope you will forgive me.
Umarım beni affedersin.
Spero mi perdonerai
Hope(ummak): umuyorum
Forgive(affetmek): affetmesini istediğim kişi .Öyleyse iki özne vardır.
İtalyanca dilek kipi bazı bölümlere ayrılıyor . Zamanlara göre sınıflandırılıyor.
present subjunctive(şimdiki zaman dilek kipi)
past subjunctive(geçmiş zaman dilek kipi)
imperfect subjunctive
trapassato subjunctive
Şimdiki zaman -dilek kipi
İtalyanca’da dilek kipi, “congiuntivo presente” olarak adlandırılır ve genellikle bir dilek veya istek ifade etmek için kullanılır. Şimdiki zaman olarak da bilinir, çünkü şu anki zamanın bir arzusunu veya isteğini ifade eder.
Dilek kipi, düzenli fiillerde, kök fiilin üçüncü kişi tekil (lui/lei) şimdiki zaman şeklinin alınmasıyla oluşur. Düzensiz fiillerde ise, fiilin köküne ek olarak bazı değişiklikler yapılması gerekebilir.
İtalyanca dilek kipi (present subjunctive) çekimleri aşağıdaki gibidir:
|Şahıs zam.||ARE||ERE||İRE|
|io||parli||scriva||parta|
|tu||parli||scriva||parta|
|lui/lei||parli||scriva||parta|
|noi||parliamo||scriviamo||partiamo|
|voi||parliate||scriviate||partiate|
|loro||parlino||scrivano||partano|
Burada dikkat edilmesi gereken nokta, her fiilin kökünün farklı olduğudur ve bu nedenle fiillerin çekimleri de farklıdır.
Örneğin, “avere” fiili (sahip olmak) için:
|Che io abbia||umarım benim olsun|
|Che tu abbia||umarım senin olsun|
|Che lui/lei abbia||umarım onun olsun|
|Che noi abbiamo||umarım bizim olsun|
|Che voi abbiate||umarım sizin olsun|
|Che loro abbiano||umarım onların olsun|
Benzer şekilde, “essere” fiili (olmak) için:
|Che io sia||umarım ben olayım|
|Che tu sia||umarım sen olasın|
|Che lui/lei sia||umarım o olsun|
|Che noi siamo||umarım biz olalım|
|Che voi siate||umarım siz olun|
|Che loro siano||umarım onlar olsun|
Dilek kipi ayrıca, “che” ile başlayan bir yan cümlede de kullanılabilir. Bu yapısı “che” ile başlayan yan cümlenin olumlu veya olumsuz bir fiilin dilek kipiyle tamamlanmasıdır.
Örneğin:
- Spero che tu abbia un buon compleanno. (Umarım iyi bir doğum günü geçirirsin.)
- Non credo che loro siano felici. (Sanmıyorum ki mutlu olsunlar.)
İtalyanca dilek kipi, diğer İtalyanca zaman kipleriyle birlikte kullanılarak, zaman dilimleri ve neden-sonuç ilişkileri hakkında daha ayrıntılı ifadeler yapılabilir.
|Are||Ere||Ire|
|İo||i||a||a|
|Tu||İ||a||a|
|Lui/lei||i||a||a|
|Noi||iamo||iamo||iamo|
|Voi||iate||iate||iate|
|Loro||ino||ano||ano|
Yardımcı fiilerin çekimleri
|Essere|
Şimdiki zaman
|Avere|
Şimdiki zaman
|ben||Che io sia||İo abbia||Sahibim|
|sen||Che tu sia||Tu abbia||Sahipsin|
|o||Che lui/lei sia||Lui/lei abbia||O sahip|
|biz||Che noi siamo||Noi abbiamo||sahibiz|
|siz||Che voi siate||Voi abbiamo||Sahipsiniz|
|Onlar||Che loro siano||Loro abbiamo||Onlar sahip|
Olumlu
Fiil+Özne+fiil+nesne/tümleç
Spero che+tu+vinca+la partita
I hope that you win the game
Umarım oyunu kazanırsın
Spero che tu vinca la partita
I think that she sleeps.
Sanırım uyuyor.
Penso che lei dorma.
I believe that they come earlier
Daha önce geldiklerine inanıyorum
Credo che vengano presto.
Olumsuz
Fiil+Özne+non+fiil
Credo che+ loro+non+vengano+in ritardo.
I think that+they+do not+come+late
Ben geç kalmadıklarını düşünüyorum.
Suggerisco+tu+non +vada+presto.
I suggest you do not go early.
Erken gitmemenizi öneririm.
Eğer ana cümleler fiile arzu, korku, umut, şüphe, tercih bu duyguları uyandırtırsa : yan cümle dilek kipi olarak kullanacaktır.
I hope she stay more
Umarım daha fazla kalır
Spero che rimanga di più
I hope the teacher give good grades.
Umarım öğretmen iyi notlar verir.
Spero che l’insegnate dia buoni voti.
ı would like to go to Disneyland.
Disneyland’a gitmek istiyorum.
Vorrei andare a Disneyland.
Dolaylı soru cümleleri,
I ask you that how much is this car
Sana bu arabanın ne kadar olduğunu soruyorum
Ti chiedo quanto costa questa macchina
I ask what language you speaks
Hangi dili konuştuğunu soruyorum
Chiedo che linua parli
Tavsiye ve fikir için
Vorresti ballare con me?
Benimle dans etmek ister misin?
Would you like to dance with me?
Istek için
I would like to have green tea.
Yeşil çay istiyorum.
Mi piacerebbe avere il tè verde.
Geçmiş zaman dilek kipi
Past subjunctive
İtalyanca’da geçmiş şart kipi (past subjunctive) veya pişmanlık kipi olarak da bilinen congiuntivo passato, bir geçmiş eylem veya durumun gerçekleşmemiş bir şey üzerindeki olası etkisini ifade etmek için kullanılır.
Congiuntivo passato, şimdiki zaman congiuntivo ile aynı yapıya sahiptir, ancak geçmiş zaman fiilin -are, -ere, -ire eklerine bağlı olarak değişir. Geçmiş şart kipi, geçmiş zaman fiilin 3. tekil ve 3. çoğul formlarına dayanarak oluşturulur.
Aşağıda, birkaç örnek ve oluşturma yöntemi verilmiştir:
- Congiuntivo passato oluşturma:
- -are fiiller: Radikal + (-assi, -assi, -asse, -assimo, -aste, -assero)
- -ere fiiller: Radikal + (-essi, -essi, -esse, -essimo, -este, -essero)
- -ire fiiller: Radikal + (-issi, -issi, -isse, -issimo, -iste, -issero)
Se avessi saputo che eri malato, sarei venuto.
Eğer hasta olduğunu bilseydim, gelirdim.
Speravo che loro avessero finito il progetto.
Onların projeyi bitirdiğini umuyordum.
Se fossi stato libero, sarei venuto al cinema con voi.
Eğer serbest olsaydım, sizinle sinemaya gelirdim.
Congiuntivo passato, temel olarak geçmiş zaman şart cümlelerinde kullanılır ve şimdiki zaman şart cümleleri ile aynı yapıya sahiptir. Ancak, şimdiki zaman congiuntivo gibi, congiuntivo passato da daha nadir kullanılır.
bir fiil + che + (imperfetto congiuntivo)
Örneğin:
Speravo che tu avessi studiato.
Senin çalışmış olmanı umuyordum.
Formülde, “esporare” fiili kullanılmış ve sonra “che” bağlacı gelmiştir.
Sonrasında, geçmiş zaman için imperfetto congiuntivo (geniş zamanın congiuntivo hali) kullanılmıştır.
Fiilin geçmiş zamandaki congiuntivo hali, “avere” fiilinin congiuntivo imperfetto formuyla birlikte kullanılarak oluşturulur.
Başka bir örnek:
Ho detto che fossi qui alle 8.
Saat 8’de burada olacağını söyledim.
Burada “dire” fiili kullanılmıştır ve sonra “che” bağlacı gelmiştir. Sonrasında, geçmiş zaman için imperfetto congiuntivo (geniş zamanın congiuntivo hali) kullanılmıştır. Fiilin geçmiş zamandaki congiuntivo hali, “essere” fiilinin congiuntivo imperfetto formuyla birlikte kullanılarak oluşturulur.
EĞER-SE
Ana cümle :present,future,past
Yan cümle :present conjuctive(eğer zaman periyodu ana cümle ile aynıysa)
Se+şimdiki+şimdiki
If she sleeps well,she will come with you
Eğer iyi uyursa, seninle gelecek
Se dorma bene,lei venga con te.
tahmin
Se+gelecek+gelecek
İf they will wake early,they will catch the train
Erken kalkacaklarsa, treni yakalayacaklar.
Se si sveglieranno presto,prenderanno il treno.
Ana cümle :present,future,past
Yan cümle : past conjunctive(eğer zaman periyodu ana cümlenin önünde ise)
|essere|
Passato(geçmiş)
|Che io sia stato||That I was||Olduğum|
|Che tu sia stato||That you were||Olduğun|
|Che lui/lei sia stato||That he/she was||oldu|
|Che noi siamo stati||That we were||Olduğumuz|
|Che voi siate stati||That you were||Olduğun|
|Che loro siano stati||That they were||Onlar vardı|
İmperfect subjunctive
İtalyanca dilek kipi sınıflarından bu kip : duygu durumu, hiçbir şeyden emin olmadığınız bir cümleyi ifade eder.
Gelecek mi?
Gelirse ..
Geldiği durumda …
Ana cümle :present perfect,imperfect ,conditional
“‘ Se “‘ eğer”cümlesiyle hayali durumları ifade edin
Ana cümlenin fiili:Dilek kipinde
Yan cümlenin fiili: imperfetto dilek veya trapassato dilek kipindedir.
Cümlede
Olasılık varsa :imperfetto dilek kipi kullanılır.
|Are||Ere||İre|
| İo|
Tu
Lui/lei
Noi
Voi
Loro
|Ssi|
Ssi
Sse
Ssimo
Ste
Ssero
|Ssi|
Ssi
Sse
Ssimo
Ste
Ssero
|Ssi|
Ssi
Sse
Ssimo
Ste
Ssero
I thought that she was rich.
Zengin olduğunu düşündüm.
Pensavo che fosse ricca.
I thought ıt was black
Siyah olduğunu düşündüm
Pensavo che fosse nero
I thought they were cleaned.
Temizlendiklerini sanıyordum.
Pensavo che loro fossero pulissero
|essere | imperfetto|
|That I was||Che io fossi|
|That you were||Che tu fossi|
|That he/she was||Che lui/lei fosse|
|That we were||Che noi fossimo|
|That you were||Che voi foste|
|That they were||Che loro fossero|
Trapassato subjunctive
Gerçek olmayan bir durum varsa: trapassato dilek kipi kullanılır.
Avere-essere(imperfetto dilek.)+past participle(ortaç)
|Avere | İmperfetto subj.||Fiil||Essere | İmperfetto subj||Fiil|
|Avessi||Bevuto||Fossi||Venuto/a|
|Avessi||Bevuto||Fossi||Venuto/a|
|Avesse||Bevuto||Fosse||Venuto/a|
|Avessimo||Bevuto||Fossimo||Veniti/e|
|Aveste||Bevuto||Foste||Veniti/e|
|Avessero||Bevuto||Fossero||Veniti/e|
|essere | Trapassato|
|Che io fossi stato||Olmuştum||That I had been|
|Che tu fossi stato||Olmuştun||That you had been|
|Che lui/lei fosse stato||olmuştu||That he/she had been|
|Che noi fossimo stati||olmuştuk||That we had been|
|Che voi foste stati||olmuştunuz||That you had been|
|Che loro fossero stati||olmuştular||That they had been|
I was hope he had learned italian
İtalyanca öğrendiğini umuyorum
Speravo che avesse imparato l’İtaliano.
I was afraid that he had not learned İtalian
İtalyanca’yı öğrenemediğinden korktum.
Avevo paura che non avesse imparato l’İtaliano.