Ekrem Öncü
Yeminli Mali Müşavir
DKR Denetim
Yeni TTK'nın Sermaye Artırımına İlişkin Usullerine Uyulmamasının Cezai
Yaptırımları Nelerdir?
Tarih: 17/10/2012
Türk Ticaret Kanunu uyarınca, üç türlü sermaye artırımı yapılabilecektir.
Bunlar, taahhüt yoluyla sermaye artırımı, iç kaynaklardan sermaye artırımı ve
şartlı sermaye artırımı yöntemleridir. Önceki yazılarımızda iç kaynaklardan
sermaye artırımı konusunu ele almıştık. Bu yazımızda ise, Yeni TTK'da sermaye
artırımına ilişkin usullere uyulmamasının cezai boyutu ele alınacaktır
Yeni TTK'nın 447/c fıkrası uyarınca, genel kurulun,
anonim şirketin temel yapısını bozan veya sermayenin korunması hükümlerine
aykırı olan kararları batıldır. Kararların batıl olması yok hükmünde
sayılması anlamına gelmektedir.
Batıl genel kurul kararları başından itibaren hüküm
doğurmazlar ve sonraki süreçte de geçerli hale gelmezler. Genel kurul
kararlarının geçersiz olduğunu, mahkemeler re'sen (kendiliğinden) dikkate
alabileceği gibi, def'i olarak da ileri sürülebilir. Ayrıca süreye bağlı
olmaksızın asliye ticaret mahkemelerinde bir tespit davası da açılabilir.
Yani, yıllar sonra da genel kurul kararlarının geçersiz sayılması için
tespit davası açılabilecektir.
Yeni TTK'nın 456/4 fıkrasına göre, 353 ve 354'üncü
maddeler ile 355'inci maddenin birinci fıkrası tüm sermaye artırımı
türlerine kıyas yoluyla uygulanır.
Yeni TTK'nın 353'üncü maddesi anonim şirketlerin feshini
düzenlemektedir. 456/4'ncı madde ile yapılan atıf nedeniyle sermaye artırım
türlerindeki düzenlemelere uyulmaması halinde anonim şirketin feshi 353'üncü
maddedeki düzenlemeler uyarınca istenebilecektir.
Yeni TTK'nın 549'uncu maddesi ile belgelerin ve beyanların kanuna aykırı
olması hali düzenlenmektedir. Buna göre, şirketin kuruluşu, sermayesinin
artırılması ve azaltılması ile birleşme, bölünme, tür değiştirme ve menkul
kıymet çıkarma gibi işlemlerle ilgili belgelerin, izah namelerin,
taahhütlerin, beyanların ve garantilerin yanlış, hileli, sahte, gerçeğe
aykırı olmasından, gerçeğin saklanmış bulunmasından ve diğer kanuna
aykırılıklardan doğan zararlardan, belgeleri düzenleyenler veya beyanları
yapanlar ile kusurlarının varlığı hâlinde bunlara katılanlar sorumludur.
Bilindiği üzere, 562'nci madde ile suçlar ve cezalar düzenlenmiştir. 562/8'e
göre, 549'uncu maddede belirtilen belgeleri sahte olarak düzenleyenler ile
ticari defterlere kasıtlı olarak gerçeğe aykırı kayıt yapanlar bir yıldan üç
yıla kadar hapis cezasıyla cezandırılırlar.
550'nci madde ise, sermaye hakkında yanlış beyanlar ve ödeme yetersizliğinin
bilinmesi başlığını taşımaktadır. Madde hükmüne göre, sermaye tamamıyla
taahhüt olunmamış veya karşılığı kanun veya esas sözleşme hükümleri
gereğince ödenmemişken, taahhüt edilmiş veya ödenmiş gibi gösterenler ile
kusurlu olmaları şartıyla, şirket yetkilileri, bu payları üstlenmiş kabul
edilirler ve payların karşılıkları ile zararı faiziyle birlikte müteselsilen
öderler. Sermaye taahhüdünde bulunanların ödeme yeterliliğinin bulunmadığını
bilen ve buna onay verenler, söz konusu borcun ödenmemesinden doğan zarardan
sorumludurlar.
562/9'a göre de, 550'nci maddeye aykırı hareket edenler
üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılırlar.
Sonuç olarak, Yeni TTK'nın sermaye artırımına ilişkin usullere
uyulmaması halinde cezai yaptırımlar özet olarak aşağıdaki gibi olacaktır.
- Genel kurulun, anonim şirketin
temel yapısını bozan veya sermayenin korunması hükümlerine aykırı olan
kararları batıldır (Yeni TTK 447/c).
- Sermaye artırım türlerindeki
düzenlemelere uyulmaması halinde anonim şirketin feshi 353'üncü maddedeki
düzenlemeler uyarınca istenebilecektir.
- 549'uncu maddede belirtilen
belgeleri sahte olarak düzenleyenler ile ticari defterlere kasıtlı olarak
gerçeğe aykırı kayıt yapanlar bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla
cezandırılırlar.
- 550'nci maddeye aykırı hareket
edenler üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla
cezalandırılırlar.
Yukarıdaki düzenlemeler anonim şirketlere ilişkindir. Ancak, Yeni TTK'nın
644'üncü maddesine göre yukarıdaki düzenlemeler (353, 549, 550'nci madde
düzenlemeleri) limited şirketlere de uygulanacaktır. Dolayısıyla, 549 ve
550'nci maddedeki cezai yaptırımlar da, 644'üncü maddenin d fıkrasına göre
limited şirketler bakımından da geçerlidir.
Sermaye artırımına ilişkin usullere uyulmaması
halinde yukarıda ele aldığımız üzere ciddi cezai yaptırımlar söz konusudur.
Sermaye artırımı yapılırken Yeni TTK'nın düzenlemelerine dikkat edilmesi
cezai yaptırımlarla karşılaşmak istemeyenler için önemlidir.
Gazeteport