Yorgunluk hissi neden bu kadar yaygın?
Anna Katharina Schaffner birkaç yıl önce yorgunluk salgınının kurbanları arasına girmiş, yaptığı her şeyde bir "ağırlık hissi" duymaya başlamıştı. En basit işler bile bütün enerjisini tüketiyor, işine yoğunlaşması giderek zorlaşıyordu.
Bazıları bunu yaşadığımız çağa bağlıyordu. Bu doğru bir gözlem mi, yoksa yorgunluk ve tükenmişlik hissi diğer hastalıklar gibi hayatımızın belli dönemlerini etkileyen bir parçası mıydı?
İngiltere'deki Kent Üniversitesi'nde edebiyat eleştirmeni ve tıp tarihi uzmanı olan Schaffner bu konuyu araştırmaya karar verdi. Bu çalışmanın sonucunu "Yorgunluğun Tarihi" başlıklı bir kitapta topladı. Alman doktorları arasında yapılan bir araştırmada doktorların yarısının yorgunluktan şikayet ettiğini, günün her saatinde bu durumda olduklarını, işe gitme düşüncesinin bile kendilerini yorduğunu gösterdi. Finlandiya'da yapılan bir araştırma ise kadın ve erkeklerin yorgunluk karşısında farklı yöntemlere başvurduğunu, erkeklerin daha fazla hastalık izni kullandığını ortaya koydu.
Almanya'da yayımlanan bir makalede ise yorgunluk depresyonun "lüks versiyonu" olarak tanımlanıyordu. Depresyona olumsuz bir anlam yüklendiği için o "başarısız insanların hastalığıydı", iyi meslek sahibi eğitimli insanlar ise yorgunluktan şikayet ediyordu.
Oysa Schaffner ikisinin farkı olduğunu söylüyor. "Depresyonda özgüven kaybı, hatta kendinden nefret etme durumu söz konusu olabilir; oysa yorgunluk ve tükenmişlik hissinde kişinin kendine bakışında değişiklik olmaz" diyor.
Yorgunluk kronik yorgunluk sendromu ile de karıştırılmamalıdır. Burada en az altı ay süren ve en küçük aktivitenin bile büyük bir fiziksel ve ruhsal yorgunluğa yol açması durumu söz konusudur.
7/24 kültürü
Bazıları ise insan beyninin modern çalışma ortamıyla başa çıkacak şekilde evrilmediğini iddia ediyor. Verimlilik artışı konusundaki sürekli baskı ve kişinin işi yoluyla kendisini kanıtlama ihtiyacı işçileri sürekli bir 'savaş ya da sıvış' durumuna sokuyor. İnsan evriminde tehlikeye karşı geliştirilmiş olan bu durum stres hormonlarının artmasına neden oluyor.
Çoğu insan için baskı hissi sadece işle de sınırlı değil. Büyük şehir yaşantısı, teknoloji cihazları ve '7/24' kültürü dinlenmeyi zorlaştırıyor. Bedensel ve ruhsal yenilenmenin mümkün olmadığı yerde de pilin tükenmesi hali ortaya çıkıyor. En azından teori bu.
Fakat eski kayıtlara baktığında Schaffner aşırı yorgunluğun sadece modern işyerlerine özgü bir sorun olmadığını, bu konudaki tartışmaların Roma İmparatorluğu dönemine kadar uzadığını görüyor. Batı kültürüne Hristiyanlık hakim olduğunda ise yorgunluk manevi bir zafiyet olarak görülüyor.
Modern tıbbın gelişmesiyle birlikte yorgunluk belirtilerine 'nevrasteni' ya da sinir zayıflığı tanısı konmaya başladı. Artık doktorlar sinirlerin elektrik sinyalleri ilettiğini ve sinirleri zayıf olan kişilerin, iyi izole edilmeyen bir kablo gibi enerjiyi dışarı yaydığına inanılıyordu. Oscar Wilde, Charles Darwin, Thomas Mann ve Virginia Woolf gibi ünlülere de nevrasteni teşhisi konmuştu. Doktorlar bunu sanayi devriminin neden olduğu sosyal değişime bağlıyordu.
Ruhsal ve bedensel etkenler
Bugün bu terim sadece Japonya ve Çin'de kullanılıyor. Bazıları depresyon yerine kullanılmasını eleştiriyor.
Öyle görünüyor ki yorgunluk sadece modern çağın sorunu değil, tarih boyunca bu durumu yaşamış birçok insan var. Schaffner da "Yorgunluk hep vardı" diyor, "değişen sadece nedenleri ve etkileriydi".
Aslında 'enerjik' olma hissini nereden aldığımızı ve herhangi bir fiziksel zorlama olmadan birden nasıl tükendiğini, bunun bedensel mi yoksa ruhsal mı olduğunu, toplumdan mı yoksa kendi davranışlarımızdan mı kaynaklandığını hala bilmiyoruz.
Belki de bunların hepsi etkendir. Psikoloji - beden ilişkisi duygularımızın ve inançlarımızın fiziksel sağlığımız üzerinde etkili olduğunu gösteriyor. Örneğin duygusal sıkıntılar iltihap ve acıyı artırdığı gibi, bazı durumlarda nöbete ve körlüğe neden olabiliyor.
"Bir hastalığın sadece fiziksel mi yoksa ruhsal mı olduğunu söylemek gerçekten zor; zira çoğu zaman ikisi birden söz konusudur" diyor Schaffner. Rahatsızlığın psikolojik olması onun uydurma olduğu anlamına gelmez.
Sınırları belirlemek
Modern yaşamın yarattığı stresin etkilerini de kabul etmek gerekir. Schaffner, herhangi bir işin sınırları belirlemediğinde çoğu insanın kendisini fazla zorladığını ve "yeterince iyi olamama ya da beklentilere cevap verememe kaygısı şeklinde ortaya çıktığını" ifade ediyor.
Eposta ve sosyal medyanın enerji tükettiğini belirterek "Birçok bakımdan enerji tasarrufu sağlaması gereken teknoloji stres kaynağı haline geliyor" diyor. Bugün ofisten çıktığımız anda işimiz bitmiş olmuyor artık.
Tarih gösteriyor ki bu sorunun kolay bir çözümü bulunmuyor. Eskiden yorgunluk teşhisi konan insanlara yatak istirahati veriliyordu. Bugün duygusal tükenmişlik hissini gidermelerine ve yeniden enerji kazanma yollarını bulmalarına yardımcı olmak için bilişsel davranış terapisi uygulanabiliyor.
"Bunun çaresi kişiden kişiye değişir. Neyin enerjinizi tükettiğini, nelerin enerji verdiğini bilmeniz lazım" diyor Schaffner. Bazıları yoğun spora, bazıları ise kitap okumaya başvurabilir. "Önemli olan iş ile eğlence ve dinlenme arasına sınır koymaktır. Bunlar tehdit altında."(BBC Türkçe)
Yorumlar (0)
Gaziantep Sağlık Müdürlüğü soruşturma başlattı!
Kilis'in Elbeyli ilçesinde Suriye'den dönen Gaziantep'te özel bir hastaneye ait ambulansta esrar ele geçirilmesiyle ilgili haberde, haberiyle ilgili Gaziantep İl Sağlık Müdürlüğü tarafından yazılı açıklama yapıldı.14 Kasım 2018 15:23
Gaziantep’te bebek ölümleri ile mücadele
Gaziantep İl Sağlık Müdürlüğü tarafından yeni doğan ve bebek ölümlerini en aza indirebilme konusunda önemli bir yer tutan ‘Yeni doğan Canlandırma Programı (NRP) Uygulama Eğitimi’ düzenlendi.14 Kasım 2018 11:04
Anka'da "obeziteye dikkat" standı
Özel Gaziantep Anka Hastanesi tarafından halk sağlığını tehdit eden obeziteye dikkat çekmek ve insanları sağlıklı yaşama yönlendirmek için açılan stant büyük ilgi gördü.13 Kasım 2018 12:23
SANKO Multipl Skleroz (MS) Hasta Okulu” düzenlenecek
SANKO Üniversitesi Sani Konukoğlu Uygulama ve Araştırma Hastanesi’nde “Multipl Skleroz (MS) Hasta Okulu” düzenlenecek.12 Kasım 2018 15:16
Sadece üşütmekle zatürre olunmaz
Medical Park Gaziantep Hastanesi, Göğüs Hastalıkları Uzm. Dr. Demet Çetin Dünya Zatürre Günü dolayısıyla hastalık hakkında önemli uyarılarda bulundu.12 Kasım 2018 14:39
Gaziantep Medical Park’ta hayat durdu
Medical Park Gaziantep Hastanesi, Mustafa Kemal Atatürk’ü 80. Ölüm yıl dönümünde Saygı Duruşu ve İstiklal Marşı eşliğinde andı.10 Kasım 2018 13:02
Anka organ bağışına dikkat çekti
Özel Gaziantep Anka Hastanesi’nde “Organ ve Doku Bağışı Haftası” nedeniyle açılan stantta organ bağışının önemine dikkat çekildi.9 Kasım 2018 13:41
GAÜN Hastanesi’nde “Dünya Radyoloji Günü” kutlandı
Gaziantep Üniversitesi Şahinbey Araştırma ve Uygulama Hastanesi’nde Radyoloji Anabilim Dalı çalışanlarının “Dünya Radyoloji Günü” kutlandı.8 Kasım 2018 14:20
SANKO AVM’de organ bağışı bilgilendirmesi
SANKO Üniversitesi Sani Konukoğlu Uygulama ve Araştırma Hastanesi, 3–9 Kasım Organ Bağışı Haftası etkinlikleri kapsamında Sanko Park’ta bilgilendirme yapıyor.8 Kasım 2018 11:10
Hayata döndürdüğü çocuklarla yıllar sonra buluştu
Çocuk Hematolojisi Uzmanı Doç. Dr. Mesut Garipardıç yıllar önce tedavi edip hayata döndürdüğü lösemi hastası çocuklarla "2-8 Kasım Lösemili Çocuklar Haftası" etkinlikleri kapsamında yıllar sonra bir araya geldi.7 Kasım 2018 16:44
Hatem'de obezite cerrahisi ile sağlığına kavuştu
Gaziantep Özel Hatem Hastanesi’nde uygulanan obezite cerrahisi ile hastalar fazla kiloları ile vedalaşarak sağlığına kavuşuyor.7 Kasım 2018 11:42
Vedat Topçuoğlu Lisesi öğrencilerine organ bağışı semineri
Medical Park Gaziantep Hastanesi, Organ ve Doku Nakli Koordinatörü Anestezi ve Reanimasyon Uzm. Dr. Pınar Erdaloğlu 3-9 Kasım Organ Bağışı haftası etkinlikleri kapsamında Gaziantep Vedat Topçuoğlu Lisesi öğrencilerini bilgilendirdi.6 Kasım 2018 16:57
Şahinbey Belediyesi her konuda halkın yanında
Şahinbey Belediyesi, kekemelik sorunu yaşayan vatandaşlar için konuşma eğitim kursu açıyor.6 Kasım 2018 16:04