Paleo-Eskimolar, Modern Kuzey Amerikalılara Bol Miktarda Genetik Miras Bıraktı!
Özet
Antik zamanlardan kalan ve Paleo-Eskimolar olarak bilinen Arktik bölge avcı-toplayıcılarının, günümüzde Kuzey Amerika'da yaşayan popülasyonlara bol miktarda genetik miras bıraktığı keşfedildi.
İçlerinde Evrim Ağacı ekibinden Ezgi Altınışık'ın da bulunduğu bir ekip tarafından yapılan ve Dünya'nın en prestijli bilim dergisi olan Nature'da yayınlanan yeni bir araştırma, Sibirya'dan Kuzey Amerika'ya 5000 yıl kadar önce göç eden Arktik avcı-toplayıcıların günümüz Yerli Amerikalıları üzerindeki derin etkilerini ortaya koymayı başardı.
Her ne kadar bu insan grubu antik DNA ve arkeoloji çalışmaları nedeniyle yakından tanınıyor olsa da, daha önceki genetik araştırmalar bu grupların yerlerinin büyük oranda günümüzdeki Inuit, Yup'ik ve Aleutlar gibi Arktik bölgelerde yaşayan insanların atalarınca alındığını gösteriyordu. Yeni araştırma ise günümüzdeki Kuzey Amerikalıların birçoğunun bu antik popülasyondan dikkate değer miktarda genetik miras aldığını gösteriyor. Altınışık, araştırmalarının önemiyle ilgili Evrim Ağacı'na şöyle diyor:
Bu araştırmada biz ilk defa bölgenin tarihini geniş çerçevede modelledik: Hem Amerika kıtasının hem de Asya'nın Arktik kısmını kapsamayı başardık. Bu oldukça geniş bir açı. Araştırmamız, daha önceden bu konuda ileri sürülen modelleri temel alıyor. Ancak bizim yaklaşımımız sayesinde nihayetinde geniş bir bölgenin evrimsel ve genetik tarihine dair çok daha somut bir fikrimiz oldu.
Kuzey Amerika Göçü ve Paleo-Eskimolar
İnsanlar, Kuzey Amerika'ya ilk olarak günümüzden 14.500 yıl önce ulaştılar. Bundan bir sonraki ana dalga günümüzden 5000 yıl öncesine dayanıyor ve ikinci dalga olarak göç eden bu gruba Paleo-Eskimolar adı verilmektedir. Günümüzden 800 yıl kadar önce, günümüzdeki Inuit ve Yup'ik halkları Arktik boyunca bu Paleo-Eskimolar'ın yerini aldı. Günümüzden 700 yıl kadar öncesine varan arkeolojik kayıtlar, Paleo-Eskimo kültürünün tamamen yok olduğunu gösteriyor. Bu yok olan popülasyonun genetik mirası oldukça tartışmalı bir konu; çünkü birden fazla genetik araştırma, bu popülasyonun Kuzey Amerika toplumlarına pek az genetik miras bıraktığını ileri sürüyordu.
Yeni yayınlanan araştırmada ise araştırmacılar 48 antik insandan ve Sibirya, Alaska, Aleutan Adaları ve Kanada'da yaşayan 93 modern bireyden aldıkları genom verisini kullanarak, eldeki veriyi daha önceden yayınlamış veriyle kıyasladılar. Araştırmacılar yeni analiz yöntemleri kullanarak, antik ve modern çok sayıda popülasyonun kapsamlı bir genetik modelini çıkarmayı başardılar. Bu model sayesinde sözü edilen grupların birbirleriyle akrabalıklarını tespit etmek mümkün oldu. Max Planck İnsan Tarihi Enstitüsünden Stephan Schieffels şöyle diyor:
Araştırmamız sadece bu bölgeden gelen antik DNA verisini genişletmesi bakımından değil, aynı zamanda bu bölgedeki popülasyonların hepsini tek ve bütüncül bir modelle açıklayabiliyor olmak bakımından eşsizdir.
Paleo-Eskimoların Kuzey Amerika'daki İzleri
Araştırmacılar, tüm modern Amerikan Arktiği ve Chukotka popülasyonlarının dikkate değer bir kısmının genetik mirasının Paleo-Eskimolar'dan geldiğini göstermeyi başardılar. Bu insanlar arasında Yup'ik, Inuit ve Aleutlar gibi Eskimo-Aleut dilleri konuşan popülasyonlar ile Athabaskan ve Tlingit dilleri gibi Na-Dene dillerini konuşan popülasyonlar bulunuyor. Bu ikinci grup, Kanada'da, Alaska'da ve hatta ABD'nin aşağı 48 eyaletinde yaşıyorlar.
Araştırmacıların analizine göre Paleo-Eskimolar, günümüzden 5.000 ila 4.000 yıl önce Alaska'ya varmalarından kısa bir süre sonra, güneyli yerlilerin atalarına daha benzer olan popülasyonlar ile çiftleştiler. Aleut Adaları ve Athabaskan toplumlarının ataları, genetik miraslarını doğrudan bu iki grubun karışımından almaktalar. Araştırmacılar aynı zamanda Inuit ve Yup'ik insanlarının atalarının en az 3 defa Bering Boğazı'nı geçtiklerini gösterdi: İlki Paleo-Eskimolar'ın Alaska'ya geçişi , ikincisi Eski Bering Denizi civarında yaşamış toplumların atalarının geçişi, sonuncusu ise Thule kültürünün yeniden Alaska'ya geçişi. Yupik ve Inuit ataları, Chukotka bölgesinde muhtemelen 1000 yıldan uzun bir süre boyunca kaldılar ve burada, günümüz Chukchi ve Kamchatka yerli halklarıyla çiftleşerek karıştılar.
Paleo-Eskimo atalarından kalan genler günümüzde özellikle Na-Dene dillerini konuşan Athabaskan ve Tlingit komünitelerinde yaygındır. Bu gruplar, Alaksa, kuzey Kanada ve ABD'nin batı kıyılarında ve güneybatı yaşarlar. Harvard Tıp Fakültesi ve Howard Hughes Tıp Ensititüsünden David Reich şöyle diyor:
Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.Kreosus
Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.
Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.Patreon
Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.
Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.YouTube
YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.
Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.Diğer Platformlar
Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.Giriş yapmayı unutmayın!
Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.
Son 7 sene boyunca Paleo-Eskimolar'ın günümüzde Kuzey Amerika'da yaşayan toplumlara genetik miras bırakıp bırakmadığı tartışma konusu olmuştur. Araştırmamız, bu tartışmaya son noktayı koymakta ve Paleo-Eskimolar'ın Na-Dene dillerini yaydığına yönelik teoriyi güçlendirmekte.
En şaşırtıcı verilerimizden birisi, iç Alaska'da bulunan antik bir Athabaskan yerleşimi olan Tochak McGrath'ten elde ettiğimiz antik DNA'dan geliyor. Burada yerel komünite ile ortaklaşa çalışarak 700 yıl öncesine ait 3 bireyden veri toplamayı başardık. Kuzey Amerika'da Paleo-Eskimo kültürünün yok olmasından hemen sonra yaşamış olan bu 3 bireyin kalıntılarını bulduk ve bunların günümüzdeki Athabaskan bireylerinde görülen ile birebir aynı iki genetik soy hattı bileşenine sahip olduğunu gösterdik. Bu bireyler, genetik miraslarının %40 civarını Paleo-Eskimolar'dan almaktadır.
Arkeoloji ile Genetik Biliminin Güç Birliği!
Araştırmacılar bu makalenin, uzun süredir cevaplanamayan arkeolojik soru işaretlerinin cevaplanmasında genetik verilerin ne kadar değerli olduğunu göstereceğini umuyorlar. Ostrava Üniversitesinden Pavel Flegontov şöyle diyor:
Bu popülasyona neler olduğunu tespit etmek, sadece arkeolojik verilere bakılarak yapılabilecek bir şey değildi. Genetik verileri, arkeolojik verilerle birlikte değerlendirerek bu bölgedeki insanların antik tarihine dair bilgilerimizi anlamlı bir şekilde geliştirmeyi başardık. Bering Boğazı'nın her iki tarafındaki halkların da sahip oldukları karmaşık gen akışları nedeniyle önümüzde oldukça zor bir analitik problem vardı. Bu olayların sırasını yeni modelleme teknikleri sayesinde netleştirerek, bu bölgedeki insanların tarihiyle ilgili benzer problemleri çözebileceğimizi umuyoruz.
Altınışık, bulgularının bu tartışmanın taraflarını nihai olarak ikna edip etmeyeceğiyle ilgili düşüncesini Evrim Ağacı'na şöyle anlatıyor:
Sonuçlarımızın yeterince ikna edici olduğunu düşünüyoruz. Tabii ki yanıtlanması gereken çok sayıda soru var; her yeni cevap, yeni sorular doğuruyor. Örneğin bölgede henüz antik bireylerin tamamının genomu örneklenmiş değil. Dolayısıyla, yeni örnekler geldikçe, Kuzey Amerika insanlarının tarihine yönelik bilgilerimiz daha da netleşecektir. Ancak bu makalede geliştirdiğimiz metodolojinin ilerleyen çalışmalar için bir omurga görevi göreceğini düşünüyoruz.
Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
İlginizi Çekebilecek Sorular
- Robert E. Cornish' in, Mayıs 1934 yılında 2 ölü köpeği diriltmeyi başardığı doğru mu?
- Siyahiler neden sarıhummaya bağışıklık gösterir? Bu bağışıklık nasıl oluşmuştur?
- En uzun molekül nedir?
- 9
- 7
- 3
- 2
- 1
- 1
- 1
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 10/08/2022 16:45:04 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/662
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
- Bilim Ağacı> Sosyal Bilimler> Antropoloji> Arkeoloji (Arkeolojik Antropoloji)> Tarihsel Arkeoloji
- Bilim Ağacı> Sosyal Bilimler> Antropoloji> Evrimsel Antropoloji> Biyolojik Antropoloji> İnsan Evrimi
- Bilim Ağacı> Doğa Bilimleri> Biyoloji> Biyoenformatik> Antik DNA
- Genetik Arkeoloji Antik Dna Moleküler Biyoloji Ve Genetik Kuzey Amerika