M. Sigman ve D. Ariely’nin araştırmalara dayanan TED konuşmasında bu konu inceleniyor.
Konuşma yedi ay önce kaydedildiği için alt yazıları henüz Türkçe’ye çevrilmemiş.
Ben burada bir özetini vereceğim.
***
Araştırmacılar 10 bin kişilik bir topluluğa “ Eyfel kulesi kaç metredir? “ diye sormuşlar.
Tek tek her katılımcının cevabını alıp ortalamasını bulmuşlar.
Sonra topluluktan beş kişilik gruplar halinde tartışmaları ve ortaklaşa vardıkları sonuçları bildirmeleri istenmiş.
Bu beşer kişiden oluşan grupların verdiği cevapların ortalaması , tek tek verilen cevapların ortalamasından daha doğru çıkmış.
***
Araştırmacılar buna benzer deneyleri, değişik gruplarda ve daha tartışmaya açık , ikilemler içeren, sorular sorarak tekrarlamışlar.
Sonuç aynı.
Birbirine zıt düşüncede beş kişiden oluşan küçük grupların iki dakikalık tartışmalarından sonra bile, varılan sonuçlar, tek tek verilen cevaplardan daha doğru veya uçlardan uzak bulunmuş.
Bu yöntemle, rastgele seçilen dört küçük grubun sonucu, 5000 kişinin ortalamasıyla hemen hemen aynı çıkıyormuş.
Araştırmacılar bu “gruplar topluluğu” kavramının demokrasiyi iyileştirebileceğini düşünüyorlar.
Bu amaçla yazdıkları makale ünlü Nature dergisinde yayınlanacakmış.
***
Demokrasilerde herkesin bir oy vermesi kutsal bir hak gibi görülür.
Bu nedenle oylama sistemlerinin sorunları pek seslendirilmiyor.
Brexit sonucunu , Trump’ın seçilmesini ve Avrupa’da aşırı uçtaki partilerin şaşkınlık veren başarıları nı gördük.
Artık “Demokrasiyi nasıl daha iyiye götürebiliriz?” sorusunu tartışmaya açmalıyız.
Daha iyi demokrasi iddiasıyla önerilen çeşitli seçim sistemleri var.
Kasım ayında Strazburg’da yapılan Dünya Demokrasi Forumunda bir Lab/Çalışma Grubu “ Making Votes Count More / Oy Vermeyi Daha Etkili Hale Getirme“ üzerineydi.
Forumda “Random Sample Voting / Rastgele Seçilmişlerin Oy Vermesi” gibi yöntemler anlatıldı.
Yeni seçim sistemlerinin ülke çapında uygulanması, ancak gerçek demokrasiyi hedefleyen, iyi niyetli politikacılar sayesinde gerçekleşebilir.
Bazı ülkeler bu yönde, bize hayal gibi gelen, adımlar atıyorlar.
Yeni Zelanda, Ontario /Kanada, İskoçya/İngiltere son yıllarda Almanya’nın sistemini kabul etti .
Almanya’nın “Personalisierte Verhaeltniswahl / Mixed Membership Porportiona/ Karışık Üye Oranlı“ sistemi çoğunluk ve nisbi temsil sistemlerini, bana göre, en uygun biçimde birleştiren bir sistem
Bu yeni modeller, yerel, parti içi, dernek seçimleri gibi ortamlarda denebilir, adım adım ilerlemenin yolu açılabilir.