

Karakoyunlular Devleti|
Kategori : Türklerin Tarihi
Karakoyunlular Devleti
Yıldırım Bayezid ile Timur arasındaki savaşa Karakoyunlular sebep olmuştu.
Karakoyunlu Türkmenleri, oğuzların Yıva, Yazır, Döğer, Avşar gibi boylarından oluşuyordu. Bunlar XIII. yüzyıl sonlarına doğru doğudan gelip ErbilNahcivan bölgesi arasında yurt tutmuşlardı. XIV. yüzyıl ortalarında İlhanlı Devleti parçalanırken Karakoyunlular, Erzurum, Erciş, Musul dolaylarında bağımsız bir birlik meydana getirdiler. Başlarında, Baranlı oymağının beyleri olan Bayram Hoca, Murat Hoca ve Mısır Hoca kardeşler vardı. En büyükleri ve başbuğları Bayram Hoca idi. Bayram Hoca 1380'de ölünce başa geçen oğlu Kara Mehmed, bağımsızlıklarını tehdit eden Mardin'deki Artukoğlu'nu yenmiş, Timur'un öncü kuvvetlerini durdurmuş ve 1388'de Tebriz'i almıştı. Tebriz'i başkent yaptı.
Kara Mehmed Bey 1389 yılında öldürüldü ve yerine oğlu Kafa Yusuf geçti. Devletin gücünü arttıran, kendi adına para bastıran Kara Yusuf, Osmanlılarla ve Memlûklerle yakın ilişkiler kurdu. Timur'a karşı mücadelesinde Osmanlılardan ve Memlûklerden destek görmüş, fakat yine değeri çekilmek zorunda'kalmıştı. Timur, AltınOrdu Devleti' yle savaşırken, bıraktığı yerlerin bir kısmını geri aldı. O sırada Bağdad meliki bulunan Ahmed Celâyir deTimur'un baskısı karşısında Kara Yusuf'a sığınmıştı. Ama Timur'un baskısı ağırdı ve tu durumda ikisi de Osmanlı padişahı Yıldırım Bayezid'e sığınmak ve ondan yardım istemek zorunda kaldılar. Timur'la Yıldırım Bayezid arasında 1402'de yapılan Ankara Savaşı'nın sebeplerinden biri de budur.
Timur'un ölümünden sonra Kara Yusuf tekrar devletinin başına geçti, Irak'ın büyük bir kısmını zaptetti. 1406'da, kaybettiği bütün toprakları geri aldı, ayrıca Erzincan'ı da işgal etti. 1409'da Mardin'de Artukoğullarının hâkimiyetine son verdi. Azerbaycan, Tebriz, Kazvin ve Sultaniye'yi de ele geçirdi. Eski müttefiki Ahmed Celâyir'le arası açılınca onunla da savaştı ve mağlup ederek Bağdad'a ve bütün Irak'a hâkim oldu. Bu savaşta Ahmed Celâyir ve oğullarından biri ölmüştü. Kara Yusuf 1420 yılında Tebriz yakınlarındaki Saidâbad mevkiinde öldü ve cenazesi Erciş'e götürülerek oradaki türbesine gömüldü. Kara Yusuf öldüğü zaman oğulları Şah Mehmed Bağdad'da, İskender Kerkük'te, Ispend Adilcevaz'da, Ebu Said Erzincan'da, Cihanşah ise Sultaniye'de hüküm sürüyorlardı. Kara Yusuf'un yerine üçüncü oğlu iskender geçti.
Kardeşler arasında dayanışma olmadı ve devlet zayıfladı. Timuroğullarf ndan Şahruh Azerbaycan'ı işgal etti ve Cihanşah Bağdad'a çekildi. Şahruh Horasan'a dönünce İskender Azerbaycan'ı geri aldı ve Karakoyunlu hükümdarı durumuna geldi. Fakat kardeşler arasındaki anlaşmazlık sürüp gidiyordu. Şahruh da Azerbaycan'ı bırakmak niyetinde değildi ve tekrar savaş açtı. Mağlup olan İskender 1436'da Osmanlı sınırını geçip Tokat'a sığınmak zorunda kaldı. Şahruh, Azerbaycan ve, Erran bölgeleri idaresinin kendisine bağlı kalacağını söyleyen Cihanşah'a verdi. Cihanşah'ın saltanatı 31 yıl sürdü ve bu süre içinde önemli fetihlerde bulundu. Gürcistan üzerine başarılı seferler düzenledi. Şahruh'un ölümünden sonra hâkimiyet sınırlarını güneyde Kirman'dan, kuzeyde Dağıstan ve Gürcistan'a, doğuda Kazvin'den, batıda Musul, Mardin ve Erzincan'ın ötesine kadar uzatmış, büyük bir imparatorluk haline gelmişti.
* Aynı boydan gelen Akkoyunlular, Karakoyunlular Devieti'ni ortadan kaldırıyor:
Fakat Cihanşah iktidarının son yıllarında eski başarılarını gösteremedi. Karakoyunluların asıl düşmanları ve rakipleri Akkoyunlular'dı. Akkoyuniular daima Timur'dan yana, Karakoyunlular ise Osmanlılardan yana olmuşlardı. Gittikçe kuvvetlenen Âkkoyuniuların hükümdarı Uzun Hasarfla Cihanşah arasında, Mardin'de (1457) yapılan savaşı Uzun Hasan kazandı.
Cihanşah'ın bu yenilgisinden sonra ülkede karışıklıklar çıktı. On yıl sonra Uzun Hasan'lâ tekrar karşılaştı ve bu çarpışmada öldü. Cihanşah'ın ölümünden sonra yerine Hasan Ali geçti, artık ülke Akkoyunluların hâkimiyetine geçmişti. İki yıl içinde (1469'da), Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan, Karakoyunlu Devieti'ni yıktı ve tamamen kendisine bağladı.
Karakoyunlular Devleti yazısı toplam 6621 defa okundu
Sayfayı Yazdır Arkadaşına Gönder
Bağlantılı Yazılar