Rhesus macaquest türü maymunlarda kalori kısıtlamaları üzerine yapılan çalışmalardaki son haberlere göre, az yiyen maymunlar daha sağlıklı görünüyor ama yaşam süreleri artmıyor.
Yeni yapılan araştırma, kalori kısıtlamasıyla maymunların hayatını uzatmaya çalışan insanların şevkini kırabilir. Labaratuarda, üzerinde kalori kısıtlaması yapılan kobaylar, obur hemcinslerine kıyasla %35 daha uzun yaşıyorlar ve bu maymunlar üzerine yapılan bir önceki araştırma "rhesus macaques" hakkında yapılan araştırmalar diyet uygulayan primatların yaşam sürelerinin somut bir şekilde yükseldiğinin ipuçlarını gösterdi. Macaques üzerinde gerçekleştirilen uzun soluklu ve kapsamlı çalışmalar ortaya daha nüanslı bir tablo çıkarıyor.
Nature'da 29 Ağustos'ta yayınlanan, NIA'da (National Institute on Aging) sergilenen araştırmalar gösteriyor ki, kalori kısıtlamasının sağlık açısından bazı faydaları olabilir ama farkedilir bir diyetten fazlası, yaşam süresini arttırmıyor.
Araştırmada yer almayan Michigan Üniversitesi'nden genetik bilimci William Swindell'ın söylediğine göre, buluş muhtemelen kalori kısıtlaması için kullanılan deneğin değiştirilmesi gerektiğini işaret etmiştir. Artan ömür uzunluğu, kalori kısıtlamasının bir sonucuydu (kalori alımının %10'dan %40'a kadar düşmesi), 20.yy başlarında araştırmacılar labaratuar hayvanlarının sıçanlar, fareler ve yuvarlak solucanlar da dahil olmak üzere diyetlerini kısıtlamaya başladılar.
Bu günlerde, bilim insanları diyetin sağlık açısından yararlarına da odaklanmış durumdalar ve görüldüğü üzere kalori alımının azaltılması, ikinci tür diyabet ve kanser olma riskini de azaltıyor. Bununla birlikte, NIA araştırmacısı olan Julie Mattison hayvanlarda görülen faydaların insanlara aktarılamayabileceğini söyledi.
Maymunlar, deney sıçan ve farelerinden daha uzun yaşarlar ve üzerinde cok çalışma yapılan ve genetikleri aynı olan kemirgenlerin tam tersi, insanlar gibi genetikleri farklıdırlar. 1980li yılların sonuna doğru Winconsin ve NIA Üniversiteleri'ndeki gruplar, gözetim altında ömür süresi 27 yıl olan rhesus macaques maymunlarının üstünde kalori kısıtlamalarının etkileriniı görmek için iki ayrı çalışma düzenledı. Winconsin Üniversitesi'nin grubu 20 yıllık sonuçlarını ilk olarak 2009'da yayınladı.
Anestezi gibi yaşlılık sonucu olmayan ölümler analizden çıkarıldıktan sonra kontroldeki maymunların kolesterol kısıtlamasındaki maymunlara oranla 3 kat daha çok yaşlanmadan öldüğü görüldü. Kalori kısıtlamasındaki maymunlar kalp hastalıkları, kanser ve diyabetten daha az hastalandılar. Tam tersine, yeni çıkan NIA sonuçları kolesterol kısıtlaması içindeki ve kontrol altındaki hayvanlar arasında ölüm oranı arasında fark olmadığını gösterdi.
Birbirleriyle çelişen sonuçların net olamamasının nedeni, kalori diyeti yapan maymunlara uygulanan diyet çeşitleri ve farklı yiyeceklerdi. Winconsin grubu, diyetlerini en doğal besinleri kullanarak oluşturdular ve sabah saatleri içinde maymunları kısıtlamadan yemek verdiler. Doğal olarak bu kontrol grubunun kiloları fazla çıktı. Diğer taraftan NIA grubu maymunlarının sağlıklı kiloda kalacaklarından emin olacak şekilde onları tüm yemeklerle ve kısıtlı şekilde besledıler.
Winconsin araştırmacılarının çalışmasını obezitenin talihsiz bir göstergesi olarak gören Colman, çalışmaları bir araya getirince, çok geniş bir yelpazede maymun diyetlerini sergilediklerini söyledi. Swindell, maymunların genetiklerinin çeşitli olması da farklı ömür sürelerinin olmasında rol oynayabilir demişti.
Fare araştırmasına daha yakından bakınca her cins farenin kolesterol kısıtlamasına uzun yaşayarak cevap vermediği öne sürüldü: Swindell’innot ettiği üzere, bazıları ortalama aynı zamanda ve bazıları daha da kısa sürede öldü.
Yaşam sürelerinin farklı olması bir yana, iki çalışmada kayda değer şekilde kolesterol kısıtlamasının maymunlar üzerindeki benzer faydaları bulundu. Her ikisi de kolesterol kısıtlama diyetleri sonucu tümör oluşma riskinin azaldığını, kalp hastalıklarının da azaldığını kanıtlamıştır ve daha iyi bir kan şekeri kontrolü olduğunu buldular.
Her iki çalışmada ayrıca bu kalori kısıtlamasının beyin gelişimini yavaşlattığını bulundu. Winconsin araştırmacıları kolesterol kısıtlaması altındaki maymunların yaşla bağlantılı olan beyin körelmesinin azaldığını buldukları sırada NIA grubu daha önce kalori kısıtlamasının macaques üzerindeki belirtileri önlediğini yayınladı.”Winconsin grubunun 2009 yılı ilk yazarı Ricki Colman, söylediklerimizin bir çok bakımdan gerçekten aynı olma durumunu sevdiğiğni söyledi. Colman, kolesterol kısıtlamasının ömür uzunluğunu teşvik etmesinin büyük ilgiyi çekebilecek olmasına rağmen, sağlık yararlarının daha önemli olduğunu belirtti. ”Önemli olan sonsuza kadar yaşamak değil, daha sağlıklı yaşamaktır“ dedi.
NIA projesinde buna rağmen araştırmacılar maymunları kolesterol kısıtlamasına 1-14 yaş aralığında“yeni başlayan” macaquesler, ve 16-23 yaş arası “eski başlayan” kolesterol kısıtlaması altındaki maymunlar olarak ayırdılar, ve sağlık açısından yararlarının, maymunun cinsiyetine ve kolesterol kısıtlamasına kaç yaşında başladığına bağlı olduğunu buldular. Geç yaşta başlayan maymunların trigliserid ve kolesterol seviyeleri düşük çıktı, erken yaşta başlayan maymunların ise tam tersi bu avantajı göstermediği görüldü.
NIA takımı kanser durumuna, diyabete, kemik ve eklem iltihabı ve kalp ve damar hastalıklarına baktıkları zaman, yaşlı başlayan maymunlar ve kontroller arasında farklılık göremediler; sadece genç yaşta kolesterol kısıtlamasına başlayan hayvanların yarar sağladığı ve daha geç yaşlarda hastalandıkları görüldü. Şimdilik her iki memeli çalışmaları da devam edecek ve NIA ile Winconsin Üniversitesi'ndeki araştırmacılar, diyet içeriği ve genetik gibi hangi değişkenlerin kolesterol kısıtlamasındaki hayvanları sağlık açısından etkilediğini belirlemek için birlikte çalıştılar.
En eski araştırmada “sağlığı göz önünde bulundurma ve uzun yaşama odaklan” diyen Texas Sağlık Bilimi Merkezi San Antonio'daki Steven Austad, çalışmadaki Nature açıklamalarını kendisi yazdı fakat araştırmalara katılmadı. NIA “Maymunlar daha az diyabet ve kansere yakalandılar ve hala bu daha uzun bir yaşam demek değildir" dedi. “Son cevabımızı daha vermedik “ diyen Colman, çalışmaların halen devam ettiğini belirtti.