-
sidewinder nato kodlu kısa menzilli havadan havaya füzenin (aam) asıl adı. ilk türevi 1950'lerde üretilmiş, 2007 itibariyle daha uzun yıllar (aim9x) kullanımda kalacağı öngürlmektedir.
arm konumuna getirildiğinde, pilot, "missile tone" adıyla bilinen rezil ve sürekli bir ses duyar. eskiden bu sesin birden yükselmesi, füzenin hedefe kilitlendiği anlamına gelir ve füze ateşlenirdi. günümüzdeyse aynı ses halen kullanılmakta, ancak hedefe kilitlenme bilgisi hud'dan alınmaktadır.
ilk versiyonlarının lambalı olduğunu öğrenmek beni oldukça şaşırtmıştı.
entry birleştirme:
----------------------
1.
tahminlere göre dünya çapında 270 adet uçak düşürmüştür.
2.
(bkz: #11302902)
-
kızılötesi güdümlü bir füzedir. yani, hedefini yaydığı ısıya yönelerek bulur. 1950'li yılların başlarından günümüze değin sürekli geliştirilen bir füze olmuştur. günümüzde kullanılan en güncel aim-9 versiyonu aim-9x'tir. 1978 yılında satışına başlanan aim-9l modeliyle birlikte hedefin sadece arkasından atılma zorunluluğu ortadan kalkmış, füze hedef uçağa her türlü konumdan atılabilir olmuştur. l modelinden sonra geliştirilen m modeline geliştirilmiş bir hedef bulma algoritması, kızılötesi karıştırmanın etkilerini azaltan bir kademe ve daha az gaz çıkaran roket motoru eklenmiştir.
hem hava-hava, hem de hava-yer görevi yapan uçaklarda bu füze -genelde- bulunur.
versiyon harfi nato fonetik alfabesine göre söylenir. aim-9l (aim-9 lima), aim-9m (aim-9 mike)...vs gibi.
askeri jargonda bu füzeye "fox 2 (fox two)" da denir.
-
ilk versiyonlarının lambalı olmasının sebebi füzenin olası bir nükleer patlamadan etkilenme ihtimalini azaltmaktır.
-
aim-4 füzelerinin yetersizliği ve yüksek maliyeti karşısında geliştirilmeye 1950'lerde başlanmıştır.
ilk deneyimi, f-86 sabreler üzerinde, mig-15 ve mig 17'lere karşı olmuştur. 5km'den biraz daha uzun olan menzili, günümüzde 25km'lere kadar gelebilmiştir. aim-9c modeli istisna olmak üzere, tüm modelleri infrared güdümlüdür. c modeli ise, yarı aktif radar güdümlüdür ki bu yakın muharebe için tasarlanmış bir füzenin hassaslığını düşürmekte ve manevra kabiliyetini uçağınkiyle kısıtlamaktaydı.
kullanımda olan son modeli aim-9x block ii, hareketli bir infrared kamera, kaska monteli nişangah uyumluluğu, manevra kabiliyetini arttıran itki yönlendirme tvc kabiliyeti ve veri bağlantısı sayesinde atış sonrası kilitlenme özgürlüğü, aim-9x serisinin yenilikleri.
-
türk hava kuvvetleri f-16 ları tarafından düşürülen mi-8 ve mig-23 füzenin x modeli ile düşürülmüştür.
-
117 tane daha alıyormuşuz.
http://www.fool.com/…-of-sidewinder-missiles-t.aspx
-
air intercept missile-9. neredeyse tüm batı menşeli uçaklar tarafından taşınabildiği için acmi podları bu füzenin geometrisine sahip olacak şekilde tasarlanmıştır. bu sayede acmi podunun bulunduğu istasyonun simetriğinde aim-9 taşındığı durumlarda aerodinamik denge korunmuş olur.
-
(bkz: operation desert storm) sırasında bu füze flarelara takılmamak adına daha sıcak olan hedefi reddetmek üzere programlanmıştı. ancak sovyet yapımı flarelar daha yavaş yanıp çoğu kez hedefin jet motorlarından daha soğuktu. bu nedenle sıcak olan jet değil daha soğuk flare takip ediliyordu.
-
f-18'den ateşlenen aim-9x suriye yakın destek uçağı olan 30 yıllık bir su-22'yi vuramamıştır. f-18 ardından bir amraam ateşlemiş ve uçağı düşürmüştür.
-
öncelikli olarak av önleme uçakları olmak üzere batı bloku savaş uçaklarının kullandığı havadan havaya silahtır. tip kodu air intercept missile-9 (aim-9), ismi ise sidewinder'dır.
özellikle yakın hava muharebelerinde (bkz: dogfight) favori bir silahtır. ısı güdümlüdür. hud*sembolojisi çember şeklindedir. çember silahın görüş alanını gösterir. silah radar kilidine ihtiyaç duymamaktadır. aim-9 pilot tarafından seçildiğinde seçili olduğunu sesli ikaz ile pilota bildirir. hedef uçak semboloji içerisine alındığında ise sesin seviyesi yükselerek aim-9 pilota "ben hazırım" ikazı verir.
silah, hedef uçağın nozuldan* bıraktığı ısıya güdümlenir. güneş ise açık bir havada aim-9'a "ben de buradayım; bana da yönelebilirsin" diyebilir.
"p"* modelleri modernize edilmemiş f-4 uçakları tarafından kullanılırken "l"* ve "m"* modelleri f-16'ların yakın hava muharebe silahlarıdır. "p" modellerinin sembolojileri "l" ve "m" modellerine nazaran daha küçüktür. bu yüzden "p" modellerinin isabet başarısı pilotun yeteneğini fazlasıyla gerektirirken "l" ve "m" modelleri pilota daha fazla tolerans gösterir.
yeni versiyonlarında aim-9 sembolojisi kaska entegre edilmiştir. bu sayede hedef; tehdit uçağa göre 89°'lik bir açıda olsa bile pilotun kask vizörünü hedefe yöneltmesi, diğer bir deyişle hedefe bakması silahın angaje olması için yeterlidir.
sadece av önleme uçaklarında değil, a-10 thunderbolt gibi yakın hava destek veya av bombardıman uçaklarında da savunma amaçlı kullanılabilir.
edit : imla.