Empati becerisi geliştirme, birçok insanın uygulaması gereken bir süreçtir. Empati, başkalarının duygularını, durumlarını veya motivasyonlarını anlamak ve içselleştirmek anlamına gelir. Aynı zamanda kişinin diğer nesnelere karşı duygularını yansıtmak için de kullanılır. Bu yetenek, olumlu amaçlar için kullanıldığında iş birliğini, üretkenliği ve refahı artırır ve kötü amaçlar için kullanıldığında manipülasyon şeklini alır. Empati, diğer kişinin konumunda durarak bu kişinin duygu ve düşüncelerini doğru bir şekilde anlama yeteneğidir. İlişkiler, daima empati yoluyla gelişir. Bu açıdan insanlar arasındaki savaş zamanla azalır ve kaybolur. Bu şekilde kişi, başkalarının nasıl tepki verdiğini bilir ve buna göre hareket eder. Dolayısıyla önce kendi mutluluğumuz ve sonrasında da sosyal ilişkilerimizin sağlığı için empati becerisi geliştirme ve bunu sürekli uygular hale getirme oldukça önemlidir.
Empati Becerisi Nedir?
Basitçe söylemek gerekirse; empati becerisi, diğer kişinin pozisyonunu alma ve diğer kişinin duygularını anlama yeteneğidir. Ayrıca fiziksel boyutlara veya deneyime ihtiyaç duymadan, düşünce boyutunda algılananın genişletilmesine de olanak tanır. Empati, iletişimin kalitesini artıran ve diyaloğu geliştiren bir beceridir. Bu, bilişsel ve duygusal düzeyde gerçekleşir. Diğer bir deyişle, önce karşınızdaki insanı anlarsınız ve sonra karşınızdakinin duygularını hissedersiniz. Bunun yanı sıra empati, başkalarıyla sosyal bağlantılar kurmanıza yardımcı olur. Bir sosyal destek ağına sahip olmak başlı başına faydalıdır. Aynı zamanda yalnızlığı engeller, kardiyovasküler hastalık, bağışıklığın azalması ve depresyon gibi sağlık sorunlarının risklerini azaltır. Empati olmadan, insanlar birbirleriyle ilişki kurmakta veya diğer bireyin çıkarlarını düşünmekte zorlanırlar ve dolayısıyla da ilişkiler zarar görür. Bu sebeplerden dolayı empati becerisi geliştirme sürecine gidilmelidir. Bu noktada ise empati eğitimi almayı düşünmek, doğru ve faydacı bir karar olabilir.
Empati becerisi gelişimi nedir?
Empati, sosyal düzeni ve iş birliğini korumaya yardımcı olan güçlü bir beceridir. İnsanların başkalarını anlamalarını ve onlarla ilişki kurmalarını sağlayan mekanizmadır. Empati, yakınlık, güven ve aidiyet için gerekli bir öncüdür. Ayrıca başka kişilerin acılarına göz yummayı zorlaştırır. Empatik insanlar birtakım yararlardan faydalanabilirler. Empati genellikle özgecil davranışı teşvik eder ve empati temelli nezaketin iş birliğini ve bağışlamayı artırdığı, ilişkileri güçlendirdiği, saldırganlığı ve yargılamayı azalttığı ve hatta zihinsel ve fiziksel sağlığı iyileştirdiği gösterilmiştir.
Empati Becerisi Geliştirilebilir Mi?
Empati yeteneği doğuştan gelir ve gelişmeye açıktır. Araştırmalar, bebeklerin empati becerilerinin doğuştan geldiğini ve yüksek olduğunu göstermiştir. Ancak geliştirmeye çalışmadığınızda bu yeteneğiniz zayıflayabilir. Bu noktada empati becerisi geliştirmeyi istemeli, kendinizi iyi tanımalı ve anlamalısınız. Her şey gibi empati becerisi geliştirme de emek ve sabır isteyen bir süreç olabilmektedir. Öncelikle aktif ve önyargısız bir dinleyici olmalısınız bu sayede iletişimin temeli sağlıklı ve güçlü olur. ‘Nasılsın, nasıl hissediyorsun? Senin için ne yapabilirim?’ gibi sorulara aldığınız cevaplarda öğrendiklerinizi yorumlayıp doğru yere koymalısınız. Üstelik bu sayede empati yeteneğinin yanı sıra iletişim, problem çözme, çatışma arabuluculuğu, olaylara farklı açılardan bakabilme gibi sosyal beceriler de gelişir.
Empatide En Önemli Unsur Nedir?
Empati çok boyutlu bir yapıdır ve başkalarının duygusal durumlarını algılama, anlama ve hissetme yeteneğini gerektirir. Çoğu modele göre empati en az üç temel bileşenden oluşur. Bu unsurlar, yüz ifadeleri, perspektif alma ve duygusal bileşenlerdir. Bunlardan ilki olan yüz ifadeleri, konuşma veya davranış gibi farklı iletişimsel ipuçları yoluyla kişinin kendisindeki ve diğerlerindeki duyguları tanıma yeteneğidir. Zihin teorisi olarak da adlandırılan perspektif alma ise benlik ve diğerleri arasındaki temel ayrımı koruyarak başka bir kişinin bakış açısını devralma yeterliliğini tanımlar. Duygusal bileşen, duygusal durumların başkalarıyla paylaşılması veya başkalarıyla benzer duyguları deneyimleme yeteneğidir. Empati becerisi geliştirme sürecinde ise bu üç unsur oldukça önemlidir.
Empatik İletişim Yeteneği Nasıl Gelişir?
Birçok insan için empati kurmak zorlayıcı olsa da uzmanlar son derece çok kolay ve konforlu olduğunu vurgulamaktadır. Empati becerisi geliştirme yolları aşağıdaki şekildedir:
- Çözülmemiş soruları yöneltmek
- Hızlı bir şekilde yorum yapmamak
- Ön yargısız olmak, yargıya varmadan önce uzunca bir süre beklemek
- Kendi duygu ve düşüncelerinizi anlamaya çalışmak
- Geçmişten ders çıkarmak
Empati becerisi geliştirme, olayların ve eylemlerin doğal olarak akmasına izin vererek başarılabilir. Bunu en kolay yolu, diğer insanlara ilgi göstermektir. Bu yüzden kendi ilgi alanlarınızı ve hedeflerinizi biraz arka plana atmayı öğrenmelisiniz. Başkalarına isteklerinin ve ihtiyaçlarının ne olduğunu sormanız da önemlidir. Ayrıca başkalarını dinlemek için zaman ayırmalı ve kendinizi onların dünyasına bırakmalısınız. Ancak kendi kararınızı veya düşüncenizi bunun dışında bırakmaya çalışmanız gerekir. Ne de olsa, karşınızdakinin zihninde neler olup bittiğini anlamak istiyorsunuz. Bu prosedürü ne kadar sık uygularsanız, o kadar empatik olabilirsiniz.
Empati Becerisi Geliştirme Yolları
Empati becerisi geliştirme yolları için ilk olarak insanlar duygularını size açtıklarında, bunu onlarla özdeşleşmeniz ve onlara karşı savunmasız kalmanız için bir fırsat olarak görebilirsiniz. Sorunu hemen çözmeye çalışmadan nereden geldiklerini anlamak için onları aktif olarak dinlemek için zaman ayırmalısınız. Tam olarak onların konumunda olmayabilirsiniz. Ancak benzer duygu ve hislere sahip olduğunuz bir zamanı hayal edebilir veya düşünebilirsiniz. Olumsuz duygular ve durumlar hakkında konuşmak kolay olmasa da fırsat doğduğunda bunu yapmak için kendinizi eğitmek duygusal zekanızı da artırır. Aynı zamanda empati becerisi geliştirme sürecinde diğer insanların nasıl yaşadığını öğrenmeniz de önemlidir. Bunun için farklı geçmişlere sahip insanlardan makaleler ve kitaplar okuyabilir, bir sosyal organizasyonda gönüllü olabilir veya yeni bir iş arkadaşınız ya da tanıdığınız ile sohbet etmeye başlayabilirsiniz. Çünkü mevcut sosyal çevrenizin dışındakileri merak etmek, onlarla dürüst ve ön yargısız bir iletişim kurmak ve onların hayatlarını öğrenmek, empati kurma yeteneğinizi geliştirir.
Empati becerisi geliştirme sürecinde başarılı olmak ve empatiyi etkili bir şekilde kullanmak için kendi bakış açınızı bir kenara bırakmanız ve olaylara diğer kişinin bakış açısından bakmanız da önemlidir. Daha sonra ilk bakışta aşırı duygusal, inatçı veya mantıksız görünen davranışı, kişinin önceki bilgi ve deneyimlerine dayalı basit bir tepki olarak tanıyabilirsiniz. Bunun yanı sıra birinin size söylemeye çalıştığı şeyi dikkatlice dinlemelisiniz. Özellikle bazı sözcükleri tekrar tekrar kullanıyorlarsa bunların o kişilerin anahtar kelimeleri olduğunu bilmelisiniz. Dolayısıyla bu anahtar kelimelere ve kelime öbeklerine odaklanarak sizin için doğru olmayan düşüncelerin karşınızdaki kişiden neyden ve nasıl kaynaklandığını anlayabilirsiniz. Burada “nasıl”ı anlamak empatinin kilit noktası olduğundan empati yapmak, doğal olarak oluşacak bir eylem hali olacaktır.