Araştırmacılara göre, insanlar güneybatı Amazonlara düşünülenden çok daha önce yerleşti ve hatta tarımla ilgili deneyler yaptı.
Antropolog Jose Capriles, “Yaklaşık 2.500 yıl önce güneybatı Amazonlar’daki Llanos de Moxos’ta karmaşık toplumların ortaya çıktığını uzun zamandır biliyoruz, ancak yeni kanıtlarımız insanların bölgeye ilk kez Holosen dönemde 10.000 yıl öncesinde yerleştiklerini gösteriyor.” diyor.
“Bu insan grupları avcı toplayıcıydı; Ancak, verilerimiz yerel kaynakların tüketmeye ve bölgesel davranışlar oluşturmaya başladıklarını, belki de buradaki tatlı patates, manyok, yerfıstığı ve biber gibi bitkileri, evcilleştirme yönünde adımlar atmışlardı.”
Arkeoloji ekibi çalışmalarını, Bolivya’nın kuzeyindeki Llanos de Moxos’un mevsimsel sular altında savanaları içinde üç orman adası üzerinde gerçekleştirdi.
Capriles, “Bu adalar, kendisini çevreleyen savanalardan daha yukarda yer alıyor, bu yüzden yağışlı mevsimde sulara gömülmüyor. İnsanların bu bu adaları tekrar tekrar mevsimsel kamplar olarak kullandıklarına, özellikle de Llanos de Moxos’un çoğunun sular altında kaldığı uzun yağışlı mevsimlerde kullandıklarına inanıyoruz.” diyor.
Bu orman adalarında yapılan kazılarda, tipik avcı toplayıcılarınkine benzemeyen kasıtlı olarak gömülmüş insan iskeletleri ortaya çıkarıldı. Bu davranışlar, karmaşık hiyerarşi ve yiyecek üretimi ile karakterize karmaşık toplumların davranışlarına daha yakındı.
Capriles, “Bunlar oldukça hareketli avcı toplayıcıları olsaydı, ölülerini belirli yerlere gömmelerini beklemezsiniz; bunun yerine, her yerde ölülerini bırakıyor olmaları gerekirdi.” diyor.
Capriles, bölgede yanmış seramiklerin kullanılmasından daha eskiye ait insan ve hatta arkeolojik kalıntıların bulunmasının nadir olduğunu belirtiyor.
Topraklar çok asidik olma eğiliminde, bu da çoğu zaman organik maddelerin korunmasını zorlaştırıyor. Ayrıca, tropik ortamlarda organik madde hızla kötüleşir ve bu bölge taş aletler yapmak için herhangi bir kaya türünden tamamen yoksun.
Yer bilimcisi Umberto Lombardo’ya göre, araştırmacılar 2013 yılında bu arkeolojik siteleri ilk kez keşfettiklerinde, sonuçlarını, eserler gibi doğrudan kanıtlardan ziyade, dolaylı kanıtlara (çoğunlukla jeokimyasal analizlere) dayandırmak zorunda kaldı.
Lombardo, “Doğrudan kanıtların bulunmamasından dolayı birçok arkeolog, bulgularımız konusunda şüpheliydi. Gerçekten bu orman adalarının erken Holosen arkeolojik alanları olduğuna inanmadılar. Mevcut çalışma, bu bölgelerin antroposentrik kökenine dair güçlü ve kesin kanıtlar sunmaktadır; çünkü arkeolojik kazılar, erken Holosen insan mezarlarını ortaya çıkarmıştır. Bunlar, bu sitelerin antikliği ve kökeninin kesin kanıtıdır.” diyor.
Capriles, bu orman adalarındaki insan kemiklerinin kötü koşullara rağmen korunduğunu, çünkü çok sayıda kabuk, hayvan kemiği ve diğer organik kalıntılar içeren tabakalar veya çöp yığınları içinde kaldıklarını belirtiyor.
Capriles, “Bu insanlar yağışlı mevsimlerde elma salyangozlarını arıyor ve kabukları büyük çöp yığınlarına atıyordu. Zamanla su, kabukların üzerindeki kalsiyum karbonatı çözdü ve kemiklerin üzerine çöken bu karbonatlar etkili biçimde fosilleşti.”
İnsan kemikleri fosilleştiği için, ekip onlara doğrudan radyokarbon tarihleme yapamadı. Bunun yerine, sitelerin iskan dildiği zaman aralığını tahmin etmek için, ilişkili tabakalardaki kömür ve kabuğun radyokarbon tarihini kullandılar.
Capriles’e göre, orman adalarında 10.000 ile 4.000 yıl arasında yaşayan insanlar ile yaklaşık 2.500 yıl önce başlayan karmaşık toplumların yükselişi arasında bir boşluk var.
Bu makale, binlerce yıldır güneybatı Amazonlarda yaşayan insanlar hakkında daha fazla bilgi edinme çabasının ilk adımını temsil ediyor.
Phys. 24 Nisan 2019.
Makale: Capriles, J. M., Lombardo, U., Maley, B., Zuna, C., Veit, H., & Kennett, D. J. (2019). Persistent Early to Middle Holocene tropical foraging in southwestern Amazonia. Science Advances, 5(4), eaav5449.