Dilekçe Nedir?
Dilekçe (Arzuhâl), bir kişi ya da topluluğun düşünce ve şikayetlerini ya da belli bir konudaki isteklerini yetkili makamlara (çoğunlukla resmi) iletmelerini sağlayan yazı.
Birçok ülkede çeşitli tarihsel süreçler içinde yerleşmiş bir hak olan dilekçenin düzenlenişinde biçim çok önemli bir yer tutar. Medeni yargılama hukukunda dava dilekçesinin verildiği mahkemenin adı, ardından sırasıyla davacının ve davalının ad ve soyadı ile adresi yazılır. Daha sonra açık biçimde davanın konusu (müddeabih), olgular (dava nedeni) ve hukuki nedenler gelir. Son olarak telep sonucu (netice-i talep) yani davacının karar verilmesini istediği şey açık bir biçimde yazılır. Dilekçenin altında dilekçe sahibinin imzası yer alır.
Dilekçe Yazmanın Kuralları
➡ Sorun hangi kurumu ilgilendiriyorsa dilekçeye ona hitap edilerek başlanmalıdır.
➡ Nesnel olunmalıdır.
➡ Hiyerarşik düzene dikkat edilmelidir.
➡ Yer ve tarih belirtilmelidir.
➡ Çizgisiz beyaz kâğıt kullanılmalıdır. Kâğıdın arka yüzüne geçilmemeli, çok gerekliyse ikinci kâğıt kullanılmalıdır.
➡ Bilgisayarla ya da daktiloyla yazılmalı; el yazısı kullanılması halinde yazının kitap harfleriyle açık ve okunaklı olmasına özen gösterilmelidir.
➡ Ciddi, resmi, saygılı bir dil ve üslup kullanılmalıdır.
➡ İstenen şey yasalara uygun olmalı; yasal çerçeve kesinlikle aşılmamalıdır. Bir şikâyet söz konusuysa sorun mutlaka belgelere ve tanıklara dayandırılarak açıklanmalıdır.
➡ Sorun/durum ya da dilek kısa ve açık olarak ifade edilmelidir. Gereksiz ayrıntılara ve kişiselliğe yer verilmemelidir.
➡ Dalkavukluğa ve yalvarmacılığa asla yer verilmemelidir.
➡ Doğru, düzgün, özenli ve temiz bir Türkçeyle yazılmalıdır.
➡ Yazım ve noktalama kurallarına dikkat edilmelidir.
➡ Dilekçe mutlaka imzalanmalıdır.
➡ Dilekçe sahibi, adını ve açık adresini belirtmelidir.
➡ Dilekçeye eklenecek ek belgeler yazının sonunda “ekler” başlığı altında maddeler halinde sıralanmalıdır.
➡ Bir konuda üst makamın bilgilendirilmesi amaçlanmışsa “….durumu bilgilerinize saygılarımla arz ederim”; üst makamın bir sorunu çözmesi ya da bir işlemi başlatması isteniyorsa “gereğini saygılarımla arz ederim”, yapılacak bir işlem için izin isteniyorsa “izninizi saygılarımla arz ederim” gibi saygı ifadeleriyle son bulmalıdır.
➡ Genel kısaltmalar dışında kısaltma kullanılmaz.
➡ Dilekçe yalnızca makamlara hitaben yazılır; kişilere hitaben dilekçe yazılmaz.
➡ Üst makam alt makamdan isterken rica eder, alt makam ise üst makamdan isterken arz eder. Vatandaşlar yalnızca arz eder.
▌ Başlık ve Sayı Yazım Farkı
Başlık, kurumu adresi, telefonu, unvanı, logosu vs. bilgileri ile tanıtır. Bu bilgilerin bir kısmı özel şahıslarda olmadığı için, kendine ait bilgileri gönderici adresi bölümünde yazacaktır. Sayı bölümü kurumların gelen giden evrak takibini içindir. Özel şahısların evrak takibi ve arşivleme ihtiyacı olmadığı için dilekçede sayı yazılmaz.
▌ Tarih
Tarih bölümü resmi yazılardaki gibi yazılabilir. Ancak uygulamada sıkça görüldüğü gibi metin bölümünün bitiminden itibaren tarihi yazabilirsiniz.
▌ Adres Bölümü (Dilekçenin Gönderileceği Kurumun Adresi)
Bu bölüm resmi yazı veya iş yazılarındaki adres düzenlemesi aynı yazılabilir. Uygulamada daha yaygın kabul gören biçimde adresin hitaba dönüştürülmesi ve satır boyu uzatılıp -kelimelerin baş harfi veya hepsi- büyük harfle yazılabilir. Bu durumda il ismi üst satırla aynı hizada bitecek şekilde bir alt satıra altı çizili olarak yazılır.
▌ Metin Bölümü
Şekil yönünden resmi yazı ile aynı olmasına rağmen içerik olarak çok önemli iki temanın en az iki paragrafta bulunması gerekir. 1. paragrafta dilekçe sahibinin talebine esas olan konuda yeterliliğini ve niteliklerini belirtmek suretiyle kendini tanıtması gerekir. 2. paragrafta dilekçe sahibi talebini açıklar. Saygı ibaresi dilekçelerde çok önemlidir. Bu husus metnin sonunda “…saygılarımla arz ederim.” şeklinde veya iş yazılarında olduğu gibi ayrı bir satıra da yazılabilir. Tarih bölümü yukarıda oluşturulmamışsa, metnin sonuna eklenir.
▌ İmza Bölümü
Metin içinde saygı belirtilmişse resmi yazı gibi, metin içinde saygı belirtilmemişse iş yazısı standardında yazılır.
▌ Dilekçe Sahibinin Adresi Bölümü
Resmi yazı ve iş yazılarında bulunmayan bu bölüm dilekçenin imza kısmından sonra 5 satır boşluk bırakılıp sol bloğa dayalı yazılır. Adresin her satırı sol bloktan başlar, bütün kelimelerin baş harfi büyük yazılır. Kasaba ve şehir ismi en alt satıra yazılır. Bu bölümün 1. satırına “Adres:” kelimesi yazılabilir.
▌ Dilekçe Örnekleri: