Çocuk parası olarak bilinen bu ödemenin mevzuattaki adı “doğum yardımı”dır. Doğum yapan kişilere, çocukları için ve tek seferlik yapılan bu ödemenin şartları nelerdir ve miktarı ne kadardır?
Çocuk parası / Doğum yardımı kimlere ödenir?
Bu ödemenin ilk şartı, anne ve babanın en azından birisinin Türk vatandaşı olması ya da mavi kimlikli olmasıdır. (Mavi kimlik, doğuştan Türk vatandaşı olup da sonradan, çıkma izni alarak, vatandaşlıktan çıkan kişilere verilen bir karttır.)
Bu yardım, vatandaşın doğum yapması nedeniyle ve her canlı doğum için yapılan bir ödemedir. Uygulama ilk olarak 15/05/2015 tarihinde başlamıştır ve bu tarihten önce doğan çocuklar için bu yardım ödenmez.
Sonuç olarak; çocuk parası alma şartlarını şu şekilde sıralayabiliriz:
- Doğum 15/05/2015 tarihinden sonra gerçekleşmiş olmalıdır.
- Anne ve babanın en azından birisi Türk vatandaşı ya da mavi kartlı olmalıdır.
- Doğum, canlı sonuçlanmalıdır.
Doğum yardımı kaç doğum için alınabilir?
Bunun için bir üst limit getirilmemiştir. Bunun anlamı, kaç doğum gerçekleşirse gerçekleşsin, tamamı için doğum yardımı ödeneceğidir.
Doğum yardımı ne kadar?
Doğum yardımı, doğumun sayısına göre belirlenmektedir. Buna göre 2018 itibariyle ödenen çocuk parası miktarları şunlardır:
- Birinci çocuk için 300 TL
- İkinci çocuk için 400 TL
- Üçüncü çocuk için 600 TL
- Sonraki her çocuk için 600 TL
Burada ufak bir ayrıntıyı belirtmek gerekir. Yukarıda da söylediğimiz gibi, 15/05/2015 tarihinden önceki doğumlar için doğum yardımı ödenmez. Ancak, bu tarihten önceki doğumlar, kaçıncı doğum olduğunun hesaplanmasında dikkate alınır.
Örneğin 2011 ve 2013’de birer doğum yapan vatandaş, 2016’da üçüncü doğum yaptığında; daha önceki doğumları için çocuk parası alamasa da bu doğumu 3. doğum olduğu için, 600 TL yardım alabilecektir.
Ayrıca, evlat edinilen çocuklar da, tıpkı yapılan doğumlar gibi, doğum sırasına eklenir yani doğum sayısını artırır.
Evlat edinen de doğum yardımı alabilir mi?
Eğer, çocuk 15/05/2015 tarihinden sonra evlat edinilmiş ve bu çocuk için daha önce doğum yardımı alınmamışsa, evlat edinilen çocuk için de doğum yardımı alınması mümkündür.
Ama çocuk 15/05/2015 tarihinden önce evlat edinilmiş ya da sonra bile evlat edinilse, başka bir aile bu çocuk için daha önce doğum yardımı almışsa, bu defa aileye doğum yardımı ödenmeyecektir.
İmam nikahlı olanlar doğum yardımı alabilir mi?
Doğum yardımı yapılabilmesi için, resmi nikah şartı aranmamaktadır. Burada KPS yani Kimlik Paylaşım Sistemi esas alınır. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü tarafından tutulan bilgiler incelenerek, gerekirse imam nikahlı olanlara da doğum yardımı ödenmektedir.
Çocuk ölü doğarsa doğum yardımı ne olur?
Doğum yardımı ödemenin şartlarından birisi de canlı doğumun gerçekleşmesidir. Dolayısıyla, doğum sonucunda çocuk ölü doğarsa, anne ya da babaya doğum yardımı ödenmemektedir.
Çocuk sağ doğar ama anne ölürse doğum yardımı ne olur?
Bu durumda doğum yardımının alınması mümkündür. Doğum yardımı, babaya ödenecektir.
Doğum yardımını kim alır?
Normal şartlar altında, yani canlı doğum gerçekleştiğinde ve anne de sağ ise, kural olarak doğum yardımı ANNE’ye yapılır.
Eğer anne ölmüşse ya da yabancı uyrukluysa, bu durumda ödeme babaya yapılır.
Doğum yardımı dilekçesi nereye verilir ve gerekli evraklar neler?
Bu ödemenin alınması için şu adımların izlenmesi gerekir:
- Doğum canlı olarak gerçekleşmelidir.
- Doğum yardımı başvuru dilekçesi eksiksiz olarak doldurulmalı ve imzalanmalıdır.
- Dilekçe Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğüne ya da Sosyal Hizmet Merkezlerine verilmelidir.
- Dilekçe şahsen de verilebilir, iadeli taahhütlü posta ya da kargoyla da gönderilebilir.
- Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan memurlar, bunun yerine KURUMLARINA başvurur.
- Yurtdışında yaşayanlar büyükelçiliklere ya da konsolosluklara başvurur. (Doğum sırasında Türkiye’de ise, yukarıdaki birimlere de başvurulabilir.)
İlgili kuruma verilecek olan dilekçe dışında, başka bir evrak gerekmemektedir. Çünkü bakanlık, gerekli incelemeleri zaten online olarak yapmaktadır.
Doğum yardımı ne zaman ve nasıl ödenir?
Doğum yardımı başvuruları, Doğum Yardımı Sistemi denilen DYS’ye girilmektedir ve girildiği ayı takip eden ayın son haftası PTT şubelerinden çekilebilmektedir.
Örneğin 05/06/2018 tarihinde gerçekleşen doğum için 10/06/2018 tarihinde kuruma başvurulmuşsa, doğum yardımı temmuz ay sonunda ilgiliye ödenecektir.
Doğum yardımı için ne zaman başvurulur?
Hamileyken doğum yardımına başvurulmaz. Dolayısıyla, doğum canlı olarak gerçekleştikten sonra doğum yardımına başvurmak gerekir.
Ayrıca başvuru yapmadan önce, nüfus müdürlüğünde çocuğun kayıt işlemlerinin yapılmış olduğundan emin olmak gerekir.
Geriye dönük çocuk parası alınabilir mi?
15/05/2015 tarihinden sonra gerçekleşen canlı doğum varsa ya da çocuk evlat edinilmişse (bu çocuk için daha önce doğum yardımı alınmamış olması şartıyla), Aile Bakanlığına başvurularak, geriye dönük olarak doğum yardımı alınması her zaman mümkündür.
Bunun için öngörülmüş bir süre kısıtlaması bulunmamaktadır.
İkiz çocuk olursa doğum yardımı ne olur?
Doğum yardımı, sadece doğum başına ödenen bir miktar değildir. Bu yardım, çocuk esasına göre ödenmektedir.
O halde, çoğul gebelik sonrası doğum olmuşsa, çocukların hepsi için doğum yardımı alınması mümkündür.
Örneğin ilk kez doğum yapan ve üçüz doğuran bir anneye; 300 + 400 + 600 olmak üzere toplam 1.300 TL ödenebilecektir.
Doğum yardımı ya da çocuk parası haczedilebilir mi?
Hayır, doğum yardımı hiçbir şekilde haczedilemez, vergi ve kesintiye tabi tutulamaz. Vatandaşa, eksiksiz olarak ödenmelidir.
Boşanma sonrası doğum yardımı nasıl hesaplanır?
Örneğin boşanarak yeniden evlenen ve doğum yapan bir kadının, önceki evliliğinden de bir canlı doğumu varsa, bu vatandaşa, ikinci doğumu gerçekleştiği için 400 TL doğum yardımı ödenmesi gerekir.
Ya da örneğin yeni evlenilen koca, önceki evliliğinden 2 kez çocuk yardımı almışsa, doğum yardımı ANNE üzerinden hesaplandığı için, önceki yardımlar dikkate alınmaz ve ilk çocukmuş gibi 300 TL ödeme yapılır.
Çalışmayan anne doğum parası alabilir mi?
Doğum parası alınabilmesi için vatandaşın çalışması gerekmez. Dolayısıyla, çalışmayan anne de doğum yardımı alma hakkına sahiptir.
SONUÇ
Yukarıda hem çocuk parası alma şartlarını açıkladık hem de her türlü ayrıntıyı da ortaya koymaya çalıştık. Gelin, bütün bu bilgileri son olarak özetleyelim.
Bunun için de, doğum yapmış bir anne üzerinden örnek yapalım. İşlem sıralamaları şu şekilde olacaktır:
- Canlı doğum gerçekleşir.
- Nüfus Müdürlüğüne gidilerek, çocuğun kaydı yaptırılır.
- Doğum yardımı başvuru dilekçesi doldurulur. (Anne sağ ise, anne tarafından doldurulur ve başvurulur.)
- Şahsen giderek ya posta/kargo yoluyla Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğüne ya da Sosyal Hizmet Merkezine dilekçe ulaştırılır.
- Dilekçenin verildiği ayı takip eden ayın son haftası PTT’den yardım ödeneği alınır.
Doğum yardımı ödeneği almak için herhangi bir yerde çalışıyor olmak gerekmez. Yani işçi de olsanız, memur da olsanız, emekli de olsanız ya da işsiz de olsanız, yazıda belirttiğimiz şartları taşıdıktan sonra, çocuk parası almanız mümkündür.
Doğum yardımı başvuru dilekçesini, bu bağlantıyı kullanarak indirebilirsiniz: drive.google.com
Bir de doğum yapan annelere yapılan emzirme ödeneği yardımı vardır ki, sadece İŞÇİLERE ya da BAĞKURLULARA ödenen bu yardımın ayrıntılarını öğrenmek için, şu yazıya göz atabilirsiniz: iscidunyasi.com/emzirme-odenegi-ya-da-sut-parasi-kimlere-odenir
Ayrıca, doğum yapan kadın işçilere tanınan birçok başka hak da bulunmaktadır. Şu yazıdan bilgi alabilirsiniz: iscidunyasi.com/dogum-sonrasi-haklar-nelerdir-hangi-sartlarda-alinabilir