Termistör rölesi, motor sargı sıcaklıklarını referans alarak motorların aşırı ısınması durumunda koruma sağlayan elektromekanik devre elemanıdır. PTC sensörleri kullanarak motorların sargı sıcaklığını izler ve sıcaklığın aşırı derecede yükselmesi durumunda kontak çıkışları vasıtasıyla sinyalleme yapar.
Motordaki sıcaklığın artmasıyla birlikte, PTC sensörlerinin de direnci artacaktır. Termistör röle bu iki ilişkiyi göz önünde bulundurarak işlem yapar.
Motor sargılarındaki ve/veya yataklarındaki sıcaklığı PTC sensörlerle ölçerek ve buradan alınan sinyalleri termistör motor koruma rölesi ile kontrol ederek mümkün olabilir. En güvenli koruma bu şekilde yapılmış olur. Motorun mekanik aşınması önlenmiş ve elektriksel hatalar azaltılmış olur.
Motor koruma cihazları genellikle sadece akım ve gerilim bilgilerini referans alarak motorları ısınmaya ve aşırı yüke karşı korurlar. Örneğin motor korumasında kullanılan termik röle, şalter, otomatik sigorta, motor koruma şalteri gibi elemanlar termik-manyetik akımları ölçerek ve yorumlayarak motoru korurlar. Motorun gövdesindeki ve sargılarındaki gerçek sıcaklık bu cihazlar tarafından tespit edilmez. Motorun aktif noktalarındaki bu sıcaklık sadece akım ve gerilimin etkisiyle değil aynı zamanda aşağıdaki sebeplerden dolayı da beklenenden fazla olabilir.
- Motorun yüksek sıcaklıklı bir ortamda bulunması
- Yetersiz soğutma ve havalandırma
- Ağır şartlarda başlangıç
- Kısa sürede çok sayıda dur-kalk
- Tek faz çalışma
- Faz dengesizliği
- Frenleme etkisi
Bunu önlemek için motor yüksek sıcaklığa karşı mutlaka korunmalıdır. Termistör rölesi (PTC rölesi olarak da adlandırılır) bu işlemi mükemmel bir şekilde yapar.
Termistör rölesinin çalışma prensibi
Termistör motor koruma rölesi PTC sensörlerin direncini sürekli ölçer. Direnç sıcaklıkla değişeceği için motor sıcaklığı artmaya başladığında ve eşik değerine ulaştığında çıkış rölesi konum değiştirir. Böylece kontaktör bobininin enerjisi kesilir, ana kontaklar açılır ve motor durdurulur.
Unutmayın! Termistör röle kendi başına devreyi açmaz. Devrenin açılmasını sağlar. Rölenin bir ucuna motor sıcaklığını ölçen PTC sensörü girilir. PTC sıcaklığı ölçer ve röleye bildirir. Röle de üzerindeki ayarlanan verilere göre (sıcaklığın çok artması durumunda) kontaklarını değiştirir. Siz bu kontak değişimini gidip sahada uzaktan kontrol edilebilen kontaktör gibi cihazlarla irtibatlarsınız ve kontaktörün bobininin enerjisini kesersiniz. Enerjisi kesilen bobin kontaktörün ana kontaklarının açılmasına neden olacaktır ve motora giden enerji kesilecektir.
Motor soğuduğunda ve sıcaklık reset eşik değerine ulaştığında termistör röleyi resetlemek gereklidir. Resetten sonra motor tekrar yol alır.
Termistör rölesi seçimi
Termistör rölesi seçerken aşağıdaki parametreler göz önünde bulundurulabilir:
- Rölenin kontak çıkış sayısı
- Röle kumanda besleme gerilimi
- Bir röleye kaç tane sensör bağlanabileceği
- Manual/oto/remote modlarının olup olmadığı
- PTC kablolarının kopması durumunda algılama yapıp yapmayacağı
- Hangi frekanslarda çalışacağı
- Elektrik ve mekanik ömrü
- Çalışma ve depolama sıcaklıkları
Ayrıca termistör rölesi ile PTC sensörleri arası kabloların çok uzun olmamasına, ayrıca elektromanyetik girişim oluşturabilecek diğer ekipmanlara ve yüksek gerilim kablolara yakın olmamasına dikkat edilmelidir.
Termistör rölesi bağlantısı
- Termistör motor koruma rölesi
- Çıkış kontağı (açık)
- Termistör röle ve PTC sensör bağlantısı
- Kontaktör (açık)
- Motor
- Çıkış kontağı (kapalı)
- Kontaktör (kapalı)