Birçoğumuz İdrar Yolu Enfeksiyonları ve Semptomlarını çeşitli zamanlarda yaşadık. İdrar yolu enfeksiyonun kabaca ilk tabiri idrara çıktıktan sonra yanma hissidir yani genel olarak yaşadığımız olay ve ilk bulgu budur.
- Tüm kadınların yaklaşık yüzde 50’si hayatlarının bir noktasında bir İYE yaşıyor.
- Çok yaygın bir İYE semptomu sürekli idrara çıkma ve yanma hissidir.
- Tedavi edilmeyen bir İYE hızla daha ciddi bir enfeksiyona dönüşebilir.
Çoğu kadın, bu bulfuları bir idrar yolu enfeksiyonunun (İYE) bir işareti olarak kabul eder.
Ancak İYE’ler sinsi olabilir. İdrar yolu enfeksiyonu gibi görünen bazı semptomlar başka durumlarda ortaya çıkabilir. Bazen İYE’lerin belirgin semptomları yoktur veya semptomlar, idrar yolunun hangi kısmının enfekte olduğuna bağlı olarak biraz değişebilir.
Bu nedenle, ister ilk bulgular olsun isterse hiçbir bulgu olmasın, İYE’lerin semptomlarını, nedenlerini ve tedavisini bilmek önemlidir.
İdrar yolu enfeksiyonu (İYE) nedir?
İYE, böbrekler, üreterler, mesane ve üretra dahil olmak üzere idrar yolunun herhangi bir yerinde meydana gelen bir enfeksiyondur.
- Böbrekler – kanı süzerek idrar çıkışı sağlar ve omurganın her iki yanında sırtın ortasına yakın bir yerde bulunur.
- Üreterler – idrarı böbreklerden mesaneye taşıyan küçük tüplerdir.
- Mesane – alt pelvisin merkezinde bulunur.
- Üretra – idrarı vücuttan dışarı taşıyan mesaneye bağlı küçük bir borudur.
Çoğu İYE’ye bakteriler neden olur. Hem erkekler hem de kadınlar İYE geçirebilirken, bunlar kadınlarda çok daha yaygındır. Aslında, tüm kadınların yaklaşık yarısı hayatlarının bir noktasında bir İYE geçirir ve birçok kadının birden fazla vakası vardır.
Tedavi edilmeyen bir idrar yolu enfeksiyonu hızla daha ciddi bir enfeksiyona dönüşebileceğinden, ne kadar hızlı tedavi edilirseniz o kadar iyidir.
İYE Türleri
İki ana tip İYE vardır, bir alt kanal İYE ve bir üst kanal İYE. Çoğumuz mesane ve üretrayı etkileyen alt kanal İYE’ye aşinayız.
Üst kanal İYE daha ciddidir ve böbrekleri ve üreterleri ciddi bir şekilde etkiler.
Bir İYE’nin Belirtileri
En yaygın İYE semptomları idrara çıkma ile yanma, mesane bölgesinde ağrı ve sık idrara çıkmadır. Ancak İYE semptomları, enfeksiyonun bulunduğu konuma bağlı olarak değişkenlik gösterebilir.
Alt kanal İYE semptomları:
- Sık sık ağrılı idrara çıkma
- İdrara çıkma ile yanma
- Koyu veya bulanık idrar
- İdrarda kan
- Deşarj
- Alt karın rahatsızlığı veya basıncı
Üst kanal İYE semptomları:
- Üst sırt ve yan ağrı
- Yüksek ateş
- Titreme
- Mide bulantısı
- Kusma
Bazen bir İYE, belirgin semptomlara neden olmadan ortaya çıkabilir. Örneğin, bir kişinin bağışıklık sistemi zayıflarsa, İYE vücudun enfeksiyonla mücadele tepkisini tetiklemeyebilir. Bir İYE ile karşılaşılan semptomların aslında bir parçasıdır – iltihaplanma, ağrı ve ateş dahil olmak üzere, İYE geçiren yaşlı yetişkinlerde ise deliryum olarak bilinen bilişsel semptomlar da bulunabilir.
Semptomlarla ilgili bir diğer önemli not. İdrardaki kan’dır, İdrardaki kan ciddi bir sağlık sorununa işaret edebilir. Diğer İYE semptomları olsun veya olmasın, idrarınızda kan görürseniz derhal bir doktora randevu alın.
İdrar Yolu Enfeksiyonu Nedenleri
Çoğu İdrar Yolu Enfeksiyonları ve Semptomları, bakteriler üretraya girip mesaneye yayıldığında ortaya çıkar. Bazen vücut kendi kendine bakterilerden kurtulabilir. Kurtulamaz ise enfeksiyon başlar. Tedavi edilmezse enfeksiyon üreterlere ve böbreklere yayılabilir.
Bu faktörlerden herhangi biri bir İYE’ye katkıda bulunabilir:
- Kadin, anatomi
- Cinsel aktivite
- Kötü hijyen
- Menopoza bağlı hormon değişiklikleri
- Böbrek taşları gibi idrar yolunda tıkanmalar
- Diyabet gibi kronik bir hastalıkla ilgili zayıflamış bağışıklık sistemi
Peki anatominin bununla ne ilgisi var? Kadınlarda üretra açıklığı vajinaya ve anüse çok yakındır ve bu yapılardaki normal bakteriler, cinsel aktivite sırasında veya muhtemelen önden arkaya silme gibi kötü hijyen nedeniyle kolaylıkla yayılabilir. Ayrıca üretra erkeklere oranla daha kısadır, bu nedenle bakteriler kolayca mesaneye ulaşabilir.
Ek olarak, mesanenin tamamen boşalmasını engelleyen veya vücudun bir enfeksiyona normal tepkisini değiştiren herhangi bir reaksiyon da İdrar Yolu Enfeksiyonuna katkıda bulunabilir.
İdrar Yolu Enfeksiyonu Tedavisi
Bir İdrar Yolu Enfeksiyonundan şüpheleniyorsanız, bir sağlık uzmanına görünmek önemlidir, böylece semptomlarınızın diğer olası nedenleri göz ardı edilebilir. İYE’ler, bir idrar numunesi test edilerek doğrulanır. Bakterilerin var olduğu saptanırsa, hemen antibiyotik tedavisine başlanabilir.
Ancak enfeksiyona tam olarak ne tür bakterilerin neden olduğunu belirlemek birkaç gün sürebilir. Gerekirse, doktorunuz antibiyotiğinizi değiştirebilir veya daha uzun süre almanızı sağlayabilir.
İdrar yolu enfeksiyonu için antibiyotikler
Antibiyotik tedavisine başladığınızda, bir veya iki gün içinde daha iyi hissedebilirsiniz, ancak tamamen enfeksiyon geçene kadar antibiyotiği aldığınızdan emin olun. Bu, vücudunuzun tüm bakterilerle savaşmasına yardımcı olur, böylece enfeksiyon tekrarlanmaz.
Üst kanal İYE daha ciddi bir durumdur. Ne kadar şiddetli olduğuna bağlı olarak, enjekte edilebilir bir antibiyotik ile birlikte oral bir antibiyotik ile tedavi edilebilirsiniz. En şiddetli vakalarda intravenöz antibiyotikler kullanılır. Bu, antibiyotiğin doğrudan damarlarınıza enjekte edileceği anlamına gelir.
İdrar yolu enfeksiyonu için bitkisel çözüm
Birçok kadın kızılcık suyu içmeleri gerektiğini duymuş olsa da, bu bir İdrar Yolu Enfeksiyonu’nu iyileştirmez. Aynı şekilde, bitkisel çözümler bir tedavi yöntemi değildir, ancak daha hızlı iyi hissetmenize veya gelecekte bir İYE’den kaçınmanıza yardımcı olabilir.
İdrar yolu enfeksiyonu için öneriler
- Eczacınızdan idrar yolunu hedef alan reçetesiz satılan bir ağrı kesici ilaç isteyin.
- Bol sıvı tüketin. Bu, bazı bakteri türlerinin idrar yolundan daha hızlı atılmasına yardımcı olur.
- Kahve ve alkol gibi mesaneyi tahriş eden sıvılardan kaçının.
- İdrarınızı uzun süre tutmayın.
- Tahrişe neden olabilecek kokulu sabunlardan kaçının.
- Cinsel aktiviteden sonra 10 dakika içinde işeyin.
- Banyoyu kullandıktan sonra önden arkaya doğru silin.
- Menopozu geçtiyseniz ve sık İYE geçiriyorsanız, vajinal östrojen genital dokuyu canlandırmak ve korumak için faydalı olabilir.