Phodopus cinsinden olan roborovski cüce hamster, diğer adlarıyla çöl hamsterı ve Robo cüce hamster olarak da bilinir. Üç cüce hamster türünün en küçüğüdür.
İlk doğduğunda 2 cm olurlar. Yetişkinliklerinde ise 4,5 cm ile 5 cm ve 20 gr. ile 25 gr. arasında değişen uzunluk ve kiloda olurlar.
Ortalama ömürleri üç yıldır. Fakat bu süre yaşam koşullarına bağlı olarak değişiklik gösterebilir.
Roborovski cüce hamster, gözlerinin üzerinde kaşa benzeyen beyaz lekeler ile diğer hamsterlardan ayırt edilebilirler. Aynı zamanda sırt bölgelerinde herhangi bir şerit olmamasıyla da diğerlerinden ayrılabilirler. Çok hızlı olmalarıyla bilinirler.
Kazakistan’daki Laysan Gölü’nde, Tuva bölgesinde ve Moğolistan’da bulunurlar. Aynı zamanda Çin’de Xinjiang’da bulunulurlar.
Daha gevşek kumun ve seyrek bitki örtüsünün olduğu yerlerde yaşadıkları görülür. Yoğun bitki örtüsünün ve katı substratları alanlarında çok nadir bulunabilirler.
1200 metre ile 1450 metre arasında bir yükseklikle yaşarlar. Doğada yapılan tüm araştırmalara rağmen fosilleri bulunamamıştır.
Doğal yaşamlarında, yerin altına altı metrelik dik bir tünel kazıp orada yaşarlar.
Daha çok sebze, meyve, bitki ve tahıl yemeleriyle bilinirler. Diğer türlerinde de olduğu gibi, hem etçil, hem de otçul canlılardır. Vücut ağırlıklarına göre beslenmeleri uygundur.
Pek çok ülkede evcil hayvan olarak popüler bir türdür. Güney Kore’de Sibirya Hamsterı kadar yaygın sahiplenilen bir türdür.
Roborovski hamsterının on ayrı çeşidinin bulunduğu düşünülmektedir. 2018 yılı itibariyle İngiltere Ulusal Hamster Konseyi’ne göre dört ayrı gen tanınmıştır. Diğerleri hala tartışma konusudur.
Nisan ve Eylül ayları arası, roborovsi hamster üreme mevsimidir. Gebelikleri 20 ile 22 gün arasında sürer. Üç veya dört yavru verirler.
İlk doğduklarında kürkleri yoktur. Dişleri ve pençeleri görünür haldedir. Birkaç gün sonra bıyıkları görünmeye başlar. Beş gün sonra ise sırtındaki tüyleri büyümeye başlar. Yaklaşık iki haftalık bir süre içinde genç bir hamster olarak yaşamına devam eder.
Doğal ortamından ayrı, esaret altındaki hayatları yaklaşık 26 ay sürer. İnsanlarla iletişimi zordur. Çocuklar için evcil hayvan olarak asla önerilmez.
Aşırı stresli ve astım hastalığına yatkın bir türdür. Sağlıklı yaşamını sürsürebilmesi için kum banyosu yaptırılması önerilir.
Diğer pek çok türün aksine, genç yaştan itibaren, başka türlerle birlikte yaşama konusunda uyumluluk gösterebilir. Aynı cinsiyetteki başka bir türle veya küçük bir grup halinde yaşayabilir.
Geniş bir kafeste yaşamaları uygundur. Fakat diğer türler gibi fazla geniş olan bir açık alandan hoşlanmazlar. Saklanabilecekleri üşüt kapalı alanlardan hoşlanırlar.
Küçük oldukları için, kullanacakları çarkın onların boyuna göre seçilmesi gerekir. Çok büyük çarkları döndürmekte zorlanacaklardır.
Beslenme konusundaki doğal davranışını desteklemek için, yemler yaşam alanına hafifçe gömülerek bırakılabilir.