Aslında her ay vücudunuz doğurganlık için yeniden hazırlanır. Yumurtalıklarınız yumurta bırakır. Hormonlar yükselir ve düşer. Adet döngüsü budur. Bu, son adet döneminizin ilk günü başlar ve bir sonraki döneminizin ilk gününde sona erer. Ortalama bir adet döngüsü 28 günde birdir bununla bielikte 21 ila 45 günlük aralık ile adet görmek normal kabul edilir. Menstruasyon başladıktan sonraki ilk bir ya da iki yıl boyunca kadınlar düzensiz, kısa ya da uzun adet dönemleri yaşama eğilimi gösterir. Yaşça büyük kadınların çoğunlukla daha kısa, daha tutarlı adet döngüleri vardır.
Doğum kontrol yöntemi olarak hormon içeren bazı ilaçlar veya bir rahim içi araç kullanıyorsanız, adet döneminizin zamanlaması değişebilir. Doktorunuza doğum kontrol yönteminizin adet döngünüze etkisiyle ilgili sorular sormaktan çekinmeyin. Adet kanamasının ne kadar sürdüğü de kadından kadına değişir. İlk günden son kanamanın görüldüğü güne kadar geçen süre genellikle 3-5 gün aralığındadır. Bir haftaya kadar sürmesi de normal sayılır. Bir adet dönemi boyunca ortalama 80 ml kan kaybedilir.
Endometrium(rahim iç tabakasının) ayda bir dökülmesine regl (adet dönemi) denir. Adet dönemi sırasında yaşanan semptomlar ve rahatsızlıklar; ne kadar sık gerçekleştiği ve ne kadar şiddetli olduğuna bağlı olarak, kaliteli yaşamı etkileyecek bir hal alabilir.
Bir kadının hayatında; ilk adet kanaması, düşük/kürtaj/doğumdan sonraki ilk zamanlar ve menopozdan önceki dönemlerinde düzensizlikler sıklıkla görülür. Bu zamanlarda yumurtlama düzenli şekilde gerçekleşmediği için adet düzensizliği yaşanması normaldir.
Bir kadın üreme çağındaysa, normal regl düzeninden ufak değişiklikler yaşaması aslında son derece normal kabul edilir. Kanamanın birkaç gün uzaması ya da iki regl arasının 28 günden daha uzun sürmesi doktora görünme sebebi olarak görülmemekle birlikte ağır kanamalar, adet dönemleri dışında kanamalar (hafif kanama da dahil olmak üzere) ve iki adet dönemi geçmesine rağmen adet olamamak; hepsinin bir doktora bildirilmesi gerekiyor.
Endometriyozis
Ağır, ağrılı veya düzensiz adet dönemleri endometriyozisi işaret edebilir. Endmetriyozis endometriyal dokunun; rahim çevresinde, rahim ağzında veya vajina ile rektum arasındaki gibi diğer bölgelerde oluşmaya başladığında ortaya çıkar. Karın boşluğunda ağrıya, yara dokusu oluşumuna, bağırsak problemlerine ve infertiliteye neden olabilen iltihaplanma gibi durumlara neden olabilir.
Hafif vakalarda, nonsteroidal, antienflamatuvar gibi ilaçlar veya doğum kontrol hapları etkili olabilir. Daha ağır vakalarda laparoskopik cerrahi kullanılmaktadır.
Polip
Adet dönemler arasında beklenmedik kanama durumunda, bunun bir polip belirtisi olma ihtimali düşünülmelidir. Polipler endometriumdaki iyi huylu büyümeler olup genellikle kendiliğinden oluşabileceği gibi hormonal seviyelerdeki değişimden(hormon tedavisi) de kaynaklanıyor olabilir.
Myom
Myomlar sıklıkla rahimde bulunan iyi huylu tümörlerdir. Östrojen rahim dokusunu uyardığında oluşabilir ve adet düzensizliği ve infertiliteye neden olabilir. Amerikan Kadın Hastalıkları ve Doğum Derneği’ne göre myomlar tipik olarak 30-40 yaş arasındaki kadınlarda görülür ve histerektomi için en yaygın sebeplerdir. Myomların çoğu semptomlara neden olmazken menopozla birlikte küçülme ya da kaybolma eğilimi gösterirler.
Myom ağrıya, aşırı kanama veya başka problemlere neden olmuyorsa, özellikle hastanın menopoz dönemine yaklaşması ile küçülme eğiliminde ise, müdahale edilmez. Hormon tedavileri bazen myomları küçültür. Bazı vakalarda, özellikle genç kadınlarda veya hamile kalmayı planlayanlarda, histerektomi gibi cerrahi tedaviler uygulanmamaktadır.
Adet düzensizliği veya adet görememek yaşa ve diğer faktörlere göre değişir. 25 yaşında birisinin adet olamaması veya periyotlarının düzensizleşmesi 50 yaşındaki bir kadına göre daha büyük bir sorundur ve daha risklidir.
20’li ya da 30’lu yaşlarında cinsel olarak aktif olan bir kadın için gebelik her zaman bir olasılıktır. Öte yandan, 40 ila 50’li yaşlardaki kadınlar perimenopoz döneminde olabilir (menopoz öncesi dönem). Yumurtalıklarınız östrojen üretimini yavaşlattığından, adet dönemlerinin genel olarak sıklığı azalr. Dönemler perimenopoz sırasında daha kısa veya daha az yoğunlukta olabilir. Menopoz için ortalama yaş 51’dir.
Adet düzensizliğinin bir diğer nedeni aşırı egzersizdir. Kadın sporcuların % 5-25’i düzenli olarak antreman yaptıkları için adet dönemlerinde düzensizlik yaşayabilirler. Bu durum özellikle bale dansçıları ve koşucular arasında yaygındır. Yoğun egzersiz, menstruasyon döngüsünü düzenleyen üreme hormonlarının üretimini ve düzenlenmesini etkiler.
Benzer nedenlerle, anoreksiya nevroza gibi yeme bozukluğu olan kadınlar da adet dönemlerinde sorun yaşayabilirler. Aşırı miktarda kalori kısıtlaması, vücudunuzun yumurtlamaya ihtiyacı olan hormonlarının salınmasını baskı altına alır. Adet düzensizliğinin diğer bazı nedenleri aşağıdakilerdir:
- Tiroid veya hipofiz bezi bozuklukları
- Hipotalamus bezi bozukluğu (üreme hormonu regülasyonuna yardımcı olan beyin bölgesi)
- Emzirme
- Şişmanlık veya obezite
- Stres
- Polikistik Over sendromu ve diğer hormon dengesizlikleri
- Prematür ovarian yetmezlik (40 yaşından önce normal yumurtalık fonksiyon kaybı)
- Rahimde görülen hastalıklar
Çoğu kadın sadece birkaç gün hafif kanama yaşıyor. Adet dönemleri ağır olanlar ise çok daha fazla kan kaybedebilir. Bu kan kaybı anemiye(kansızlık) neden olabilirAşırı kanadığınızda, demir kaybedersiniz. Vücudunuza hemoglobin üretmek için demir gerekir, bu molekül kırmızı kan hücrelerinin vücudunuza oksijen taşımasına yardımcı olur. Yeterli demir olmazsa, alyuvar sayımı düşer ve anemi oluşturur. Anemi bulguları nefes darlığı, olağandan soluk/sarı cilt rengi ve yorgunluğu içerir. Sürekli olarak durmayan aşırı bir regl kanamanız varsa, demir eksikliği yaşamadığınızdan emin olmak için bir kan sayımı yaptırmak için doktorunuza danışın. Eğer öyleyse, demir takviyesi almalısınız. Aşağıdakiler adet düzensizliğiyle beraber yaşadığınız aşırı kanamaların sebeplerinden bazılarıdır:
- Myom veya polipler
- Düşük veya ektopik (dış) hamilelik
- Bazı ilaçların kullanımı (kan inceltici veya steroidler dahil)
- Doğum kontrol haplarında bir değişiklik
- Kan pıhtılaşma bozuklukları
- Rahim kanseri