Bir dahaki sefere, İnternetteki bir trol size kod yazmanın kızlara göre olmadığını söylediğinde yalnızca Ada Lovelace aklınıza gelsin. Ada Lovelace ilk bilgisayar programının yaratıcısı olduğundan, kod yazmanın her zaman kızlara göre olmasının sebebidir.
1815’te Augusta Ada King olarak doğan geleceğin sayısal alandaki ineği, meşhur Romantik şair,sevilesi, eksantrik Lord Byron’ın tek meşru çocuğuydu. Ada’nın annesi de kendi çapında bir matematikçiydi. Lord Byron Anne’i “Paralelogramların Prensesi” olarak övse de ikisinin çalkantılı bir ilişkileri oldu ve genç Ada babasını hiç tanımadı.
Ada Lovelace Kültürel Rönesans Zamanında Yetişti
Şimdi 1815’in George Naiplik dönemi Londra’sını kafanızda canlandırın: Napoleon sonunda İngiltere’ye teslim olmuştu, zenginlerle fakirler arasında destansı bir uçurum vardı; Jane Austen yakın zamanda Emma’yı yayımlamıştı; yüksek belli elbiseler çok modaydı; ve vekil prens birçok sanatçıyla mimara sponsor oluyor, ülkeyi bir tür mini kültürel rönesansa götürüyordu. Ama Ada’nın babasına benzeyeceğinden korkan Anne kızının şiire de, sanata da bulaşmasına izin vermiyordu.
Ada bunlar yerine matematik ve bilim okuyacaktı. Çocukken sıklıkla hasta olan Ada (bunun sebebi kısmen annesinin sülükleri her derde deva görüp tıbbi açıdan kullanmaya bayılmasıydı siz bunu yapmayın), vaktinin çoğunu evin içinde, okuyarak ve ders çalışarak geçirdi. Daha on iki yaşındayken uçmak istediğine karar verip bir çift mekanik kanat tasarladı. (Onun resmen steampunk’ı icat ettiğini söyleyebilir miyiz? Birileri ona bunun için Vikipedi’de hakkını verebilir mi?)
Ama Ada’nın bağımsızlığı annesine pek hoş gelmedi. On sekiz yaşındaki kızının özel öğretmeniyle ilişki yaşadığını öğrenince Anne Ada’yı Britanya sarayına postaladı. Ada’nın zekâsı ve güzelliği onu hem kraliyet ailesi mensuplarının, hem de saraylıların arasında hemen popülerleştirdi ve Ada sonunda bir baronla evlense de (sonradan ondan üç çocuğu oldu) kumar oynamak ve partilere gitmek gibi (tam bizlik!) pek de hanımefendilere yakışmayan meşgalelerle uğraşmayı sürdürdü.
Ada Lovelace Bahis Seviyormuş : )
Bazı talihsizlikler yaşadı (buna Ada’yı fena halde borca sokan başarılı at yarışı tahminleri için geliştirdiği, fiyaskoyla sonuçlanan matematiksel bir model dahildi) ve sıra dışı takıntılar edindi (periler ve “etrafımızdaki görünmez dünyayla ilgili takıntılar) ama eninde sonunda annesinin beyninin sağ tarafını kullanmaya daha meyilli olması, Ada’nın Byron’dan gelen tarafını dengeledi. Ada çok geçmeden kendisine “Analizci (ve Metafizikçi)” demeye, “şairane bilim” üzerinde çalışmaya ve beynin düşünceleri nasıl yarattığıyla, müziğin matematikle ne açılardan bağlantılı olduğuyla ilgili tezler yayımlamaya başladı.
Ama tezleri yalnızca başlangıçtı. Ada 1833’te on yıl önce Diferans Motoru adlı (öyle bir grup kurmak istiyorsanız söyleyeyim, bu tamamen kızlardan oluşan bir EDM (elektronik I dans müziği) müzik grubu için şahane bir ad olurdu) bir bilgisayar bu aslında devasa bir mekanik hesap makinesiydi icat I etmiş olan matematikçi Charles Babbage’la tanıştı. Babbage I aynı zamanda kafasında, Analitik Motor denen daha ileri bir bilgisayar/hesap makinesi tasarlıyordu.
Diferans Motoru “matematiksel fonksiyonların toplama yoluyla bilgisayımı ve baskı masalarıyla ilgiliyken yeni Analitik Motor çıkarma, çarpma ve bölmeyi, aynı zamanda “delikli kartlarla programlama gerektiren planlar”ı içerecekti. Ada (Babbage ona çok hoş bir biçimde, “Sayıların Büyücüsü” ve “Peri Hanım” diyordu) onun yaratısının üzerinde çalışma fırsatına balıklama atladı ve 1843’te, prototiple ilgili kendi notlarını yayımladı bu notlar arasında, delikli kartlar kullanarak motora, Bernoulli sayıları olarak bilinen küsurlu rasyonel sayılardan oluşan özel bir sekans hesaplamayı öğretme olasılığı olan özel bir algoritma da vardı.
Artık Babbage’ın makinesi var olabilseydi Ada’nın fikrinin kusursuz bir biçimde işleyeceğini biliyoruz. Ve “bir makinenin belli bir sonuç üretmesini sağlayacak bir dizi talimat” kulağa tam da bir bilgisayar programı gibi geliyorsa sebep gerçekten öyle olmasıdır bu da Ada’nın tarihteki ilk bilgisayar programcısı olduğu anlamına geliyor.
Ada Lovelace Vizyoner Bir Kişiliktir
Ama Ada yalnızca matematik ve problem çözme konusunda iyi değildi kendisi aynı zamanda bir vizyonerdi. O sıralar herkes Babbage’ın motorlarının tek bir işe yaradığından çok emindi: zor hesaplar yapmaya. Motorların mucidi bile aynı şeyi düşünüyordu. Yalnızca şairane düşünceleriyle Ada bu bilgisayar makinelerin bir gün daha fazlasını yapma olasılığı taşıdığını tahmin edebildi. Kendi sözleriyle: “Bunlar sayılar dışındaki şeyler üzerinde etkili olabilir… Örneğin, harmoni bilim; ya da besteleme biliminde, tiz sesler arasındaki ana ilişkilerin bu tür ifadelere ve uyarlamalara açık olduğu varsayılırsa motor çeşitli karmaşıklık ve kapsamlarda ayrıntılı ve bilimsel müzik parçalan besteleyebilir.” Başka bir deyişle Ada, bilgisayarların potansiyel önemini kuramlaştıran ilk kişiydi. Gerçi, onların hiçbir zaman “bir şey yaratamayacağından” ve nihayetinde kendi adlarına düşünmeye muktedir olmadıklarından emindi (insanlık adına, umarız ikinci düşüncesinde haklıdır).
Maalesef Ada’nın önünde ne gibi büyük başarıların olduğunu hiçbir zaman bilemeyeceğiz, çünkü kendisi otuz altı yaşında rahim kanserinden öldü. Ama arkasında müthiş bir miras bıraktı: Notlan Alan Turing’in 1940’larda, ilk meşru bilgisayarlar üzerindeki çalışmalarını etkiledi. Elbette, son yıllarda tarihçiler motor programını Ada’nın değil, Babbage’ın yazdığını öne sürdüler. (Bu kitaptan öğreneceğiniz bir şey varsa o da neredeyse hiçbir kadının başarısının bir erkeğe atfedilmekten kurtulamadığıdır.) Yine de burada tanınma pırıltıları var. ABD Savunma Bakanlığı bugün Ada’nın adını taşıyan, onu şereflendiren bir bilgisayar dili kullanıyor. Hatta her yılın 13 Ekim gününde kutlanan bir Ada Lovelace Günü var ve o gün STEM’deki kadınların profilini yükseltmek ve yeni bir “sayı büyücüsü” neslini cesaretlendirmek için çok uygun bir zaman. Senin şerefine kod yazıyoruz, Ada.
Kaynak: