Altı şapkalı düşünme tekniğinden bahsetmeden önce bu tekniğin faydalarından bahsedecek olursak eğer, bu teknik ile ikilemde kaldığınız durumlarda nasıl reaksiyon almanız gerektiğini öğrenecek ve daha yaratıcı çözümler bulabileceksin.
Altı Şapkalı Düşünme Tekniği Nedir?
Altı şapkalı düşünme tekniği adından da anlaşıldığı gibi altı şapkadan oluşuyor. Her bir şapka farklı bir düşünce şeklini temsil ediyor. Yani bu tekniği kullandığında olaya altı farklı bakış açısından bakma fırsatı veriyor.
Beyaz Şapka:
Beyaz şapka tarafsızlığı simgeler, duygusallığa yer yoktur. Bu şapkayı taktığın zaman konuya objektif yaklaşacak ve düşünceler kesin ve somut bilgiler içerecektir. Bu şapka görüş ve varsayımlarla ilgilenmez. İstatistiklere ve verilere inanır.
Bu şapkayı taktığımızda sormamız gereken sorular bunlardır:
- Hangi bilgilere sahibim?
- Hangi bilgilere sahip değilim?
- Gerekli bilgileri nasıl elde edebiliriz?
- Ne tür soru sormalıyız?
- Tüm bu gerçeklerde önemli olan nedir?
Kırmızı Şapka:
Kırmızı şapka duygusallığı simgeler. Bu şapkayı taktığında hiçbir açıklama yapmadan duygusallığı ve sezgileri ifade edebilirsin. Bu şapka özneldir. Amaç, somut bilgilerden ziyade içinizden gelen fikirleri dinlemektir. Bu şapka ile tüm duyguları gün yüzüne çıkar. Bu şapkanın soruları:
- Sana ne hissettirdi?
- Sana ne hissetirmesini istiyordun?
- Bunun doğru seçim olduğunu düşünüyor musun?
Siyah Şapka:
Siyah şapka rengi gibi karamsarlığı simgeler. Konunun kötümser, olumsuz yönlerini ele alır. Hedef, uygulanacak olan kararın zayıflıklarını ve tehlikelerini ortaya çıkarmaktır. Bu yüzden bu şapka son derece dikkatli ve şüphecidir. Konuya eleştirel yaklaşır.
Bu şapkayı taktığın zaman bir şeyin neden yapılamayacağını sorgularsın. Bu şapkanın soruları:
- En kötü ihtimalle ne olur?
- Neden yapılamaz?
- Ne kadar riskli?
Yeşil Şapka:
Yeşil şapka yaratıcılığı simgeler. Bu şapkada üretkenlik ön plandadır, özgün ve yaratıcı fikirler bulmaya çalışırız. Amaç beyin fırtınası yapmak, herkesin fikirlerini dile getirmesidir. Farklı fikirlerin ortaya çıkması istendiği için, bu şapkada diğerlerinden farklı olarak bir kalıp yoktur. Muhtemelen çoğu fikir mantıklı gelmeyecektir ama mutlaka çok değerli bir fikir ortaya çıkacaktır.
Bu şapkanın soruları:
- Başka ne olabilir?
- Bu konu için farklı fikirleriniz nelerdir?
- Daha etkili yolu nedir?
- Bu fikir uygulandığında olasılıklar nelerdir?
Sarı Şapka:
Sarı şapka aydınlığı, mutluluğu simgeler. Bu şapka ile faydalı ve değerli olan fikirler aranır. Mantığa dayanan iyimserliği ön plana çıkarır. Bu şapkanın soruları:
- Bu fikrin faydası ne olabilir?
- Kim, nasıl yararlanacak?
- Bu fikrin avantajları nelerdir?
- Bu fikir nasıl daha fazla geliştirilir?
Mavi Şapka:
Mavi şapka düzeni temsil eder. Mavi şapkadan önce diğer şapkalar ile cevaplar düşünülür, bu süreçte düzenlemeye geçilir. Bu şapka ile düşünce süreci ve konunun sonuçları değerlendirilir ardından özet geçilir. Bu şapkanın soruları:
- Hangi kararları verdin?
- Başlangıçta neydik?
- Şimdi ne olduk(Şimdiye kadar neleri başardık)?
- Yarın ne olacağız?
Sonuç:
Bu düşünce tekniğini hem ekibinizle uygulayabilir, hem de kendi kararlarınızı alırken kullanabilirsiniz. Benim naçizane tavsiyem bir kağıdı alıp başlığa konuyu, problemi yazdıktan sonra kağıdı altı eş parçaya ayırıp her şapkanın kararlarını o kutulara yazmanızdır. Böylelikle bütünü görebilirsiniz. Altı şapkalı düşünme tekniğinin asıl amacı her seferinde bir bakış açısına sahip olarak daha rahat düşünebilmektir. Aslında böl ve fethet taktiğinin düşünceye dayatılmış halidir. Bu teknik ile artık içinize sinen kararlar alabileceksiniz ve ikilemde kalmaktan kurtulacaksınız.