Kuzey Osetya : Dün,Bugün,Yarın
Ara 30, 2015 // By:admin // No Comment
Rusya Federasyonu’nun Kuzey Kafkasya bölgesinde bulunan Kuzey Osetya-Alanya Cumhuriyeti yaklaşık 8 bin kilometre kareyi eden bir sahayı kaplamaktadır.
Kuzey Osetya 1784 tarihinde gönüllü olarak Rusya İmparatorluğu’na girmiştir. Ekim 1917 devriminden sonra birkaç kez statüsünü değiştirmiştir. Kasım 1920’de Dağlılar Cumhuriyeti’ne dahil olan Kuzey Osetya temmuz 1924’te özerk bölge, aralık 1936’da özerk sovyet sosyalist cumhuriyeti statüsüne kavuşmuştur. Aralık 1990’da Kuzey Osetya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti adını aldıktan bir süre sonra adı önce Kuzey Osetya Cumhuriyeti, ocak 1995’te ise Kuzey Osetya-Alanya Cumhuriyeti olarak değiştirilmiştir. Devlet Egemenliği Deklarasyonu uyarınca, cumhuriyet Rusya Federasyonu’nun bir parçasıdır.
SSCB Yüksek Konseyi Prezidyumu KO ÖSSC’ne üç kere nişanlar vermiştir. Cumhuriyet 7 Ağustos 1964’te “ekonomik ve kültürel kuruculukta elde edilen başarılardan dolayı” Lenin Nişanı, 29 Ekim 1972’de “Sovyet halkları arasında kardeşçe dostluk ve işbirliğinin sıkılaştırılmasında gösterilen büyük hizmetler, ekonomik, sosyo-politik ve kültürel kuruculukta elde edilen büyük başarılardan dolayı ve SSC Birliği’nin 50’nci yıldönümünü kutlamak için” Halkların Kardeşliği Nişanı, 27 Eylül 1974’te de “komünist kuruculukta elde edilen başarılardan dolayı ve KO ÖSSC’nin kuruluşunun 50’nci ve Kuzey Osetya’nın Rusya’ya gönüllü olarak katılışının 200’üncü yıldönümü münasebetiyle” Ekim Devrimi Nişanı ile ödüllendirilmiştir.
Rusya’daki cumhuriyetler arasında yüzölçümü açısından en küçüklerden biri olan Kuzey Osetya-Alanya en yoğun nüfusa sahiptir. Nüfus sayımına göre, bugün cumhuriyette 703 binden çok kişi yaşamakta, bunların yaklaşık %70’i kentlerin sakinleridir.
Yüksek ve orta öğrenimli kişilerin genel nüfus içerisinde oranı bakımından Kuzey Osetya-Alanya Cumhuriyeti Rusya’nın ortalamasının üzerindedir. Cumhuriyette 250’den fazla okul ve jimnaz, 15 kolej ve meslek okulu, 3 üniversite ve 1 tıp akademisi, fonları 2 milyon kitabı aşan 178 kütüphane vardır. Sekiz müze, dört tiyatro (iki drama, müzik ve kukla), filarmoni, senfoni orkestrası, birkaç dans topluluğu (folklor ekipleri dahil), at sirki faaliyet göstermektedir. Cumhuriyet televizyon merkezi Moskova programlarının ara verici yoluyla yayımlanmasını sağlamakta ve Osetçe ve Rusça kendi yayınlarını hazırlamaktadır.
Cumhuriyetin toprakaltı kaynaklarının muhafaza ettiği çeşitli endüstriyel mineraller arasında en kıymetlileri başlıca olarak çinko ve kurşunu içeren çok madenli cevherlerdir. Kireçtaşı, dolomit ve mermerin keşfedilmiş yatakları da pratik öneme sahiptir. Kil, kum, kırma taş ve çakıl gibi doğal inşaat malzemeleri de yaygın olarak kullanılmaktadır. Ayrıca cumhuriyetin topraklarında sınai ve uzun vadeli rezervleri 20 milyon tonu aşan petrol yatakları mevcuttur. Kuzey Osetya-Alanya Cumhuriyeti çok sayıdaki dağ nehirlerinin yarattığı önemli enerji potansiyeline de sahiptir.
Cumhuriyette en meşhurları Karmadon ve Tamisk olan ve rekreasyon merkezlerinin işlemesine temel sağlayan 300’e yakın şifalı maden suyu kaynağı da keşfedilmiştir. Güzel manzaralı dağ boğazları turizmin gelişimine hizmet etmektedir.
Kuzey Osetya-Alanya Cumhuriyeti her zaman gelişmiş sanayiye ve çok dallı tarıma sahipti. Cumhuriyette çok madenli cevherlerin çıkarımı, demiryolu taşıtlarının tamiri, kurşun, çinko, volfram, hadde bakırı, katı alaşımlar, inşaat malzemeleri ve parçaları, cam ürünleri, motorlu taşıt ve traktör elektrik teçhizatı, elektrik lamba ve kontaktörler, mobilya, oluklu karton darası, trikotaj ürünleri, nişasta ve melas mahsulleri vs. üretimi ile meşgul olan büyük işletmeler yoğunlaştırılmıştır. 5 hidroelektrik santral çalışmaktadır.
Kuzey Osetya-Alanya Cumhuriyeti’nde sanayi işletmelerinin, araştırma enstitülerinin ve elektronik, radyoteknik ve alet sanayii proje bürolarının entegrasyonuna dayalı nadir bir bilim-üretim kompleksi oluşmuştur. Tarımda tahıllar üretimi (buğday, arpa, mısır) ağır basmakta, patates, sebzeler, ayçiçeği, sınai bitkiler yetiştirilmekte, meyvacılık gelişmektedir. Hayvancılıkta öncelik süt ve et sığırlarının yetiştirilmesine verilmektedir. Gıda ve işleme endüstrisinin önemli potansiyeli yaratılmıştır. Balık yetiştiriciliği de gelişmeye başlamıştır.
Kuzey Osetya-Alanya Cumhuriyeti yatırım yapılmasına elverişli olan gelişkin altyapıya sahiptir. Buna cumhuriyetin Avrupa, Asya ve Ortadoğu ülkeleri için kolayca ulaşılabilen bir yer olması yardımcı olmaktadır. Toprakları üzerinden dallanmış demiryol ağı ve Kafkas Ana Sıradağı’nı kateden iki ana karayolu geçmektedir.
Gayet düzgün bir finans-kredi sistemi vardır. Modern düzeyde işleyen iletişim ve telekomünikasyon sistemleri kurulmaktadır. Mevzuat cumhuriyetin yatırımcılar için çekiciliğini artıracak yönde geliştirilmektedir.
Kuzey Osetya-Alanya Cumhuriyeti her zaman Rusya’nın askeri-sanayi kompleksinin merkezlerinden biri olmuştur. 1960-1990 dönemini kapsayan 30 yıl içerisinde burada 25 sınai işletmeden, araştırma enstitüsünden ve elektronik, radyoteknik ve alet sanayii proje bürolarından müteşekkil yekta bir kompleks meydana gelmiştir.
Vladikafkas Elektron Malzemeleri Araştırma Enstitüsü Rusya’da polimer teknolojileri alanında en büyük işletmelerden biridir.
“Gran” fabrikası Rusya’da gece görebilme teknolojileri için mikrokanallı levhaların seri imalatını gerçekleştiren tek bir işletmedir.
“Kristal” fabrikası elektronik için üstünsaf metaller ve özel alaşımların yekta üreticisidir.
Kuzey Osetya’da 56,8 milyon ton civarında hidrokarbonlu hammadde kaynaklarının olduğu tahmin edilmektedir. Keşfedilen dört petrol yatağının sınai ve uzun vadeli rezervleri 20 milyon tonu aşmaktadır. Kireçtaşı, dolomit ve mermerin keşfedilmiş yatakları da pratik öneme sahiptir.
Cumhuriyette gelişmiş ulaştırma ve iletişim sistemi mevcuttur. Kafkas Ana Sıradağı üzerinden Rusya’yı Transkafkasya ve Ortadoğu ülkelerine bağlayan iki kara yolu Kuzey Osetya topraklarından geçmektedir. Bunlar, Askeri-Gürcü Karayolu’nun Vladikafkas kenti ile Daryal Boğazı’ndaki Rusya-Gürcistan sınırı arasındaki kesimi ve Transkafkas Otokarayolu’nun Kafkas Ana Sıradağı’nın içinden geçen 3680 metrelik tünele kadar uzanan kesimidir. Vladikafkas Uluslararası Havaalanı da işlemektedir.
Cumhuriyetin doğal, sınai ve bilimsel-teknik potansiyeli başarılı siyasal-toplumsal ve sosyo-ekonomik gelişmesine de yardımcı olmaktadır.
7 Haziran 2005’te Kuzey Osetya’nın Başkanı olarak seçilen Taymuraz Mamsurov’un liderliğindeki yeni yönetimi başından beri belirgin bir sosyal yönelimli politikayı gütmektedir. Cumhuriyet başkanının imzaladığı ilk kararnameler genç ailelere destek verilmesi ve sporun geliştirilmesiyle ilgiliydi.
Cumhuriyetin 2006 yılına ait bütçesinde başlıca mali kaynaklar Büyük Anayurt Savaşı eski muhariplerine, emeklilere, malullere, öğretmenlere, doktorlara, dar gelirli, çok çocuklu ve genç ailelere yardım gösterilmesine ayrılmıştır.
Rusya’nın çağdaş tarihinde önemli bir nokta olan Büyük Zafer’in 60’ıncı yıldönümü cumhuriyette tören havası içinde kutlanmıştır. Yıldönümü münasebetiyle Büyük Anayurt Savaşı’nın her eski muharibi hatıra hediyesi almış, hiç kimseye cumhuriyet yönetiminin dikkati esirgenmemiştir.
Cumhuriyetin 2006 yılında sosyo-ekonomik gelişmesi programının başlıca parametreleri ilk başta halkın yaşam düzeyinin yükseltilmesini, Kuzey Osetya’nın sınai potansiyelinin ve bu arada eskiden sahip olduğu “madenciler cumhuriyeti” şöhretinin yeniden dirilişini öngörmektedir.
Cumhuriyetin yeni yönetiminin özel bir dikkati Kuzey Kafkasya’nın en eski sanayi işletmesi olan ve 2003’tenberi “Ural Madencilik-Metalurji Ltd. Şirketi Holdingi”ne dahil olan “Elektroçink” fabrikasının gelişmesine gösterilmektedir. Bu işbirliğinin fiili sonuçları fabrikanın üretim kapasitesinin artması ve çalışanlarının maaşlarının yükselmesi olmuştur.
Devlet iktidarıyla kitle iletişim araçları arasında işbirliğini yetkinleştirmek amacıyla Kuzey Osetya Başkanı tarafından “Tüm Kademelerdeki Yürütme Organlarının Kitle İletişim Araçlarındaki Eleştirmeli Yazılara Cevap Verme Zorunluluğu Hakkında Kararname” imzalanmıştır. Yönetimin temsilcilerinin resmi ve gayriresmi basılı ve elektronik kitle iletişim araçlarında çalışan gazetecilerle görüşmeleri cumhuriyette artık gelenek haline gelmiştir.
Cumhuriyet Başkanı’nın kararnamesi gereğince, Ocak 2006’da sağlık korunması, eğitim, tarım ve konut yapımı alanlarındaki öncelikli ulusal projelerin gerçekleştirilmesini yürütecek bir konsey kurulmuştur. Görevlerinden biri ulusal projelerin uygulanması sürecinin kamu denetimi olan Kamu Meclisi’nin kurulması hakkında yasa tasarısı da onaylanmak üzere cumhuriyet parlamentosuna sunulmuştur.
Cumhuriyetin iktidar organlarının faaliyetlerinin öncelikli yönleri arasında bilim, kültür ve sporun desteklenmesi de vardır. Gençliğin bedensel ve ruhsal eğitimi için gerekli koşulların hazırlanmasına da azalmayan dikkat gösterilmektedir.
Osetya’nın çağdaş tarihinin özel bir sayfası, 2004 yılının sonbaharında Beslan kentindeki 1 numaralı orta okulun teröristlerce işgal edilmesi sonucu 331 kişinin ölümüyle ilgilidir. Meydana gelen bu feci olaylarla derinden sarsılan bütün dünya mustarip şehrin yardımına koşmuştur. Kuzey Osetya sakinleri kendilerine başsağlığı dileyen, maddi yardımda bulunan ve böylece elin derdinin herkesin derdi olduğu gerçeğini kanıtlayan Rusya, Avrupa ve diğer ülke ve kıtaların vatandaşlarına daima minnettar olacaklardır.
Bugün Kuzey Osetya Rusya Federasyonu’nun en çokmilliyetli cumhuriyetlerinden biridir: burada yaşayan ve emek veren doksandan fazla milliyete mensup insanlar geleceğe güvenle bakmakta ve bölgede ekonomik ve sosyal istikrarı koruyup pekiştirmek için gerekli herşeyi yapmaktadırlar.