trablusgarp savaşı sonrası osmanlı imparatorluğu ile italya krallığı arasında imzalanan antlaşma.bazı maddeleri;
-trablusgarp ve bingazi'ye tam bir özerklik tanındı.
-halk, dini yönden osmanlı halifesine bağlı kalacak.
-12 ada geçici olarak italya'ya devredildi.
bu antlaşma ile osmanlı'nın kuzey afrika' daki varlığı son bulmuştur.
nerdeyse hemen herkesin yanlış ya da eksik bildiği antlaşmadır.bakınız durumun özeti şudur ;
italya sömürge arayışındayken, -osmanlının da başka sorunlarla uğraşmasını fırsat bilerek - osmanlıya savaş açmış ve osmanlının günümüz libyası üzerindeki trablusgarp ve bingazide ki birliklerine saldırmıştır.bunun yanı sıra osmanlının egedeki bazı adalarını da ele geçirmiştir.
daha sonra savaş devam ederken 1.balkan savaşı (7 ekim 1912) patlak vermiş ve osmanlıya libyadaki savaşı unutturmuş,osmanlının balkanlarda bağımsızlık isteyen azınlıklara yönelmesine sebep olmuştur.
italyayla osmanlı arasında daha sürmesi beklenen savaş,1.balkan savaşıyla bitme noktasına gelmiş ve çok geçmeden (1.balkan savaşından 11 gün sonra) italya ve osmanlı arasında 18 ekim 1912'de uşi antlaşması imzalanmış.
savası bitiren uşi antlaşmasında ki en önemli 2 şart;
-osmanlı kuzey afrikadaki son topraklarına "özerklik" vermiş gibi olsa da.işin gerçegi burayı italyanın sömürgesine bırakmıştır.
-osmanlı bingazide ki ve afrikanın muhtelif yerlerindeki askerlerini çekecek karşılığında italya da zaten hedefinde olmayan egedeki işgal ettiği adalardan osmanlı istedigi an çekilecektir.(o ara balkan savaşları patlak verdiği için osmanlı kendisi adaları hemen talep etmemiştir ama yasal hakkı halen osmanlıdadır.)
yani zannedildiği gibi 12 ada uşi antlaşmasıyla elimizden çıkmamıştır.1912'den 1914e kadar balkan savaşları olmuş ve adalar 2.planda kalmıştır.ardından da 1914den 1918e kadar süren 1.dünya savaşında italyanlarla savaşınca italyanlar adalardan çekilmemiştir.yani yapılan antlaşmaya uşi antlaşmasına uymamış ama egedeki adaların meşru sahibi olduğuna da kimseyi ikna edememiştir.daha sonra bizim diplomasi üstatlarımız lozanla 12 adanın tapusunu da resmi olarak italyanlara bıraktık.
ta ki 2.dünya savaşı zamanlarına kadar...o zamanlar bir kez daha adaları yasal olarak alma fırsatımız olmuştu hatta italyanlar bize geri verme tataftarıydı ancak başarısız diplomasi,lağbali ve umursamaz tavırlarla osmanlıdan kalan mirasımıza sahip çıkılmadı ve adalar yunanlara kaldı.biz anca osmanlıdan kalan borçları yüklendik...
meseleler o kadar uzun ki anca bu kadar özet geçebiliyorum ama en azından bundan sonra sizin gibi bu konulara ilgili,meraklı ve araştıran kişilerin "12 adayı uşi antlaşmasıyla kaybettik" demeyeceğinizi umuyorum...bir toprak resmi olarak masada ya da halkın isteğiyle başka ülke tarafından ilhak edilir bir süre sonra da yavaş yavaş bütün dünyaya kabul ettirirsin durumu ama adalar mevzusunda ikisi de yoktu.adaların çoğu türklerden oluşuyordu ve masada verdiğimiz de yoktu ta ki lozana kadar.savaş zamanı işgal ettiğin toprakları masa başında alırsan senin olur...