Tipik olarak gut, yemeğe ve alkole çok düşkün olanların yakalandığı sanılan bir hastalıktır. Bunlar belirtileri hafifletmez ancak bir tür artrit olan bu ağrılı durumun esas nedeni de değildir.
Gut, eklemlerin iç mekanizmasını etkileyebilir. Eklem, bir kapsül içinde yer alan kemiklerden oluşmuştur. Bu kapsülün dokuları, eklemin yumuşak hareket etmesine yardımcı olan kayganlaştırıcı bir sıvı (sinoviyal sıvı) yapar. Bu sıvı ayrıca, kapsülün içindeki, kemikleri birbirinden ayıran kıkırdak dokusu gibi dokuları da besler. Gut, vücut tarafından çok fazla ürik asit üretildiğinde ve kapsülün içinde ürik asit kristalleri oluştuğunda tetiklenir.
Gut, sıklıkla, ilk olarak ayak başparmağını tutar. Eğer tedavi edilmeden bırakılırsa, günler veya haftalarca sürebilen dayanılmaz bir ağrıya neden olur. Durum sürekli hale gelinceye kadar, ataklar artan bir sıklıkla tekrarlanır. Kristaller, diğer dokulara olabileceği gibi, dizler, dirsekler ve parmak eklemleri gibi diğer eklemlere de yayılabilir. Deride birikebilir – dış kulak buna meyillidir.
Gut vakalarının yaklaşık %75 kadarı, ailevi olma eğilimini açıklayacak şekilde, ürik asidin uygun biçimde atılımını önleyen kalıtımsal bir anormallikten kaynaklıdır. Gut, erkeklerde daha sıktır ve menapoz öncesi kadınlar ve çocuklarda seyrektir.
Sıcak iklimlerde görülen dehidratasyon (su kaybı), hastalık, aşırı yorgunluk veya yaralanma durumlarında olabileceği gibi özellikle yüksek oranda pürin içeren – sakatat, kabuklu deniz hayvanları, yağlı balık, ıspanak, kuşkonmaz ve çoğu kuru baklagil gibi – belli bazı proteinden zengin yiyecekler de, kandaki ürik asit düzeylerini arttırabilir ve kristalleşme işlemini tetikleyebilir. Böbrek hastalığı olan kişilerde de ürik asit düzeyleri yüksek bulunabilir. Bununla birlikte, ürik asit seviyeleri yüksek olan herkes guta yakalanmayacağı gibi, bazı kişilerde normal kan ürik asit düzeylerinde de gut görülebilir.
Tanı ve Tedavi
Doktorlar, ürik asit düzeyini ölçen kan testlerine ve kristaller için iltihaplı eklemden alınan sıvının analizine dayanarak tanı koyarlar. Bunlar gut hastalığının, enfeksiyon romatoid artrit gibi diğer eklem problemlerinden ayırdedilmesini sağlar.
Tedavi, genellikle, mümkün olan en erken zamanda nonsteroid antienflamatuar ilaçlar (NSAİD) kullanmaktır. Eğer mide sorunları nedeniyle NSAİD’lar kullanılamıyorsa çiğnemeden elde edilen bir ilaç olan kolçisin kullanılır. Eğer sık olarak gut atakları geçiriyorsanız veya yüksek ürik asit düzeylerine sahipseniz, kandaki ürik asit düzeylerini düşüren koruyucu bir ilaç olan allopurinolü kullanmanız önerilebilir. Diyeti değiştirilmesi tedavide önemli bir yer tutabilir.