Mekanik sistemlerde, enerjinin aktarılması ve hız veya torkun değiştirilmesi genellikle dişli kutuları (redüktörler) tarafından gerçekleştirilir. Bu nedenle dişli kutularının düzgün çalışması, birçok endüstriyel uygulama için kritik öneme sahiptir. Dişli kutusu bakımı, sistemin verimliliğini artırmak, arıza riskini azaltmak ve ekipmanın ömrünü uzatmak için temel bir adımdır. Bu makalede, dişli kutusu bakımının önemi ve uygun bakım yöntemleri ele alınacaktır.
Dişli Kutusu Bakımının Önemi
1.1 Performansın Korunması: Dişli kutuları, hız ve tork transferi süreçlerinde önemli bir rol oynar. Düzenli bakım yapılmayan dişli kutularında zamanla aşınma, kirlenme ve yağlama eksikliği gibi sorunlarla karşılaşılabilir. Bu durum, dişli kutusunun performansının azalmasına ve verimliliğin düşmesine neden olabilir; ancak düzenli bakım ile dişli kutusu, optimum performansını korur ve sürekli olarak istenen hız ve torku iletebilir.
1.2 Arıza Riskinin Azaltılması: Dişli kutusu arızaları, üretim süreçlerinde ciddi kesintilere ve mali kayıplara neden olabilir. Dişli kutusunun içindeki dişlilerin, yatakların ve diğer bileşenlerin düzenli olarak incelenmesi, potansiyel arıza noktalarının erken tespitini sağlar. Bu sayede, önleyici bakım önlemleri alınabilir ve beklenmedik duruşların önüne geçilebilir.
1.3 Uzun Ömür: Dişli kutusu yüksek maliyetli bir ekipman parçasıdır ve zamanla değiştirilmesi gerekebilir ancak uygun bakım ve doğru çalışma koşulları sağlandığında, dişli kutusunun ömrü önemli ölçüde uzatılabilir. Temizleme, yağlama, gresleme ve sızıntıların düzenli kontrolü gibi basit bakım adımları, dişli kutusunun uzun ömürlü olmasını sağlar.
Dişli Kutusu Bakımı
2.1 Temizleme: Dişli kutusu, çalışma ortamında kirliliklere maruz kalabilir. Toz, kir, yağ ve diğer kalıntılar, dişliler ve yataklar arasında aşınma ve sürtünme sorunlarına yol açabilir. Düzenli olarak dişli kutusunu temizlemek, bu tür kirlilikleri uzaklaştırır ve dişlilerin ve yatakların ömrünü uzatır.
2.2 Yağlama: Dişli kutusu içindeki dişlilerin ve yatakların doğru yağlama düzeyine sahip olması, sürekli ve sorunsuz bir çalışma için hayati önem taşır. Üreticinin önerdiği yağlama sıklığına uyulmalı ve doğru yağ seviyesi sağlanmalıdır. Ayrıca, kullanılan yağın kalitesi ve uygunluğu da göz önünde bulundurulmalıdır.
2.3 Gresleme: Bazı dişli kutuları, gresleme gerektirebilir. Gres, dişli kutusunun içine enjekte edilir ve yağlama için ideal bir ortam sağlar. Gresleme, dişlilerin ve yatakların daha iyi korunmasına ve sürtünme direncinin azalmasına yardımcı olur. Bu nedenle, gresleme işlemi düzenli olarak yapılmalı ve doğru gres tipi kullanılmalıdır.
2.4 Sızıntı Kontrolü: Dişli kutusu, içindeki yağ veya gresin sızmasını engelleyen uygun contalarla donatılmalıdır. Düzenli olarak sızıntı kontrolü yapmak ve contaların durumunu kontrol etmek önemlidir. Sızıntılar, yağ veya gres kaybına yol açar ve dişli kutusunun performansını olumsuz etkiler. Ayrıca, sızıntılar çevresel kirliliğe de neden olabilir.
Sonuç
Dişli kutusu bakımı, mekanik sistemlerde sürekli performansın ve uzun bir kullanım ömrünün sağlanması için kritik öneme sahiptir. Düzenli temizleme, doğru yağlama ve gresleme, sızıntı kontrolü gibi bakım adımları, dişli kutusunun optimum performansını ve verimliliğini sürdürmesine yardımcı olur. Ayrıca, düzenli bakım ile beklenmedik arızaların ve maliyetli duruş sürelerinin önüne geçilebilir. Dişli kutusu bakımı, endüstriyel ekipmanların güvenilirliğini ve sürekliliğini sağlamak için vazgeçilmez bir adımdır.
Kaynaklar:
Gill, D. D. (2004). Gear Lubrication. Tribology & Lubrication Technology, 60(7), 22-29.
Anttila, E., & Niskanen, E. (2006). Condition Monitoring of Industrial Gearboxes. VTT Publications, 602.
Smith, J. D. (2007). Gearbox Maintenance
Madenciliğin zorlu şartları için yeniden doğuş: IG Redüktör ile ağır tip redüktörün canlanışı
Maden projeleri ile Türkiye’nin önemli altın üreticileri arasında yer alan bir firma, eleme değirmeninde çalışan ağır hizmet redüktörünün tamir-bakım faaliyetleri için IG Redüktör’e başvurdu. Kurucusu ve ekibinin 25 yıllık sektör uzmanlığıyla tamir-bakım çalışmalarında fark yaratan IG Redüktör, zorlu şartlar altında çalışan ağır tip redüktöre hayat vererek, ilk günkü haline getirdi.
Bozulan, bakıma ihtiyacı olan redüktör, AC motor ve hidrolik kaplinlerin tamir ve bakımında kısa sürede büyük başarı sağlayan IG Redüktör, birçok önemli firmanın tamir-bakım çalışmalarında tercih ettiği marka oluyor.
Bu vaka çalışmasında; maden projeleri ile Türkiye’nin önemli altın üreticileri arasında yer alan bir müşterisinin arızalanan ağır tip redüktörüne hayat veren IG Redüktör, gelen redüktöre uyguladığı ekspertiz ve ölçüm çalışmalarında; ürünün rulmanlarında arıza olduğunu ve bu arızalarla tetiklenen farklı birkaç sorun daha olduğunu tespit etti. İlgili tamir-bakım çalışmalarıyla birlikte ölçüm ve tasfiyeleriyle ürünü ilk günkü sıfır haline getiren IG Redüktör, sektör gereği zorlu şartlar altında çalışan redüktöre uyguladığı çift keçe yöntemiyle ürünün sızdırmazlık süresini artırdı.
Sektör: Altın Madeni
Ürün: Ağır tip redüktör
Uygulama alanı: Eleme değirmeni
Müşteri şikayeti: Sistemde anormallikler, artan ses ve titreşim düzeyi, düşen verim.
Üründe tespit edilenler:
Gövde rulman yatakları ölçüldü.
Dişlilerde küçük çapaklanmalar görülerek tesviyesi yapıldı.
0138 serili redüktörde rulmanın yüksek ısıya maruz kaldığı ve bu nedenle gövdenin iç yüzey boyasını kaldırdığı tespit edildi; gövde içi ve kapaklar kumlanarak, epoksi boya uygulandı.
IG Redüktör’ün yaptığı işlemler:
Redüktörlerin tüm rulman ve keçeleri değişti.
Dişliler tesviye edildi.
Redüktörün gövde içi yan flanşlarına ve üst kapağın iç kısımları kumlama yapıldı ve epoksi boya uygulandı.
İzolasyonları yenilendi.
Rulman boşlukları kontrol edildi: Minimum 0.10mm
Orjinal aparatlar kullanılarak toplandı
30bin serisi Rulmanlara üretici firmanın belirlediği nm baskı ayarları yapılarak ürünün montajı bitirildi
Test yağı konularak yaklaşık 3 saat testleri yapıldı vibrasyon ve ısı ölçümleri alınarak müşteriye raporlandı
Üründeki arızaların giderildiğinden ve yapılan bakım işleminden emin olunduktan sonra ürün boyanarak müşteriye sevke edildi
Bakım stratejileri
Makine ve ekipmanların verimli ömrünü arttırmanın yolu düzenli takiple sağlanır. Bunun için çağa uygun tutum sergileyen işletmelerdeki stratejilerin neler olduğu ve doğru yöntemleri hakkında bilgi edinebilirsiniz.
1.Arızaya dayalı bakım
Arızaya dayalı veya reaktif bakım, aynı zamanda arızadan arızaya bakım olarak da bilinir ve pasif bir strateji olarak kabul edilir. Bu bakım biçiminde, bir sistem bileşeni ancak gerçekten arızalandığında değiştirilir veya onarılır. Sistem çalışırken makinenin durumu hakkında hiçbir bilgi toplanmaz veya değerlendirilmez. Bu yaklaşımdaki sorun, hasarın boyutunun ve gerekli onarım süresinin tahmin edilememesidir. Bu yaklaşımın avantajları; düzgün çalışma sırasında herhangi bir maliyete katlanılmaması ve makinenin tam aşınma rezervinin kullanılmasıdır.
Arızaya dayalı bakım, üretim için kritik olmayan, değiştirilmesi kolay ve pahalı hasarlara yol açmayan makineler veya bileşenler için uygundur.
Biliyor musun?
Makinelerin ve makine elemanlarının gerçek hizmet ömrü genellikle tahmin edilen ömründen daha kısadır. Balanssızlık ve hatalı hizalama (%60), rulman hasarı (%20) ve yapısal sorunlar, montaj sorunları ve rezonans (%20) gibi diğer katkıda bulunan faktörler, beklenmeyen sistem arızalarına ve üretim kesintilerine yol açabilecek en yaygın nedenlerdir. Durum izleme ile makine duruş süreleri önemli ölçüde azaltılabilir.
Önemli olan…
Burada önemli olan birimin değeri değil, birimin sistemdeki kritikliği ve kullanımıdır.
Örnek vaka 1:
Bir pompanın maliyeti 5.000 €’dur. Her yıl tekrar tekrar beklenmedik şekilde arızalanır; ancak üretim için kritik değildir, ihtiyaç fazlası veya stokta olabilir. Onarımı zaman açısından kritik değildir ve/veya değiştirilmesi kolaydır.
-> Durum izleme cihazı kullanımı zorunlu değildir.
Örnek vaka 2:
Bir pompanın maliyeti 5.000 €’dur. Yılda iki kez plansız olarak bozulur. Üretim için kritik öneme sahiptir ve üretim kaybı, pompanın maliyetini birçok kez aşmaktadır. Veya değiştirme işlemi son derece zordur ve onarımın önceden planlanması gerekir, o zaman geçerlidir.
-> Durum izleme cihazı kullanılmalıdır.
2.Önleyici bakım
Önleyici bakım durumunda, bir makine veya sistemin belirli zaman aralıklarında belirli bakım harcamaları gerektirdiği varsayılır. Zaman aralıklarının tanımı, sistemin ortalama çalışma ömrüne ve ampirik değerlere dayanmaktadır. Bu bakım stratejisindeki zaman aralıkları sabit olduğundan, mevcut üretim operasyonlarına veya arıza süresi planlamasına hedefli bir şekilde entegre edilebilirler. Ancak, sistemin gerçek durumuyla gerektiği kadar bağlantı halinde değildir. Bu nedenle, bakım önlemlerinin zamanından önce uygulanmasına ve böylece kaynakların gereksiz kullanımına sebebiyet verebilir.
Önleyici bakım, genellikle bakım planında tanımlandığı gibi garanti hükümleri tarafından belirlenir. Garanti sona erdiğinde, uygun bir görüntüleme stratejisi düşünülebilir. Çoğu örnekte, kestirimci bakıma veya duruma dayalı bakıma geçiş yapılır.
3.Duruma dayalı bakım
Duruma dayalı bakımla makine ve sistemlere arıza veya süre bazında değil, bileşenlerin yerleşik durumuna göre servis yapılır. Bu strateji ile bir sistem veya makinenin fiili durumuna uygun olarak bakım ve onarım çalışmalarını yürütmek için durum izleme kullanılır. Sistemin mevcut durumunu belirlemek için farklı yöntemler hem izolasyonda hem de kombinasyon halinde kullanılabilir. Durum izlemenin sonucu çeşitli parametreler dikkate alınarak hedeflenen bakım önlemlerinin planlanmasına dahil edilir. İzlenen makinenin verimliliği artırılır ve arıza süresi maliyetlerinde genel bir azalma sağlanır.
Duruma dayalı bakım, yüksek derecede doğruluğun gerekli olduğu proses açısından kritik sistemler için uygundur. Kural olarak; izleme sistemlerinin maliyeti, dolaylı hasarın ilk oluşumunu önleyerek zaten dengelenir.
4.Kestirimci bakım
Kestirimci bakım giderek daha önemli hale geliyor. Bir sistemin mevcut durumu, yalnızca bir hata analizi veya nedensel araştırma yoluyla değerlendirilmez, aynı zamanda eşlik eden önlemlerin yardımıyla optimize edilir. Bu uygulama, uzun vadede gelecekteki bir arıza olasılığını daha da azaltmak için tasarlanmıştır. Kullanılan önlemler, makine geçmişinin bir analizini, doğal frekansları veya faz ilişkilerini belirlemek için özel ölçümleri ve ayrıca hassas dengeleme ve hizalama şeklinde çalışma koşulundaki iyileştirmeleri içerebilir.
Kestirimci bakım, son derece hassas süreçlerin gerçekleştiği süreç açısından kritik ve sistemler için uygundur. Duruma dayalı bakımdan elde edilen bulgulara dayanır bu sayede önlemleri ve maliyetleri optimize eder.
İşletmelerde güncel olarak tercih edilen durum izleme yöntemlerine örnekler :
Çalışan bir makinenin durumunu kaydetmek için çeşitli tahribatsız yöntemler mevcuttur. Bunlar titreşim analizi, yağlayıcı analizi, termografi ve endoskopi olarak sıralanabilir.
1.Vibrasyon (titreşim) analizi
Titreşim tabanlı makine izleme, makine sorunlarının nedenini erken bir aşamada belirlemek için güvenilir bir araçtır. Bu görüntüleme yöntemi, titreşim davranışındaki artıştan dolayı makine durumundaki bir bozulmayı erkenden tespit edebilir. Sıklıkla tespit edilen hata kaynakları arasında dengesizlik, yanlış hizalamalar, rulman hasarları ve bağlantı kusurları yer alır. Bu ölçüm yöntemi ile uygulamaya bağlı olarak birkaç aylık ön uyarı süreleri elde edilebilir. Bu durum izleme yöntemi, sistemlerin ve makinelerin çalışmasında önemli ölçüde maliyet tasarrufu fırsatları sunar.
Titreşim analizi başlangıçta, işitme, hissetme ve görme gibi ‘insan duyusal işlevleri’ni kullanarak anormallikleri tespit eden makine operatörlerinin gözlemleriyle başladı.
Titreşim analizi neye dayanır?
Basitçe söylemek gerekirse, değişen kuvvetler ve güç aktarım süreçleri. Makineyi etkileyen kuvvetler değişirse makinenin titreşim davranışı da değişecektir. Sabit çalışma parametreleriyle artan titreşim seviyesi, makine durumunda bir bozulma olduğunu gösterir.
Titreşim analizi, özellikle döner ekipmanların izlenmesi, dişli kutuları ve rulman yataklarındaki hasarın erken tespiti için uygundur.
2.Yağlayıcı analizi
Yağlayıcı analizi ile yağlayıcı doğrudan makine içerisinde sensörler vasıtasıyla izlenebilir veya numune alınarak laboratuvarda incelenebilir. Çoğu durumda viskozite, su içeriği, kirlilik ve yaşlanma incelenir. Yağlama yağının katı ve sıvı kontaminasyon için çevrimdışı izlenmesinde, düzenli aralıklarla numuneler alınır ve incelenir. Yağın makinedeki sensörler tarafından çevrimiçi olarak izlenmesi, ya ana yağ akışında ya da dallanmış bir yan akışta gerçekleşebilir. Yağlama yağına ek olarak, yağlama gresinin durumunu izlemek de mümkündür. Bu gibi durumlarda, genellikle çevrimdışı izleme kullanılır. Doğrudan yağlama gresinde bulunan sensörler, çevrimiçi izleme için de mevcuttur. Duruma dayalı yeniden yağlama, otomatik yağlayıcılarla birlikte de sağlanabilir.
Yağlayıcı analizi, birden fazla sektördeki tüm yağ ve gresle çalışan bileşenler için uygundur.
3.Termografi
Termografi ile hasar nedeniyle oluşan ısı kaynakları hem mekanik hem de elektriksel olarak belirlenebilir ve görüntülenebilir. Bu teknolojinin istisnai özelliği, sadece sistem durumunun mekanik yönünü hedeflememesi, aynı zamanda elektrik alanında da uygulanmasıdır. Termografinin en büyük avantajı, çalışma sırasında yüzey sıcaklıklarının hızlı ve temassız olarak kaydedilmesidir. Paralel olarak üretilen bir fotoğraf kullanılarak, bir sistem veya makine parçasının sıcaklık eğrileri sahada atanabilir ve gerçek durum olarak belgelenebilir. Ayrıca, motorların, pompaların veya fanların hatalı hizalanması sıklıkla devreye alma sırasında tespit edilebilir.
Termografi, süreçlerin termal izlenmesinde, dişli aşınma modellerinin analizinde veya elektrik alanında (güç hatları, şalter dolapları) sıklıkla kullanılır.
4.Endoskopi
Bir görüntüleme yöntemi olarak endoskopi, makineyi sökmek için zaman alan bir işlem gerektirmeden, rulmanlar ve dişliler gibi bileşenlerin durumu hakkında anında sonuçlar çıkarılmasına olanak tanır. Mevcut durum net bir şekilde belirlenebilir ve bir video veya görüntüde belgelenebilir. Örneğin performans veya hız düşürme gibi işletim parametreleri veya bakım önlemleri mevcut duruma uyarlanırsa, daha fazla hasar yayılması geciktirilebilir.
Endoskopi, dişli kutuları gibi sıvı yağ ile yağlanan sistemler ve makineler için özellikle uygundur.
Trendler
-
Etkinlikler5 ay önce
Güç aktarım sektörü Moneta standında buluştu, “GüçBirliği” pekişti
-
Makina İmalatı11 ay önce
İstikrarlı büyümesini sürdüren Türkiye iş makineleri sektörü, 133 ülkeye ihracat yapıyor
-
Sektör Haberleri11 ay önce
2023’e güçlü hedeflerle başlayan Mecmot, Avrupa’ya montaj üssü kurmaya hazırlanıyor
-
Kayış ve Kayış Tahrikleri3 ay önce
Megadyne’nin Megaflex zaman kayışı serisini keşfedin
-
Genel10 ay önce
Özel bir kişi: Mayr’ın kıdemli CEO’su Fritz Mayr’ın ardından
-
Kayış ve Kayış Tahrikleri4 ay önce
Asansör endüstrisi için ideal, dayanıklı ve yer tasarrufu sağlayan çelik telli poliüretan düz kayış: Megalinear P3.3
-
Vibrasyon Motorları6 ay önce
Vibrasyon motorlarında güvenin adı FEMAŞ
-
Redüktörler6 ay önce
Redüktörden servo motor sürücüsüne kadar tüm sistem, tek tedarikçi: STÖBER
-
Kayış ve Kayış Tahrikleri6 ay önce
Yüksek kalite, geniş hizmet ağı; sektörün küresel tedarikçisi TÜRKSA KAYIŞ SANAYİ
-
Frenler ve Kavramalar6 ay önce
MEG Endüstri güçlü iş ortaklığı ağı ile tek kaynaktan komple çözümler sunuyor
-
Redüktörler7 ay önce
İ-Mak 50. yılını Hannover’de kutladı
-
Redüktörler6 ay önce
Mühendislik ve proje uzmanı BARSE ile sektöre eksiksiz çözüm