Endişeyle Bekleme
Shirley Swede & Seymour S. Jaffe
Bir gösteriden önce endişeli değilsem, o gecenin en
iyi gecem olmayacağını bilirim.
Jack Benny
Bazen, endişeyle bekleme durumu veya heyecan bile
aranır. Bir savaş öncesindeki Kızılderili danslarını hatırlayın. Ya da avdan
önceki Afrika tamtamlarını. Bütün bunlar, sistemi fiziksel olarak
canlandırmak ve savaşçıları hazırlamak için birer girişimdir.
Ancak, bazı insanların endişeyle beklemeden dehşetle
söz etmelerini duyduğunuzda, bunun yeni bir illetin ismi olduğunu
zannedersiniz!
Önemli bir olayla karşılaşan her insanda sizin için bu
önemli olay, bir süpermarkete gitmek olabilir; birine ders vermek veya iş
aramak olabilir bir sandalyede gevşediğindekinden daha üst düzeyde beyinsel
faaliyet ve sinirsel uyarım olması gereklidir.
Önemli bir olaydan önce biraz heyecanlı bir bekleyiş
tamamen normaldir; bilhassa kişi, yapacağı o belli davranışın, bütün
geleceği üzerinde bir etkisi olacağına inanıyorsa. Deneyimli aktörler ve
aktrisler bile bir performans öncesinde endişelenirler.
Tabii ki bu durumda hiçbir gariplik yok. Bu insanlar
kendilerini hazırlıyorlar. Kısa bir süre sonra icra edecekleri rolleri onlar
için önemli. Bundan ötürü, sinir sistemi iyi bir performans için bir ivme
oluşturmalıdır. Bu yalnızca, olay hakkında çok fazla endişelendiğinizde
sorun yaratır.
Ben (SSJ) bir gün televizyonda bir yarış izliyordum;
kamera atletlere zum yaptı. Atletler çömelip pozisyonlarını alarak yarışın
başlamasını beklerlerken, bacaklarındaki kasların gerildiğini gerçekten
görebildim. Kasları titriyordu. Fakat tabanca patladığında o hapsedilmiş
muazzam enerjileri birdenbire serbest kaldı. Aniden bırakılan, sarılmış bir
yay gibi. Kas lifleri mikroskop altında bakarsanız bekleme durumunda
tutulduklarında hakikaten sarıldıkları ve kısaldıkları için, bu kıyaslama
yerindedir. Bu, bedeni faaliyete hazırlamaktır. Ancak bir kez hareket
edildiğinde, bu gerilim kaybolur. Kas lifleri uzar ve yeniden gerilirler.
Bir kediniz varsa, onu saldırmaya hazırlanırken dikkatlice izleyin.
Gerilmesinden ötürü bütün vücudu hafifçe titrer. Kullanacağı kaslar burulur,
kısalır, hamle için hazırlanır.
Peki bir atlet yarıştan önce kasları titrediğinde
endişelenir ya da üzülür mü? Kediniz kuyruğu seğirdiğinde endişeleniyor mu?
Elbette hayır. Onlar kendilerini gözlemlemezler. Zihinleri yalnızca yerine
getirme niyetinde oldukları eyleme odaklanmıştır. "Yerine getirmek üzere
oldukları değil, yerine getirme niyetinde oldukları dediğime dikkat edin.
Bir başka deyişle, onlar bunu isteyerek ve bir amaç için yapıyorlar.
Kendilerini gözlemleyerek ve sinirli oldukları için kendilerine söylenerek
daha da fazla gerilim yaratmıyorlar.
Fakat sinir sisteminiz rahatsızlık verecek derecede
uyarılırsa ne yapacaksınız?
Durumu algılamanızı değiştirerek, sinir sisteminizi
daima yatıştırabilirsiniz. Olayın önemini ez aza indirebilirsiniz. Yaşanacak
olan olayın göründüğü gibi dünyayı yerinden oynatacak bir şey olmadığını,
(ya da eğer yapabiliyorsanız, buna gerçekten inanabilirsiniz), uzun vadede,
yaşamınızda ufak bir anlamı olduğunu varsayabilirsiniz. Bu açıdan bakmayı
seçerseniz, olayın önemini azaltabilirsiniz. Kendinize, olayların kozmik
şeması içinde, bu belirli olayın, olaylar sırasında altlarda bulunduğunu, o
kadar da önemli olmadığını hatırlatabilirsiniz. (Şu eski, "kedi uzanamadığı
ciğere pis der yöntemi.)
Kendinizle yapacağınız bu konuşma, panik ataklarının
etkisini azaltacaktır. Neden mi? Çünkü kendinize ortada bir yarış
olmadığını, uğruna savaşmaya değecek bir şey olmadığını söylerseniz, o zaman
gerilmenin bir anlamı yoktur; var mıdır?
Ben (SS) panik ataklarıyla ilgili ilk radyo söyleşimi
yapacağımda oldukça gergindim. Stüdyoya metroyla gittim ve trende oturup
etrafımdaki insanlara bakarken, "Hımmm, bunlar da benim gibi yalnızca
sıradan insanlar. Aslında çok da önemli bir şey değil diye düşündüm. Ve
aptalca bir şey söylesem bile ne olur yani? Bu insanlar pek aldırış edecek
gibi görünmüyorlar... Sakinleştim ve stüdyoya girdiğimde kendimden emin ve
neşeliydim. Yayma girmeden önce, benimle söyleşi yapacak olan şahıs,
"Endişelenmeyin, konuşurken panik atağı geçirirseniz biz bazı ara müzikler
hazırladık diyerek beni şaşırttı. Güldüm. Buna gerek olmayacak dedim.
Demek ki kullanacağınız çok yararlı iki aracınız var:
Birincisi, önemli bir olay öncesinde heyecanlandığınızda, sinir sisteminizin
normal davrandığını anlamak. İkincisi de, durumu algılama yönteminizi
değiştirerek, iradenizle heyecanınızı azaltabileceğinizi bilmek.
Rahatınıza Bakın
Panik atağından mustarip olan pek çok kişi çok
sabırsızdır. Son teslim tarihinden önce (bu tarihler çoğunlukla hayalidir)
daha fazla, daha fazla şeyi bitirmek isterler. Zamanı hızlandırmak... Nehrin
akışını hızlandırmak... Daha hızlı, daha hızlı... Dışarıdayken, geri eve
koşmak için daima saatlerine bakıp dakikaları sayarlar. Evdeyken anında
iyileşmek isterler ki tekrar dışarı koşabilsinler. Dr. Weekesin temel
ilkelerinden birinin de, bırakın zaman geçsin öğüdü olmasına şaşırmamalı.
Manhattan'da bir otobüsün içinde olduğum bir günü
hatırladım; uzun zaman önceydi. Bir randevuya gecikmiştim ve otobüs yoğun
trafiğin içinde sıkışıp kalmıştı. Arabalar ve taksiler kornalarını
çalıyorlardı; her tarafta bir karışıklık vardı; ve de benim içinde olduğum
otobüs ilerlemiyordu. Çok sabırsızlanmıştım. Otobüsün gitmesini istiyordum;
hemen. Ellerime baktığımı net olarak hatırlıyorum. Önümdeki koltuğu
yakalamış, otobüsü içeriden itmeye uğraşıyordum! En azından eklemlerim ne
yapmakta olduğumun farkına vardırdı beni ve durdum. Şimdi ne zaman herhangi
bir araçta (ya da kontrolümün ötesinde bir durumda) bulunsam, yalnızca
gevşiyor ve şoförün kontrolü elinde tutmasına izin veriyorum. Artık
itmiyorum.
Bu çabuk çabuk eğilimine karşı koymak için ne
yapabilirsiniz? Öncelikle ve açıkça ilk adım, acele etmemek için, bol
zamanınız olmasına olanak vermenizdir. (Mesela yukarıda verdiğim örnek.
Evden daha önce çıkabilirdim.)
Her şeyi aynı anda yapmak insana cazip gelir. Bu
yüzden, ikinci adım olarak, kendi kendinize sebatla, Bir kerede tek bir şey
yapacağım diye tekrar edin. Ve öyle yapın.
Bir diğer çok önemli önlem de şudur: Olduğunuz yerde
durun ve her şeyi yavaş hareketlerle yapmaya başlayın. Bir yığın insan tam
evden çıkmadan önce telaşla evin için de koşturup, ocağı kapatıp
kapatmadıklarını kontrol ederler, anahtarları, süveterlerini ararlar.
Öyleyse, bütün yapmanız gereken yavaş hareket etmeye geçmektir. Sürekli
olarak abartılı biçimde ağır hareket ettiğinizde, bu kısa bir süre sonra
sizin için bir işaret, yavaşlamanız için otomatik bir cevap halini
alacaktır.
İşte müşterilerimizden birinin anlattıkları:
Oğlum her gün saat 12:30da okulda olmak zorunda.
Hazırlanmak için bol bol zamanım olduğunu ve acele etmemem gerektiğini
düşüneceksiniz. Fakat hep son dakikaya kalan bir insan olmuşumdur. Oğlumu
okula götürme saati yaklaştığında bir manyak gibi evin içinde telaşla
dolaşmaya, anahtarlarımı, oğlumun ceketini aramaya başlarım ve okula tamamen
gerilmiş ve sinirli bir halde giderim.
Fakat şimdi durum farklı; danışmanım bana şu yavaş
hareket etme tekniğinden bahsettiğinden beri. Etrafta dolaşıyor ve yapmam
gerekeni yapıyorum; ancak yavaşça. Her şey yapılıyor. Kendimi telaşlı
hissetmiyorum. Okula vardığımda sakin oluyorum ve diğer annelerle
konuşuyorum. Bu çabuk çabuk duygusu kayboldu ve şimdi günlerim çok daha
kolay geçiyor!
Şu Sürekli Ya Olursalar
Süreklilik arz eden ya olursa düşüncelerinin, panik
ataklarından mustarip kişilerin alameti farikası olduğu görülüyor.
Ama yine de böyle bir düşünce tarzı kendi başına kötü
değildir. Ne de olsa bütün icatlarımız, sanat alanındaki, bilim alanındaki
büyük fikirlerimiz tek bir temel soru üzerine inşa edilmiş olmalı: Eğer şu
şöyle çalışırsa ne olur?.. veya Şunu farklı bir şekilde yaparsam ne
olur?... Edison ün yaptığı da bu değil miydi? Kendisine binlerce kere
sormuş olmalı: "Flaman olarak şunun yerine bunu kullansam? Ve işte ışık!
Albay Sandersın kendisine şu soruyu sorduğunu düşünebiliyor musunuz? Ab,
annemin tariflerinden biraz tavuk pişirsem de şatsam ne olur...? Veya
Picassoyu kendi kendine, Hımmm iki göz yerine üç göz yapsam ne olur? diye
sorarken.
Yani, ya olursa veya olursa ne olur sorulan, geleceğe
bakmak açısından son derece faydalı ve doğru olabilir yerine göre. Ancak,
bütün sorularınız: "Ya oraya gider de kaza geçirirsem?, Ya gazı
kapatmadıysam da ev havaya uçarsa? veya Ya oraya gider de panik atağı
geçirirsem? gibi sorularsa, yalnızca, yaratıcı enerjinizi tek bir sepete
koymuş olursunuz, hem de yanlış sepete!
Sorgulayan, ileriyi düşünen bir akla sahipsiniz.
Yaratıcı olduğunuz açık. Program dolayısıyla tanıdığımız insanların pek çoğu
şiir ya da kitap yazıyor. Resim yapıyor, elişleri, ağaç işleri yapıyor.
Sanırım, gördüğümüz kadarıyla, sanatçı kişilerin oranı, istatistiklerle
sayılanlardan çok daha fazla. Fakat bu harika Allah vergisi yetenekleri
almış ve bunları yanlış kullanrmşsınız. Gittiğiniz her yerde, renkli felaket
tabloları yaratmışsınız. Yaratıcı imgelemenizi alıp tersine çevirmenin ve
bunu, kendinize karşı değil, kendiniz için kullanmanın tam zamanı!
Şu Ya Olursa Sorularım Yanıtlama
Ya olursa sorularınızla karşılaşmaktan ve onlara benzer
cevaplar vermekten kaçınmayın.
Bazı insanlar kendilerine sürekli olarak işkence eden
"Ya Olursa? sorularından kurtulmak çabasıyla, onları düşünmeyi reddederek,
bütün bu düşünceleri terk etmeye çalışmak gibi bir hataya düşerler. Böyle
bir düşünce sinsice yaklaştığında bu kişiler alarma geçerler ve dikkatlice
gözden bile geçirmeden bu düşünceyi bastırmak için ellerinden geleni
yaparlar. (Bazıları da, ya olursa düşüncesi akıllarına geldiğinde
kendilerini cezalandırmak için bileklerine lastik bir bant dahi takarlar!)
Ancak bu yöntem, kendinize meydan okumaktır. Sadece
düşüncenin üzerinize daha fazla yapışıp kalmasına yol açar. Kendinizi, her
ne olurlarsa olsunlar, kendi düşüncelerinizi ve duygularınızı gözden geçirme
konusunda özgür hissetmelisiniz. Elbette bu sürekli olarak düşüncelerinizi
tahlil etmek ya da tabiri caizse devamlı olarak zihinsel ateşinizi ölçmek
demek değildir. ("Şimdi, şu anda kendimi nasıl hissediyorum?; Ne yapmak
istiyorum?) Geçici ruh halleri yüzünden aşırı endişelenmek ya da geçip
giden duygulara fazlaca dikkat etmek o kadar da iyi bir fikir değildir.
Ancak, aklınıza ciddi bir ya olursa ne olur sorusu gelince, bunu mütalaa
edip cevaplamaktan korkmayın.
Aklıma birkaç örnek geliyor: Şehir dışından gelen bir
konuğumla birlikte ben (SS) metroda yolculuk ediyorduk. Bizler pencereden
dışarıyı seyrederken, metro bir noktada demir bir köprü üzerinden giden
hatta girdi ve arkadaşım ilerde, hat üzerindeki virajı gördü. Trenin virajı
alamayacağından korkarak endişelenmeye başladı. Daha önce demir köprüden
geçen metro görmemişti ve oldukça doğal olarak, kendisinde şu düşünce
oluştu: "Ya tren aşağı düşerse? Ben de kendisine, bu hattın ben daha
doğmadan uzun yıllar önce inşa edildiğini, bu ve bunun gibi trenlerin
herhangi bir aksilik olmadan yıllardan beri her gün defalarca gidip
geldiğini anlatarak ona güvence verdim. Bu nedenle de, önümüzdeki birkaç
dakika içinde trenin aşağı düşme olasılığı çok ama çok uzaktı. Anında
yeniden sakinleşti.
Metroyla işine giden bir müşterimiz, tren, iki istasyon
arasında herhangi bir yerde durduğunda korkuyordu ve panik ataklarının
çoğunu bu zamanlarda yaşıyordu. İstasyon dışında bir noktada duran treni
büyük bir tehlike işareti olarak görüyordu. (Ay of, işte şimdi bir sorun
çıktı; bir şey olmuş olmalı.) Elbette nöbetçi tepki veriyordu; neden
vermeyecekti? Ama biz bu konuyu konuştuktan sonra duruma daha gerçekçi
bakmaya başladı.
Kendisine, metro tünellerinde de tıpkı caddelerde
olduğu gibi, trafik işaretlerinin olduğunu belirttim. (Tabii ki bunu
biliyordu, ama o zaman bunu anlayamamıştı.) Hemen ileride bir tren varsa,
dedim, bir çarpışmayı önlemek için, senin içinde bulunduğun tren durmalıdır.
Makinist işaretlere uymalı ve güvenlik önlemi olarak durmalıdır. O anda
trenin durması, tehlikeden ziyade güvenlikle ilişkilendirilmişti. Müşterime
trenler durduğunda etrafına bakınmasını ve diğer yolcuları gözlemlemesini de
önerdim. Yıllardır metroya binerim ve daima insanların, tren istasyonlar
arasında durduğunda, bilhassa uzun duruşlarda nasıl endişelendiğini izlerim.
Öksürmeye, kıpırdanmaya, endişeli bir ifadeyle etraflarına bakınmaya
başlarlar. Kelimenin tam anlamıyla ne olduğundan habersizdirler. (Aslında
zaman içinde o kadar çok insan bu sorundan yakındı ki, ulaşım yetkilileri en
sonunda, duraklamalar sırasında makinistin, duraklamanın nedenini anons
edebilmesi ve gerekirse talimat verebilmesi için vagonlara hoparlörler
koydular.) Ben bu adamı, tek olmadığı, korkmanın veya rahatsız olmanın
utanılacak bir yanı bulunmadığı konusunda ikna edebilmiştim.
Gördüğünüz gibi, durumun gerçekçi olarak
değerlendirilmesi, hayal kurmak kadar değerli bir araç olabilir. Bu adam bir
başka açıdan görmeye başladığı için, durumu tersine çevirebilmişti. Trende
yaşadığı panik atakları azaldı ve artık, duran bir trende gereksiz yere bir
korkuya kapılmadan rahatça yolculuk edebiliyor.
Bir başka olay: Eski bir müşterimiz, bilmediği bir dağ
yolunda gece arabayla yolculuk ediyormuş. Yalnızmış. Bir anda çok
gerildiğini ve rahatsız olduğunu hissetmiş. Fakat bir rahatlama tekniğini
uygulamış ve gerginliği o an geçmiş. Ne var ki sonradan, daha önceleri
yaşamış olduğu panik ataklarının geri dönmekte olduğunu düşünmekten rahatsız
olmuştu. Belli ki, araba kullanırken, şu ya olursa ne olur düşüncesi
aklından geçmiş olmalı: "Ya arabam uçurumdan aşağı düşerse ne olur? Bu,
herhangi bir sürücünün aklına gelebilecek doğal bir soru. Tehlikeden
haberdar olan kişi daha dikkatli araba kullanır. (Korkunun amacı da bu değil
midir?) O halde, bu düşünceyi bastırmak yerine, cevap vermiş olmalı: Bak,
iyi bir sürücüyüm ve de dikkatliyim. Çok hızlı gitmiyorum. Ve daha önce de
benzer yollarda yolculuklar yaptım ve gideceğim yere sağ salim vardım. Demek
ki oldukça güvendeyim.
Bu kötü "ya olursa ne olur sorularını gidermenin en
iyi yolu, onlarla yüzleşmek ve onlara cevap vermektir. Bunlara nasıl cevap
vereceksiniz? Bu, duruma bağlı. Pek çoğu, kendinize vereceğiniz cevabın
önüne "Ne olmuş yani cümlesini koyarak bertaraf edilebilir: "Ne olmuş yani,
oraya gidip de panik atak geçirirsem?" (Müthiş, çok önemli!...) Diğer ya
olursa ne olurlar ise mantık ve neden arar (yukarıda belirtilen örnekte
olduğu gibi.)
İşte size bazı faydalı karşı sorular: Şu şu olayın
olma olasılığı nedir? Veya "Olabilecek en berbat şey nedir?
Ve bazen de kendinize yalnızca şunu söylemelisiniz:
Bunu cesaretle karşılayacağım.
Sinirlenme Korkusu
Pek çok insan sinirlendiklerinde üzülürler. Ben, insan
olarak ara sıra sinirlenme hakkına sahip olduğumuzu düşünüyorum; mahkemelik
bir olay yaratmadan. Yıllar önce, Dick Tracey adlı çizgi romanda Korkusuz
Fosdick diye bir karakter vardı. Onun vücudunda "tek bir sinir dahi yoktu.
Ancak bu, yaratılmış bir karakterdi. Etten ve kemikten yapılmış gerçek
insanlar bazen sinirlenirler. Ve bazen de korkarlar. Ama ne olmuş yani? Ara
sıra yaşanacak heyecanlardan hiç kimseye asla zarar gelmez.
Buradaki çelişki elbette, sinirlenmenin normal olduğunu
bir kez kabul ettiğinizde (bilhassa sinirlenecek bir şey olduğunda!), bu
kabullenmenin genelde sinir düzeyini azaltmasıdır.
Ve hatta başka bir şey daha yapabilirsiniz: Daha önce
de belirtmiş olduğumuz gibi, sinirinizi coşkuya çevirebilir ve farkında
olmanın, hayatta olmanın tadını çıkarabilirsiniz.
Bir öykü aklıma geliyor (SS): Yirmi yaşında genç bir
adam olan bir müşterim vardı. Birkaç yıldır agorafobiden mustaripti ve
programa katıldığında da birkaç aydır evden çıkamamış bir haldeydi. Yeniden
dışarı çıkabilecek duruma gelince, doğal olarak binleriyle flört etmek
istedi. İlk buluşmasında gergin olacağını biliyordu ve bu gerginliğinin
paniğe dönüşmesinden korkuyordu. Ona, bu buluşmasında, aşırı sinir
enerjisini coşkuya dönüştürmesi öğüdünü verdim. Bütün dikkatini kendisine
değil kıza yöneltmesini ve ona dünyadaki en güzel kız olduğunu
hissettirmesini...
Evet, her şey büyüleyici bir biçimde yolunda gitmişti.
Bu metodu uygulayarak, genç adamın kızlar arasında fazlasıyla popüler
olduğunu anladım. (Uzun, esmer ve yakışıklı olması etkeninin de bir zararı
yoktu!)
Bu arada bu hikaye oldukça garip bir şekilde yön
değiştirdi: Yaklaşık olarak altı ay sonra müşterim merhaba demek için beni
aradı. Manhattanda iş bulmuştu ve Greenwich Villageda arkadaşlarıyla
paylaştığı bir apartman dairesinde yaşıyordu. Orada bir sürü parti
verildiğini bu partilerin genelde şafak vaktine kadar sürdüğünü ve artık
beslenmesine dikkat etmediğini anlattı. Ve panik ataklarının geri geldiğini
söyledi. "Fakat, diye ekledi, hayatımda hiç bu kadar eğlenmemiştim!
Ödemem gereken bir bedel varsa, pekala bunu
ödeyeceğim.
Ona, "Dinle, ben kim oluyorum da seninle tartışacağım?
Senin için sorun değilse, benim için de kesinlikle tamamdır dedim.
Gördüğünüz gibi, kontrolün kendisinde olduğunu hissediyordu. Panik
ataklarının ne olduğunu ve onları nasıl uzaklaştırabileceğim biliyordu; eğer
bunu yapmayı seçerse. Ve panik ataklarından dolayı artık bir endişe
duymuyordu.
Kendinize Dikkat Etmek
Zihin, dış dünyayı incelemede ve belki de iç dünyayı
felsefi bir duyguyla yansıtmada kullanılması ve bunları bir şekilde bir
araya getirmesi gereken bir enstrümandır. Sürekli olarak içini gözlemleme,
daimi olarak kendini tahlil etme, sonsuz olarak kendisiyle meşgul olmak
üzere tasarlanmamıştır. Bunu yaptığınız takdirde, bedeninizi/zihninizi doğru
biçimde kullanmıyorsunuzdur; yani doğanın amaçladığı şekilde. Mide tek
başına sindirmekten değil, yalnızca ona ne konulduğundan yükümlüdür;
öyleyse, zihne de "dışarı emrini vermeli, yalnızca içe dönük olarak
Beninizi incelememelisiniz.
Birisinin sürekli olarak size baktığını bilirseniz, bu
sizi biraz rahatsız etmez mi? Kendi Beniniz de dahil olmak üzere birisi
tarafından gözlemlenmek, kişiyi, doğru şeyleri yapamayacak kadar kendisine
yönlendirecektir. Şunu bir deneyin: Bir odada boydan boya yürüyün ve her
saniye, kollarınızı nasıl hareket ettirdiğinize, sağ dizinizi nasıl
kırdığınıza, sol dizinizi nasıl kırdığınıza vs ye dikkat edin. Böyle
yürüdüğünüzü gören biri, sizin tahta bir asker olduğunuzu düşünecektir.
Böylesine kendine yönlenmek (tam olarak, kendi Beninizin farkında olmak),
mekanizmayı kımıldayamaz kale getirebilir ve bedenini düzgün olarak işlev
göremez.
Kendisinden çok daha iyi oynayan rakiplerini daima
yenen vasat bir tenisçiyle ilgili bir hikaye vardır. Birisi ona, Nasıl
oluyor da, şu şu kişileri yeniyorsun?" diye sorduğunda, Çok basit, ona,
servis atmadan önce ya da attıktan sonra nefes alıp almadığını soruyorum
diye cevap vermiş.
Dışarı çıktığınızda bacaklarınızın nasıl hareket
ettiğini, kendinizi nasıl hissettiğinizi, doğru olarak nefes alıp
almadığınızı ya da benzer şeyleri düşünmek zorunda değilsiniz. Kendi
Beninize bu kadar yoğun bir biçimde konsantre olmanız, yalnızca olmasını
istemediğiniz şeyleri getirebilir.
O halde dışarı çıktığınızda otomatiğe bağlayın; bırakın
zihniniz başka konularla ilgilensin (çeşitli düşünceler, mektup yazmak,
eşyaları dışarı taşımak ya da her ne olursa). Yani bir başka deyişle,
"siz"yoldan çekilin.