Doktorunuz solunum yolu enfeksiyonu veya kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) gibi diğer olası durumları ekarte etmek için fizik muayene yapacaktır. Doktorunuz ayrıca belirtileriniz ve semptomlarınız ve diğer sağlık sorunlarınız hakkında sorular soracaktır.
Akciğer fonksiyonunu ölçmek için testler
Nefes alırken ne kadar havanın içeri ve dışarı hareket ettiğini belirlemek için akciğer fonksiyon testleri yapılabilir. Bu testler şunları içerebilir:
- Spirometri. Bu test, derin bir nefesten sonra ne kadar hava soluyabileceğinizi ve ne kadar hızlı nefes verebileceğinizi kontrol ederek bronş tüplerinizin daralmasını tahmin eder.
- Tepe akışı. Bir tepe akış ölçer, ne kadar zor nefes alabileceğinizi ölçen basit bir cihazdır. Normalden daha düşük tepe akış değerleri, akciğerlerinizin iyi çalışmadığının ve astımınızın kötüleştiğinin bir işaretidir. Doktorunuz, düşük tepe akış okumalarını nasıl izleyeceğiniz ve bunlarla nasıl başa çıkacağınız konusunda size talimatlar verecektir.
Akciğer fonksiyon testleri sıklıkla, albuterol gibi bir bronkodilatör adı verilen solunum yollarınızı açmak için bir ilaç almadan önce ve sonra yapılır. Bronkodilatör kullanımıyla akciğer fonksiyonunuz düzeliyorsa, muhtemelen astımınız var demektir.
Ek testler
Astım teşhisi için diğer testler şunları içerir:
- Metakolin meydan okuması. Metakolin bilinen bir astım tetikleyicisidir. Solunduğunda, solunum yollarınızın hafifçe daralmasına neden olur. Metakoline tepki verirseniz, muhtemelen astımınız vardır. Bu test, ilk akciğer fonksiyon testiniz normal olsa bile kullanılabilir.
- Görüntüleme testleri. Göğüs röntgeni, solunum problemlerine neden olabilecek veya ağırlaştırabilecek yapısal anormallikleri veya hastalıkları (enfeksiyon gibi) belirlemeye yardımcı olabilir.
- Alerji testi. Alerji testleri cilt testi veya kan testi ile yapılabilir. Evcil hayvanlara, toza, küfe veya polene alerjiniz olup olmadığını söylerler. Alerji tetikleyicileri tespit edilirse doktorunuz alerji iğneleri önerebilir.
- Nitrik oksit testi. Bu test, nefesinizdeki gaz nitrik oksit miktarını ölçer. Hava yollarınız iltihaplandığında bir astım belirtisi normal nitrik oksit seviyelerinden daha yüksek olabilir. Bu test yaygın olarak mevcut değildir.
- Balgam eozinofilleri. Bu test, öksürürken boşalttığınız tükürük ve mukus (balgam) karışımında belirli beyaz kan hücrelerini (eozinofiller) arar. Eozinofiller, semptomlar geliştiğinde ve gül rengi bir boya ile boyandığında görünür hale geldiğinde mevcuttur.
- Egzersiz ve soğuğa bağlı astım için kışkırtıcı testler. Bu testlerde doktorunuz, şiddetli fiziksel aktivite gerçekleştirmeden veya birkaç soğuk hava solumadan önce ve sonra hava yolu tıkanıklığınızı ölçer.
Devamını oku: Astımınız varsa bu diyeti uygulayın
Astım nasıl sınıflandırılır?
Astım şiddetini sınıflandırmak için doktorunuz belirti ve semptomlarınızın ne sıklıkta olduğunu ve bunların ne kadar şiddetli olduğunu değerlendirecektir. Doktorunuz ayrıca fizik muayene ve teşhis testlerinizin sonuçlarını da dikkate alacaktır.
Astım şiddetini belirlemek, doktorunuzun en iyi tedaviyi seçmesine yardımcı olur. Astım şiddeti genellikle zamanla değişir ve tedavi ayarlamaları gerektirir.
Astım dört genel kategoriye ayrılır:
|Astım sınıflandırması||Belirti ve bulgular|
|Hafif aralıklı||Haftada iki güne ve ayda iki geceye kadar hafif semptomlar|
|Hafif kalıcı||Semptomlar haftada ikiden fazla, ancak bir günde birden fazla değil|
|Orta derecede kalıcı||Semptomlar günde bir kez ve haftada bir geceden fazla|
|Şiddetli kalıcı||Semptomlar çoğu gün, gün boyunca ve sıklıkla geceleri|
Tedavi
Önleme ve uzun vadeli kontrol, astım ataklarını başlamadan durdurmanın anahtarıdır. Tedavi genellikle tetikleyicilerinizi tanımayı öğrenmeyi, tetikleyicilerden kaçınmak için adımlar atmayı ve ilaçlarınızın semptomları kontrol altında tuttuğundan emin olmak için nefesinizi izlemeyi içerir. Astım alevlenmesi durumunda, hızlı bir rahatlama inhaleri kullanmanız gerekebilir.
İlaçlar
Sizin için doğru ilaçlar bir dizi şeye bağlıdır; yaşınız, semptomlarınız, astım tetikleyicileriniz ve astımınızı kontrol altında tutmak için en iyi neyin işe yaradığı.
Önleyici, uzun süreli kontrol ilaçları solunum yollarınızda semptomlara yol açan şişmeyi (iltihabı) azaltır. Hızlı rahatlama inhalerleri (bronkodilatörler), nefes almayı sınırlayan şişmiş hava yollarını hızla açar. Bazı durumlarda, alerji ilaçları gereklidir.
Genellikle günlük olarak alınan uzun süreli astım kontrol ilaçları astım tedavisinin temel taşıdır. Bu ilaçlar astımı günlük olarak kontrol altında tutar ve astım krizi geçirme olasılığınızı azaltır. Uzun süreli kontrol ilaçları türleri şunları içerir:
- İnhale kortikosteroidler. Bu ilaçlar arasında flutikazon propiyonat (Flovent HFA, Flovent Diskus, Xhance), budesonid (Pulmicort Flexhaler, Pulmicort Respules, Rhinocort), siklesonid (Alvesco), beklometazon (Qvar Redihaler), mometazon (Asmanex HFA, Asmanex Twisthaler) ve flutikazon bulunur. Elips).
Bu ilaçları maksimum faydaya ulaşmadan önce birkaç gün ila haftalarca kullanmanız gerekebilir. Oral kortikosteroidlerin aksine, inhale kortikosteroidlerin ciddi yan etki riski nispeten düşüktür.
- Lökotrien değiştiriciler. Montelukast (Singulair), zafirlukast (Accolate) ve zileuton (Zyflo) dahil olmak üzere bu oral ilaçlar astım semptomlarını hafifletmeye yardımcı olur.
Montelukast, ajitasyon, saldırganlık, halüsinasyonlar, depresyon ve intihar düşüncesi gibi psikolojik reaksiyonlarla ilişkilendirilmiştir. Bu reaksiyonlardan herhangi birini yaşarsanız hemen tıbbi yardım alın.
- Kombinasyon inhalatörleri. Flutikazon-salmeterol (Advair HFA, Airduo Digihaler, diğerleri), budesonid-formoterol (Symbicort), formoterol-mometazon (Dulera) ve flutikazon furoat-vilanterol (Breo Ellipta) gibi bu ilaçlar uzun etkili bir beta agonisti içerir.
- Teofilin. Teofilin (Theo-24, Elixophyllin, Theochron), hava yollarının etrafındaki kasları gevşeterek hava yollarının açık kalmasına yardımcı olan günlük bir haptır. Diğer astım ilaçları kadar sık kullanılmaz ve düzenli kan testleri gerektirir.
Bir astım krizi sırasında semptomların hızlı ve kısa süreli olarak giderilmesi için gerektiğinde hızlı rahatlama (kurtarma) ilaçları kullanılır. Doktorunuz tavsiye ederse, egzersiz öncesi de kullanılabilirler. Hızlı rahatlama ilaçları türleri şunları içerir:
- Kısa etkili beta agonistleri. Bu solunan, hızlı rahatlama sağlayan bronkodilatörler, bir astım krizi sırasında semptomları hızla hafifletmek için dakikalar içinde hareket eder. Bunlara albuterol (ProAir HFA, Ventolin HFA, diğerleri) ve levalbuterol (Xopenex, Xopenex HFA) dahildir.
Kısa etkili beta agonistleri, portatif, elde tutulan bir inhaler veya astım ilaçlarını ince bir buğuya dönüştüren bir makine olan bir nebülizör kullanılarak alınabilir. Bir yüz maskesi veya ağızlık yoluyla solunurlar.
- Antikolinerjik ajanlar. Diğer bronkodilatörler gibi, ipratropium (Atrovent HFA) ve tiotropium (Spiriva, Spiriva Respimat) hızlı hareket ederek solunum yollarınızı hemen gevşeterek nefes almayı kolaylaştırır. Çoğunlukla amfizem ve kronik bronşit için kullanılırlar, ancak astımı tedavi etmek için kullanılabilirler.
- Oral ve intravenöz kortikosteroidler. Prednizon (Prednisone Intensol, Rayos) ve metilprednizolon (Medrol, Depo-Medrol, Solu-Medrol) içeren bu ilaçlar, şiddetli astımın neden olduğu hava yolu iltihabını hafifletir. Uzun süreli kullanıldıklarında ciddi yan etkilere neden olabilirler, bu nedenle bu ilaçlar şiddetli astım semptomlarını tedavi etmek için yalnızca kısa süreli olarak kullanılır.
Astım alevlenmeniz varsa, hızlı bir rahatlama inhaleri semptomlarınızı hemen hafifletebilir. Ancak, uzun süreli kontrol ilaçlarınız düzgün çalışıyorsa, hızlı tahliye inhalerinizi çok sık kullanmanıza gerek yoktur.
Her hafta kaç tane puf kullandığınızın kaydını tutun. Hızlı tahliye inhalerinizi doktorunuzun önerdiğinden daha sık kullanmanız gerekiyorsa, doktorunuza görünün. Muhtemelen uzun süreli kontrol ilacınızı ayarlamanız gerekir.
Alerji ilaçları , astımınızın alerjiler tarafından tetiklenmesi veya kötüleşmesi durumunda yardımcı olabilir. Bunlar şunları içerir:
- Alerji aşıları (immünoterapi). Zamanla, alerji aşıları, belirli alerjenlere karşı bağışıklık sisteminizin tepkisini kademeli olarak azaltır. Genellikle birkaç ay boyunca haftada bir kez, ardından üç ila beş yıllık bir süre boyunca ayda bir kez aşı alırsınız.
- Biyoloji. Omalizumab (Xolair), mepolizumab (Nucala), dupilumab (Dupixent), reslizumab (Cinqair) ve benralizumab (Fasenra) içeren bu ilaçlar, özellikle şiddetli astımı olan kişiler içindir.
Bronşiyal termoplasti
Bu tedavi, inhale kortikosteroidler veya diğer uzun süreli astım ilaçları ile düzelmeyen şiddetli astım için kullanılır. Yaygın olarak bulunmaz ve herkes için doğru değildir.
Bronş termoplastisi sırasında doktorunuz bir elektrot ile akciğerlerdeki hava yollarının içini ısıtır. Isı, hava yollarının içindeki düz kasları azaltır. Bu, solunum yollarının daralma yeteneğini sınırlar, nefes almayı kolaylaştırır ve muhtemelen astım ataklarını azaltır. Terapi genellikle üç ayakta tedavi ziyareti üzerinden yapılır.
Daha iyi kontrol için ciddiyetle tedavi edin: Kademeli bir yaklaşım
Tedaviniz esnek olmalı ve semptomlarınızdaki değişikliklere dayanmalıdır. Doktorunuz her ziyarette belirtilerinizi sormalıdır. Belirtilerinize ve semptomlarınıza göre doktorunuz tedavinizi buna göre ayarlayabilir.
Örneğin, astımınız iyi kontrol ediliyorsa doktorunuz daha az ilaç yazabilir. Astımınız iyi kontrol edilmiyorsa veya kötüye gidiyorsa, doktorunuz ilacınızı artırabilir ve daha sık ziyaretler önerebilir.
Astım eylem planı
Belirtilerinize göre belirli ilaçları ne zaman alacağınızı veya ilaçlarınızın dozunu ne zaman artırıp azaltacağınızı yazılı olarak özetleyen bir astım eylem planı oluşturmak için doktorunuzla birlikte çalışın. Ayrıca tetikleyicilerinizin bir listesini ve bunlardan kaçınmak için atmanız gereken adımları da ekleyin.
Doktorunuz ayrıca, tedavinizin astımınızı ne kadar iyi kontrol ettiğini izlemek için astım semptomlarınızı izlemenizi veya düzenli olarak bir tepe akış ölçer kullanmanızı önerebilir.
Yaşam tarzı ve ev ilaçları
Astımlı birçok kişi semptomları önlemek ve hafifletmek için ilaçlara güvense de, sağlığınızı korumak ve astım krizi olasılığını azaltmak için kendi başınıza birkaç şey yapabilirsiniz.
Tetikleyicilerinizden kaçının
Astım tetikleyicilerine maruz kalmanızı azaltmak için adımlar atmak, astım kontrolünün önemli bir parçasıdır. Maruz kalmanızı azaltmak için şunları yapmalısınız:
- Klimanızı kullanın. Klima, iç mekanlarda yolunu bulan ağaçlardan, otlardan ve yabani otlardan gelen havadaki polen miktarını azaltır. Klima ayrıca iç mekan nemini düşürür ve toz akarlarına maruz kalmanızı azaltabilir. Klimanız yoksa polen mevsiminde pencerelerinizi kapalı tutmaya çalışın.
- Dekorunuzu dezenfekte edin. Yatak odanızdaki belirli eşyaları değiştirerek gece semptomlarını kötüleştirebilecek tozu en aza indirin. Örneğin yastıkları, şilteleri ve yayları toz geçirmez kılıflarla kaplayın. Kuş tüyü yastıklar ve battaniyeler kullanmaktan kaçının. Evin her yerinde halıları kaldırın ve parke veya muşamba döşeyin. Yıkanabilir perde ve panjur kullanın.
- Optimum nemi koruyun. Nemli bir iklimde yaşıyorsanız, nem alma cihazı kullanma konusunda doktorunuzla konuşun.
- Küf mantarlarını önleyin. Küf mantarlarının gelişmesini önlemek için banyo, mutfak ve evin etrafındaki nemli alanları temizleyin. Bahçedeki küflü yapraklardan veya nemli yakacak odunlardan kurtulun.
- Evcil hayvan tüylerini azaltın. Kepeğe alerjiniz varsa, kürklü veya tüylü evcil hayvanlardan kaçının. Evcil hayvanların düzenli olarak yıkanması veya bakılması da çevrenizdeki kepek miktarını azaltabilir.
- Düzenli olarak temizleyin. Evinizi en az haftada bir kez temizleyin. Tozu karıştırma ihtimaliniz varsa, bir maske takın veya temizliği başka birine yaptırın. Yatak takımlarınızı düzenli olarak yıkayın.
- Dışarısı soğuksa burnunuzu ve ağzınızı kapatın. Soğuk veya kuru hava astımınızı kötüleştiriyorsa, yüz maskesi takmak yardımcı olabilir.
Sağlıklı kal
Kendinize iyi bakmanız, aşağıdakiler de dahil olmak üzere belirtilerinizi kontrol altında tutmanıza yardımcı olabilir:
- Düzenli egzersiz yapın. Astım olması, daha az aktif olmanız gerektiği anlamına gelmez. Tedavi astım ataklarını önleyebilir ve aktivite sırasında semptomları kontrol edebilir.
Düzenli egzersiz, astım semptomlarını hafifletmeye yardımcı olan kalbinizi ve akciğerlerinizi güçlendirebilir. Soğuk havalarda egzersiz yapıyorsanız, soluduğunuz havayı ısıtmak için bir yüz maskesi takın.
- Sağlıklı bir kiloyu koruyun. Fazla kilolu olmak astım semptomlarını kötüleştirebilir ve sizi diğer sağlık sorunları açısından daha yüksek risk altına sokar.
- Mide ekşimesi ve gastroözofageal reflü hastalığını kontrol edin. Mide ekşimesine neden olan asit reflü akciğer hava yollarına zarar verebilir ve astım semptomlarını kötüleştirebilir. Sık veya sürekli mide ekşimesi yaşıyorsanız, tedavi seçenekleri hakkında doktorunuzla konuşun. Astım semptomlarınız düzelmeden önce GÖRH tedavisine ihtiyacınız olabilir .
Alternatif tıp
Bazı alternatif tedaviler astım semptomlarına yardımcı olabilir. Ancak, özellikle şiddetli astımınız varsa, bu tedavilerin tıbbi tedavinin yerini almadığını unutmayın. Bazıları aldığınız ilaçlarla etkileşime girebileceğinden, herhangi bir bitki veya takviye almadan önce doktorunuzla konuşun.
Çoğu durumda, alternatif çözümlerin ne kadar iyi çalıştığını görmek ve olası yan etkilerin boyutunu ölçmek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır. Alternatif astım tedavileri şunları içerir:
- Nefes egzersizleri. Bu egzersizler, astım semptomlarınızı kontrol altında tutmak için ihtiyacınız olan ilaç miktarını azaltabilir.
- Bitkisel ve doğal ilaçlar. Astım semptomlarını iyileştirmeye yardımcı olabilecek birkaç bitkisel ve doğal ilaç, çörek otu, kafein, kolin ve piknojenol içerir.
Başa çıkma ve Destek
Astım zorlu ve stresli olabilir. Çevresel tetikleyicilerden kaçınmak için olağan faaliyetlerinizi kesmeniz gerektiğinden bazen hüsrana uğrayabilir, sinirlenebilir veya depresyona girebilirsiniz. Ayrıca hastalığın semptomları ve karmaşık tedavi rutinleri nedeniyle kendinizi sınırlı veya utanmış hissedebilirsiniz.
Ancak astımın sınırlayıcı bir durum olması gerekmez. Kaygı ve çaresizlik duygusunun üstesinden gelmenin en iyi yolu, durumunuzu anlamak ve tedavinizin kontrolünü elinize almaktır. İşte yardımcı olabilecek bazı öneriler:
- Kendine gel. Görevler arasında ara verin ve belirtilerinizi daha da kötüleştiren faaliyetlerden kaçının.
- Günlük yapılacaklar listesi yapın. Bu, bunalmış hissetmekten kaçınmanıza yardımcı olabilir. Basit hedeflere ulaştığınız için kendinizi ödüllendirin.
- Durumunuzla başkalarıyla konuşun. İnternetteki sohbet odaları ve mesaj panoları veya bölgenizdeki destek grupları, sizi benzer zorluklarla karşı karşıya olan insanlarla bağlayabilir ve yalnız olmadığınızı bilmenizi sağlayabilir.
- Çocuğunuzun astımı varsa, cesaretlendirin. Çocuğunuzun yapamadığı şeylere değil, yapabileceği şeylere odaklanın. Çocuğunuzun astımı yönetmesine yardımcı olmak için öğretmenleri, okul hemşirelerini, antrenörleri, arkadaşlarınızı ve akrabalarınızı dahil edin.
Randevunuz için hazırlanın
Büyük olasılıkla aile doktorunuzu veya bir pratisyen hekimi görerek başlayabilirsiniz. Ancak randevu ayarlamak için aradığınızda bir alerji uzmanına veya göğüs hastalıkları uzmanına yönlendirilebilirsiniz.
Randevular kısa olabileceğinden ve genellikle ele alınması gereken çok fazla alan olduğundan, iyi hazırlanmak iyi bir fikirdir. Randevunuza hazırlanmanıza yardımcı olacak bazı bilgiler ve doktorunuzdan neler bekleyebileceğiniz burada.
Ne yapabilirsin
Bu adımlar randevunuzdan en iyi şekilde yararlanmanıza yardımcı olabilir:
- Randevuyu alma nedeniniz ile alakasız görünebilecek olanlar da dahil olmak üzere , sahip olduğunuz tüm belirtileri yazın .
- Belirtilerinizin sizi en çok ne zaman rahatsız ettiğini not edin. Örneğin, semptomlarınız günün belirli saatlerinde, belirli mevsimlerde veya soğuk havaya, polenlere veya diğer tetikleyicilere maruz kaldığınızda kötüleşme eğilimindeyse yazın.
- Herhangi bir büyük stres veya son yaşam değişiklikleri de dahil olmak üzere önemli kişisel bilgileri yazın .
- Aldığınız tüm ilaçların, vitaminlerin ve takviyelerin bir listesini yapın .
- Mümkünse bir aile üyesini veya arkadaşınızı yanınıza alın . Bazen bir randevu sırasında size verilen tüm bilgileri hatırlamak zor olabilir. Size eşlik eden biri, kaçırdığınız veya unuttuğunuz bir şeyi hatırlayabilir.
- Doktorunuza soracağınız soruları yazın .
Doktorunuzla geçireceğiniz zaman sınırlıdır, bu nedenle bir soru listesi hazırlamak birlikte geçirdiğiniz zamandan en iyi şekilde yararlanmanıza yardımcı olacaktır. Sürenin bitmesi durumunda sorularınızı en önemliden en önemsize doğru sıralayın. Astım için doktorunuza sormanız gereken bazı temel sorular şunlardır:
- Solunum problemlerinin en olası nedeni astım mı?
- En olası neden dışında, semptomlarımın diğer olası nedenleri nelerdir?
- Ne tür testlere ihtiyacım var?
- Durumum muhtemelen geçici mi yoksa kronik mi?
- En iyi tedavi nedir?
- Önerdiğiniz birincil yaklaşımın alternatifleri nelerdir?
- Bu diğer sağlık koşullarına sahibim. Onları birlikte en iyi nasıl yönetebilirim?
- Uymam gereken herhangi bir kısıtlama var mı?
- Bir uzmana görünmeli miyim?
- Bana reçete ettiğiniz ilaca genel bir alternatif var mı?
- Yanımda eve götürebileceğim herhangi bir broşür veya başka basılı materyal var mı? Hangi web sitelerini ziyaret etmeyi önerirsiniz?
Doktorunuza sormak için hazırladığınız sorulara ek olarak, randevunuz sırasında başka sorular sormaktan çekinmeyin.
Doktorunuzdan ne beklenir
Doktorunuz muhtemelen size bir takım sorular soracaktır. Onlara cevap vermeye hazır olmak, daha fazla zaman harcamak istediğiniz noktaların üzerinden geçmek için zaman ayırabilir. Doktorunuz şunları sorabilir:
- Belirtileriniz tam olarak nedir?
- Belirtilerinizi ilk ne zaman fark ettiniz?
- Belirtileriniz ne kadar şiddetli?
- Çoğu zaman mı yoksa sadece belirli zamanlarda veya belirli durumlarda mı solunum probleminiz var?
- Atopik dermatit veya saman nezlesi gibi alerjiniz var mı?
- Belirtilerinizi kötüleştiren herhangi bir şey varsa ne görünüyor?
- Belirtilerinizi iyileştiren herhangi bir şey varsa, ne görünüyor?
- Ailenizde alerji veya astım var mı?
- Herhangi bir kronik sağlık sorununuz var mı?