11 Eylül 2001'de neler yaşandı?
Giriş Tarihi: 11.09.2019 15:35 Güncelleme Tarihi: 11.09.2019 16:14
ABD'ye El Kaide tarafından 11 Eylül 2001'de düzenlenen saldırıların 18'inci yıl dönümü. Birçok kişi tarafından "dünyanın değiştiği gün" olarak tanımlanan 11 Eylül'de binlerce kişi yaşamını yitirmiş, ABD ekonomisi 120 milyar dolar zarara uğramıştı.
ABD'de 11 Eylül 2001'de düzenlenen saldırılar 18'inci yılına girdi. Başkent Washington ve New York'ta kaçırılan uçaklarla düzenlenen saldırılarda, 2 bin 977 hayatını kaybetmiş, 6 binden fazla kişi de yaralanmıştı.
ABD ekonomisi bu saldırıyla 120 milyar doların üzerinde zarara uğramıştı. Saldırıların New York şehrinde ve altyapısında yarattığı maddi hasar ise 60 milyar dolardan fazla olarak hesaplanmıştı.
11 EYLÜL SALDIRILARI DÜNYA İÇİN BİR DÖNÜM NOKTASIYDI
11 Eylül saldırıları, dünyada güvenlik politikaları ve diplomasi alanında birçok değişikliği de beraberinde getirdi. Bu nedenle birçok kişi tarafından "dünyanın değiştiği gün" olarak tanımlanıyor.
11 EYLÜL 2011'DE NELER YAŞANDI?
El Kaide tarafından üstlenilen saldırılarda, toplam 19 hava korsanı aşağı yukarı aynı saatlerde kalkış yapan dört yolcu uçağını kaçırdı. Korsanlar, yanlarında getirdikleri maket bıçağı ile kokpite girerek, uçağın kontrolünü ele geçirdi.
Bu uçaklardan ilki Boston-Los Angeles uçuşunu gerçekleştiren American Airlines'ın 11 numaralı seferini yapıyordu. Bu uçak, kalkıştan kısa bir süre sonra rotasını New York'a çevirerek, şehrin güneyindeki Dünya Ticaret Merkezi'nin kuzey kulesine çarptı.
İkinci uçak da yine Boston'dan kalkıp Los Angeles'e giden United Airlines'ın 175 numaralı sefer sayılı uçuşuydu. Bu uçak da ilkinden 17 dakika sonra Dünya Ticaret Merkezi'nin güney kulesine çarptı.
Uçakların çarpmasının ardından kulelerde yangın çıktı ve yaklaşık iki saat sonra her iki kule de geride 1,8 milyon ton enkaz bırakarak yıkıldı.
İkinci uçağın da kuleye çarpmasından kısa bir süre sonra açıklama yapan dönemin ABD Başkanı George W. Bush, olayı "terör saldırısı" olarak ntelendirdi.
Bu açıklamadan birkaç dakika sonra American Airlines'ın Washington-Los Angeles seferini yapan 77 sefer sayılı uçuşunu gerçekleştiren yolcu uçağı ABD Savunma Bakanlığı'nın batı tarafına girdi.
Kaçırılan dördüncü uçak da San Francisco'ya gitmek üzere New Jersey'den kalkan United Airlines'ın 93 sefer sayılı uçuşu oldu. Bu uçak kalkıştan kısa bir süre sonra Pennsylvania eyaletinden boş bir araziye düştü.
Uçağın içindeki yolcuların diğer saldırılardan haberdar oldukları için saldırganları durdurmaya çalıştığı sırada çıkan arbede nedeniyle düştüğü öne sürüldü. Ancak uçağın diğer saldırıların ardından ABD Hava Kuvvetleri'ne ait jetler tarafından vurularak düşürüldüğü de daha sonra ortaya atılan iddialar arasında yer aldı.
11 Eylül saldırılarını planladıkları iddiasıyla uzun zamandır Guantanomo'daki cezaevinde tutulan ve ABD'de yargılanan Halid Şeyh Muhammed ve Remzi bin el-Şibh verdikleri ifadede, son uçağın hedefinin ABD Kongre binasını olduğunu söyledi.
DÜNYADAN GELEN TEPKİLER
Irak hariç, ABD'nin diplomatik ilişkisi bulunmayan ülkeler dahil hemen her ülke saldırıların ardından ABD'ye destek açıklaması yaptı.
Irak'tan yapılan açıklamada, "Amerikan kovboyları, insanlığa karşı işledikleri suçların meyvesini topluyor" denildi. Filistin Yönetimi, Afganistan ve İran da saldırıların ardından dayanışma mesajı verdi.
NATO Şartı'nın bir üyeye yapılan bir saldırının tüm üyelere yapılmış olacağını belirten 5'inci maddesi ilk kez yürürlüğe konuldu.
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK), saldırıları kınadı ve "terörle mücadele konusunda" her türlü askeri adımı atmaya hazır olduğunu ilan etti.
ABD SALDIRI SONRASI OLAĞANÜSTÜ HAL İLAN ETTİ
Saldırıların ardından ABD'de dış ve iç politikada bir dizi önemli değişikliği yürürlüğe sokuldu. İlk etapta ABD tarihinde ilk kez ülkenin hava sahası kapatıldı ve saldırılar sırasında hava olan yaklaşık 500 uçuş kalkış noktasına geri döndürüldü ya da başka ülkelere yönlendirildi. Saldırıların hemen ardından ilan edilen olağanüstü hal, halen yürürlükte.
İç Güvenlik Bakanlığı kuruldu, kısa adı PATRIOT olan bir yasa çıkarılarak, terörle mücadele konusunda atılacak adımlar detaylandırıldı ve Ulusal Güvenlik Kurumu'nun yetkileri genişletildi.
İŞKENCELİ SORGULAR YAPILDI
Guantanamo adasında "yasadışı düşman savaşçılar" adı verilen kişilerin tutulduğu bir hapishane kuruldu. Hem burada hem de daha sonra CIA'e dünyanın farklı yerlerinde El Kaide bağlantılı olduğu iddia edilen kişilere işkenceli sorgular yapıldığı ortaya çıktı. 11 Eylül saldırılarının ardından ABD dış politikası El Kaide'ye karşı verdiği mücadeleye destek vermeyen ülkelerin düşman olarak kabul edilmesi eksenine oturdu.
BAŞKAN BUSH: ŞER EKSENİ
Başkan Bush, saldırıdan kısa bir süre sonra yaptığı açıklamada, İran, Irak ve Kuzey Kore'yi "şer ekseni" olarak tanımladı.
ABD, önce Afganistan'ı, daha sonra da Irak'ı "terörle mücadele" stratejisi kapsamında işgal etti.
ABD'de milliyetçilik yükselişe geçerken, FBI'ın 2014 yılında açıkladığı bir rapora göre, 2001'e kıyasla nefret suçlarında bir düşüş görülse de Müslümanlara karşı işlenen suçlarda ise bir artış oldu.
Düşünce kuruluşu PEW'un 2017 yılında yayımladığı raporda da 11 Eylül saldırılarının ardından geçen 15 yıl içerisinde Müslümanlara yönelik saldırılar yüzde 50 oranında arttı.
11 Eylül 2001'de ne oldu? 11 Eylül saldırısı nedir?
Tam 16 sene önce, 11 Eylül 2001'de Amerika'da ikiz kulelere saldırı düzenlendi. Yolcu uçaklarıyla New York kentindeki ikiz kulelerin hedef alınmasıyla İslam dünyası ve Amerika arasında yeni bir süreç başladı. Peki
11 Eylül 2001'de ABD'nin New York kentinde ikiz kulelere yolcu uçağıyla saldırı düzenlendi. Saldırıda çok kişi hayatını kaybetti.
11 Eylül 2001'de ne oldu?
Boston'dan hareket eden yolcu uçağı sabah saat 9.00'a dakikalar kala New York kentindeki ikiz kulelere saldırı düzenlendi. Saldırıların ilki kuzey cephesindeki kuleye düzenlendikten sonra dakikalar sonra ikinci saldırı güney cephesindeki kuleye düzenlendi. Saldırı sonrasında saniyeler içinde ikiz kuleler çöktü ve yerle bir oldu.
11 Eylül 2001 yılındaki bu terör saldırısı hakkında bazı tartışmalar hala devam ediyor. Çok sağlam yapılan bu binaların 10 saniye içerisinde tamamen çökmesi akılları karıştıran sorular arasındaydı.
11 Eylül saldırıları sonrası Amerika Birleşik Devleti Başkanı Bush, terörizmle savaş ilan etti. Bu savaş ise en çok İslam ülkelerini etkiledi.11 Eylül saldırıları sonrasında Amerika ve İslam ülkeleri arasında yeni bir dönem başladı. Amerika ayrıca NATO'nun 5. maddesini de hayata geçirdi. Bu maddeye göre, NATO üyelerinden birine yapılan saldırı birliğin tamamına yapılmıştır.
Amerika, 11 Eylül saldırılarından El-Kaide lideri Usame Bin Laidin'i sorumlu tuttu. Usame Bin Ladin'de Afganistan'daydı. Bu nedenle, Amerika saldırıdan 1 ay sonra Afganistan'ı işgal ilan etti.
Ayrıca özgürleştirme adı altında 2003'te Irak'ı işgal etti. Tüm bunlar Amerika'nın tüm işgal ve savaşları için zemin hazırladı. Bu işgal ve savaşların bilançosu ise milyonlarca Müslümanın yer değiştirmesi ve yüz binlerin ölümü ile sonuçlandı.
18. yılında 11 Eylül: Saldırılar ve geride bıraktığı izler neler?
Amerika Birleşik Devletleri (ABD) tarihinin en büyük terör eylemi olarak adlandırılan ve modern dünya tarihinin dönüm noktalarından biri olan 11 Eylül saldırılarının üzerinden 18 yıl geçti.
11 Eylül saldırıları cihatçı örgüt El Kaide'nin 4 uçak kaçırarak ABD'nin önemli yapılarını hedef aldığı ve yaklaşık 3 bin kişinin ölümüne sebep olduğu 4 ölümcül saldırıyı kapsıyor.
11 Eylül 2001 günü sabah saatlerinde El Kaide örgütünün kaçırdığı 4 uçaktan ikisi ABD'nin New York kentindeki Dünya Ticaret Merkezi'nin İkiz Kuleler olarak bilinen güney ve kuzey kulelerine çarparak intihar saldırısı yaptı.
Uçaklardan üçüncüsü ABD Savunma Bakanlığı karargahı Pentagon'a çarptı ve Pensilvanya'nın Pittsburgh ketindeki Yahudi Sinagogu'nu hedef alan diğer uçak ise F-16’lar tarafından Pensilvanya kırsalında düşürüldü.
Saldırılar sonrası İkiz Kulelerin yanması ve ardı ardına çöküşü tarihi bir görüntü olarak hafızalarda yerini aldı.
30 bin kişinin çalıştığı Dünya Ticaret Merkezi'nin İkiz Kulelerinde 2 bin 606 kişi, Pentagon'da 125 kişi, kaçırılan uçaklarda ise 246 kişi hayatını kaybetti. Resmi makamlar ölü sayısını, 19 terörist ile birlikte 2 bin 996 kişi olarak açıkladı.
Dönemin ABD Başkanı George Walker Bush saldırılar sonrası yaptığı ilk açıklamalarda, "Binlerce hayat aniden kötülük ve alçakça terör eylemleri ile sona erdi." şeklinde konuştu.
11 Eylül terör saldırılarından 11 gün sonra ABD İç Güvenlik Bakanlığı kuruldu.
ABD 11 Eylül 2001 sonrası sırasıyla Bush, Barack Obama ve Donald Trump olmak üzere 3 başkan gördü. Bu üç başkan da 11 Eylül'den bugüne kadar devam eden "teröre karşı savaş" taahhüdüne öncelik verdi.
11 Eylül saldırıları ABD başta olmak üzere tüm dünyanın "terör alarmına" geçmesine neden oldu. Havaalanlarında, ülke sınırlarında, bina girişlerinde güvenlik önlemleri artırıldı. ABD göçmen politikasını değiştirdi ve sınır dışı etme oranı hızla yükseldi.
Dünya genelinde terör korkusu, islamofobi ve ırkçılık giderek arttı.
Usame Bin Ladin ve Afganistan Savaşı
11 Eylül saldırılarının kuşkusuz en önemli sonuçlarından biri "terörle mücadele eden" ABD'nin Afganistan'a açtığı savaş oldu.
Saldırılardan kısa bir süre sonra Bush, Afgan Taliban örgütünden saldırıların arkasındaki beyni, El Kaide Lideri Usame Bin Ladin'i teslim etmesini istedi.
Afganistan'da bugün hâlâ devam eden savaş, Taliban'ın Ladin'den vazgeçmemesi ve "misafir" olduğu gerekçesiyle iade etmemesi sonrası başladı.
ABD 7 Ekim 2001'de Afganistan'daki Taliban rejimine ve Usame Bin Ladin'in terör ağını yok etmeye yönelik Kuzey İttifakı destekli bir operasyon başlatarak Afganistan'ı bombalamaya başladı.
El Kaide'nin kurucusu ve lideri Usame Bin Ladin bundan tam 10 yıl sonra, 2 Mayıs 2011 tarihinde ABD kuvvetlerinin düzenlediği bir hava harekatı ile gizlendiği Pakistan'ın Abbotabad kentinde öldürüldü.
El Kaide'nin liderliğini bugün Ladin'in yardımcılarından biri olan Eyman El Zevahiri sürdürüyor.
Lideri Usame Bin Ladin'in öldürülmesi ve IŞİD'in ortaya çıkışından sonra El Kaide'nin nispeten eski gücünü kaybettiği düşünülüyor. Ancak El Kaide örgütü hâlâ varlığını sürdürüyor ve saldırılarına devam ediyor.
ABD, "terörizmle mücadele" gerekçesiyle girdiği Afganistan'dan henüz çıkmış değil.
8 Eylül 2019'da Taliban, ABD Başkanı Trump'ın barış görüşmelerini durdurduğunu duyurduğu açıklamasına tehditle karşılık verdi.
Barış süreci kapsamında ABD'nin 'prensipte anlaşılması' durumunda yıl sonuna kadar 14 bin askerinden 5 binini çekmesi, gelecek 16 ay içerisinde de kademeli olarak ABD askerlerinin büyük kısmının çekilmesini öngörülüyordu.
Taliban ise buna karşılık olarak El Kaide ile tamamen bağını koparacak, Afganistan topraklarının silahlı gruplarca ABD ve müttefiklerine karşı kullanılmasını engelleyecek ve Afgan hükümetiyle masaya oturacaktı.
11 Eylül saldırılarında yaklaşık 3 bin kişi öldü. Afgan gazetecilere göre 11 Eylül'den beri Afganistan'da her ay hemen hemen bu kadar insan savaşta hayatını kaybediyor.
Birleşmiş Milletler tarafından şubat ayında yayımlanan bir rapora göre, 2018'de Afganistan'daki savaşta en az 927 çocuk hayatını kaybetti.