Bir çocuğun okula başlayıp başlamayacağına, 1 yıl daha anaokuluna, anasınıfına gitmesinin mi daha iyi olacağına yoksa okula başlamasının çocuk için daha uygun olduğuna karar vermek her aile için kolay olmayabilir. Bu kararı verirken anaokulu öğretmenlerinin, çocuk doktorlarının ve başlaması düşünülen okul yönetiminin fikri çok önemlidir.
Aile bu kararı verirken çocuğunu iyi gözlemlemelidir. 'Çocuk okul için hazır mı, yoksa bir yıl daha anasınıfına mı gitmelidir' sorusunu sorarken her çocuğun gelişiminin, bulunduğu yerin farklı olduğu göz önüne alınmalıdır. Arkadaşları okula başlıyor diye çocuk hazır olmadığı halde okula başlatılmamalıdır. Başka insanların düşüncelerinden çekinip çocuğun üzülmesini engellemek amacıyla çocuğu henüz hazır olmadığı halde okula yollamak çocuğun başarısız olmasına ve tüm okul hayatının bundan etkilenmesine neden olur. Aynı zamanda okula hazır bir çocuğun yanlış kararla 1 yıl daha anaokuluna gönderilmesi de bazı çocukların sıkılmasına, anaokuluna gitmek istememesine neden olabilir.
Anne baba olarak çocuğu farklı bir gözle görüyor olabileceğiniz için mutlaka anaokulu öğretmenleri, okul yönetimi ve çocuk doktorunuzla ortak bir karar vermeyi tercih edin.
Çocuğunuzun okula hazır olup olmadığını gözlemlerken aşağıdaki sorulardan yararlanabilirsiniz:
Sosyal ve Duygusal Gelişim
Kendi duygu ve düşüncelerini söyleyebiliyor mu?
Hayal kırıklıklarıyla başa çıkabiliyor mu? Yenilgiyi kabullenebiliyor mu?
Kendi isteklerinden grup içinde vazgeçip gruba uyum sağlayabiliyor mu?
Aynı şekilde kendi düşünce ve isteklerini grup içinde savunabiliyor ve uygulayabiliyor mu?
Bağımsız mı, anne babadan uzun süre için ayrılıp yaşıtlarıyla iletişim kurabiliyor mu?
Çocuğun kendine güveni var mı?
Kendi kendine meşgul olabiliyor mu?
Zeka Gelişimi
Adını yazabiliyor mu? Yaşını oturduğu yeri, adresini söyleyebiliyor mu?
1 saat sakince oturup dikkatini bir konuya verebiliyor mu?
Renkleri şekilleri bilip açıklayabiliyor mu?
10 a kadar sayabiliyor mu?
Küçüklük-büyüklük, azlık-çokluk, kısalık-uzunluk kavramlarını anlayabiliyor mu?
Anlaşılır bir şekilde konuşabiliyor mu? Dilbilgisi açışından doğru cümleler kullanıyor mu?
Dinlediği kısa bir hikayeyi tekrar anlatabiliyor mu?
Şarkıları, parmak oyunlarını ezberleyebiliyor mu?
Mantıksal düşünebiliyor, olayların arasındaki bağlantıları anlayabiliyor mu?
Şekilleri, sayıları, nesneleri gruplandırabiliyor mu?
Ezber oyunlarını (memory gibi), yap boz oyunlarını oynayabiliyor mu?
Fiziksel Gelişim
Boyu , kilosu yaşına göre normal mi?
İyi görebiliyor, duyabiliyor mu?
Sağlık açışından dayanıklı mı, yoksa sürekli geçirdiği hastalıklar nedeniyle hassas mı? Çok sık hasta oluyor mu?
Kendi başına giyinip soyunabiliyor mu?
Düğmeleri, fermuarları kendi başına açıp kapatabiliyor mu?
Tek ayak üstünde zıplayabiliyor, geri geri yürüyebiliyor mu?
Kendisine gösterilen hareketleri tekrarlayabiliyor mu?
Kalemi baş ve işaret parmağı ile düzgün tutabiliyor mu? Çizginin dışına taşırmadan boyayabiliyor mu?
Makası rahat kullanıp basit el işlerini yapabiliyor mu? Çizgiyi takip edip belli şekilleri kesebiliyor mu?
Kaba motorik gelişimi normal mi? Tırmanabiliyor, dengesini sağlayabiliyor mu? (Örneğin bisiklete binebiliyor, dar bir yükseklikte dengesini koruyarak yürüyebiliyor mu? )
Yukarıdaki noktalar ayrıca anne babaların çocuklarını okula hazırlarken de dikkat etmeleri gereken, çocuklarına destek vermeleri gereken hususlardır.
Çocuğunuzla evde oyun oynarken kaybetmeyi, hayal kırıklarını kabullenmeyi öğrenebileceği imkanlar yaratın. kızma birader gibi oyunlarda üzülmesin diye hep kazanmasını sağlamayın.
Evde küçük küçük görevler sorumluluklar verin. Kendi işlerini kendisi halledebilmeyi öğrenmesi için imkan ve destek verin.
Çocuğunuza yeterli hareket imkanı verin. Zıplayamayan, dengesini sağlayamayan, ince motorik gelişimi geride kalan bir çocuk, şekilleri çizmede yazı yazmada zorlanır. Zikzak koşamayan çocuk zikzak bir şekil çizmede de zorlanır, daire çevresinde koşamayan bir çocuk daire şekli çizmede de zorlanır. Kaba motorikle ince motorik arasındaki bağı unutmayın.
Çocuğunuzun kendisini ifade etmesine imkan verin ve bu konuda onu destekleyin, dinleyin.
Yaşıtlarıyla aynı grupta faaliyetler yapmasana olanak yaratın. Grup bilincine alışmasını sağlayın. Özellikle tek çocukların grup içinde kendilerini savunmayı ya da isteklerinden vazgeçebilmeyi öğrenmeleri için özelikle desteklenmeleri, sosyal faaliyetlerde bulunmaları gerekir. Spor grupları, hobi grupları okul öncesi çağda çok önemlidir.
Çocuğunuzun bir işe dikkatini verip konsantre olması çok önemli. Aynı anda birçok işi yapmayı seven bir çocuksa, tek bir iş üzerinde dikkatini toplamasına yardımcı olun. Bir konu üzerinde yoğunlaştığında övün.
Kendi başına, hiçbir büyük olmadan oyun kurmasına, tek başına meşgul olmasana imkan yaratın, destekleyin.
S. Nil Tuncalı