Hıristiyanların önemli günlerinden olan Paskalya bayramı 1 mayıs 2016 pazar günü kutlanıyor.
Paskalya, Hıristiyanlıktaki en eski ve en önemli bayram.isa nın çarmıha gerildikten sonra 3.günde dirilişi kutlanır. Doğu ve Batı kiliseleri arasında farklılıklar olmakla beraber, Paskalya dönemi yaklaşık olarak Mart sonundan Nisan sonuna kadar olan dönemdir. Her sene sabit bir tarihte gerçekleşmeyen ve dünya kiliselerinin çoğunda Pazar günü kutlanan Paskalya Günü ise, Kıyam Yortusu, Diriliş Pazarı ya da Diriliş Günü olarak da adlandırılır.
Paskalya ve Triduum sözcüklerinin 2.yy karşılığı Yunan ve Latin yazarlar tarafından Pascha olarak kullanılmıştır.ibranice Pesah sözcüğünün Aramiceye geçmiş halinden türetilmiştir. Sözcük dokunmadan geçmek anlamına gelir ve israiloğullarının Mısır'daki esaretten kaçışına veya israiloğulları'nın ilk doğan çocuğunun canının bağışlanmasına gönderme yapar. Pavlus Efesten Paschamız isa bizim için kurban edildi.diye yazmıştır; ancak Efesli Hristiyanlar Çıkışın isanın ölümü'nden bahsettiğini duyan ilk insanlar değildi.
Cermen, Sami, Roman ve Kelt dilleri
ingilizcedeki Easter sözcüğü Eski ingilizcedeki 899 yılından önce ortaya çıkan Eastre ya da Eostre sözcüğünden türemiştir. Günümüz Almancasındaki karşılığı Osterndir. Paskalya sözcüğü Hollandacada Pasen,iskandinav dillerinde ise påske (Danca ve Norveççe), påsk (isveççe), páskar (izlandaca) and páskir (Faroece) olarak geçmektedir.
Yunanca sözcüğü ve Latincedeki karşılığı Pascha ibranicedeki Hamursuz Bayramı anlamına gelen Pesach sözcüğünden türemiştir. Yunancada diriliş, yükseliş anlamına gelen sözcüğü de bazen kullanılır.
Arapça ve diğer Sami dillerini konuşan Hıristiyanlar ile aynı kökten gelen adlar kullanırlar.
Tüm Roman dillerinde Paskalya sözcüğünin kaynağı Latince Pascha sözcüğüdür.ispanyolcada Pascua, italyanca ve Katalancada Pasqua, Fransızcada Pâques, Portekizcede Páscoa ve Rumencede Paşti sözcükleri kullanılır.
Tüm günümüz Kelt dillerinde Paskalya sözcüğü Latince'den türemiştir.
Bazı Batılı dillerde Paskalya yerine kullanılan Easter, Ostern vb. sözcüklerin kökeni Cermen Takvimi'ndeki Eostur (Nisan) ayıdır. Bu ay, adını Anglosakson Pagan tanrıçası Eastre'den alır.
hz.isa MS 29 - 33 yılları arasında çarmıha gerildi. Paskalya bayramına dair en eski kayıtlar 2.yüzyıla aittir, bununla birlikte isa nın dirilişinin anılması muhtemelen daha eski tarihlere dayanır.
isa nın dirildiği günü belirleme hususu, 8.yüzyıla kadar Doğu ve Batı kiliseleri arasında başlıca tartışma konularından biri oldu. Anadoludaki Hristiyanlar isanın çarmıha gerildiği günü, Yahudilerin Pesah (Hamursuz Bayramı) olarak kutladığı, baharın ilk dolunayından sonraki 14.gün (Yahudi Takvimine göre 14 Nisan) olarak belirlediler. Diriliş gününü de haftanın hangi gününe geldiğine bakılmaksızın bundan iki gün sonrası, yani 16 Nisan olarak belirlediler.
Ancak Yahudi Takviminde de adı Nisan olan bu ay, günümüzde kullandığımız Gregoryen Takvimindeki Nisan ayı ile örtüşmemektedir. Modern Mart ve Nisan aylarının bir kısmını kapsamaktadır. Batı Kiliselerinde ise isanın bir Pazar günü dirildiğine inanıldığı için, Yahudi 14 Nisanından sonraki ilk Pazar günü Diriliş Günü kabul edildi. Zamanla diğer kiliseler de bu geleneğe uydu ve kutlamalar Pazar günü yapılmaya başlandı. Günümüzde Quartodesiman (14ncü güncü) denen ve Diriliş gününü haftanın hangi gününe geldiğine bakmaksızın kutlayan kiliselerin sayısı oldukça azdır.
325 yılındaki iznik Konsilinde, Paskalyanın bahar ekinoksundan (21 Mart) sonraki ilk dolunayın ardından gelen Pazar günü kutlanması kararı alındı. Bu nedenle Paskalya, Gregoryen Takvimine göre 22 Mart ile 25 Nisan arasındaki Pazar günlerinden birine denk gelir. Doğu Ortodoks Kiliseleri, Jülyen Takvimini temel aldıkları için kutlamalar genellikle Protestan ve Katolik kiliselerinden sonra gerçekleşir. Ayrıca yine Ortodoks kiliselerinde Paskalya'nın Yahudi Pesah Bayramı ile aynı güne denk gelmemesine' dikkat edilir.
20.yüzyılda Paskalya bayramı için sabit bir tarih belirleme çalışmaları yapıldı. Özellikle Nisan ayının ikinci pazarı üzerinde durulduysa da uygulamaya geçilemedi.
Paskalya tüm Hıristiyanlar tarafından kutlanır. Yaygın olarak kiliselerde düzenlenen ayinlerin dışında, kutlandığı ülkeye göre değişik gelenekler vardır. Bunlar arasında en yaygını şahısların birbirine genellikle çikolatadan yapılan Paskalya tavşanı ve Paskalya yumurtası hediye etmesidir.
Paskalya, perhizle geçen beş haftalık Büyük Perhiz bir hazırlık dönemi ile son haftayı Kutsal Haftayı kapsar. Paskalya Gününde Diriliş Günü sona erer.
Paskalya Günü için evlerde özel çörekler Paskalya çöreği yapılır haşlanmış yumurtalar boyanır mumlar yakılır dualar okunur.
Süryanilerin temmuz ayında kutladıkları Meryem Ana Paskalyası adı verilen yortu da Paskalya kavramı içine girer.
Katolik Kiliselerinde, Paskalya gecesi ayininde yeni ateş kutsanır, Paskalya mumu yakılır Kitabı Mukaddesten bölümler okunur, vaftiz törenleri yapılır. Hristiyanlığın başlangıç döneminde vaftiz törenleri, yılda yalnızca bir kez, Paskalya gününde yapılırdı.
Rum ve Rus Ortodoks Kiliselerinde gece ayinlerinden önce kilise dışında bir ayin alayı düzenlenir. Alay kiliseden çıkarken hiç ışık yakılmaz dönüşte ise, isa nın dirilişini simgelemek için yüzlerce mum yakılır.