1.Dünya savaşı nedenleri
20. yy’da Dünyanın kaderini ve geleceğini baştan aşağıya değiştiren, yüzyılın şekillenmesinde en büyük sebeplerden biri olan, çağın en büyük olaylarından biri de kuşkusuz 28 Temmuz 1914’de Avrupa'da başlayan; kısa sürede de Avrupa dışındaki tüm kıtalardaki sömürge ülkelerine yayılan 1.Dünya Savaşı'dır.
1.Dünya Savaşı'nın meydana gelmesindeki nedenler bir çok açıdan değerlendirilebilirse de, tarihte 1. Dünya Savaşı nedenleri kısaca 5 ana başlık altında toplanabilir.
1. Dünya Savaşı'nın nedenleri kısaca şu şekilde özetlenebilir;
- Milliyetçilik Akımı,
- Ekonomik Yayılma ve Sömürgecilik Faaliyetleri,
- Silahlanma Yarışı,
- Devletlerarası Rekabet ve Bloklaşma ve
- Özel Nedenler.
İsterseniz şimdi tek tek bu ana başlıkları inceleyelim.
Fransız İhtilali'nin Etkileri ve Milliyetçilik Akımı
- Fransız İhtilali ile ortaya çıkan Milliyetçilik Akımı siyasal bir nitelik kazanmıştır,
- Her ulus kendi devletini kurma düşüncesini benimsemeye başlamıştır,
- İtalyan ve Almanlar gibi dağınık halde yaşayan uluslar milli birliklerini kurmak için çalışmalarda bulunmuşlar ve milli birliklerini kurmayı başarmışlardır,
- Almanya ve İtalya bu süreçten güçlü bir devlet olarak ortaya çıkmış ve Avrupa'da siyasal dengeler bozulmaya başlamıştır,
- Dünya'nın değişik bölgelerinde görülmeye başlayan milliyetçilik hareketleri devletlerin birbirleriyle nüfuz mücadelesine girmelerine de sebebiyet vermiştir.
Sanayi İnkılabı'nın etkileri / Ekonomik Yayılma ve Sömürgecilik Faaliyetleri
- Sanayi İnkılabı'ndan sonra ortaya çıkan hammadde ve pazar arayışı devletlerin sömürgecilik ve ekonomik yayılma isteklerinin artmasına yol açmıştır,
- Sanayileşmenin hızlanması sonucunda devletler hammadde ve pazar arayışında yarışır hale gelmiştir
- Ülkeler arasında ekonomik ve siyasal rekabet giderek artmaya başlamıştır.
Militarizm ya da birbaşka ifade ile Silahlanma Yarışı
- Siyasal birliğini tamamlayan Almanya sanayisinin büyük bir bölümünü silahlanmaya ayırmıştır,
- Almanya tahrip gücü yüksek silahlar ve denizaltılar yapmaya başlamıştır,
- Almanya'nın silahlanması karşısında diğer ülkelerde bu alanda çalışmalar yapmaya başlamıştır,
- Ülkeler sömürgecilik faaliyetlerinde olduğu gibi silahlanma konusunda adeta yarışır hale gelmişlerdir,
- Militarizm anlayışı giderek güç kazanmış, ülke siyasetine yön verir hale gelmiştir.
Devletlerarası Rekabet ve Bloklaşma
- Sanayisini geliştiren Almanya ve İngiltere arasında giderek siyasal ve ekonomik alanlarda rekabet ve çekişmeler yaşanmaya başlamıştır,
- Fransa Sedan Savaşı sonunda Almanya'ya kaptırdığı Alsas Loren'i geri almak istemiş ve iki ülke arasında gerginlikler yaşanmaya başlamıştır,
- Balkanlarda Rusların nüfuz kazanmaya çalışması Avusturya Macaristan tarafından hoş karşılanmamış, iki ülke arasında rekabet ve gerginlik ortamı yaşanmaya başlamıştır,
- Sömürge yarışına geçte olsa katılan İtalya zamanla güç kazanmış ve gücünü daha da arttırmak istemiştir.
Özel Nedenler
- Boğazları ele geçirmek ve sıcak denizlere inmeyi planlayan Rusya, Avusturya Macaristan ve Almanya'yı etkisiz hale getirmek istemiştir,
- Rusların Panslavizm (Slavları birleştirme politikası), Avusturya Macaristan'ı etkilemiş, Slav-Germen çatışması başlamıştır,
- Siyasal birliğini geç tamamlayan İtalya yeni sömürgeler peşine düşmüş, gözünü Akdeniz'e çevirmiş ve bölgede nüfuz sahibi olmak istemiştir.