Hafif: Vücudun %10'undan daha azını kaplayan birinci ve ikinci derece yanıklar hafif dereceli olarak sınıflandırılır ve nadiren hastanede yatmayı gerektirir.
Orta: Vücudun yaklaşık %10'unu kaplayan ikinci derece yanıklar orta dereceli olarak sınıflandırılır. Eller, ayaklar, yüz veya cinsel organlardaki yanıklar orta ile şiddetli arasında değişebilir.
Şiddetli: Vücudun %1'inden fazlasını kaplayan üçüncü derece yanıklar şiddetli olarak kabul edilir.
YÖNETİM VE TEDAVİ
Yanıklar nasıl yönetilir veya tedavi edilir?
Yanık tedavisi nedene ve şiddetine göre değişir. Tüm yanıkları temiz tutmak ve yaraların ciddiyetine bağlı olarak uygun bandaj ve pansuman uygulaması yapmak çok önemlidir. Kişinin ağrısını hafifletmek önceliklidir. Sonrasında bakım ve kontrol süreçleri gelir.
Yaraların enfeksiyon riski, kasların ve eklemlerin bütünlüğü, ciltteki doku kaybı, yara izi ve sıkılaşma gibi diğer uzun vadeli sorunlar ele alınıp değerlendirilir. Yanık türüne göre tedaviler şunları içerir:
Birinci derece yanıklar: Birinci derece yanıklarda sadece derinin en üst katmanı (epidermis) etkilenir. Kalıcı iz genellikle bırakmaz. Yapılacak uygulama; yanan bölgeyi soğuk suya tutmaktır. Kesinlikle buz uygulaması yapılmamalıdır. Güneş yanıkları için aloe vera jeli uygulanabilir. Termal yanıklar için antibiyotik krem sürülür veya parafinli tül sargı ile hafifçe örtülür. Ayrıca reçetesiz satılan ağrı kesici ilaçları da tercih edilebilir.
İkinci derece yanıklar: İkinci derece yanıklar, epidermisin yanı sıra dermis olarak adlandırılan cildin ikinci tabakasını da etkiler. İkinci ve birinci derece yanıkların tedavisi benzerdir. Sağlık uzmanınız bakterileri öldürmek için gümüş içeren daha güçlü bir antibiyotik krem ya da özel yara örtüleri uygulayabilir. Duruma göre hastane ortamında tedavi uygulanır.
Üçüncü derece yanıklar: Üçüncü derece yanıklar epidermis ve dermis tabakalarını yok etmenin yanı sıra, cildin yağ tabakasına kadar nüfuz eder. Kemik, kas ve tendonlarda kalıcı hasara neden olabilir. Üçüncü derece yanıklar yaşamı tehdit edebilir ve genellikle deri grefti gerektirir. Deri grefti, hasarlı dokunun kişinin vücudunun başka bir yanmamış bölümünden alınan sağlıklı deri ile değiştirilmesidir. Deri grefti alınan bölge genellikle kendi kendine iyileşir. Kişi yandıktan sonra greft için yeterli derecede sağlıklı dokuya sahip değilse, ölen bir donörden veya insan yapımı (yapay) bir kaynaktan alınan deri geçici greft olarak kullanılabilir. Ayrıca hasta tedavi esnasında kan basıncını sabit tutmak, şok ve dehidrasyonu önlemek için ekstra sıvıyı serumlarla almak durumundadır. İlaç ve özel bandaj tedavileri ile hasta gözetim altında kalır.
YANIK İZİ TEDAVİSİ
Çoğu 1. derece yanık evde tedavi edilebilir. Genellikle birkaç hafta içinde iyileşirler. Ancak 2. ve 3. derece yanıklar için hastane ortamında uygun yara değerlendirmesinden sonra tedaviniz ilaçlar, yara pansumanları ve bazı cerrahi operasyonları içerebilir. Tedavinin amaçları ağrıyı kontrol altına almak, ölü dokuyu temizlemek, enfeksiyonu önlemek, skar riskini azaltmak ve fonksiyonu yeniden kazandırmaktır. Bütün bu uygulamalar yaraların iyileşmesi ve yanık izini minimuma indirmek için oldukça önemlidir. Hastane sürecinden sonra da kalan yara izlerinin giderilmesi ve skar oluşumlarını önlemek için en etkili tedavi yöntemi özel yanık bası giysileridir. Bu giysiler kişiye özel olarak hazırlanır ve güzel bir sonuç alınıncaya kadar giyilir. Bazı durumlarda yanık bası giysileri ile birlikte kremler de reçete edilebilir.