BONODA VADE
Madde 615 – Bir poliçe:
- Görüldüğünde;
- Görüldükten muayyen bir müddet sonra;
- Muayyen bir günde;
ödenmek üzere keşide olunabilir.
Vadesi başka şekilde yazılan veya birbirini takip eden vadeleri gösteren poliçeler batıldır.
Görüldüğünde Ödenecek Poliçe
Madde 616 – Görüldüğünde ödenmek üzere keşide olunan poliçe ibrazında ödenir. Böyle bir poliçenin keşide gününden itibaren bir yıl içinde ödenmesi için ibrazı lazımdır. Keşideci bu müddeti kısaltabileceği gibi daha uzun bir müddet dahi tespit edebilir. İbraz müddetleri cirantalar tarafından kısaltılabilir.
Keşideci, görüldüğünde ödenecek bir poliçenin muayyen bir günden önce ödenmek üzere ibraz edilmeyeceği hakkında şart koyabilir. Bu takdirde ibraz müddeti o tarihten başlar.
Görüldükten Muayyen Bir Müddet Sonra Ödenecek Poliçe
Madde 617 – Görüldükten muayyen bir müddet sonra ödenecek bir poliçenin vadesi, kabul şerhinde yazılı tarihe veya protesto tarihine göre tayin olunur.
Kabul şerhinde tarih gösterilmemiş ve protesto da çekilmemiş olursa poliçe, kabul eden hakkında, kabule ibraz için derpiş edilen müddetin son günü kabul edilmiş sayılır.
Müddetlerin Hesabı
Umumi Olarak
Madde 618 – Keşide gününden veya görüldükten bir veya birkaç ay sonra ödenmek üzere keşide edilen bir poliçenin vadesi, ödemenin yapılması gereken ayın mukabil gününde gelmiş olur. Mukabil gün bulunmadığı takdirde vade o ayın son günü gelmiş olur.
Bir poliçe, keşide günüden veya görüldükten bir buçuk ay veya birkaç ay ve yarım ay sonra ödenmek üzere keşide olunduğu takdirde ilk önce tam aylar hesap edilir.
Eğer vade olarak bir ayın başı, ortası veya sonu tespit edilmişse bu tabirlerden ayın birinci, on beşinci ve sonuncu günleri anlaşılır.
“Sekiz gün” veya “on beş gün” tabirlerinden bir veya iki hafta değil hakiki olarak sekiz veya on beş günlük bir müddet anlaşılır.
“Yarım ay” tabiri on beş günlük bir müddeti gösterir.
Takvimlerin Çatışması
Madde 619 – Muayyen bir günde ödenecek bir poliçenin keşide yeri ile ödeme yeri arasındaki takvim farklı olduğu takdirde vade, ödeme yerinin takvimine göre tespit edilmiş sayılır.
Takvimleri farklı olan iki yer arasında keşide edilen bir poliçe keşide gününden muayyen bir müddet sonra ödenmek üzere keşide edildiği takdirde keşide günü ödeme yerindeki takvimin mukabil gününe irca olunmak suretiyle vade hesap edilir.
Poliçelerin ibraz müddetlerinin hesabı hususunda da yukarıdaki fıkralar hükümleri tatbik olunur.
Poliçedeki bir kayıt veya poliçenin diğer münderecatından, maksadın başka olduğu anlaşılırsa bu madde hükümleri tatbik olunmaz.
Vadeden Önce ve Vadesinde Ödeme
Madde 622 – Hâmil, vadeden önce poliçe bedelini almaya zorlanamaz.
Vadeden önce ödeyen muhatap, bu yüzden doğacak mesuliyeti kendisi üzerine almış olur.
Hile veya ağır bir kusuru bulunmadıkça poliçeyi vadesinde ödeyen kimse borcundan kurtulmuş olur. Ödeyen kimse, cirolar arasında muntazam bir teselsülün mevcut olup olmadığını incelemeye mecbur ise de cirantaların imzalarının sıhhatini araştırmaya mecbur değildir.”
AÇIKLAMALAR
Vade, bono için önemli bir şekil koşulu değildir. Gösterilmemiş ise, geçerliliğine halel gelmez. Vadesiz bir bono sayılır. (TK. m. 689/2) Bonoda dört çeşit vade düzenlenebilir:
l.Görüldüğünde (Bkz. TTK. 689/2’nci maddeye)
2.Görüldükten belirli bir süre sonra
3.Keşide gününden belirli bir süre sonra
4.Belirli bir günde.
Uygulamada daha ziyade belirli bir gün vade olarak kararlaştırılıp yazılmaktadır.
Vadesi başka şekilde yazılan veya birbirini takip eden vadeleri gösteren bonolar TTK nın 615/son maddesi gereğince batıldır (geçersizdir).
Bonoda keşide ve vade tarihlerinin aynı alması mümkün ise de vade kesinlikle keşide tarihinden önce olamaz. “…İşbu bono vadesinde ödenmediği takdirde müteakip bonoların da muacceliyet kesbedeceği…” ifadesi uygulamada bonoya konulmak» ve alışkanlık olarak da sürüp gelmektedir. Bu şekilde bonoya konan kayıtlar geçersizdir. Belirtilen kaydın bonoya konulması veya konulmaması bononun geçerliliğini etkilemez.”
Ancak keşideci ile lehdarın aralarında yaptıkları ayrı bir sözleşmede, düzenlenen senetlerden birinin vadesinde ödenmemesi halinde diğerlerinin de muaccel olacağı kararlaştırılmışa bu sözleşme gereğince vadesi gelmemiş senetlerde takip konusu yapılabilmelidir.