Su zehirlenmesi olarak da adlandırılan hiponatremi, genellikle aşırı miktarda sade su içilmesinin bir sonucudur. Aşırı miktarda sade su içilmesi dolayısıyla kanda düşük sodyum konsantrasyonuna neden olur. Spor aktivitelerinde nadir görülen bir durum olmasına rağmen, son zamanlarda popülerleşen sporlarda özellikle dayanıklılık bazlı aktivitelere acemilerin yoğun ilgi göstermesi sonucunda daha yaygın hale gelmeye başladı.
Hiponatremi Nedenleri
Yüksek yoğunluklu egzersizler sırasında vücuttan atılan terle birlikte sodyumda beraberinde kaybolur. Kaybedilen sıvıyı sadece suyla değiştiren bir sporcunun kan-sodyum konsantrasyonu azalacaktır. Örnek olarak, dolu bir bardak tuzlu su düşünün. Bardağın yarısını (ter ile birlikte kaybolduğu gibi) dışarı boşalttığınızda ve ona sadece su eklediğinizde camdaki sodyum konsantrasyonu eskisine göre çok daha azdır ve su daha seyreltiktir. Bu durum, aşırı terleme sırasında kendisine sadece su takviyesi yapan bir sporcunun kan dolaşımında meydana gelebilir. Meydana geldiğinde de sonuç: hiponatremi olacaktır.
Ironman mesafesindeki triatlonlar gibi etkinliklerde parkurda ciddi ilerleme kat edenler genellikle düşük kan-sodyum konsantrasyonlarına sahiptir. Çünkü etkinlik sırasında en çok suyu içme eğiliminde oldukları için parkurda en uzun onlar kalmıştır ve bu da onları en fazla risk altında olanlar kategorisine sokacaktır. Ayrıca yarıştan önceki günlerde fazla sıvı içen veya yarış sırasında su molasında duran koşucularda hiponatremi riski daha yüksektir. New England Journal of Medicine’de yayınlanan bir araştırma, Boston Maratonu koşucularının yüzde 13’ünün çok fazla su içmekten vücudunda hiponatremi geliştirdiğini buldu. Aynı dergide yayınlanan bir başka çalışmada, Ironman Avrupa Şampiyonası katılımcılarının yüzde 10,6’sının hiponatremi geliştirdiğini bulmuştur. Spesifik olarak, 9 saat veya daha fazla yarış süresine sahip dişi triatler, hiponatremiye en duyarlı olanlar olarak göründü.
Hiponatremi Semptomları
Erken uyarı olarak vücudun verebileceği sinyaller genellikle belirsizdir ve dehidrasyona benzer olabilir: mide bulantısı, kas krampları, yönelim bozukluğu, konuşma bozukluğu ve kafa karışıklığı içerebilir. Bu noktada birçok sporcu psikolojik olarak susuz kaldıklarını düşündükleri için daha fazla su içiyor. Ne yazık ki, su tek başına hiponatremi riskini artırmaktadır. En kötü senaryo düşünüldüğünde, bir sporcu nöbet, koma geçirebilir hatta ölümü bile gerçekleşebilir.
Hiponatremi Tedavisi
Semptomların ilk belirtisinde, sporcu sodyum içeren spor içeceği içmeli ve tuzlu yiyecekler yemelidir. İdeal olarak, bir sporcu önceden etkinlik sırasında yaşayacağı sıvı kaybını ve sodyum replasmanı ihtiyacını tahmin ederek yarış sırasında hidrasyon programında kalmalıdır. Semptomlar aşırı ise, bir tıp uzmanına görünmelidir.
Hiponatremi için Alınabilecek Önlemler
Bir sporcunun bu tür sorunlardan kaçınmasının en iyi yolu, yarış günü karşılaşacağı antrenmanın benzerini yaparak hazırlık ve plan yapmasıdır. Hidrasyon önerileri olarak:
- Bu basit formülü kullanarak almanız gereken su miktarını hesaplayın: Sporcular için Egzersiz sırasında önerilen su alımı,
- 60-90 dakikadan uzun süren yüksek yoğunluklu etkinliklerde sodyum içeren sporcu içecekleri kullanın.
- Hipertansiyonunuz yoksa, yarışmadan birkaç gün önce günlük tuz alımını artırın. Ek sodyum sağlayan yiyecekler olarak tavuk şehriye çorbası, dereotu turşusu, peynir, simit ve domates suyu kullanılabilir.
- Terlediğinizden fazla su içmemeye çalışın.
- Bir maraton sırasında, her 20 dakikada bir yaklaşık 1 bardak (200 ml) sıvı içmek yeterlidir.
- Sodyum içeren nonsteroid anti-inflamatuvar (NSAIDS) ilaçları kullanmaktan kaçının. Araştırmalar, bu ilaçların koşucuları hiponatremiye yatkın hale getirebileceğini gösteriyor.
Sıvı ve sodyum ihtiyaçlarının bireyden bireye değiştiğini, sporcu bünyelerinin de buna bağlı olarak egzersizlere farklı tepki verebileceğini de unutmayın. Her zaman olduğu gibi, geçmişinizde herhangi bir sağlık sorununuz varsa veya bir sağlık sorunu için herhangi bir ilaç kullanıyorsanız, özel durumlar için doktorunuza danışmanız önemlidir.