Körfez petrollerinin geçiş güzergahı HÜRMÜZ BOĞAZI, Umman Körfezi ile Basra Körfezi arasında yer almaktadır. Boğazın kuzey kıyı şeridinde İRAN, güney kıyı şeridinde ise AMERİKA'nın müttefikleri bulunmaktadır.
Küresel petrol ticaretinin beşte biri HÜRMÜZ BOĞAZI'ndan sağlanmaktadır. Bunun anlamı ne diye sorarsanız? Deniz üzerinden yapılan petrol ticaretinin üçte biri bu suların üzerinden gerçekleşmektedir. Ortadoğu’nun ham petrolünü ASYA, AVRUPA, KUZEY AMERİKA ve diğer pazarlara bağlayan önemli bir koridor hattı. Boğaz ayrıca İRAN ekonomisinin can damarı. İRAN ekonomisinin üçte ikisi petrolün tüm dünyaya ihracatından besleniyor. Üstelik dünyanın en büyük LNG üreticisi olan KATAR da sıvılaştırılmış doğal gazın büyük bir miktarını bu güzergah üzerinden ihraç ediyor. Bu durumda boğazı kapatmak küresel ekonominin sürdürülebilir bir denge sağlayabilmesinde büyük bir risk taşımalı mı?
Petrol fiyatının BİRLEŞİK DEVLETLERİNİN kontrolünün dışındaki ülkeler tarafından belirlenmesi dünya enerji fiyatlarının fiyatlandırılmasında ciddi bir ekonomik risk manevrasıdır. Gerginliğin iki ülke arasında yükselmesi sonucu petrol, LNG sevkiyat maliyetlerinin artmasının etkisi petrol piyasası için hasar oluşturabilir.
Geçmişten bugüne suları ısıtan olaylar zinciri
1980-1988 İran-Irak savaşı sırasında, iki taraf da birbirinin petrol ihracatını aksatacak adımlar attı. Bu gerilim tarihe 'Tanker Savaşı' olarak geçti.
1988 yılında ABD savaş gemisi USS Vincennes bir İran yolcu uçağını düşürdü. Uçaktaki 290 kişi yaşamını yitirdi. Washington, uçağı yanlışıkla hedef aldığını savundu; Tahran bunu bilinçli bir saldırı olarak niteledi.
2008'de ABD, İran'a ait gemilerin boğazdaki üç ABD donanma gemisine yaklaşarak taciz ettiğini öne sürdü.
2010'un Temmuz ayında Japon petrol tankeri M Star, Hürmüz Boğazı'ndan saldırıların hedefi oldu. Saldırıyı El Kaide'ye bağlı Abdullah Azzam Tugayları üstlendi.
2012'de Tahran yönetimi, nükleer programlarını durdurmak için İran'ın petrol gelirlerini hedef alan Amerika ve Avrupa'nın yaptırımlarına misilleme olarak Hürmüz Boğazı'nı kapatma tehdidinde bulundu.
2015'in Mayıs ayında Tahran'a ait sondaj platformuna zarar verdiği gerekçesiyle, Singapur bandıralı bir tanker İran donanmasının hedefi oldu. İran, bir konteyner gemisini de ele geçirdi.
2018'in Temmuz ayında ise İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani, ülkesinin petrol ihracatını sıfıra düşürme çağrısında bulunan Amerika'ya yanıt olarak Tahran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki petrol akışını aksatabileceğini ima etti.
Görünen o ki, HÜRMÜZ BOĞAZI üzerinden İRAN, KUVEYT, KATAR, BİRLEŞMİŞ AMERİKAN EMİRLİKLERİ, IRAK VE SUUDİ ARABİSTAN petrolünün büyük bir kısmı taşınıyorken HÜRMÜZ BOĞAZI’nın başka bir alternatifinin olmadığını dikkate aldığımızda gördüğümüz budur.
Küresel enerji krizinin etkisiyle küresel enerji arzında yaşanacak kısıtlamalar petrole dayanan sanayileri de beraberinde olumsuz etkileyecek. AMERİKAN-İRAN ilişkilerinin hassasiyetin ekonominin bütünü açısından PARANIN itibarını sarsacak gibi görünüyor.
PETROL FİYATLARINDAKİ DALGALANMANIN ALTIN ÜZERİNDEKİ ETKİSİ
Petrol rotalarındaki bir istikrarsızlık ilk olarak petrol fiyatlarını fişekler. Yani petrol fiyatlarında meydana gelen artış, petrole yönelik talebi azaltarak, altına yönelik talebin ve altın fiyatlarının yükselmesine yol açmaktadır. Petrol fiyatlarının özellikle ithalata bağımlı TÜRKİYE gibi ülkelerde altın fiyatları üzerinde etkisi kaçınılmazdır. Petrol fiyatlarında yükselme özellikle ulaşım ve üretim maliyetlerini arttırarak ENFLASYONİST baskıları tetikler. Enflasyondan korunmak adına yatırımcıların altına yönelik taleplerindeki artış kaçınılmazdır.
Petrol fiyatlarındaki şoklar özellikle petrol ithal eden ülkelerde belirsizliğe, endişelere ve spekülatif ataklara yol açabilmektedir. Bu durumdan korunmak adına alternatif yatırım aracı olan altına yönelik talebin artması mümkün hale gelmektedir.