Suçluluk, yaşamımızdaki herkes gibi yaşadığımız bir şeydir. Eğer bir başkasını incitmek için bir şey söylediyseniz ya da yaptıysanız ve sonra duygusal sıkıntı yaşadıysanız, bu suçluluktur. Ama suçlulukla nasıl başa çıkacağını biliyor musun?
Elbette, pişmanlığı hak eden bir şey yaptıktan sonra suçlu hissetmek normaldir, ancak uzun bir süre suçluluk uzun süreler boyunca devam ederse sorunlar ortaya çıkabilir.
İnsanların suçlu bir vicdan sahibi olmasının çeşitli nedenleri vardır. Sadece bir başkasını incittiğimizde değil. Örneğin, tam zamanlı çalışan bir anne, çocuklarına fazla zaman ayıramadığı için suçluluk duyabilir. Ya da bir öğretmen öğrencisini kötü alışkanlıklardan kurtaramadığı için suçluluk duyabilir.
Suçluluk Türleri
İki tür suçluluktan bahsediyoruz. İlginç gelse de aslında bunlardan biri sağlıklı bir suçluluk türüdür. Sağlıklı bir suçluluk duygusuna sahip olmak iyi bir şeydir, çünkü bu duygu bize yanlış bir şey yaptığımızı ve kendimizi düzeltmemize yardımcı olduğunu hatırlatır. Hangi tür suçluluk ile uğraştığınızı belirlemek önemlidir – orantılı veya orantısız suçluluk.
Sağlıklı (Orantılı) Suçluluk
Sağlıklı suçluluk, bir şeyleri yanlış yaptığınızda ortaya çıkan duygudur – kasten birine zarar vermek gibi. Bu önemli bir duygudur, ki bu da bir vicdan geliştirmenizden kaynaklanır – en iyi faydası ise sevgi dolu bir yetişkin benliğidir. Hiçbir zaman bir vicdan geliştirmemiş ve başkalarına zarar verince suçluluk hissetmeyen veya pişmanlık duymayanlara sosyopat denir. Bu insanların hiçbir yetişkin özü yoktur ve hırsızlık, tecavüz, öldürme gibi eylemleri suçluluk duymadan yapabilirler.
Sağlıklı suçluluk, seçimlerimizin sorumluluğunu almamıza ve eylemlerimizden sorumlu olmanıza yardımcı olur.
Sağlıksız (Orantısız) Suçluluk
Bizi yanlışlara götüren yardımsever orantılı (sağlıklı) suçluluğun aksine, orantısız suçluluk sağlıksızdır ve durumların üstesinden gelmemizi engeller. Orantısız suçluluk genellikle utanç ve kırgınlık duygularına yol açar, çünkü hissettiğiniz duygu büyük ölçüde durumla orantılı değildir.
Birçoğumuz başkalarının duygularından sorumlu olduğumuza inanmak için eğitilmiştir, böylece başkaları kızdığında ya da incindiğinde, bu bizim suçumuzdur. Fakat kasten birisine zarar vermeyi istemediğiniz sürece, onun duyguları sizin sorumluluğunuzda değildir.
Suçluluğun Olumsuz Etkileri Nelerdir?
- Uzun süre boyunca devam eden suçluluk duygusu, günlük yaşamınızda karar vermenizi zorlaştırabilir.
- Suçluluk duygusundan kurtulamadığınız zaman yanlış olduğunu hissettiğiniz için doğru kararlar vermeniz daha da zorlaşır.
- Suçluluk duygusu kişiyi daha hassas hale getirir ve daha fazla suçlu hissetmesine neden olur.
- Kronik ve gereksiz strese maruz kalma, yaşam kalitenizi etkileyebilir ve kendinizi suçluluk duygusundan kaçınmak için sürekli olarak insanları memnun etmek zorunda olduğunuzu hissettirir.
- Suçluluk aynı zamanda endişe ve depresyona da yol açabilir, çünkü bu sizi aşırı vicdan sahibi yapar
- Suçluluk duygularınızı bastırmaya çalışıyorsanız ve bunlarla yüzleşmeye ve onlarla uğraşmaya istekli değilseniz, endişe ve depresyon yaşayabilirsiniz.
- Suçluluk, kendini reddetme maskesinin ardına saklanmanıza neden olabilir, çünkü kendinizden önce başka insanlarla ilgilenirseniz daha az suçluluk hissettirir.
Suçluluk İle Başa Çıkmanın 10 Yolu
Suçluluktan nasıl kurtulabileceğinizi hiç merak ettiniz mi? İşte size sağlıklı suçluluk düzeylerini korumanıza yardımcı olacak 10 ipucu.
Kendinizi Cezalandırmayın: Yaptıklarınız gerçekten kötüyse bile, kendinizi cezalandırmak faydalı olmaz. Herkes bir noktada pişmanlık uyandıran bir şey yapar ve yapılacak en iyi şey onu analiz edip aynı hatayı tekrar etmemek.
Kendinizi Affedin: Başkalarını affetmeyi istemenize ek olarak, kendinizden af dilemenizi istemeniz gerekir. Suçluluk duygusundan sonra kendini affetmeyi başarabilmek kişinin yaşamı ve ilişkileri için önemli bir unsur olan benlik saygısı için kritik öneme sahiptir.
Yanlışlığı Kabul Edin: Yanlış veya incitici bir şey yaptıysanız, bunun sorumluluğunu almanız gerekir, ancak geçmişi değiştiremeyeceğinizi kabul edin. Neden yanıldığınızı anlama sürecinden geçmek çok önemlidir, ama sonra gitmesine izin vermelisiniz.
Profesyonel Yardım Alın: Suçluluğunun idare edebileceğinden daha fazla olduğunu düşünüyorsanız, bir profesyonelle konuşmanın vakti olabilir. Özellikle suçluluğa neden olunan davranışı düzeltemiyorsanız (mesela haksızlık yaptğını ve ölmüş olan bir kişiye karşı yapılan suçluluk gibi) profesyonel yardım almak size bu konulardayardımcı olabilir.
Suçluluğunuzu Takip Edin: Kim olduğunla kim olmak istediğin arasında bir fark olduğunda, uyumsuzluk ve mutsuzluk yaşayacaksın. Günlük tutmak, bunu düzeltmeye çalışabileceğiniz en etkili alışkanlıktır. Her gün nasıl hissettiğinizi yazabilirseniz, öz farkındalığınızı artıracak ve suçluluğun sizi nasıl etkilediğini öğreneceksiniz.
Mükemmel Olmaya Uğraşmayın: Kimse mükemmel değildir. Mükemmel hayatlar yaşadığını düşünen insanlar bile hata yaparlar. Suçlu olabileceğiniz dönemler ya da davranışlarınız olabilir / olacaktır. Bunu unutmayın yoksa daha fazla suçluluk hissedebilirsiniz.
Davranışlarınızı Kontrol Edin: Suçluluk duygularına gelince, çoğumuz onu abartmaya eğilimliyiz. Elbette, bu bazen haklı bir şeydir, ama genellikle, bizim tarafımızdan yapılmış gibi hissetmemize yardımcı olmak için cezamızı abartırız. Bu gibi durumlarda davranışımızı gözden geçirmemiz ve buna karşılık duyduğumuz suçluluk hissinin boyutu ölçmeniz gerekebilir.
Şimdiye Odaklanın: Ne olabileceğini düşün ve neyin olduğuna odaklan. Unutmayın, geçmişinizi değiştiremezsiniz. Uzun süre suçluluk duygusu ile uğraşmak sadece kafanızdaki durumları tekrar tekrar gözden geçirerek endişenizi artırabilirsiniz. Bu nedenle sürekli geçmiş zamanı düşünmekten kendinizi alıkoyup içinde bulunduğunuz an’a odaklanmalısınız.
Dikkatli Olun: Dikkatli olmanın suçluluk duygusuyla başa çıkabilmenin iki yolu vardır. Birincisi, dikkatli oldukça, o anı yaşıyor olursunuz. Bu, pişmanlıklarınızı veya geçmişte olanları düşünmediğiniz anlamına gelir. İkincisi, gerekirse, kendinize sorular sormaya ve kendi suçluluk duygularınıza farkındalık kazandırmaya yardımcı olmak için yanıtlarınızı gözlemlemenize dikkat ederek dikkatli olursunuz.
Bırakın Gitsin: Suçluluk duygusuna neden olduğunu davranışı düzeltmeniz muhtemelen sizi bu duygudan kurtaracaktır. Ancak düzeltemiyorsanız bu davranışlarınızı gözden geçirin, davranışlarınızı tekrarlamaktan kaçının ve suçluluk duygusunun akıp gitmesine izin verin.