Cemal Aydın, Roger Garaudy'in ağzından şunları ifade ediyor: İslam hızla yayıldıktan sonra ne oldu da durağanlaştı? Avrupa karanlık içindeyken, İslam dünyası etrafı aydınlatırken ne oldu da bir yerlere sabitlendi?
Kitap, 'İslam nedir?', 'İslam'ın çöküşleri', 'Yaşayan İslam', 'İslam geleceğimizde yerini nasıl alabilir?' ana başlıklarına sahip.
Roger Garaudy İslam tarihini anlatmayacağını bildiriyor. Bunun yerine 'İslam'ın yükselişi sonra çöküşü ve günümüzde görülen belirsizlik' (s.13) durumu hakkında bilgilendirme yapacağını ifade ediyor. İslam dünyasında bilimsel faaliyetler ve bunların Batı'da yansımaları üzerine düşüncelerini aktarıyor.
Çok yerde duymayacağınız ve hatta şaşıracağınız istatistik bilgiler de vererek, okuyanları daha da şaşırtıyor. Peki ne diyor Garaudy: Kur'an'ın sadece -yaklaşık- yüzde 5'i hukuk ve ceza konusu içerirken, yüzde 95'i iman, ahlak ve doğru yol hedefleri içerir, diyor. Toplumu ele geçiren geleneksel din anlayışının totemleri, baronları, tağutları ise kendi hedefleri doğrultusunda bir din anlayışı peşinde koşarlar. Aklı bir tarafa iterek yalnız nakil üzerinden hareket ederler. Bu yüzde 5'lik kısmı ön plana çıkartıp yüzde 95'lik kısımdan çok fazla bahsetmeyen din baronları yine kafalarına göre bir kural koyarak da içtihat kapısının kapandığını ifade ederek, aklı, bilgiyi yok saymışlar.
Bugün Ortadoğu (Müslüman coğrafya) kan, gözyaşı, zulüm içinde inlerken, din baronları, totemleri ve tağutları kendi iktidarlarını devam ettirmenin yollarını ararlar. Sırf saltanatlarını korumak için Müslüman'ın Müslüman'ı kırmasına göz yumarlar. Ve hatta yabancılarla Müslümanları öldürmek için işbirliği yaparlar; ve iktidar sahiplerinin emri altında yaşayan din adamı kisvesi altındaki sözde din alimleri de bu iktidarlar için özel hadis, fetvalar yayınlarlar.
Kitap önce İslami yükselişteki bilimi anlatır. Daha sonra bilimin bir anda yok sayılıp bunun yerine biat anlayışına geçilmesiyle birlikte çöküşünde başladığını ifade eder. Kitap, İslam dünyasındaki durgunluk ve bayır aşağıya inme sebepleri üzerine duruluyor. Roger Garaudy hızlı bir şekilde ana hatlarıyla konuları anlaşılır bir şekilde anlatmaya çalışmış. Bu kitap ile, Fransızca konuşan coğrafyaya, Fransızca ve Arapça kaynakları kullanarak İslam'ın yükseliş ve çöküşünü anlatmaya çalışmış.
Geçmişi ikiye ayırır. Öncelikle Müslüman bilim insanlarının faaliyetleri hakkında bilgi veriyor, daha sonra bundan faydalanan Avrupalılar hakkında görüşlerini açıklıyor. Çok sayıda alıntı eklendiği için bu yazı içine alıntı eklemedim. Şu anki İslam dünyasındaki çöküşü (öncü olamaması, sinik, birilerin güdümünde ve çoğu zamanda maşa olan devletler) görmek için eski tarihlere gidip neler yaşandığını görmek gerekir. Buradan hareketle 21.yüzyılda İslam dünyasında ne kadar buluş ortaya konmuş, bunun irdelenmesi gerekmez mi?
Bu kitap, daha önce farklı bir isimle çıkmış. Cemal Aydın, bu konuda küçük bilgilendirme ekleyerek, bu metnin tam çeviri olduğunu ifade ediyor. Mutlaka temin edip okunmasını tavsiye ederim.
Okuduğum kitap, 2017 tarihli Türk Edebiyatı Vakfı Yayınlarına ait. Şimdi külliyatını Timaş yayınları çıkartıyor (ama kitap kapak tasarımları çok kötü).
Bu kitabı 20 - 22 Ekim 2019 tarihleri arasında okuyup inceleme yazısı ise 12 Şubat 2020 tarihinde 1000Kitap sitesine eklenmiştir.