Soru: Annem 2 Şubat 1963 doğumlu. Nisan 1995’te Bağ-Kur’lu olmuş. 7 yıl 19 gün ödemesi var. 2008’de SSK’ya geçerek 130 gün prim ödemiş. Ne zaman emekli olur? Son çıkan yasadan yararlanabilir mi? Doğum borçlanması yapılabilir mi? 1981, 1986, 1991 doğumlu üç çocuk sahibi. Nihal Cevap: Anneniz doğumlarını Bağ-Kur’lu olduğu dönemde yaptığından doğum borçlanması yapamaz. Çünkü, doğum borçlanması sigortalı çalışan kadınlara tanınmış bir hak. Ayrıca annenizin son çıkan Torba Yasa’dan yararlanacak bir durumu da yok. Torba Yasa prim borcu olanlara, borçlarını yapılandırma hakkı getirdi. Emeklilik için borçlanma veya erken emeklilik yönünde bir hak getirmedi.
Anneniz, 2008’de başladığı sigortalı çalışmasıyla 1130 gün daha prim ödeyerek 130 gün olan prim ödemesini 1260 güne tamamlaması halinde, SSK’da yaş haddinden emekli olmak için 15 yıl sigorta, 3600 gün prim ve 58 yaş şartlarına tabi olur. Prim ödemesini 3600 güne tamamladıktan sonra prim ödemese de 58 yaşını dolduracağı 2 Şubat 2021’de emekli olabilir. Ayrıca anneniz 3 yıl isteğe bağlı prim ödedikten sonra, sigortalı bir işte çalışarak 1260 gün (3.5 yıl) prim ödeyip toplam ödemesini 5000 güne tamamlayacağı tarihte, SSK’dan emekli olabilir. (ara vermeden prim ödemesi halinde Kasım 2017’de emekli olur).
Borçlanmanın sayılacağı statünün değiştirilmesi için yasa değişikliği lazım
Soru: Bir yıldır isteğe bağlı sigortalı olan kişi 4 yıllık doğum borçlanması yapıyor ve ödemesini gerçekleştiriyor. 1983’te SSK’lı olmuş. 3600 gün, 15 yıl şartlarını doldurduğunu hesaplayıp emeklilik müracaatı yapıyor. Ancak doğum borçlanma yılları 1985- 1987 ve 1993-1995 arası sigortalı olmasına rağmen doğum borçlanması Bağ-Kur kapsamına alındığından, emekli olamıyor. Burada haksız bir durum var. Düzelmesi konusunda neler yapılabilir? Erdoğan BEKTAŞ Cevap: Borçlanma yapıldığı tarihte, borçlanma yapan kişi hangi sigorta statüsündeyse, borçlanmayla kazanılan süreler, o statüye sayılıyor. Dolayısıyla, Bağ-Kur’a prim öderken doğum borçlanması yapan kadın sigortalının kazandığı süreler, Bağ-Kur’a sayılıyor. Borçlanma ile kazanılan süreler, primi ödenen son yedi yıl (2520 gün prim) içindeyse, son yedi yılda Bağ-Kur’a ödenen prim sayısını SSK’ya ödenen prim sayısından fazla yapabiliyor. Bu durumda da borçlanma yapan kadın Bağ-Kur şartlarıyla emekli olmak durumunda kalabiliyor. Bu durum 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 41’inci maddesi hükmünden kaynaklanıyor. Bu durumun düzeltilmesi için, söz konusu maddenin değiştirilmesi gerekiyor. Kanun maddesinin değiştirilmesi için de iktidar partisi yöneticileri ve milletvekilleri nezdinde kamuoyu oluşturmak lazım.
Bağ-Kur’a 1260 gün prim öderseniz Bağ-Kur şartlarıyla emekli olursunuz
Soru: 4 Eylül 1965 doğumluyum. 30 Kasım 1987’de SSK’lı oldum. 30 Kasım 2007’de Bağ-Kur’a geçtim. SSK’dan ne zaman emekli olurum? SSK’da 6588 gün primim var. Mete ERÖĞE Cevap: Primi ödenen son yedi yılda fazla prim ödenen kurumdan emekli olunuyor. Bağ-Kur şartlarına tabi olarak emekli olmak durumunda kalmamanız için hemen Bağ-Kur’u kapatmanız gerekir. Şayet Bağ-Kur’lu olduğunuz tarihten itibaren 1260 gün prim öderseniz, Bağ-Kur şartlarıyla emekli olmak durumunda kalırsınız. SSK’da 25 yıl sigorta, 5375 gün prim ve 50 yaş şartlarına tabisiniz. Prim ödemeniz yeterli olduğundan, bundan sonra prim ödemeseniz de 50 yaşınızı dolduracağınız 4 Eylül 2015’te emekli olabilirsiniz.
Emekli aylığı alan kız çocuğu Bağ-Kur’dan yetim aylığı alamaz
Soru: Kız kardeşim 42 yaşında. Dul ve malulen SSK’dan emekli. Babam 2004’te vefat etti. Onun Bağ-Kur maaşını kardeşime bağlatmamız mümkün mü? Burcu TAGRAP Cevap: Bağ-Kur sosyal güvenlik kurumlarından kendi çalışmalarından dolayı gelir ve aylık alan kız çocuklarına anne veya babalarından dolayı yetim aylığı bağlamaz. Kardeşiniz SSK’dan malulen emekli olup, emekli aylığı aldığından babasından Bağ-Kur yetim aylığı alamaz.
Erken doğum nedeniyle kullanılamayan doğum öncesi izin süresi doğum sonrası kullanılacak
Soru: Doğum öncesi iznini kullanırken erken doğum yapan kadın sigortalı, erken doğum nedeniyle kullanamadığı izin süresini, doğum sonrası izin süresine ekleyerek kullanabilir mi? Ayşegül Cevap: Erken doğum yapan kadın sigortalıların en önemli sorunlarından biri de erken doğum nedeniyle kullanmadıkları doğum öncesi izinleriydi. Erken doğum nedeniyle kullanılamayan doğum öncesi izin süreleri yanıyor, doğum sonrasındaki izin süresine eklenmiyordu. 25 Şubat 2011’de yürürlüğe giren ve toplumda Torba Yasa olarak adlandırılan 6111 sayılı Yasa ile kadın sigortalıların bu sorunu giderildi. 8 haftalık doğum öncesi izin süresini kullanırken erken doğum yapan kadın sigortalılar erken doğum nedeniyle kullanamadıkları doğum öncesi izin sürelerini, doğum sonrasındaki 8 haftalık izin sürelerine ekleyerek kullanabilecek.
Anneniz emekli olduğunda babanızdan dul aylığını birlikte alabilir
Soru: Annem 78 yaşında. Emekli Sandığı’ndan babamın maaşını alıyor. 1837 gün primi var. 2001’de isteğe bağlı müracaatı yaptı ama ödeyemedi. Torba Yasa’dan faydalanıp 2003 ile 2008 arası dönemi öderse emekli olur mu? Emekli olunca babamdan aldığı maaş kesilir mi? Ekrem GEDİK Cevap: Torba Yasa, Kasım 2010 ve önceki aylara ait olup, 25 Şubat 2011’e kadar ödenmemiş ve ödeme imkânı ortadan kalkmamış olan isteğe bağlı prim borçlarını kapsıyor. 1 Ekim 2008’den önceki uygulamada, art arda üç ay prim ödenmediğinde isteğe bağlı sigorta sonlandırılıyordu. İsteğe bağlı sigortanız sonlandırılmış olduğundan, adınıza prim tahakkuku yapılmadı. Dolayısıyla Torba Yasa’dan yararlanacak prim borcunuz bulunmuyor. Bu açıdan Torba Yasa’dan yararlanarak anneniz emekli olamaz. Anneniz 41 ay (1230 gün) isteğe bağlı, 533 gün de sigortalı çalışarak 1763 gün daha prim ödediğinde, primini 3600 güne tamamlayacağı tarihte yaş haddinden emekli olur. Emekli olduğunda babanızdan dolayı aldığı dul aylığı kesilmez. Hem kendi emekli aylığını hem de dul aylığını birlikte alabilir.