HIV nedir?
HIV, “insan immün yetmezlik virüsü“ vücudun çeşitli dokularına yerleşen ve esas etkisini bağışıklık sistemi üzerinde gösteren bir virüstür. Bu durum kişiyi ciddi enfeksiyonlara karşı açık hale getirir ve belirli kanserler için de risk grubuna girmesine neden olur.
AIDS nedir?
AIDS, edinilmiş immün yetmezlik sendromu anlamına gelir. HIV enfeksiyonunun son aşamasıdır. Virüs nedeniyle vücudun bağışıklık sistemi ağır şekilde hasar gördüğünde olur. HIV’li herkeste AIDS gelişmez.
HIV nasıl yayılır?
HIV farklı şekillerde yayılabilir:
- HIV’li bir kişiyle korunmasız seks yoluyla (yayılmasının en yaygın yoludur.)
- Enjeksiyon iğnelerini paylaşma nedeniyle
- HIV’li bir kişinin kanıyla temas yoluyla
- Hamilelik, doğum veya emzirme sırasında anneden bebeğe geçmesiyle
HIV enfeksiyonu için kimler risk altındadır?
Herkese HIV bulaşabilir, ancak bazı grupların yakalanma riski daha yüksektir:
- Cinsel yolla bulaşan başka bir hastalığı (CYBE) olan kişiler
- Ortak iğnelerle uyuşturucu enjekte edenler
- Gay veya biseksüel erkekler
- Prezervatif kullanmama gibi riskli cinsel davranışlarda bulunan kişiler
HIV / AIDS’in belirtileri nelerdir?
HIV enfeksiyonunun ilk belirtileri grip benzeri semptomlar olabilir:
- Ateş
- Üşüme
- Döküntü
- Gece terlemeleri
- Kas ağrıları
- Boğaz ağrısı
- Yorgunluk
- Şişmiş lenf düğümleri
- Ağız ülserleri
Bu semptomlar iki ile dört hafta içinde gelip geçer. Bu aşamaya akut HIV enfeksiyonu denir. Enfeksiyon tedavi edilmezse hiçbir belirtinin görülmediği sessiz dönem geçtikten sonra kronik HIV enfeksiyonu haline gelir. Sonunda virüs vücudunuzun bağışıklık sistemini zayıflatır. Daha sonra enfeksiyon AIDS’e ilerler. Bu, HIV enfeksiyonunun geç aşamasıdır. AIDS ile bağışıklık sisteminiz büyük ölçüde zarar görür. Giderek daha şiddetli enfeksiyonlara yakalanabilirsiniz. Bağışıklık sistemi zayıfladığında ortaya çıkan enfeksiyonlara fırsatçı enfeksiyonlar da denilmektedir.
Bazı insanlar, HIV enfeksiyonunun erken aşamalarında kendini hasta hissetmeyebilir. Bu nedenle, HIV olup olmadığından emin olmanın tek yolu test yaptırmaktır.
HIV / AIDS için kullanılan tedaviler nelerdir?
HIV enfeksiyonunun bilinen kesin bir tedavisi yoktur, ancak ilaçlarla kontrol altına alınabilir. Buna antiretroviral tedavi (ART) denir. ART, HIV enfeksiyonunu yönetilebilir bir kronik durum haline getirir. Virüsün başkalarına yayılma riskini de azaltır.
HIV’li çoğu insan, ART alır ve kullanmaya devam ederse uzun ve sağlıklı bir hayat yaşar. HIV ile mücadele ederken kendinize iyi bakmanız da önemlidir. İhtiyacınız olan desteğe sahip olmak, sağlıklı bir yaşam tarzı benimsemek ve düzenli tıbbi bakım almak daha kaliteli bir yaşam sürmenize yardımcı olur.
HIV / AIDS önlenebilir mi?
HIV’in yayılma riskini şu yollarla azaltabilirsiniz:
- HIV testi yaptırmak
- Daha az riskli cinsel davranışlar sergilemek (cinsel partnerlerin sayısını sınırlamak, cinsel ilişkiler esnasında kondom/prezervatif kullanmak)
- Cinsel yolla bulaşan hastalıklar için tedavi olmak
- Ortak enjektör (iğne) kullanmaktan kaçınmak
Riskli davranışlarda HIV enfeksiyonu gelişmesini önlemek için kullanılan ilaçlar:
- PrEP (temas öncesi profilaksi); halihazırda HIV virüsü taşımayan ancak bulaşma riski çok yüksek olan kişiler içindir. PrEP, bu riski azaltabilecek günlük bir ilaçtır.
PEP (temas sonrası profilaksi); muhtemelen HIV’e maruz kalmış kişiler içindir. Sadece acil durumlarda kullanılır. HIV’e olası bir maruziyetten sonra 72 saat içinde PEP başlatılmalıdır.