Almancada Weil Bağlacı ile yapılmış cümleler Türkçede çünkü ile kullanılan bağlaç gibidir ve “Niçin” sorusuna cevap verirler, yani sebep gösterirler. Örneğin, “Hasta olduğum için okula gelmedim, annem çok yorgun olduğu için hemen yattı, babamın işleri çok olduğu için geç saatlere kadar çalışıyor.” gibi cümleler weil ya da denn sebep bağlaçları kullanarak yapılır.
Almancada Weil Bağlacı
“Denn” bağlacı weil bağlacının yerine kullanılabilir, ancak yan cümlede öğelerin yeri değişir. “Weil” bağlacı cümlenin sonunda fiil ile bir yan tümce ortaya çıkarır. “Denn” sözcüğünün ardından bir başka ana tümce gelir ve ana cümlelerin olmazsa olmazı gibi fiil ikinci sıradadır.
Ich kann nicht arbeiten, weil ich erkältet bin.
Ich kann nicht arbeiten, denn ich bin erkältet.
Her iki cümle de aynı anlama gelir: Çalışamam çünkü soğuk algınlığım var.
Ayrıca Um… zu ile yapılan yan cümleler de “- için” olarak Türkçeye çevriliyordu. Ama weil ile yapılan yan cümleciklerle um…zu ile kurulanlar arasında hem yapı hem de anlam bakımından önemli farklar vardır.
Bu tip cümleleri Almancaya çevirmeden önce yine yan cümlecik ve esas cümlecik olmak üzere ikiye ayırmak gerekir. Yan tümceler kendi başlarına kullanılamaz. Ana tümceye bağlıdırlar çünkü ek bilgi verirler. Bu yüzden cümlede yan cümleciği bulmak oldukça kolaydır.
Örneğin, “Soba iyi ısıttığı için oda sıcaktır.” cümlesini ayırdığımızda “soba iyi ısıttığı için” yan cümlecik, “oda sıcaktır” ise esas cümleciktir.
Esas cümleciği kurmak çok basittir:
|Das Zimmer ist warm|
Oda sıcaktır
Yan cümleciği kurarken biraz dikkat etmek gerekir. Bunu önce “Soba iyi ısıtıyor” şeklinde normal bir cümle olarak kurulursa:
|der Ofen heizt gut|
soba iyi ısıtıyor
Cümleyi oluşturmak için başına weil ekler, cümlenin fiilini de en sona götürürüz. Ve cümle:
|Das Zimmer ist warm, weil der Ofen gut heizt. |
Soba iyi ısıttığı için oda sıcaktır.
Burada da yan cümlecik sonda yer almakta, ama yan cümleciğin karşılığı olan Türkçe kısım Türkçe cümlede başta bulunmaktadır.
Weil: Çünkü Bağlacı Örnekler
|Wir essen in diesem Restaurant, weil das Essen dort gut ist.|
Orada yemek iyi olduğu için bu lokantada yiyoruz.
|Der Schüler bekam eine gute Note, weil er fleissig war.|
Öğrenci çalışkan olduğu için iyi bir not aldı.
|Ich ging allein ins Kino, weil du nicht kamst.|
Gelmediğin için yalnız sinemaya gittim.
|Hasan ging schnell zu Bett, weil er müde war.|
Hasan yorgun olduğu için hemen yatmaya gitti.
| ||Der Student kann die Tür nicht öffnen, weil er sich ausgezogen hat.|
Öğrenci soyunduğu için kapıyı açamıyor.
Yan cümleciğin fiilinin zamanı çoğu zaman esas cümlenin fiilinin zamanına bağlıdır. Yani yan cümleciğin fiili şimdiki zaman ise, esas cümleciğinki de şimdiki zaman, yan cümleciğin fiili Imperfekt ise esas cümleciğinki de Imperfekt, yan cümleciğin fiili Perfekt ise esas cümleciğinki de Perfekt olur.
Weil: Ayırlabilen Fiillerde Kullanımı
Yan cümleciğin fiili ayrılabilen bir fiil olabilir. Böyle hallerde ayrılabilen fiil gene özneye göre çekimlenerek en sona gider. Yalnız önündeki diğer bütün hallerde ayrılan takı ayrılmaz, yerinde kalır.
|Der Gast nimmt ein Taxi, weil der Zug nach zehn Minuten abfährt.|
Misafir tren on dakika sonra hareket ettiği için bir taksi alıyor.
|Wir konnten dich nicht besuchen, weil der Autobus vor einer Stunde ankam.|
Otobüs bir saat önce vardığı için seni ziyaret edemedik
|Wir freuen uns sehr, weil unser Bruder heute aus Deutschland zurückkehrt.|
Erkek kardeşimiz bugün Almanya’dan döndüğü için çok seviniyoruz.
Weil: Modal Yardımcı Fiillerde Kullanımı
Yan cümlecikte wollen, können, müssen,… cinsinden bir yardımcı fiil varsa bunun özneye göre çekimlenmiş şekli en sonda, yan cümleciğin asıl fiilinden de sonra yer alır.
|Er bleibt zu Hause, weil er einem Freund telefonieren muss.|
Bir arkadaşa telefon etmeye mecbur olduğu için evde kalıyor.
|Der Lehrer ruft Zeynep, weil sie immer schöne Geschichten erzählen kann.|
Öğretmen daima güzel hikâyeler anlatabildiği için Zeynep’i çağırıyor.
|Herr Braun hat keine Zeit, weil er nach einer Stunde aMahren will.|
Bir saat sonra hareket etmek istediği için Bay Braun’un hiç vakti yok.
Weil: Çünkü Bağlacı Cümle Başına Gelirse
Weil ile yapılan yan cümlecik baş tarafa da gelebilir. Gene esas cümlecikle arasına bir virgül konur ve bu virgülden sonra hemen esas cümleciğin fiili yer alır. Böyle kısımları yer değiştirmiş bir cümle Türkçeye yine aynı şekilde çevrilir.
|Weil ich krank war, kam ich nicht ins Büro.|
Hasta olduğum için büroya gelmedim.
|Weil der Sohn seinem Vater helfen musste, blieb er zu Hause.|
Oğul babasına yardım etmeye mecbur olduğu için evde kaldı.