Hızlı kentsel büyüme ve artan sayıda iklim değişikliği ile ilgili afetler, örneğin son sel Güney Afrika’nın KwaZulu-Natal eyaletinde, Afrika’da sağlam şehir planlamasının önemini ön plana çıkardılar.
Kentsel planlar anahtar olarak görülüyor kapsayıcı, güvenli ve sürdürülebilir şehirlere ulaşmak. Ancak şehir bilginleri onlarca yıldır planların etkili olması için işleri yapmanın geleneksel yolundan uzaklaşmak. Bu, yukarıdan aşağıya bir yaklaşımı – ana planlamayı – bırakmayı ve bunun yerine hedefli, esnek ve katılımcı olan stratejik planlama biçimlerini tercih etmeyi gerektirir.
Bu değişimi tartışmak için iyi sebepler var. Master planlar genellikle ütopik kentsel geleceklerin modernist vizyonları üzerine modellenen sömürge mirası olarak görülüyor. Öte yandan stratejik planlama, özellikle küresel Güney’deki şehirler bağlamında, yerel ihtiyaçlara ve gerçeklere daha doğrudan yanıt verir.
İçinde son yayınlanan makale, master planlamanın bu eleştirilerini kabul ediyoruz. Ayrıca, sömürgecilik sonrası erken dönemlerden kentsel Afrika’da son yıllara kadar neden devam ettiğini – gerçekten çoğaldığını – soruyoruz.
Afrika’nın planlama yörüngesini zaman içinde takip ederek, master planlamanın Afrika’daki uluslararası ve yerel aktörlerin iç içe geçmiş çıkarlarına ve emellerine hizmet ettiğini gösteriyoruz. Egemen Batı anlatısı bunu hesaba katmaz. Bu anlatı, bir zamanlar Batı’da hakim olan nazım planlamanın yerini neden stratejik planlama yaklaşımlarına bıraktığını başarılı bir şekilde açıklamaktadır. Ancak küresel olarak uygulamaların çeşitliliği ile ilgilenmez.
Özellikle, Doğu Asya’da (Çin, Japonya, Singapur, Malezya ve başka yerlerde) ve Orta Doğu’da master planlama geleneklerinin kalıcılığını gözlemlemede başarısız oluyor. Ayrıca, bu bölgelerin dünyanın diğer bölgeleri üzerindeki etkisi hakkında hiçbir şey söylemez. Buna kentsel Afrika da dahildir.
Bu uygulamaların sadece bir önceki döneme geri dönüş olmadığı sonucuna varıyoruz. Aksine, ulusal ve yerel seçkinlerin siyasi veya işlevsel gerçek çıkarlarına hizmet ederler.
Afrika’da sömürge sonrası planlama
Sömürge dönemi planlaması, kentsel ayrım ve arazi kullanımı yönetimi (imar gibi) gibi düzenleyici sistemlerde Afrika şehirleri üzerinde önemli bir iz bıraktı. Ancak sömürgecilik, yerleşik bir master planlama geleneğini bırakmadan sona erdi. Bununla birlikte, sömürge sonrası yıllarda, geleceği şekillendirmeye odaklanan nazım planlama, ulusal kimliğin ve kalkınmanın öne çıkarılması için önemli bir araç haline geldi.
Mevcut ve yeni şehirler için bir dizi master plan hazırlandı. Çok çeşitli uluslararası uzmanlık, aktörler ve ortaklıklar içeriyorlardı. Aralarında Yunan, Hırvat, Macar ve Japon planlamacı ve mimarlar vardı.
1980’ler, Dünya Bankası ve Uluslararası Para Fonu’nun Yapısal Uyum Programlarının egemen olduğu, master planlama için nispeten sakin bir dönemdi. Daha sonra 1990’larda, BM Habitat gibi uluslararası kalkınma ajansları, planlamaya daha stratejik ve katılımcı yaklaşımlar getirmek için çalıştı.
Bunlar önemliydi. Ancak arazi yönetimi ve büyük ölçekli altyapının yerleştirilmesi için güçlü rehberliğe ihtiyaç duyulan hızlı gelişen şehirler için de sınırlamaları vardı.
Master planlamanın canlanması
2000’li yılların ilk yirmi yılında, Afrika’da master planlama yeniden canlandı. Bu hem yeni hem de mevcut şehirler için oldu. Makalemizde, kıta genelinde 20’den fazla yeni şehir gelişimini tespit ediyoruz. Burada master planlama, boş bir tuval üzerinde tasarımla ilgilidir ve esas olarak büyük uluslararası mimarlık ve tasarım firmaları tarafından üstlenilmiştir.
Bu yeni şehirler, bireysel politikacıların, yeni yaşam tarzı talepleriyle genişleyen bir orta sınıfın yanı sıra kentsel Afrika’ya artan yabancı yatırımcı ilgisini yansıtıyor. Örneğin, Afrika’nın yeni şehirlerinin önemli bir geliştiricisi, Moskova merkezli Rönesans Capital firmasıdır. emlak geliştiricisi Rendeavour.
Çok daha karmaşık olan, boş bir tuvalin olmadığı, daha ziyade karmaşık bir dizi yerel ve uluslararası aktör ve çıkarların olduğu mevcut şehirler için master planlamadır. Japon Uluslararası İşbirliği Ajansı (JICA) büyük bir oyuncudur ve şehirler için master planlar hazırlamıştır. Lilongwe ile Kahire.
Singapur’un Surbana Jurong başka bir oyuncudur. Ruanda’nın başkenti için sözleşmeleri güvence altına aldı veya kentsel master planları hazırladı, kigali ve Burundi’nin Bujumbura diğerleri arasında. Çinliler doğrudan dahil değiller, ancak ustaca planlanmış şehirlerine yapılan birçok çalışma gezisinde güçlü bir gösteri etkisine sahipler. Londra, New York, Tokyo, Beyrut, Dubai, Kahire ve Johannesburg’da bulunan büyük firmalar da master plan hazırlığına katılıyor.
Master planlamada uluslararası çıkarlar ekonomik olduğu kadar jeopolitik de olabilir. Örneğin, bir Afrika şehri için bir master plan hazırlayarak altyapı yatırımı için aşağı havza fırsatlarının olacağı umuduyla takip edilebilirler.
Bazen uluslararası oyuncularla sinerjiler olsa da, ulusal ve yerel aktörlerin farklı çıkarları vardır. Örneğin, yabancı yatırımı güvence altına almak, zorlu yerel çatışmalara aracılık etmek, büyümeyi yönetmek veya kentsel düzeni dayatmak umuduyla master planlamayı destekliyorlar.
Karışık yaklaşımlar
Master planlamanın dili, yirminci yüzyılın ortalarındaki en parlak döneminden günümüze kadar varlığını sürdürmektedir. Ama uygulama aynı mı?
Yakından bir bakış, Afrika’daki çağdaş master planlamanın karmaşık olduğunu, farklı bir diziyi ve hem eski hem de yeni çok sayıda aktör, vizyon ve ilgi alanını temsil ettiğini gösteriyor.
Çoğu ana plan, bazı katılımcı unsurları içerdiğinden ve stratejik planlama yaklaşımlarıyla melezleştiğinden, önceden belirlenmiş “ana planlar” anlayışlarına tam olarak uymaz. Bu sözde master planların çoğu, master plan teriminin önerebileceğinden daha fazla artımlı ve bağlamsal olarak bilgilendirilmiş çözümler sunar.
Diğer durumlarda, master planlama ve stratejik mekansal planlama gibi yeni yaklaşımlar, her biri farklı bir rol oynayarak bir arada bulunur. Uluslararası oyuncuların aktif rolüne rağmen, Akra, Kahire ve kigali planlama süreçlerinde yerel sivil katılım ile Afrika merkezli planlama vizyonlarının, aktörlerinin ve uzmanlığının ortaya çıkışına ve artan iddialılığına işaret eder.
Yaklaşımların ve uygulamaların bu karışımı, Afrika’da planlamanın çok canlı olduğunu ve dünyanın diğer bölgelerinde modası geçmiş olsa bile, master planlamayı içeren karmaşık bir planlama palimpsestinin parçası olduğunu gösteriyor. Afrika’nın zorluklarına daha iyi yanıt verebilecek planlar yapmak için çağdaş kentsel planlama uygulamasının siyasetini ve dinamiklerini daha iyi anlamamız gerekiyor.
Kaynak : https://3-mob.com/featured/new-forms-of-urban-planning-are-emerging-in-africa/