Hepimiz milli mücadelenin Amasya Genelgesi, Erzurum ve Sivas kongreleri ve sonunda TBMM'nin açılması, akabinde askeri mücadele ve bağımsızlık şeklinde biliyoruz. Halbuki hemen hemen çoğumuz Kurtuluş Mücadelesi'nin aslında farklı bir altyapıdan filizlendiğinden bi haberiz. Milli mücadeleyi 19 Mayıs 1919 tarihini milat alarak kabul eden bizler, daha Mustafa Kemal Paşa Samsun'a hareket etmeden, hatta daha Mondros Mütarekesi yeni imzalamışken Anadolu'nun dört bir yanında, hemen hemen her bölgede yerel direniş kongrelerin kongrelerinin oluşturulduğundan bi haberiz malesef. Bu yerel direniş örgütleri tamamen demokratik ve laik temelde olup, kendi bölgelerinde birer devlet haline gelmiştir. Hatta Trakya Bölgesinde 1913 yılında(Balkan Savaşları) sırasında kurulmuş olan kısa süreli bir Trakya Türk devleti bile vardır. Anadolu'nin işgal edilmesiyle Kars bölgesinde kendi bayrağı olan, parası olan, kendi kanunları olan ve hatta küçük bir ordusu olan bir Türk Cumhuriyeti kurulmuş, bu kongre cumhuriyeti İngilizler tarafından yok edilmiştir. Batı Anadolu'da da ayni şekilde işgale karşı direnis için yerel kongreler tertiplenmiş, yine bu kongreler de kendi bölgelerinde birer devlet gibi davranmışlardır. Mustafa Kemal ve arkadaşları da Erzurum ve Sivas kongrelerini toplamış, askeri geçmişleri ve ünleri olması münasebetleriyle bu diğer kongreleri tek çatı altında birleştirmesini bilmişlerdir. Kimi kongre devletleri Kemalist oluşuma katılmakta dirense de(Batı-Ege bölgesi) Ali Fuat Cebesoy'un Mustafa Kemal tarafından o bölgeye atanması ile beraber oradaki kongre oluşumları da Ulusal direniş'e yani tek elden yönetime katılmışlardır. Bu küçük kongre devletlerinin oluşumu bir anlamda o dönemde Çarlık Rusyası'nım dağılması akabinde ülkenin her yerinde oluşan yerel Sovyet(Şura) lere benzemektedir. Ya bu kongreler tek elde toplanmasa, bölgesel olarak kalsa, kendi bölgelerinde hakimiyet kursa, acaba biz de bir federasyon devleti olur muyduk? Veya Selçuklu Devleti sonrası Anadolu'da oluşan küçük beylikler gibi birçok küçük bölgesel devletten ibaret olur muyduk? Tabiki bunu bilemiyoruz. Bu kitap Kurtuluş Mücadelesi döneminde Anadolu'da kurulmuş olan yerel direniş kongrelerini, bu kongrelerin demokratik ve laik karakterlerinin yeni kurulacak olan Türkiye Cumhuriyeti'ne nasıl ön ayak olduğunu ve de en önemlisi Türk Kurtuluş Mücadelesi'nin bizim bildidiğimizin dışında aslında çok yönlü ve çok karmaşık bir yapıya sahip olduğunu gösteriyor. Mutlaka okunmalı. Kitabın kaynak kısmı da çok detaylı ve sağlam. Fransız ve İngiliz kaynaklarından da yararlanılmış.