Liverpool John Moores Üniversitesi'nden Kyoko Yamaguchi ve öğrencisi Faith Erin Cain, yaptıkları bazı deneylerde, azalan ışık yoğunlukları altında 30 saniyelik basit bir göz testine tabi tutulan 39 yetişkin gönüllü ile bu olasılığı araştırdı.
Göz renkleri katılımcılar tarafından bildirildi ve daha sonra yeni geliştirilen bir sınıflandırma kılavuzu kullanılarak mavi veya kahverengi kategorileri teyit edildi. Çalışmada 25 katılımcı mavi gözlü, 14 kişinin açık veya koyu kahverengi gözlüydü.
Mavi gözlü bireyler daha loş ışıkta okuyabiliyor
Çalışmada, kahverengi gözlü kişilerin okuyabildiği en loş ışığın ortalama 0,82 lüks olduğu belirlendi. Mavi gözlü kişilerinse daha karanlık bir ışıkta (0,7 lüks) okuyabildiği görüldü.
Çalışmanın nispeten küçük bir örneklem boyutuyla ön hazırlık niteliğinde olduğu ve henüz hakem değerlendirmesinden geçmediği unutulmamalı. Ancak deneyin bulguları, iristeki pigmentasyon kaybının bazı popülasyonlarda düşük ışıklı ortamlarda görüşü en üst düzeye çıkarmak için seçilen bir özellik olduğu teorisini destekliyor.
Mavi gözün insanlık tarihindeki ilginç yeri
Renginden bağımsız olarak tüm irisler melanin gibi değişen miktarlarda proteinle kaplı bir çift 'tuvalden' oluşur. Üst üste binen tuvaldeki proteinlerin yüksek miktarları gözleri koyulaştırır. Pigmentasyon azaldıkça, ışığın gözün şeffaf katmanlarından saçılması irise daha mavi bir renk verir.
Daha koyu renk gözlere sahip olanlarda kanser ve makula dejenerasyonu gibi rahatsızlıkların daha az görüldüğü göz önüne alındığında, melanin dolu bir irisin bir dereceye kadar koruma sağlaması muhtemel. İnsanların yerleşik hayata geçmeye başladığı dönemlerde, albinizmle ilişkili bir gene ait anahtarın, tek bir bireydeki kopyasında meydana gelen bir mutasyon, gözlerdeki melanin seviyesini seyreltme yeteneği kazandırdı. Bu tek olay, çağlar boyunca çok geniş bir yelpazede soylarla taşındı. Bugün dünya çapında yüz milyonlarca insan da bunu taşıyor.
Pek çok adaptasyonda olduğu gibi, bu mutasyonun da neden devam ettiğinin açıklaması muhtemelen karmaşık…
Henüz hakem onayından geçmeyen araştırmanın sonuçları, yayın öncesi sunucu bioRxiv’e yüklendi.