Çam kese böceği (Thaumetopoea pityocampa)
İlginizi Çekebilecek Sorular
- Sdd ve hdd bellek boyutları neye bağlıdır?
- Sadece insanların mı psikolojik sorunları/hastalıkları olur?
- Evren sonsuza kadar genişleyecek mi?
- İçgüdü bilimsel anlamda nasıl açıklanmaktadır?
- İnsanın saçı ve cinsel bölgesindeki kıllar evrimsel süreçte neden yok olmadı?
- Bilgisayar mühendisliği ile yazılım mühendisliği arasındaki fark nedir?
Paylaş
Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.
Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.
Gözlem Bilgileri
Akdeniz havzasında bulunan ülkelerde en önemli çam zararlılarından biri olarak bilinen Çam kese böceği (Thaumetopea pityocampa) adlı güve türünü 19 Nisan 2019 tarihinde Ondokuz Mayıs Üniversitesi Kurupelit kampüsünde gözlemledik.
Tanım ve Genel Bilgiler
Erişkin bireylerin kanatları kül renginde olup, ön kanatları üzerinde enine zikzaklı çizgiler vardır. Kanat altı beyaz renktedir ve uçlarında gri lekeler vardır. Dişi bireylerin kanat açıklığı yaklaşık 36-49 mm, erkek bireylerin ise yaklaşık 31-39 mm'dir. Tırtıl (larva) aşamaları yaklaşık 40 mm uzunluğundadır. İntegument (gövdeyi dıştan saran koruyucu örtü) rengi güvenin bulunduğu yere bağlı olarak değişir, ancak genel olarak, soğuk bölgelerde daha koyu renktedir ve donuk mavimsi griden siyaha kadar değişmektedir. Genel olarak yanal kıllar gümüşi beyaz renkte, sırt (dorsal) kılları ise sarı, turuncu veya kahverengi tonlardadır.
Evrimsel Tarih ve Taksonomi
Çam kese böceği (Thaumetopea pityocampa), Thaumetopoeidae ailesine ait bir türdür. Yapılan son moleküler çalışmalar Türkiye'de Kuzey Ege ve Trakya’da dağılım gösteren Thaumetopea pityocampa; Akdeniz, Ege ve Karadeniz'de dağılım gösteren Thaumetopea wilkinsoni olmak üzere iki adet çam kese böceği türü olduğunu göstermiştir.
Ekolojik Dağılım ve Habitat
Küresel ölçekte Avrupa, Asya, Afrika ve Kuzey Amerika dağılımlı olan bu tür Türkiye'de Akdeniz, Ege, Marmara ile Karadeniz Bölgesi sahil kesimi ve Orta Anadolu’nun güneye bakan kesimlerinde dağılım göstermektedir. Özellikle kızılçam ormanlarında, zaman zaman da sedir ve karaçam gibi diğer ibreli ormanlarda tırtıl (larva) dönemlerinde bulundukları ağaçların ibrelerini yiyerek zarara neden olurlar.
Davranış ve Etoloji
Çam kese böceği (Thaumetopea pityocampa) tırtılları, çam ağaçlarının ibrelerine zarar vererek ağaçların büyümelerini yavaşlatırlar. Diğer birçok eklembacaklı gibi tırtıllarının allerjen etkisi insanlarda ve diğer memelilerde sağlık sorunlarına neden olabilir.
Çam kese böceği (Thaumetopea pityocampa) tırtıllarının konvoy davranışlarına ibreli ağaçların olduğu alanlarda karşılaşırız. Tırtıllar salgıladıkları feromon sayesinde iz bırakarak uzun bir konvoy oluştururlar (bu konvoydaki tırtıl sayisi 140-150 arasındaydı). Bu konvoy davranışı sayesinde besin kaynaklarına birlikte ulaşırlar ve kaybolmadan da yuvalarına dönerek hayatta kalma şanslarını arttırırlar. Ayrıca, eski izler ile yeni izleri birbirinden ayırt edebilen tırtıllar yanlış izlerin peşine de düşmezler.
Diyet ve Metabolizma
Tırtıllar kızılçam, karaçam, sedir gibi ağaçların ibrelerini yiyerek beslenirler. Erişkin bireyler diğer kelebek ve güve türleri gibi çiçek özü ve nektar ile beslenir.
İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar
Çam kese böceğine karşı mekanik, kimyasal ve biyolojik olarak çeşitli şekillerde mücadele edilmektedir.
Mekanik mücadele: Keseleri ağaç üzerinden kesip toplayarak yakma, yumurta koçanlarını toplamak suretiyle yok etmek, krizalitlerini topraktan çıkarıp toplayarak yok etmek
Kimyasal mücadele: Tırtıllara karşı çeşitli kimyasallar uygulanarak yapılır ancak kimyasal mücadelenin en büyük dezavantajı çoğu zaman yararlı böceklerin de ölmesine neden olmasıdır.
Biyolojik mücadele: Bu yöntemde virüs, bakteri, mantar, parazit eklembacaklılar, örümcek, kuş gibi canlılar kullanılarak tırtılların popülasyonları azaltılarak ya da baskı altında tutularak mücadele edilir.
Etimoloji
Thaumetopoea pityocampa, hem Türkçe hem de diğer dillerde, neden olduğu zararlar göz önünde bulundurularak adlandırılmıştır. Türkçe'de Çam kese böceği/güvesi olarak bilinirken İngilizce'de The pine processionary olarak adlandırılmıştır.
- 0
- 1
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 1
- 0
- 1
- 0
- 0
- K. İPEKDAL, et al. (2019). Thaumetopoea Pityocampa Ve Th. Wilkinsoni’nintürkiye’deki Yayılışının Vemelezleşmesinin Moleküler Yöntemlerle Araştırılması. Türkiye I. Orman Entomolojisi ve Patolojisi Sempozyumu 23-25 Kasım 2011/Antalya, sf: 8.
- Wikipedia. Pine Processionary. (2019, Mayıs 01). Alındığı Tarih: 01 Mayıs 2019. Alındığı Yer: Wikipedia
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 20/11/2019 21:41:37 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7771
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.