1968: Apollo 8’in fırlatılması
1968 yılında, Apollo 8 aslında Dünya yörüngesinde Ay Modülü testini gerçekleştirmek için tasarlanmıştı, ancak üretim hataları bulundu. Bunun yerine, Komuta / Servis Modülünün uçuşa hazır olduğu görüldü, mühendisler ay etrafında insanlı bir uçuş önerdiler – ve tarih yazıldı.
1970: Canon Pocketronic Hesap Makinesi
Pocketronic, Sanyo ICC-0081 ve Sharp QT-8B ile cep hesap makinelerini dünyanın her yerinden öğrencilere, mühendislere ve bilim insanlarına ulaştırma konusunu paylaştı. O zamanki inovasyon, bugün hala taşınabilir cihazlarımızda olduğu gibi, taşınabilirliğe olanak sağlayan bir biçimde düşük güçlü yongalar ve güvenilir şarj edilebilir piller üretme kabiliyetiydi.
1971: Intel 4004 Mikroişlemci
4004 bir megahertz’in onda birinde çalışıyordu, ancak etkisi çok büyüktü. 4004, ilk gerçek mikroişlemciydi. Intel, Japon hesap makinesi üreticisi Busicom’la, hesap makinelerinin maliyetini düşürmek için bir çip üretmek amacıyla sözleşme imzaladı. Sadece bir makinede kullanılmak üzere özel olarak bir yonga seti geliştirmek yerine, 4004, sadece temel matematikten çok daha fazlasına sahip, ilk genel amaçlı programlanabilir bir çip haline geldi.
1973: İlk cep telefonu görüşmesi
1973, ilk cep telefonu görüşmesini, TCP, Ethernet ve fiber optikleri gerçekleştiren Xerox Alto’nun yılı oldu. Tüm bu teknolojiler, bugün içinde olduğumuz dünyayı biçimlendirdi.
Alto, hepimizin bildiği grafik kullanıcı arayüzünü de ortaya çıkardı. Akıllı telefonlar, Alto’nun UI yeniliklerinin çok ötesine geçerek, dijital hakimiyet açısından PC’yi ve Mac’i yendiler. İnterneti mümkün kılan TCP, Ethernet ve fiber optikler ve İnternet olmadan nerede olabilirdik?
Belki on yıl önce buna verilecek cevap farklı olurdu. Ama bugün, mobil akıllı telefon teknolojiye hakim durumda, önünde bir engel de yok. Ve her şey 1973’te başladı.
1974: İlk ticari barkod taraması
1952’de barkodların patentinin alınmasına rağmen, aynı yıl Alan Turing, Turing testini tanımladı, ticari kullanım ise 1974’e kadar gerçekleşmedi. Bunun nedeni, 1970’lere kadar barkod taraması yapmak için gerekli olan lazer teknolojisinin olmamasıydı.
Büyük gün 26 Haziran 1974’tü. İlk kez bir ürünün fiyatını belirlemek için bir barkod tarandı ve dünya üzerindeki perakende zincirleri ve tedarik zincirleri artık asla aynı olmayacaktı.
1976: Apple bilgisayar şirketi
1976 için, bir teknolojiyi değil bir şirketi seçiyoruz. Bir işletmenin gerçekten bir kodu olduğu, DNA’sı kurucularının kişilikleri, değerleri ve yenilikçi bakış açıları tarafından yönlendirildiği iddia edilebilir.
Steve Jobs, Steve Wozniak ve dünyanın en değerli şirketinde kurucu hissesini 800 dolar karşılığında satan oldukça talihsiz Ronald Wayne tarafından kurulan Apple’ın durumu bu.
1977: Apple II
Şimdi, bir Apple bilgisayarını listemize almanın zamanı geldi. Apple II sadece kişisel bilgisayarın yüzünü değiştirmekle kalmadı, ilk ticari elektronik tablo programı olan Visicalc gibi diğer önemli dönüşümlere de yol açtı.
1979: Sony Walkman
Şimdi inanmak zor ama, özel, kişisel müzik fikri 1979’dan önce yoktu. Ya ev müzik setlerinde albümler ya da kasetler çalınarak tüm mahalleye dinletilirdi.
Fakat 1979’da Sony, Walkman’ı tanıttığında, sonunda müzik seçimlerinizi özel olarak dinleyebildik. Bu aile içinde tartışmaları azalttı, çalışanların işlerinde kendi müziklerini dinlemelerini (elbette uygun olduğunda) mümkün kıldı ve tüm müzik sektörüne destek verdi.
1981: IBM PC ve MS-DOS
Hem orijinal IBM PC hem de MS-DOS bir çift olarak seçildi, çünkü bu iki ürün birlikte, 1990’ların sonlarına doğru bilgisayar işlemlerine hakim olan inanılmaz derecede canlı masaüstü PC pazarını yarattılar – ve daha sonra 2010’un başlarına kadar hakim olan Windows’u ortaya çıkardılar.
1982: Commodore 64
Ürünü daha ucuza çıkardığınızda ve pazar liderlerinden daha iyi performans gösterdiğinde ne olur? Eğer iyi bir pazarlama ve akıllı bir üretim süreci ile destekliyorsanız, dünyada fırtına estirir. Bu, o zaman için bir Apple PC’nin maliyetinin üçte birine ve bir IBM PC’den biraz daha az iyi olan Commodore 64’ün hikayesi.
Bir noktada, Guinness Dünya Rekorlar Kitabı, C64’ü tüm zamanların en çok satan bilgisayarı olarak listeledi. Makinenin başarısının anahtarı, beklenenden daha iyi bir grafik kabiliyeti ve ev bilgisayar alıcıları için elektronik müzik üretimini mümkün kılan bir ses yongasıydı.
1983: Lotus 1-2-3
Daha önce, MS-DOS ve IBM PC’nin eşleştirilmesinin bir soy yarattığını söylemiştik. Ancak, iki yıl sonra, Lotus 1-2-3’ün tanıtılmasıyla, daha sonra “PC”ler yenilmez olarak bilinmeye başladılar.
Lotus 1-2-3, PC’lerin katil uygulamasıydı. VisiCalc’den çok daha hızlıydı, daha iyi grafiklere, makrolara ve daha önce kullanıcıların bir programdan ayrılmalarını, disketleri değiştirmelerini ve bir başkasını takmalarını gerektiren birleşik özelliklere sahipti. VisiCalc sık sık işletmelerin Apple II’leri satın almasının sebebi olarak lanse edildi. Ancak Lotus 1-2-3 tanıtıldığında, VisiCalc’ı kurumsal kullanımın dışına itti ve onunla birlikte Apple II ‘yi de.
Disketler sıkıntılıydı ve IBM, PC XT’yi yerleşik bir sabit disk ile tanıttığında, bu sıkıntılar ortadan kalktı. Bir IBM makinesiyle hayal edebileceğiniz gibi, birçok konfigürasyon seçeneği vardı.
Bu kurumlar için büyük bir masraftı, ama Lotus 1-2-3 ve sabit disk tabanlı XT kombinasyonu çok zorlayıcıydı, binlerce şirket tarafından satın alındı. Bu bir katil uygulamaydı.
1984: Macintosh
Uzun yıllar boyunca başarısız bir üründü. Steve Jobs’un keskin dili altında inşa edilen Macintosh, patlayan PC pazarının bir kısmını elinde tuttu.
Ama her şey değişti. On yıldan fazla sürdü, ancak bugün hala kullandığımız hakim bilgisayar kullanıcı arayüzü, Xerox tarafından oluşturulan ve Apple’ın öncülük ettiği pencereler ve mouse modeliydi. 1984 Macintosh’unun kullanıcıları, günümüzde kullanımda olan ve tanımlanan temelleri 1984’e kadar uzanan 2018 Macintosh’u kullanabiliyor.
Ayrıca, UI’nın öncülüğü ve Jobs’un detaylara gösterdiği ilgi, modern akıllı telefonu doğurdu ve bu da her şeyi değiştirdi.
1985: Nintendo Entertainment System
1985 PageMaker ve lazer yazıcı yılıydı. 2400 baud modemler ve Amiga 1000’in yılıydı. Sony Discman’ın ve ilk CD’lerin yılıydı. Tüm bu ürünlerin geleceğe etkisi vardı. Ancak, hepimizin belirlediği bir ürün varsa, o da bugün retro koleksiyonlarımıza eklemek istediğimiz Nintendo Eğlence Sistemidir (NES).
NES video oyunu endüstrisini kurtardı. Bize Mario’yu tanıttı. Konsol oyunlarını evimize geri getirdi.
1988: Photoshop
Photoshop ilk görüntü işleme aracı değildi, ancak yeteneklerin, genişletilebilirliğin ve pazarlama desteğinin doğru kombinasyonuna sahip ilk ürün oldu. Photoshop’un yıllardır yaptığı pek çok şey var ve bütün bir diziyi ona ayırabiliriz.
Yine de Photoshop, 1988’in kazananıdır, çünkü tanıtıldıktan 30 yıl sonra bile, çoğu grafik uzmanı, yazarlar da dahil, Photoshop’u içermeyen bir iş akışı hayal edemezler.
1990: WorldWideWeb, ilk web browser
Yaşamlarımızı değiştiren tüm teknolojilerden belki de son 50 yılın en derini web olmuştur. Ancak, en fazla etkiyi yaratan dokümanları köprüleme yeteneği değildi. Bunun yerine, tüm bu bilgileri kullanıcılara sunan tarayıcıydı.
Tarayıcı, çeşitli web protokolleriyle birlikte, çok çeşitli işletim sistemlerinden ve cihazlardan web erişimine izin verdi. Eğitimsiz kullanıcıların web sitesinden web sitesine tıklayıp gezinmesine izin verdi. Ancak kamuya açık web sitelerinden önce de, bir tarayıcıya ihtiyaç vardı.
1991: Linux
Şimdi 1990’lara geldik ve teknoloji değişimi hızlanıyor. İlk site CERN’de çevrimiçi oldu. Ancak bu yıl tüm yeniliklerden, piyasaya sürülen tüm ürünlerden biri öne çıkıyor: Linux.
Ama 25 Ağustos 1991’de her şeyi değiştiren Minix Usenet haber grubuna gönderilen mesaj şuydu, Linus Torvalds yazmıştı, “Ben (ücretsiz) bir işletim sistemi yapıyorum (sadece bir hobi, büyük ve profesyonel olmayacak …”
Linux UNIX’i aldı ve varlığını yok etti. Çok pahalı bir işletim sistemi yerine Linux ücretsizdi. Açık kaynaktı. Ve bugün, Linux ampullerden arabalara, neredeyse piyasadaki tüm TV ve telefonlara kadar her şeyde çalışıyor.
1995: Windows 95 and IE 1.0
1995’e gelindiğinde, Windows tam on yıl boyunca kullanılmaktaydı. Ancak, 1995 yılında, önümüzdeki yirmi yılda hakim masaüstü ortamı haline gelen şey tanıtıldı. Yeni bir Windows 10 kullanıcısı veya Mac OS kullanıcısı, Windows 3.1’in nasıl kullanılacağını bilemeyebilirken, her modern masaüstü bilgisayar kullanıcısı Windows 95’i nasıl kullanacağını bilir.
Windows 95, on yıldan uzun bir süredir hakim browser haline gelecek olan IE’yi içeren ilk Windows sürümüdür. Windows 95’te ağ yapılandırması hala pek rahat değilken, Windows 95 ile Microsoft, modern masaüstü deneyimi haline gelecek olan şeyin temelini oluşturdu.
1996: Palm Pilot avuçiçi bilgisayar (ilk avuçiçi)
O zamanlar, bir modem şirketinin ilk başarılı avuçiçi PDA’i çıkaracağına inanmak zordu. Şimdi elbette akıllı telefonlar yaygınken, iletişimi kişisel cihazlardan ayırmak imkansız.
1996’da ayrıca USB ve CSS ortaya çıktı. Bunların teknoloji üzerinde etkisi oldu, ancak kişisel ajandaların yerini alan ve saatlerden beri her yere bizimle birlikte gelen ilk cihaz olan küçük, taşınabilir, nispeten ucuz bir Pilot avuçiçi bilgisayar ortaya çıktı.
1998: Google kuruldu
Google’ın modern zamanlar üzerindeki etkisinden emin değilseniz, Google’layın. İnternetin ilk yıllarında, arama motorları savaşları haberlere hakimdi. Daha sonra, çok daha alakalı bilgiler elde etmekle ünlü Google algoritması geldi.
Her nasılsa, basit ve temel niteliklere sahip bir sayfa diğer tüm reklamları gölgede bıraktı, her şeyle alakalı olanı belirledi … ve hayatımızdaki hakim bilgi fiili oldu. “Kötülük etme” sloganıyla kurulan Google’ın, sürekli yardımcımız ve arkadaşımız mı yoksa nihai felaketimiz mi olacağı hiç de net değil.
2001: Apple iPod
Windows XP ve OS X (şimdi MacOS) 10.0 her ikisi de 2001’de piyasaya sürülmüş ve mevcut masaüstü işletim sistemlerimizin temeli olarak hizmet vermiştir.
Ancak, teknoloji dünyasının önce-mobil bir ortama doğru hareket etmesini sağlayan iPod’du. iPad’den önce birçok MP3 çalar vardı ve aslında Apple kendi müzik formatını tanıttı. Ama o zaman, ilk kez iPod ile tanıtıldı, müzik severler gittikleri her yerde müzik koleksiyonlarını yanlarında taşıyabileceklerdi.
2003: Android kuruldu
Çoğu insan, Android işletim sistemini Google’ın geliştirdiği bir şey olarak düşünür, ancak bu tüm hikaye değildir. Android, başlangıçta dijital kameralar için bir işletim sistemi kurmayı amaçlayan bir şirket olarak kuruldu. Bir noktada, şirket kapanmaya çok yakındı, kirasını ödeyemiyordu.
Bugün, Android tarihte en başarılı (kullanıcı sayısı açısından) işletim sistemidir. Maalesef tanınmanın ötesinde bölünmüş durumda ve birçok güvenlik kaygısını peşi sıra taşıyor. Öyle olsa bile, Android sayısal olarak hakim durumda ve muhtemelen yıllarca da öyle kalacak.
2004: Facebook kuruldu
Mark Zuckerberg 2004 yılında Facebook’u kurmasının yanı sıra şirket, Instagram, WhatsApp ve Facebook Messenger’a sahip durumda. Bu güç, daha önce hiç görülmemiş bir şekilde mesajlaşma ve sosyal medyaya egemen durumda.
Facebook’un sadece insanların bağlanma ve iletişim kurma şekillerini dönüştürmediği gibi, dünyadaki hemen hemen herkesin detaylarıyla dolu geniş duvarlı bir bahçe de yarattı. Bu verileri nasıl kullanıldığı, nasıl işlendiği ve nasıl korunduğu, yıllar boyunca hepimiz için bir sorun olacaktır.
2005: YouTube kuruldu
2005 yılında, video dağıtımı çok zor ve pahalıydı. YouTube, internet videolarını herkes için ücretsiz hale getirdiğinde tüm bunlar değişti.
Google’a (YouTube’un sahibi) göre, daha çok 18 ile 49 yaş arasındakiler, herhangi bir yayın ağından daha fazla mobil cihazlarda YouTube videosu izlemektedir. Google, aynı demografik grubun TV izlemeyi yüzde 4 oranında düşürdüğünü, ancak 2015’te YouTube’un izlenme süresini yüzde 74 artırdığını söylüyor.
2006: Twitter
140 karakterle Twitter hakkında neler söyleyebilirsiniz? Twitter, geçen yıl karakter sayısını 280’e çıkarsa da, mikro blog hizmeti, çok sayıda insana anında ulaşmanın yeni bir yolunu yarattı. Belki de hiçbir şey Twitter’ın gücünü ABD Başkanı Donald Trump’ın beklenmedik ve öngörülemeyen yükselişinden daha fazla göstermez. Twitter’ı kullanarak Başkan, tüm aracıları atladı ve doğrudan kendi özel hayranlarından oluşan bir kitle oluşturdu.
2007: iPhone
iPhone yıllarca bekleniyordu, ama Steve Jobs nihayet onu gösterdiğinde herkesin beklentilerini aştı. Mesele şu ki, PC, müzik, sabit hat ve cep telefonu pazarlarını parçalayan sadece iPhone değildi. Uygulamaların ortaya çıkışı bir yıl daha sürdü.
Apple, App Store’u tanıttıktan ve kullanıcıların birkaç dolarla ve bir tuşa dokunarak uygulama alabilmeleri için bir yol oluşturduktan sonra, dijital teknoloji ile dijital teknoloji kullanımı arasındaki son engel de kalktı ve dünya sonsuza dek değişti.
2009: Fitbit İzleyici
İlk Fitbit’i kullanmaya başladık, abonelik ücreti olmayan ve bir haftalık pil ömrüne sahip bir cihaz kendi hareketlerimizi ölçmeye yardımcı oluyor.
Fitbit’in günümüzde rakipleri olmasına rağmen (en önemlisi Apple Watch), sağlık ve zindeliği sürdürebilmeye yardımcı olacak kişisel aktivite hakkında veri toplama fikri, bu ilk Fitbit’ten bu yana önem kazanıyor. Artan sağlık hizmetleri maliyeti ve hepimizin sağlıklı olmak için ihtiyaç duyduğumuz şey için, kendi kendini ölçme daha iyi bir sağlık için yolumuzu yönetmemizin bir yöntemi olabilir.
2010: iPad
El tipi, hareket tabanlı bir tablet bilgisayar fikri yıllardır vardı. Normalde pahalı ürünlere sahip bir şirket olan Apple, tüketici tablet pazarını başlatacak olan iPad’i piyasaya sürene kadar böyle bir pazar pek yoktu.
Orijinal iPad, $499 gibi uygun bir fiyatla piyasaya çıktı. Basit, anlaşılabilir, güvenilir ve – o zaman için – hızlı ve duyarlıydı. iPad ve tablet bilgisayarların, özellikle tüketiciler arasında masaüstü PC’nin hakimiyetini azaltmasına yardımcı olduğu açık.
2013: Playstation 4 ve Xbox One
En son konsol üretimi başlatıldığından beri beş yıl geçtiğine inanmak zor. Bu, Xbox One ve PS4 için yapılan oyunların, önceki nesillerin oyunlarını gölgede bıraktığını ve video oyunlarının neredeyse yeni bir altın çağını oluşturduğunu gösterdi.
Bu aynı zamanda 4K TV’leri tam olarak benimseyen ilk oyun kuşağı ve daha gelişmiş modellerde daha iyi HDR görüntü kalitesi demek. Daha önce Wii ile büyük bir sıçrama yapan Nintendo, bu dönemin çoğunu, Wii U’nun başarısızlığı ile geçirdi, Switch’i piyasaya sürdüğü 2017 yılına kadar alandan uzak durdu.
2015: Amazon Echo ve Alexa Ecosystem
Echo ilk göründüğünde işe yaramaz gibiydi ama ilginçti. Alexa’nın Siri’nin olması gereken şey olduğunu anlamak önemli. Alexa akıllı, hızlı, kişiselleştirilebilir ve Skills denilen büyük bir uygulama kütüphanesi var. Amazon akıllıydı ve diğer üreticilerin ürünlerine Alexa teknolojisini lisanslamalarına ve yerleştirmelerine izin veriyordu.
Sonuç olarak, ev tabanlı bir IoT merkezinin çekirdeğini oluşturan ses tabanlı kişisel asistan, şimdi günlük yaşamın pratik bir parçası.
2018 ve ötesi
Bu yıl hala çok büyük bir potansiyele sahip, ancak henüz tüm dünyayı sarsan çok fazla teknoloji görmedik. Uçsuz bucaksız dron teknolojisine, dronların mahremiyete girip girmediğine dair bir kavga sürüyor. VR ve AR’yi ele almak için biraz bekleyin. AI ve akıllı asistanlar, ticari ve kişisel IoT ile birlikte muazzam bir hızla büyüyorlar. Kurumsal bilgi işlem, bulut ve dağıtık ofis, bir trend olmaya devam edecekler.
Ama ayrıca karanlık bir taraf var. Gizlilik, hem suçlular hem de devletler tarafından saldırıya uğramaya devam edecektir. Hacker’lar ve kimlik hırsızları yaygınlaşacaklar. Sosyal ağlar kendi nedenlerimizle güvenliğe feda edilecekler, muhtemelen dünya devletlerinin sonuçlarını değiştirecekler. Ve gerçek sahte haberlerin çoğalması, her köşedeki skandallar ve politikacıların politikaları hepimizi huysuz ve stresli bir hale getirecek.
Gördüğünüz gibi, son 50 yılda teknoloji bizi güçlendirdi, ama bunun aynı zamanda bir bedeli de oldu. Önümüzdeki 50 yıla doğru baktığımızda, hızla gelişen ve ilerleyen teknolojinin yararlarını ve bunları üretenlerin giderek artan rahatsız edici davranışlarını, kullanımlarının yasaklanmalarını ve bunların kullanımını aklımızda tutmalıyız.
Bu yazı, Newtech dergisinin Eylül ayı sayısından alınmıştır.