07 Eylül 2004 01:00
Yağmacılar her yerde
Irak'ta gerçekleşen Amerikan işgalinin ardından, Irak'ın tarihsel birikimi, bütün uluslararası uyarılara ve tepkilere rağmen yağmalanmaya devam ediyor.
Irak'ta gerçekleşen Amerikan işgalinin ardından, Irak'ın tarihsel birikimi, bütün uluslararası uyarılara ve tepkilere rağmen yağmalanmaya devam ediyor. Chicago Üniversitesi'inde arkeolog McGuire Gibson "Din ve kanunlar hakkında da ilk yazıların yazıldığı yer" dediği Irak'ta Saddam Hüseyin'in düşürülmesiyle herkes parasal ve manevi özgürlüğünü kazanacağını, bunun yanında daha fazla bilimsel araştırma ve restorasyon yapılacağını umuyordu; fakat savaş buna izin vermedi ve tam tersi oldu. Kutsal hazineler kuralsız çöllerde bir bir çalınmaya başlandı. Gibson bunu "kültürel ve sosyal tarih bilgisinin kaybolması" olarak yorumluyor. Bu konuda Irak'ta tam bir trajedi yaşanıyor. Tarihten kalan objeler hızlı bir şekilde kayboluyor. Arkeologlar geçmiş toplumların Irak'ta nasıl yaşadığını ve öldüğünü keşfetmeye çalışıyorlar ve bunu yaparken en ufak bir kalıntı parçası bile onlara çok yardımcı oluyor. Güney Irak'ta Nasiriye yakınlarında iki bin 700 yaşındaki Sümerliler şehri Um Al Agereb diye bilinen "Akreplerin anası" yağmacıların kamyonlarının tekerlek izleriyle dolu. Bir Amerikan arkeoloğu John Russel "Her yer kazılıp, delikler açılmış tarihi eser aranmış, bu sizi ağlatabilir" diyor. 35 yaşında Hassan isimli bir Iraklı, yeri kazma ve küreklerle kazarak bir şeyler arıyor. Bunu neden yaptığını sorduğumuzda "Biz fakir insanlarız" diyor. Irak ulusal müze müdürü Donny George'a göre Hassan gibi işçiler buldukları parçaları 10 veya 15 dolar gibi çok düşük fiyatlarla satıyorlar. Bu eserler Avrupa, Amerika ve Japonya'da bin hatta on bin dolardan alıcı bulabiliyor. "Gerçek şu ki, ilk başlarda önemli gördüğümüz yerlere az eğitimli ve silahsız korumalar koyduk" diyen Irak müzelerinde görevli Matthew Bogdanos, "Dört silahlanmış adam kamyonla eserleri almaya geliyorlar. Bu durumda ne yaparsınız? Silahsız bir koruma hayatını antika bir parça için feda eder mi? Her şehre Amerikan askeri mi yerleştireceksiniz?" diye soruyor. Aslında burada geçmişe yapılan saldırı geleceği de tehdit ediyor, ama kimse bunun farkında değil. Newsweek'ten derleyen Sevinç Arslan