Tristan Tzara Kimdir ?
Tristan Tzara Kimdir ?
RUMEN ŞAİR, YAZAR VE YÖNETMEN
Doğum: 16 Nisan 1896 – Moinesti, Romanya
Ölüm: 24 Aralık 1963 – Paris, Fransa
Tristan Tzara’nın Biyografisi
Samuel Rosenstock doğumlu Tristan Tzara, Yahudi kökenli bir Rumen aileden geliyordu. Doğası gereği son derece özgün bir düşünür olarak, ilk yıllarına yaşadığı küçük, tarım kasabasından sıkılmışlık duyguları damgasını vurdu. Bükreş’te okula giderken Sembolizm’in büyüsüne kapıldı ve Ion Vinea ve Marcel Janco ile birlikte Simbolul dergisini kurdu.1915’te felsefe okumak için devrimci fikirlerin yuvası olan Zürih’e gitti. Özgür düşünen, anti-burjuva ilkeleri, ailesiyle, sonunda babasının onu kesmesine yol açan acılı çatışmalara yol açtı. Daha sonra yazdığı gibi, “Onun için öldüm.”
Önceki hayatından resmi kopuşu sembolize etmek için adını değiştirmeye karar verdi. Seçimi için çeşitli açıklamalar yapıldı. İbranice’de “Ttzara’at” topluluktan sürgün edilen anlamına gelir. Rumence’de “ülkede üzgün” anlamına gelir. Nietzsche’nin Böyle Buyurdu Zerdüşt adlı kitabına saygıyla ona “Tzara Thoustra” diyenler var . Tzara’nın Nietzsche’nin Tanrı’nın ölmüş olduğu nihilist felsefesinin ilgisini çektiğine şüphe yok. Birinci Dünya Savaşı’nın dehşetine tanık olan, çatışmaya yol açan milliyetçi ve burjuva geleneklere içerleyen ve sığınak için tarafsız Zürih’e kaçan birçok genç aydına katıldı.
Bu yıllardan iki önemli ama çok farklı olay birleşti: Tzara’nın Dada hareketi ve Lenin’in siyasi devrimi. İronik olarak, ikincisi o sırada Tzara’nın komşusuydu ve Lenin’in genç bir adam olarak bazı Dada etkinliklerine katıldığına dair bazı işaretler var. Yıllar sonra Tzara, British Broadcasting Corporation için bir röportajcıya, Lenin’le tanışmasına ve muhtemelen yerel bir kafede onunla satranç oynamasına rağmen, daha sonra “Lenin” – yani Lenin’in lideri olacağına dair hiçbir fikrinin olmadığını söyledi. Rus Devrimi.
Avrupa savaşa girerken, Tzara ve Marcel Janco, Dada grubunu oluşturmak için Hugo Ball , Emmy Hennings , Richard Huelsenbeck , Hans (Jean) Arp ve Sophie Taeuber-Arp gibi bir grup pasifist sanatçı ve radikalle bağlantı kurdu . Kübizm , Fütürizm , Konstrüktivizm ve Ekspresyonizm gibi bir dizi avangard hareketten etkilenerek , sanatın rolünün burjuva duyarlılıklarını altüst etmek ve toplum hakkında zor sorular sormak olduğuna inanıyorlardı. baba kelimesitüm dillerde aynı (veya hiçbir şey) anlamına gelir, ancak tanıtım konusundaki yeteneğini gösteren Tzara, rastgele bir bıçağı bir sözlükte bıçaklayarak seçildiğinde ısrar etti. Doğru olsun ya da olmasın, bu hikaye onların aşırı ruhunun mükemmel bir reklam aracıydı.
Tzara, Dada’yı “sihirli bir tabanca”, mevcut burjuva toplumunun tüm geleneklerini yok edecek barışçıl bir silah, bir “bomba”, “başarılması gereken büyük bir olumsuz ve yıkıcı çalışma” olan bir “öfkeli rüzgar” olarak tanımladı. Sanatın gizemini çözmeye niyetli, teori karşıtı ve eylem yanlısıydı. “Sanatın bir operasyona ihtiyacı var!” diye ısrar etti. Dada 3’te (1918) şöyle yazdı: “Yeni sanatçı protesto ediyor: Sembolik ve illüzyonist bir yeniden üretim çizmiyor, doğrudan taş ve ahşap, demir, kil, kaya, herhangi bir yöne çevrilebilen canlı organizmalar yaratıyor. anlık hissin berrak rüzgarı.”
Dada, aralarında Tzara’nın da bulunduğu bir grup sanatçının yerel Cabaret Voltaire’de Dada performansları sergilemeye başlamasıyla başladı. Adını 18. yüzyıl Fransız hiciv yazarı Candide’den alan küçük bir kafe., sosyetenin aptallıklarıyla alay eden bu kafe mükemmel bir mekandı. Gelenek ve kısıtlamalardan bağımsız yeni bir ifade türü görmeye hevesli özgür düşünenler, orada Tzara ve Hugo Ball tarafından düzenlenen heyecan verici anarşist etkinliklere ilgi duydular. Tzara, “ilkel”in (Batılı olmayan) daha dürüst bir saf iletişim yöntemi olduğuna inanıyordu ve buna göre seks, ölüm, yamyamlık, mastürbasyon ya da intihar olsun hiçbir şey tabu değildi. Tüm bu temalar, kusma, resim yapma, “sesli şiirler” (fonetik saçma ayetler), Afrika ilahileri, davul çalma ve dans gibi çirkin ve beklenmedik eylemler eşliğinde bu performanslarda yeniden canlandırıldı.
Tzara, tipografide de deneyler yaptı ve yenilikler yaptı, gazete ve reklam türlerini manifestolarına dahil etti, makale kupürlerini ve kelimeleri karıştırdı. Fotoğraf ve filmin yeni medyasını hemen selamladı: “Kendisine sanat diyen her şey felç olduğunda, fotoğrafçı bin mum gücündeki lambasını açtı.” Bu yeni medyanın sunduğu sanatsal özgürlüğü takdir etti ve Fütürist heykelin yanı sıra Kübist kağıt koleksiyonlarında kaydettiği kelimelerin, seslerin, tipografinin ve sanatın fotomontajlarını kucakladı.
Şair, icracı ve manifesto yazarı olmasının yanı sıra, Tsara bir propaganda ustasıydı. Dada bildirilerinin hem Zürih’te hem de Avrupa’da agresif bir şekilde yayılmasını sağladı. Milliyetçiliğin savaşa yol açtığına kesin olarak inanan Dada, “artık resim yok, edebiyatçılar, müzisyenler, heykeltıraşlar, dinler, cumhuriyetçiler, kralcılar, emperyalistler, anarşistler, sosyalistler, Bolşevikler, politikacılar, proleterler, demokratlar, ordular, polis, ülkeler yok” talep etti. , bıktık bütün bu aptallıklardan, artık hiçbir şey yok, hiçbir şey, hiçbir şey, hiçbir şey.” Tzara, Dada’yı çok dilli günlüğü aracılığıyla dünyaya bulaştıracağı bir “bakire mikrop” olarak kavramsallaştırdı. Dada’yı “sanat hayvanat bahçesini her konsolosluğun bayraklarıyla süslemek için birçok renkte sıçmaya” çağırdı.Marcel Duchamp , Man Ray ve Francis Picabia New York’ta uluslararası sözcüler oldular; genç Breton, Paris’te çalışmalarına devam etti.
Tzara 1920’de Paris’e taşındı ve Andre Breton, Louis Aragon , Philippe Soupault, Paul Éluard , Jacques Rigaut ve Georges Ribemont gibi Parisli avangart arasında heyecan verici bir fikir, gösteri, sergi, performans, manifesto ve dergi patlamasını ateşledi. “Dada Baharı” olarak bilinen Dessaignes. Breton’s Littérature için makaleler yazdı.dergisinin yanı sıra yerel izleyicileri şok eden çirkin olaylar sahneledi. Tzara, Paris Dada faaliyetlerini “antifelsefi, nihilist, skandal [ve] evrensel” olarak tanımladı. Onun gerilla halkla ilişkiler taktikleri şehre anarşi getirdi. Örneğin, posterler “Baba Seks Gösterileri” gibi çirkin olayları vaat eder ve sadece gelen ve balonlar üzerinde dengelenmiş büyük bir tahta fallus bulan izleyicileri hayal kırıklığına uğratır. Dünyanın en büyük yıldızı Charlie Chaplin’i görmek için büyük kalabalıklar toplandı, Dada üzerine bir konferans verdi, ancak onun hiç ortaya çıkmadığını keşfettiler. Seyirci ne kadar isyan ederse, Tzara o kadar sevindi. Özellikle halkın kafasını karıştırmaya yönelik olaylar vardı, Tzara ve Breton’un birbiriyle rekabet halindeki manifestoları okurken, Picabia’nın hemen sildiği bir kara tahtaya resimler çizdiği resimler gibi. Tzara’nın açıkladığı gibi “Bu tablo sadece iki saat geçerliydi.” Bu çirkin olaylara tepki veren basın, sanatçıları muhtemelen psikiyatrik yardıma ihtiyacı olan deliler ve deliler olarak nitelendirdi.
Tzara büyük bir şöhrete sahipti ve ününü geliştirdi; bir keresinde Arp’la düello yaptıktan sonra kalçasından vurulduğuna dair yalan bir haber bile gönderdi. Jon Dos Passos, Tzara’nın Pied Piper gibi Paris sokaklarında bir ekibe liderlik ettiğini, onları garip dans hareketleriyle yönettiğini ve “Dada, Dada, Dada” şarkısını söylediğini yazmıştı. Vanity Fair (1922) için yazdığı makalesinde , Tzara büyük bir memnuniyetle, bir eleştirmenin kendisini vurulması için çağırdığını ve Paris’te, “tarihte ilk kez, insanlar bize sadece yumurta, salata ve kuruş atmadılar. , ama biftek de. Çok büyük bir başarıydı.”
Dada fikirlerini Avrupa’ya yaymak isteyen Tzara , 1917’de Dada adlı bir sanat ve edebiyat incelemesi başlattı ve bunu Dadaglobe projesiyle sürdürdü. İkincisi, gerçekten küresel bir zihin toplantısını göstermeyi amaçladığından, Tzara dünyanın dört bir yanındaki sanatçılara şiir, yazı ve sanat eseri antolojisinin ne olacağı konusunda katkılar istemek için yazdı. Tzara’nın kendisi tarafından tamamlanmamış olsa da, proje yaklaşık bir yüzyıl sonra Zürih merkezli bir sergide yeniden canlandırıldı ve sonunda şu başlıkla yayınlandı: Dadaglobe Reconstructed.
Paris’te Tzara ve Breton arasındaki gerginlik sonunda ilişkilerinde bir kopuşa neden oldu. Tzara kaosa ve nihai gerçek diye bir şeyin olmadığına inanıyordu. Herhangi bir açıklama girişimini reddetti ve “Dada’nın hiçbir anlamı yok” dedi. Breton ise fikirleri tutarlı bir sisteme yerleştirmek ve Freud’dan alınan psikanalitik araçları kullanarak analiz yapmak istiyordu. Tzara, analizin Dada bombasını etkisiz hale getirdiğini ve psikanalizin burjuva olduğunu savundu. Breton, Tzara’yı reklam delisi bir sahtekar olarak nitelendirdi ve hatta Dada Manifestolarının gerçek yazarı olmadığını iddia etti. 1923’te Tzara’nın The Gas Heart adlı oyununun bir performansı sırasında ikisi arasında büyük bir tartışma çıktı.. Oyun, mantıksız diyaloglarla seyirciyi sinirlendirmeyi amaçlıyordu ve Andre Breton, Paul Eluard ve Robert Desnos seyircilerden yüksek sesle homurdanıyordu. Bir noktada Breton sahneye atladı ve Tzara’nın polisi aramasına neden oldu. Bu hareket, bir süre sonra, Sürrealizme olan karşılıklı ilgileri nedeniyle bir araya gelene kadar ilişkilerini resmen sona erdirdi.
1935’te Tzara, İspanyol Entelektüelleri Destekleme Komitesi’ni yöneten Devrimci Yazarlar ve Sanatçılar Derneği Kongresi’ne katıldı. İspanya İç Savaşı sırasında delege olarak İspanya cephesine gitti. İkinci Dünya Savaşı sırasında Fransa’nın Nazi işgali sırasında hayat çok zorlaştı ve sanatçı, evini ve eşyalarını geride bırakarak Paris’ten kaçmak ve Fransa’nın güneyinde saklanmak zorunda kaldı. Bu dönemde direniş dergilerinde yazılar yazdı ve Free French radyo istasyonunda yayın yaptı. Daha sonra Toulouse’a yerleşti ve burada Tzara’nın yaşamı sanat olarak yaşama etiğine uzun süredir hayran olan ve bunu Marksist toplumsal dönüşüm çabalarına aktif olarak uygulayan bir figür olan Henri Lefebvre’nin entelektüel grubuna katıldı.
Savaştan sonra Tzara bir Fransız vatandaşı oldu, Paris’teki evini geri aldı ve Fransız Komünist partisine bağlı olan Association des Écrivains et Artistes Révolutionnaires ile yakından ilgilendi. Radyo adresleri sunarak, Meksika ve eski Mısır hakkında makaleler yazarak ve bu temalar üzerine Parler Seul (1950), The Inner Face (1953), Sign of Life (1946) dahil olmak üzere bir dizi şiir yayınlayarak modern siyasetle meşgul ve eleştirel olmaya devam etti.Bir Adamın Hafızasından (1950). 1956’da Sovyetlerin Macaristan’ı işgaline ve Fransa’nın eski sömürgeleriyle olan ilişkisine karşı çıktı.
Bu dönem boyunca şiir yayınlamaya devam etti, ancak daha sonra hayatı ezoterik meselelere döndü, çalışmaya önemli ölçüde zaman ayırdı ve François Villon’un çalışmasında tespit ettiği gizli anagramları deşifre etti. Villon’un “gizli şifresi” üzerine yazdığı uzun el yazması, ölümünden sonra Le Secret de Villon (1991) adıyla yayımlandı.
Tzara, yaşamı boyunca Afrika sanatına olan hayranlığını korudu ve geniş bir eser koleksiyonu topladı. Bu konudaki uzmanlığı, 1962’de Afrika Cumhuriyeti’ndeki Afrika Sanatı ve Kültürü Kongresi’ne katılma daveti ile kabul edildi. Fransa’ya döndüğünde, Kongre’nin tanıtımını sömürgecilik karşıtı görüşlerini yeniden öne sürmek için bir araç olarak kullandı. Ertesi yıl Paris’te öldü.