Bir sözcüğün temel anlamından tamamen uzaklaşarak gerçekte mümkün olmayan olgu ve durumlar için kullanı
lmasıyla ortaya çıkan anlamdır.
Sözcük mecaz anlam kazanırken cümleye göre değerlendirilir.
Çok sayıda anlam barındıran sözcüklerde ağırlık yan anlamdadır.Mecaz anlama, yan anlama göre daha az rastlanır.Aşağıda, bazı sözcüklerin mecaz anlamları verilmiştir.
Sel: O esnada bir duygu seline kapıldık.
Leke: Geçmişinde hiçbir leke olmadığını söylüyor.
Soğuk: Kardeşin çok soğuk birine benziyor.
Boş: Öğrenci boş gözlerle tahtaya bakıyordu..
Temiz: Doğrusu çok temiz bir iş çıkardınız.
Bazı fiillerin mecaz anlamları
Çağlamak: Dinlediğimiz müzikle ruhlarımız çağlamaya
başladı.
Çarpmak: Divan şiirinde beni çarpan şey, beyitlerdeki
ahenk unsurlarıdır.
Dirilmek: Bu roman, edebiyatımızı kesinlikle diriltecektir
Not:Bir sözcüğün mecaz anlam taşıyabilmesi için bir cümlede
yer alması gerekir.
Mecazlar; sözcük, söz öbeği ve cümle şeklinde olmak üzere üç grupta incelenir.
A) Sözcük Düzeyinde Mecaz Anlam Olayları
1. Deyim aktarmaları
2. Ad aktarması
3. Benzetme
4. Eğretileme
5. Kişileştirme
B) Söz Öbeği Düzeyinde Mecaz Anlam Olayları
1. Dolaylama
2. Deyimler
3. Tarizli sözler
4. Kinayeli sözler
5. Diğer söz öbekleri
C) Cümle Düzeyinde Mecaz Anlam Olayları
1. Atasözleri
2. Tarizli cümleler
3. Kinayeli cümleler