Okullar açılmasıyla birlikte çocuklar tenefüste, okul öncesi ya da sonrası koşarken, spor yaparken ya da şakalaşırken yaralanabilirler. Dr. Rahşan Bayar, okula giden çocuklarda en sık düşme-çarpma sonrası olan yaralanmalara rastladıklarını belirtiyor.
Dr. Rahşan Bayar, okullarda meydana gelen yaralanmaları sıklık sırasına göre şu şekilde sıralıyor:
1- Travma:
- Düşme ve çarpmalara bağlı.
- Eklem ve kemiklerde kırıklar-çıkıklar.
- Kafa travmaları.
- Yumuşak doku zedelenmeleri.
2- Cilt yaralanmaları damar yaralanmaları:
- Kesici, delici aletlerle-kesiler.
- Travmaya bağlı.
3- Yanıklar: (Sıcak su ve ateş ile.)
4- Baygınlıklar:
- Psikolojik nedenlere bağlı.
- Kardiyolojik nedenlere bağlı.
- Nörolojik nedenlere bağlı.
- ****bolik nedenlere bağlı.
Her okulun revirinde mutlaka pansuman malzemeleri, yanık spreyleri, elastik bandajlar, steril gazlı bezler, boyunluk, buz torbaları, ateller (kol ve bacak için) bulundurulmalıdır.
Herhangi bir şekilde yere düşmüş olan bir kişiye yardım ederken zarar vermemek için öncelikle onu yerden karga-tulumba kaldırmamalıyız. Zira bir omurilik yaralanması olabilir veya bir yerini kötü bir şekilde kırmış olabilir. Öncelikle kişi yerdeyken onunla konuşmalıyız; neresi ağrıyor, kendisini nasıl hissediyor?
Eğer şuuru kapalıysa ve bel ağrısı varsa, hareket etmekte güçlük çekiyorsa ambulans çağırıp sedye ile hastaneye transfer etmek en doğrusudur. Kollarında, bacaklarında ağrısı, deformitesi varsa hemen tahta-mukavva vb. şeylerle o ekstremiteyi hareketsiz hale getirmeliyiz. Acil servise gelinceye kadar üzerine buz koyabiliriz (mutlaka bir beze sarılmalı, direkt hız uygulanırsa ciltte soğuk yanığı olabilir).
Soğuk uygulaması ağırıyı ve şişliği biraz azaltır. Acil serviste çekilen grafilerde kırık-çıkık saptanmazsa, yumuşak doku zedelenmeleri elastik bandaj, istirihat, buz (her 4 saatte 20 dk.) elevasyon (ekstremiteyi kalp seviyesinin üzerinde tutmak, örneğin; ayak bileğinde yaralanma varsa, ayağı sarkıtmamak, oturduğumuz yerde altına yastık koyarak yukarıda tutmak) ağrı kesiciler ile tedavi edilir.
Kafa travmalarında şuur kaybı (Baygın kaldı mı? Kaç dakika?) baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı, kusma mutlaka sorgulanmalıdır.
Bu semptomlar varsa hasta acil servise ***ürülmelidir. Muayene sonrası gerekiyorsa beyin tomografisi çekilebilir.
Ciddi kafa travmalarında boyunda da yaralanma olabileceği hatırlanmalıdır ve okul revirinde boyunluk varsa sağlık merkezine gidinceye kadar takılmalıdır.
Saçlı deride kesik olduysa ve kanıyorsa, kanayan yere temiz bir gazlı bez ile bastırılıp sıkı bir bandaj uygulanarak, dikiş atılmak üzere acil servise gidilir. Eğer tetanoz aşıları eksikse mutlaka rapel yapılır. Asprin vb. kan sulandırıcı ilaçlar kanamayı artırabileceği için bir süre kullanılmaz.
Kafa travmalarında ilk 24 saat takip önemlidir. Hastaneden taburcu olduktan sonra şiddetli baş ağrısı, baş dönmesi, fışkırır tarzda kusma, uykuya meyil, çift görme, burundan, kulaktan kanlı su gelmesi vb. semptomlar olursa tekrar acil servise gidilmelidir.
Delici-kesici aletlerle olan yaralanmalarda da mutlaka kanayan yerin üzerine temiz bir gazlı bez bastırılıp kanama kontrol altına alınmaya çalışılmalıdır. Turnike ugulamak riskli olabilir, çünkü çok fazla sıkılıp venöz dönüşüme de engel olunabilir. Derin bir kesi ise kanama kontrolü yapılarak (tercihen üzerine basılarak) hasta en yakın acil servise ***ürülmeli orada dikiş, tetanoz aşısı yapıldıktan sonra düzenli pansumanlar ile yara takip edilir.
Eğer yalnızca yüzeysel bir cilt erezyonu olduysa revirde yara yerini antiseptik solüsyonlar ile temizleyip, steril bir gaz ile üstü kapatılabilir. Sıcak su ve alevle olan yanıklarda hemen giysiler çıkartılmalı, küçük bir alan yandıysa, örneğin; el, hemen akan soğuk suyun altında bir süre tutulursa hastanın acısı bir derece azalabilir. Eğer 1. derece yanıksa (yalnızca ciltte kızarıklık ve küçük bir alanı tutuyorsa revirdeki yanık kremleri ile tedavi edilebilir ama 2. derece ve 3. derece yanıklarda daha (derin ve ciltte kabarmalar oluşmuş) yanık giysiler çıkarıldıktan sonra üzerine üzeri temiz bir gazlı bez ile kapatılır ve hasta en yakın acil servise ***ürülür.
Okul çağı çocuklarında baygınlıklara da sık rastlamaktayız (özellikle uzun süren törenlerde-ayakta durmalarda-sıcaklarda). Sınav stresi, aşırı heyecan ******n bayılmasına neden olabilir. Ancak psikolojik demeden önce kardiyak hastalıkların (tansiyonda düşme, aritmi, kalp krizi vb.), nörolojik hastalıkların (epilepsi, beyin kanaması vb.), ****bolik hastalıkların (kan şekerinin düşmesi, elektorolit bozuklukları vb.) baygınlığa neden olabileceğini unutmamalıyız.
Bayılıp yere düşen kişi hemen yerden kaldırılmamalı, düz sırt üstü yatırılmalı, eğer kusma varasa sol yanına yatırılarak kusmuğun akciğerlerine kaçmasına engel olmalıyız. Tansiyonun düşmesine bağlı bir baygınlıksa yatar pozisyondayken ayaklarını yukarı kaldırmak ve bir süre o şekilde tutmak gerekir. Vücudunda kasılmaları oluyorsa etraftaki eşyalar uzaklaştırılır (çarpıp kendisine zarar vermesin diye) kasılmış-kitlenmiş olan ağızın içine bir şey kokulmaya çalışılmaz.
Bayılan bir kişi kendine gelse bile mutlaka en yakın acil servise ***ürülmelidir ve nasıl bayıldığını gören bir arkadaşının da bilgi vermesi için eşlik etmesinde fayda vardır. "Nasıl bayıldı? Ne yapıyordu? Oturuyor muydu? Ayakta mıydı? Bayılacağını hissetti mi? Kaç dakika baygın kaldı? Çarpıntı-terleme oldu mu? Kasılmalar-idrar ve dışkı kaçırma oldu mu?" vb. sorularla baygınlığın ayırıcı tanısı yapılmaya çalışılır ve ona göre tetkiklere başlanır. Kalp ve solunum durmalarında eğer ilkyardım eğitimi almadıysak, yardım çağırmalıyız ayrıca hiç müdahale etmemek ve zarar vermemek yanlış yapmaktan daha iyidir.
Günümüzde evlerde yüksek kaza potansiyeline sahip birçok araç ve gereç konumu bulunmaktadır. Evlerde kimyasallar, cilalar, deterjanlar ve ilaçlar bulunmakta, bunlar hatalı kullanım halinde önemli tehlikeler yaratabilmektedir. Evde kaza nedeniyle ölümlerin başlıca nedenleri: Düşme, zehirlenme, yangın ve boğulmadır. 5 yaşın altındaki çocuklar ve 65 yaşın üzerindeki yaşlılar en çok etkilenenlerdir. Evde bulunan araçların hatalı tasarımları ve hatalı kullanımları da tehlikeli olabilir.
Ev kazaları açısından en tehlikeli yerlerden bir tanesi de merdivenlerdir. 1995 yılında İngiltere’de yapılan çalışmalarda 2.5 milyon yaralanma ve 4 bin ölümün ev kazaları nedeniyle oluştuğu belirtilmektedir. Bu yaralanmaların 230 bin ve ölümlerin 497’i merdivenden düşme sonucu meydana gelmiştir. Evlerde özellikle mutfak ve banyo önemli iki mekandır. Çünkü tüm ev halkı tarafından kullanılır. Ayrıca, kazaların riski bu iki mekanda çok yüksektir. Mutfaklarda ocak yakınlarında ısıya dayanıklı tezgah kullanımı, çalışma alanında gölge düşürmeyecek şekilde aydınlatma sistemleri, fırınlar, duvara monte edilmişse mutfak tezgahıyla aynı seviyede olması sağlanmalıdır. Banyoda yerde kaymayan malzeme kullanılmalı. Yer döşemelerinde büyük siyah ve beyaz fayanslardan kaçınılmalıdır. Çünkü bu tip yer döşemesi derinlik algısı bozulmuş kişilerde problem yaratabilir.
Çocuklar Açısından Evde Tehlike Yaratabilecek Bölgelerle İlgili Denetim Listesi:
1. Ocağın yeri: Ocağın kapının yakınında ya da pencere yakınında olmaması gerekir.
2. Kapılar: Mutfak kapısının trafiği en aza indirecek biçimde yerleşmiş olması gerekir. Bütün kapı ve dolap kapakları çarpmaları önleyebilecek şekilde yapılmalıdır.
3. Oyun alanı: Çocukların oyun alanları mutfaktan görülebilecek biçimde düzenlenmelidir.
4. Döşeme yüzeyi: Döşeme yüzeyinin ıslak koşullarda kaymayacak biçimde olması sağlanmalıdır.
5. Elektrik donanımı: Düğme ve pirizler güvenlik kurallarına uygun olmalıdır.
6. Yakıt depolama ve çöp tenekesi: Yakıt bidonları ve çöp tenekeleri örtülü ve iyice kapatılmış olmalıdır.
7. Atölye: Atölyeler ve bahçe barakalarının kapılarının kilitlenebilir özellikte olması gerekir.
8. Çocuk oyun alanları: Çocukların güvenli olarak bırakılabilecekleri, çevrelenmiş oyun alanları bulunmalıdır.
9. Su: Su tanklarının ve fıçıların ağızları sıkı ve güvenli olarak kapatılabilmelidir.
10. Ecza dolabı: Ecza dolapları çocukların ulaşamayacağı yükseklikte ve kilitli olmalıdır.
11. Dolaşım:
a) Trabzanlar: Merdivenlerin en azından bir tarafında sürekli trabzan bulunmalıdır. Parmaklıklar arasında 90 mm’den geniş aralıklar engellenmelidir.
b) Tek basamaklar: Tek basamaklar engellenmelidir. Eğer kaçınılmazsa renk farkıyla fark edilmesi sağlanmalıdır.
c) Eşikler: İç kapıların eşikleri takılmayı önleyecek yükseklikte olmalıdır.
d) Döner veya iki yöne açılan kapılar: Döner kapılarda parmakların sıkışmasını engelleyecek şekilde yapılmalıdır. İki yöne açılan kapılar ise karşı yönden gelen kişinin görülmesini sağlayacak şekilde tasarlanmalıdır.
e) Camlı kapılar: Bütünüyle camlı kapılar veya paneller buzlu cam veya koruma kuşakları ile görünür hale getirmelidir. Kullanılan cam aynı zamanda çarpmalara dayanıklı olmalıdır.
f) Açık merdiven boşluğu: Bu tür mimari yaklaşımlardan kaçınılmalıdır. Eğer mümkün değil ise tırmanmayı engelleyecek şekilde korkuluklar konmalıdır.
12. Balkonlar: Balkon parmaklıkları tırmanmaya engel ve yeterli sağlamlıkta ve kalın olmalıdır. Direklerin arası çocukları ayak ya da başlarının sıkışmasına imkan verecek genişlikte olmamalıdır.
13. Çit ve kapılar: Çit ve kapılar küçük çocukların açmasını ve tırmanmasını önleyecek şekilde yapılmalıdır. Çok alçak çitlerin kolayca görülebilecek biçimde tasarlanması gerekir.
14. Zemin: Döşemelerin kaygan olmayan özellikte olmasına özen gösterilmelidir.
Uzm. Dr. Önder Çerezci
Fizik Tedavi Ve Rehabilitasyon Klinik Şefi
Çocuk sağlığı ve hastalıklarında, kazalar, 0-5 yaş arası dönemde ciddi sakatlık ve ölümlerin çok önemli bir yüzdesini kapsar. Ebeveynler, çocuk acil birimlerine, genelde hep aynı cümlelerle başvurur: “Bir an için şuraya bakmıştık ki göz açıp kapayana kadar olan olmuş!” Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü’nden Uz. Dr. Gökhan Mamur: “Ebeveyn olarak, çocuklarınıza karşı sorumluluk ve görevlerinizi iki başlık altında toplamalısınız. Bunlardan ilki, ‘eğitim’, ikincisi ise, ‘koruma’, ancak bu iki unsur, bazen birbirinin alanlarını olumsuz etkileyebilir. Örneğin; ‘eğitim’ sorumluluğunuzu yerine getirmek için ******nuzun takım oyunlarında tecrübe kazanmasını istiyorsunuz ve onu futbola kayıt ettirdiniz. Tam sahaya çıkmak üzereyken ‘koruma’ sorumluluğunuzu yerine getirmek için de, onu çepeçevre pamukla sardınız! Tabii ki bu mümkün değil, çünkü o tecrübe için hareket edebilmesi şart. Düşebilir, biraz kirlenebilir veya dizleri kanayabilir. Tecrübe kazanması yolunda bu, kabul edilebilir bir sonuçtur, ancak bacaklarına gelebilecek tekmelerin etkisini azaltmak için de bacak koruması giymesi şart, çünkü bir darbe ile bacağının kırılmasına da göz yumamazsınız.” diyor ve eğitim verirken, ortalama değerlerle ******nuzu korumanız gerektiğini, aksi takdirde, hayat tecrübesi kazanmasının mümkün olmayacağını söylüyor.
Uz. Dr. Gökhan Mamur, çocuklarınızın, evde ve dışarıda başına gelebilecek kazalardan onları korumanız için, sizlere önerilerde bulunuyor.
Ev temizliği sırasında:
• Temizlik malzemeleri alırken, ******nuzun kendi başına açamayacağı ürünleri tercih edin.
• Temizlik malzemelerini, ******nuzun göremeyeceği ve erişemeyeceği yerlerde saklayın.
• Doğal gaz şofbenlerinizi, yetkili servisler tarafınca kontrolden geçirtin ve mümkünse, evinize karbon monoksit alarmı yerleştirin.
• Gece çamaşır veya bulaşık makinesini çalıştırıp yatmayın, çünkü kısa devre nedeniyle çıkabilecek bir yangını fark ettiğinizde çok geç olabilir.
• Çocuğunuza, oyuncaklarını toplamasını öğretin ki onlara basıp düşmesin. Eğer iki ******nuz varsa, büyük ******nuzun, oyuncaklarında bulunabilecek küçük parçalar ile küçük kardeşine istemeden zarar verebileceğini de unutmayın.
• Çocuğunuzun gözünden dünyaya bakıp, onun karşılaşabileceği tehlikeleri tespit etmeye çalışın.
• Yılda iki kere, yangın alarmlarınızın yüzeylerinde birikebilecek tozları süpürün.
Yemek hazırlarken ve yemek sırasında:
• Mümkünse kızartmalar için tava değil fritöz kullanın.
• İçinde yağ bulunan tavanız yanmaya başlarsa, kesinlikle üstüne su atmayın, çünkü patlar! Mümkünse ocağı söndürün, bir havluyu ıslatıp iyice sıkın ve tavanın üstüne kapatın. Herhangi bir şekilde kontrol altına alamıyorsanız, hemen itfaiyeyi arayın ve o alanı terk edin.
• Çayınızı elinize almadan, bebeğinizi güvenli bir yere yerleştirin.
• Masa örtüsü kullanırken dikkatli olun, çünkü hareket kabiliyeti artmış bir bebeğin onu çekmesi ve üstündeki her şeyi üstüne dökmesi olasıdır.
• Eğer ******nu küçükse, ona sofra gıdaları verirken yemeklerini minik parçalara ayırın.
• Yemek pişirirken, mutfağın girişine, küçük çocukların girmesini engellemek için aparat yerleştirin.
• Elektrik yangınını önlemek için bir prize birden fazla fiş sokmayın.
• Mutfağınızdaki gaz ocağı için, karbon monoksit alarmı yerleştirin.
Dışarıda gezerken:
• Araba yolculuğu her ne kadar kısa olursa olsun, ******nuza ve kendinize mutlaka emniyet kemeri takın.
• Çocuğunuz, mutlaka arabanın arkasında, kilosuna ve boyuna göre hazırlanan özel koltukların kullanma talimatlarına harfiyen uygun şekilde oturmalılar. Merak etmeyin belinin desteğe ihtiyacı yoktur. Eğer ******nuz 7 yaşının üzerindeyse, yine arka koltuğa emniyet kemerini takarak oturtmalısınız.
• Günümüz arabaları öyle gelişti ki, bazen hızlı gittiğinizin farkına bile varamıyorsunuz. Hızınıza dikkat edin!
• Yürüyüşe çıktığınızda ******nuzun elinden tutun. Ayrıca ******nuza, karşıdan karşıya geçerken bilmesi gereken temel bilgileri öğretin.
• Çocuğunuza bisiklet alacaksanız, bisikletle birlikte mutlaka bir kask da alın. Bisiklet kazaları ile olan ölümlerin % 70’inde, kafa travması söz konusudur. Kask ile ******nuzu, kafa travmalarından % 85 oranında korursunuz.
Tatilde:
• Eğer tatile araba ile çıkıyorsanız, gideceğiniz yerin mesafesine göre, her iki saatlik sürüşe 15 dakikalık istirahat molası planlayın.
• Otel, pansiyon gibi yerlerde, ******nuza, yangın halinde, nereye ve nasıl kaçması gerektiğini öğretin. Karavan, tekne gibi araçlara da, yangın ve karbon monoksit alarmları yerleştirin.
• Eğer 6 aydan küçük bir bebeğiniz varsa, tatil boyunca tamamen gölgede kalmasını sağlayın ve dışarı çıkmadan önce, bebeğinize mutlaka 15 üstü koruma faktörlü güneş kremi sürün.
• Bebekler ve süt çocukları, 5 cm’lik suda bile sessizce boğulabilirler. Suyun olduğu yerde, gözünüz her saniye ******nuzun üstünde olsun.
• Deniz yatağı veya simidiyle, özellikle de yanınızda ******nuz varken denize açılmayın. Rüzgar ve akıntı, sizi ve/veya ******nuzu uzaklara sürükleyebilir.
• Çocuğunuza, cankurtaranların hizmet verdiği yerlerde yüzmeyi öğretin.
• Tek kullanımlık mangalları kumsalda kullandığınızda çok dikkat edin, çünkü altındaki kum, ısıyı geç kaybetmekle birlikte, minik ayakları yakabilir.
Güvenli yuvanız aynı zamanda bir tehlike alanı
Çocuıumuz ve kendimiz için en güvenilir olduğunu düşündüğümüz yaşam alanı evlerimiz; çocuklar için birbirinden tehlikeli tuzaklarla çevrili olabilir. Özelikle yeni yeni emeklemeye, yürümeye başlayan çocuklar için tehlike çemberi daha da daralır. Küçük çocuklar evde en fazla düşme, ilaç yutma, soluk borusuna cisim kaçması gibi tehlikelerle karşı karşıya kalır.
Bebekler yaşamlarının ilk 6 ayı içinde anne-babalarının kucaklarından düşebilirler ama genellikle 1 metrenin altındaki yükseklikten düşmek bebeklere zarar vermez. Yüzükoyun yatırıldıklarında bebeklerin solukları durabileceği için, bebeklerin sırtüstü veya yan yatırılmaları gerekir. 6. aydan itibaren dönebilecekleri hesaba katılarak bebeğin korkuluk olmayan karyolalarda yatırılmaması önemli bir ayrıntıdır ancak; korkuluklar bebeklerin başlarını sokabilecekleri genişlikte olmamalıdır.
Çocuğunuzun boğazına yabancı cisim kaçmasın
4 yaşın altında ki bir çocuğa pişmemiş havuç, fıstık, sert şeker ve üzüm vermeyin. Emzik kullanmamaya özen gösterin, eğer kullanıyorsa da küçük parçalara ayrılmayacak kadar güçlü emzikleri tercih edin. Emziğin büyük, sert olmasına ve üzerinde hava delikleri bulunmasına özen gösterin. Emziği hiçbir zaman bir kurdeleye ya da kordona bağlamayın. Bozuk paraları, toplu iğneleri, düğmeleri, pilleri, balonları ve diğer küçük cisimleri çocukların ulaşabileceği yerlerde tutmayın.
Bebek ve küçük çocukların evde karşılaşabileceği tehlikelere karşı alınması gereken önlemler
1 yaş civarındaki çocuklar büyükleri taklit ederler. Bu nedenle ******nuzun yanında ilaç yutmayın. İlaçlarınızı ambalajlarından çıkardıktan hemen sonra almalı ve tekrar ******nuzun ulaşamayacağı bir yere koyun.
Çocuğunuz, emekleyerek veya yürüyerek mutfağı, banyoyu karıştırabilir. İlaç, deterjan, kireç çözücü, lavabo açıcı, böcek öldürücü gibi kimyasal maddeleri ******nuzun ulaşamayacağı yerlere koyun.
1 yaşından sonra gazın düğmesini çevirebileceği için ******nuzu mutfakta yalnız bırakılmayın.
Yemeğinizi ocağın arka gözlerinde pişirin.
Ocağın üstündeki tava, tencere ve çaydanlık gibi malzemelerin saplarının ******n ulaşabileceği yönde olmamasına dikkat edin.
Odada veya mutfakta piknik tüpünün üzerinde herhangi bir şey pişirmeyin.
Soba gibi ısıveren cisimlerin etrafında korkuluk olmasına; uygun biçimde yakılmayan hiçbir soba kullanmamaya dikkat edin.
Pencerelerin önünde ******nuzun basıp tırmanmasına yardımcı olacak sehpa, koltuk, kanepe gibi mobilyalar bulundurmayın.
Çocuğunuzun balkona yalnız başına çıkmasına kesinlikle izin vermeyin. Balkon demirlerinin başını sokabileceği genişlikte olmamasına dikkat edin ve balkonda da üzerlerine basıp düşebileceği eşyalar bulundurmayın.
Evde su biriktirmeniz gerektiğinde bunu geniş ağızlı kapta yapmayın.
Evinizde çatal bıçak çekmecesinin ******nuzun boyundan daha yüksekte olmasına dikkat edin.
9. aydan sonra tutunup kalkabileceği için, masa ve sehpa gibi mobilyaların üzerinden sarkan örtülere dikkat edin. Bunları çekerken üzerlerine eşyaları düşürüp yaralanabilir.
Çocuğunuzun giysilerinin üzerine, emzik ipi gibi boynunun etrafını dolanıp boğabilecek uzunlukta zincir ve ip benzeri şeyler kesinlikle takmayın.
Giysilerinin üzerindeki kopma tehlikesi olan cisimleri hemen onarın.
Gazyağı, petrol gibi maddeleri daha önce içinde yiyecek ve içecek bulunan kaplara koymayın.
Evde silah varsa boş olarak, ******nuzun ulaşamayacağı yerlerde saklayın.
Elektrik prizlerinin mutlaka kapağı olmasına, elektrik kablolarının koltuk arkası ya da halıların altına gizlenmesine özen gösterin.
Tadına bakmak amacıyla yiyebileceği için evde zehirli bitki bulundurmayın.
Ütüyü ******nuzun bulunduğu yerde yapmayın.
Pencere ya da dolap kapaklarının kırık camlarını hemen değiştirin.
Çocuk ve bebekler için araç içindeki en güvenli yerin arka koltuğun orta kısmı, en tehlikeli bölgenin ise erişkin kucağı olduğunu belirtildi.
Keçiören Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Klinik Şefi, Sosyal Pediatrist Doç. Dr. Gonca Yılmaz, çocuk ve bebekler için araç içindeki an güvenli yerin arka koltuğun orta kısmı, en tehlikeli bölgenin ise erişkin kucağı olduğunu belirtti. Yılmaz, kaza anında kucakta olan ****** korumanın mümkün olmadığını bildirdi.
Keçiören Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Klinik Şefi, Sosyal Pediatrist Doç. Dr. Gonca Yılmaz, araç içinde bebek ya da çocukların kucağa alınmaması gerektiğini kaydetti.
Doç. Dr. Gonca Yılmaz ANKA'ya yaptığı açıklamada bebek ve çocuklar için araçtaki en tehlikeli bölgenin erişkin kucağı olduğuna işaret ederek, bebek ve çocukların erişkinlerin kucağında ya da dizinde yeterince korunamayacağını bildirdi. Uygunsuz koruma sistemi ile ilişkili yaralanmaların bebek ve çocuklarda oldukça sık görüldüğünü vurgulayan Yılmaz, "Bebek ve çocuklar erişkinin kucağında ya da dizinde yeterince korunamayacağı için herhangi bir tehlike anında araçtan mermi çekirdeği gibi fırlayabilir ya da yetişkinin ağırlığı ile ezilebilir" dedi.
Bebek ve çocuklardaki ölüm ve yaralanmaların birçoğunun bebek araç koltuğu konulması ve emniyet kemeri kullanımı ile önlenebileceğine dikkat çeken Yılmaz, ailelerin bu konuda video, teyp, kitap, poster, gösterimler ve konferanslarla eğitilebileceğini belirtti.
“ARAÇTA ÇOCUK İÇİN EN GÜVENİLİR YER ARKA KOLTUĞUN ORTASI”
Yılmaz, bebek ve çocuklar için araç içinde en güvenilir bölgenin arka koltuğun orta kısmı olduğunu kaydetti.
Bebek koltuklarının, önünde hava yastığı olan araç koltuklarına yerleştirilmemesi gerektiğini dile getiren Yılmaz, kaza esnasında şişen hava yastığının bebeğe zarar verebileceğini aktardı. Yılmaz, ******n araç içinde tek başına korumasız olarak bırakılmamasının önemine değindi.
“ÇOCUK KOLTUKTA YARI YATAR POZİSYONDA OLMALI”
Doç. Dr. Gonca Yılmaz, bebeğin kucakta sıkıca tutulmasının kaza anında kucaktan fırlamasını engellemediğinin altını çizerek, “Bebekler doğumdan itibaren araba koltuğuna oturtulabilir. Bebek koltukta dik değil yarı-yatar pozisyonda olmalı. Koltuğun içine gömülmemeli, başı öne düşmemeli. Gerektiğinde bebeğin altına havlu veya battaniye desteği konulabilir. Bebekler için araba koltuğu seçimi çok önemli” diye konuştu.
Araç bebek koltuklarında korunacak olan çocukların pozisyonlarının ******n büyüklüğüne göre değişeceğini dile getiren Yılmaz, şöyle devam etti:
“Bir yaşından ve 9 kilodan küçük bebekler, arkaya bakar tarzda (rear-facing) bebek koltuğunda taşınmalı. Bu şekilde taşınan bebeklerde boyun omurları yaralanma riski azaltılmış olur. Bir yaşın altında 9 kilodan büyük ağırlıklı bebekler için tasarlanmış aynı özellikteki koltuklar kullanılmalı. Bebek koltukları bebeğin 45 derecelik açıda yatmasına olanak verecek özellikte ve konumda olmalı, ancak bebeğin başı öne düşmemeli. Ağırlığı 9-18 kilo olan bebekler ise bebek koltuğuna yüzü karşıya doğru olarak oturtulmalı. Prematüre bebekler kalkanlı bebek koltuklarına bindirilmeli."
Yaz aylarında sokakta daha çok zaman geçiren çocukların sık sık düştüğünü söyleyen uzmanlar, düşmeye bağlı kırık ve çıkıklar için uyarıda bulunuyor.
Çocukların özellikle bisiklet, paten ve kaykay yaparken mutlaka koruyucu başlık, dizlik, el bileklik ve dirseklik kullanmaları gerektiğini söyleyen Anadolu Sağlık Merkezinden Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Dr.Gökhan Ulusoy, Özellikle ******n yaşı uygun değilse bu tip faaliyetlerden anne-baba tarafından uzak tutulmalıdır dedi.
Çocuklar tehlikeye açık olabilecekleri alanlarda oynamamalı mümkünse onlar için ayrılmış oyun parklarına ***ürülmeli. Havuz kenarlarında çocuklara koşmamaları, ıslak zeminde kayarak düşmelerin ciddi yaralanmalara yol açabileceği mutlaka söylenmeli diyen Dr.Gökhan Ulusoy, asfalt ve beton gibi sert zeminler her zaman daha tehlikeli olduğunu söyledi.
KIRIK VE ÇIKIK DURUMUNDA YAPILMASI GEREKENLER
Uygun zeminde ve uygun koruyucu malzemelerin kullanımına rağmen kırık ve çıkıkların oluşabildiğine dikkat çeken Ulusoy, bu nedenle anne-babanın oyun sırasında ******nu gözlemesinin ve ******na vereceği eğitim de önemli olduğunu belirtti.
Dr. Ulusoy, Kırık veya çıkık olduğu zaman o bölgede şiddetli ağrı, fonksiyon kaybı, şişme ve bazen deformasyon olabilir. Böyle bir durumla karşı karşıya kalan anne-babaların yapacağı ilk şey en yakın sağlık kuruluşuna baş vurmaktır. Çocuklarda kırık tedavisi genellikle alçı ile tespit şeklindedir. Kırığın tipine ve yerine göre tedavi şekli değişebilir dedi.
KIRIK ÇIKIKTA DİKKAT EDİLECEK NOKTALAR
Alçı uygulamasında sonra da anne - babaların dikkat etmesi gereken önemli noktalar var. Kırığa bağlı çevre dokularda şişlik gelişmesi kaçınılmazdır, şişlik alçının çok fazla bası yapmasına sebep olabilir. O yüzden şişliği azaltmak için ilk 48-72 saat boyunca kırık olan uzvun yastıklarla desteklenerek kalp seviyesi üzerinde tutulması gerekir. Özellikle hasar görmemiş el veya ayak parmakları mutlaka oynatılmalıdır. Alınacak bu basit önlemler şişliğin dolayısıyla ağrının azalmasını sağlayacaktır. Bütün bunlara rağmen ağrının şiddeti artıyorsa, parmaklarda hareket kaybı varsa, yine parmaklarda uyuşma oluyorsa mutlaka vakit kaybetmeden tedavinin yapıldığı merkeze gitmek gerekir diye konuşan Dr. Ulusoy, zamanında müdahale edilmezse istenmeyen sonuçların ortaya çıkabileceği uyarısını yaptı.
Alçının mutlaka kuru tutulması gerektiğini söyleyen Ulusoy, Alçı altında kaşınma olabilir, kesinlikle sivri bir çubuk sokarak kaşımaya çalışılmamalıdır aksi takdirde farkına varılamayan yaralar oluşabilir. Alçı aşınıp kırılırsa mutlaka doktorunuza başvurun, alçıyı kendiniz çıkarmaya çalışmayın dedi.
Genellikle kırık iyileştiği zaman alçıyı çıkarmanın ve ****** normal aktivitesine bırakmanın en iyi yöntem olduğunu belirten Dr. Ulusoy, Çocuklarda kırıkların iyileşme hızı ******n yaşı, yaralanmanın mekanizması, kırığın tipi, kırığın yeri gibi faktörlere bağlıdır. Kötü beslenme kırık iyileşmesini geciktirebilse de kuvvetlendirilmiş beslenme kırık iyileşme hızında bir etkisi olup olmadığı gösterilememiştir diye konuştu.
Çocuk doktorunun görevi sadece hastalıkların tedavisi değil, sağlıklı bebek ve çocuk kontrolleri ve aşı uygulamaları sırasında aileleri temel koruyucu hekimlik konularında bilgilendirmek olmalıdır. Bu konu, Amerika Birleşik Devletleri’nde verilen pediatri asistanlık eğitimi sırasında “yaşa özel koruyucu yönlendirme” başlığı altında vurgulanmakta ve Amerikan Pediatri Akademisi bu alanda çok aktif çalışma ve kampanyalar yapmaktadır. Bu çalışmaların çıkış noktası dünyada heryıl pekçok ******n önlenebilir kaza ve zehirlenme gibi nedenlerle kaybedildiği gerçeğidir.
Bu haber ile anne babalara birtakım özet bilgiler vererek bu konudaki bilinci artırmayı ve çocuk emniyetine katkıda bulunmayı hedefliyoruz. Bazı emniyet önlemleri ******n yaşı ile doğrudan ilgili olmakla beraber, bazıları da genellenebilmektedir.
İşte dikkat etmemiz gereken bazı detaylar
Anne veya babalar bebek ile birlikte uyumamalıdırlar. Zira uyku sırasında yanlışlıkla bebeğin üzerine devrilip onu ezmek, bebeğin yatak örtüleri arasında havasız kalması olası tehlikelerdir. Ancak bebeğin yatağı ebeveyn yatağının hemen yanına yerleştirilirse gece yapılacak besleme ve sonrasında bebeği tekrar yatağına koymak kolay olacaktır.
Pencereler için kilit ve ev içinde merdiven varsa buna uygun kapılar kullanılarak düşmeler önlenebilir.
Yürüteç kullanılması önerilmemektedir. 1994’te ABD’de Tüketici Ürün Emniyet Komisyonu tarafından hazırlanan rapor, yürüteçlerin çok fazla sayıda yaralanmaya yolaçtığını göstermiştir. Zira yürüteçler bebeklerin kendi gelişimsel seviyelerinden daha fazla hareketli olmasına zemin hazırlamakta ve bu yolla evde yaralanma olabilecek yerlere ulaşabilmektedirler. Ayrıca yürüteçler bebeklerin baş ve boyunlarını da devrilme gibi durumlarda kolyca yaralanabilecek konuma getirmektedir.
İdeal olarak her bebek doğum sonrası hastaneden eve gidişinden başlayarak otomobilde koruyucu standartlara uygun bir bebek koltuğu bulunmalıdır. Bunun mümkün olmadığı durumlarda da otomobilin arka kotuğunda, mevcutsa emniyet kemerini bağlamış olan ebeveynin kucağında bulunmalıdır. Anne ve babalar kendi emniyet kemerlerini bağlamaya hassasiyet göstermelidirler. Bebek otomobil koltuklarının yerleşimi ve yaşa uygun özellikleri bebek büyüdükçe standartlara uygun olarak güncellenmelidir. Çocuklar ön koltukta oturmaya özendirilmemelidir.
Evlerde karbondioksit detektörü bulundurulması önemlidir. Soba ile ısınan evlerde, şömine kullanılan evlerde gerekli emniyet önlemleri alınmalıdır. Evde sigara içilmemesi hem bu yönden hem de sigara dumanına maruziyetin getireceği diğer sağlık risklerinden korunma açısından önemlidir.
Bebek veya çocukların bulunduğu ortamda sıcak sıvılar varsa çok dikkatli olunmalıdır. Örneğin sıcak çay servisi yapılıyorsa bebek yeterli emniyet mesafesinde tutulmalıdır. Ayrıca ortamda soba varsa ******n buna yaklaşmaması için gerekli önlemler alınmalı, mümkünse soba etrafına ******n aşamayacağı koruyucu bariyer düşünülmelidir. Çocuk büyüdükçe ona da anlayacağı bir dil ile bu konuda eğitim vermek çok önemlidir.
Banyoda sıcak su ile haşlanmadan korunma
Evdeki su ısıtıcısının sıcaklığını 49 derece santigratın üzerine çıkmayacak şekilde ayarlamak tavsiye edilir. Eğer bu ayarlamayı yapma imkanı yoksa mutlaka banyo suyunun sıcaklığı ebeveyn tarafından kontrol edilmeli, bebek veya ******n su musluğuna ulaşımı ****** belli bir uzaklıkta tutma, banyo yaptırırken yanından hiç ayrılmayarak sürekli gözleme ve/veya musluklar üzerine takılabilecek bazı koruyucular yardımıyla engellenmelidir.
İlaçlar ve ev temizlik malzemeleri çocukların görebileceği ve ulaşabileceği yerlerden uzak tutulmalıdır. Bu ürünler kendi orijinal ambalajlarında tutulmalıdır.İdealde bu ürünlerin çocukların açmasına izin vermeyecek şekilde ambalajlanması gereklidir. ABD gibi ülkelerde bu ürünlerin bu şekilde paketlenmesi ve sunumu standarttır. Anne babalar çocuklarına hiçbirzaman ilaçların şekere benzediğini,tadının şeker gibi olduğunu söylememeli ve mümkünse kendi ilaçlarını çocukların önünde almamalıdırlar. Büyükanne büyükbaba gibi akraba ziyaretleri sırasında da bu konuya dikkat edilmelidir.
Küçük bebek ve çocukların gözlem altında tutulmadıkları zamanlarda banyo küvetinde veya içinde su olan bir kovada boğulmaları ile ilgili pekçok üzücü bildirim vardır. Bebekler ve küçük çocuklar hiçbir zaman banyoda gözden uzak bırakılmamalıdırlar. Ev içinde küvet ve kovalarda su bekletilmemelidir. Eğer ailenin oturduğu yerde yüzme havuzu varsa, mutlaka etrafının uygun bir parmaklık ve kapı ile kontrole alınmış olması sağlanmalıdır. Ayrıca 5 yaşından itibaren çocuklara yüzme öğretilmelidir.
Eviniz çocuklar için emniyetli mi?
Aşağıdaki uyarılara dikkat ederk evinizi ******nuz için daha emniyetli hale getirebilirsiniz:
MUTFAK
-------
• Küçük elektrikli ev aletlerinin fişlerini çekip kordonlarını derli toplu ve çocuklardan uzakta tutunuz.
• Ekmek kızartıcı veya sıcak yüzeyli fırın gibi cihazları çocukların yaklaşamayacağı yerlerde tutatrak yanma tehlikesini önleyiniz
• Keskin bıçakları çocukların ulaşamayacağı yerlerde tutunuz.
• İlaç ve ev temizlik malzemelerini çocukların ulaşamayacağı yerlerde, mümkünse kilitli dolaplarda tutunuz.Bu ürünlerin çocukların açamayacağı (child-proof) kapakları olanlarını tercih ediniz.
• Evinizde bir yangın söndürücü bulundurunuz ve kibrit ve çakmakları çocukların ulaşamayacağı yerlerde tutunuz.
• Ocakta yemek pişirirken öncelikle arkadaki ocak gözlerini kullanınız ve tencere ve tavalarınızın saplarını çocğunuzun ulaşamayacağı şekilde döndürünüz.
• Tüm elektrik prizlerini kapatmak için özel kapaklar kullanınız.
• Bebeğiniz için mama sandalyesi (high-chair) kullanıyorsanız emniyet standartlarına uygun ve koruyucu kemer ve kilit kısımlarının çalışır durumda olmasına dikkat ediniz.
OTURMA ODASI/SALON
------------------
• Sivri olan masa ve sehpa köşelerini koruyucularla kapatınız.
• Elektrik telleri ve perde açıp kapama iplerini çocukların ulaşamayacağı şekilde düzenleyiniz.ABD’de bebek ve küçük çocukların ilmek şeklindeki perde kordonlarında boyundan asılarak kaybedildiklerine ilişkin pekçok üzücü vaka rapor edilmiştir.
• Televizyon gibi ağır cisimleri düşmeyecek şekilde dikkatle yerleştiriniz.
---------------------DAĞDA ÜÇ BEŞ KOYUN SÜRÜSÜ, TUTTURMUŞ BİR KÜRDİSTAN TÜRKÜSÜ, ELİNE ALMIŞ BAYRAK DİYE BİR MASA ÖRTÜSÜ, SATSAN BEŞ PARA ETMEZ NE DİRİSİ NE DE ÖLÜSÜ, SOYU SOYSUZ OLAN SENSİN TOPRAK SENİN NEYİNE, İTE İTLİK YAPIP KAFA TUTMA BEYİNE, ANLASA DEDİĞİMİ SOKAKTAKİ KÖPEK AĞLAR HALİNE, DUY ULAN SOYSUZ NE MUTLU TÜRKÜM DİYENE.......