türkisch Irkçılıkla Mücadele Ediyoruz! Unia Gençlißi Irkçılık ve Yabancı Dü¶malıßına Kar¶ı. Bir Danı¶ma Kaynaßı. Kısaltmalar: AVIG: √¶sizlik Sigortası Yasası BIZ: Mesleki Bilgi Merkezi BV: Federal Anayasa EU: Avrupa Birlißi GAV: Toplu √¶ Sözle¶mesi OR: Borçlar Yasası SGB: √sviçre Sendikalar Birlißi StGB:Ceza Yasası Bu bro¶ür Almaca, Fransızca, √talyanca, √spanyolca, Porteskizce, Sırpça, Arnavutça ve Türkçe olarak yayınlanmı¶tır. A¶aßıda ki adresten temin edilebilir: Unia Zentralsekretariat, Migrationspolitik, Weltpoststrasse 20, 3000 Bern 15, [email protected], T +41 31 350 21 11, Dizgi: Simone Rolli, Baskı: Printoset Zürich, © Unia, Dezember 2005 √ çindekiler Giri¶ Kimse gerçek bir ırkçı deßil, öyle mi? ırkçılık: Tam olarak nedir? Irkçılıßa ußrayan bir ki¶iye nasıl yardım edebilirim? Bizzat ırkçılıßa ußradım, ne yapmalıyım? Meslek eßitim ve çıraklık yeri ararken ırkçılık Meslek okullarında ırkçılık √¶yerlerinde ırkçılık Mü¶terilerin ırkçılıßı Arkada¶lar arasında ırkçılık Diskriminierung bei Lohn ≈ahitlik Irkçı ayrımcılıßa kar¶ı yasa Yasal i¶lemler bir i¶a yarar mı? Önemli adresler Kendimizi savunmalıyız 4 6 8 14 16 18 20 22 25 26 27 28 30 36 38 43 3 Giri¶ Aktif bir sendika üyesi veya bizzat sendikadan çalı¶an biri olarak ırkçılık ve ayrımcılık konularıyla bir ¶ekilede kar¶ıla¶mı¶sındır. Genç bir arkada¶ın, sendika üyesi genç bir çalı¶an, bir çalı¶ma arkada¶ın veya bir tanıdıßın bu konuda senden yardım istemi¶tir veya bizzat sen bu tür davranı¶larla kar¶ıla¶mı¶sındır. Ve mutlaka kendi kendine sormu¶sundur, bu acaba geçekten bir ırkçılık mı? Buna kar¶ı ne yapabilrim? Böyle bir ¶eyin olmaması için nasıl bir tavır almalıyım? Kimden bu konuda yardım istiyebilirim? Yasal haklarımı nasıl koruyabilirim? Irkçılık ve ayrımcılıßın toplumun her kesimi içinde oldußu gibi gençler arasında yaygınla¶tıßı biliniyor. 4 Yabancı dü¶manlıßı artık adeta utanılacak bir ¶ey olmaktan çıkıyor. Oysa ırkçılık ve ayrımcılık, insan haklarını ve onurunu hiçe saydıßı için bir demokratik toplumda yer bulmaması gereklidir. Bu nedenle demokratik ve adil bir toplum için mücadele eden her kesimin ırkçılık ve ayrımcılıßa kar¶ıda mücadele etmesi gereklidir. Bu bor¶ür eßitim ve çalı¶ma hayatında ırkçılık ve ayrımcılıßı fark etme ve onunla etkin bir ¶ekilde mücadele etme amacıyla hazırlandı. Bro¶ür bunun için gerekli bilgileri ve adresleri içermektedir. Unia Sendikası 5 Kimse gerçek bir ırkçı deßil, öyle mi? Kimse doßrudan ırkçı oldußunu söylemez veya söyleyemez, birine «bu söylediklerin ırkçılık yapmak anlamına gelir» denildißinde hemen bunu red ederler. Bunun sonucu hemen tartı¶ma neyin ırkçılık oldußu noktasına yönelir. «Neden bir¶eyi ele¶tirmeya kalkıldıßında hemen ırkçı damgası yemek durumunda kalıyoruz» gibi söylemler sık sık duyulur. Bunları sadece çaresiz birer söylem olarak görmemek gerekir. Irkçılık, yabancı dü¶manlıßı, ¶övenizm, yahudi dü¶manlıßı gibi kavramlar birbirine karı¶tırılmaya ba¶lanır. Bunun için ön bir açıklamaya gerek vardır. 6 Bir kadın: «ben bir ırkçı deßilim ama bu namussuz Yogu’lar yok mu?» Kamerun’lu Jean A. nın çalı¶ma arkada¶ı: «Siyahlardan hiç ho¶lanmam, ama seni kasdetmiyorum, çünkü sen benim arkada¶ımsın!» Bir sendikacı: «Ben elbette ırkçı dü¶üncelere sahip deßilim, üstelik ırkçılık yapanlardan nefret ederim, ama birini i¶e almak gerekli ise öncelißin √sviçreli birine verilmesi gereklidir.» 7 Irkçılık: Tam olarak nedir? Bir insana, ba¶ka bir renkte derisi oldußu için, ba¶ka bir ülkeden geldißi için, veya ba¶ka bir dini inanca sahip oldußu için farklı davranan her insan ırkçı bir tutum içindedir. Ayrımcı davranı¶ biçimi: Bir ki¶inin sosyal veya kültürel konumu, cinsiyeti, ya¶ı ve dini nedeniyle ayrı bir uygulamaya tabi tutulması anlamına gelir. Irkçı davranı¶ biçimi: Bir ki¶inin geldißi ülke veya derisinin rengi nedeniyle daha az deßerli görülmesi, a¶aßılanması, kötü muameleye maruz bırakılması anlamına gelir. Ayrımcı ırkçılık ise bir ki¶inin derisin rengi veya geldißi ülke, dili veya dini nedeniyle kendi haklarını kullanmasına engel olunmasıdır. Ayrımcı ırkçılık her zaman sistemli bir ırkçı dü¶üncenin ürünü olmayabilir, herkes bunu yapabilir, √sviçreli veya bir yabancıdan bile bu davranı¶ beklenebilir. 8 Xenophobie «bir tanınmayandan korkma» anlamına gelir ve yabancı dü¶manlıßı olarak anla¶ılır. Antisemitizm: Yahudileri a¶aßılama, kötüleme, kötü davranma veya onlara hakaret etme anlamında kullanılır. Benzer ¶ekilde yahudi katilamı Holocaust’u inkar eden veya √sviçre’de ya¶ayan yahudileri √srail devletinin politikasından sorumlu tutmakta bir antisemit davranı¶tır. ≈övenizm ise kendi milletini dißer milletlerden her bakımdan üstün, güçlü, ¶anlı görme doßrutusunda bir ideolojidir. Her ¶öven içinde bulundußu toplulußun dı¶ında ki tüm toplumları her açıdan daha a¶aßıda görür. Bu anlamda ¶övenizm ile ırkçılık ayni kavramlar deßildir ama bir birlerine yakın dü¶ünce biçimleridir. Irkçılıkla ilgili kavramların bir listesini www.gggfon.ch adresinde bulabilirsiniz. 9 Irkçılık: Tam olarak nedir? Bir davranı¶ı ırkçı veya ayrımcı olarak deßerlendirmek basit bir ¶ey deßildir, özellikle bu davranı¶ı yapanın kendi yakınımızda bir insan olması halinde bu daha da güçle¶ir. Bu konuda tereddüte dü¶me durumunda ise basit bir soruyu kendi kendimize, maßdur durumda olanın yerine kendimizi koyarak sorabiliriz, eßer deri rengim, geldißim yer, dilim, dinim ba¶ka olmasaydı ba¶ka bir davranı¶la kar¶ıla¶abilir miydim? CevabÛ eßer evet ise klasik bir ırkçı ayrımcılıkla kar¶ı kar¶ıyayız demektir. 11 Irkçı ayrımcılık üstü kapalı olarak veya açık bir ¶ekilde gerçekle¶abilir. Açık bir ırkçı ayrımcılık çok ender olarak görülür, çünkü ırkçılar bunun yasal sonuçlarından korkarlar. Bu tür ırkçılık a¶aßıda ki iki örnekte görülebileceßi gibi, kolayca farkedilebilri ve gerekli yasal i¶lemlere neden olur. Bir i¶veren açıkça «Ba¶ı örtülü bir kadını i¶e almayız» diye futursuzca i¶sizlik sigortasına bir cevap yazar. Unia sendikası bu kadının temsilcilißini üstlenir ve mahkeme i¶vereni bu davranı¶ından dolayı mahkum eder. «Bu çıraklık eßitimi için bilinçli, istekli bir genci i¶e almak istiyoruz. Müracaat edenler sadece √sviçreli veya Avrupa Birlißi üyesi vatanda¶ı olmalı» veya ba¶ka bir ilan, «Balkan ülkelerinden gelen gençler mürtacaat etmesinler». 12 Gizli Irkçılık ise ispat edilmesi oldukça zor olan bir konudur, çünkü bu çoßu zaman dolaylı olarak yapılmaktadır. Benzer ¶ekilde gizli ırkçılık yapanlar çoßu zaman ırkçı bir davranı¶ içinde olduklarını fark edemezler. Bilinçi yapılmayan ırkçılık içinde yukarda belirtilen kural geçerlidir, böyle bir ayrımcılık, ayrımcılık yapılan insan üzerinde ne gibi etki yaratmaktadır? Ve bu ne gibi sonuçlara neden olabilir, almaktadır? soruları bir cevap bulmamız yardımcı olur. 13 Irkçılıßa ußrayan bir ki¶iye nasıl yardım edebilirim? Önemli olan ırkçılıßa ußrayan insanın, bunu nasıl farketißini, kendini nasıl hissettißini, nasıl yaralandıßını kendi sözcükleri ile dile getirmesidir. Bu konuda ona harekete geçmesi tavsiye edilmelidir. Bunun için ona yardım edecek güveneceßi bir insan (arkada¶, tanıdık) bulunmalıdır. Önemli olan ırkçılıßa ußrayan insana, mücadele etmek istiyorsa, yalnız olmadıßı hissini kazandırmaktır. 14 Ani ve dü¶ünmeden davranı¶a geçmeme: Her ¶eyden önce saldırıyı yapanla konu¶ma yoluna gitme denenmelidir, böylece bir önyargısız olarak onun davranı¶ nedenin ne oldußu açıßa çıkarılabilir. Ona doßrudan «Sen ırkçısın» demekten kaçınmak gereklidir. Adımların teker teker atılması: öncelikle olay açıßa çıkarılmalı, her iki taraf dinlenilmeli, suçlamadan kaçınmalıdır. «Maßdur» durumda olanın duyguları ciddiye alınmadan ama suçlunun bunu neden yaptıßı ortaya çıkarılmadan bir çözüm bulunamaz. Her zaman gerekçesiz suçlamaların olabilceßinide unutmamak gerekli. Gerçek ırkçılıßa kar¶ı çıkmak her zaman gereklidir! Ancak √sviçre’de i¶ten çıkarılmalara kar¶ı yeterli yasal önlemler olmaması, ırkçılıßa kar¶ı mücadele eden bir maßdurun haklı olmasına kar¶ın, i¶ini kaybetme tehlikesi ile kar¶ı kar¶ıya kalmasıda mümkündür. Bunun daha ba¶langıçta bilinmesi gerekli ve ilk adımdan itibaren bütün olası geli¶meler dikkate alınmalı ve bu bilinçle yapılması gerekenler planlanmalıdır. 15 Bizzat ırkçılıßa ußradım, ne yapmalıyım? Öncelikle arkada¶ların ve tanıdıklarınla bu konuda konu¶ma denenmelidir, birlikte ne yapılabilecekler konu¶ulmalı, bu konunun okulda veya i¶yerinde tartı¶maya açılması saßlanmalıdır. Irkçılıßa kar¶ı mücadele eden kurumlarla (Unia-Gençlik Grubu ile veya bu bro¶ürün 41. Sayfasında belirtilen kurumlarla) birlikte ırkçılıkla mücadele edilmeli, ırkçı davranı¶mlar te¶hir edilmelidir. 16 Meslek eßitim ve çıraklık yeri ararken ırkçılık Dardan, Kosovolu bir Arnavut, meslek eßitim merkezine müracaat ederek bilgi edinmek ister ve Lise’ye müracaat formu talep eder. Oradaki danı¶man Dardan’nın karnesini görme ihtiyacı duymadan «ama bu formular sadece iyi ößrenciler için» der. Dardan kendi kendine söylenir, «ben √sviçreli olsaydım gene ayni ¶eyi söylermiydi acaba» Ne yapmalı? Dardan danı¶mana ¶u soruyu sormalıydı, «neden bunu söylüyorsunuz? Acaba binim √sviçreli olmadıßım için iyi bir ößrenci olamıyacaßımı mı düßünüyorsunuz?» Dardan her halukarda yapmak istediklerini yapmalı ve Lise ile ilgili bilgileri talep etmeliydi. Bunun yanısıra ya¶adıklarını www.ncbi.ch (FransÛzca: www.ciao.ch) gibi Internet platformlarında anlatmalı, olayı kamuoyuna aktarmaya çalı¶malıydı. 18 √ sviçreli Sandra ve Cezayirli Fatima ayni i¶yerine çıraklık eßitimi için müracaat ederler, Ayni sınıfta okuyan her iki kız, müracaatla ilgili belgeleri birlikte hazırlamı¶lardı ve hemen hemen birbirinin aynisi idiler, hatta Fatima’nın notları daha da iyiydi. Buna raßmen Sandra çıraklık eßitimine ba¶larken, Fatima bir görü¶meye bile çaßrılmadı. Ne Yapmalı? Fatima i¶yeri ile bir görü¶me talebinde bulunmalı ve neden kendisine bu imkanın verilmedißini sormalıydı. Elbette Sandra’nın √sviçreli oldußu için i¶e alındıßını ispat etmek oldukça zor. Bunun için Fatima Unia sendikasının hukuku servisine müracaat ederek bu i¶yerine kar¶ı yasal bir i¶lem ba¶latmanın mümkün olup olmadıßını sorabilirdi. Benzer ¶ekilde Meslek eßitim ve çıraklık yeri ararken ırkçılık konusunda «Fairness» danı¶ma yerinden gerekli bilgiler alınabilir. 19 Mesleki okullarında ırkçılık José meslek eßitimini bir metal i¶leme atölyesinde yapmakta. Çalı¶malara not verilmesi sırasında, ayni yerde çıraklık eßitimi yapan Beat yanlı¶lıkla arkada¶ının çalı¶masını alarak ustasına gösterir ve en yüksek not olan 6 alır. Daha sonra Beat durumu fark ederek olayı arkada¶ı José’ye anlatır. Daha sonra José kendi çalı¶masını ustasına gösterir ve 4.5 alır. Bunun üzerine José biraz önce ustanın ayni çalı¶maya 6 verdißini söyler. Usta kendi deßerlendirmesi ile ilgili tartı¶mak istemedißini belirtir. Beat’ın ayni ¶eyleri söylemesi ustanın suskunlußunu deßi¶tirmez. 20 Ne yapmalı? Ayrımcılık ayni zamanda bir güç ve iktidar sorunudur. Bu durumda usta güçlü bir konumda ve bu gücünü kötüye kullanmaktadır. José arkada¶ı Beat ile birlikte okul yönetimine ba¶vurarak durumu objektif olarak anlatmak durumundadır, ayrıca olayla ilgili bilgileri toplamaları gereklidir. Konu¶maları not etmek ve bir protoklunu çıkarmak, konu ile ilgili yazı¶maların bir kopyasını almak ve benzeri gibi. Ustanın kararını deßi¶tirmemekte ısrar etmesi ve okul yönetiminin bu durumla ilgili bir ¶ey yapmaması halinde ise okul üst yönetimine müracaat edilebilir. Hatta mahkemeye dava bile açılabilir. José, Unia üyesi ise Unia Hukuk servisine müracaat edilebilir. Veya TiKK ve ACOR gibi kurumlara durum bildirilebilir. 21 √ ¶yerlerinde ırkçılık Miroslav: «√ ¶yerinde çalı¶ırken benim ülkemden gelen insanlarla ilgili sürekli negatif ¶eyler duyuyorum. Bazen bunlara gülüyorum ve insanların bu kadar aptalca ve kötü ¶eyler dü¶ünmelerine ¶a¶ıyorum. Elbette kötü insanların yanısıra iyi insanlarda var diyorum.Ama yava¶ yava¶ bunlar çekilmez bir hal alıyor. Bu durum bana dokunuyor ve arkada¶larımı ırkçı olarak görüyorum. Ama bunlara kar¶ı bir¶ey yapamıyorum, çünkü izole olmaktan hatta i¶yerinden çıkarılmaktan korkuyorum. 22 Ne yapılmalı? Elbette Miroslav’ın bu söylenenlere kulaklarını tıkayarak bir tepki vermemesi beklenemez. En azından arkada¶larına bu tür söylemlerden rahatsız oldußunu, bunların kendini yaraladıßını söylemek durumundadır. Bundan bir sonuç çıkmazsa durumu ¶efine, i¶yeri komisyonuna veya personal büroya iletmesi gereklidir. Sürekli olarak bu tür ırkçı söylemleri duymak insanları hasta bile edebilir. √¶yerinde bu konuda bir sonuç alamazsa elbette durum Unia sendikasına veya TiKK ve ACOR gibi kurumlara durum bildirilebilir. 23 Mü¶terilerin ırkçılıßı Restaurant’ta yemek yiyen bir mü¶teri, siyah derili garsonun duyacaßı bir ¶ekilde i¶yeri sahibine seslenir, «Et kızartmanız umut ederim ki garsonunuz kadar kararmaz!» Ne yapmalı? Burada da mü¶teri güçlü konumunu, yani i¶yeri sahibinin mü¶teri kaybetmemek için bir ¶ey söylemeyeceßi dü¶üncesini kullanmaktadır. Garson i¶yeri sahibinden kendini mü¶terilerin bu tür hakaretlerden korumasını talep edebilir. Yani i¶yeri sahibinden mü¶teriye bu tür söylemlerin çalı¶anları rahatsız ettißini söylemesi istenebilir. Bu durumda elbette hakarete ußrayan i¶çi kendini savunmak isterken i¶yerinden atılmakla veya mü¶teri ile doßrudan teması olmayan bir i¶e gönderilmekle kar¶ı kar¶ıya kalabilir. Bu durumda garson, sendikasından yasal olarak kendini koruması talebinde bulunmalıdır. 25 Arkada¶lar arasında ırkçılık Markus yabancılar üzerine bir fıkra anlatıyor: «Bir Arabada bir Türk, bir Yogo, bir zenci bulunuyor, sürücü kim? Bir polis» sonra arkada¶ı Hakim’e dönüyor: «Biliyorum bu belki seni yaralıyor, ama bu fıkra çok gülünç oldußu için sizlere anlattım». Ne yapmalı? Açık ve dürüst bir ¶ekilde bu anlatılanların seni yaraladıßı söylenmeli. Birazda saldırganca «sen bir ırkçısın» demek, tehdit veya ¶iddetli bir tepki durumun iyiye götürmeyecektir. Buna kar¶ın hemen neler hissettißini doßrudan söylemek, arkada¶lar arasında ciddi bir tartı¶ma ortamı olu¶turabilir. «Stiftung Bildung und Entwicklung» kurumu tarafından yayınlanan «Ich Rassist?!» çizgi romanı sana bu konuda yardımcı olabilir. (5.– Fr., sipari¶ için: [email protected]). 26 Ücret Ayrımcılıßı √ sviçre’de kimse ücretiyle ilgili konu¶maz. Manuel çalı¶ma arkada¶ının kendisi ile ayni düzeyde olmasına kar¶ın, yabancı oldußu için daha az ücret aldıßını tahmin ediyor. Ama bunun tam olarak doßru olup olmadıßını bilemiyor. Ne yapmalı? Eßer çalı¶tıßı i¶kolunda bir Toplu √¶ Sözle¶mesi varsa, Unia sendikasına bu sözle¶mede ki ücretlerin ne kadar oldußunu sorabilir. Gene sendikalar birlißi SGB nin ücret hesabı adresinden bilgi edinebilir, www.lohn-sgb.ch. Burada bulundußu bölgede, mesleki eßitimi ve mesleße göre ortalama ücretlerin ne kadar oldußu bulunmaktadır. Eßer ücreti bu miktarda deßilse öncelikle ¶efine bu konuyu sormalıdır. Benzer ¶ekilde sendika üyesi olarak Unia sendikasının ¶ubelerinden de bilgi edinilebilir. 27 ≈ahitlik Bir ırkçı ayrımcılıßa ¶ahit olma ama olayla doßrudan bir ilgisi olmama durumunda ne yapılması gereklidir? Ne yapmalı? Her¶eyden önce bunu normal bir olay gibi algılamamak gereklidir, ırkçılık içinde ya¶adıßımız toplum için bir tehlikedir. Olayın ¶ahidi olarak müdahele etmeli ve maßdur cesaretledirilerek buna kar¶ı davranı¶a geçmesini saßlanabilir. Ona yardımcı olarak kendinisini savunmak için cesaretlendirilebilir. Bu tür ırkçı davranı¶ları te¶hir etmek önemlidir. Unia gençlik grupları bu konuda dißer ırkçılıkla mücadele eden gruplarla birlikte çalı¶maktadır. Kamuoyu tepkisi ırkçı ayrımcılıkta mücadelede genellikle en iyi yöntemdir. Bu sivil cesaret denir. «Gggfon» sivil cesaret konusunda somut davranı¶ biçimleri sunmaktadır. 28 Irkçı ayrımcılıßa kar¶ı yasalar Anayasa’nın hukuk e¶itlißi ilegili 8. Maddesi: 1 2 Bütün insanlar yasa önünde e¶ittir. Bir insanın, geldißi yer, ırkı, cinsiyeti, ya¶ı, dili, sosyal durumu, ya¶ama biçimi, dini, dünya görü¶ü, politik anlayı¶ı veya vucutsal, dü¶ünsel, fiziki engeli nedeniyle ayrımcı bir davranı¶a tabi tutulması yasaktır. (…) 30 Evet, sen ırkçısın! ≈imdi yasa sana gerekeni yapar!?! Malesef tam olarak böyle deßil, √sviçre yasaları ırkçılıkla mücadelede yeterli deßildir. Sendikalar bu yasaların etkin hale getirilmesi, ırkçılıßın ho¶görülebilir bir suç olarak görülmemesi için mücadele ediyorlar. Toplu √¶ Sözle¶melerine, ayrımcılıßa kar¶ı maddeler konulmasını, ırkçı davranı¶lara verilen cezaların arttırılmasını talep ediyorlar, ırkçılıkla mücadele eden kurumlarla birlikte çalı¶ıyor, ırkçı ayrımcılıßa kar¶ı eylemler düzenliyor, ırkçı davranı¶ları te¶hir ediyorlar. 31 Ancak yasa bazı konularda korunma imkanlarıda sunmakta: Maddesi Yasa ne diyor? BV Madde 8 Yasa önünde her insan e#it, ayrÛmcÛ bir davranÛ# yasak. StGB Madde 261 (IrkçÛlÛkla mücadele ceza normu) Kamuya açÛk yerlerde ÛrkçÛ söylemde bulunan veya ÛrkçÛ ayrÛmcÛ davranÛ#larda bulunanlar cezalandÛrÛlÛr. 32 Ama dikkat! Ancak bu anayasa maddesi yasalarla tam olarak hayata geçirilemiyor. Örneßin bir AyrÛmcÛlÛkla Bilgi için: www.ekr-cfr.ch > Mücadele YasasÛ bulunThemen > rechtliche muyor. Unia sendikasÛ Grundlagen > Bundesver- böyle bir yasa talep fassung ediyor. Ancak bu yasa maddesi ile en azÛlÛ ÛrkçÛlarÛ bile cezalandÛrmak oldukça zor, özel hayata giren alanlarda ÛrkçÛ söylem yasak Bilgi için: www.ekr-cfr.ch > deßil. Bu nedenle uzmanThemen > rechtliche lara ( örneßin bir avukat) Grundlagen > Antirassis- danÛ#makta yarar var. mus Strafnorm Suç duyurusuda kÛsa bir zaman içinde yapÛlabilir. Maddesi Yasa ne diyor? Ama dikkat! OR Madde 328 ÇalÛ#tÛßÛn i#yeri seni ÛrkçÛlÛßa kar#Û (çalÛ#ma arkada#Ûn veya mü#terilere kar#Û) savunmakla mükelleftir. Bilgi için: www.gewerkschaftsjugend.ch > Lehrlingsrechte A-Z > Persönlichkeitsschutz Ama bir i#vereni buna yapmaya zorlamak çok zordur. Bu konuda bir dava açmadan önce bunun sana zarar verip vermeyeceßini ara#tÛrman yararlÛ olur. SuçlamanÛn sana yöneleceßini unutma! (A#aßÛdaki AVIG Maddesi ile kar#Ûla#tÛr) OR Madde 336 Parag. 1a Esser i#veren ÛrkçÛ bir nedenle çÛkÛ# vermi#se bu çÛkÛ# hakkÛnÛ kötüye kullanma anlamÛna gelir. www.alk.unia.ch > arbeitslos: was tun? > Kündigung; www.unia.ch > Arbeit & Recht > Hintergrund Recht > Kündigungsschutz Bu tür bir çÛkÛ#Ûn geriye aldÛrÛlmasÛ genel olarak çok zordur. 3 ila 6 aylÛk arasÛnda bir tazminat talep edilebilir. Ancak bunun için somut deliller gereklidir. 33 Maddesi Yasa ne diyor? Ama dikkat! OR Madde 337 √#yerinde ÛrkçÛlÛßa ußradÛßÛn halde i#veren durumu düzeltmek istemiyorsan sen kendin i#ine çÛkÛ# verebilirsin. Ancak bunu i#sizlik sigortasÛna ispat etmek zorundasÛn. Bunun için bir doktor raporu almak veya i#yeri ile konuyla ilgil yazÛ#malar yapmak gereklidir. AVIG Madde 16 Prag. 2 √#yerinde ÛrkçÛlÛßa ußrayan bir ki#iden bu i#yerinde çalÛ#maya devam etmesi beklenemez. Bu nedenle çÛkÛ# verilmesi halinde i#sizlik sigortasÛ i#sizlik parasÛndan bir kesinti yapamaz. Bunun için öncelikle i#verenden bu ÛrkçÛlÛßa son berilmesini istemek durumundasÛn. √#verenein bu konuda yeterli çaba göstermemesi halinde çÛkÛ# verme hakkÛn vardÛr ve i#sizlik sigortasÛ bu nedenle i#sizlik paranÛ kesmez. www.alk.unia.ch > Gesetze > AVIG 34 Yasal i¶lemler bir i¶a yarar mı? Öncelikle atılan adımın olası sonuçları üzerinde dü¶ünmek gereklidir, bir dava açmanın bana verceßi zararlar neler olabilir? Bunları kaldıracak durumdamıyım? Bir dava açmak için her ¶eyden önce zaman ve paraya ihtiyaç vardır ve ba¶arı ¶ansı çoßu zaman eldeki delillere baßlıdır, %100 haklı oldußun halde mahkeme ba¶ka bir karara varabilir. Bu nedenle bir dava açmaktan mümkün oldußunca kaçınmak, dießer bütün imkanlar (danı¶ma, tartı¶ma, anla¶ma) dava açılmadan denenmelidir. Delillerin tam ve net olmaması durumunda bir dava açılmamalıdır, mahkeme tarafından suçsuz bulunan bir ırkçı kendini daha güçlü hissedecektir. 36 Delillerin tam ve net olması halinde ise bir dava açmak gereklidir. Irkçılıßa kar¶ı normlar sürekli olarak ırkçılar tarafından tartı¶ma konusu haline getirilmek istenmektedir. Ba¶arı ile sonuçlanan her dava ile hem kendimizi korumu¶, hemde kamuoyu ve politikacılara bu normlara ne kadar ihtiyaç duyuldußunu göstermi¶ oluruz. Delillerin Toplanması: Kural olarak ırkçılıßa ußrayan bir ki¶inin bu davranı¶ın ırkçı oldußunu ispatlaması gereklidir. Bunun için somut delillere ihtiyaç vardır, kar¶ılıklı yazı¶malar, ¶ahitlerin tutarlı ifadeleri gibi. Bütün bunların toplanması gereklidir. Bir tek senin söylediklerine baßlı bir davada ba¶arı kazanmanın oldukça zor oldußunu bilmen gereklidir. 37 Önemli Adresler Irkçılıkla mücadele kurumları TikK – Taskforce interkulturelle Konflikte, T 044 291 65 75, www.tikk.ch ACOR – Association Romande contre le Racisme/SOS Racisme Gratis Telefon: 0800 55 44 43, Lausanne: T 021 311 80 57, Fribourg: T 026 424 21 25, www.sos-racisme.ch Gemeinsam gegen Rassismus und Gewalt T 031 333 33 40, www.gggfon.ch Konflikttophon Göçmenlerle Isviçreli’ler arasÛnda ki sorunlar ve ÛrkçÛlÛßa ußrayanlar için danÛ#ma yeri. T 044 242 42 29, www.konfliktophon.ch BaBeRas – Basellandschaftliche Beratungsstelle gegen Rassismus Oberfeldstrasse 11a, CH-4133 Pratteln Integres – Integrationsfachstelle Region Schaffhausen, T 052 630 06 40, [email protected] 38 Gewerkschaft Unia: www.unia.ch/jugend CaBi – Anlaufstelle gegen Rassismus Verein Café-Bibliothek/CaBi Antirassismus Treff, Linsebühlstrasse 47, CH-9000 St. Gallen, www.cabi-sg.ch DanÛ#ma Yerleri Kantonlara ve dillere göre bir liste: www.edi.admin.ch/ara (Anlauf- & Beratung) Entegrasyon Yetkilileri BazÛ kantonlarda entegrasyon yetkilileri ÛrkçÛlÛßa ußrayanlara yardÛm etmektedir. www.eka-cfe.ch/d/adressen.asp ÇÛraklÛk’ta ÛrkçÛlÛk NCBI Fairness – Meslek eßitim ve çıraklık yeri ararken ırkçılı‚a kar¶Û yardÛm, T 044 432 47 63, [email protected], www.ncbi.ch 39 Okullarda ve okullar için ırkçılıkla mücadele projeleri için www.projektegegenrassismus.ch, (FransÛzca: projektscontreleracisme.ch), T 031 389 20 24 √lticacılar için Flüchtlingshilfe Schweiz Bern: T 031 370 75 75, Lausanne: T 021 320 56 41, Lugano: T 091 923 17 76, www.sfh-osar.ch Eßitim imkanları Movendo – Kurse gegen Rassismus Aktif sendika üyeleri ve sendika çalÛ#anlarÛ için ÛrkçÛlÛkla mücedele kurslarÛ, T 031 370 00 70, www.movendo.ch Stiftung Erziehung und Toleranz Zürich T 044 349 49 66, www.set-toleranz.ch Stiftung Bildung und Entwicklung Bern T 031 389 20 21, www.globaleducation.ch 40 Irkçılıkla mücadele etmek istiyorum! Irkçılıkla mücadele eden kurum ve gruplar Unia – www.unia.ch/jugend > gegen Rassismus Solidarité sans Frontières T 031 311 07 70, [email protected] www.sosf.ch LICRA – www.licra.ch Tel. 022 312 08 12 Stiftung gegen Rassismus und Antisemitismus T 044 218 50 30, www.gra.ch, Klartext – Jugendkultur gegen Rassismus (Jugendprojekte) T 033 221 73 00, [email protected] Augenauf Basel: T 061 681 55 22, Bern: T 031 332 02 35, Zürich: T 044 241 11 77, www.augenauf.ch Antifa [email protected], www.antifa.ch, [email protected], www.buendnis-gegen-rechts.ch Uzmanlar için hukuki danı¶ma ve kurumlar arasında baßlantı için MERS T 031 302 01 61, www.humanrights.ch 41 Kendimizi savunmalıyız! Gerici politikacıların göçmen ve ilticacı dü¶manlıßına dayalı politikaları yabancı dü¶manlıßı ve ırkçılıßı kı¶kırtmaktadır. Bunun sonucu kamuoyunda giderek, göçmenlerin potansiyel suçlu veya sahte ilticacılar oldußu gibi dü¶ünceler yaygınla¶maktadır. Böylece ırkçılık, ¶övenizm ve fa¶izm’in deßirmenine su ta¶ınmaktadır. Restaurant kö¶elerinde ba¶layan ırkçılık sınırında ki söylemler giderek toplum tarafından kabul edilebilir bile hale gitirilmektedir. Buna kar¶ı mücadele bir gerekliliktir. Demokratik, açık ve kar¶ılıklı saygı esasına dayalı bir toplum içinde ırkçılıßın yeri yoktur. Irkçılıßa göz yummama, onu te¶hir etme, tesirsiz hale getirme, demokrasinin korunması ve geli¶tirilmesine önemli bir katkıdır. 43 Unia sendikasÛ Göçmen ve Gençlik Bölümleri tarafÛndan yayÛnlanan bu bro#ür, «Projekte gegen Rassismus und für Menschenrechte» Fonu ve «Bundesamt für Sozialversicherung, Dienst für Jugendfragen» tarafÛndan desteklenmi#tir. Resimler için ÖGJ tarafÛndan yürütülen «wirgegenvorurteile.at» kampanyasÛna te#ekkür ederiz.