Log Coffin Sırları: Tayland’ın Tarih Öncesi Topluluğu DNA’da Açığa Çıkıyor
Antik DNA, araştırmacıların Güneydoğu Asya’daki tarih öncesi bir topluluğun yapısını aydınlatmasına yardımcı oluyor.
Tayland’ın kuzeybatı yaylalarının kireçtaşı karstik oluşumlarında yaprak döken ve dökmeyen ormanlar hakimdir. Çok sayıda mağara ve kaya sığınağı dağların arasına serpiştirilmiştir.
Mae Hong Son eyaletindeki bu tür 40’tan fazla mağarada, 2.300 ila 1.000 yıl öncesine tarihlenen, kazıklar üzerine monte edilmiş büyük ahşap tabutlar bulunabilir. Demir Çağı döneminde, birkaç metre uzunluğundaki bu tabutların her biri tek bir tik ağacından yapılmış ve her iki ucundaki kulplarda geometrik, hayvan veya insan benzeri şekillerden oluşan zarif oymalar yer almaktadır.
Bu arkeolojik topluluk, Silpakorn Üniversitesi Arkeoloji Fakültesi Arkeoloji Bölümü’nden Profesör Rasmi Shoocongdej liderliğindeki Highland Pang Mapha’da Tarih Öncesi Nüfus ve Kültürel Dinamikler Projesi üyeleri tarafından yirmi yılı aşkın bir süredir incelenmektedir.
“Araştırmamız mevsimsel tropik bölgelerde insanlar ve çevreleri arasındaki ilişkiyi inceliyor. Bu tarih öncesi toplulukların sosyal yapısının araştırılması ve bu bölgedeki diğer Neolitik öncesi, Neolitik ve Neolitik sonrası gruplarla olan bağlantılarının açıklanması da araştırmanın önemli bir yönünü oluşturuyor” diyor.
Log Coffin ile ilişkili toplulukların genetik profilini ve farklı mağaralara gömülen bireylerin birbirleriyle olan bağlantılarını anlamak amacıyla Almanya ve Tayland’dan disiplinler arası bir araştırmacı ekibi, beş Log Coffin alanından 33 antik bireyin DNA’sını analiz etti. Eski bireylerden elde edilen genomlar, Güneydoğu Asya’daki tarih öncesi bir topluluğun yapısının ilk kez ayrıntılı olarak incelenmesine olanak sağlıyor. Makale Nature Communications dergisinde yayımlandı.
Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstitüsü Arkeogenetik Bölümü’nde araştırmacı olan ilk yazar Selina Carlhoff, “Bu proje, antik DNA’nın geçmiş toplulukları, onların günlük yaşamlarını ve bölgeler arası bağlantılarını anlamamıza nasıl katkıda bulunabileceğini gösteriyor” diyor.
Neolitik dönem sonrası Güneydoğu Asya anakarasında karmaşık genetik manzara
Tropikal bölgelerdeki DNA koruma koşulları zorludur ve Güneydoğu Asya’daki eski nüfus genetiği çalışmalarını sınırlamaktadır. Çalışmaların çoğu tek bireylerle ya da bir ülkeyi ve dönemi temsil eden küçük gruplarla sınırlıdır ve yalnızca güney Çin’deki Yangtze Nehri vadisinden gelen çiftçilerin Neolitik öncesi dönemde yerel Hòabìnhian avcı-toplayıcı-ilişkili gen havuzuyla genetik karışımı gibi geniş kalıpları tanımlamaktadır.
Bu çalışma, Log Coffin ile ilişkili bireylerde çiftçilerle ilişkili iki ayrı soy tanımlamaktadır: Bunlardan biri Yangtze Nehri Vadisi, diğeri ise Çin’deki Sarı Nehir Vadisi ile bağlantılıdır.
Myanmar, Laos ve Vietnam’dan daha önce yayınlanmış bireyler de Sarı Nehir ile ilişkili soyu taşırken, kuzeydoğu Tayland’daki Ban Chiang’dan Bronz ve Demir Çağı bireylerinde bu soy bulunmamaktadır. Bu genetik farklılıklar, iki bölge arasındaki morg uygulamaları ve beslenme biçimi gibi kültürel farklılıkları yansıtmakta ve Neolitik dönemde ayrı etki alanlarına ve ayrı ilk göç yollarıyla bağlantılara işaret etmektedir.
“Sonuçlarımız, Neolitik dönem sonrası Güneydoğu Asya anakarasında karmaşık bir genetik manzaranın ortaya çıkmasına katkıda bulunmaktadır; ancak bu çalışma, Tayland’ın kuzeybatı dağlık bölgelerindeki kireçtaşı mağaralarından alınan örneklerden başarılı genetik sonuçlar sunmaktadır. Ovalık bölgelerdeki açık hava arkeolojik alanlarından alınan örneklerle ilgili gelecekteki çalışmalar umut verici görünmektedir. Eğer mümkün olursa, bu çalışmalar Güneydoğu Asya anakarasının genetik tarihine ilişkin ek bilgiler sağlayabilir” diyor çalışmanın tasarlanmasında yer alan Tayland Naresuan Üniversitesi’nden bilim insanı Wibhu Kutanan.
Log Coffin ile ilişkili grupların cinsiyete özgü demografik geçmişlerini ortaya çıkarabilecek tek ebeveynli belirteçlerin ayrıntılı analizleri önümüzdeki bir çalışmada sunulacaktır. Yerel akademisyenlerle işbirliği içinde yapılacak daha ileri arkeogenetik çalışmaların yanı sıra yeni karışım modelleme ve tarihleme teknikleri, gelişen örüntüleri daha iyi aydınlatacak ve arkeolojik bulgular ve hipotezlerle doğrudan bağlantı kurulmasını sağlayacaktır.
Güneydoğu Asya arkeolojisinde topluluk düzeyinde ilk analiz
Çalışma, yerel ölçekte, Güneydoğu Asya arkeolojisinde topluluk düzeyinde ilk analizi sağlamıştır. Bireyler arasındaki ilişkileri araştırmak için yazarlar, ortak bir atadan miras kaldıkları için iki bireyde aynı olan genetik bölgeleri kullandılar.
IBD (identical-by-descent) olarak adlandırılan blokların analizi, bir alan içindeki ve bölgeler arasındaki karmaşık biyolojik akrabalık modellerinin izlenmesine yardımcı oluyor ve şimdiye kadar Güneydoğu Asya’daki arkeogenetik çalışmalarda uygulanmamıştı.
Çalışmada, aynı mağara sistemine gömülmüş ebeveynler ve çocuklar ya da büyükanne ve büyükbabalar ve torunlar gibi yakın genetik akrabalar tespit edildi. Yakın akraba bireylerden oluşan bu küme, alanda gömülü diğer tüm bireylere daha uzaktan bağlıydı.
Bu durum, genetik akrabalık göz önünde bulundurularak gömü yerinin seçildiğini düşündürse de, Log Coffin alanları arasındaki daha uzak genetik ilişkiler, düşük akrabalık seviyesinin yanı sıra yüksek mitokondriyal ve düşük genom çapında çeşitlilik, Log Coffin ile ilişkili grupların oldukça büyük olduğunu ve farklı nehir vadileri boyunca sürekli olarak birbirleriyle bağlantılı olduğunu göstermektedir.
“Ahşap tabutlar Güneydoğu Asya’daki diğer arkeolojik kültürlerde de kullanıldığı için bu sonuç oldukça önemlidir. Akrabalık modellerini ve bölgeler arası genetik bağlantıları karşılaştırmak, Güneydoğu Asya ve diğer bölgelerdeki kültürel dinamikleri ve nüfus etkileşimlerini potansiyel olarak açıklayabilecek büyüleyici bir işbirliği projesi olacaktır” diyor Shoocongdej.
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: Log Coffin Sırları: Tayland’ın Tarih Öncesi Topluluğu DNA’da Açığa Çıkıyor
Log Coffin Sırları: Tayland’ın Tarih Öncesi Topluluğu DNA’da Açığa Çıkıyor