Gazete, dukalığın son 10 yılda 60 milyon pound topladığını ve bunun yalnızca küçük bir kısmını hayır kurumlarına bağışladığını yazdı.
Feodal sistemden gelen gelir
Lancaster Dukalığı, İngiltere’nin kuzeybatısında binlerce hektar arazi ve emlak işleten, Kral 3. Charles’ın özel mülkü olan bir kurumdur. Dukalık, feodal devirlere kadar uzanan eski bir sistem kapsamında, vasiyeti ya da bilinen bir yakını olmadan ölen şahıslara ilişkin finansal varlıkları toplama hakkına sahiptir. Bu varlıklar Bona Vacantia olarak isimlendirilir ve dukalığın gelirini oluşturur. Dukalık, Bona Vacantia gelirlerinin masraflar düşüldükten sonra hayır kurumlarına bağışlandığını tez eder.
Gizli siyaset ve mülk iyileştirmeleri
Ancak The Guardian gazetesi, dukalığın iç evraklarına ulaştığını ve bunların Bona Vacantia gelirlerinin gizlice Kral’a ilişkin olan ve kar hedefiyle kiralanan mülklerin yenilenmesini finanse etmek için nasıl kullanıldığını ortaya koyduğunu yazdı. Gazeteye nazaran, 2020’de sızdırılan bir dukalık iç siyaseti, hükümdarın malikanesindeki yetkililere, Bona Vacantia fonlarını kar getiren portföyünün geniş bir yelpazesinde kullanma lisansı verdi. Kod ismi SA9 olan siyaset, paranın bu formda harcanmasının hükümdarın ferdî geliri olan özel cüzdana yarar sağlayabileceğini kabul etti.
Gazete, fonların kullanımına uygun olarak tanımlanan mülkler ortasında kent meskenleri, tatil konutları, kırsal konutlar, ziraî binalar, eski bir akaryakıt istasyonu ve Yorkshire’da sülün ve keklik atışlarını kolaylaştırmak için kullanılan ahırlar yer aldığını yazdı. İyileştirmeler ortasında yeni çatılar, çift camlı pencereler, kazan kurulumları ve kapı ve lentoların değiştirilmesi yer alıyordu. Bir dokümanda, Yorkshire’daki eski bir çiftlik konutunun yenilenerek üst seviye bir konuta dönüştürülmesine yardımcı olunduğundan bahsedildi. Bir öbür uygunlaştırma ise bir çiftlik binasının ticari ofislere dönüştürülmesine yardımcı oldu.
Türkiye’de yürürlüğe giren ‘Tapuya el koyma’ maddesine ne çok benziyor
Kentsel dönüşüm yasası Meclis’ten geçti: Mahalleleriniz rezerv alan ilan edilebilir
TBMM Genel Kurulu’nda, kentsel dönüşüme yönelik düzenlemeler içeren kanun teklifi kabul edildi. Teklif, yerleşim yerlerinde yer alan parsellerin de rezerv yapı alanı olarak belirlenebilmesine imkan tanıyor. Bu da, kent merkezlerinde üzerinde yapı bulunan alanlar, özel mülkiyetler, parklar ve askeri alanlar da dahil olmak üzere, rastgele bir alanın boşaltılıp yerine sarsıntıya güçlü binalar yapılabilmesi manasına geliyor.
Rezerv yapı alanı nedir?
Rezerv yapı alanı, Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’da tanımlanan bir kavram. Mevcut uygulamada, bir yerin rezerv alanı olabilmesi için üzerinde yapı olmaması ve meskûn mahal dışında yer alması gerekiyordu. Lakin yeni maddeyle birlikte, meskûn mahal kuralı kaldırıldı. Böylelikle, yerleşim yerlerinde yer alan parsellerin de rezerv yapı alanı olarak belirlenmesi mümkün hale geldi.
Rezerv yapı alanı ilan edilen yerlerde ne olacak?
Yeni yasaya nazaran, rezerv yapı alanı ilan edilen yerlerde oturanlar, 90 gün içinde konutlarını boşaltmak zorunda. Aksi takdirde, kolluk kuvvetleri ile kapıları açılarak müdahale edilecek. Bu durum, Uygar Kanun’da tapu ve mülkiyet dokunulmazlığına karşıt olduğu için eleştiriliyor. Rezerv yapı alanı ilan edilen yerlerde oturanlar, Toplu Konut İdaresi’nin gösterdiği bölgelere yönlendirilecek. Bu da, oturdukları mahalle ve etraftan koparılmaları manasına geliyor.
Yasa kimleri etkileyecek?
Yeni kanunla birlikte, kentsel dönüşüm uygulamalarının hızlanması ve yaygınlaşması bekleniyor. Bu da, kent merkezlerinde yaşayan milyonlarca insanı etkileyecek. Bilhassa, iktidarın kendisinden olmayan belediyelere ilişkin açık alanlara müdahale etmesinin çok daha kolay olacağı tabir ediliyor. Mimarlar Odası İstanbul Şube Lideri Esin Köymen, yasanın kent yerlerini yeni bir sınıf çatışmasının yeri haline getirmeye çalıştığını söylüyor. Köymen, yasanın, kentlerin rant ve spekülasyon odaklı dönüşümüne hizmet edeceğini, kentlilerin hak ve taleplerini yok sayacağını, kentlerin kültürel ve tarihi mirasını tahrip edeceğini ve kentlerin ekolojik istikrarını bozacağını vurguluyor.