Bitirme tezi, uzun bir çalışma süresinde edinilen bilgileri, deneyimleri içereceği için iyi düzenlenmiş bir kitap, konu ile ilgilenen kişiler için yararlı bir kaynak olacaktır. Bu sebeple tez kitabının içeriğinin hazırlanmasında bazı kurallara dikkat edilmelidir.
1.1. Bitirme Tezinin Başlığı Nasıl Olmalıdır?
Bitirme tezinin başlığı, kitabı okuyacak kişilere tez hakkında fikir verecek şekilde belirlenmelidir. Başlık ne çok kısa ne de ilgiyi dağıtacak kadar uzun olmalıdır. Örneğin “İnsan Yüzü Tanıma”, yüz tanıma konusunda birden fazla yöntem olduğu için, tez çalışması hakkında yeterli fikir veremeyen genel bir başlıktır. “İnsan Yüzünün Geometrik Özelliklerini Değerlendirerek Yüz TanımaKonusunda Bir Uygulama” gereksiz kelimeler içerdiği için karmaşık bir başlıktır. “Geometrik Özelliklerine Göre Yüz Tanıma” konuyu tanıtmak için yeterli ve anlaşılır bir başlıktır.
1.2. Önsöz Nasıl Yazılmalıdır?
Önsöz, uzun bir çalışmayı tamamlayan kişinin tezinin teknik ve bilimsel içeriğinden bağımsız olarak görüşlerini yazdığı bölümdür. Ayrıca bu bölümde, tez çalışması sırasında bilgi, kaynak v.b. yardımı alınan kişi ve kuruluşlara teşekkür edilmelidir. Bu bölümde, çalışmasını tamamlayan kişi kendisine destek olan, yardım eden ailesine ve arkadaşlarına da teşekkür edebilir.
1.3. Özet Nasıl Yazılmalıdır?
Bir bitirme tezinin en çok okunan bölümleri özet, giriş ve sonuç bölümleridir. Konu hakkında sadece genel bilgi edinmek isteyen kişiler çoğunlukla bu üç bölümü okumakla yetinirler. Bunun için tezin konusu ve elde edilen önemli sonuçlar özet, giriş ve sonuç bölümlerinde tekrar tekrar yazılmalıdır.
Özetin amacı, okuyucunun tez konusu hakkında genel bir fikir sahibi olmasını sağlamaktır. Özetin ilk paragrafında tez konusu tanıtılmalıdır. Diğer paragraflarda çalışmanın kapsamı ve amaçları adım adım anlatılmalı, kullanılan yöntemler kısaca tanıtılmalı ve ana sonuçlar verilmelidir.
Özet, tamamlanmış bir çalışmayı anlattığı için geniş geçmiş zaman kullanılmalıdır. Anlatım, “yapılmıştır, tamamlanmıştır” gibi edilgen yapıda olmalıdır.
1.4. Tez Metni Nasıl Yazılmalıdır?
Okuyucunun tez kitabını rahat takip edebilmesini ve ilgilendiği bilgilere kolayca ulaşabilmesini sağlamak için tez metni ana bölümlere ayrılarak yazılmalıdır. Her tez metninin ilk bölümü giriş, son bölümü ise sonuç bölümü olmalıdır.
1.4.1. Giriş Bölümü Nasıl Yazılmalıdır?
Girişbölümü, okuyucunun konuyla ilgili başka yayınları okumaya gerek duymadan tezi anlayıp değerlendirebilmesini sağlamak için yeterli temel bilgileri içermeli, çalışmanın yapılmasının gereğini ve amacını da kısaca anlatmalıdır. Bu konunun seçiliş sebebi ve konunun neden önemli olduğu, giriş bölümünde iyi bir şekilde vurgulanmalıdır.
Giriş bölümünün yapısı şöyle olmalıdır:
Tez konusunun tanımı bir kez daha yapılmalıdır.
Tez çalışmasının anlaşılabilmesi için bilinmesi gereken ön bilgiler varsa anlatılmalıdır.
Aynı konuda, daha önce yapılmış çalışmalar varsa anlatılmalı ve değerlendirilmesi yapılmalıdır.
Çalışmada kullanılan yöntemler ve bu yöntemlerin seçiliş sebebi açıklanmalıdır.
Okuyucunun hangi bölümleri okuyacağına karar vermesini kolaylaştırmak için tez kitabının sonraki bölümleri kısaca tanıtılmalıdır.
1.4.2. Diğer Bölümler Nasıl Yazılmalıdır?
Tez kitabının girişten sonraki bölümlerinde girişte ana hatlarıyla tanıtılan tez çalışması, ayrıntılı olarak anlatılmalıdır. Bu bölümler, tez hakkında ayrıntılı bilgi sahibi olmak veya aynı konuda çalışma yapmak isteyen kişilere yönelik olacağı için yapılan tez çalışması, önemli bilgileri atlamadan adım adım anlatılmalıdır. Genellikle tez kitabını okuyanlar, her ana bölümün ilk paragrafını okuyarak o bölüm hakkında fikir sahibi olmaya çalışırlar. Bunun için her ana bölümün ilk paragrafı o bölümü ana hatlarıyla tanıtmalıdır.
Tez çalışmasının daha rahat değerlendirilmesi ve anlaşılabilmesi için anlatım, şekil ve tablolarla kuvvetlendirilmelidir. Tez çalışması deneysel bir çalışma ise yapılan deneylerden elde edilen sonuçlar tablolar halinde verilerek, sonuçların değerlendirilmesi kolaylaştırılmalıdır. Deneysel olmayan tez çalışmalarında da özel durumlar haricinde mutlaka bir “Uygulama“ bölümü olmalıdır. Bu bölümde, gerçekleştirilen sistemin nasıl uygulandığı ve uygulama aşamasında elde edilen sonuçlar anlatılmalıdır. Uygulama bölümünde, veri sayısının genelleme yapılabilecek kadar çok olmasına dikkat edilmelidir.
1.4.3. Sonuç Bölümü nasıl Yazılmalıdır?
Sonuçbölümü, gerçekleştirilen tezden elde edilen sonuçların değerlendirildiği bölümdür. Bu bölümün yapısı şöyle olmalıdır:
Tez konusu tanımlanmalı ve kullanılan yöntemler özetlenmelidir.
Deneysel çalışmalarda, farklı deney sonuçlarının değerlendirilmesinden elde edilen ana sonuçlar anlatılmalı mümkünse bu sonuçlara göre genellemeler yapılmalıdır.
Bu konuda çalışmak isteyenlere yol göstermek için yapılan tez çalışmasında başlangıçta belirlenen hedefe ne kadar ulaşıldığı, çalışmanın üstün ve eksik yönleri anlatılmalı ve ileriye yönelik çalışmalar için, varsa öneriler belirtilmelidir.
Bitirme tezi/projesi kitabının dış kapağı beyaz karton cilt olmalıdır.
Dış Kapakta aşağıdaki bilgiler bulunmalıdır.
Yıldız Teknik Üniversitesi Elektrik Elektronik Fakültesi
Bölüm adı
Tezin türü
Bilgisayar Mühendisliği Bölümünde Bitirme Projesi
Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği ve Elektrik Mühendisliği Bölüm’lerinde Bitirme Tezi veya Bitirme Projesi
Tezin adı
Tez danışmanının ünvanı, adı, soyadı
Tezi yapan öğrencilerin numarası, adı, soyadı
İstanbul, yıl
Bu bilgilerin sayfa düzeni Ek 1’deki gibi olmalıdır.
2.2. İç Kapak Sayfası
İç kapak sayfasının içeriği ve düzeni dış kapak sayfasının aynısıdır.
2.3. Ön Sayfalar
İçindekiler
İÇİNDEKİLER başlığı altında, ön sayfaların, tez metninin bölüm ve altbölümlerinin ve son sayfaların başlıkları ve sayfa numaraları verilmelidir. İçindekiler’in düzeni Ek 2’deki gibi olmalıdır.
Sembol Listesi
Gerekli görülüyorsa, kullanılan sembollerin listesi alfabetik sıra ile SEMBOL LİSTESİ başlığı altında verilmelidir (Ek 3).
Kısaltma Listesi
Gerekli görülüyorsa, kullanılan kısaltmaların listesi alfabetik sıra ile KISALTMA LİSTESİ başlığı altında verilmelidir (Ek 4).
Şekil Listesi
Gerekli görülüyorsa, tez kitabında yer alan şekillere ait bilgiler, ŞEKİL LİSTESİ başlığı altında verilmelidir (Ek 5).
Tablo Listesi
Gerekli görülüyorsa, tez kitabında yer alan tablolara ait bilgiler, TABLO LİSTESİ başlığı altında verilmelidir (Ek 6).
Önsöz
Önsözde tez çalışması ile ilgili gerekli görülen ön açıklamalar ve teşekkür bulunmalıdır.
Özet
Özet başlığı altında tez çalışmasının tanımı, amaçları ve elde edilen sonuçlar anlatılmalıdır.
Abstract
Türkçe özetin İngilizce’sidir.
2.4. Tez Metni
Tez metni
Giriş
Ana Metin
Sonuçlar
bölümlerinden oluşur. Bu bölümlerin yazılmasında dikkat edilmesi gereken kurallar 1. ve 3. bölümlerde anlatılmaktadır.
2.5. Son Sayfalar
Kaynaklar
Tez metninde atıf yapılan kaynaklar tezde ortaya çıkış sırasına göre numaralandırılarak KAYNAKLAR başlığı altında verilmelidir (Ek 7).
Ekler
Tez metni içinde yer alması gerekli olmayan tablo, fotoğraf, plan, akış diagramı, bilgisayar programı v.b. bilgiler
EKLER bölümünde verilmelidir.
Özgeçmiş
Tezi hazırlayan kişilerin eğitim, öğretim, staj yaptığı yerler, varsa daha önce yaptığı projelere ait bilgiler kronolojik sırayla verilmelidir (Ek 8).
3. BİTİRME TEZİ/PROJESİ KİTABININ YAZIMINDA UYULMASI GEREKEN KURALLAR
Bitirme tezi/projesi kitabının yazımında aşağıdaki kurallara uyulmalıdır.
3.1. Genel Kurallar
Tez kitabı rahat anlaşılır, yazım kurallarına uygun ve basit bir dille yazılmalıdır.
Tez kitabı tamamlanmış bir çalışmayı anlattığı için geniş geçmiş zaman kullanılmalıdır. Tez çalışması edilgen bir yapıda (yapılmıştır, kullanılmıştır gibi) anlatılmalıdır. Genel bilgiler ise geniş zaman kullanılarak (yapılır, eklenir gibi) verilmelidir.
3.2. Sayfa Düzeni
Tez yazımında A4(210 x 297 mm) standardında beyaz kağıt kullanılmalıdır.
Kağıdın bir yüzü kullanılmalıdır.
Tez yazımında “Times New Roman Tur” karakter tipi kullanılmadır. Harf büyüklüğü 12 punto olmalıdır.
Sayfa kenar boşlukları soldan 3.5, sağdan 2.5, alttan ve üstten 3 cm olmalıdır.
Ön Sayfalar, İçindekiler ii ile başlamak üzere Romen Rakamları ile numarlandırılmalıdır ( iç kapak sayfası i kabul edilir, yazılmaz).
Sayfa numarası sayfanın üst kısmına, ortalanarak yazılmalıdır.
Satır ve paragraflar en sol kenardan başlamalıdır.
Satırlar sağdan ve soldan aynı hizada olmalıdırlar
Paragraflar arasında 1.5 satır aralığı boşluk bırakılmalıdır.
Ana bölümler yeni bir sayfadan başlamalıdır.
Başlıklardan sonra 1.5 satır aralığı boşluk bırakılmalıdır.
3.3. Bölüm Başlıkları
Tez metninin bölüm ve alt bölüm başlıkları (1., 1.1., 1.2.5. gibi) numaralandırılmalıdır.
Ön sayfalar ve son sayfalarda yer alan başlıklar ve birinci derece bölüm başlıkları büyük harflerle, 2. dereceden başlayarak diğer bölüm başlıkları ise kelimelerin ilk harfleri büyük, diğer harfleri küçük olarak yazılmalıdır.
Tüm bölüm başlıkları, sayfanın sol kenarından başlamalı ve koyu olmalıdır.
Bir bölüm başlığından hemen sonra bir alt bölüm başlığı başlamamalı, bölümleri tanıtmaya yönelik en az bir cümle yazılmalıdır.
3.4. Şekiller
Şekil numarası ve açıklaması şeklin altına ve şekilden sonra 1 satır boşluk bırakılarak yazılmalıdır.
Şekillere her ana bölümün numarası ile başlayan ve o bölümün kaçıncı şekli olduğunu gösterecek şekilde numara verilmelidir. Örneğin 3. bölümün 2. şekli “Şekil 3.2” olarak numaralandırılmalıdır.
Şeklin açıklaması, şekil numarasından sonra bir karakter boşluk bırakılarak, ilk sözcüğün ilk harfi büyük diğer harfler küçük olacak şekilde ve koyu yazılmalıdır.
Şekiller ve başlıkları metin içinde ortalanmalıdır.
Bir yayından aynen alınan şekillerde şekil başlığının sonunda kaynak referans gösterilmelidir.
Ek 5’de bu kurallara göre düzenlenmiş bir şekil görülmektedir.
3.5. Tablolar
Tablo numarası ve açıklaması tablonun üstüne yazılmalıdır. Açıklama ile tablo arasında 1 satır boşluk bırakılmalıdır.
Tablolara her ana bölümün numarası ile başlayan ve o bölümün kaçıncı tablosu olduğunu gösterecek şekilde numara verilmelidir. Örneğin 3. bölümün 2. tablosu “Tablo 3.2” olarak numaralandırılmalıdır.
Tablonun açıklaması, tablo numarasından sonra bir karakter boşluk bırakılarak, ilk sözcüğün ilk harfi büyük diğer harfler küçük olacak şekilde ve koyu yazılmalıdır.
Tablolar ve başlıkları metin içinde ortalanmalıdır.
Bir yayından aynen alınan tablolarda, tablo başlığının sonunda kaynak referans verilmelidir.
Ek 6’de bu kurallara göre düzenlenmiş bir tablo görülmektedir.
3.6. Eşitlikler ve Bağıntılar
Eşitlik ve bağıntıların yazımına sayfanın sol kenarından başlanmalıdır.
Eşitlik ve bağıntılara her ana bölümün numarası ile başlayan ve o bölümün kaçıncı eşitlik veya bağıntısı olduğunu gösteren bir numara verilmelidir. Bu numara parantez içinde satır sonuna yazılmalıdır. Örneğin 3. bölümde verilen 4. bağıntı (3.4) şeklinde belirtilmelidir.
Metin ile eşitlik veya bağıntı arasında 1 satırlık boşluk bırakılmalıdır.
Örnek:
(3.4)
3.7. Metin İçinde Değinmeler
Kaynaklara Değinme
Tez metni içinde kaynaklar, tez içerisinde ortaya çıkış sırasına göre numaralandırılarak referans gösterilir. Referans gösterilen kaynağa ait bilgiler, KAYNAKLAR bölümünde numara sırası ile verilir (Ek 7).
Örnek:
Belirgin şekilde gri seviyesi farkı olan iki bölge arasında kalan sınır çizgisi kenar (edge) olarak isimlendirilir1.
Şekil, Tablo, Eşitlik ve Bağıntılara Değinme
Tez metni içinde bir şekil, tablo, eşitlik veya bağıntıya numarası verilerek değinilir.
Örnek:
Select Out ve Select In sinyallerinde elektriksel bir kesinti oluşmaması için kullanılabilecek devrenin yapısı Şekil 3.4’de görüldüğü gibidir.
Paralel kanalda tanımlı komutlar ve bu komutların iç yapıları Tablo 3.2’de görüldüğü gibidir.
Tez metninde atıf yapılan kaynaklar tez kitabında ortaya çıkış sırasına göre numaralandırılarak parantez içinde belirtilmelidir.
Kaynakların yazımında aşağıdaki kurallara dikkat edilmelidir.
İkiden fazla yazarlarda ilk iki isim alınıp, diğer isimler için Türkçe yayınlarda “v.d.”, İngilizce yayınlarda “et.al.” eklenmelidir.
Kaynak bir makale ise, yazarın soyadı, adının baş harfi, parantez içinde yılı, çift tırnak arasında makalenin tam başlığı, derginin adı(veya uluslararası kısaltmaları), cilt numarası, sayı numarası, başlangıç ve bitiş sayfa numaraları yazılmalıdır.
Kaynak sempozyumdan alınmış bir bildiri ise, yazarın soyadı, adının baş harfi, parantez içinde yılı, bildirinin adı, sempozyumun adı, yapıldığı yer, başlangıç ve bitiş sayfa numaraları yazılmalıdır.
Kaynak bir kitap ise, yazarın soyadı, adının baş harfi, parantez içinde yılı, kitabın adı, yayın evi yazılmalıdır.
Kaynak basılmış bir tez ise, yazarın soyadı, adının baş harfi, parantez içinde yılı, tezin adı, tezin türü, tezin sunulduğu kuruluş yazılmalıdır.