... konulu sunumlar: "SINAV KAYGISINI GİDERMEDE AİLENİN ROLÜ Kaygı Nedir? Herhangi bir stresli durumda yaşanan doğal bir duygudur ve yaşamın doğal bir parçasıdır."— Sunum transkripti:
1
2
SINAV KAYGISINI GİDERMEDE AİLENİN ROLÜ
3
Kaygı Nedir? Herhangi bir stresli durumda yaşanan doğal bir duygudur ve yaşamın doğal bir parçasıdır.
4
Ancak yaşanan kaygı çok yoğun ise, Kişinin, enerjisini verimli bir biçimde kullanması, D ikkatini ve gücünü yapacağı işe yönlendirmesi engellenir. Kişi potansiyelini tümüyle kullanamaz ve istenen performansa erişemez.
5
Sınav kaygısı duyan öğrencilerin düşünceleri şöyle olur: •Acaba sınavı kazanabilecek miyim? •Annem babam bütün ümitlerini bana bağladılar, sınavı kazanamazsam onların yüzüne nasıl bakarım? •Kafamı toplayamıyorum; okuduklarımı bir türlü anlayamıyorum, galiba sınavı kazanamayacağım, ne olacak benim hâlim? •Daha hazır değilim, vakit de çok kısaldı, sınavı düşündükçe ruhum daralıyor, içim sıkılıyor, ne yapabilirim ki?
6
KAYGI ALANLARI Sınavlara hazırlıkla ilgili kaygı. Öğrenciler sınavlara hazırlık sürecinde : Yeteri kadar hazırlanabiliyor muyum? Yaptıklarım yeterli mi? Eksikliklerimi nasıl giderebilirim? Acaba hazırlanma yöntemim doğru mu? gibi düşüncelere kendilerini aşırı derecede kaptırmaları ve bu düşünceleri saplantı hâline getirmeleri kaygıya neden olmaktadır.
7
Sınav sonucuyla ilgili kaygı. Öğrenci sınavdan önce: Acaba kazanabilecek miyim? Acaba kazanabilecek yeteneğe sahip miyim? İstediğim okulu kazanabilecek miyim? Kazanamazsam ne olur? Kazanamazsam,anneme babama ne derim? Kazanamazsam arkadaşlarımın yüzüne nasıl bakarım? Kazanamazsam arkadaşlarım, ailem, akrabalarım, öğretmenlerim hakkımda ne düşünür?
8
KAYGININ NEDENLERİ Ailelerin Yaklaşımları Eğer aile, çocuğa karşı aşırı korumacı bir yaklaşım tarzı sergiliyorsa; her şeyi onun adına onun için düşünüp, her şeye onun yerine karar veriyorsa, çocuğun kendine güveni gelişmeyebilir. Yaşamı boyunca aile ortamında: "Sen yapamazsın. Sen beceriksizsin. Sen küçüksün. Sen sus. Küçükler dinler, büyükler daha iyi bilir, sen kendi işine bak. Dokunma, kıracaksın. Elleme, mahvedeceksin...’ benzeri sözlerin ve yaklaşımların muhatabı olan çocuk, kendine güveni olmayan bir kişilikte yetişecektir.
9
Beklentiler "Bunu mutlaka başarmalısın. Başarılı olacağını biliyoruz. Bizi mahcup etme. Kazanman gerekir. Kazanacağını biliyoruz." şeklindeki yaklaşımlar, çok sık tekrarlanırsa, öğrenci kendini bir kuşatılmışlık altında hissedecek; ‘Ya başaramazsam?" düşünceleri devreye girebilecektir.
10
Olumsuz Düşünceler Çalışma sürecinde bir zorlukla veya başarısızlıkla karşılaştıklarında: "Ben bunu başaramam. Zaten okuduklarımdan da hiç bir şey anlamıyorum. Geri zekâlı mıyım ne? Yanlışım çok çıkıyor. Bıktım usandım. Ne zaman her şey istediğim gibi gidecek?" benzeri olumsuz düşünceler …
11
Yaşanmış Başarısızlıklar Herhangi bir sınav başarısızlığı, okul derslerinde bütünlemeye kalması, düşük notlar alması gibi yaşanan durumlar kaygıya neden olabilir. "Ya aynısı olursa, ya yine benzer bir durumla karşılaşırsam?" gibi düşüncelere kendisini kaptırır. Kaygının daha pek çok sebebi olabilir. Plansızlık, çalışma metotlarını bilmemek, kendine güvensizlik, arkadaş çevresinin olumsuz telkinleri, öğrencinin önünde başarılı bir örnek olmaması, aile ve çevrenin bilinçsizliği bunların arasında sayılabilir. Önemli olan kaygı yaşayan öğrencinin bu kaygısının nedeninin ne olduğunun tespit edilmesidir. Ondan sonraki aşama ise bu nedenlerin ortadan kaldırılmasıdır. ‘Hiç kimse başarı merdivenlerine elleri cebinde tırmanmamıştır.’
12
Araştırmalar baskıcı ve otoriter tutumlar ile başarı arasında olumsuz bir ilişkiyi ortaya çıkarmıştır. Baskıcı tavırlar, öğrencinin zihinsel ve duygusal enerjisini esas amaç olan eğitimden saptırmakta ve bu yaklaşımlara boyun eğme ya da karşı gelme şeklinde tavırlar geliştirmesine neden olmaktadır. KAYGININ GİDERİLMESİNDE AİLENİN ROLÜ
13
•"Sen bizim evlâdımızsın. Sana olan sevgimiz sınavla ilgili değil. Sınavı kazanamazsan da sen bizim evlâdımızsın ve seni yine de seveceğiz. Ama kazanman için de üzerimize düşeni yapacağız. Senin de elinden geleni yapacağına inanıyoruz. KAYGININ GİDERİLMESİNDE AİLENİN ROLÜ •Aile, çocuklarının sınavlara hazırlanması için gerekenleri ellerinden geldiğince yerine getirmeli, onlara maddi ve manevi koşulları hazırlamaya çalışmalıdır. •Aileler, çocuklarını kendileriyle ve kardeşleriyle de kıyaslamamalıdır. "Bak ablana, ağabeyine, o bizim yüzümüzü ağarttı. Biz senin gibiyken..."türü karşılaştırmalardan kaçınmalıdır. •Aile, çocuklarını başka ailelerin çocuklarıyla kıyaslamamalıdır. "Bak, falanın çocuğu nasıl çalışıyor. Sen niye onun gibi değilsin? Sen niye çalışmıyorsun? Senden ne köy olur, ne kasaba. Sen adam olmazsın. Bu kafayla sen zor kazanırsın!" gibi yaklaşımlar sergilememelidir. •Aileler, çocuklarının zekâlarını sınavla ölçme yanlışlığına düşmemelidir. "Sen akıllıysan bu sınavı kazanırsın. Kazanamazsan aklından şüphe ederiz." gibi yaklaşımlardan uzak durmalıdır.
14
KAYGININ GİDERİLMESİNDE AİLENİN ROLÜ •Aile:’Bizi mahçup etme mutlaka kazanmalısın.’ türü şartlandırmalardan uzak durmalıdır. ‘Çalış, olmazsa canın sağ olsun.’ diyebilmelidir. Kaygının artırılması öğrenme motivasyonunu yükseltmez, tam tersine beyinde öğrenmeyi sağlayan etkenleri ortadan kaldırır. •Aile çocuğun sorunlarını dinlemeli, çözüm yolu bulmaları için yardımcı olmalı ve konuşmasına fırsat vermelidir. •Gerek ev işlerinde gerekse dersle ilgili konularda olumsuz sözler söylememelidir. Bu yaklaşımlar çocuğun bilinçaltına yerleşir ve kendine olan güvenini sarsar. •Zaman zaman öğretmenleri ile görüşmeli, kendi üzerlerine düşenler varsa bunları yerine getirmelidir. •Aile, çocuğa sağladığı imkanları onun gözüne sokmamalıdır ‘Neyin eksik? Biz senin gibiyken...’ gibi sözler sarf etmemelidir.
15
KAYGININ GİDERİLMESİNDE AİLENİN ROLÜ •Aile, Sürekli ‘Çalış!’ demek yerine:’Ne yaptın, nasıl gidiyor, bizlerden bir isteğin var mı?’ tarzında bir yaklaşımı tercih etmelidir. •Aile, Çocuğun yaptıklarını yetersiz görmek yerine; yapılanları takdir etmeli, yapılması gerekenleri ise yeni hedefler olarak önüne koymalıdır. •Aile, başkalarının yanında çocuklarını eleştirmemelidir •Aile çocuğu eleştirirken yanlış davranışlarını eleştirmeli;asla ve asla toptancı bir yaklaşımla kişiliğini hedef alıcı eleştirilerde bulunmamalıdır. •Aile, çocuğunu iyi tanımalı ve kapasitesine göre beklentilere girmelidir. •Aile kendi sınav heyecanını çocuğa yansıtmamalıdır.
16
KAYGININ GİDERİLMESİNDE AİLENİN ROLÜ •Aile, çocuğa güvenmelidir ki, çocukta kendine güvensin •Aile, çocukla ilgili sorunları konuşarak çözmeli;asla şiddete başvurmamalıdır. •Aile, kendi işlerine ayırdığı vakit kadar çocuğa da zaman ayırmalı, ona önem vermelidir. •Ailede demokratik bir ortam olmalıdır. Çocuk, isteklerini çekinmeden ailesine aktarabilmelidir. •Çocuk sorumluluk duygusunu kazanmalıdır. Sonuçlarına katlanmak şartı ile kendi kararlarının kendisi vermelidir.
17
KAYGININ GİDERİLMESİNDE AİLENİN ROLÜ •‘Bir adama kırk gün deli dersen deli olur.’ Aileler çocuklarını nasıl görmek istiyorlarsa onlara öyle yaklaşmak zorundadırlar. •Aile, yaşantısı ile çocuğa örnek olmalıdır. •Aile, çocuğun yanlışlarını gündemde tutmak yerine doğrularını görmeli ve takdir etmelidir. •Aileler kendileri de, sınav sonucu ile ilgili kaygılar yaşayabilir. Bu da öğrenciye yansır. Bu durumda aile de bu tür kaygılardan kendisini kurtarmaya çalışmalıdır. •Ailesi ile sağlıklı bir ilişki ve iletişimi olan çocuk onun söylediklerine de değer verir.