Bipolar Bozukluk Nedir?
Bipolar bozukluk, manik veya hipomanik dönemler dahil olmak üzere aşırı ruh hali değişimleri ile
kendini gösteren ve genellikle depresyon dönemlerini içeren bozukluktur. Bipolar bozukluğu olan
bir ebeveyne veya kardeşe sahip olmak, yakınlarının bu semptomları geliştireceğini garanti etmese
de, bu tanı güçlü bir genetik bileşene sahiptir.
Bipolar bozukluk tedavi edilebilir bir durumdur. Bazı terapi yaklaşımları ve ilaç tedavisi
semptomları azaltarak yaşam kalitesini iyileştirebilir. Bununla birlikte, bipolar bozukluk tanısı
almak korkutucu ve kafa karıştırıcı gelebilmektedir. Ancak farklı sıkınıları anlamak, sizin için en iyi
tedavi yolunu belirlemenize yardımcı olacaktır.
Bu makale bipolar I ve bipolar II bozukluk arasındaki farkları ele almakta ve her biri için mevcut
tedavi seçeneklerini tartışmaktadır.
Bipolar I ve Bipolar II Bozukluğu
Bipolar I ve Bipolar II Bozukluk arasındaki bazı önemli farklılıklara bir göz atalım. Her biri
benzersiz semptomlara sahiptir. Bu belirtiler hakkında daha fazla ayrıntı bu makalede
açıklanmaktadır.
Bipolar I Bozukluğu
- En az bir tam manik epizod öyküsü içerir
- Genellikle depresif bir dönemle ilişkilendirilir
- Ruh hali bölümleri bağlamında psikotik özellikler içerebilir
Bipolar II Bozukluğu
- En az bir hipomanik dönem öyküsü içerir ve tam manik dönem öyküsü yoktur
- Her zaman bir depresif dönemle ilişkilendirilir
- Psikoz yoktur
Bipolar I Bozukluğu Nedir?
Ruhsal Bozuklukların Tanısal El Kitabı, beşinci baskıya (DSM-5) göre, bir kişinin bipolar I
bozukluk tanısı alabilmesi için en az bir manik dönem öyküsü olması gerekir.
Bir manik dönem, en az bir haftalık dönemden oluşur ve aşağıdakilerden üç veya daha fazlasını
karşılaşması gerekir;
- Şişirilmiş benlik saygısı veya büyüklenme
- Azalmış uyku ihtiyacı
- Normal veya baskılı konuşmadan daha konuşkan
- Yarış düşünceleri veya fikir uçuşmaları
- Artan dikkat dağınıklığı
- Ajite hareket veya artan hedefe yönelik aktivite
- Fiziksel olarak tehlikeli seçimler, dürtüsel satın alma veya güvenli olmayan cinsel davranışlar
dahil olmak üzere riskli faaliyetlerde bulunmak
Kişinin bu belirtilere sahip olması bozulmalara neden olarak güvenli olmayan davranış nedeniyle
hastaneye kaldırılmayı gerektirebilir. Bipolar I bozukluğu nedeniyle manik dönem yaşayan kişilerde
halüsinasyonlar veya sanrılar olabilir.
DSM'nin beşinci baskısı revizyonuna (DSM-5-TR) göre bipolar I tanısının konulabilmesi için
kişinin şizoaffektif bozuklukla daha iyi açıklanamayan en az bir manik dönem geçirmesi gerekir. Ayrıca manik dönem, şizofreni, şizofreniform bozukluk, sanrılı bozukluk veya diğer tanımlanmış veya tanımlanmamış şizofreni spektrumu ve diğer psikotik bozuklukların üzerine bindirilmemelidir.
Bipolar II Bozukluğu Nedir?
Bipolar II bozukluğu, bir majör depresif dönem ve en az bir hipomanik dönem ile ilişkilidir.
DSM-5'e göre, bir hipomanik dönem, dört gün veya daha uzun süren bir manik dönemin üç veya
daha fazla semptomundan oluşur.
Hipomanik dönem, süresi daha kısa olduğu için manik dönemden daha az şiddetlidir. Hipomanik
epizodlar sanrıları veya halüsinasyonları içermez.
Bipolar II tanısının konulabilmesi için kişinin hipomanik ve depresif dönemleri şizoaffektif
bozukluk ile daha iyi açıklanamaz. Ek olarak, epizodlar şizofreni, şizofreniform bozukluk, sanrılı
bozukluk ya da diğer tanımlanmış ya da tanımlanmamış şizofreni spektrumu ve diğer psikotik
bozuklukların üzerine bindirilmemelidir.
Hipomanik dönem genellikle daha az yoğundur ve manik dönemden daha az bozulmaya neden olur.
Bununla birlikte, hem bipolar I hem de bipolar II, işlevsellikte zorluklara neden olur. Her iki durum
da tedavi edilebilir ve kanıta dayalı müdahale seçeneklerine sahiptir.
Depresif Belirtiler ve Bipolar Bozukluk
Bipolar bozukluk tanısı olan çoğu kişi depresif belirtiler yaşasa da, kişi tam bir manik dönem
geçirmişse, bipolar I bozukluğunu teşhis etmek için majör depresif dönem öyküsü gerekli değildir.
‘’Ancak Bipolar II bozukluğu tanısı için en az bir depresif dönem öyküsü gerekir.’’
Bir majör depresif dönem, iki hafta veya daha uzun süren, depresif duygudurum veya ilgi kaybı
dahil olmak üzere beş veya daha fazla semptomdan oluşur:
- Günün çoğunda süren veya neredeyse günlük depresif ruh hali
- Faaliyetlere ilginin azalması veya olmaması
- Önemli kilo kaybı veya iştah azalması
- Uyumakta zorluk ya da uyku ihtiyacının artması
- Fiziksel huzursuzluk
- Neredeyse her gün meydana gelen yorgunluk veya düşük enerji
- Değersizlik veya suçluluk duyguları
- Konsantre olma zorluğu veya kararsızlık
- Ölüm düşünceleri veya intihar düşüncesi
‘’Eğer siz ya da çevrenizden herhangi biri İntihar düşüncelerine sahipse eğitimli bir danışmandan
destek ve yardım almak elzemdir. ‘’
Tedavi
Hem bipolar I hem de bipolar II bozukluğu, aşırı yüksek ve düşük seviyelerle kendini gösterir. Siz
ve bir profesyonel, benzersiz ihtiyaçlarınıza uyan bir tedavi planı oluşturmak için birlikte
çalışabilirsiniz.
Bipolar I ve Bipolar II bozukluk için öneriler arasında bazı farklılıklar olsa da, iki tanı için öneriler
benzerdir. Tedavi seçenekleri şunları içerir:
İlaç tedavisi: Bipolar I'in manik semptomları ve bipolar II'nin hipomanik semptomları, duygudurum
düzenleyiciler adı verilen bir ilaç sınıfıyla tedavi edilir. Seçici serotonin geri alım inhibitörleri
(SSRI'lar) gibi antidepresanların kullanımı, bipolar bireylerde hipomaniyi düzenleyeciğinden bunlar
stabil bir duygudurum dengeleyici dozu aldığında reçete edilir. Ayrıca psikotik belirtileri olan
bipolar I bozukluğu olanlar antipsikotik ilaç tedavisine ihtiyaç duyabilir. Bipolar bozukluğun farklı
semptomlarını tedavi etmek için bir doktorun birden fazla ilaç reçete etmesi çoğunlukla yaygındır.
Psikoterapi: Bireysel veya grup terapi hizmetleri, bipolar bozukluğu olan kişilerin duygudurum
belirtileriyle başa çıkma becerilerini öğrenmelerine, kişilerarası etkileşimlerini geliştirmelerine ve
bozuklukla ilgili deneyimlerini daha iyi anlamalarına yardımcı olabilir. Bipolar bozukluk için kanıta
dayalı terapi tedavileri arasında Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT; CBT) ve Kişilerarası ve Sosyal Ritim Terapisi bulunur.
Hastaneye yatış: Hem manik hem de depresif dönemler intihar düşüncesini veya davranışını tetikleyebilir. İntihar krizindeyken ilaçları stabilize etmek veya birini güvende tutmak için hastaneye yatış gereklilik gösterir. Bipolar bozukluk genellikle uzun süreli tedavi gerektirir. Duygudurum semptomları stabilize olduğunda bile, nüksetmeyi önlemek için devam eden tedavi şarttır. İlaç yönetimi, gelecekteki manik, hipomanik veya depresif dönem riskini azaltabilir. Ek olarak, terapi, danışan acil bir kriz geçirmediğinde çok daha verimlidir. Bireyin durumu stabil olduğunda verilen terapi hizmetleri, uzun süreli gelişim için önemlidir. Önleme, her iki bipolar bozukluk türü için önemli bir tedavi parçasıdır. Mani ataklarının beyindeki gri maddeye zarar verdiğine, beyin hücrelerini yok ettiğine ve temporal lob ve serebellumu (beynin hafıza ve koordinasyonla ilişkili bölümleri) etkilediğine dair kanıtlar vardır. Danışanların devam eden ilaç veya terapi ile ilgili endişelerini bir tedavi ekibine iletmeleri ve reçeteyi yazan doktorun gözetimi olmadan ilacı değiştirmemeleri ya da durdurmamaları önemlidir.
Siklotimik Bozukluk
Bipolar I ve bipolar II bozukluklarına ek olarak, siklotimik bozukluk hipomanik ve depresif belirtilerden oluşabilir. Halk dilinde, siklotimik bozukluk bazen "bipolar III bozukluk" olarak adlandırılır, ancak bipolar III resmi bir tanı değildir. Siklotimik bozukluk, bir hipomanik veya depresif dönem için tanı ölçütlerini karşılamayan, devam
eden hipomanik ve depresif belirtilerden oluşur. Siklotimik bozukluk tanısı için, bir kişi düşük ruh hali veya aktivitelere ilgi kaybı gibi bazı depresif belirtilere sahip olabilir, ancak belirtiler bir majör depresif epizod için tanı kriterlerini karşılamaz. Bipolar III'lü bir kişi, aynı zamanda, düşüncelerin hızla artması veya uyku ihtiyacının azalması gibi hipomanik semptomlar yaşar ancak tam bir hipomanik dönem yaşamazlar. Bunun nedeni, semptomların sayısının ölçütleri karşılamaması veya atakların süresinin bipolar I veya bipolar II bozukluk tanısı için çok kısa olması olabilir.
Bipolar Bozuklukla Başa Çıkma
Tipik olarak, bipolar bozukluğu olan bireyler yılda bir ile iki atak geçirirler, ancak “hızlı döngü” yaşayanlar on iki aylık bir süre içinde dört veya daha fazla atak geçirirler. Duygularınızla uyum içinde olmak ve semptomların artıp artmadığını anlamak bipolar bozuklukla yaşamanın önemli bir parçasıdır. Bir epizodun yaklaştığını fark etmek, stres seviyelerini yönetmek ve atakları tetikleyen şeyleri belirlemek ve bunlardan kaçınmak, semptomları yönetmeye ve istikrarı korumaya yardımcı olabilir. Semptomları yönetmek için güvendiğiniz profesyonellerden oluşan bir tedavi ekibine sahip olmak önemlidir. Belirtileriniz ve stres etkenleriniz hakkında açık ve dürüst iletişim sağlamak, tedavinin önemli bir parçasıdır. Bipolar I ve bipolar II bozukluğu olan kişilerin karşılaştığı birçok etiket vardır. Ancak bu etiketlemeler genellikle belirli bir konuda bilgi eksikliğinin sonucudur. Hem bipolar I hem de bipolar II yüksek oranda tedavi edilebilir rahatsızlıklardır. Bu bozuklukları olan kişiler etkili tedavi alabilir, stabilize edebilir ve tatmin edici yaşamlar sürdürebilir. Yazının orijinaline ‘’Verryvell Mind, What Is Bipolar Disorder?’’ başlığı ile ulaşabilirsiniz. Keyifli okumalar.