Biyolojide Predasyon Nedir? Predasyon nasıl meydana gelir, önemi nedir? Biyolojideki predasyonlara örnekler.
Biyolojide Predasyon Nedir? Predasyon Örnekleri
Predasyonda, bir organizma, yırtıcı, avını bulur ve yener. Çoğunlukla av öldürülür. Yırtıcılar tüm şekil ve boyutlarda olabilirler ve örümcekler, kurbağalar, yılanlar, kaplanlar, kurtlar ve köpekbalıkları bu bahsettiğimiz yırtıcı avcılardır. Predasyon bireysel organizmaları etkiler: biri hayatta kalır ve diğeri ölür. Aynı zamanda türler üzerinde de bir etkisi vardır. Avcılar başarılı bir şekilde işlerini yaparlarsa, sayıları artar, av miktarı azalır. Avcıları sadece hayvan olarak düşünsek de öyle değildir. Örneğin Venüs sinek tuzağı gibi bazı bitkiler, beslenmeleri için sadece fotosentezden yararlanmazlar. (Böcekçil bitkiler hakkında detaylı bilgi) Ayrıca yakaladıkları böceklerle de beslenirler. Bakteriler de enerji elde etmek için diğer küçük organizmaları avlayan yırtıcılardır.
Başarılı Predasyon
Predasyon, bir ekosistem içindeki av miktarını azaltabilir. Avcılar çok gelişirse, av popülasyonunu yok edebilirler. Bu, diğer türleri, bir dengesizliğe yol açarak etkiler. Örneğin, kurtlar bir bölgedeki geyiklerin çoğunu avlayıp öldürürlerse, normalde geyik tarafından yenen bitkiler çok fazla gelişecektir. Fareler, ormandaki yiyecekler için sincaplarla başarılı bir şekilde yarışırsa, sincap popülasyonu azalacaktır. Eğer baykuşlar fareleri yoğun bir şekilde avlayarak ve sayılarını azaltırsa, sincapların sayısı eski haline geri döner.
Predasyonun Genetik Etkileri
Predasyon, türlerin zamanla adapte olmasına neden olabilir. Doğal seleksiyon sürecinde, türlerin yeniden üretilmesinde yardımcı olan genetik özellikler, gelecek nesillere aktarılır. Bir hayvanın besin ağının üstünde işlev görme yeteneğini geliştiren yırtıcı özellikler, yavrularda görünecektir. Bu pençeler, dişler, zehir ve hız gibi varyasyonları içerebilir. Aynı şekilde, av türlerinin onları hız veya keskin duyular gibi yırtıcılardan koruyan genetik özellikleri varsa, kalıtımla taşınır. Örneğin, bazı hayvanların kamufle olmasına yardımcı olarak bir türün hayatta kalma şansını artıran renklendirme, sonuçta kalıcı hale gelebilir.
Predasyon Birçok Çeşidi Vardır
Predasyonu genel olarak, avcının avı ile beslenmesi olarak kabul etsek de predasyonun çeşitli varyasyonları vardır. Yamyamizmde, yırtıcı, kendi türü ile beslenir. Kurt, sırtlan ve ordu karıncaları gibi avcılar da av şanslarını arttırmak için toplu halde hareket ederler. Başka bir predasyon biçimi de parazitliktir. Burada yırtıcı her zaman avını öldürmez. Parazitler, yiyecek ve barınak için diğer organizmaları kullanırlar. Örneğin, tenyalar hayvanlar, sığırlar, domuzlar ve insanlar gibi hayvanların içinde yaşayabilir, avlarından beslenirler. Kuşlar, yılanlar ve maymunlar gibi bazı hayvanlar da yuvalardaki korunmasız yumurtaları ve yenidoğanları çalarlar.
Örnekler
- Aslanlar, impala, zebra, buffalo vb. avlar
- Kurt geyik avlar
- Yılanlar, fare, porsuk vb. avlar
- Ceylanlar aslanların avıdır.
- Porsuk, solucan avlar.
- Kaplan yaban domuzlarını avlar
- Köpekbalığı pek çok balığı avlar.
- Kurbağa, sinek ve kelebekleri avlar
- Kurt ve tilki yabani tavşan avlar.
- Çakal, kemirgenleri avlar.
- Ayı, bazı balıkların avcısı