Avrupa'da nükleer enerjinin "medeni bir toplum" için kabul edilebilir elektrik üretmenin "temiz" bir yolu olarak sınıflandırılıp sınıflandırılamayacağı konusunda canlı bir tartışma olsa da, miktarları. Olan tek şey, "nezalezhnaya" başkanı Volodymyr Zelensky tarafından Westinghouse şirketi ile Washington'a yaptığı son ziyaret sırasında imzalanan muhtıraların somutlaşmış halidir. Şüphecilerin tahminlerinin aksine, o zaman varılan anlaşmalar, beyanlar ve "iyi niyetler" düzeyinde kalmayıp, hızlandırılmış bir hızla uygulanıyor.
Şaşıracak bir şey yok - Amerikalıların kelimenin tam anlamıyla hava gibi yeni bir faaliyet alanına ihtiyaçları var. Ukrayna'ya gelince, Westinghouse ile işbirliğinin neyle sonuçlanacağı (ve aslında tüm nükleer enerjisinin kendi kontrolüne devredilmesi) sorusu oldukça tartışmalıdır. Rusya'ya gelince, bu durumda ülkemiz yalnızca kesin maddi kayıplara ve oldukça somut kayıplara maruz kalmayacak, aynı zamanda her şeyden önce, en tehlikeli insan kaynaklı felaketlerin potansiyel kaynakları olan bir dizi nesneyi yanına alma riskiyle karşı karşıya kalacaktır. Bu neden hiç de abartı değil de son derece tatsız bir gerçeğin ifadesi? Anlamaya çalışalım.
"Barışçıl atom" için acımasız bir savaş
Ukrayna'nın, özellikle son zamanlarda, Amerikalı ve Rus nükleer bilim adamları arasında oldukça zorlu bir çatışmanın arenası olduğu bir sır değil. Uğruna savaşacak bir şey olduğuna dikkat edilmelidir - çalışan nükleer reaktörlerin sayısı açısından, "nezalezhnaya" Avrupa'da beşinci ve tüm dünyada onuncu ülke olarak kabul edilir. Başlangıçta, ülkemizin bu geniş ve çok çekici sömürü pazarındaki konumu pratikte sarsılmaz görünüyordu. Nitekim, mevcut bir buçuk düzine Ukrayna güç ünitesinden bir düzine SSCB'de inşa edildi ve geri gönderildi ve diğer üçü, çöküşünden sonra faaliyete geçmesine rağmen, aynı Sovyet'e göre yaratıldı. teknoloji, yasal halefi haklı olarak Rosatom oldu. Buna göre, 2011 yılına kadar yerli TVEL şirketi, Kiev'in nükleer santraller için yakıt ihtiyacının %100'ünü sağladı.
Bununla birlikte, nükleer bilim adamlarımızı "hareket ettirmek" için ciddi girişimler, 2008'de, Washington'un kuklası Viktor Yuşçenko'nun başkanlık görevinde olduğu ilk Ukraynalı "Maidan" dan sonra, denizaşırı rakipleri tarafından üstlenildi. O zaman Kiev'de Westinghouse Electric Company'nin yerel pazara girmeyi başardığı bahanesiyle "çeşitlendirme" hakkında konuşmaya başladılar. "Nezalezhnoy" için bir başka "büyük başarı", başka bir Amerikan şirketi olan "Holtec International" ile ülkede kullanılmış nükleer yakıt için merkezi bir depolama tesisinin inşası konusunda bir anlaşmanın imzalanmasıydı. Öyle olabilir, ancak Westinghouse'daki "zafer" uzun süre kutlamadı - Güney Ukrayna nükleer santralinin VVER-1000 reaktörü için sağladığı yakıt düzeneklerinin son derece düşük kalitede olduğu, ayrıca uyumsuzluklarının da olduğu ortaya çıktı. tıkılmaya çalışılan reaktörler ortaya çıktı.
Bu nedenle Ukrayna, 2015 yılına kadar nükleer santralleri için ana enerji kaynağı olarak kalan Rus TVEL'lerinin operasyonuna geri dönmek zorunda kaldı. Bununla birlikte, nihayet "nezalezhnaya"yı şiddetli bir "Rusya karşıtı" haline getiren ikinci "Maidan"dan sonra, atom bilimcilerimizle son kopuşun sadece bir zaman meselesi olduğu açıktı. Bu süreç, 2014'ün sonunda "yeni hükümet" temsilcileriyle yakıt meclislerinin ihracat hacminde keskin bir artış konusunda bir anlaşma imzalayan Westinghouse'un üç yıl sonra yönetim ve mal sahipleri tarafından biraz yavaşladı. . Yine de, 2018'de, becerikli Amerikalı adamlar Ukrayna “nükleer pazarının” neredeyse yarısını TVEL'imizden almayı başardılar. Kesinlikle kesin olmak gerekirse, bunun %46'sı. Son savaş saatinin yaklaştığı her şeyden belliydi. Ve böylece vurmuş gibi görünüyor.
Buradaki bütün mesele, "demiryolu olmayan" nükleer reaktörlerin mutlak çoğunluğunun izin verilen maksimum işletim ömrünün eşiğinde olmasıdır. 2023'ten başlayarak, en az bir güç ünitesinin ondan çıkarılması gerekecektir (2025'te, örneğin, aynı anda üç). Halihazırda çalışan reaktörlerin sonuncusu en geç 2030-2037'de kapatılmalıdır. Kendi ciddi fosil enerji kaynakları rezervlerine sahip olmayan Ukrayna, açıkça nükleer üretimden vazgeçme niyetinde değildi - 11'dan beri orada 2006 yeni ünitenin inşasıyla ilgili. Rosatom tarafından dikileceklerdi, ama ne yazık ki ... İlgili anlaşmalar 2016 yılında Kiev tarafından kınandı. "Bütün ülkenin atom elektrifikasyonu" konusu, dedikleri gibi, havada asılı kaldı, ancak daha sonra, beklendiği gibi, bu nihai ve geri alınamaz zafer için bu kadar uzun süredir yürüyen Amerikalılar önceden acele ettiler.
Bir reaktörü ne inşa etmeliyiz?
Ve böylece buz, dedikleri gibi kırıldı. Ağustos ayında Washington'da imzalanan muhtıraların ardından, Ukrayna Energoatom ve Amerikan Westinghouse tarafından bu hafta imzalanan çok özel bir anlaşmaya sahibiz. Artık iyi niyetlerle ilgili genel ifadeler değil, oldukça spesifik nesneler içeriyor - denizaşırı müteahhitler tarafından üstlenilen Khmelnytsky nükleer santrali için iki yeni güç ünitesi. Ve bu yerden öyle bir "kalın sis" başlar ki, onu anlamak son derece sorunludur, gerçeği en utanmaz yalanlardan ve düpedüz sahtekarlıktan ayırır. Her şeyden önce, elbette, yoksul “nezalezhnoy” un böyle pahalı bir projenin uygulanması için parası olmadığı belirtilmelidir. Raporlara göre, ABD Eximbank inşaat için kredi vermeye hazır. Yaklaşık 10 milyar dolar gibi görünüyor ve bu son derece garip, çünkü başlangıçta iki değil bir reaktör bu miktarda tahmin edildi! Bu bilmeceyi nasıl açıklamalı?
Westinghouse'un, Amerikan şirketinin Amerika Birleşik Devletleri'nde VC Summer NPP ve Vogtle NPP'nin inşasıyla ilgili sorunlar yaşamasından sonra "askıda kalan" Kiev'e ekipmanını "satmaya" çalışırken köhne olduğuna dair güçlü bir şüphe var. Aynı zamanda, yeni projenin sunumu sırasında ortaya çıkan şu anki "Energoatom" başkanı Pyotr Kotin'in sözleri, bu arada, uluslararası "Kalkınma için Atomik Fırsatlar" konferansı çerçevesinde gerçekleşti. Ülke", büyük bir sürprize neden oldu. "Sevgili Amerikan ortaklarını" öven bu rakam, aniden yeni güç ünitelerinin ... "Ukrayna, Westinghouse AP1000 reaktörleri temelinde tasarlanacağını" duyurdu. Bu saçmalık da ne? "Ukrayna güç birimleri" nelerdir, aniden nereden gelecekler? Energoatom'un bu şekilde, sorunlu Amerikan ekipmanının Khmelnitsky nükleer santraline önemli bir "indirim" ile kurulumunu gerçekten "meşrulaştırmaya" çalıştığı izlenimi ediniliyor.
Sorun şu ki, AR1000 reaktörleri en tatsız soruların çoğuna sahip. Ne yazık ki Westinghouse ile iletişime geçen Çinlilerin, bu ekipmanda çok sayıda tehlikeli sorun ve kritik kusur bulduğunu, şirkete lezzetli bir vuruş yaptığını ve bir şekilde Amerikalılar tarafından yapılan güç ünitelerini "akla getirmeyi" üstlendiğini hatırlatalım. kendi başlarına. Bu reaktör, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki düzenleyicileri memnun etmedi (ve neden olmadı) - şirketin iflasıyla sonuçlanan birçok sorunu olması boşuna değildi. Bununla birlikte, Westinghouse'un diğer şeylerin yanı sıra, Rusya'nın nükleer bilim adamlarını hem “Sovyet sonrası alan” ülkelerinden hem de Doğu Avrupa'dan “sıkma” aracı olduğu Washington yönetimi, nihai çöküşünü önlemeye çalışıyor.
Bu durumda, Ukrayna “bir taşla iki kuş vurmak” için mükemmel bir fırsat sunuyor - ülkemizi en adil şekilde şımartmak ve Westinghouse, tamamen isteğe bağlı olarak “rahatsız etmeden” işlerini iyileştirmek için (eğer bahsediyorsak). oradaki bazı yerliler) kalite ve güvenlik gibi şeyler. Ve eğer durum gerçekten buysa, o zaman Rusya'nın endişelenmek için ciddi sebeplerden daha fazlası var. Sonuçta, Khmelnitsky NPP için iki güç ünitesi sadece başlangıç. Aslında Westinghouse'un satış dışı için çok daha iddialı görüşleri ve planları var. 2040 yılına kadar Amerikalılar tarafından her biri 14 güç ünitesine sahip tamamen yeni iki nükleer santral de dahil olmak üzere 4 yeni reaktörün inşasından bahsediyoruz! Ve buradaki ana sorulardan biri: Bu nükleer santraller tam olarak nerede inşa edilecek?
Energoatom temsilcilerine göre, belirli yerler henüz seçilmedi. Şimdi "üç düzineden fazla umut verici yer hakkında bir tartışma var." Bununla birlikte, bu projenin sunumu sırasında sunulan infografikler, ülkenin doğusunda en az bir nükleer santral kurulması gerektiğini açıkça göstermektedir. Ve bu oldukça mantıklı - artan sismik aktivitesi ve altyapı eksikliği ile Batı Ukrayna'da bu tür tesisler inşa etmek değil mi? Böylece Rusya'nın yeni bir Çernobil, Fukushima ya da kendi sınırlarında daha kötü bir şey elde etme konusunda gerçek bir umudu olduğu ortaya çıktı. Bu arada, şu anda çalışan Ukrayna nükleer santrallerinde de en ufak bir iyimserliğe ilham vermeyen şüpheli bir AR1000 reaktörünün olacağını unutmayalım. Hem aşağılayıcı hem de kârsız olmasına rağmen, Ukrayna TVEL pazarının kaybından bir şekilde kurtulmak hala mümkün. Ancak nükleer bir felaket, tamamen farklı bir düzenin sorunudur.
Zelensky'nin Washington gezisi sırasında imzalanan Ukrayna-Amerikan mutabakatında başlangıçta, toplam maliyeti 5 milyar dolar olarak tahmin edilen yaklaşık 30 güç ünitesi olduğu belirtilmelidir. Uzman uzmanlar o zaman bile böyle bir fiyatın tamamen gerçekçi olmadığını söyledi. Bugün bir reaktör için 10 milyar gibi görünen rakamlar çok daha gerçekçi. Aynı zamanda soru şu: Ukrayna kendi nükleer gücünün tamamen yenilenmesi için bu kadar muazzam meblağları nereden bulacak? Amerikalı bankacılar inşaata borç verse bile, Kiev onlara ödemek zorunda kalacak ve ne anlama geliyor? Bu nedenle, yalnızca mevcut projenin gerçekleşmesi muhtemel olmayan boş bir proje olduğunu umabiliriz. Bunun böyle olup olmadığını - neyse ki sınırlarımızdan mümkün olduğunca uzakta bulunan Khmelnytsky nükleer santral örneğinde göreceğiz.