Fizikçiler Küresel Yıldız Kümelerinde Karadelik Bularak 40 Yıllık Teoriyi Sarstılar!
-
- 3 dakika
- 886
İlginizi Çekebilecek Sorular
- Evrimsel sürecin insan türünde(ve ya herhangi bir türde) cinsiyetler arası zeka farkı oluşturma ihtimali nedir?
- Fatih sultan mehmet'in ayasofya hakkında bir bedduası olduğu söyleniyor peki ama kaynağı ne bu bilginin?
- Geçmiş zamana gidebilmenin bilimde hiç mi yeri yok??
- Birbirine bağlı, aynı anda olması gereken (kan pompalayan kalp, temizleyen böbrek, oksijen yerleştiren akciğer) organlar evrim ile nasıl açıklanır?
- Amalgam dolgu kullanımı güvenli midir?
- ''schördinger'in kedisi'' paradoksunun kuantum fiziğinin anlaşılmasına katkısı nedir?
Texas Tech Üniversitesi'nden bir astrofizikçi, kendi galaksimiz içerisindeki bir küresel yıldız kümesi içerisinde ilk defa bir karadelik bularak, bunun var olabilmesine yönelik 40 yıllık bir teoriyi sarstı.
Texas Tech Üniversitesi Fizik Bölümü'nden Doç. Dr. Tom Maccarone, ekibinin karadeliği bir dizi radyo teleskobu kullanarak tespit ettiğini söyledi. Bu teleskoplar kullanılarak karadeliklerin yakınlardaki bir yıldızı "yemesi" sırasında yayılan belli tür bir radyo frekansı yakalandı.
Keşfe dair makale, The Astrophysical Journal dergisinde yayımlandı ve Ulusal Radyo Astronomisi Gözlemevi'nin haberlerinde yer aldı.
Küresel yıldız kümeleri, evrenin en eski yıldızları olduğu düşünülen çok sayıda yıldızın oluşturduğu büyük gruplardır. En yakın komşumuz olan Proxima Centauri'nin, güneş ile komşumuz arasındaki mesafe kadar uzaklıkta bulunan diğer komşusunda bu küresel yıldız kümelerinden bulunuyor. Maccarone'ye göre bu küme içerisindeki yıldızların sayısı 1 milyon ila 10 milyon arasında değişiyor. Şunları söylüyor:
Böyle bir ortamda, bir yıldız bir diğeriyle çarpışabilir. Kabul edilen eski teoriye göre bu etkileşim, oluşan karadeliklerin küme içerisinde barınmasına engel olmaktadır. Yıldızların birbirleriyle etkileşimi, var olan karadelikleri de kümenin dışarısına itmektedir, ta ki küme içerisinde hiçbir karadelik kalmayana kadar.
Maccarone bu durumu sıcak bir kahve bardağından çıkan su buharına benzetmektedir. Su molekülleri buhar olabilecekleri kadar ısındıklarında, ortamdan uzaklaşırlar ve atmosfere kaçarlar. Üstelik bu, bardağın dibindeki sıcaklık, suyun kaynama sıcaklığından bile düşük olsa da gerçekleşir.
Eski teori, yıldızların da karadelikleri bu şekilde dışlayacağını söylüyordu. Zaman zaman, bazı karadelikler bu kümeden kaçacak kadar enerjiye ulaşabilmekteydi ve bu sayede yavaş yavaş uzaklaşmaktaydı.
Her ne kadar bu teorinin değişmesi gerekiyor olsa da, Maccarone teorinin halen geçerli olabileceğini düşünüyor. Karadelikler halen küme dışına itiliyor olabilir, ancak bu, tahmin edilenden çok daha yavaş gerçekleşiyor olabilir.
Karadelik Tespit Edildi!
2007 senesinde Maccarone, NGC4472 isimli komşu galaksideki küresel yıldız kümesi içerisinde ilk defa bir karadelik tespit etti. Ancak Maccarone, bunu radyo teleskobu kullanarak tespit etmek yerine, karadeliğin içerisine giren ve birkaç milyon dereceye kadar ısınan gazdan yayılan X-Işınlarını ölçerek gözlemlemişti. Bunu şöyle anlatıyor:
6 sene önce diğer galaksilerdeki ilk keşfi yapmıştım. Diğer galaksilerde bulmak, şaşırtıcı bir şekilde kendi galaksimizde bulmaktan çok daha kolay. Her ne kadar onlar, bizim galaksimizdekilere göre birkaç bin kat daha uzak olsa da...
Bu sene ise, o ve ekibi, kendi galaksimiz içerisinde yer alan ve karadeliklere ev sahipliği yapan 2 küresel yıldız kümesi keşfetti. Bu keşif, ABD'nin New Mexico eyaletinde bulunan Çok Büyük Radyo Teleskobu Dizisi kullanılarak, radyo dalgası emisyonları ölçülerek yapıldı. Maccarone şunları diyor:
Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.Kreosus
Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.
Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.Patreon
Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.
Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.YouTube
YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.
Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.Diğer Platformlar
Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.Giriş yapmayı unutmayın!
Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.
Bir karadelik, bir yıldızı yerken, dışarıya malzemeler fışkırır. Bu malzemenin çoğu yine karadeliğe düşer, ancak bazıları bu fışkırma sayesinde dışarıya kaçar. Bu malzeme fışkırmasını görmek için, radyo emisyonlarına bakarız. Bu küresel yıldız kümelerinde, başka bir açıklama getiremediğimiz radyo emisyonları tespit ettik.
Ayrıca Maccarone, küresel yıldız kümeleri içerisinde yer alan karadeliklerin gözlenmesinin, bu karadeliklerin birbirleriyle birleşerek daha büyük karadelikler oluşturmasını gözleme yolunda bazı kapılar açacağını söylüyor ve şunları ekliyor:
Bu birleşmeler, bizlerin 'kütleçekim dalgaları' adını verdiğimiz uzay-zaman dalgalanmalarına neden olabilir. Günümüz fiziğinin en büyük problemlerinden biri, bu kütleçekim dalgalarını gözlemektir. Çünkü bu gözlem, Einstein'ın teorisinin doğru olup olmayacağını gösterecek en güçlü test olacaktır.
Araştırmaya Michigan Eyalet Üniversitesi'nden Laura Chomiuk ve Jay Strader, Perth Curtin Üniversitesi'nden James Miller-Jones, Alberta Üniversitesi'nden Craig Heinke, Texas Austin Üniversitesi'nden Eva Noyola, Utah Üniversitesi'nden Anil Seth ve Ulusal Radyo Astronomisi Gözlemevi'nden Scott Ransom da katkı sağladı.
Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
İlginizi Çekebilecek Sorular
- Evrimsel sürecin insan türünde(ve ya herhangi bir türde) cinsiyetler arası zeka farkı oluşturma ihtimali nedir?
- Fatih sultan mehmet'in ayasofya hakkında bir bedduası olduğu söyleniyor peki ama kaynağı ne bu bilginin?
- Geçmiş zamana gidebilmenin bilimde hiç mi yeri yok??
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 15/07/2020 09:04:29 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1779
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
- Bilim Ağacı> Doğal Bilimler> Fizik> Astronomi> Astrofizik> Yıldız Astronomisi
- Bilim Ağacı> Doğal Bilimler> Fizik> Astronomi> Gözlemsel Astronomi> Radyo Astronomi
- Bilim Ağacı> Doğal Bilimler> Fizik> Görelilik> Genel Görelilik> Karadelikler
- Karadelik Kütleçekim Dalgası
This work is an exact translation of the article originally published in Texas Tech University. Evrim Ağacı is a popular science organization which seeks to increase scientific awareness and knowledge in Turkey, and this translation is a part of those efforts. If you are the author/owner of this article and if you choose it to be taken down, please contact us and we will immediately remove your content. Thank you for your cooperation and understanding.