Paladyum: Fiyatı zirvede, nedir, ne işe yarar, ne oluyor, ne olacak?
Paladyumun yaklaşık %85'i araba egzozlarındaki katalitik konvertörlerde kullanılır ve toksik kirleticileri daha az zararlı karbon dioksit ve su buharına dönüştürür.
Palladium, fiyatı büyük rekorlara yükselten akut kıtlığı ile dört büyük değerli metalin en değerli olanı. Otomobiller ve kamyonlar için kirlilik kontrol cihazlarında önemli bir bileşen olan metalin fiyatı üç yıl içinde üç katına çıktı; altın fiyatıyla eşit seviyeye gelmesinin ardından onu da aştı.
Paladyum nedir?
Parlak beyaz bir malzeme olan paladyum, altı platin grubu metalden biridir (rutenyum, rodyum, osmiyum, iridyum ve platin ile birlikte). Paladyumun yaklaşık %85’i araba egzozlarındaki katalitik konvertörlerde kullanılır ve toksik kirleticileri daha az zararlı karbon dioksit ve su buharına dönüştürür. Ayrıca elektronik, diş hekimliği ve mücevherlerde de kullanılır. Paladyum esas olarak Rusya ve Güney Afrika’da çıkarılır ve çoğunlukla platin veya nikel gibi diğer metallere odaklanan operasyonlardan ikincil bir ürün olarak çıkarılır.
Neden daha pahalı hale geliyor?
Arzı neredeyse son on yıldır talebin gerisinde. Hükümetler, özellikle Çin, taşıtlardan kaynaklanan kirliliği azaltmaya yönelik düzenlemeleri sıkılaştırdıkça, otomobil üreticilerini kullandıkları değerli metal miktarını artırmaya zorladıkça paladyumun kullanımı da artmakta. Dizel otomobil üreticilerinin emisyon testlerinde hile yaptıkları ve dizel kirliliğiyle ilgili endişelerin yoğunlaştığı açıklamaları takiben Avrupa’da tüketiciler, çoğunlukla platin kullanan dizel otomobillerden daha az satın almayı; bunun yerine, palladyum kullanan benzinli araçlar seçmekte.
Arzı neden bu kadar sıkı?
Palladium’un platin veya nikel madenciliğinin bir yan ürünü olarak statüsü, üreticilerin fiyat değişikliklerine hızlı tepki vermediği anlamına gelir. Aslında, üretimin 2020’de dokuzuncu yıl üst üste talebin altında kalması öngörülüyor. Bu da fiyatları rekor seviyeye yükseltiyor. Rodyum gibi bazı belirsiz metaller hala daha değerli olsa da, paladyum geçen yılın çoğu için altının üzerinde işlem görmüştü.
Spekülatörler fiyatı artırıyor mu?
Kısmen. Ağustos 2018’den bu yana, hedge fonları fiyatların yükseleceğine bahis oynamakta. Yine de, derhal teslimat paladyum fiyatı daha sonra teslimat için paladyum fiyatına göre oldukça primli; bu da üreticilerin tedarik için rekabet içinde olduklarını gösteriyor. Ve paladyum destekli borsa yatırım fonları, son beş yılda net çıkışlar gördü çünkü yatırımcılar geri çektikleri paladyumu daha sonra daha kârlı oranlarla kullanıcılara verdi. Otomotiv sektörünün en büyük alıcısı olan Çin’de stoklama konusunda kanıtlar da var.
Kazananlar ve kaybedenler kimlerdir?
Rusya’nın MMC Norilsk Nikel PJSC en büyük paladyum üreticisi olmasına rağmen, ralli aynı zamanda Güney Afrika’nın ana metallerinin yanından kazı yapan platin madenciler için de iyi bir haber. Öte yandan, otomobil üreticileri metal için daha fazla ödeme yapmak zorunda kalıyorlar ve sonunda paladyum fiyat artışını tüketicilere aktarabilirler. Yükselen paladyum fiyatları nedeniyle İngiltere’deki araçlardan katalitik konvertörlerin çalınmasında bir artış oldu.
Paladyum fiyatları genellikle bu kadar oynak mı?
Evet, sadece paladyum değil. Otomobil endüstrisi tarafından küçük miktarlarda kullanılan kıymetli metaller, talebin arzı geçtiği zaman fiyat artışları geçmişine sahip. 1998’den sonraki on yılda platin spekülatif alıcıların dikkatini çektiğinden fiyatı %500’den fazla yükseldi. Otomobil üreticileri daha az kullanmanın yollarını bulmadan önce benzer bir dönemde %4.000’den fazla artan rodyum fiyatı yine rekor seviyeye yükseldi. Kullanıcılar Rus satışlarının yavaşlayacağından endişe duyunca, Paladyum fiyatı 1996’da düşük seviyelerinden 2001’e kadar dokuz kat artarak zirveye çıktı.
Otomobil üreticileri bir alternatif kullanabilir mi?
Paladyum fiyatının platine göre yükselmesinin, bazı otomobil üreticilerini ikame üzerinde çalışmaya teşvik edebilecektir. Ancak, bunun gerçekleştiğine dair henüz bir işaret yok ve böyle bir geçişin ne zaman olabileceği belli değil. Platin kullanımı üzerine yapılan araştırmalar, cihazları yapan Johnson Matthey Plc’ye göre, mevcut paladyum bazlı otokatalizörlerin performansıyla eşleşmeden önce teknolojik ilerlemelerin gerekli olduğunu göstermekte. Ve Daimler AG’nin tercihi, maliyetlerin nispeten küçük bir kısmını temsil eden metalden daha fazla elektrifikasyon ve pillere odaklanmak yönünde.
Elektrikli arabalar nereye oturuyor?
Elektrikli arabalar yakıt yakmaz, egzoz boruları yoktur ve paladyum kullanmazlar. Yine de çoğu analist, dünya otomotiv filosunun çoğunun elektrifikasyonuna daha uzun yıllar olduğuna inanıyor. Bu arada hibrid araçlarda paladyum kullanımı da giderek artan bir talep kaynağı.
Bloomberg