İçindekiler
Organlarımızı çevreleyen göbek yağının özellikle sağlığa zararlı olduğu düşünülmektedir ve birçok diyet yaklaşımının amacı budur. Bir araştırma ekibi şimdi farelerde, aralıklı oruç tutmanın bu iç organ yağını nasıl etkilediğini araştırdı. Fareler dönüşümlü olarak bir gün oruç tutup bir gün yemek yediğinde, vücut yağ depolarında yaklaşık 1.800 farklı proteinin üretiminin değiştiği ortaya çıktı. Bu cilt altı yağlanma durumunda yağ yıkımını uyarırken, karın yağlanması durumunda bir karşı reaksiyon oluştu: Bu yağlı doku, aralıklı açlık sırasında yağ üretimini artırarak hızlı parçalanmayı önledi.
Aralıklı oruç, artık hızlı ve kalıcı olarak kilo vermek ve hepsinden önemlisi yağ vermek için umut verici bir yaklaşım olarak kabul edilmektedir. Çalışmalar ayrıca bu kilo verme kavramının kan şekeri metabolizması ve kolesterol seviyeleri üzerinde de olumlu bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Modele bağlı olarak, aralıklı oruç, ya günlük yediğiniz zamanı sınırlandırmaktan oluşabilir – örneğin, bir gecede en az 12 ila 16 saat yemek yemeye ara vererek. Diğer bir varyant, günlük olarak oruç tutmaktır: Biri bir gün normal yemek yerken, biri kalorilerde güçlü bir azalma ile. Beş normal ila iki günlük oruçlu dönüşüm şemaları da yaygındır. Bu tekrarlanan açlık aralıkları, diğer şeylerin yanı sıra, yağ dokusunun yeni üretimini yavaşlatırken, vücutta yağ parçalanması için enzimlerin ve metabolik yolların harekete geçirilmesi etkisine sahiptir.
Aralıklı açlık yağ dokusunun proteomunu değiştirir
Bununla birlikte, vücudumuzdaki tüm yağlar aynı değildir: Deri altındaki deri altı yağ dokusu, bazı yönlerden karın bölgesinde bulunan ve iç organlarımızı çevreleyen yağ olan viseral yağdan farklı davranır. Üçüncü bir biçim, öncelikle hızlı ısı ve enerji üretimi için gerekli olan ve özellikle hızlı bir şekilde parçalanan küçük kahverengi yağ rezervleridir. Dylan Harney ve Sydney Üniversitesi’nden meslektaşları, vücudun çeşitli yağ depolarının aralıklı oruç tutmaya nasıl tepki verdiğini araştırmak için fareleri kullandılar. Spesifik olarak, normal açlık ve daha uzun aralıklı açlık sırasında yağ dokusunda üretilen tüm proteinleri analiz ettiler. Aralıklı oruç sırasında, farelerin bir gün boyunca istedikleri kadar yemelerine izin verildi, ancak bir gün boyunca yiyecek verilmedi.
Analizler şunu gösterdi: Aralıklı oruç tutmaya yanıt olarak, fareler, yağ dokusunda yaklaşık 1.800 proteinde önemli değişiklikler gösterdi. Bu değişiklikler, hayvanın oruç ya da beslenme gününde olmasından bağımsızdı. Sadece bir kez oruç tutan farelerde ise yağ depolarında sadece 300 civarında protein değişmiştir. Harney ve meslektaşları, “Aralıklı oruç ile akut oruç arasındaki proteom tepkisindeki bu büyük fark, aralıklı oruçta tekrarlanan oruçların değişiklikleri artırdığını gösteriyor” diye açıklıyor Harney ve meslektaşları. Hücre metabolizmasına ve özellikle de mitokondriye bağlı proteinlerde en büyük değişiklikleri buldular. Araştırmacıların açıkladığı gibi, bu, oruç tutmanın beyaz yağ dokusunda mitokondride bir artışa yol açtığı gözlemlerine uyuyor. Bunlar da yağı enerjiye dönüştürmek ve onunla birlikte “yakmak” için ön koşuldur.
Göbek yağı: Daha fazla yağ kaybı yerine daha fazla yağ sentezi
İlk bakışta bu, aralıklı oruç tutmanın beklendiği gibi yağ yakmayı uyardığını gösteriyor. Ancak daha yakından analiz edildiğinde bilim adamları, karın yağının deri altı yağa reaksiyonu arasında açık farklar buldular: Deri altı yağ aslında yağ parçalanması için daha fazla enzim üretirken, visseral yağda durum böyle değildi. Bunun yerine bu yağ hücrelerinde yağ erimesi için önemli olan bir protein dörtte bire indirilmiş ve yağ parçalanması için diğer enzimler de artırılmak yerine azalmıştır. Öte yandan, yağ birikimi için gerekli olan visseral yağdaki proteinlerin içeriği artmıştır. Harney ve ekibi, “Bu, bu yağ birikintilerinin aralıklı oruç tutmaya uyum sağladığını gösteriyor” diye yazıyor. “Burada en dikkat çekici olan, lipolizin aşağı regülasyonu ve viseral yağ dokusunda yağ asitlerinin sentezi için metabolik yolların artmasıdır.”
Bilim haberleri de artık Dırdırcı’da…
Araştırmacılara göre, bu, özellikle göbek yağının aralıklı oruç sırasında bir tür ekonomi moduna geçtiğini gösteriyor: “İç organlardaki yağ, görünüşte tekrarlanan oruç dönemlerine uyum sağlayabilir ve enerji arzını koruyabilir”, diye açıklıyor kıdemli yazar Mark Larance. “Bu tür bir adaptasyon, göbek yağının daha uzun diyet dönemlerinde bile inatla kilo vermeye direnmesinin nedeni olabilir.” Araştırmacılar, çalışmalarını farelerle yapmış olsalar da, benzer mekanizmaların insanlarda da işe yaradığına inanıyorlar. Göbek yağının bu istenmeyen ayarlama etkisinin diğer aralıklı oruç modellerinde de meydana gelip gelmediği araştırılmayı beklemektedir. Larance, “Farelerdeki göbek yağının bu diyet şekline dirençli hale gelebileceğini gösterdiğimize göre, asıl soru bunun neden olduğu ve en iyi nasıl önlenebileceğidir” diyor.
Kaynak: Dylan Harney (University of Sydney) ve diğerleri