Bir savaş… Taraflardan biri “devlet” diğeri ırkçılığa ve siyasi baskılara karşı çıkan binlerce insanın müşterek gücü…
Ortadoğu’daki ya da dünyanın herhangi bir ülkesinden değil “özgürlükler ülkesi” Amerika’dan bahsediyoruz.
Peş peşe iki dünya savaşı atlatan, mekanikleşmeye karşı tepki koyan, Malcolm X’ in, Martin Luther King’in direndiği ve direnişi örgütlediği bir döneme gözlerini açan Angela Davis kendini insanca var oluş savaşının içinde bulur.
Mücadelesi çocukken başlar…
1944 doğumlu Angela Davis siyahî bir ailenin dört çocuğundan en büyüğüdür. “Renkli” olmanın ne olduğunu dört yaşındayken ailesi “Beyazlar”ın mahallesine taşındığında öğrenmeye başlar. Sokağın bir tarafını kullanmak zorunda olmak, ‘merhaba’ dediği insanlardan karşılık alamamak, görünmez sınırlar. Ayrı sinemalar, ayrı tuvaletler, ayrı lokanta ve büfeler, ayrı kütüphaneler…
“Güneyde büyümüş akranlarımın çoğu alfabeyi bile öğrenmeden ‘Renkliler’ ve ‘Beyazlar’ sözcüklerini okumayı öğrenmiştir” diyerek ırkçılığın ne boyutta olduğunu ve çocukluklara yansımasını anlatır.
Eğitim
Booker T Washington sistemiyle daha doğrusu “Çok çalışırsan mükafatlandırılırsın” sendromuyla eğitim alır. Yani Beyazların sahip olduğu “hak”lara çok çalışarak, özveride bulunarak, gerekirse çile çekerek sahip olabilirsin. Senin de doğuştan sahip olduğun bu haklara ulaşamamana neden olan engelleri kaldırmak yerine onları kabullen.
Köleliğin modern dünyaya uyarlanmış bu hâli, bizim gibi pek çok ülkede hâlâ geçerli. Çalış çalış çalış, köle değilsin ama köle gibi çalış. Doğuştan hak ettiğin haklara kavuşmak için ölünceye kadar çalış.
***
Eğer Angela Davis’in büyüdüğü Birmingham şehrini ziyaret eden bir siyahîyseniz hatıra olarak sadece “Beyazlar”ın siz “renkliler”e belirlediği hayat döngüsünün kartpostallarını alabilirdiniz: Kilise – okul- cenaze evi.
Bizlere çok uzak ve anlamsız gelen bu ayrımlar, milyonlarca insanın ve Vahşi Batı’nın gerçeğidir.
Lise ve üniversite
Liseyi New York’ta okur. Lisede “Komünist Manifesto”yla tanışınca dünyaya bambaşka bir gözle bakmaya başlar.
“En nefret ettiğim şey, güneyli Beyazların nedensizce düşünceleriyle yüzleşmeyi reddetmesi ve acımasız sistemin bir sonucu olarak Siyahîlerin boyun eğmeye gönüllü hâle gelmesiydi. Sistem kini, rekabeti ve bir grubun diğeri üzerindeki hâkimiyetini teşvik ederek devam edebiliyordu. Anahtar kelime kârdı, bütün bu saygısızlıklara, aşağılamalara ve çaresizliğe sebep olan davranışların daimi gerekçesi buydu.”
“Komünist Manifesto”yu okuduktan sonra Komünist Parti’ye yakın bir gençlik örgütüne üye olur.
***
Üniversiteye tam burslu olarak başlar. Okuldaki üç siyahî öğrenciden biridir. Dönemde olağan hale gelen protestolarda aynı ülkenin vatandaşı olduğu Amerikalı beyazların değil yabancı öğrencilerin yanında yer alır; Hindu, Filipinli, Güney Vietnamlı arkadaşlar edinir. Onlarla çok ortak yönü vardır ve bütün dünyada süregiden özgürlük mücadelelerinin birbirine bağlı olduğu kanısına ulaşır.
Arkadaşlarıyla Helsinki’deki 8. Dünya Gençlik ve Öğrenci Festivali (1962)’ne katılırlar. Festivalin ardından daha olgun ve kendinden emin bir Angela vardır. “Dünyanın dört bir yanından insanlarla tanışmak, bizi ayıran yüzeysel engelleri yıkmanın ne denli önemli olduğunu göstermişti” der. 2013 Haziranı’nda Türkiye’deki milyonlarca genç, ideolojik ayrımları/engelleri aşarak Gezi Parkı ruhuyla bir araya geldikten sonra tıpkı Angela gibi kendini daha bilinçli, daha emin ve daha kalabalık hissetti…
Kara Panter
Almanya’da felsefe doktorası yapar ve Amerika’ya döndüğünde okulda pek çok siyahî yapıyı inceler. Bazıları sadece deri rengi ortaklığından, bazıları anarşiden bazıları da gençlik hevesinden kurulmuştur. Angela içinse devrim ciddi bir şeydir, bir devrimcinin hayatındaki en ciddi şeydir. Kendini mücadeleye adayan biri, sonsuza dek bağlılığını sürdürürdü.
Davis, Pasif Öğrenci Koordinasyon Komitesi’ne (PÖKK) üye olur. Her yaştan insan sadece siyahî olduğu için öldürülür veya bir şekilde işkenceye tabi tutulurken siyahî gençler aralarındaki küçük farklılıklar yüzünden birbirine girmektedir. Bu durum çok tanıdık geliyor…
Örgüt güçlendikçe bölünmeler başlar. Ana kadroda altı erkek ve Davis’in de arasında olduğu üç kadın vardır. Kadınlar örgütü ele geçiriyor söylentisi bile çıkar. Güya kadınlar çok çalışarak erkekleri güçsüzleştiriyormuş. Bu da düşmanın işine yarıyormuş. Bu safsataları çıkaranlar kadınların örgütün liderliğini üstlenme nedeninin erkeklerin yeterince özveride bulunmaması olduğunu elbette biliyordu. Ama öncü “kadın” örgütte, toplumda, ailede hep sorun görüldü ve görülmekte…
PÖKK iç çekişmeler yüzünden tasfiye edilir. Ardından fikir ayrılıklarına rağmen Komünist Parti’ye üye olur.
Komünist Parti üyesi olması üniversite yöneticilerini rahatsız eder. Onu okuldan uzaklaştırmak için baskılar, ani oda aramaları, takipler, isimsiz ölüm tehditleri artar da artar. Bu durum medyanın gözünden de kaçmaz. Komünist bir kadın öğretim üyesi iyi bir haber malzemesidir ne de olsa… Angela her şeye rağmen direnir. Çünkü üniversite sadece öğretim üyesi Angela Davis’e değil tüm siyahîlere ve komünistlere savaş açmıştır ve o bir direnişin sembolü olmuştur. Halk da bu haklı mücadeleyi görmezden gelmez ve destekler. Zorlu bir mahkeme sürecinin ardından üniversitedeki görevine devam eder.
***
Kara Panter Partisi bürosu Angela oradayken polis timi baskınına uğrar. Los Angeles Polisi tarafından genç ve öğrenci “isyancı”lara (siz direnişçi deyin) karşı Vietnam’da savaşmış askerlerden oluşan bir timdir bu: Özel Silahlar ve Taktikler Birimi (SWAT). Bu birim sadece saldırmaya, “bastırma”ya ve grupları kışkırtmaya programlanmıştır. Polisin ve bu özel timlerin görevleri bugün de aynen devam etmekte. Aynılıktan bahsetmişken SWAT ismen SADAT’ı ne kadar da anımsatıyor, değil mi…
Bu baskından sonra Angela Davis Kara Panterler arasında yer alır. Asıl amaç Kara Panter Partisi’ni bütün ülkeden silip süpürerek direnişi ve ruhunu soykırıma uğratmaktır.
Soledad Kardeşler
İspanyolca “yalnızlık” anlamına gelen Soledad ülkenin şartları en ağır hapishanesinin adıdır. Hapishanede başlayan bir isyan üç siyasi siyahîye mâl edilir: George Jackson, John Clucthette ve Fleeta Drumgo. Hapishane yönetimi onlara bu isyanın faturasını en ağır şekilde ödeterek binlerce Kaliforniyalı tutukluya hapishane ve devletin kim olduğunu göstermek ister.
Angela Davis göz göre göre harcanan bu üç genç adamın hayatını kurtarmak adına bir kamuoyu yaratır.
Sessiz sedasız başlayan mücadelesi insanlar tarafından kabul görür. Bu ülkedeki Soledadlarda hayatları tarumar edilen bütün siyahî oğullar için öfkeleniyorlardı. Gri duvarlar, zincirlerin sesleri yalnızca içeridekilerin değil ülkedeki bütün siyahîlerin hayatlarını etkilemişti. Zincirler… İnsanlar ellere, ayaklara, ruhlara, hayatlara takılan zincirlerden kurtulmak isterler.
Bal dök yala zemini, mermer duvarlarıyla içinde dönen pis işleri gizlemeye çalışan adliye kapılarında adalet beklentisine giren binlerce insan. Tanıdık bir manzara…
Tutukluluk
Angela Davis iki defa tutuklanır, biri kısa diğeri bir buçuk yıl sürer. İkinci tutukluluğunda keyfî bir tecrite tutulur, gerekçe ise diğer tutuklular tarafından saldırıya uğrama ihtimalinin olmasıdır.
Avukat görüşü, telefon hakkı, kitapları, aile görüşmeleri kısıtlanmıştır. Siyasî tutuklu olmasaydı belki haklarını kullanabilirdi ama diğer tutuklular değil asıl o tehlikeliydi.
Angela Davis davası süresince savcısından jürisine ırkçı muameleyle karşılaşır. Siyahî olmasının yanında siyasî ve kadın olması da dezavantajıdır. Hakkındaki karar, Yüksek Mahkeme yargıcından çok daha üst düzey devlet makamlarınca verilecektir, doğal olarak. Örgütlü bir birey olan Angela bunları zekasıyla, inancıyla, avukatları ve kendini destekleyen dünyanın dört bir yanından vicdanlı insanla aşmayı başarır.
***
Hayatını, bedenini, bilgisini, iradesini ezilen insanlara adayan Angela Davis’in otobiyografisini okurken ona yoldaşlık ediyoruz. Elbette olayları dün ve bugünle karşılaştırıyoruz. Son dönemde yeniden Amerika ve Avrupa’da ırkçı tutumlara rastlanmakta, maalesef. Tarihi boyunca ırkçılık ya da mezhepçilik yapmayan bir millete mensup olmaktan gurur duymamak elde değil. Türk milleti Batı’ya karşın ırk değil “insan” merkezli bir millettir. Bugün bazı değerlerimizden uzaklaştırılmış olsak da mayamız sağlam.
Bu yazı 61 kez okundu.