Bu bir aşk hikayesi. Ve her aşk hikayesi gibi, aynı zamanda bir ölüm hikayesi.
Neredeyse iki yıl önce, ilk kez Hudson Yards’a gittim. Bu bir dizi ilk oldu: dokuz yılını Batı Kıyısında geçirdikten sonra New York’a geri döndüğümden beri ilk basın önizlemem; uzun zamandır mimarlığın çekiciliğini neredeyse kendimi eğitmediğim bir şekilde hissettiğim ilk kez; o zamanlar konturlarını zar zor görebildiğim dört yıllık bir evlilikten ayrıldığımdan beri dünyaya ilk kez adım atıyorum.
Bu dergi için bir makale yazdım — buna “Hudson Yards Kalbimi Kırdı” adını verdik – ve mimaride gördüğüm çabanın evliliğimde yaptığımı hissettiğim çabayı nasıl yansıttığıyla ilgiliydi. O zamanlar kendime, anayasal olarak beni sevemeyen birini derinden sevdiğimi söylüyordum; tekrar tekrar, benimle çalışmasını sağlayamayan biriyle bir şeyler yapmaya çalıştığımı, çünkü aslında, sanırım, benimle çalışmasını istemiyordu. Diller Scofidio + Renfro tasarımlı Kulübedeki çizik ETFE panellerinde, o zamanki kocamın dikkatini çekmeye çalıştığım zamanların bir yansımasını gördüm, bana tek bir aşk parçası atması için yalvardığım yolların bir yansımasını gördüm. Damar bana baş döndürücü bir his verdi, tıpkı bir terapistin ofisinde, sonunda ona gideceğimi söylediğimde hissettiğim gibi, ve bana döndü ve boğazında bir tık ile, “yani … boşanmak mı?” Oturacak hiçbir yeri olmayan geniş ve boş koridorlarda, arkadaşımın çökmekte olan ilişkimin duygusal kısırlığı olarak tanımladığı şeyi hissettim. Hudson Yards’ın lüks boşluğu ve satılıp satın alınabilecek daha iyi, daha parlak, daha parlak, daha büyük bir imaj olma çabasıyla beni kendime ifşa ettiğini fark ettim.
Bu, elbette, mimari eleştiriyi uygulama şeklim değildi. Benim için bir hikayeyi nazikçe ve bazen daha az nazikçe şekillendiren, kendimden daha fazlasını çıkarmamı ve başka birini daha fazla koymamı söyleyen mentorlar, öğretmenler ve editörler tarafından öğretildim. Tarif etmem, malzemelere, biçime ve özete odaklanmam, tasarımcıların konuşmasına izin vermem, arka plana çekilmem öğretildi. Erken bir tavsiye, binanın ne söylemek istediğini söylemesine izin vermekti; bir röportaj konusundan bazı alıntılar çekmek. Belki de bu tavsiye bana verildi çünkü gençtim ve söyleyecek bir şeyim yoktu. Belki de birbirimizi böyle eğittiğimiz içindir. Ama hiçbiri beni mimarlığın bir ayna olabileceğinin, içinde duygu görebileceğinin, yapılı yapıdan, maddiyattan ve orantıdan kişisel bir anlatıyı örebileceğinin farkına varmam için hazırlamadı. Bu yüzden en başta mimarlık hakkında yazmak istedim, çünkü neden bu kadar çok hissetmemi sağladığını anlamak istedim. Ronchamp’taki ışık kuyusunda neden ağlamıştım? Roy Mcmakin’in evlerinden neden zevk aldım? Eisenman’ın bir şeyine baktığımda neden içim cızırdıyordu? Bunların bir kısmı materyal, form ve kısa ve tasarımcıların kendileri konuşuyor. Ama bir kısmı kendi hikayeme izin vermekle ilgili; seninkine izin vermekle ilgili.
Kırık Kalpte Umut
Birkaç hafta önce Hudson Yards’a döndüm. Pandemik sonrası bir dünyada mimarlığın nasıl değişebileceğini düşünmem istendi; Artık normale dönüp dönmeyeceğimize dair hiçbir fikrimiz olmadığı için parlak bir dizi ofis kulesi nasıl görünebilir ve hissedebilir. Görevde kalmaya çalıştım ama mimari izin vermedi. Bu sefer işler farklıydı. Bu sefer arabada bıraktığımız ama varlığı elbette her zaman yanımızda olan Boo adında bir sığır köpeği ve bir insan getirdim. Bu kişinin Yatalak çatı katında beraber uyanmıştık ve bir görev için Hudson Yards’a gitmem gerektiğini söylemiştim, o da gelmek istedi mi, tabii ki de geldi. İlk evliliğimin kısırlığını, etrafımda olmak isteyen, benimle konuşmak ve söyleyeceklerimi duymak isteyen biriyle, geleceğimize ve günümüze olan umudunu ve inancını çektiğim biriyle, tıpkı benimkinden çekmesini umduğum gibi bir ilişki için takas etmiştim. Fotoğraf çekmek isteyip istemediğini sordum ya da belki teklif etti ve şimdi ne kadar yalnız olmadığımı bir kez daha anladım. Gördüklerini yakalayacağına karar verdik.; hissettiklerimi hissedeceğimi ve sonra yazmak istediklerimi yazacağımı. Kendi imgelemlerimizin nasıl iç içe geçeceğini merak ettik.
En son arkadan, Geminin yanından içeri girdiğimde. Bu sefer 10. Caddeden girdik. Üç binanın dokularına baktım — iki KPF kulesi ve alışveriş merkezi — 10. ve Batı 30. Caddenin yakınında buluşuyor ve belki de kombinasyonların o kadar da kötü olmadığını düşündüm, bir kulenin diğerine doğru eğildiği, kenarların nasıl eklemlendiği ve eklemlenebileceği konusunda nefret etmediğim bir şey olduğunu düşündüm. Köpeği olan bir adamın fotoğrafını çekti ve daha sonra arka plandaki ters ve dik yamuklara, taş ve cam arasındaki ilişkinin netliğine baktım. Plaza açık ve dokulu hissediyordu; kaldırım taşları zengindi. Hudson Yards’ın aslında düşündüğüm kadar yürek kırıcı olmaması mümkün müydü? “Bu sadece bir alışveriş merkezi,” dedi kişim. “Seksenli yıllarda olduğu gibi, ama travma olmadan.” İlk ziyaretimde umudumun kırıldığını görmüştüm. Bu sefer umut’u kırık kalpte gördüm.
Bir saniyeliğine Hudson Yards’ın aslında düşündüğüm kadar yürek kırıcı olmadığını düşünmem mümkün müydü? İlk ziyaretimde umudumun kırıldığını görmüştüm. Bu sefer umut’u kırık kalpte gördüm.
Pandeminin ortasında bile alışveriş merkezi doluydu, yürüyen merdiven Noel ışıklarıyla doluydu. İnsanlar bu Kartezyen ızgaranın zemininde birbirlerinin fotoğraflarını çektiler, arka planda Gemi aldıklarından emin oldular; kamera açıkken gülümsediler ve kapalıyken gülümsemeyi bıraktılar. Fuku’da tavuk parmakları ve waffle kızartması aldık, çünkü önceki gece ona Bekarlığa veda partisine dönüp, “Aman tanrım, biraz tavuk parmağına ihtiyacım var.” Herman Miller showroomunun yakınındaki banyo için sıraya girdik ve telefonlarında iki çocuğun yerde oturduğunu gördük, çünkü açıldıktan neredeyse iki yıl sonra, bir sebepten dolayı hala yeterli koltuk yok. İkinci kattan birinciye baktık ve insanlar izledi; ya da belki ikinciye bakan üçüncü kattı (haritalar kafa karıştırıcı ve seyrek). Belki de Hudson Yards’ın amacı onu anlamak değil, hissetmektir. Teoriye gittik, burada iki elbise ve bir çift çizme denedim ve aldım, sonra Kenzo’ya, aynı şeyi yaptığım yere, insanımın gururla, Hudson Yards hakkında nasıl bir makale yazdığımı, daha önce nasıl yazdığımı konuşmasına kulak misafiri olmamış gibi davranarak. Kordon altına alınmış bir bölüm ve içinde mermer bir duvarın yanında peluş bir banket bulduk ve tam olarak nerede olduğunu ya da neden orada olduğunu bilmiyorum, ama boş ve yalıtkandı ve aynı zamanda olasılığa hamileydi. Yakında büyük gruplar tekrar orada oturacak diye düşündüm. Yakında bu farklı olacak.
Aksi Halde Olacak
Jane Kenyon (1947-1995) “Aksi halde” adlı bir şiir yazdı.” Başlıyor:
İki güçlü bacağımla yataktan kalktım.
Belki olmuştur
aksi takdirde. Ben yedim
mısır gevreği, tatlı
süt, olgun, kusursuz
şeftali. Olabilir
aksi olmuştur.
Jane’in kocası ve kendisi bir şair ve deneme yazarı olan Donald Hall, birlikte yaşadıkları anılarında, şiiri başlangıçta aynı ifadeden kaçınarak bitirdiğini anlattı: “Başka türlü olabilir.” En güvenilir editörü Hall, “might” kelimesini çarpıtmış ve yerine “will” kelimesini koymuştu.” Şiir şimdi bitiyor:
Ama bir gün, biliyorum
aksi olacak.
Her aşk hikayesi aynı zamanda bir ölüm hikayesidir. İnsanımı sevdiğimi fark ettiğim anda öleceğini de fark ettim. Terapistime “Ölürse” diyorum ve o da atlıyor: “Öldüğünde.” Birini sevmek, eğer benim gibi bağlandıysan, onların ölümünü düşünmektir. Bu kişiyi sevdiğimi biliyorum çünkü öldüğünde orada olmak istiyorum. Bulunduğum zaman orada olmasını istiyorum.
Gemi İntiharları
Bu hikayeyi yazmaya başlamadan bir gün önce, New York Times Gemiden üçüncü intiharı rapor etti ve sonrasında kapalı kaldı. Dikkat çekici bir şekilde, bir değil iki ölüm görmüş olan güvenlik görevlisini düşündüm ve nasıl hissettiğini, şimdi nasıl hissettiğini merak ettim. Gemiye çıkıp atlamaya karar veren iki erkek ve bir kadını merak ettim ve Times makalesinin, yüksek inşa ederseniz insanların atlayacağını nasıl netleştirdiğini hatırladım. İntiharla ölen tanıdığım insanları düşünüyorum. Tanıdığım ve sevdiğim insanları düşünüyorum. Her gün böyle bir ölümün hayaletiyle yaşıyorlar.
Gemi ile ne yapmalıyız? Kapalı tutmak mı? Birden çok intihar inşa bariyerler, New York Üniversitesi Bobst Kütüphanesi gibi, ayrıca site? Mimarlık, fiziksel engeller gerçekten ölmeye niyetli birini durdurabilir mi?
Gemi ile ne yapmalıyız? Kapalı tutmak mı? Birden çok intihar inşa bariyerler, New York Üniversitesi Bobst Kütüphanesi gibi, ayrıca site? Mimarlık, fiziksel engeller gerçekten ölmeye niyetli birini durdurabilir mi? Bunu şimdiye kadar sadece en yakın arkadaşlarım biliyordu ama boşanmam sırasında zaman zaman yakındım. Daha önce hiç intihara meyilli olmamıştım, ama yasal bir sözleşmede sıkışıp kaldığımı nasıl hissettiğimi, çıkış yolumu satın alamadığımı, tek duygusal çıkışın çocukluğumun travmalarına düşen kapılardan nasıl geçtiğini, son iki yılda evliliğimin eski kocam kadar işe yaramamasından sorumlu olduğum yolları nasıl çözmeye başladığımı — neredeyse çok fazla oldu.
Bir şeyler yaşamak benim için ölmek, sonra, vardı. Tekrar sevebilmek için. Bazen ne olduğunu merak ediyorum. Belki de acıyla olan bağlantım, keder için görünüşte sonsuz kapasitemdir, bu da kendimi neşeye doğru yeniden yönlendirmeye çalıştığımda karşılaştığım zorluğu açıklar. Ama yine de, bu keder kapasitesi olmadan, bu sürekli umut kapasitesine sahip olur muyum?
Hepsini İçine Alacak Kadar Büyük
Hudson Yards ziyaretimizin sonunda Küçük İspanya’ya gittik. Bize ilk sipariş ettiğim sandviçin aynısını sipariş ettim, şimdiye kadar yediğim en iyi sandviç gibi tadabileceğini umuyordum (yaptı). “Ne yazacağını sanıyorsun?” diye sordu ve ona hiçbir fikrim olmadığını söyledim, ancak gerçekte birazım vardı.
Dışarı çıktım ve kendime bir sesli not bıraktım: “Hudson Yards’a ilk gittiğimde, algıladığım şey özlemdi, ama görebildiğim tek şey başarısızlıktı. Bir dahaki sefere pandemiye 10 ay kala ve sevdiğim biriyle gittiğimde tek görebildiğim aynı özlem, aynı çabaydı ama bu sefer bir umutluluk vardı.”
Hudson Yards nesnel olarak ilk ziyaretimde olduğu gibi şimdi de aynı. Aynı malzeme ve mimari kompozisyonlara sahiptir. Kuleleri ve diğer çeşitli parçaları arasında aynı şaşırtıcı ilişki eksikliğine sahiptir. Açıkçası, daha fazla oyun alanına ihtiyaç duymayan zenginler için bir oyun alanı olmaya devam ediyor. Işıltılı ve altın. Burası intiharla üç kişinin öldüğü yer. Aynı zamanda aşk sitesidir.
Eleştirmen olmayı nasıl öğrendiğimi düşündüm. İlk Hudson Metre hakkında yazılar yazdığım zaman, basın brifing git, arkadaşlarınla görüş öğretti: hissettiğimin takip etmeye çalıştı, resimleri, mimar ile telefonda 10 dakika arkadaşının cümle farklı malzemeleri doğru korkunç bir şekilde gitti ve başka bir şey korkunç yanlış gitti, ya da tasarım kısaca, ya da bir şey hakkında bir şey söyleyeceğim bir cümle için bir umut vardı. Bu sefer Hudson Yards hakkında daha önce yaptığım şeyi düzelten, konsol ve camı ve belki de bir kulenin ve diğerinin şeklini, plazayı ve Gemiyi ve ızgarayı resmi olarak analiz eden bir parça yazmak istedim. ve oturmanın ızgarayı nasıl tahrip ettiği. Çoğu eleştirmen, binalar hakkında yazma nedenlerinin saf ya da en azından benimkinden daha saf hissettiği bu tür bir analizde kariyer yaptı. Sık sık benzer bir yaklaşım sunma yeteneğini özlemiştim. Gerçekten deneseydim belki de yapabilirdim. Muhtemelen Jules Prown analizine daha yakın bir şey yazabilirim, içinde gördüklerimi tarif ederim ve sizin de görmenize yardımcı olurum. Pek çok insan bunu Hudson Yards ile yaptı. Bazıları muhtemelen tekrar yapacak. Ama sonra tekrar, ben bir şey büyük bayan bir şey değil mi?
Hudson Yards nesnel olarak ilk ziyaretimde olduğu gibi şimdi de aynı. Aynı malzeme ve mimari kompozisyonlara sahiptir. Kuleleri ve diğer çeşitli parçaları arasında aynı şaşırtıcı ilişki eksikliğine sahiptir. Açıkçası, daha fazla oyun alanına ihtiyaç duymayan zenginler için bir oyun alanı olmaya devam ediyor. Işıltılı ve altın. Burası intiharla üç kişinin öldüğü yer. Aynı zamanda aşk sitesidir. Değişen şu ki, ilk ziyaretim sırasında düşündüğüm her şeyi ve şimdi hissettiğim her şeyi ona yansıtıyorum. Hudson Yards hepsini içine alacak kadar büyük: umut, kayıp, keder, kurtuluş. Benimle değişecek kadar büyük. Belki de değişen benim yaşam kapasitemdir. Şimdi geriye dönüp baktığımda, bir parçamın bir bütün olacağıma nasıl güvendiğini düşünüyorum. Aşk tarafından. Arkadaşlıkla. Arkadaşlık yoluyla. Boo adında bir sığır köpeği tarafından.
Mimarlıkla karşılaşan herkesin buna bir şekilde cevap verdiğine inanmayı seviyorum. Neden böyle tepki verdiğimizi görmemiz için bize öğretilebileceğine inanmayı seviyorum. Çünkü tüm resmi şeyler – malzemeler, eksenler, binaların üretilme şekli – hepsi bu hikayenin bir parçası. Peki ya eleştirmenler kendilerini çalışmalarına daha fazla dahil ettiyse, iyi bir eleştirmen olmak için kendi deneyimlerimizi ve tarihimizi bir binaya getirmiyormuşuz gibi davranmamız gerektiği inancını gevşetmeye başlarsak? Geleneksel eleştiri, bu kurguya dayanarak, işareti pek çok yönden özlüyor. Gerçekten tarafsız olan tek şey, bir arkadaşımın söylemeyi sevdiği gibi evren olduğunda, tarafsızlık fikrini cesaretlendirir.
Hudson Yards hayatın bir mikrokozmosudur ve belki de bu yüzden daha önce dayanamadım ve şimdi dayanabiliyorum. Benim için çok ağır. Neredeyse hiçbir şey. Çok fazla. Zar zor görülebiliyor. Yönetilemez oldu.