

İspanya Genel Ekonomik Durum
İspanya Ekonomik Yapı
Son 10 yıllık süreçte ülke ekonomisi yoğun bir özelleştirme programı çerçevesinde şekillenmiş, hemen her alanda devlet hakimiyeti istikrarlı biçimde azalmıştır. AB mevzuatına uyum çalışmaları, özellikle enerji ve telekomünikasyon sektörlerinde devlet hakimiyetinin ve tekellerin kaldırılması sonucunu doğurmuştur. Ancak yine de, halen bazı alanlarda liberalizasyon çalışmaları beklentileri karşılamamış olup, İspanya piyasasının tamamen rekabete açılması için yapılması gereken bazı düzenlemeler bulunmaktadır.
İspanya Ekonomi Politikaları
Bu gelişmeler ülkenin ekonomi politikalarına duyulan güveni sağlamlaştırmış ve Peseta'nın Avrupa tek para birimi EURO'ya katılımını sağlamıştır. 1 Ocak 1999 tarihi itibarıyla Peseta geri dönülmez bir biçimde EMU'ya dahil olan diğer 10 AB üyesi ülkenin paralarına bağlanmış, para politikasına ilişkin yetki ve sorumluluklar da İspanya Merkez Bankası'ndan Avrupa Merkez Bankası'na (ECB) devredilmiştir.
Son yıllarda ülkenin ekonomisini şekillendiren diğer politikalar, özelleştirme programı, vergi indirimi politikası, işgücü piyasası reformu ve mal piyasalarının liberalizasyonudur. 1985 yılından bu yana uygulanmakta olan özelleştirme programı çerçevesinde, sanayide kamu payı önemli ölçüde azalmıştır. Önceleri özelleştirilen şirketlerin ticari potansiyelini geliştirmek amacıyla başlayan özelleştirme daha sonraları sermaye sağlamak ve ülkenin mali yapısını desteklemek amacıyla kullanılmıştır. 1996 yılında iktidara gelen hükümet, kamunun elinde kalan petrol, elektrik ve telekomünikasyon iştiraklerini de hızla özelleştirmiştir. Ulusal havayolu şirketi Iberya, havaalanı operatörü ve kağıt ve kağıt hamuru üreten ENCE şirketindeki kamu hisselerinin de elden çıkarılmasıyla, kömür ve bazı savunmaya ilişkin sektörler haricinde kamu ekonomik hayattan tamamen çekilmiş olacaktır. Ülkede, bir taraftan da geleneksel olarak tekelci yapıda ve korunan sektörlerde liberalizasyon yönünde önemli çalışmalar yapılmaktadır. 2000 yılının ortalarında petrol, doğal gaz, elektrik, telekomünikasyon, kitap, farmakotikler, arazi ve taşıt piyasalarında rekabeti artırmayı ve alışveriş saatlerini serbestleştirme amaçlı bir uzun vadeli liberalizasyon önlemleri paketi onaylanmıştır.Bununla beraber, mal piyasalarının tam olarak serbestleştirilmesi için hala alınması gereken bazı önlemler vardır. Diğer taraftan, uygulanan vergi indirimi politikası çerçevesinde sermaye kazançları, kar payları ve kişisel gelir üzerindeki vergiler tedrici olarak azaltılmaktadır.
İSPANYA Ekonomik Performans
Bu tarihten itibaren özellikle ülkeye yabancı sermaye girişine bağlı olarak sabit yatırımlarda büyük artış görülmüştür. Öte yandan bu dönemde GSYİH artışının arkasında yatan temel neden 1985-1990 yılları arasında yılda ortalama %6,6 oranında büyüme gösteren iç taleptir. Nitekim iç talepteki bu artış, cari işlemler dengesindeki açığın artmasına sebep olmuş, bunun sonucunda, 1992-1993 yıllarında ülkede şiddetli ekonomik önlemler alınmak zorunda kalınmıştır.
1992-1993 yıllarında yaşanan resesyon döneminde, ülkede yatırımlar azalırken özellikle sanayi ve inşaat sektörlerinde olmak üzere işsizlik oranı şiddetli bir artış göstermiş, 1994 yılında toplam işgücünün %24,2'si düzeyine ulaşmıştır. İspanya'nın son 30 yıl içinde yaşadığı bu en büyük krizde, diğer taraftan Peseta'nın değer kaybetmesi, ihracatta büyük bir artış yaşanırken ithalatın daralmasına yol açmıştır.
1994 yılından sonra ihracatta yaşanan bu patlama ekonomiyi resesyondan çıkarmaya başlamış, 1995 ve 1996 yıllarında sanayi sektöründe yaşanan olumlu gelişmeler de iç talebin tekrar canlanmasını sağlamıştır. 2000 yılının ortalarına kadar süren bu dönemde GSYİH yılda ortalama %4,1, iç talep %4,7 oranında büyürken uluslararası piyasalardaki krizden dolayı 1998-1999 yılları arasında dış talepte yaşanan azalmaya rağmen ülkenin ihracatı ve hizmetler sektörü de yıllık ortalama %10,3 oranında büyüme göstermiştir. Diğer taraftan ülkede EMU'ya katılma çalışmalarından dolayı uygulanan politikalar, bu ekonomik büyümeyi desteklemiş, kamu maliyesinin dengelenmesinin özel sektör için kaynak sağlamasıyla faiz oranları da düşmüştür. Sürdürülen ekonomik liberalizasyon programı diğer taraftan başta telekomünikasyon olmak üzere ekonominin kilit sektörlerine dinamizm getirmiştir.
İspanyaekonomisinin geleneksel olarak en zayıf tarafı işsizlik olmuştur. Bununla beraber, son yıllarda işgücü piyasasında olumlu gelişmeler yaşanmış, 1994-2000 yılları arasında net 2,8 milyon yeni iş imkanı yaratılmıştır. Diğer taraftan, işsizlik oranı 1994 yılındaki %24,2 düzeyinden 2003 yılı sonunda %11,3'e kadar gerilemiştir.
İspanya Tarım
Bununla beraber, toprak kalitesinin düşüklüğü, yağışların düzensizliği ve ülkenin büyük kısmında arazilerin verimsiz kullanımından dolayı tarımsal gelirler pek çok AB ülkesine göre düşüktür. Ülkenin kuzey ve doğu bölgelerinde tarımsal işletmelerin çoğu çok küçükken güney bölgelerde özellikle de Andalucia'da çok geniş araziler malsahiplerinin ilgisizliğinden dolayı kullanılmamaktadır.
Son on yıl içinde üretimi hızla artan sebze ve meyva, bugün ülkenin toplam tarımsal üretiminin yaklaşık %30'luk kısmını oluşturmaktadır. Ülkenin iklimi de modern, sulama teknikleri kullanılan tarıma, dolayısıyla bu tür ürünlerin yetiştirilmesine elverişlidir. Bununla beraber, ülkenin merkezindeki kurak ve verimsiz topraklarda gerçekleştirilen tahıl üretimi, iklim koşullarına yüksek derecede bağımlıdır.
İspanya, Avrupa'nın üçüncü büyük şarap ve dünyanın en büyük zeytinyağı üreticisidir. Avrupa Birliği içinde bu her iki ürünün de fazlalığı olmakla beraber, İspanyol üreticiler gerek kalite artırımına gerekse değişik pazarlama tekniklerine başvurarak bu ürünlerdeki rekabetçi konumlarını korumaya çalışmaktadır. Öte yandan, tahıl ve şeker üreticileri ile hayvancılıkla uğraşan kesim, ithalattan kaynaklanan yoğun rekabetle başetmekte zorlanmaktadır.
Ülke topraklarının yaklaşık %33'ü devlete ve belediyelere ait olan ormanlarla kaplıdır. AB fonlarının desteği ile 2001-2006 yıllarında uygulanacak olan ve tarımsal alanların, ticari kullanıma sahip orman alanlarına dönüştürülmesine ilişkin projenin, aşırı tarımsal üretimi azaltarak çiftçilere yeni bir gelir kaynağı yaratması beklenmektedir.
İspanya, Avrupa'nın en büyük balıkçılık filosuna sahiptir (2002 yılında 16,177 tekneyle Avrupa Birliği'nin toplam balık avlanmasının %16'sını oluşturmaktadır). Balıkçılık sektörü, yaklaşık 75 000 balıkçıya ve 375 000 ilgili sektör çalışanına iş imkanı sağlamaktadır. Bununla beraber, ülke bu yüksek kapasitesine rağmen, iç tüketimin çok yüksek olmasına bağlı olarak bu alanda net ithalatçıdır (kişi başına yıllık 40 kg.balık tüketimiyle Japonya'dan sonra dünyadaki en büyük 2. tüketici olarak yer almaktadır).
İspanya Sanayi
1986 yılında Avrupa Topluluğu'na katılımının ardından ülkeye yönelen yabancı yatırımların etkisiyle ülkenin sanayi temelinin büyük bir kısmı yabancıların eline geçerken sektörde ciddi bir yeniden yapılanma da yaşanmıştır. Bunun bir sonucu olarak, ülke bugün çok sayıda rekabetçi alt sektöre sahip olmuştur. Özellikle otomotiv sektörünün çok güçlü olduğu İspanya, Avrupa'nın üçüncü, dünyanın da yedincisi en büyük otomobil üreticisidir. Ancak 2001 yılından sonra sanayi üretiminin artışı negatif seyir almaya başlamıştır ve bu sektörde istihdamın azalmasına neden olmuştur. Mayısta gerçekleşen AB'nin genişlemesiyle birlikte yatırımcıların ücretin daha düşük olduğu Polonya, Macaristan ve Çek Cumhuriyeti'ne yönlenmelerine neden olmuştur. Önem arzeden diğer başlıca imalat sanayii sektörleri ise gıda, içecek ve tütün, kimyasal maddeler, kağıt, tekstil ve giyimdir.
İSPANYA HİZMETLER
İspanya İnşaat
1995 yılında kısmen bir iyileşme görülmekle beraber 1996 yılında hükümetin bütçe açıklarından dolayı altyapı yatırımlarını azaltması sektörün yine küçülmesine yol açmıştır. 1997 yılının ortalarında sektörde bir hareketlenme görülmeye başlanmış, 1998-2000 yılları arasında ise sektörün üretimi yılda ortalama %7,4 oranında artış ile patlama olarak adlandırılabilecek bir düzeye gelmiştir.
Bununla beraber, 2001-2002 yılarda ortalama 600,000 konut inşa edilmiştir. Kara ve demiryolu yapımı, ülkenin mevcut hızlı tren hattının genişletilmesi ve sulama kanalları altyapısını geliştirme projelerine bağlı olarak sektörün büyümeye devam etmesi beklenmektedir.
İspanya Turizm
Bu çabaların yanısıra 1992-1992 krizi döneminde Peseta'nın değerinin önemli ölçüde düşmesi, 1990'lı yılların ortalarında sektörün tekrar canlanmasını sağlamıştır. Nitekim 1999 yılında ülkeye gelen turist sayısı rekor düzeye ulaşmış, İspanyaya gelen turist sayısı bakımından Fransa'nın ardından dünya ikincisi ve turizm gelirleri bakımından da ABD ve İtalya'nın ardından dünya üçüncüsü olmuştur.


İsmet İnönü Caddesi, Bayrak Sokak 3/6 Eskişehir


Telefon : 0222 220 88 89
|E-Posta : email@example.com|