Kişinin günlük işlevlerini etkileyen, genellikle süreğen, kimi zaman dönemsel olarak alevlenmelerle giden bir bozukluktur.
Obsesyon (saplantı) irade dışı gelen, kişiyi rahatsız eden, çaba ile kovamadığı, inatçı düşünce ya da imgelerdir. Kompulsiyonlar (zorlantı) zihinsel ya da dışarıdan gözükebilen davranışlar ve eylemler şeklindedir.
”Obsesif kompulsif” tarihçesine indiğimiz zaman, Shakespeare’in bir oyununda OKB nevrozunun klasik örneğini görüyoruz. Lady Macbeth’in etkilenmesiyle kocası Macbeth, kral Duncan’ı öldürür. Bundan sonra Lady Macbeth’de el yıkama hastalığı başlar. Hangi sabunu getirirseniz getirin ellerimin kiri geçmez der ve sürekli ellerini yıkar.
OKB kaç yaşında başlar?
OKB genellikle genç yaşta başlar. Büyük oranda başlangıç yaşı 18-25 arasındadır.
Sıklık ve yaygınlık
ABD ve Kanada da yürütülen araştırmalara göre hastalığın nadir olmadığı sonucu çıktı. OKB’nin yaşam boyu yaygınlık oranı %2.5-3 olarak bulunmuş ve bu ülkelerde majör depresyon, alkol, fobiler sonrasında dördüncü sıklıkta görülen ruhsal bozukluk olarak bildirilmiştir.
OKB belirtileri ve bulguları nelerdir?
- Genel Görünüm: Aşırı düzen, aşırı kontrol
- Konuşma ve İlişki Kurma: Konuşma düzgün, denetimli, ayrıntıcı.
- Bilişsel Yetiler: Bu hastalar genellikle zeki ve bellekleri güçlüdür. Bazen algı bozukluğu gözlemlenebilir.
- Düşünce Süreci ve İçeriği: Düşünce düzgün, ayrıntıcı ve kararsızlık dikkat çeker.
- İçgörü: Belirtilere direnme.
- Davranış: Obsesyonlar sonucu oluşan kompulsiyonlar.
OKB türleri nelerdir?
- Zorlantılı el yıkama, temizlik, hastalık bulaşması saplantıları
- Kuşku saplantıları
- Simetri, düzen ile ilgili saplantılar ve zorlantılar
- Toplama, biriktirme zorlantıları
- Saplantılı duraksama (tereddüt)
OKB oluş nedenleri
A. Biyolojik Etkenler
B. Psikososyal Etkenler
Psikososyal Etkenleri biraz açmak istiyorum. OKB’nin toplumsal tutumlarla bağlantılı olabileceğine dair veriler vardır. Özellikle titiz, katı kuralları olan, bebeklikten itibaren ve ilerleyen çağlarında disiplin hakim olan toplumlarda; temizlik, zaman, düzen kavramları daha fazla gelişmiş kişilikler yetişmektedir. Buna Japon toplumunu örnek verebiliriz.
Müslüman ülkelerde yapılan çalışmalarda en sık karşılaşılan saplantının dini temalı oldukları bildirilmiştir.
Son olarak bu konuyu sizlerle paylaşırken ‘Ruh Sağlığı ve Bozuklukları‘ kitabından yararlandığımı belirtmek istiyorum.
Ps: Kitap, internet, sosyal medya vb. yerlerden okuduğunuz verilerle kendinizde herhangi bir hastalığın olup olmadığını kesinlikle bilemezsiniz. Hiçbir hastalığın belirtileri birebir aynı olamaz. Bunu ancak uzman kişiler bilebilirler. Ve her uzmanın kendi alanı vardır, birbirlerinin alanlarına girmeleri etik değildir. Ruhsal bir sorununuz olduğunu düşünüyorsanız Psikolog ve Psikiyatrist sizin için doğru adres olacaktır. Aksi yerlere itibar etmemenizi tavsiye ederim.