İsyan, aynı ortamda kâin bir kategori kişinin (çoğu kez askeri personel veya sefine mürettebatı, çıplak olsa birlikte) kanunen itaat etmesi gereken emirlere karşı gelmesi dolayısıyla davranışlenen sutaşç. Geçmişte birsonsuz ülke, ayaklanmayı idam cezası cezası gibi bek cezalarla cezalandırmıştır.[asıl belirtilmeli]
Askerlerin komutanlarına karşı gelmesi, leşkerî kalkışma türüne bir örnektir. MÖ 327’de Hindistan’a intisap etmek isteyen İskender, kıtallardan yorulmuş ve bıkmış askerlerinin karşı gelmesi üzerine Hindistan’a girememiştir. Bu kalkışma sonucunda İskender, Hindistan’a girmekten vazgeçmiştir.
1520’de Ferdinand Macellan, Dünya çevresini turlamak amacı ile çıktığı seyahatte, Amerika açıklarında sefine mürettebatının kalkışmaı ile katlaştı. İsyancılardan birini idam cezası etti, öbmahsulü de kıyıda bıraktı.
Içtimai problemlerın sebep başüstüneğu isyanlara en kalburüstü örneklerden birisi, MÖ 73’te İtalya’da Spartaküs önderliğindeki köle ayaklanmasıdır.