Uganda'nın kuzeyindeki Lapaya köyünden Charles ve John ile tanışın.
Agogo Nehri'nin kıyısı, onların en sevdiği yer.
Buraya her hafta, en az bir kez geliyorlar. Amaçları sadece manzaranın keyfini çıkartmak değil. Aslında çalışıyorlar.
Onlar, sinek avcıları.
Bu nehir kenarında yaptıkları iş siyah sineklerin kendilerine saldırmalarını beklemek ve ısırılmadan önce onları yakalamak.
Onkoserkiyaz, daha çok nehir körlüğü adıyla biliniyor. Siyah sineklerin ısırığıyla bulaşan paraziter bir hastalık. Bu sineklerin ısırıkları, deriye nüfuz eden larvalar meydana getiriyor. Larvalar, 30 cm uzunluğa kadar ulaşan solucanlara dönüşüyor. Hastalık, aşırı kaşınma ve deri renginde değişime neden oluyor. Parazitler çoğaldıkça, yüz binlerce larva insan vücudunda yayılıyor ve körlüğe neden oluyor.
Okello, henüz çocukken görme yetisini yitirdi. Küçük bir kerpiç evde tek başına yaşıyor. Yaşadıklarını şöyle anlatıyor:
''Gözlerimde bir aşağı bir yukarı hareket eden solucanları görebiliyordum.''
Siyah sinekler, hızlı akan nehir ve akarsularda yavrulamayı seviyor. Daha çok, geçim kaynağının tarım olduğu nehir kenarlarındaki verimli topraklarda kurulan köylerde görülüyor.
Hastalığın görüldüğü insanların %99'u, 31 Afrika ülkesinde yaşıyor. Latin Amerika'nın bazı bölgelerinde ve Yemen'de de onkoserkiyaz vakalarına rastlanıyor. Brezilya ve Venezuela hâlâ hastalıkla mücadele ediyor. Kolombiya ve Ekvador'dan sonra 2015'te Meksika da hastalığın ülkeden tamamen temizlendiğini duyurdu.
Lapaya köyü sakinleri, nüfusun yarısından fazlasının görme sorunu yaşadığını söylüyor. Birçoğu da görme yitisini tamamen yitirmiş. Charles henüz küçük bir çocukken hastalık köyde çok daha yaygınmış. Köy sakinlerinin derilerinin tıpki leoparlarınkine dönüştüğünü ve onlarcasının kör olduğunu hatırlıyor.
Birkaç sene öncesine kadar Charles bir günde 100'den fazla sinek yakalıyordu. Bu sayı artık üçe dörde kadar düştü. Avcılar, haftada bir gün sinekleri yakalamaya çıkıyor. Aynı hafta içerisinde bir diğer gün ise nehri ilaçlıyorlar. Sinekler tarafından ısırılmamak için çiftler halinde çalışıyorlar. Yakaladıkları sinekleri içerisinde alkol bulunan bir kapta tutuyorlar. Bu sinekler, testler için Kampala'daki bir laboratuvara gönderiliyor.
Sinek avcıları her Cumartesi bisikletleriyle yola koyuluyorlar. Ekosisteme zarar vermeyen kimyasallarla sineklerin yavruladıkları bölgeleri ilaçlıyorlar. Bütün sinek avcılarına parazitlere karşı korunabilmeleri için belirli dozlarda ivermektin veriliyor. Sinekler tarafından ısırılsalar bile onlara hastalık bulaşmıyor.
Sinek avcılarının çoğu 20'li ve 30'lu yaşlarında. Bu işi yıllardır aynı ekip yapıyor. Yılda iki kez bölgedeki bütün evleri dolaşıp ivermektin dağıtıyorlar.
Sinek avcıları sayesinde Uganda da nehir körlüğü hastalığına son verme umudu her geçen gün daha fazla yeşeriyor.
Fotoğraf: Tommy Trenchard
Yapımcı: Fatma Naib
Animasyon süpervizörü: Alia Chughtai
Animasyon: Zia Tabarak
İllüstrasyon: Christian Mugarura
Ses: Linus Bergman
Seslendirme: Mohsin Ali
Editör: Carla Bower
Kaynak: Al Jazeera