Milattan sonra beşinci ve yedinci yüzyıllara tarihlenen oyun tahtaları ve çatallı haç motifleri, İyonya’nın en önemli pagan kutsal alanlarından biri olan İzmir’in güneybatı kıyısındaki antik Yunan tapınağı Klaros Antik Kenti’nde keşfedildi.
Yeni bulgular, Hıristiyanlığın yayılmasından sonra terk edildiği düşünülen Klaros’un aslında uzun yıllar boyunca işlev gördüğünü göstermektedir.
Arkeologlara göre, Klaros, günümüz Yunanistan’ında Delfi ve Didim ile birlikte üç kehanet merkezinden biriydi.
Klaros’un M.Ö. 7. veya 6. yüzyıl başlarında Kolophon’un tanrısı Apollon adına yaptırıldığı düşünülmektedir. İyon Birliği’nin on iki kentinden biri olan ve on iki kilometre kuzeyde bulunan Kolophon topraklarındaydı. M.Ö. altıncı ve yedinci yüzyıllardan kalma Homeros İlahileri, bu kutsal alana yapılan en eski edebi referanslardır. Bununla birlikte, orada bulunan proto-geometrik çanak çömlekler, dokuzuncu yüzyılın başlarında işgal edildiğini göstermektedir.
Hem Helenistik hem de Roma dönemlerinde önemli olan Apollon Tapınağı yakınlarındaki kutsal bir mağara, erken dönemlerde burada bir Kibele kültünün varlığına işaret etmektedir.
Her beş yılda bir, Apollon’un onuruna, Claria oyunları Claros’ta yapıldı.
Daha önce Klaros’un dördüncü yüzyılda Hıristiyanlığın yayılmasına kadar bir kehanet merkezi olarak hizmet ettiği düşünülse de, yeni kanıtlar yedinci yüzyıla kadar önemini kaybetmediğini göstermektedir.
Tarihi M.Ö. 13. yüzyıla kadar uzanan Klaros’taki yeni dönem kazılarında, M.Ö. beşinci yüzyıldan yedinci yüzyıla kadar uzanan izler bulunmuştur. Helenistik Apollon Tapınağı’nın Dorik bir başlığının altına kazınmış dokuz taş oyun tahtası ve çatallı haç motiflerinin yanı sıra seramik buluntular arkeolojik araştırmalar sonucunda keşfedilmiştir.
Bu keşifler, Hıristiyanlığın putperest inancını sembolize ettiği için resmi din olarak kabul edildiği M.S. 380 yılından bu yana Roma İmparatorluğu tarafından terk edildiği veya boşaltıldığı düşünülen kutsal alanın aslında daha uzun bir süre ikamet edildiği veya ziyaret edildiği iddiasını desteklemektedir.
Kadim çağda savaşlar, kent kuruluşu gibi önemli kararların kehanet merkezindeki onaydan sonra alındığını belirten Klaros’taki kazılara danışmanlık yapan Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nden Öğretim Üyesi Dr. Onur Zunal, “Klaros, antik dönemin en önemli mekânlarından biridir. Buradaki son çalışmalarımız bize, kutsal alanın M. S. 380’de Hıristiyanlığın Klaros’un resmi dini olarak ilan edilmesinden sonra bile kullanılmaya devam ettiğini gösterdi. Dördüncü yüzyılda cazibesini kaybetmediğini ve mevcut bulguları dikkate alarak M. S. yedinci yüzyıla kadar kullanılmaya devam ettiğini keşfettik” dedi.
Klaros’un “kutsal mekan” işlevinin Hıristiyanlığa geçmesine rağmen devam ettiğini vurgulayan Zunal, “Hala burayı ziyaret eden insanlar var. Klaros’un enerjisine inanan birçok insan var. Apollon’a inanan insanların belli zamanlarda buraya gelerek belli ritüelleri yerine getirdiklerine de şahit olduk. Dolayısıyla aslında kentin M.S. yedinci yüzyılda terk edildiğini söylemek bile yanlış olur. 2020’lerde bile Claros’a inanan insanlar bir şekilde buraya gelip kendi ritüellerini yapıyorlar” diye konuştu.
Zunal ayrıca, kutsal alanın tarihini yaklaşık 300 yıl ilerleten çalışmalarla ilgili makalelerin ulusal ve uluslararası dergilerde yayınlandığını belirtti.