Az önce bir araştırma yaparken karşıma geldi. Hemen paylaşmak istedim.
Aslında çay kültürü Çin ve Japonya’dan bizim kültürümüze Orta Asya Türkleri sayesinde geçmiştir ve Türk çay içimi adabının/seramonisinin temelleri de burda atılmıştır. Bunu 1862’de Vambery’nin Buhara’ya yaptığı gezi sırasında aldığı notlarda şu şekilde görmek mümkün:
Burada çayı şekersiz ve mısır unuyla iç yağından yapılmış bir tür çörekle birlikte içiyorlardı. Çaya üflemek edebe aykırı sayılıyor; bu nedenle soğutmak için kasenin içinde sallayıp çalkalamak gerekiyordu. Zarif ve görgülü bir kimse olduğunu kanıtlamak isteyen kişi, sağ dirseğini sol elinin üzerine koyarak, bir damla bile dökmemek şartıyla, elindeki kasenin içindeki çayı nazikçe bir hareketle sürekli döndürmeye özen göstermeliydi. Eğer bir damla bile dökecek olursa bütün ününü yitirebilirdi. Çay içmek, her gün bir kaç saati alıyordu. Çaydanlık boşaldıktan sonra içlerindeki kaynamış yapraklar orada bulunanlara dağıtılıyordu. Ama çaydan iki bardakla tutulabilecek ölçüden fazlasını almak zerafete aykırı sayılıyordu. Burada bulunduğum süre içinde her yemeğimde haşlanmış et, en iyisinden ekmek, çay ve meyveler bulundu…
Şu anda düşünüyorum da modern çay kültüründe de böyle ritüeller var mı? Aklınıza bu konuda bir şeyler geliyor mu?
Kaynak: Arminius Vambery, Bir Sahte Dervişin Orta Asya Gezisi. Özalp Yayınevi, İstanbul 2009.