Çin'de yaratılan matbaa, 15. Yüzyılda Johannes Gutenberg ve onun Gutenberg matbaasını icadı tarafından Avrupa'da daha da geliştirilmeden önce orada toplumda devrim yarattı.
Matbaa Ne Zaman İcat Edildi?
İlk matbaanın ne zaman icat edildiğini veya kimin icat ettiğini kimse bilmiyor, ancak bilinen en eski basılı metin MS ilk bin yılda Çin'de ortaya çıktı. Tang Hanedanlığı döneminde MS 868 civarında Çin'in Dunhuang şehrinden bir Budist kitabı olan Diamond Sutra'nın bilinen en eski basılı kitap olduğu söyleniyor. Diamond Sutra, el oyması ahşap blokların ters olarak kullanıldığı, blok baskı olarak bilinen bir yöntemle oluşturuldu.
MS 877 civarında basılmış bir takvim, matematik çizelgeleri, kelime bilgisi kılavuzu, görgü kuralları talimatı, cenaze ve düğün rehberleri, çocukların eğitim materyalleri, sözlükler ve almanaklar gibi diğer bazı metinler de Dunhuang'dan günümüze ulaşmıştır. Bu erken baskı döneminde, yuvarlanmış parşömenlerin yerini kitap formatlı metinler almaya başladı. O dönemde Japonya ve Kore'de tahta baskı da kullanılıyordu ve bu dönemde bir noktada, tipik olarak Budist ve Taocu metinler için metal blok baskı da geliştirildi.
Bi Sheng
Baskı bloklarının panellerini yeniden kullanılabilen hareketli ayrı harflerle değiştiren hareketli tip, kabaca MS 970'den 1051'e kadar yaşayan Yingshan Hubei, Çin'den Bi Sheng tarafından geliştirildi. İlk hareketli tip kile oyulmuş ve sert bloklar haline getirilmiş ve daha sonra bir demir plakaya bastırılan bir demir çerçeve üzerine yerleştirilmiştir. Bi Sheng’in matbaasının ilk sözü, 1086 yılında bilim adamı Shen Kuo tarafından yazılan ve ölümünden sonra Bi Sheng’in yazı tiplerinin yeğenlerinin eline geçtiğini kaydeden Dream Pool Essays (Dream Pool Essays) kitabında geçiyor. Shen Kuo, Bi Sheng'in ahşap kullanmadığını, çünkü doku tutarsız olduğu ve nemi çok kolay emdiğini ve ayrıca mürekkebin yapışma sorunu olduğunu açıkladı. Pişmiş kil, yeniden kullanım için daha iyi temizlenir. MS 1127'den 1279'a kadar hüküm süren Güney Song Hanedanlığı döneminde kitaplar toplumda yaygınlaştı ve devlet memuru olma yeteneklerine sahip bilimsel bir vatandaş sınıfı yaratmaya yardımcı oldu. Büyük basılı kitap koleksiyonları da zengin sınıf için bir statü sembolü haline geldi.
Wang Chen
Ching hakimi Wang Chen, Nung Shu adlı tarım ve çiftçilik uygulamaları üzerine bir makale yayınladığında 1297'de bir geri dönüş yaptı. Wang Chen, ahşabı daha dayanıklı ve hassas hale getirmek için bir süreç tasarladı. Daha sonra dizicilerin daha verimli bir şekilde organize etmeleri için bir döner tabla yarattı ve bu da baskıda daha yüksek hıza yol açtı.
Nung Shu, dünyanın ilk seri üretilen kitabı olarak kabul edilir. Avrupa'ya ihraç edildi ve tesadüfen, geleneksel olarak Avrupalılara atfedilen birçok Çin icatını belgeledi. Wang Chen'in tahta kalıp türü yöntemi Çin'deki yazıcılar tarafından kullanılmaya devam etti.
Johannes Gutenberg
Avrupa'da matbaa, Wang Chen'in yeniliğinden 150 yıl sonrasına kadar ortaya çıkmadı. Kuyumcu ve mucit Johannes Gutenberg, 1440 yılında Fransa'nın Strazburg kentinde matbaacılık denemeye başladığında Mainz, Almanya'dan siyasi bir sürgündü. Birkaç yıl sonra Mainz'e döndü ve 1450'de mükemmelleştirilmiş ve ticari olarak kullanıma hazır bir baskı makinesi vardı: Gutenberg basın.
Gutenberg Basın
Gutenberg’in tasarımının ayrılmaz bir parçası, ahşabı metal ile değiştiriyor ve her harfle baskı blokları oluşturarak hareketli tipin Avrupa versiyonunu yaratıyordu. Tipi büyük miktarlarda ve farklı baskı aşamalarında kullanılabilir hale getirmek için Gutenberg, pirinçte ters olarak oluşturulan harfleri ve ardından erimiş kurşun dökülerek bu kalıplardan yapılan kopyaları gören replika döküm konseptini uyguladı.
Araştırmacılar, Gutenberg'in aslında metal kalıpları oluşturmak için oyulmuş kum kullanan bir kum döküm sistemi kullandığını tahmin ettiler. Harfler, düz ortamda harflerden oluşan düz çizgiler ve tutarlı sütunlar oluşturmak için birbirine eşit şekilde uyacak şekilde biçimlendirildi. Gutenberg'in süreci, tahtaya değil metale yapıştırmak için kendi mürekkebini yapmasaydı, bu kadar sorunsuz çalışmazdı. Gutenberg, geleneksel olarak üzümleri şarap için ve zeytinleri yağ için preslemek için kullanılan ve matbaa tasarımına uyarlanan bir şarap presini kullanarak baskı kağıdını düzleştirmek için bir yöntemi mükemmelleştirmeyi başardı.
Gutenberg İncil
Gutenberg İncil projesini finanse etmek için Johannes Fust'tan borç aldı ve 1452'de Fust, kitap yaratmak için Gutenberg'e ortak olarak katıldı. Takvimleri, broşürleri ve diğer belgeleri yazdırmaya karar verdiler. 1452'de Gutenberg dükkanından çıkan tek kitabı çıkardı: İncil. 1.300 sayfalık Gutenberg İncilinin 180 nüshasını, 60'ı parşömen üzerine basmış olduğu tahmin ediliyor. İncil'in her sayfası Gotik tipte 42 satırlık metin içeriyordu.
İncil için Gutenberg, 300 ayrı kalıplanmış harf bloğu ve 50.000 sayfa kağıt kullandı. Kitapların birçok parçası hayatta kaldı. Gutenberg İncilinin 21 tam kopyası ve parşömen versiyonunun dört tam kopyası vardır.
Gutenberg’in Sonraki Yılları
1455'te Fust, Gutenberg'e haciz etti. Ardından gelen bir davada, Gutenberg'in tüm ekipmanı, Almanya, Gernsheim'den eski bir hattat olan Fust ve Peter Schoffer'a gitti. Gutenberg'in baskıya devam ettiğine ve muhtemelen Latince bir sözlük olan Catholicon'un bir baskısını 1460 yılında çıkardığına inanılıyor. Ancak Gutenberg, 1460'dan sonra, muhtemelen görme bozukluğu nedeniyle baskıya yönelik tüm çabaları durdurdu. 1468'de öldü. Peter Schoffer Schoffer, satın alınır alınmaz Gutenberg'in baskı makinesinden yararlandı ve Gutenberg'den teknik olarak daha iyi bir matbaacı ve tipograf olarak görülüyor. Gutenberg’in basını ele geçirdikten iki yıl sonra, üç renkli bir başlık sayfası ve kitapta çeşitli türler içeren Mezmurlar Kitabı’nın alkışlanan bir versiyonunu çıkardı. Bu baskı hakkında dikkate değer bir ayrıntı, tarihte ilk kez bir kolofonun eklenmesidir. Kolofon, kitabın yayın bilgilerinin ayrıntılarını veren bölümüdür. Mezmurlar Kitabının bu baskısının on nüshasının hala var olduğu bilinmektedir.
Baskı Avrupa'ya Yayılıyor
Baskının bir ticaret olarak yaygınlaşması, Gutenberg'e ilk baskı deneylerinde yardımcı olan ve daha sonra ticareti başkalarına öğreten matbaacılar haline gelen Almanya'daki işçilerden yararlandı. Almanya'dan sonra, İtalya 1465'te matbaa ülkeye getirildiğinde Gutenberg’in icadının bir sonraki alıcısı oldu. 1470’te İtalyan matbaacılar basılı malzeme ticaretinde başarılı olmaya başladılar. Alman matbaacılar 1470'de Paris'teki Sorbonne'da matbaalar kurmaya davet edildi ve oradaki kütüphaneci öğrenciler için çoğunlukla ders kitapları olmak üzere basılacak kitapları seçti. 1476'da, diğer Alman matbaacılar Paris'e taşındı ve özel şirketler kurdu. İspanya 1473'te Valencia'da Alman matbaacıları karşıladı ve 1475'te Barselona'ya yayıldı. 1495'te Portekiz matbaacıları Lizbon'a davet etti. Gutenberg’in icadı, yıllarca Belçika’nın Bruges kentinde yaşayan İngiliz William Caxton tarafından 1476’da İngiltere’ye getirildi. Caxton, 1471'de Bruges'de bir matbaa kurmak ve çeşitli eserlerin kendi çevirilerini yayınlamak için basmayı öğrenmek için Köln'e gitti. İngiltere'ye döndükten sonra Westminster Abbey'de 1491'de ölümüne kadar monarşi için matbaacı olarak çalıştığı bir matbaayı kurdu.
Matbaa Dünyayı Değiştiriyor
Matbaanın dünya çapında yaygınlaşması, Avrupa'nın güçlü güç yapılarını tehdit eden daha büyük bir fikir dağılımı anlamına geliyordu. 1501 yılında, Papa 6. Alexander kilisenin onayı olmadan el yazmaları basan herkesi aforoz etme sözü verdi. Yirmi yıl sonra, John Calvin ve Martin Luther'in kitapları yayıldı ve İskender'in korktuğu şeyi gerçeğe dönüştürdü. Bu tehdidi daha da ileri götüren Copernicus, kilise tarafından sapkınlık olarak görülen Göksel Kürelerin Devrimleri Üzerine adlı eserini yayınladı. 1605 yılında, ilk resmi gazete Relation Strasbourg'da basıldı ve dağıtıldı. Tüm Avrupa'da gazeteler çıktı ve matbaanın okuryazarlığın, eğitimin büyümesine ve sıradan insanlar için tek tip bilginin geniş kapsamlı erişilebilirliğine olan katkısını resmileştirdi.