Ebrahim Raisi’nin, İran’ın Yeni Cumhurbaşkanı Olması Dünya İçin Ne Anlama Geliyor
İran’daki cumhurbaşkanlığı seçimlerinin sonuçlanmasıyla birlikte, Ebrahim Raisi, oy çokluğuyla İran’nın yeni cumhurbaşkanı oldu. Peki, bu dünya ve İran için ne demek?
Raisi, işsizliği hafifletmeye ve sıradan İranlılar için ekonomik zorluklara katkıda bulunan ve yaygın hoşnutsuzluğa neden olan ABD yaptırımlarını kaldırmak için çalışmaya söz verdi.
BBC Farsça muhabiri Kasra Naji, Raisi yönetiminde İran'ın muhafazakarlarının, muhtemelen sosyal faaliyetler üzerinde daha fazla kontrol, kadınlar için daha az özgürlük ve iş ve sosyal medya ve basın üzerinde daha sıkı kontrol anlamına gelen püriten bir İslami hükümet sistemini güçlendirmeye çalışacaklarını ekliyor.
Muhafazakarlar Batı'dan şüpheleniyor, ancak hem Reisi hem de Dini Lider Hamaney, İran'ın nükleer faaliyetleriyle ilgili uluslararası bir anlaşmaya geri dönüşü destekliyor.
2015 yılında imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı, nükleer faaliyetlerini sınırlaması karşılığında İran'a Batı yaptırımlarından muafiyet sağlamıştı. ABD, 2018'de anlaşmadan çekildi ve Başkan Trump'ın yönetimi, İran'ın ticaret yapma kabiliyetine yeniden sınırlar getirdi. Raisi, yaptırım uygulanan yetkililer arasında yer almıştı.
İran, anlaşma kapsamında yasaklanan nükleer operasyonları yeniden başlatarak yanıt verdi. Anlaşmayı diriltme amaçlı müzakereler Viyana'da devam ediyor ve Başkan Joe Biden de anlaşmayı yeniden canlandırmak istiyor. Ancak her iki taraf da ilk hamleyi diğerinin yapması gerektiğini söylüyor.
‘İran daha kapalı bir toplum olacak’
BBC muhabiri olan Kasra Naiji, seçimler sonrası İran’da yaptığı değerlendirmelerde, Raisi’nin kazanmasının zaten ayarlandığını ve halk tarafından da aynı şekilde düşünüldüğünü belirtti.
Naiji, yazısında özellikle şunların altını çizdi:
Seçim, Bay Raisi'nin kazanmasının önünü açmak için tasarlandı. Bu, ABD yaptırımları ve aynı zamanda kötü yönetim tarafından sakatlanan bir ekonomide yaşam koşullarından zaten derinden hoşnutsuz olan çok sayıda İranlıyı yabancılaştırdı.
Seçimin sonucu endişelerine yardımcı olmayacak ve hatta ülke içinde daha fazla istikrarsızlığa yol açabilir. Son birkaç yılda İran, ülke çapında en az iki tur ciddi protestolara tanık oldu - yüzlerce, bazıları binlerce kişinin ölümüne neden oldu.
Raisi'nin cumhurbaşkanlığını almasıyla birlikte, muhafazakarlar tüm güç merkezlerini almış olacaklar: yasama ve yargının yanı sıra yürütme organı da. İran daha kapalı bir toplum olacak. Özgürlükler muhtemelen eskisinden daha fazla kısıtlanacak.
Rejim, ekonomiyi derin krizden kurtarmak için Çin'e bakacak. Batı ile daha fazla gerilim olacak. İran ile ABD arasında Viyana'da nükleer anlaşmanın yeniden canlandırılmasıyla ilgili dolaylı görüşmeler daha fazla belirsizlikle karşı karşıya kalabilir. Müzakerelerin birkaç haftalığına dağılacağına ve tüm tarafların İran'daki yeni gerçekliği değerlendirmesine izin vereceğine dair şimdiden haberler var.