

Forumumuzda bizimle birlikte paylaşıma katılmak için buradan üye olabilirsiniz.
veya Facebook üyeliğiniz ile sitemize kayıt olabilirsiniz.
|Yeni Konu Aç Cevap Yaz|


||LinkBack||Seçenekler||Stil|
|15 Kasım 2011, 07:26||#1 (permalink)|


Sakarya Meydan Muharebesi
Kurtuluş Savaşı'ndaki Atatürk tarafından çok büyük ve kanlı savaş anlamına gelen Melhame-i Kübra ifadesi ile anılan muharebedir.
Gelişimi
TBMM Ordusunun, Kütahya - Eskişehir Muharebelerindeki hezimetinden sonra, cephe kritik bir duruma düşmüştü. Cepheye gelerek durumu yerinde gören TBMM Reisi Mustafa Kemal Paşa ile İcra Vekilleri Heyeti Reisi Fevzi Paşa, Batı Cephesi birliklerinin Yunan ordusuyla arada büyük bir mesafe bırakılarak Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmesine ve savunmayı bu hatta devam ettirmesine karar verdiler. TBMM, 3 Ağustos 1922'de Genelkurmay Başkanı Mirliva İsmet Paşa'yı azlederek, aynı zamanda Başvekil ve Milli Müdafaa Vekili de olan Fevzi Paşa'yı bu makama da atadı.
22 Temmuz 1921'de Sakarya Nehri doğusuna çekilmeye başlayan TBMM ordusu, güneyden kuzeye 5'nci Süvari Kolordusu (Çal Dağı güneyinde), 12'nci, 1'nci, 2'nci, 3'ncü, 4'ncü gruplar ve Mürettep Kolordu 1'nci hatta olacak şekilde tertiplendi.
14 Ağustos'ta ileri harekata geçen Yunan ordusu ise, 23 Ağustos'tan itibaren 3'ncü Kolordusu ile Sakarya Nehri doğusundaki TBMM Kuvvetlerini tespit, 1'nci Kolordusu ile Haymana istikametinde, 2'nci Kolordusu ile Mangal Dağı güneydoğusunda kuşatıcı taarruza başladı. Fakat bu taarruzlarında başarısız oldular.
Kuşatma taarruzunda başarı sağlayamayan Yunan kuvvetleri, siklet merkezini ortaya kaydırarak savunma mevzilerini Haymana istikametinde yarmak istedi. 6 Eylül'e kadar süren yarma teşebbüsünde de başarılı olamayınca, bulunduğu hatlarda kalarak savunmaya karar verdi. Ancak TBMM ordusu'nun 10 Eylül'de başlattığı genel karşı taarruzla buna da mani olundu. Bu durumda Yunan ordusu için geri çekilmekten başka hal tarzı kalmıyordu. 13 Eylül'e kadar Sakarya Nehri'nin doğusunda tek Yunan askeri kalmadı. Sakarya'dan çekilen Yunan ordusu, Eskişehir - Afyon'un doğusu hattına kadar çekilerek, bu bölgede savunma için tertiplenmeye başladı.
Çekilen Yunan Ordusunu takip amacıyla harekata 13 Eylül 1921 itibariyle süvari tümenleri ve bazı piyade tümenleri ile devam edildi. Yine 13 Eylül 1921'de grup komutanlıkları lağvedilerek Batı Cephesine Bağlı 1, 2, 3, 4 ve 5'inci Kolordular ve Kolordu Seviyesinde Kocaeli Grup Komutanlıkları kuruldu.
Muharebe Sonrası
TBMM ordusu bu savaşta çok subay kaybetti. Şehit sayısı 5700, yaralı 17700, tutsak 415 idi. Dokuz alay komutanı şehit düştü. Yaralılar, Ankarada hastaneler yetmeyince yaya olarak Çankırıya gönderildi. Yunan ordusunun kaybı daha da ağır idi. Subay ve er 15000 ölü verdiler. Yaralı sayısı 25000 kadardı. Yaklaşık olarak ordularının üçte birini kaybettiler.
Mustafa Kemal Atatürk ünlü;
"Hattı Müdafa yoktur, sathı müdafa vardır. Bu satıh bütün vatandır."sözünü bu savaş sırasında söylemiştir.
Savaşın ardından Albay Fahrettin Altay, Albay Kazım Fikri Özalp, Albay Mehmet Selahaddin Adil ve Albay Mehmet Rüştü Sakarya Tuğgeneralliğe terfi etmişlerdir. Mustafa Kemal'e ise TBMM tarafından mareşallik rütbesi ve gazi ünvanı verilmiştir.
Türk ve Yunan Kuvvetlerinin Karşılaştırmalı Durumu
Üst Kademe Komutanları
1. Grup: Komutanı Albay İzzettin Çalışlar
Sakarya Meydan Muharebesi Türk Milleti için bir ölüm kalım savaşı olmuştur. Bu muharebe ile Türk ordularının taktik geri çekilme manevrası sona ermiş; stratejik savunma konsepti kabul edilmiştir.
Yunanlılar, Kütahya-Eskişehir Muharebelerini kazandıktan sonra, Yunanlıların bu başarılarından bahseden İngiliz Başbakanı Lloyd George: "Milli Türk Kuvvetlerini yenmiş bulunan Yunanistan'ın Sevr Antlaşması esaslarıyla yetinemeyeceği" şeklinde ileri sürdüğü büyük vaatlerle Yunanistan'ı barışa değil taarruza teşvik etmiştir.
Yunan Genelkurmayı, Kütahya-Eskişehir Muharebelerinden (10-24 Temmuz 1921) sonra, Sakarya'nın doğusuna çekilen Türk ordusuna son darbeyi indirmek amacıyla hazırlıklarını tamamlayıp harekete geçmiştir. Bu arada Türk ordusu da kesin sonuçlu bir meydan savaşı için tüm birliklerini başarılı bir geri çekilme planıyla Sakarya'nın doğusuna çekerek 100 km. genişliğindeki bir cephe hattında toplamıştır.
Yunanlıların bu düşünce ve faaliyetleri karşısında Mustafa Kemal Paşa, 5 Ağustos 1921'de TBMM Hükümeti tarafından kabul edilen 144 sayılı kanunla ve geniş yetkilerle üç ay süre ile Türk ordusunun sorumluluğunu üstüne alarak Başkomutanlık görevine getirilmiştir. Mustafa Kemal Paşa, bu yetkilere dayanarak 7-8 Ağustos 1921de "Tekalif-i Milliye Emirleri"ni yayınlayarak orduyu personel, silah ve araç - gereç bakımından güçlendirmeye çalışmıştır.
Harekât yapılan bölgenin arazi yapısı; Kuzey Anadolu kenar dağları; batıda İç Anadolu batı eşiği; güneyde Batı ve Orta Toroslar, doğuda Kızılırmakla çevrelenmiştir. Harekât bölgesinde Sakarya Nehrinin kolları ile, Ankara Çayı ve Ilıcaözü deresinin açmış olduğu vadi ve çöküntüler, yapılacak harekâtın cinsini belirlemede önemli rol oynamıştır.
Sakarya Meydan Muharebesi Türk Ordusu için bir yokluk ve yoksulluk savaşı olmuştur. Kütahya-Eskişehir Muharebelerinden sonra, insan gücünün 1/2ini, silah gücünün de 1/10unu kaybetmiş olan Batı Cephesi Komutanlığı, birliklerine 18 Temmuz 1921 tarihinde Sakarya Nehrinin gerisine çekilme emrini vermiştir.
Başkomutan; Mustafa Kemal Paşa, Genelkurmay Başkanı; Fevzi Paşadır ve Başkomutanlık karargâhı Ankaradadır. Batı Cephesi Komutanlığı, Yunan taarruzuna karşı, kuvvetlerini Sakarya Nehri doğusunda yedi grup (kolordu) halinde konuşlandırmıştır. Batı Cephesi komutanı Tümgeneral İsmet (İnönü)dir ve karargâh merkezi Ankara-Polatlı arasında yer alan Alagözdedir.
Yunan kuvvetleri 16 tümenden oluşan beş kolordu ve bir süvari tugayından kurulmuştur. Bu kolordulardan üçü Anadoluda bulunmaktadır.
13 Ağustosta ileri harekâta geçen Yunan Ordusu sıklet merkezi Sakarya mevziinin güney kanadına yönelmiş olarak ve kuşatıcı bir tertiple taarruza geçmiştir. Yaklaşık olarak 100 km.lik bir cephede başlayan bu kanlı boğuşma, tarihin önemli meydan muharebelerindendir. Düşmanın üstün kuvvet ve silahlarla yaptığı taarruzlarda Sakarya mevziinde yer yer çekilmeler olmuştur. Muharebeler o kadar kanlı oluyordu ki bazı alaylar mevcutlarının büyük kısmını ve subaylarını kaybediyordu. İşte bu sıralarda Başkomutan Mustafa Kemal Paşa Batı Cephesi birliklerine şu meşhur emrini yayınladı: Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır. Vatanın her karış toprağı vatandaşın kanı ile ıslanmadıkça terk olunamaz... Gerçekten de geri çekilmek zorunda kalan bir birlik, ilk tutunabildiği yerde duruyor, yeniden boğuşuyor ve mevzii savunmak çabası içinde son nefesini veriyordu. Açılan her gediği kapatmak için 70 km.yi bulan cebri yürüyüşlerle, birlik kaydırmaları yapılıyor, her gelen birlik ertesi sabah çelikten bir kale halinde düşman karşısına çıkıyor, vuruşuyor, şehit oluyor, fakat vatan savunuluyordu.
Düşman, Türk kuvvetlerini 23-30 Ağustos günleri arasında bütün zorlamalarına rağmen kuşatıp imha edemeyince kuvvetlerinin büyük kısmıyla Türk cephesini merkezden Haymana istikametinde yarmak istemiştir. 6 Eylüle kadar da bunun için uğraşmış fakat etten bir Türk duvarına çarpmıştır. Bundan sonra bulunduğu hatlarda savunarak kalmaya karar vermiş ancak, 10 Eylülde başlatılan genel karşı taarruzla buna da mani olunmuştur.
Yunan kuvvetleri için yapılacak tek şey kalmıştır. Kaçmak, Onlar da öyle yapmıştır. 13 Eylüle kadar Sakarya nehrinin doğusunda tek Yunan askeri kalmamıştır. 22 gün geceli gündüzlü süren Sakarya Meydan Muharebesi Türkün zaferi ile sonuçlanmıştır.
Askerî Sonuçlar
Sakarya Zaferi'yle inisiyatif Türk ordusuna geçmiştir. Sakarya Muharebeleri, Türk ordusunun moralini ne kadar yükseltmiş ise, Yunan ordusunun moralini de o derece kırmıştır.
Önce Sakarya doğusu, sonra da Afyon-Eskişehir hattına kadar olan vatan parçası Yunanlılardan temizlenmiştir.
Sakarya Meydan Muharebesi sonucu, askeri harekât yön değiştirmiştir. Sakarya Muharebesi sonuna kadar stratejik savunma yapılırken, Sakarya'dan sonra stratejik taarruza dönüş olmuştur. Muharebe sonunda Yunan ordusu stratejik saldırı yapma gücünü yitirmiştir.
Sakarya Zaferi, Büyük Taarruz (26 Ağustos 1922) ve Başkomutanlık Muharebesi (30 Ağustos 1922) için gerekli olan hazırlıkların yapılmasına zaman kazandırmıştır.
Sakarya Meydan Muharebesi sonunda Türk ordusunun zayiatı; 5713 şehit, 18.480 yaralı, 828 esir ve 14.268 kayıp olmak üzere toplam 49.289'dur. Yunan ordusunun zayiatı ise; 3758 ölü, 18.955 yaralı, 354 kayıp olmak üzere toplam 23.007'dir. Sakarya Meydan Muharebesinde çok fazla subay kaybı olduğu için bu Muharebeye Subay Muharebesi adı da verilmiştir. ATATÜRK de bu muharebe için Sakarya Melhame-i Kübrası yani kan gölü, kan deryası demiştir.
Siyasî Sonuçlar
Sakarya Zaferi'nden kısa bir süre sonra, 13 Ekim 1921 günü Sovyetlerin aracılığıyla Ankara Hükümeti ile Güney Kafkas Cumhuriyetleri arasında Kars Antlaşması imzalanmıştır. Böylece Türkiye'nin doğu sınırı kesinlikle güvenlik altına alınmıştır.
Fransa, Sakarya Zaferi'nden sonra bekle-gör tutumunu bırakarak İtilaf devletlerinden kopmuş ve TBMM Hükümeti ile 20 Ekim 1921de Ankara Antlaşması'nı imzalamıştır. Bu antlaşma ile Fransa tarafından TBMM Hükümeti ve Hatay-İskenderun dışında bugünkü güney sınırımız tanınmıştır. Güney Cephesi güvenlik altına alındığından oradaki Türk birlikleri de Batı Cephesi'ne kaydırılmıştır.
Batı Anadolu'daki Yunan egemenliğini hiç bir zaman kabullenemeyen İtalyanlar ise, Sakarya Zaferi'nden sonra Güney Ege ve Akdeniz bölgelerinde tutunamayacaklarını anlamışlar ve 1921 yılı sonuna kadar işgal ettikleri yerleri boşaltmışlardır.
Sakarya Zaferi İngiltere'yi de Ankara'yı tanımaya zorlamış ve 23 Ekim 1921 günü "Tutsakların Serbest Bırakılması Antlaşması" yapılmıştır.
İtilaf devletleriyle yapılan bu siyasi anlaşmalar Sevr Antlaşmasının geçerliliğini yitirmesi sonucunu doğurmuştur.
1683de Viyana önlerinde başlayan Türk bozgunu, Haçlı düşüncesini ve gücünü Sakaryada kırmıştır. Türk ordusunun Sakarya Meydan Muharebesi'ni kazanması, Yunan dış politikalarında da köklü değişikliklere neden olmuştur. Sakarya'dan sonra, Yunanlıların "Ankara'nın alınması" ve "Büyük Bizansın kurulması" gibi düşleri Sakarya'nın bulanık sularına gömülecektir. Hatta, Batı Anadolu'daki isteklerini bile unutmuş görünüp, bu kez yerli Rumların kuracağı bağımsız bir "İyonya Devleti" görüşüne ağırlık verecekler, Avrupa'da da bu görüşe destek sağlamak isteyeceklerdir.
Aziz Yıldırım "Ne Şikesi Kardeşim ! Memleket Elden Gidiyor !!!" diyeli 530 Gün Oldu .....
|Alıntı|
|15 Kasım 2011, 07:27||#2 (permalink)|


Sakarya Savaşı 21 Ağustos - 13 Eylül 1921
Kurtuluş Savaşı'nın dönüm noktası olan, Türk ordusunun Yunan ordusu ile Sakarya boylarında yaptığı meydan savaşı (23 Ağustos-13 Eylül 1921). Nisan 1921'de Türk ordusu Batı cephesi komutanı İsmet Paşa'nın (İnönü) komutasında İnönü mevzilerinde ikinci kez Yunan birliklerini yenerek Yunan ilerleyişinin Anadolu içlerine kadar girmesini önledi. Ama Yunanlılar isteklerinden vazgeçmeyerek birliklerini Bursa-Uşak hattında yeniden hazırlamaya başladılar.
Bunun üstüne Güney ve Batı cephesi olarak düzenlenmiş bulunan Türk ordusunda, Güney cephesi kaldırılarak bütün birlikler, Batı cephesinde Yunan birliklerine karşı İnönü-Kütahya hattında toplandı, ülkenin çeşitli bölgelerinden kuvvet toplanarak cephe kuvvetlendirildi. Eskişehir'de de yedek kuvvetler bulunduruldu.Yunan kuvvetleri 10 Temmuz 1921'de İnönü-Kütahya-Afyon yönünda saldırıya geçtiler.
Eskişehir ve Kütahya savaşları Türk ilerleyişine olanak vermeyince, Türk ordusunun Sakarya ırmağının doğusunda savunya geçmesi kararı verildi. Bu kararın alınmasındaki taktik, düşman birlikleriyle ordumuz arasında geniş bir alan bırakarak, ordumuzun toparlanması ve düşmanın hareket üssünden uzaklaşmasını sağlamaktı.
Türk ordusunun Sakarya'nın doğusuna çekilmesi üzerine Afyon, Kütahya ve Eskişehir düşman eline geçti ve bu durum Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde (TBMM) ciddi tartışmalara yol açtı. Bazı milletvekilleri Mustafa Kemal Paşa'ya karşı çıkarken, birçok milletvekili de onun türk ordusunun başına geçmesini istiyorlardı. Sert ve heyecanlı geçen tartışmalardan sonra 5 Ağustos 1921'de başkomutanlık yasası TBMM'nde kabul edildi. Bu yasayla Mustafa Kemal Paşa üç ay için TBMM'nin bütün yetkilerini, Türk ordularının başkomutanı olarak kullanabilecekti.
Mustafa Kemal Paşa birkaç gün sonra Tekâlifi Milliye emirlerini yayımladı; böylece ordunun, ülkenin bütün kaynaklarından yararlanması için gereken önlemleri alabildi. Emirlerin yerine getirilmesini sağlamak amacıyla İstiklal Mahkemeleri oluşturuldu ve ülkenin birçok merkezinde çalışmalara başlandı.
Mustafa Kemal Paşa 12 Ağustos 1921'de cepheye giderek ordunun başına geçti. Bu sırada Yunan kralı Konstantinos İzmir yoluyla Kütahya'ya kadar gelerek Yunan orduları başkomutanlığını üstlendi. 13 Ağustos 1921'de harekete geçen Yunan kuvvetleri 18 Ağustos'ta Eskişehir yönünden hareket ederek 23 Ağustos'ta kuvvetlerinin çoğunluğunu güneye kaydırıp, Türk birlikleriyle karşı karşıya geldiler. Bunun sonucunda yaklaşık 100 km'lik bir cephede kıyasıya mücadele başladı.
Yunan kuvvetleri yaklaşık 88 000 piyade, 300 top ve 20 uçaktan oluşuyordu. Türk kuvvetleriyse piyade ve top olarak düşmanın ancak yarısı kadardı. Mustafa Kemal Paşa, genelkurmay başkan vekili Fevzi Paşa (Çakmak) ve Batı cephesi komutanı İsmet Paşa (İnönü) ile birlikte savaşın planlarını hazırladılar. Düşman saldırısının özellikle güneyden Türk ordusunun sol kanadında yoğunlaşması üstüne, başkomutan Mustafa Kemal Paşa buradaki birlikleri düşmana ezdirmemek ve düşman çemberine girmemek için ordusunun sol kanadını Ankara'ya 50 km kalıncaya kadar geri çekti.
Bunun sonucunda Türk ordusunun cephesi kuzey-güney yönündeyken, batı-doğu yönüne çevrildi ve düşman kuvvetleri hareket üssünden hızla uzaklaştı ve Haymana ovasına kadar sağ kanadı açılmış oldu. Mustafa Kemal Paşa cephenin durumunu yakından izleyerek, Yunan kuvvetleriyle istediği ve elverişli bulduğu yerlerde savaşa girişti. 23 Ağustos'ta başlayan ve gece-gündüz aralıksız süren Sakarya Meydan Savaşı'nda Mustafa Kemal Paşa yeni bir savaş stratejisi uygulayarak ordularına şu emri verdi:"Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh, bütün vatandır. Vatanın her karış toprağı, vatandaşın kanıyla ıslanmadıkça terk olunamaz..."
Türk askeri bu yüksek emre uyarak vatanın canla başla savundu. Her iki taraf da cepheye egemen olan tepeleri ele geçirebilmek için birbirlerine saldırdılar. Bu amansız mücadele bütün şiddetiyle 22 gün 22 gece sürdü. Her iki tarafın da insan kaybı büyük oldu. Yunan saldırı gücünün kırıldığını sezen Mustafa Kemal Paşa Türk ordusunun sağ kanadını harekete geçirerek Yunan ordusunun sol kanadını, elindeki önemli tepeleri bırakarak Sakarya'ya doğru çekilmek zorunda bıraktı. Bütün cephe boyunca saldırıyı sürdüren Türk ordusu 13 Eylül 1921'de Sakarya ırmağının doğusundan Yunan kuvvetlerini temizledi. Sakarya'nın batısına atılan Yunanlılar ancak burada tutunabildiler.
Sakarya Meydan Savaşı'nın kazanılması üzerine TBMM, Mustafa Kemal Paşa'ya "gazi" ve "mareşal" unvanlarını verdi.
Aziz Yıldırım "Ne Şikesi Kardeşim ! Memleket Elden Gidiyor !!!" diyeli 530 Gün Oldu .....
|Alıntı|
|Reklam Alanı|
|15 Mart 2013, 20:46||#3 (permalink)|


Sakarya Meydan Savaşı
Savaşa Hazırlık Dönemi:
Sakarya Meydan Savaşı için yapılan en önemli hazırlık ordunun ihtiyaçlarının karşılanması için halktan yardım istenmesidir. Bu amaçla Tekalif-i Milliye (Milli Yükümlülük Emirleri) yayımlanarak halkın orduya giyecek, yiyecek, ulaşım ve silah bakımından destek olması sağlandı.
Savaş Sırasında:
Kütahya-Eskişehir Savaşlarında elde ettikleri başarıyı devam ettirmek ve Türk ordusuna son darbeyi vurarak Ankara'yı işgal etmek isteyen Yunanlılar yeni bir saldırı başlattılar. Yapılan Sakarya Savaşı yüz kilometrelik bir cephe üzerinde 22 gün 22 gece sürdü.
Mustafa Kemal,Sakarya savaşı'nda dünya savaş tarihine geçen meşhur
Hattı müdafaa yoktur,sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır.Vatanın her karış toprağı vatandaşın kanıyla ıslanmadıkça bırakılamaz. Büyük küçük her birlik, ilk durabildiği noktada tekrar düşmana karşı cephe kurarak çarpışmayı sürdürür. Yanlarındaki birliklerin çekilmek zorunda olduğunu gören birlikler onlara bağlı olamaz. Bulundukları yerde sonuna kadar karşı koyacaklardır.
emrini verdi.
NOT: Mustafa Kemal bu taktikle dünya savaş tarihin de büyük yenilik yapmış, çizgiye bağlı cephe kavramı sona ermiştir.
Türk ordusunun kahramanca direnişi karşısında Yunanlılar yenilerek geri çekildi.
Savaşın Sonuçları:
Bu zaferin kazanılmasıyla Türklerin 1683 11. Viyana Kuşatması'yla başlayan geri çekilişi son buldu.
1. Askeri dehasıyla zaferin kazanılmasını sağlayan Mustafa Kemal Paşaya TBMM Mareşallik rütbesi ile Gazilik unvanını verdi (19 Eylül 1921).
2. Sakarya Meydan Savaşı Türk Kurtuluş Savaşının son savunma savaşı oldu. Türk ordusu taarruz konumuna geçti.
3. Kars ve Ankara Antlaşmaları'nın imzalanması sağladı.
4. İtilaf Devletleri, TBMM Hükümeti'ne yeni barış tekliflerinde bulundular. Sevr Antlaşması'nın biraz değiştirilerek sunulan bu teklifler TBMM tarafından kabul edilmedi.
|Alıntı|
|Reklam Alanı|
|Yeni Konu Aç Cevap Yaz|
|Etiketler|
|meydan, muharebesi, sakarya|
|Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)|
|Seçenekler|
|Stil|

