Transcript
HEIDEGGER: Sevgili eski dostlarım, çalışmam sırasında kendimi eğlendirdiğim o küçük deneylerden birinde yardımınızı istiyorum.
CLIFTON FADIMAN: "Dr. Heidegger'in Deneyi"ni ilk okuduğunuzda, kulağa bir bilimkurgu hikayesi gibi geliyor - ve aynı zamanda oldukça heyecan verici ve eski moda bir hikaye. Ve eğer çoğunuz bu şekilde anladıysanız, anlayabilirim. Sadece malzemelere bakın. Birincisi, standart çılgın bilim adamı: "O çok tuhaf adam, yaşlı Doktor Heidegger," "çok tuhaf yaşlı bir beyefendi", dört konuğu gibi "bazen biraz kendini beğenmiş olduğu düşünülüyordu."
İkincisi, standart bilim kurgu arka planı: "örümcek ağlarıyla süslenmiş" kasvetli laboratuvar, sihirli bir ayna, hantal bir sihir kitabı - bir eğlence dükkanından daha fazla sahne. Üçüncüsü, standart zaman yolculuğu aygıtı: bu durumda bir makine değil, efsanevi Gençlik Çeşmesi'nin likörü. Ve son olarak, eski güzel zaman yolculuğu mucizesi: gençliğe hızlı bir yolculuk ve şimdiki zamana sarsıcı dönüş.
Dul: Bu kadar çabuk mu yaşlandık?
CLIFTON FADIMAN: Bu açıdan bakıldığında, hikaye oldukça bayat - düzmece değil, sadece bayat. Kabul edelim, "Dr. Heidegger'in Deneyi" şimdiye kadar yazılmış en büyük hikaye değil. Hawthorne'un şimdiye kadar yazdığı en iyiler arasında bile değil. İçinde olduğundan daha fazlasını elde etmeye çalışmanın aptalca olduğunu düşünüyorum. Ama belki de içinde bir televizyon bilimkurgu oyunundan ve deli gözlü bir profesörden daha fazlası var. Sonuçta, kısa bir hikaye her şeyi yapamaz. Tek bir karakter yaratabiliyorsa ya da tek bir deneyim anına garip yeni bir ışık tutabiliyorsa ya da bir atmosfer yaratabiliyorsa ya da bir duyguyu damıtabiliyorsa, belki de ondan tek isteyebileceğimiz bu. Kısa bir hikaye bize hayatın bütün evini gösteremez. Yapabileceği tek şey bir kapıyı açmak ve bize daha önce hiç görülmemiş bir odanın köşesini göstermek. Ama komik olan şu ki, her okuyucu için farklı bir odanın bir köşesi. Hikayeler bir sayfaya sabitlenmiş kelimeler değildir; farklı okuyucularla biçimlerini ve renklerini değiştirirler.
Bu hikayenin ilk okuyucularını 1837'de hayal etmeye çalışın. Sayıları azdı, iyi eğitimliydiler, kibardılar, katı bir Hıristiyan -hatta Püriten- ahlaklı bir atmosferde yetiştirilmişlerdi. Biraz havasız, hiç şüphem yok. Benim tahminim, onlar için masalın asıl cazibesi ve değeri Dr. Heidegger'in son sözlerinde saklıydı.
HEIDEGGER: Evet dostlarım, yine yaşlandınız. Ve bak gençliğin suyu yerde boşa gidiyor. Pekala, pişman değilim. Çünkü çeşme kapımın önünde fışkırsa, dudaklarımı onunla yıkamak için eğilmezdim - hayır, hezeyanı dakikalar yerine yıllarca sürse de.
CLIFTON FADIMAN: 1837'de, Hawthorne'un okuyucularının aradığı şey, bence, ahlaki bir şeydi - Pazar günü uyudukları ve horladıkları vaazın bir tür eğlenceli versiyonu.
Dul: Hatalar yaptıysak, onlardan ders almadık mı? Hatalarımızı tekrarlayacağımızı mı sanıyorsun?
CLIFTON FADIMAN: Hawthorne'un okuyucularının çizdiği ahlak, sanırım şu: Hayatlarımızı yeniden yaşamak zorunda olsaydık, aynı hataları yapardık ve aynı şekilde kötü bir şekilde ortaya çıkardık. Ve kuşkusuz 1837'de bu, bilge doktorla özdeşleştikleri için insanları oldukça erdemli ve kendinden memnun hissettirdi. Birbirlerine "İyileşen bir hikaye" dediler. Ama bugün bizi iyileştiriyor mu? Şüphelerim var.
Muhtemelen bugün insan doğası, 1837'dekinden farklı değildir. Aradaki fark, onun hakkında daha çok şey bilmemizdir; biz ona farklı bakıyoruz. Yüzeyde göründüğünden daha karmaşık olduğunu biliyoruz. Biz ona daha az güvenle, daha büyük bir gizem duygusuyla bakarız. İyi yazarlar bu tür şeyleri ilk okuyucularından nesiller önce hissederler. Hawthorne yaptı mı? Eh, yüzeyde, Dr. Heidegger oldukça standart bir karakter gibi görünüyor - ironik, bilge yaşlı adam, diğerlerinden üstün belki biraz Shakespeare'in "Tempest" oyunundaki Prospero gibi. bunun altında bir şey var mı yüzey?
HEIDEGGER: Bakın!
CLIFTON FADIMAN: Birincisi, Dr. Heidegger bir sihirbazdır. Şeylerin doğal düzenini kurcalıyor. Ama Hawthorne bize -o kadar gelişigüzel bir şekilde kaçırabiliriz ki- bir keresinde, bir oda hizmetçisi büyü kitabının tozunu almaya başladığında, iskelet sallandı ve Tıbbın babası Hipokrat'ın büstü kaşlarını çattı ve "Sakın!" dedi. Bu, yaşlı Heidegger'e dünyanın yasalarına karışmaması için bir uyarı olabilir mi? doğa? Eğer öyleyse, bu hikayenin ahlaki değeri 1837'de göründüğünden daha mı derin? Hawthorne kendisinden sonra gelenlere, atom bombasını atanlara, atmosferi kirletenlere, insanın genetik yapısını değiştirmekten bahsedenlere mezardan mı konuşuyor? İlginç soru...
Peki ya yaşlı Heidegger'in kendisi? Peki ya gençliğinin o ilginç bölümü?
HEIDEGGER: Ama benim güzel genç Sylvia hastalandı. Ciddi bir rahatsızlık değildi. Onun için bir reçete hazırladım. Onu yuttu ve düğün gecemizde öldü.
CLIFTON FADIMAN: İyi doktorda tuhaf, uğursuz bir şey mi var? "Benim güzel genç Sylvia'm" hikayesi, Heidegger'in daha akıllı ve daha akıllı olamayacağına dair huzursuz duygumuzu derinleştiriyor mu? misafirlerinden daha erdemli, ama sadece daha dengesiz, kendi doğal olmayanına güvenerek daha fazla yoldan çıkmış. güçler? Heidegger ile ilişkili efsaneler ve ölüm ve çürüme imgeleri vardır - bugün buna deneyimin reddi diyoruz. Unutma, Sylvia gelinlik gecesinde öldü.
HEIDEGGER: Yaşlanmakta çok zorlandığım için, yeniden gençleşmek için acelem yok. Bu nedenle izninizle, yalnızca deneyin ilerlemesini izleyeceğim.
CLIFTON FADIMAN: Bu bilgelik mi yoksa yaşamdan kaçış mı? Çıkarılması gereken ders, okuyucuların 1837'de hissettikleri mi yoksa şimdi daha güçlü bir şekilde hissettiğimiz mi - hayatın tam anlamıyla yaşanması gerektiği, kaçınılmaması gerektiği? Belki de sonuçta, zavallı yanıltıcı konuklar için söylenecek bir şey vardır.
GASCOIGNE: Daha fazlasına sahip olmalıyız. Florida'ya gitmeli ve fıskiyeyi bulmalı ve sonra sürekli su içebilmemiz için yakınlarda kalmalıyız.
MEDBOURNE: Evet, gitmeliyiz.
KILLIGREW: Evet.
Dul: Çabuk.
CLIFTON FADIMAN: En azından yaşamak, hissetmek istiyorlardı, aynı eski aptallıkları yapmak pahasına da olsa. Ama Dr. Heidegger?
HEIDEGGER: Zavallı Sylvia'mın gülü. Tekrar kararıyor gibi görünüyor. Onu, nemli tazeliğinde olduğu kadar seviyorum.
CLIFTON FADIMAN: Doktor çürümeye ve ölüme aşık mı? Bu vahim, sessiz, gizemli küçük masalda bugün hissedebileceğimiz ve 1837'de gözden kaçırılmış olabilecek bir şey var mı? Düşünülmesi gereken son bir şey var: Hawthorne bize tüm bunların gerçekten olduğunu mu söylüyor?
Aynaya bak. Hepsi bir deliryum muydu? Zavallı yaşlı ruhlar hipnozun pençesinde miydi? Bütün bu hikaye bir rüya mı, bir kabus mu, belirsizliğin, muğlaklığın, insan hayatının değişen, şaşırtıcı yüzeyinin bir amblemi mi? Belki de "Dr. Heidegger'in Deneyi" adlı hikayenin kendisi, Hawthorne'un onu ilk kez tasavvur etmesinden yıllar sonra kendi bilincimiz üzerinde gerçekleştirilen bir deneydir.
Gelen kutunuza ilham verin – Tarihte bu günle ilgili günlük eğlenceli gerçekler, güncellemeler ve özel teklifler için kaydolun.