Düz kafiye nedir
Cevap Yaz
Verilmiş Cevaplar
Kafiye Düzenleri (Kafiye Şeması-Kafiye Örgüsü):
Mısraların son seslerine bakılarak bir dörtlüğün kafiye düzeni çıkarılır. Kafiye düzenlerinin, mısralarının son seslerindeki düzene göre çeşitleri vardır. Beyitlerde her iki dize dörtlüklerde ise genellikle dördü de kendi aralarında uyaklıdır. Bu uyak türünün farklı şekilleri de vardır. Mesnevi nazım biçimi ile kaside ve gazellerin ilk beyitlerinde düz uyak esastır. Uyak düzeni, dörtlüklerde "aabb, aaab, aaxa, aaaa, bbba, ccca" biçiminde olan bütün şiirlerin kafiye örgüsü ile beyitlerde "aa, bb, cc …" şeklinde olan şiirlerin kafiye örgüsü düz uyaktır.
Düz Kafiye:
Kafiye şeması: “a a a b”, “bbbc”; “cc”; “a a b b”; aaba (aaxa) olmalı.
Beyitlerin kendi arasında kafiyeli olmasıdır. Divan edebiyatının mesnevi nazım biçiminde de bu düzen kullanıldığından “Yeni mesnevi düzeni” olarak da adlandırılır. “ikili” olarak da adlandırılır. Divan şiirinde özellikle uzun şiirlerde görülür. Yeni mesnevi düzeninin mesnevi düzeninden farkı cümlelerin bir sonraki dizeye de sarkmasıdır.
Örnek-1
İftardan önce gittim Atik-Valde semtine (a)
Kaç defa geçtiğim bu sokaklar, bugün yine, (a)
Sessizdiler, Fakat Ramazan maneviyyeti (b)
Bir tatlı intizara çevirmiş sükûneti (b)
Örnek-2
Bursa’da eski bir cami avlusu, (a)
Küçük şadırvanda şakırdayan su. (a)
Orhan zamanından kalma bir duvar… (b)
Onunla bir yaşta ihtiyar çınar (b)
Eliyor dört yana sakin bir günü. (c)
Bir rüyadan arta kalmanın hüznü (c)
İçinden gülüyor bana derinden. (d)
Yüzlerce çeşmenin serinliğinden (d)
Ovanın yeşili göğün mavisi (e)
Ve mimarilerin en ilahisi. (e)
Örnek-3
Sabahın çisesine (a)
Uyandım yar sesine (a)
İsmini yaz sevdiğim (x)
Halının köşesine (a)
Örnek-4
Çepeçevre bahar içinde bir yer gördük (a)
Ferhat ile Şirin’i beraber gördük (a)
Baktık geceden fecre kadar ellerde (b)
Yıldızlara yükselen kadehler gördük (a)
Örnek 5
El âriftir yoklar senin bendini -a
Dağıtırlar duzağını fendini -a
Alçaklarda otur gözet kendini -a
Katı yükseklerden uçucu olma -b
Karacaoğlan
Açıklama: Yukarıdaki dörtlükte geçen "bendini, fendini ve kendini" sözcüklerindeki "-endini" eklerinin son harfleri aynı olduklarından dizeler arasında düz uyak örgüsü vardır.
Örnek 6
Bir şâhda iki gonce-i gül -a
Birbirlerine olurdu bülbül -a
Şeyh Galip
Açıklama: Yukarıdaki dizelerde geçen "gül" ile "bülbül" sözcükleri dikkate alındığında aralarındaki kafiye örgüsünün düz uyak olduğu görülür. Beyitlerde düz uyak örgüsünde tek örgü var ki o da her iki dizenin her zaman aynı seslerle bitmesidir.
Örnek 7
Kandilli yüzerken uykularda -a
Mehtabı sürükledik sularda -a
Bir yoldu parıldayan gümüşten -b
Gittik… Bahs açmadık dönüşten -b
Hulyâ tepeler, hayal ağaçlar -c
Durgun suda dinlenen yamaçlar -c
Yahya Kemal Beyatlı
Açıklama: İki dizeden oluşan şiirlerde her iki dizedeki kafiyenin aynı seslerden oluşması gerekir. Yukarıdaki şiirde de dizeler arasında düz uyak esastır.
Örnek 8
Boşa bağlanmamış bülbül gülüne -b
Kar koysan köz olur aşkın külüne -b
Şaştım kara bahtım tahammülüne -b
Taşa çalsam ezilmiyor Mihriban -a
Abdurrahim Karakoç
Açıklama: Düz uyakta kafiye örgüsü çeşitli şekillerde oluşmaktadır. Yukarıdaki dörtlükte ilk üç dizenin aynı sesle bitmiş olması şiirde düz uyak örgüsünün olduğunu gösterir.
Örnek 9
Yanarım ağalar yerlerim diken -a
Babamın öcüdür belimi büken -a
Düğün kurulmadan günümüz varken -a
Göz oyanlar görsün sellerimizi -b
Köroğlu
Açıklama: Yukarıdaki dörtlükte yer alan "diken, büken, varken" sözcükleri arasında düz uyak söz konusudur. Her üç kelimenin aynı sesle bitmiş olması bunu göstermektedir.
Örnek 10
Kuğul kuğul ötüşüyor kumrular -a
Çağlayıp akıyor bulanık sular -a
Meleşir koyunlar körpe kuzular -a
Açtı bahar çiçekleri Ada'nın -b
Âşık Veysel Şatıroğlu
Açıklama: Düz uyak örgüsü "aaab" şeklinde de karşımıza çıkmaktadır. Yukarıdaki dörtlükte de "kumrular, sular, kuzular" sözcükleri arasında böyle bir kafiye örgüsü söz konusudur. Yani dörtlük, düz uyak ile oluşturulmuştur.
Örnek 11
Oturmuş ak gelin taşın üstüne -a
Taramış zülfünü kaşın üstüne -a
Bir selam geldi başım üstüne -a
Alırım kız seni komam illere -a
Dadaloğlu
Açıklama: "aaaa" uyak örgüsü de düz uyak örgüsünün bir çeşididir. Yukarıdaki dörtlükte de "üstüne, üstüne, üstüne ve illere" sözcükleri arasındaki uyak kümelenişi düz uyak örgüsüdür.
Örnek 12
Ya Râb belayı aşk ile kıl aşina beni -a
Bir dem belâ-yı aşktan etme cüdâ beni -a
Fuzuli
Açıklama: Gazellerde ilk beyitler her zaman düz uyak ile oluşturulur. Yukarıdaki dizelerde de "aa" şeklinde oluşan bir kafiye örgüsü mevcut ki bu da düz uyaktır.
Örnek 13
Ayaklar, çeşit çeşit kunduralar içinde -a
Ayaklar, yarı çıplak, paçavralar içinde -a
Ayaklar, odalarda, bir çift yavru güvercin -b
Tutup avuca almak, okşayıp öpmek için -b
Ziya Osman Saba
Açıklama: Düz uyak örgüsü çeşitli şekillerde oluşur. Yukarıdaki dörtlükte de ilk iki dize kendi aralarında; son iki dize de kendi aralarında uyaklıdır. Kısacası "aabb" uyak örgüsü de düz uyak (kafiye) örgüsü olarak kabul edilir.
Uyak (Kafiye) Nedir
Dize sonlarında yazılışları aynı görev ve anlamları farklı olan ses, ek ya da sözcüklerin kullanılmasıyla oluşan ses benzerliğine uyak denir. Başka bir tanımla mısra sonlarındaki yazılışları ve okunuşları aynı, anlamları ve görevleri farklı kelimelerin, eklerin benzerliğine uyak/kafiye denir. Dize sonlarındaki tek ses benzerliğine yarım uyak, iki ses benzerliğine tam uyak, üç ve daha fazla ses benzerliğine ise zengin uyak denir.
Uyak ve Kafiye Ne İşe Yarar
a) Her mısranın ahenkli bir durgu ile kesilmesini.. - Yazıya Git..
Düzyazı Tanımı Sözlük Anlamları
1. Bir düşünceyi, duyguyu ya da konuyu, ölçü, uyak gibi kurallara bağlı olmadan dilbilgisi ve sözdizimine uygun tümcelerle yazma.
2. Düzyazı ile yazılmış metin.
3. Nesir, edebiyatta düzyazı sanatı. Dil kurallarından başka hiçbir ölçüye bağlı olmayan düz ve tabu anlatma yolu.
Düzyazı yani Nesir (Özet)
Düzyazı (nesir), dil kurallarından başka hiçbir kurala bağlı olmayan, konuşma diline yakın olan doğal anlatım yoludur. Terim olarak önceleri düzyazı yerine inşâ, düz yazı.. - Yazıya Git..
Eni ve boyu olan, ama kalınlığı/genişliği olmayan (iki boyutlu ), hayali, sonsuza kadar giden bölgeye düzlem denir. Sınıfınızın, evinizin , sıranızın üzerinde incecik bir perde düşünün, ve bu perdenin tüm yönlere doğru sınıfınızı, evinizi , dağları tepeleri aşıp , dünyanın dışına çıkıp sonsuza kadar uzandığını düşünün. Bu Düzlemdir. Gerçek Dünyada düzlem yoktur. Tüm düz olarak gördüğümüz yüzeyler birer düzlem parçasıdır. Sınıfızın tabanı , sıranızın yüzeyi , tahtanızın yüzü birer düzlem parçasıdır. Düzlemden.. - Yazıya Git..
Düz değişmece yani mecaz-ı mürsel aralarında benzerlik ilgisi olmaksızın, bir sözün başka bir söz yerine kullanılmasıdır. Kısaca bir sözcüğün benzetme ilgisi olmadan başka bir sözcük yerine kullanılmasına ad aktarması denir. Ad aktarması Düz Değişmece ya da Mecaz-ı Mürselde denilir.
Ad aktarması iççin benzetme amaç güdülmeden bir sözün ilgili olduğu başka bir söz yerine kullanılmasıdır demiştik. Şimdi de örneklerle gösterelim;
"Tanzimat dönemini bir de Tanpınar'dan okuyun." Bu cümlede "Tanpınar" sözcüğü "Ahmet.. - Yazıya Git..
Dudakların gerilip düzleşmesiyle oluşan ünlülere düz ünlü denir. Düz ünlüler a, e, ı ve i harfleridir. * Bir kelimenin ilk hecesinde düz ünlü (a, e, ı, i) varsa sonraki hecelerde de düz ünlü bulunur.Örneğin:Anlaşmak, yanaşmak, kayıkçı, ısırmak, ılıklaşmak, seslenmek, yelek, bilek, çilek.* Küçük ünlü uyumuna göre..Ünlü Harflerin Sınıflandırılması
Ünlü harfler, çıkış yeri ve dilin durumuna, dudakların durumuna, ağzın açıklığına göre şu şekilde sınıflandırılır:A. Çıkış yeri ve dilin durumuna göre1.Kalın ünlüler:.. - Yazıya Git..
Düzlem, Düzlemsel Şekil ve Düzlem Parçası Nedir - Soruya Git..
Düz kaslar ile çizgili kaslar arasındaki yapısal farklar nelerdir? - Soruya Git..
Düzgün olmayan düzlemsel bölgelerin alanını hesaplama örneği - Soruya Git..