Depresyon Giriş Depresyon ciddi bir hastalıktır. Depresyondaysanız
Depresyon
Giriş
Depresyon ciddi bir hastalıktır. Depresyondaysanız, çok uzun süreler boyunca aşırı
üzüntü hissedersiniz. Bu hisler genellikle günlük yaşamınıza müdahale edecek
kadar ciddidir ve birkaç günde geçmezler, haftalar hatta aylar sürebilirler.
Depresyon yaygın bir hastalıktır. İnsanların yaklaşık %15’I hayatlarının bir
döneminde major depresyon geçirir. Birleşik Krallıkta her yıl görülen yaklaşık 5000
intihar vakasının çoğu depresyona bağlıdır.
Depresyon kadınlarda erkeklere göre daha yaygındır, ancak bunun nedeni
kadınların yaşadıkları belirtiler için yardım almaya daha eğilimli olmaları olabilir.
Depresyon her yaşta, hatta çocuklarda bile görülebilir.
Depresyon insanları çok çeşitli şekillerde etkiler ve çok çeşitli fiziksel, psikolojik
(ruhsal) ve sosyal belirtiye neden olabilir.
Belirtiler
Depresyondaysanız kırılgan olabilirsiniz ve çok fazla ağlayabilirsiniz. Karar
vermekte güçlük çekebilir ve kendinizi değersiz, suçlu, umutsuz ve çaresiz
hissedebilirsiniz.
Depresyondaysanız eskiden hoşlandığınız şeylere karşı olan ilginizi
kaybedebilirsiniz. Daha fazla yalnız kalmak, aileniz ve arkadaşlarınızdan uzak
durmak isteyebilirsiniz. Bitkinlik ve uyku sorunları gibi fiziksel belirtiler de
yaşayabilirsiniz.
Depresyondaysanız iştahınızı kaybedebilirsiniz ancak bazı insanlar yiyerek
rahatladıklarından kilo alırlar. Cinselliğe olan ilginizi de kaybedebilirsiniz. Bazı
kadınlarda regl döngüsü de depresyondan etkilenebilir.
Depresyon üzüntüden farklıdır. Üzüntü kayıp durumunda verilen normal bir tepkidir.
Üzüntü içindeyseniz, bu his dalgalar halinde gelir. Genelde hayatta yapmaktan
hoşlandığınız şeylerden keyif almaya ve gelecekle ilgili plan kurmaya devam
edersiniz. Ancak, eğer depresyondaysanız sürekli üzüntü hissedebilir ve geleceğe
dair en ufak bir olumlu düşünceye sahip olmayabilirsiniz.
Nedenleri
Depresyonun nadiren tek bir nedeni olur. Genellikle farklı nedenler bir araya
gelerek depresyonu tetikler. Örneğin, bir hastalık nedeniyle yorgun
düşmüşsünüzdür ve ardından yoksulluk gibi zorlu bir hayat deneyimi yaşarsınız.
Page 1 of 5
Depression | | Turkish | Translated 04/08
© Queen’s Printer and Controller of HMSO 2008
Araştırmalar depresyonla nörotransmiter adı verilen beyin kimyasalları arasında bir
bağlantı olduğunu göstermektedir. Depresyondaysanız, serotonin gibi belli bazı
kimyasallarınızın düzeyi depresyonda olmayan insanlara gore düşer.
Beyindeki kimyasal dengesizliğin depresyonun sonucu mu yoksa nedeni mi olduğu
halen tam olarak anlaşılamamıştır. Belli genler depresyon geçirme riskini arttırıyor
gibi görünmektedir ve bunlar anne babadan çocuklara geçer. Bu nedenle, ailenizde
depresyon öyküsü varsa, sizde de depresyon olması ihtimali yüksektir.
Depresyonun diğer sebepleri arasında uyuşturucu ve alkol bağımlılığı ve belli
ilaçların kullanılması sayılabilir.
Tanı
Depresyonda olduğunuzu düşünüyorsanız GP’nizi ziyaret edin. GP’niz sizi fiziksel
muayeneden geçirebilir ve benzer belirti veren başka bir hastalığınız olup
olmadığını görmek için bazı kan ve idrar tahlilleri yapabilir.
Depresyon için belli bir klinik tedavi yoktur, bu nedenle tanı koymak üzere ayrıntılı
görüşmeler ve anketler yapılır.
Ruhsal hastalıklar için iki ana sınıflandırma sistemi vardır. İlki Amerikan Psikiyatri
Derneği (APA) tarafından geliştirilen Diagnostic and Statistical Manual of Mental
Disorders’dır (Zihinsel Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı) . İkincisi ise
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından geliştirilen Hastalıkların Uluslararası
Sınıflandırılmasıdır.
Her iki sistem de hastalıkla ilgili yaygın belirtilerin listelenmesi esasıyla çalışır.
GP’niz sizde belli belirtilerin olup olmadığını sorar ve yanıtlarınıza bağlı olarak
hastalığınızın ne olduğunu sisteme göre kararlaştırır.
Tedavi
Depresyon için göreceğiniz tedavi durumunuzun günlük hayatınızı ne kadar
etkilediğine bağlıdır.
Depresyonunuz hafifse, GP’niz durumunuzu iki haftalık olarak değerlendirir.
Egzersiz yapmak ve endişelerinizi aileniz ve arkadaşlarınızla paylaşmak yararlı
olabilir.
Depresyonunuz orta düzeydeyse, GP’niz konuşma terapisi önerebilir veya seçici
serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI'lar) gibi antidepresanlar verebilir.
Konuşma terapileri depresyonunuzun nedenini anlama ve bunlarla başa çıkmanın
bir yoludur. Tedaviler kapsamında olaylara verdiğiniz tepkileri değiştirmek için
sorun çözme becerilerinden yararlanan Bilişsel Davranış Terapisi (BDT) de
sayılabilir.
Page 2 of 5
Depression | | Turkish | Translated 04/08
© Queen’s Printer and Controller of HMSO 2008
SSRI’ler beyninizdeki kimyasal seviyelerini değiştirerek etkilerini gösterir. Serotonin
gibi belli kimyasallar kendinizi iyi hissetmenizi sağlar, SSRI’ler de serotonin
üretimini teşvik eder.
Ağır depresyon konuşma terapileri ve ilaçların bir kombinasyonuyla tedavi edilir.
Ağır depresyon geçiriyorsanız ve hastalığınız tedaviye cevap vermiyorsa, uzman
bir ruh sağlığı ekibine sevk edilebilirsiniz.
Yan etkiler
SSRİ’lerin (seçici serotonin geri alım inhibitörleri) yan etkileri arasında mide
bulantısı, baş ağrısı, anksiyete ve uyku problemleri sayılabilir.
Trisiklik antidepresanlar (TCA’lar) zaman zaman depresyon tedavisinde kullanılır.
TCA’ların yaygın görülen yan etkileri arasında ağız kurluğu, kabızlık, terleme,
bulanık görme, idrara çıkmayla ilgili sorunlar ve baş dönmesi sayılabilir.
Gerek SSRİ’lerin gerekse TCA’ların yan etkileri zaman içinde geçme eğilimindedir.
Monamin oksidaz inhibitörleri (MAOI’ler) olarak bilinen antidepresanlardan
kullanyorsanız, tiramin isimli kimyasalı içeren yiyecek ve içecekleri tüketmekten
kaçınmalısınız. GP’niz size uzak durmanız gereken yiyecek ve içeceklerin bir
listesini verecektir. Ayrıca alkolden de uzak durmanız ve GP’nize danışmadan
başka ilaç kullanmamanız gerekir.
Nadir olgularda, MAOI’ler tansiyonun yükselmesine neden olabilir. Boyun tutulması,
şiddetli baş ağrısı, göğüs ağrısı, bulantı, kusma veya çarpıntınız varsa, derhal
112’yi arayarak tıbbi yardım istemeniz gerekir.
Komplikasyonlar
Bir depresyon epizotu geçirmiş kişilerin yaklaşık %50’si 10 yıl içinde ikinci bir epizot
daha geçirir.
Başta depresyon ve madde bağımlılığı olmak üzere, zihinsel bozukluklar tüm
intihar vakalarının %90’ından fazlasıyla ilintilidir.
İntiharın uyarıcı belirtileri bir vasiyet yazmak gibi son ayarlamaların yapılması,
ölümden veya intihardan bahsetme veya kendine zarar verme davranışlarıdır.
Kişinin ruh halinde ani bir iyileşme olması da bir belirti olabilir – kişi intihar etmeye
karar vermiş ve kararından memnun olmuşsa görülmesi muhtemel bir durumdur.
Tanıdığınız birinin intihar etmesinden endişeleniyorsanız, profesyonel yardım
almanız gerekir. GP’sine ulaşamıyorsanız, Samaritans gibi bir destek grubu da işe
yarar tavsiyeler verebilir (24 saat açık yardım hattının numarası 08457 90 90
90’dır). Kişinin yalnız olmadığını bilmesini sağlayın ve sorunlarını çözmek için
çözüm önerisinde bulunun.
Page 3 of 5
Depression | | Turkish | Translated 04/08
© Queen’s Printer and Controller of HMSO 2008
Acil bir risk olduğunu düşünüyorsanız, bu kişileri yalnız bırakmayın. İlaçlar, kesici
aletler ve temizlik kimyasalları gibi intihar araçlarını ortalıktan kaldırın.
Page 4 of 5
Depression | | Turkish | Translated 04/08
© Queen’s Printer and Controller of HMSO 2008
Korunma
Depresyondan uzak durmak için düzenli bir egzersiz programı işe yarayabilir.
Egzersiz kendinizi iyi hissetmenizi sağlayan bir beyin kimyasalı olan serotoninin
salgılanmasını tetikler.
Ruh sağlığınız size stres ve anksiyeteye karşı sorun giderme odaklı bir yaklaşım
benimsemeyi öğreten bilişsel davranış terapisiyle (CBT) de güçlendirilebilir.
Yoga ve meditasyon gibi rahatlama
geçmesine yardımcı olabilir.
tekniklerini
öğrenmeniz
anksiyetenin
Son araştırmalar beslenmenin de depresyon üzerinde önemli rol oynayabileceğini
göstermiştir. Alkol, kafein, şeker, çikolata, kek, bisküvi, peynir ve ekmek gibi
gıdalardan kaçının. Bunlar kan şekerinizin kısa süreli olarak aniden yükselmesine
neden olur. Kısa sure sonra kan şekeriniz aniden düşerek endişeli, huzursuz ve
depresif hissetmenize neden olur.
Balık etindeki bir kimyasalın – omega 3 yağ asidi – ruh halini iyileştirdiği
gösterilmiştir. Bu kimyasal; somon, sardunya ve uskumruda bulunur. Bunun
vejeteryan alternatifleri ise ceviz ve tofudur.
Et, balık, fasulye ve yumurta gibi protein yönünden yüksek gıdalar da kendinizi iyi
hissetmenizi sağlayabilir.
Güvenilir çeviri hizmeti
NHS Direct telefon ettiğinizde sadece birkaç dakika içinde pek çok dilde size
güvenilir çevirmenler sağlayabilir.
3 adımlık kılavuzumuzu takip edin:
Adım 1 - NHS Direct’i 0845 4647 numaralı telefondan arayın
Adım 2 – Aramanız yanıtlandığında, kullanmak istediğiniz dilin İngilizcesini
belirtin. NHS Direct’in size ihtiyaç duyduğunuz bilgi ve tavsiyeyi vermesine
yardımcı olacak çevirmene bağlanana kadar hattan ayrılmayın.
Adım 3 – Veya, bir arkadaşınızdan ya da yakınınızdan sizin yerinize arama
yapmasını rica edebilirsiniz. Neden aradığınızı açıklamak üzere bir
çevirmene bağlanana kadar hattan ayrılmayın.
Page 5 of 5
Depression | | Turkish | Translated 04/08
© Queen’s Printer and Controller of HMSO 2008