Oldukça fazla merak edilen Blow Off valfi, aşırı beslemeye sahip olan motorlarda önemli bir yere sahiptir. Ancak bu valf sistemdeki görevinden daha çok çıkardığı "Çuf" sesi ile ünlü olmuştur. Bu nedenle hem üstlendiği görevi hem de çıkardığı bu sesi izah etmeye çalışacağız.
Çok detaya girmeden işleyeceğimiz Blow Off valfinin farklı çalışma prensiplerine sahip farklı tipleri vardır ancak benzer görevler üstlenirler. Her şeyden önce bu valf atmosferik motorlarda bulunmaz. ve bir motorda kullanılabilmesi için o motorda mutlaka aşırı besleme sisteminin bulunması gerekir. Büyük yada küçük olsun genelde aşırı besleme sistemine sahip tüm motorlarda benzer sistemler vardır.
Blow Off ne demektir?
İki kelimeye sahip olan İngilizce "Blow off" terimi, Amerikan İngilizce'sinde "Bir şeyi geri çevirmek" veya "İptal etmek" anlamlarıyla kullanılırken, İngiliz İngilizce'sinde kaba tabirle "Gaz çıkarmak" anlamına gelmektedir. Her iki anlam da bu valfin yaptığı işi aslında basit bir şekilde açıklamaktadır. Ayrıca iki farklı adı daha bulunmaktadır. "Dump valve" ifadesindeki Dump kelimesi boşaltmak anlamında da kullanılmaktadır ve bu valfin görevini basit bir şekilde ifade etmektedir. Ayrıca teknik adı "Compressor bypass valve (CBV)" olarak geçmektedir ve "Kompresör (Basınç) tahliye valfi" olarak da tercüme edilebilir. Ancak piyasada ve caddelerde genellikle "Blow off" terimi ile anılmaktadır.
Turbo motorlarda intercooler ne işe yarar?
Turbo motorlarda intercooler ne işe yarar?
Blow Off valfi ne işe yarar?
Aşırı besleme sistemlerinin amacı atmosferik olarak emilenden daha fazla havayı silindirler içerisine göndermektir. Ancak bu işlem kesintisiz gerçekleşmez ve sistem sürekli devrede değildir. Gaz kelebeği sürüşe göre kimi zaman yarım, kimi zaman tam açıkken kimi zaman da ayak gazdan çekildiği için kapalıdır. Yani gaz kelebeği sürekli açık kalmaz ve hava silindirler içerisine düzenli bir şekilde gitmez. Ancak turbo pervanesi çalışma prensibi gereği ayak gazdan çekilse bile yavaşlayarak dönmeye devam eder ve az da olsa hava emer.
Basit bir örnek vererek bu durumu pekiştirelim;
Ayağımız tam basılı bir şekilde gazda olsun. Bu sırada gaz kelebeği tamamen açıktır ve çok yüksek miktarda hava emilerek silindirlere gönderilmektedir. Şimdi ise ayağımızı aniden gazdan çekelim. Bu durumda gaz kelebeği aniden kapanır ve silindirler içerisine hava gitmez. Ancak ayak gazdan çekildiğinde aniden durmayan ve yavaşlayarak dönmeye devam eden turbo pervanesi bir miktar havayı emmeye devam eder.
Turbo boşluğunu azaltacak 3 yeni teknoloji
Ayağımız tam basılı bir şekilde gazda olsun. Bu sırada gaz kelebeği tamamen açıktır ve çok yüksek miktarda hava emilerek silindirlere gönderilmektedir. Şimdi ise ayağımızı aniden gazdan çekelim. Bu durumda gaz kelebeği aniden kapanır ve silindirler içerisine hava gitmez. Ancak ayak gazdan çekildiğinde aniden durmayan ve yavaşlayarak dönmeye devam eden turbo pervanesi bir miktar havayı emmeye devam eder.
Turbo boşluğunu azaltacak 3 yeni teknoloji
Sonuç olarak kapalı olan gaz kelebeğinden geçemeyen bu hava bulunduğu yerde sıkışır ve geldiği yöne geri gitme eğilimindedir. Bunun sonucu olarak da çıkış arayan fazla hava turbo pervanesini tersine döndürmeye çalışır. Diğer taraftan tersine dönen pervane ise gaza tekrar basıldığında normal şekilde dönmeye çalışır. Ancak belli bir toparlama süresi olacağı için pervaneye gereksiz yük biner ve zaman kaybı olur. Bu zaman kaybı da "turbo-lag" yani turbo boşluğuna neden olur. Ayrıca oluşan türbülans ve basınç pervane yataklarına gereksiz baskı uyguladığı için aşırı besleme sisteminin ömrünü de kısaltır.
Bu nedenle istemsiz olarak emilen fazla havanın sistemden atılması gereklidir. Blow off valfi ise fazla havanın basıncına göre ayarlıdır. Ne zaman ki bu durum gerçekleşirse blow off valfi açılır ve fazla havayı atmosfere atarak aşırı besleme sistemini rahatlatır.
|Blow off valfi çalışma prensibi|
"Çuf" sesi neden çıkar?
Blow Off valfinin kanalda biriken fazla havayı atmosfere atması sırasında ise "Çuf" sesi çıkar. Ancak bu ses fabrika çıkışı araçlarda istenmeyen bir sestir ve çıkması tercih edilmez. Diğer taraftan farklı uygulamalar ile modifiye edilerek basıncı arttırılan aşırı besleme sistemlerinin emdiği hava miktarı artar. Aynı şekilde sistemde biriken ve atılması gereken hava miktarı da artacağı için daha özel Blow Off valflerine ihtiyaç doğabilir. Bu nedenle araçlarını modifiye ederek güçlendiren sürücüler daha fazla hava emebilen Blow Off sistemlerini tercih ederler. Bu sistemler hem bahsettiğimiz sesi elde edebilirken hem de fazla havayı daha rahat bir şekilde tahliye ederler. Yani bu ses sadece gösteriş amaçlıdır ve ayarlı valfler sayesinde istenirse duyulmayacak şekilde de ayarlanabilir.
Turbo tipleri nelerdir?
Yalancı Blow off nedir?
Sadece aşırı besleme sistemine sahip olan motorlarda bulunan bir valf olsa da çıkardığı "Çuf" sesi nedeniyle otomobil severlerin büyük ilgisini çeken Blow off valfinin bir de hoparlörden bu sesi çıkaran yalancı tipleri mevcuttur. Küçük bir hoparlör ve amfi ile kablolardan oluşan bu sistem motor elektrik aksamına bağlanır ve ayak gazdan çekildiğinde sanki böyle bir sistem motorda varmış gibi ses çıkarır. Böyle bir uygulamayı sırf ses almak için yapmak uygun mudur bilemiyoruz ancak zevkler ve renkler de tartışılmaz. Aşağıdaki videoda bu yalancı Blow Off sisteminin monte edildiği Honda Civic aracı izleyebilirsiniz. "Çuf" sesi kusursuz bir şekilde geliyor olsa da araçtakilerin ve izleyicilerin mahcup ve komik halleri durumu güzel bir şekilde özetliyor diyebiliriz.
Turbo ile Kompresör (Supercharger) arasındaki farklar nelerdir?
Turbo ile Kompresör (Supercharger) arasındaki farklar nelerdir?