I.Acil Çantası
Acil çantası veya ilk yardım çantası (first aid kit), dahili (örneğin; akut akciğer ödemi) veya cerrahi acil durumlarda (örneğin; kaza veya yaralanmalarda), hasta veya yaralılara acil tıbbi hizmet vermek için kullanılan ilaç, malzeme ve ekipmanları içeren bir çanta dır.Bu çantanın içindeki ilaç ve ekipmanların kullanımındaki amaç akut olayın etkisini azaltmak, hayati tehlikeyi olabildiğince önlemek, hastanın ağrısını kesmek ve yaralının bir sağlık kuruluşuna ulaşana kadar durumunun stabilize edilmesini sağlamaktır.Çantaların içeriği ev, iş yeri, okul ve otomobil gibi kullanılacak yere, kullanacak kişinin deneyimine ve yasal düzenlemelere göre değişebilir.Acil çantası kolay ulaşılabilecek bir yerde, ancak çocuklardan uzakta olmalıdır; kilitlenmemelidir.
Acil çantası bir hekim tarafından kendi/yöresel ihtiyaçlar göz önüne alınarak kişisel olarak hazırlanabilir veya standart şekilde hazırlanmış, ticari olarak üretilmiş farklı içerikte ve farklı amaçlara yönelik acil çantaları alınabilir.Bu çantalardan başlıcaları hakkında aşağıda özet bilgi verilmiştir:
Kişisel doktor çantası: Özellikle kırsal yörelerde eve doktor çağrılması ve evde tedavi talebi oldukça sıktır.Şüphesiz ciddi acil hastalıkları ev ortamında tedavi etmek mümkün değildir; öte yandan bazı hafif olgular çantada bulunan basit ekipman veya ilaçlar ile etkin şekilde tedavi edilebilir; bu durum hasta ve yakınlarını çok mutlu eder.Bu tür çantalarda genellikle küçük yaralanmalar sonrasında kanamayı durdurmak ve yaranın infekte olmasını engellemeye yönelik bandajlar, lokal uygulanan ağrı kesici ilaçlar, termometre, gazlı bez ve dezenfektanlar bulunur.Ayrıca, ilk yardım çantalarında kardiyopulmoner resüsitasyonun ABC’sini gerçekleştirmeyi hedefleyen malzemelerin bulunması bazen hayat kurtarıcı olabilir.Bu malzemeler arasında laringoskop seti ve yedek pilleri (çocuk ve erişkin için), ambu ve değişik boylarda maske, entübasyon tüpü (çocuk ve erişkin boyları) ve airway (çocuk ve erişkin) sayılabilir.Ek olarak, farklı boylarda enjektörler, aspirasyon sondası, oksijen hortumu ve maskeleri de acil çantasında bulundurulabilir.
Araç ilk yardım çantası:
Taşıtlarda bulunan acil çantasında kaza anında özellikle kanamalarda kullanılan ve yaranın dış etkenlerden korunmasını sağlayan malzemeler bulunur.Acil çantası aracın genellikle bagajında sağ arka kısmında saklanır.Aracın yolcu kapasitesine göre çantanın içindeki malzeme sayısı değişir.Çanta içerisinde sargı bezi, gazlı bez, üçgen bandaj, Batticon, flaster, çengelli iğne, steril eldiven, giysileri kesmek için makas, yara yerindeki kıymıkları alabilmek için cımbız, cilt sterilizasyonu için alkol, antiseptik mendil, el dezenfektanı, parmak ateli ve boyunluk bulunmasında fayda vardır.Ayrıca, büyük sargı bezi, flaster, makas, yara bandı, tıbbi eldiven, el feneri, düdük, elastik bandaj ve ilk yardım kitabı da bulundurulması akılcıdır.Araçlarda bulunması gereken ilk yardım çantaları ile ilgili olarak İçişleri Bakanlığının 26 Eylül 2006 tarihli yönetmeliği mevcuttur.Acil çantasının içeriği kadar düzenli olarak kontrol edilmesi ve herhangi bir ürünün hasarlı veya günü geçmiş ise değiştirilmesi de önemlidir.
Diğer çantalar:
Bunun dışında belli aktivitelere yönelik özel olarak hazırlanmış acil çantaları da mevcuttur.Örnek olarak; deniz taşıtlarında kullanılan çantalar, dağda kamp yapanların kullanacağı çantalar ve seyahat çantaları sayılabilir.Bu çantaların içinde sayılan durumlara özgü ortaya çıkabilecek acil sorunları tedavi etmeye yönelik ekipman ve ilaçlar bulundurulur.
Acil çantasında bulunabilecek ilaçlar
Acil dolabında ve acil çantasında kullanılma potansiyeli taşıyan ilaçların listesi oldukça uzundur.Bunların bir kısmı Sağlık Bakanlığı tarafından düzenlenen yönetmelikler ile belirlenmiştir.Şüphesiz bu ilaçların tümünü bir el çantası içine sığdırmak mümkün değildir.Hekim, bulunduğu bölgenin imkan, ihtiyaç ve hasta potansiyelini göz önüne alarak söz konusu ilaçlardan gerekli bulduklarını bu çantaya alır.Örnek olarak;
Aspirin: Antitrombosit özelliğinden angina pektorisi olan hastalar için bulundurulur.
Epinefrin otoenjektörü (Penepin): Anafilaktik şok durumunda bronkospazmı azaltmak için bulundurulur.Etkisi kısa sürelidir.Bu nedenle tekrar yapılabilir.Entübasyon gerekliğini ortadan kaldırmaz.
Parasetamol: Tablet ve şurup formu en yaygın kullanılan ağrı kesici ve ateş düşürücüdür.
Nonsteroidal antiinflamatuvar ilaçlar (NSAİİ): İbuprofen, naproksen veya diğer NSAİİ, travma sonrasında veya burkulma gibi durumlarda kullanılır.
Topikal ilaçlar: Antiseptik/dezenfektanlar, povidon iyot, antimikrobiyaller (polimiksin B), yara yeri temizliği için, ayrıca antihistaminikler (difenhidramin) böcek sokması ve kaşıntı için bulundurulur.
Önemli olan bir nokta da söz konusu ilaçların son kullanım tarihlerinin kontrol edilmesi ve miadı dolan ilaçların yerine yenilerinin konulmasıdır.
Kişisel koruyucu malzemeler
Acil işlemler sırasında sağlık çalışanının maruz kalacağı infeksiyon riskini azaltmak için kişisel koruyucu malzemeler de çantada bulundurulur.Bunlar arasında tek kullanımlık eldivenler, gözlük veya göz koruyucular, cerrahi maske ve N95 maskesi sayılabilir.