Feodal Zümreler
Ortaçağ Avrupa feodal zümreleri üç önemli özelliğe sahipti.13
Bunlardan birisi, hukuken ifade edilmiş olmalarıydı. Her sınıf,
hukuken, haklar ve görevler, ayrıcalık ve zorunlulukları kapsayan bir
statüye sahipti.
İkinci özellikleri, geniş bir işbölümünü temsil etmeleriydi.
Üçüncü özellikleri siyasal birer grup olmalarıydı.
Lordlar (İktidar sahibi askerî önderler), fethedilen toprakları takipçilerine
(Vassal) kendi ordularında belirli bir zaman hizmet etmek
şartıyla dağıtmakta idiler. Tabiler (Vassal) genellikle toprağın daha
sonraki parçalanmasıyla (Kendilerinden sonraki kimselere vererek)
kendi haklarına sahip Lord oluyorlardı. Böylece toplumsal yaşam,
"Manor" denilen ekonomik ve toplumsal bakımdan kendine yeterli
geniş tarımsal mülkler halinde toplandı.14
Feodal toplumda temel olarak üç tabaka mevcuttur.15 Asiller,
rahipler, zanaatkârlar ve köylüler. Asiller ülkeyi savunmakla görevli
askerî aristokrasi idi ve yargı gücüne sahiptirler. Rahipler dinsel ve
entellektüel seçkinlerdi. Sadece halkın manevî ihtiyaçlarına hizmet
etmeyip aynı zamanda yönetimsel işlevlere de sahiptirler. Seçkinlerle
köylüler arasında ise, tarımsal çevre dışına yerleşmiş, tarımsal nitelikte
olmayan üretimle ve onun dağıtımı ile uğraşan ,uzvî olmayan enerji
ile üretimde bulunan, farklılaşması üretim konularına özgü olan, kendisi
içinde farklılaşmamış, uzmanlaşmamış esnaf, tüccar, zanaatkar
grubu vardır.
ELİTLER
ZANAATKÂRLAR
K Ö Y L Ü L E R
Feodal toplum modeli
Köylülerin başlıca toplumsal zorunlulukları ise, rahip ve asilleri
desteklemek için çalışmaktı. Köylülerin dışındaki iki grup, servet,
toplumsal saygınlık ve siyasal güce sahiptiler. Alelade asil, bir tabi idi.
Toprak, kendisine bir kral ya da diğer bir asil tarafından askerî hizmet
koşuluyla bahşedilmişti. Lord ile tabi arasındaki ilişki, başlangıçta kişisel
ve anlaşmalı idi. Bu anlaşma, koruma ve geçim temeline dayanıyordu.
Bir feodal sınıf üyesi diğerine geçemezdi. Her feodal sınıf kendi
içinde hak ve ayrıcalıklar bakımından ayrı bir kurallar takımı ile hüküm
sürüyordu. Aşağı feodal sınıfın üstün feodal sınıfın yasalarına
itaat etmek görevi vardı. Bu hiyerarşi ise zımnî idi.
Feodal yapı, sabanla artık üretim yapan, kapalı, kendi kendine
yeten, dışarıya açılmamış bir toplum biçimidir. Başka bir deyimle, ta-
rımsaldır ve öküz, saban, insangücü gibi organik enerji üretime egemendir.
Çok sınırlı bir üretim fazlası yaratılır. Kendi içinde çok az
farklılaşmış ve örgütleşmiş bir toplumdur.16 Toprak en önemli servet
kaynağıdır. Bu yüzden toprak-insan ilişkileri önem kazanır. Yâni,
belirli ve sınırlı sayıda üretimi denetleyen çok az sayıdaki seçkinler
grubu ile, üretimde bulunan çok sayıdaki köylü ve zanaatkar arasındaki
ilişkileri kastediyoruz.
Elit grubu, köylünün ürettiği üründen ona kendine yetecek kadarını
bıraktıktan sonra, artık ürünü alan ve bunun dağılımını denetleyen
bir gruptur.
FEODALİZM ve EĞlTlM
Feodal düzende sınırlı sayıdaki üretimi denetleyen seçkinler dışında,
toplumun bilgi ve becerilerini biçimsel olarak belirli bir kurumda
simgelerle, yazı ve okuma ile öğretmeye ihtiyaç duyulmamaktadır.
Köylü kitlesi ve zanaatkarlar iş yaparken aynı zamanda pratik olarak
bilgi ve becerilerini çocuklarına ve çıraklarına öğretirler. Kültür, sanat.
edebiyat ve değerlerin öğretimi de yine ihtiyarlarca çocuklara sözlü
olarak aktarılır.
Temel ihtiyaçların sağlanmasında ve düzenlenmesinde, kültürün
yaşatılmasında, biçimsel ve örgün olmayan yaygın (informal) eğitim
egemendir.
Elit grup ise, belirli bir örgün eğitimden yararlanmış gruptu.
Feodal kentlerdeki okullar, dinle çok yakından ilişkili idi. Eğitim
ve dinin birbirine böyle çok yakından içiçe girmiş oluşu, örgün öğrenimin
temel olarak dinsel bilginin aşılanması biçiminde oluşumuna yol
açıyordu.17 Gence öğretimde bulunan dinsel personel, en iyi biçimde
yetişmiş kimse idi.
Ortaçağda kilise, bütün eğitimi denetimi altında bulunduruyordu.
Rahipler ilkokul öğretmeni idiler, ilk Japon ve Çin kentlerinde
ilkokul öğretimi mabetlerde yapılıyordu.
Üst tabaka, kitle eğitimini genellikle arzulamıyordu. Basit teknolojiye
dayanan feodal kent, alelade bir kimseden eğitilmiş olmayı
istemiyordu.
Karmaşık teknolojik bilgiye de ihtiyaç yoktu.
Feodal üniversitelerde okutulan tek uygulamalı bilim tıp idi.
Ayrıca astroloji ve mantık da okutulmakta idi. Matematik ve. astronomi
bilimleri ise uygulamalı değil de, sadece teorik olarak öğretilmekte
idi.