''Çocuğumu ilkokulda devlet okuluna mı özel okula mı göndermeliyim?''
Bu düşünce aylardır içinizi yiyip bitiriyor, öyle değil mi?
Okul müdürü olarak görev yaptığım yıllardaki veli görüşmelerine dayanarak söylüyorum; şubat aylarında başlayan bu kaygı neredeyse son dakikalara kadar sürüp gidiyor. O yüzden doğal bir sürecin içindesiniz. Önce rahatlayın!
İsterseniz filmi biraz geriye saralım...
Ve çocuğunuzun ilgi ve gereksinimlerinden yola çıkarak onun eğitiminde hangi standartları aradığınızı şöyle bir yoklayalım:
''Ben kaliteli bir eğitim arıyorum; yabancı dil ders saati çok olsun, bahçesi geniş olsun...'' Böyle mi düşünüyorsunuz? Çok haklısınız.
M.Ö. 18. yüzyılda Babil'de Hammurabi Kanunları'nda bir inşaat ustasının ortaya çıkardığı yapının kalitesinden sorumlu tutan kanunlar varsa bugün ''Benim çocuğumun alacağı kaliteli eğitimin de dayanakları olmalı. Hem de bu standartlar benim kişisel gözlemlerim ve yargılarımın ötesinde ''çocuk hakları''nı göz önünde bulunduran kriterlere göre sağlanmalı.''
Yani beklentileri hedeflerle buluşturan yetkili kurumlarca saptanmış standartlar olmalı.
Bunu nereden mi biliyorum?
Hacettepe Üniversitesi Okul Öncesi Eğitimi Anabilim Dalı'nda yüksek lisans yaparken Prof. Dr. Berrin Akman'dan ''Erken Çocukluk Bakım ve Eğitim Hizmetlerinde Kalite'' dersini almıştım. Bir dönem boyunca bu derste Amerika, Avrupa, Japonya, Finlandiya özelinde (malum eğitimde başı çeken bir vizyona sahip) ve Türkiye'deki kalite standartlarını karşılaştırmıştık.
Bu ders dönemi boyunca edindiğim bilgi ve genel deneyimlerime dayanarak ilk baştaki ''Çocuğumu ilkokulda devlet okuluna mı özel okula mı göndermeliyim?'' sorusunu ''Çocuğumu yetiştirirken ona kaliteli bir eğitim sunacak kurumu seçebilmem için STANDARTLARI nasıl belirleyebilirim?'' olarak geliştirmek istiyorum.
UNİCEF, CFCU, AÇEV ve MEB iş birliği ile geliştirilmiş ''OKUL ÖNCESİ EĞİTİMİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ'' kapsamında KALİTE STANDARLARI şöyle sıralanabilir:
STANDART ALANI 1: ÖĞRENME ORTAMI
Öğrenme ortamları eğitim programının felsefesini yansıtır. Erken çocukluk bakımı ve eğitimi hizmetlerinin kalitesini doğrudan etkileyen en önemli unsurlardan biridir. Öğrenme ortamlarının iki alt birimi vardır. Bunlardan birisi fiziksel ortam diğeri sosyal duygusal ortamdır. Fiziksel ortamın çocuğun tüm gelişim alanları, becerileri ve yaratıcılığı üzerindeki etkisinin önemi yapılan araştırmalar tarafından da belirtilmektedir (Hartup & Laursen, 1993; Loughlin & Suina, 1982; Moore, 1996)
A- SOSYAL DUYGUSAL ORTAM


STANDART 1.1: DEMOKRATİK DEĞERLERİ, FARKLILIKLARA SAYGIYI, SOSYAL İÇERMEYİ DESTEKLEYEN BİR ORTAM OLUŞTURULMUŞTUR.
B- FİZİKSEL ORTAM


STANDART 1.3: OKUL BİNASININ FİZİKSEL YAPISI ÇOCUKLARIN GELİŞİMLERİNİ VE ÖĞRENMELERİNİ DESTEKLEYECEK VE GEREKSİNİMLERİNİ KARŞILAYACAK ŞEKİLDE TASARLANMIŞ, ÇALIŞANLAR VE AİLELER İÇİN GEREKLİ ALANLAR PLANLANMIŞTIR.
STANDART 1.5: AÇIK ALANLAR ÇOCUKLARIN ÖĞRENMELERİNİ VE GELİŞİMLERİNİ DESTEKLEYECEK VE TEMEL GEREKSİNİMLERİNİ KARŞILAYACAK ŞEKİLDE DÜZENLENMİŞ VE DONATILMIŞTIR.
STANDART ALANI 2: EĞİTİM PROGRAMI
Hedef kitlenin özelliklerine uygun, tüm gelişim alanlarını (sosyal, duygusal, fiziksel, dil, bilişsel) ve öz-bakım becerileri ile estetik anlayışın gelişimini kapsayan zengin içerikli bir EÇBE programı uygulanmalıdır. Program geliştirilebilir, koşullar doğrultusunda esnetilebilir ve çocuklarla birlikte planlama ve düzenleme yapmaya olanak tanıyan bir yapıya sahip olmalıdır. Çocukların zamanla ortaya çıkan ilgilerini, merak ettikleri konuları ve ailelerin programa ilişkin görüşlerini ve önerilerini de dikkate almalıdır. Çocukların gelişimini ve öğrenmesini amaçlayan çocuk merkezli öğretim yöntem ve teknikleri tercih edilmelidir. Program oyun, proje, araştırma ve incelemeler, açık uçlu sorular, deneyler, grup çalışmaları ve çocuğun kendiliğinden başlattığı etkinliklere/çalışmalara yer vermelidir...
STANDART ALANI 3: AİLE VE TOPLUM KATILIMI
Bu standart alanı, çocuğun gelişimine katkısının önemi açısından EÇBE hizmetleri ile aileler ve toplum arasında kurulan güçlü bir ortaklığı ve karşılıklı yakın işbirliğini kapsamaktadır.
A- AİLE KATILIMI
B- TOPLUM KATILIMI
STANDART ALANI 4: ÇALIŞANLARIN NİCELİĞİ, NİTELİĞİ VE MESLEKİ GELİŞİMİ
Bir EÇBE programının kalitesini belirleyen en önemli unsurlardan biri çalışanların mesleki kalitesi ve yeterli sayıda çalışan bulunmasıdır. Mesleki gelişim çalışmalarının sürekli olmasının da önemi vardır. Kurum çocukların gelişimini ve öğrenmesini, ailelerin farklı ihtiyaç ve isteklerini destekleyebilecek yeterlilikte eğitim almış olan, bilgili ve mesleki sorumluluğa sahip eğiticilerle çalışmalıdır. Çalışanların erken çocukluk eğitimi ve bakımı alanında nitelikli ve yeterli sürede eğitim almalarının çocukların bütünsel gelişimlerine ve eğitimlerine olumlu katkı yaptığı bilinmektedir.
STANDART ALANI 5: ÇOCUK SAĞLIĞI, BESLENMESİ VE GÜVENLİĞİ
Bu standart alanı okul öncesi eğitim kurumlarında çocuk sağlığı, beslenmesi ve güvenliği ile ilgili dikkate alınması gereken öğeleri gerekli uygulamaların yapılmasını kapsar.
Alt Standart 5.1.2: Sağlığı iyi olmayan/hasta çocuk ve çalışanlar için gerekli önlemler alınır ve uygulamalar yapılır.
STANDART 5.3: GÜVENLİK: ÇOCUĞUN GÜVENLİĞİ İÇİN GEREKLİ ÖNLEMLER ALINMIŞ VE UYGULAMAYA KONULMUŞTUR.
STANDART ALANI 6: YÖNETİM VE LİDERLİK
Çocukların nitelikli bakım ve eğitim alması için EÇBE hizmetlerinin yönetim yapısı, işlevi ve nasıl hayata geçirildiği önemli ve belirleyicidir. Yönetim fiziksel, mali, sosyal açıdan güvenli ve rahat çalışma ortamının yaratılmasından ve bu ortamın sürekliliğinin sağlanmasından sorumludur. Yönetim vizyon ve misyon oluşturmaktan, kurumun amaçlarını, eylem planlarını belirlemekten ve kurumun gelişiminden sorumludur. Kurumun vizyon, misyon ve hedeflenen sonuçlarına ulaşmasına katkı sağlayacak bir organizasyon kültürü oluşturmak önemlidir. destek sağlar. Kurumun bir organizasyon kültürüne sahip olması eğitim programının felsefesini destekler. Bu felsefe tüm idari yapıya ve işleyişe de yansıtılmalıdır. Bu bağlamda yönetim, tüm ailelerle ve personelle iyi bir iletişim ağı kurmalı, ailelerin ve personelin yönetsel kararlara katılabileceği demokratik bir ortam sağlamalıdır. Etkili bir liderlik; sorunsuz çalışan bir yönetim yapısının oluşturulmasını, kapsamlı ve işleyen yönetsel politikaların ve yöntemlerin uygulanmasını gerektirir. Toplum içindeki diğer kurum ve bireylerle işbirliği yaparak; çocukların eğitimine katkı sağlayacak kaynak ve hizmetlerden yararlanılmalıdır.
Fikir vermesi için birkaç örnek alt standardı da paylaştım. Teknik bilgi gibi gelebilir ancak bilinçli ebeveyn olmak ekstra mesai isteyen bir süreç, bunu hepimiz biliyoruz.
İster okul öncesi eğitim kurumu ister ilköğretim okulu arayışı söz konusu olsun, öncelik benim çocuğumun mizacı.
Benim çocuğun ne ister? Ne bekler?
Benim çocuğum nerede en güvende?
Benim çocuğum utangaç, hangi okulda olursa duygularını ifade edebilecek gücü kazanır? Nasıl desteklenir?
Benim çocuğum durduğu yerde duramaz. Hangi okulda olursa bu hareketliliği değer görür, öğrenmeye dönüşür?
Benim çocuğum nerede olursa manevi değerleri gelişir?
Benim çocuğum nerede olursa dersin de teneffüsün de tadını çıkarır?
Benim çocuğumun midesi hassas. Hangi okula olursa daha kısa mesafe yol gider?
Benim çocuğuma yoldan geçen biri ''Baban şurada seni bekliyor, deseler; hiç tereddütsüz gider'' bu yüzden güvenlik, kapı kontrolü şart. Hangi okul bu tedbiri maksimum düzeyde sağlıyor?
Standartları da beklentileri de uzatmak mümkün.
Asıl odaklanmamız gereken ''Hangi okul benim çocuğuma iyi gelecektir?''
Anneler kaliteyi hisseder.
Herkese kolay gelsin.
Fatma Yücel Dinç
Anne
Eğitimci & Yazar
OLAY AYDIN