Sigara dünyada ve ülkemizde önemli bir halk sağlığı sorunudur ve yüksek derecede bağımlılık yapma potansiyeline sahiptir. Sigara, nargile, pipo içme veya dumanının solunması zamanla kişide psikolojik ve fiziksel bağımlılık oluşturur. Tütün ürünlerinde 4000’den fazla kimyasal madde bulunmaktadır. Sigara Bağımlılığı ‘na esas neden olan madde nikotindir.
Sigara Bağımlılığı ‘nın ruhsal ve davranışsal yönleri olduğu da gözden kaçırılmamalıdır. Bu faktörler yeterince incelenmezse, nikotin yoksunluğu geçtikten sonra kişi tekrar sigaraya başlayabilir. Hastanın bağımlılık kriterlerine göre planlanan psikolojik tedavide; baş etme becerileri, öfke kontrolü, aile görüşmeleri, motivasyona yönelik çalışmalar ve farklı terapi yöntemleri uygulanmaktadır.
Diğer bağımlılıklar gibi sigarayı bırakmaya karar vermenin de bir süreç olduğunu bilin. Kişi henüz değişmeye hazır değilse aşağıdaki önerileri dikkate alın.
- Sigarayı bırakmak istemeyen kişinin farkındalık öncesi aşamada olduğunu kabullenin.
- Zorlamayın ve baskı yapmayın.
- Zaman zaman sigara kullanmasından duyduğunuz endişeyi “ben dili” ile ifade edin.
- Sigaranın kokusundan dolayı onunla ilişkinizde yaşadığınız zorlukları dile getirin.
- Sigara içmeden önceki dönemi ile şimdi arasındaki farkları ifade edin.
- Sigara bırakma ile ilgili seçenekleri araştırın ve bunları onunla paylaşın. Kendisinin karar vermesini bekleyin.
- Bırakmak istemese dahi zarar azaltmak için destek almasını sağlayın.
- Sigarayı bırakmakla ilgili endişelerini paylaşmasını sağlayın.
- Akciğer ve kalp ile ilgili tetkiklerini düzenli yapmasını sağlayın.
- Nikotin miktarı daha az olan bir sigara tercih etmesini sağlayın.
- İnternetten sigara bağımlılığına yönelik testleri birlikte çözmeye çalışın.
Sigarayı bırakan kişilerle görüşmesini sağlayın.
Sigarayı bırakma motivasyonu hem oluşmayabilir. Bu konuda bilgilendirme ve değişim için ihtiyaçlarını saptayabilirsiniz.
- Sigara bırakma motivasyonunu arttırmak için bir uzman ile görüşmesini sağlayın.
- Bilimsel bilgilere atıfta bulunarak izin verirse açıklama yapın.
- Hastalıklarına yönelik destek almasını sağlayın. Bu sırada sigara kullandığını uzmanlarla paylaşmasını sağlayın.
- Sigara bağımlılığına yönelik tedavi seçenekleri hakkında konuşun.
- Sigarayı bırakma ile ilgili kaygı ve korkuları üzerine konuşun.
- Sigarayı bıraktığında yaşayabileceğini düşündüğü zorluklara yönelik çözümler üretin.
- Sigara bırakma destek gruplarına katılmasını sağlayın.
- Nikotin oranı daha az olan sigara tüketmesini sağlayın.
- Sağlıklı beslenme ve spor ve egzersiz yapması için destekleyin.
- Diğer hastalıklarının tedavilerini düzenli sürdürmesini sağlayın.
Sigarayı bırakmaya karar verme döneminde çeşitli korkular ve endişeler olabilir. Huzursuzluk, sinirlilik, kilo alma, uyuyamama gibi korkular üzerine konuşmak yararlı olacaktır.
- Sigarayı bırakma isteği için onu kutlayın.
- Korkularını ifade etmesini sağlayın.
- Korkuları için birlikte yapılacaklar planı oluşturun.
- Bu planı hayatı geçirin.
- Daha önce korkuları ile başarılı şekilde nasıl baş edebildiğini hatırlamasını sağlayın.
- Korkularını zihninde canlandırmasını sağlayın ve deneyimini paylaşmasını sağlayın.
- Profesyonel destek almasını sağlayın.
- Bırakmak için birlikte gün belirleyin ve o güne kadar destekleyin.
- Bırakma ile ilgili korkuların büyük kısmının beyin oyunları olduğunu hatırlatın.
- Yapılan tek şeyin hayatından sigarayı çıkarmak olacağını hatırlatın.
En çok zorlanacağı süreci sağlık kurumunda geçirebileceği seçeneğini sunun.
Sigara bırakma dönemlerinde istek oluşmasının normal olduğunu belirtin. Bu istek ile baş edebileceği yöntemler bulmasına yardımcı olun.
- Bu isteğin sadece bir duygu olduğunu belirtin.
- Bu isteğin zamanla geçeceğini belirtin.
- Nikotin isteğini azaltmaya yönelik ilaç desteği alabileceğini belirtin.
- Bu istek geldiğinde yapılacaklar listesi yapın.
- İsteğin oluşmaması için tetikleyicilerden uzak durmasını sağlayın.
- Keyif veren aktiviteler planlamasını sağlayın.
- Gevşemeye yönelik nefes ve beden egzersizleri yapmasını sağlayın.
- İstek geldiğinde bunu sizinle paylaşmasını sağlayın.
- Bu dönemde alkol tüketmemesi için destekleyin.
- Aşermenin yoğun olduğu saatleri belirleyin ve o saatlerde yürüyüş yapın.
- Sağlıklı beslenmeye özen gösterin.
- Bir kereden bir şey olmaz demeyin, devamı gelir.
- Sigara içmeyi kontrol edebilir miyim yanılgısı ile kendinizi test etmeyin.
- Sigarayı bırakmak için verdiğiniz emeği unutmayın.