Fasciola hepatica: Karaciğer kelebeği 🦋
1️⃣ Çoğunlukla koyun karaciğer trematodu olarak bilinen Fasciola hepatica, otçul hayvanların (özellikle koyun ve sığırlar) ve insanların parazitidir. Bu parazit “karaciğer kelebeği” olarak da bilinir. 🦋
2️⃣ Enfeksiyonlar, tüm dünyada koyun yetiştiriciliği 🐑 yapılan ve ara konak olarak uygun salyangozların 🐌 bulunduğu bölgelerden bildirilmiştir. Bu bölgeler arasında; eski Sovyetler Birliği, Japonya, Mısır ve birçok latin Amerika ülkesi yer almaktadır.
3️⃣ Larva formunun karaciğerdeki göçü, dokuda irritasyon, hassasiyet ve hepatomegali oluşturur. Sağ üst kadranda ağrı, titreme, ateş ve belirgin eozinofili sıklıkla gözlenir. Parazitler safra yollarına yerleştiğinde, oluşturdukları mekanik irritasyon ve toksik salgılar, hepatit, epitelyum dokusunda hiperplazi ve safra yollarında tıkanmaya neden olur. Bazı parazitler safra yollarında aşınmış alanlara penetre olur ve karaciğere yayılarak nekrotik odaklar oluştururlar. Bu durum karaciğer çürümesi olarak adlandırılmaktadır. Ciddi enfeksiyonlarda, sekonder bakteriyel enfeksiyonlar oluşabilir ve portal siroz sık görülür.
4️⃣ Dışkı incelemesinde saptanan kapaklı yumurtalar F. buski yumurtalarından ayırt edilemez. Kesin tanımlamanın gerektiği durumlarda, hastanın safra örneğinin incelenmesi tür ayrımının yapılmasını sağlar; eğer safrada yumurtalar bulunuyorsa, F. hepatica, bulunmuyorsa ince bağırsaklar ile sınırlı olan F. buski’dir. Enfekte koyun ya da sığır karaciğeri yemiş olan hastaların dışkı örneklerinde yumurtalar görülebilir. 🥚
Bu yalancı parazitlik bulgusu, hastanın karaciğer yemekten kaçınması ve sonrasında dışkının yeniden kontrol edilmesi ile kanıtlanabilir. 💩
5️⃣ Tedavide kullanılan antiparaziter ilaçlar mevcuttur. Koruyucu önlemler; koyun ve sığırların yoğun olduğu bölgelerde yaşayan kişiler, özellikle çiğ su tereleri ve su bitkileri yemekten kaçınmalıdır.
Parazitoloji kategorimizden parazitler ve paraziter hastalıklarla ilgili birçok yazımıza ulaşabilirsiniz.