Dünya Vegan Günü 1944 Kasım ayında kurulan İngiltere Vegan Topluluğu tarafından ilan edildi. Dünya Vegan Günü’nün kesin olarak hangi tarihte ilan edildiği bilinmese de, Vegan Topluluğu Başkanı 1 Kasım tarihini Vegan Günü olarak kutlamaya karar verdi.
Son dönemde oldukça popülerleşen vegan beslenme tarzı ile insanlar yaşam tarzlarını değiştiriyor. Vegan Topluluğu’nun başlangıcını kutlamakla birlikte, Dünya Vegan Günü, genel olarak vegan diyetin ve veganlığın yararlarını teşvik etmek için kutlanan bir gün.
“Veganlık hayvanlar alemine dair zulmün tüm biçimlerini dışlamaktır”
Vegan terimi ilk olarak Vegan Topluluğu kurucularından biri olan Donald Watson tarafından kondu ve vejetaryen kelimesinden türetildi. Donald Watson veganlığı, “Veganlık hayvanlar alemine dair sömürü ve zulmün tüm biçimlerini dışlamanın ve yaşamı gözetmenin yoludur.
Et, balık, kümes hayvanı, yumurta, bal, hayvansal süt ve türevlerini dışlayıp bitkiler aleminin ürünleriyle yaşamayı ve tamamen ya da kısmen hayvanlardan üretilen tüm ticari malların alternatiflerini kullanmak şeklinde pratiğe dökülür” şeklinde tanımlıyor.
O zamanlar, vegan beslenme sadece süt ürünlerini tüketmemekti. Fakat daha sonra, yumurta tüketilmemeye başlandı ve 1951 yılında veganlık tam olarak hayvanların sömürülmesine karşı bir insan topluluğu haline geldi.
Her yıl dünya çapında Dünya Vegan Günü, vegan toplulukları tarafından düzenlenen etkinlikler ile kutlanıyor. Bu günün amacı ise vegan beslenmenin sağlıklı ve çevresel faydaları bilincini yaymak ve genişletmek.
Vegan beslenme tarzını seçen kişiler, herhangi bir hayvan ürün kullanmaz. Sebze, baklagiller, tahıllar, kuruyemiş ve meyveler ile beslenen veganlar, bazı besin değerleri açısından eksik besleniyor.
Peki veganlar eksik besin değerlerini nasıl karşılıyor?
Vegan beslenme tarzında, tüm proteinler bitkilerden elde ediliyor. Bitkisel protein tüketen veganlar, nohut, fasulye, soya, kinoa, mercimek ve mısır gibi sebzelerden ihtiyaçlarını karşılıyor.
Vegan beslenen kişiler, vücutlarına B12 vitaminini besinlerden alamıyor. Sindirim sisteminde bulunan bakteriler B12 üretiyor olsa da, vücudumuz bu vitamini kullanamıyor. Bu yüzden, vegan beslenen kişiler B12 vitamini sağlamak için ek besin desteği kullanıyor.
Kalsiyum kemik gelişimi için çok önemli. Lahana, turp, brokoli, fındık ve bademde bulunan bitkisel kalsiyumları tüketen veganlar, bununla beraber soya sütü tüketir.
Vegan beslenme tarzına sahip kişiler çok az D vitamini alır. D vitamini açısından zenginleştirilmiş besinleri ve bazı mantar türlerini tüketerek, bu ihtiyaçlarını karşılamaya çalışıyor. Ayrıca, güneş ışığında yaklaşık 30 dakika kalmakta gerekli vitamini sağlıyor.
Balıkta fazlasıyla bulunan Omega 3, aynı zamanda fındık, kanola, keten tohumu ve yeşil yapraklı sebzelerde bulunuyor.
Veganlık hakkında doğru bilinen yanlışlar
Veganlar güçsüzdür: Vegan beslenen kişiler yorgunluğa daha yatkın olabiliyor. Ancak gerekli bitkisel proteinle beslenen veganlar, et ile beslenen kişilere göre daha iyi demir ihtiyacını karşılayabiliyor.
Veganlar daha az kalsiyuma ihtiyaç duyar: Bazı çalışmalara göre, et ağırlıklı beslenme kemik erimesine neden oluyor. Böylece veganlarda bir yerde kendini bu sorundan koruduklarını düşünüyor. Fakat, aslında veganlar gerekli süt ve süt ürünlerini tüketmedikleri için kalsiyum açısından eksik kalabiliyor. Bu da, kemik erimesi riskini arttıyor.
Veganlar sağlıklıdır: Sebze ve meyve ağırlıklı beslenmek, bağışıklık sistemini güçlendiriyor. Bazı araştırmalarda, vegan beslenme ve sağlık arasındaki ilişkinin güçlü olduğunu söylüyor. Ancak vegan beslenme her zaman sağlıklı olmak demek değil. Sağlık için beslenme kadar, yaşam tarzıda bir o kadar önemli. Bu sebeple, alkol, sigara, stres gibi sağlığı olumsuz etkileyen faktörler de göz önünde bulundurulmalı.
Canan Karatay veganlar hakkında ne demişti?
Bazı çalışmalar, sağlıklı beslenme ve veganlık arasındak güçlü bağ olduğunu öne sürüyor. Ancak vegan beslenmenin isan vücudu için bazı zararları olabilir.
Canan Karatay yaptığı son açıklama ile vegan beslenen kişileri bu sefer de koyunlara benzetti. “Veganların sağlıksız olduğunu bir hekim olarak söylüyorum çünkü görüyorum” diyen Canan Karatay, “Bu protein ve yağ hayvansal protein ve yağdır. Yüzde 1’i karbonhidrattır. Şimdi veganlar kesinlikle her türlü hayvansal ürünü reddediyorlar. Vejeteryanlar apayrı, vejeteryanlarla veganların farkını anlamamız lazım” açıklamalarında bulundu.
Daha önce, Canan Karatay yaptığı açıklamalar ile vegan beslenen kişilere yönelik bazı sözlerde bulundu. Vegan beslenenen kişilere “Tahıl beyinli” diyen Canan Karatay’a ise, veganlar tarafından tepkiler geldi.