Amerika Niçin Savaşıyor?
Murat Yıldırımoğlu, 24/03/2003 (Son güncellenme tarihi 30/12/2003)
Irak savaşı ile ilgili olarak herkes Amerikayı suçluyor. Temel olarak iki suçlama yapılıyor:
1) Amerika Irakı işgal ediyor çünkü Irakın petrollerine göz dikti.
2) Saddam Amerikanın adamıydı. Şimdi niye ona saldırıyor?
Her iki, suçlama da geçerli değil. Nedenlerini açıklayayım:
1) Irakın en iyi durumunda yıllık petrol üretimi 15 milyar dolar civarında. Bu rakam önemsiz değil ama küçük bir rakam. Bu petrolün hepsine el koysa bile bu petrol Amerikanın dişinin kovuğuna gitmez. Amerika Körfez savaşındaki bütün harcamalarını Suudi Arabistandan ve Kuveytten tahsil etti ama şu andaki savaşı tümüyle kendisi karşılıyor. Savaş ucuza mal olmuyor. Tek bir gecede atılan Cruise füzelerinin bedeli 300-400 milyon dolar tutuyor. Savaş harcamalarının yanı sıra ülkeleri kendi tarafına çekmek için ödediği paralar bile milyarlarca dolar tutuyor. Yalnızca savaş pahalı değil. Amerika savaş sonrasında Iraklı memurların maaşını bile karşılamaya hazırlanıyor. Memur maaşlarının yanı sıra Irakın tekrar mamur hale getirilmesi ve uygar bir yönetimin sağlanması için kesenin ağzı açılacak. Yani, savaş sonrasındaki barış dönemi bile Amerikaya pahalıya patlayacak. Tüm Irak harekatı on milyarlarca dolara mal olacak. Sonuç olarak, bu savaşın Amerikadan götürecekleri varsayılan getirilerinden çok daha yüksek. Bu savaşın Irakın petrolüne el koyulmak için yapıldığını söylemek mantıklı değil. Ayrıca tarih de bu suçlamayı doğrulamıyor. ABD daha önce İkinci Dünya Savaşında Almanyayı da, Japonyayı da yenmişti. Onların zenginliklerine el koydu mu ki şimdi Irakın zenginliklerine el koyacak? Tam tersine Almanyanın ve Japonyanın zenginliklerine el koymak şöyle dursun, Almanya da, Japonya da savaştan sonra gelişip güçlenip siyasi ve ekonomik alanlarda ABDye kafa tutmaya başladılar.
29/12/2003 tarihli Hürriyet gazetesinde bir haber var. Haberin basligi: Japonya Irak'in borcunu siliyor. Haberin devaminda Dünya Bankasi baskaninin alacaakli ülkelerden Irak'in borcunun en az üçte ikisinin silinmesine yönelik yaptigi çagri hakkinda bilgi var. Büyük olasilikla da batili ülkeler Saddam döneminde Irak'a verdikleri borçların ya hepsini ya da önemli bir bölümünü silecekler. Bu tarihten önce de Amerika Irakıun yapılanması için bütçeden ayırdığı paranın önemli bir bölümünün hibe edileceğini açıklamıştı. Yani, başta Amerika olmak üzere, gelişmiş ülkeler Irakı sömürmedikleri gibi Iraktan alacaklarını siliyorlar, Irakı ayağa kaldırmaya çalışıyorlar.
2) Amerika, Irak-İran savaşında Irakı destekledi. Saddam o zamanlar Amerikanın adamıydı. Bu açık bir gerçek. Kuveyti işgal ettiğinde ise onunla savaştı. Bu da gerçek. Bu iki gerçek birbiriyle çelişiyor mu? Hayır. Biraz tarihsel bilgi vereyim: 1979 yılında yaşanan İslam Devrimi ile İranda yönetime el koyan mollalar her türlü uluslararası anlaşmalara aykırı olarak Tahrandaki ABD Büyükelçiliğini işgal ettiler. Çalışanları rehin aldılar. Bu işgal yıllarca sürdü. İran, ABDyi büyük şeytan olarak ilan etti ve her fırsatta düşmanlığını belli etti. Böyle bir ortamda Irak ile İran savaşırken ABDnin Irakı desteklemesi son derece normal değil miydi? Her ülke benzer bir tavır takınırdı. Sonra Irak-İran savaşı bitti. Saddam durduğu yerde duramadı ve Kuveyti işgal etti. Saddamın durdurulması gerekiyordu. Saddamı durdurmak ve Kuveyt işgalini sona erdirmek için savaş yapıldı. Peki, 1991 yılında Saddam durdurulmasaydı bir sonraki hedefi neresi olacaktı? Büyük olasılıkla yeni hedef Suudi Arabistan olacaktı. Yani, dünyanın en önemli petrol yatakları (Irak-Kuveyt-Suudi Arabistan) ne yapacağı belli olmayan, iktidarının birinci yılında İrana saldıran, İran ile savaş bitince Kuveyte saldıran, saldırmadan duramayan, dengesiz, vahşi bir adamın insafına terk edilecekti. Buna Amerikanın ya da aklı başında herhangi bir ülkenin karşı çıkmayacağını düşünmek yanlış olurdu. Ayrıca ülkelerin dost-düşman tanımları zaman içinde değişebilir. Örneğin, Körfez Savaşı sırasında Irak savaş uçakları İrana sığındılar. Halbuki o uçaklar Irak-İran savaşı sırasında İranı bombalamak için kullanılmıştı. Ya da Türkiye-Bulgaristan ilişkilerine bakalım. 1980lerde Türkiyenin en büyük düşmanlarından birisi Bulgaristan idi. Bulgaristandaki sapık yönetim ülkede yaşayan Türklere zulmediyor, onları göçe zorluyordu. Sonra rejim değişti. Şu anda Bulgaristanda demokratik ve aklı başında bir rejim var. Bulgaristan ile can ciğer kuzu sarması olmuş durumdayız.
Peki, yukarıdaki gerekçeler geçerli değilse Amerika niçin Iraka saldırıyor, Saddamı devirmek istiyor? Bunun yanıtı da Amerikada 11 Eylül saldırıları.
11 Eylül saldırılarını düzenleyen El Kaide örgütü Clinton döneminde Amerikanın Afrikadaki elçiliklerine saldırı düzenlemiş ve yüzlerce kişinin ölümüne neden olmuştu. Daha sonra El Kaide Afganistana yerleşti. Afganistandaki Taliban yönetimi onlara kucak açtılar, koruma sağladılar. Clinton yönetimi Afganistandaki El Kaide kamplarını bombalamakla yetindi, başka bir şey yapamadı. Afganistan bağımsız bir ülkeydi ve klasik uluslararası ilişkiler daha başka bir şeyin yapılmasına olanak sağlamıyordu. 11 Eylül saldırılarıyla birlikte durum değişti. Amerikada savunma ve saldırı kavramları büyük çapta değişikliğe uğradı. Ancak saldırıya uğradıktan sonra sen de saldırabilirsin. şeklindeki klasik tavır terk edildi. Benimsenen yeni tavır Saldırı gelmeden önce davran, saldıracak kişileri ya da ülkeleri engelle, yok et. şeklindeydi. Artık Amerika yüzüne inen tokattan sonra karşı tarafa tokat atmaya çalışmayacak, daha baştan o tokatı engellemeye çalışacaktı. Suriye, Irak, İran ve Kuzey Kore şer ekseni olarak ilan edildi. Bu ülkeler teröre destek verdikleri açık olan, serseri mayın gibi nereye çarpıp ne hasar verecekleri belli olmayan, dünya çapında huzursuzluğa neden olan, kötü ve çürümüş yönetimler tarafından yönetilen ülkelerdir. Kuzey Kore dışındaki ülkeler bizim komşumuzdur ve bizde de her türlü kötülüğü desteklemişlerdir. Muammer Aksoy, Uğur Mumcu, Bahriye Üçok, Turan Dursun gibi aydınlar İran destekli fanatikler tarafından katledildiler. Suriye yıllarca PKKyı destekledi. Dolayısıyla bu ülkelerin savaş güçlerinin yok edilmesi, yönetimlerinin değiştirilmesi, uygar ve mantıklı insanlar tarafından yönetilmesi Türkiyenin yalnızca yararınadır.
Amerikanın hiç kusuru yok mudur? Vardır. Örneğin, Saddam tek bir saldırıda Halepçede 5000 Kürtü zehirli gazlarla öldürdüğünde tepki vermedi. Saddamın bu ve benzeri kötülüklerini görmemezlikten geldi. Ne yazık ki benzer şeyleri bütün ülkeler, kişiler yapıyorlar. Düşmanımın düşmanı dostumdur mantığıyla hareket edilmesi yanlış ama çok yaygın bir tavır.