Anlatımı etkili kılmak amacıyla iki sözcüğün öbekleşmiş bir biçimde kullanmasına ikileme denir. İkilemeler sadece aynı sözcüklerle değil yakın anlamlı, eş anlamlı, zıt anlamlı, anlamsız olan sözcüklerle de yapılabilir. İkilemeler uzun yılların birikimiyle kalıplaşmış sözcük gruplarıdır. İkilemelerin meydana getirilmesinin temel iki amacı vardır. Birincisi pekiştirme görevidir. Burada amaç anlatımın daha etkili kılınmak istenmesidir. İkincisi ise nicelik bildiren sözcüklerin nicelik özelliğinin çoğaltılması amacıdır.
Yanakları al al olmuştu, (pekiştirme)
Kasa kasa domates getirdiler, (niceliği arttırma)
İkilemeler şu yollarla yapılır:
1- Aynı Sözcüğün Tekrarıyla: Onunla uzun uzun konuştuk.
Yengeç van van yürüyordu
2- Yakın Anlamlı Sözcüklerle: Ezile bûzüle isteklerini sıraladı. Doğru dürüst cümle kuramıyor.2- Yakın Anlamlı
3- Zıt Anlamlı Sözcüklerle:
Dosta düşmana rezil olduk.
İvi kötü bir işim var, şükürler olsun!
4- Biri Anlamlı Biri Anlamsız Sözcüklerle:
Kaba saba konuşmaları tepki topladı.
Eşyaları tek tük almaya başladılar.
5- İkisi de Anlamsız Sözcüklerle:
Abur cubur yiyecekler midemi mahvetti!
Ivır zıvır esvaları bıraktılar
.6- Yansıma Sözcüklerin Tekrarıyla:
Dışarıdan gümbür gümbür sesler geliyor.
Çaydanlık fokur fokur kaynıyor.