Günümüz diline kazandıran;
ABDULLAH YILMAZ/Mayıs 2017-Gönen
MYSİALILAR
Mysialılar beyaz ırkın Aryan kısmına ait olan (Plasec) kısmındandır. Plajlar asıl vatanları olan (Belh) ve (Herat) taraflarında bulunurken Arilerden ayrılarak ilk göçmenler kafilesini meydana getirme ile Kafkas yoluyla Avrupa kıtasına geçmişler ve oradan kabile kabile Trakya, Makedonya, İllirya ve Teselya kıtalarına doğru yayılmaya başlamışlardı. 10
Plajların ziraat, madencilik ve mimarlık sanatına oldukça ilerlemişlikleri vardı. Bunlar şehirlerine (Larisa) ismini verirlerdi; kasabalarının etrafına büyük taşlarla surlar yaparlar ve bataklıkları kurutarak araziyi ekime uygun bir hale getirmesini bilirlerdi.
Plaj kısmından olan ve şimdiki Bulgaristan’ın batısına ve Kosova civarına doğru yerleşen Mysialıların bir kısmı Hicretten yaklaşık (2600) sene evvel11(Bitini, Yerik, Dardani, Meon) milletleri ile Trakyadan Küçük Asya’ya geçerek (Propontid) ve (Ege) denizlerini yani Marmara ve Adalar denizi kıyılarına yerleştiler
Mysileri Küçük Asya’ya geçtikten sonra sınırlarını genişleterek (Setrimon) denilen Bitinyalıları yenerek bu kıtaya hakim oldular.Sonra Bitinyalılar ile Frijyalılar saldırgan bir millet olan Mysialıları yenerek onların saldırılarına son verdiler ve Mysia kıtasını küçülttüler.
Mysialılar Trakyalılar ile de aynı ırktandılar. Strabon 12bunu kanıtlamak için Karadeniz Boğazına ince (Mysien Bosforu)denildiğini kaydediyor.
Mysianın asıl yerli halkı hakkında bilgimiz yoktur.13 Mysialılarkendilerini yerli halktan sayıyordu.14Fakat bunların dil, görenek yönüyle Trakya ve Makedonyadaki Plajlara benzerlikleri vardır.Mysialıların Küçük Asyaya geçtikten sonra burada yaşayan kavimler ile karıştıklarına şüphe yoktur.
Mysialılar civarlarındaki kavimler ile güzel ilişkilerde bulundular. Bunlar Lidya ve Karyalılar ile15 sözleşme yapmışlardı.Aynı soydan olan bu kavimler bir dil ile konuşuyorlardı. Mysia, Lidya ve Karyalılar sözleşme nişanesi olmak üzere (Milet) yakınlarında (Jüpiter Karyen) tapınağını ortaklaşa ziyaret ederlerdi.16
Mysialılar serbest yaşamayı sevdiklerinden dört duvar arasında bulunmaktan sıkılırlardı. Buna göre şehirlerde tesis etmişlerdi.
Mysialıların elbiseleri tilki derisinden bir külah ile (Zeira) denilen bir çeşitüstlükle örtülmüş yelek veayaklarında geyik derisinden çizme, ellerinde kısa bir süngü ile bir de mızrak ve savunma aleti olarak ufak bir kalkan olduğunu tarihçilerin babası Heredot yazıyor.
Plasciler, doğal güçleri cisimlendirerek onlara taptıklarından aynı kısımdan olan Mysialılar gibi cin peri ve doğal güçlerin resmedilmiş şekillerine ibadet ederlerdi. En büyük tanrıları (Jüpiter=Zeus)idi. Bu esastan başka, ikinci, üçüncü derecede tanrıları vardır.
Eski zamanlarda Mysia kıtası haralarla meşhurdu. Meralarında pek çok (Deyomed) kısrakları beslenirdi. Meşhur Homer İlyadasında Mysianın meralarını çok över. Eski (Ekiraos) yani Balıkesirde Roma İmparatoru meşhur (Adriyan)ın çiftliği vardı. Sonraları buraya (Adriyanotara) denilmişti. Bir zaman Mysia kıtasına dâhil olan ve sonra Lidya şehirlerinden sayılan (Tiratira=Akhisar) beldesinin eski ismi (Öhappa) olup manası iyi at yetiştiren demekti. Meşhur (Zelea=Sarıköy) ovasının hayvanları meşhurdu.
10-(Pilaj) yahut (Plasec)in eski ihtiyar demek olduğunu ve bundan amacında Yunanlılardan önce Yunanistanda oturan kavimlerin anlatılmak istendiğini Kamus-u Alam da yazıyor.
11- Mysienlerin çoğunluğu Trakyada kalarak Roma İmparatorluğu zamanında ehemmiyetli bir kavim olarak tanındı.
12-Amasyalı olup Coğrafya ve seyehaynamesiyle tanınır.
13-Küçük Asyanın en eski sakinlerinin (Semitik) cinsinden olduğu zan ediliyor. Bu ilk kavme az zaman sonra kuzey tarafından (Seytik) halkı karıştı ki bunların arasına (Makaron) (Şalib) (Deri) Tibaretler, Maryandallar ve diğerleri ile Finikeliler, Bizidyalılar, Suriyeliler karıştılar. (Küçük Saya Tarihi Lobas215)
14-Homer, Küçük Asyanın en eski kavimleri olarak Plasecler, Paflagonyalılar, Halizonlar, Mysialılar, Meonlar yani Lidyalılar, Karyalılar ve Lisyalıları sayıyor.
15-Heredot Mysia, Lidya, Karyalıların (Mizos) (Lidos) (Kares) isimlerinde üç kardeşten ayrıldığını yazmak suretiyle bir nesle dödürüyor.
16-Milet; Büyük Meander yani Menderes nehrinin yakınında kurulmuş bilinen beldelerdendi.
MYSİA KITASINDA SİYASİ DÖNÜŞÜM.
Bağımsız bir devlet kurmayı başaramayarak çok sayıda devletin yönetim ve siyasi etkisi altında kalırken Mysialılar birçok siyasi dönüşüm geçirmişlerdir. Mısır, Asur, Lidya, İran, İskender, Bergama, Romalılar ve Türkler bu bölgeyi işgal ve idare ettiler.
Milattan önce (1000-1124) tarihine kadar Teselya bölgesinde bulunan bir kısım Eolyanlar Küçük Asya sahillerinde Mysia ve Karya sahillerinin bir kısmıyla Limni, Tenedos adalarının bir kısmında sömürgeler kurmuşlardır. Daha sonraları Eolyanlar arazilerini Eda dağları eteklerine kadar içeriden de geliştirdilerse de İyonyanlarla Doryanların gelişmesini devam ederek arazilerini (Szik) ile (Hermos=Gedus) nehri arasında sınırlandırmak zorunda kalmışlardı.
Milelilerin Küçük Asya sahillerinde ve Eda dağı eteğinde kurmuş oldukları ticaret şehirleri şunlardır;
Eda dağı eteğinde (Zelea=Sarıköy)(Sepsis=Bayramiç civarı) (Hellespon)ile civarında (Gargara) (Perkut)(Arizbe17) (Abidos)(Lampsak)(Pesos)18Paryon19(Artase=Erdek)(Sizik)(Miletopolis)Propontid civarında (Priyapos)20 şehirleridir.
17-Çanakkale ile Lâpseki arasında
18-Lapsekiden doğuya doğru Marmara Denizi kenarında
19-Karabiga ,ile Lapseki arasında deniz kenarında (Şahmelk) mevkinde idi.
20-Priyapos=Karabiganın kuzeyindeydi.
(*)Karesi fahri hemşerisi ve Maarif Müdürü İsmail Hakkı’nın (Uzunçarşılı) yazıp ilk baskısı İstanbul’daki Hüsnü Tabiat Matbaası tarafından 1925’te yapılan 143 sayfalık kitabın Abdullah Yılmaz’ca Mayıs 2017’de orijinalinden günümüz diline aktarılan ikinci bölümüdür. Devam edecektir.