- Haziran 18’te Afganistan’daki Uluslararası Güvenlik Yardım Gücü Komutanlığı, durumun kontrolünü Afgan güvenlik güçlerine devretti. Bu davranış Afganlar için ne anlama geliyor?
- Bu Afgan halkı için önemli bir olaydır, çünkü yaşamında yeni bir sürecin başladığı andan bu yana 12 yıl geçti - Uluslararası güçler ülkenin barış ve güvenliğini sağlamaya yardımcı olmaya başladı. Sorumlulukların Afgan kuvvetlerine devredilmesinde beşinci aşama uygulanmaktadır. Silahlı kuvvetlerimizin, Afgan ordusunun ve polisin ülkemizde düzen ve güvenliği sağlamak için sorumluluk almaya hazır olduğunu düşünüyorum. Elbette bu o kadar basit değil, çünkü silahlı kuvvetlerimiz, çeşitli silah ve teçhizata sahip ekipmanları bakımından güç yapıları henüz en iyi durumda değil. Askeri operasyonların yürütülmesinde önemli bir rol oynayan hava kuvvetleri ve topçu birimlerimiz hala yeterli donanıma sahip değiliz. Ancak, dost ülkeler yardımı ile silahlanma ve maddi destek konularını da içeren bu sorunların çözülebileceğini umuyoruz.
Bununla birlikte, ülkede güvenliği sağlama konusu hem iç hem de dış yönü olduğu için çok karmaşıktır. Buradaki en önemli şey, içişlerimize dış müdahaleyi durdurmak. Maalesef, Afganistan dışındaki teröristler ve aşırılık yanlıları için hala eğitim merkezleri var ve hareket ettikleri sürece, onlarla savaşmak bizim için çok zor olacak.
- Afganistan’da genel olarak yasama ve yürütme yetkisi yapılarının oluşturulması süreci tamamlandı - parlamento çalışıyor, ülkenin yasal olarak seçilmiş bir başkanı var, hükümet. Hükümet sistemi sorunsuz mu çalışıyor veya iyileştirilmesi mi gerekiyor?
“12 yıl önce sıfırdan dikey bir güç üretmeye başladık. Her askeri grup, her bir oluşum, isim, isterse, partileri ayrı bir Afganistan topraklarını kontrol etti. Yani, bir eyalette, aslında, birkaç devlet vardı. Ülkenin tamamında hareket eden ülkenin anayasası yoktu, ortak güç yapıları yoktu. Anayasanın kabulü ile başladık ve bu arada, insan haklarının korunması da dahil olmak üzere demokratik ilke ve normlar açısından bölgenin en iyilerinden biri olarak kabul ediliyor. Ülkenin siyasi sisteminin net bir tanımı yapıldı. Başkanlık yönetim sistemine sahibiz. Ülke cumhurbaşkanlığı seçimlerini iki kez yaptı ve cumhurbaşkanı Sayın Hamid Karzai, Afgan halkının seçilmiş cumhurbaşkanı oldu.
Yasama yapılarımız var, ülke iki kez parlamento seçimleri yaptı - iki meclisin bulunduğu ulusal meclisimize - yukarı ve aşağı. Üçüncü bir güç kolu kuruldu - ilk derece mahkemeleri, temyiz mahkemeleri ve ülkenin yüksek mahkemesinden oluşan adli sistem. Başka bir deyişle, zaten politik bir sistemimiz var, ancak bu, iktidarın dikeyini oluşturma sürecinin tamamlanması anlamına gelmiyor. Henüz tamamen mükemmel değildir, büyük ölçüde ülkenin genel durumu, düşmanlıkların devamı nedeniyle zorluklar vardır.
- IRA'nın şu anki parlamentosunda hangi siyasi güçler var ve hangi pozisyonları savunuyorlar?
- Kompozisyonu bakımından çok ilginç bir parlamentoya sahibiz. Alt ve üst evlerinde, eski mücahidlerden, bizim dediğimiz gibi eski komünistlerden Sovyetler Birliği'ni destekleyen rejimde çalışan insanlara kadar çeşitli siyasi hareketlerin temsilcileri var. Taliban'ın temsilcileri ve bir dizi başka siyasi güç var. Partilere gelince, böyle bir ayrım yoktur, son seçimler parti listelerinde yapılmamıştır.
Ne yazık ki, Afganistan'daki siyasi partiler büyük bir kriz yaşıyor, halkın güvenini yitirdiler. Neden? Afganistan'da siyasi partilerin oluşumu - sol, sağ, merkezci - 1960'lerde başladı. Dahası, Marksist-Leninist ideolojiyi, Çinlilerin yorumunu - Maoizm, Müslüman Kardeşler'in ideolojisi, milliyetçilik ideolojisi, vb. 27 Nisan 1978, Halkın Demokrat Partisi, solcu olarak kabul edildi, ülkedeki gücüne el koydu. İlk başta ona belirli bir güven vardı. Yeni hükümet müreffeh bir toplum yaratmaktan bahsetti. Hiçbir şey olmadı ve parti yakında güven çığlığını kaybetti. İktidara gelmesi şimdi siyasi ve ekonomik istikrarsızlık sürecinin başlangıcı ile bağlantılı. Sovyet birliklerinin Afganistan ve askeri harekatlara girmesi Afgan toplumundaki etkisinin zayıflamasına katkıda bulundu.
Daha sonra iktidardaki Mücahidler, rejime karşı savaşan ve dünyanın çeşitli ülkelerinden gelen maddi ve manevi desteğe sahip çeşitli İslamcı oluşumlar vardı. Ve yine, insanlar geliş hayatlarının daha iyi olacağını ve ülkede istikrar ve düzen olacağını umuyorlardı. Ne yazık ki, bu beklentiler de gerçekleşmedi. Mevcut oluşum rejimine karşı savaşmak için İran ve Pakistan'da kurulanlar, ülkedeki gücün ele geçirilmesi için Kabil ülkenin başkentinin tamamen tahrip edildiği ve 50'tan binlerce masum sivilin öldürüldüğü neticesinde çok sert bir iç savaş başlattılar. Afganistan'da, daha önce bölgede en çok savaşa hazır biri olarak kabul edilen ordu olmadı ve ülke, siyasi ve silahlı grupların kontrolü altındaki bölgelere dağıldı.
Sonra Kabil'de yaşadım ve bu durumu çok iyi hatırladım. Gördüğünüz gibi, şehir gruplar tarafından yerleşim bölgelerine bölündü. Büyük bir grup daha küçük gruplara, sırasıyla enklav ise daha küçük alanlara dağıldı. Başka bir grubun topluluğundaki bir yürüyüş, sınır ötesi bir başka ülkeye yapılan zammla aynıydı. Fakat eğer devletler arasındaki hareketi düzenleyen herhangi bir norm varsa, o zaman her şey yerel komutanların takdirindedir. Başka bir deyişle, hem “pasaport” hem de “vize” olması gerekiyordu. Ancak “pasaport” ve “vize” olsa bile geri dönmeme riski çok yüksekti. Böyle bir durum Kabil'de gerçekleşti ve halk siyasi güçlere ve partilere olan inancını yitirdi. Taliban durumu düzeltmedi. Partilerin güvenilirliği baltalandı.
Şimdi büyük siyasi partilere ya da ulusal çapta partilere sahip değiliz. Daha önce, ülkenin Afganistan'da Vatan (Anavatan) Partisi olarak adlandırılan demokratik bir partisi vardı, bu aşamada iki kanadı Khalq ve Brocade arasında anlaşmazlıklar vardı. Şimdi kendi yerinde, kendilerini parti olarak adlandıran bir düzineden fazla farklı hizipte. Aynı kaderi diğer taraflara da aitti - sol, sağ. Şu anda, ülkenin siyasi partilerle ilgili bir yasası var. Buna göre, 100 partisinden daha fazlası kaydedildi, ancak Afganistan'daki seçimler ve siyasi süreçlerin gelişimi üzerindeki etkileri son derece küçük. Geliştirilmemiş kriterler, ideoloji ve kitlesel partilerin oluşum ilkeleri. Bu çok büyük bir problem, çünkü Afganistan'ın demokratik bir yol boyunca gelişmesini istiyorsak, siyasi partilere ihtiyacımız var. Varlıkları olmadan, politik bir sistem geliştirilemez.
“Ve Taliban?” Bu sorunu çözmeden ülkenin barış, istikrar ve gelişimi hakkında konuşmak zor.
- Bir şey açık: Afgan çatışmasının askeri bir çözümü yok. Öykü herhangi bir savaşın barış içinde sona erdiğini gösterir. Ve şimdi herkes müzakere masasına oturmaları gerektiğini anladı. Ve sorunu çözmek için böyle bir şekilde. Son günlerdeki olaylar, sürecin karmaşıklığını göstermiştir. Ne oldu Taliban için Katar'da bir ofis açmaya karar verdik. Afgan hükümeti açmak istiyordu, çünkü kime gidecek bir adres ya da toplantı yeri yoktu. ABD de bu fikri destekledi. Katar, Taliban ile uzun zamandır devam eden ilişkileri nedeniyle seçildi. Bir zamanlar Taliban'ın Afganistan'ın başındaki liderliğini tanıdı. Birkaç gün önce açıldı. Fakat derhal şu işaretiyle ilgili bir sorun vardı: “Afganistan İslam Emirliği'nin siyasi temsili”. Böylece Taliban Afganistan'ı aradı. Bu, Afganistan hükümetinin güçlü protestolarına neden oldu. Çünkü bu konuda daha önce varılmış anlaşmalar ihlal edildi. Bu ofis sadece Taliban’ın adresi olmalı ve paralel bir hükümetin siyasi temsili olmamalıdır. Bu yaklaşım savaşın sürmesine katkıda bulunur. Daha sonra tabelayı kaldırdılar ve Taliban bayrağını indirdiler.
Afgan liderliği, barış görüşmelerinin, yalnızca bu sürece müdahale eden başka ülkeler olmadan Afgan halkının liderliği altında yapılması gerektiğine inanıyor. Afgan halkı, Afganların kendileri bu sorunu çözebilir ve çözmelidir. Herhangi bir ülke yardım etmek isterse, bir tür yardım sağlar, o zaman hiçbir durumda müzakere sürecine doğrudan müdahale edilmemelidir.
- Afganistan'ın ciddi sorunlarından biri, sadece o değil, ülkenizin topraklarından kaynaklanan uyuşturucu trafiğidir ...
- Afganistan her zaman bir çiftçi olmuştur ve öyle olacaktır. İlaç üretimine gelince, bu sorun yine yaşanan trajediden kaynaklanıyor. Savaşın sonucu ve devamı budur. İnsanlar Afgan'ın eroin doğası, Afgan uyuşturucu hakkında konuştuğunda, bu soruya katılmıyorum Afgan halkı eroini icat etmedi.
30 yaşındaki barışçıl bir Afganistan'a geri dönerseniz, savaş olmadığında, insanlar oldukça fakir yaşadılar, ancak eroin ve uyuşturucu bağımlılığının ne olduğunu bilmiyorlardı. Evet, sonra bazı insanlar esrar içmiş. Onlar hashishnikami olarak adlandırıldı. Peki toplum nasıl esrarcılarla ilgiliydi? Ebeveynleriyle birlikte arkadaş olmamayı denediler, bütün ebeveynler çocuklarına gashishnikovların çocuklarıyla oynamamalarını söyledi. Onlarla aile bağlarına girmekten kaçındılar, kendilerini onlardan uzaklaştırmaya çalıştılar. Ve gashishniki'nin akrabaların (eşlerin, çocukların) baskısı altında kaldığı pek çok örnek vardı, çünkü bu kötü alışkanlığı reddetti; Köy başına böyle bir hashishnikov, 4 - 5 kişi vardı.
Ancak savaş izini bıraktı: Çok fazla uyuşturucu bağımlımız var. Afgan hükümeti uyuşturucu üretimini durdurmak için büyük çaba sarf ediyor. İslam bunu tamamen yasaklar. Bununla birlikte, üç sorun (terörizm, aşırılıkçılık ve ilaç üretimi) birbiriyle iç içe geçmiştir. Ve hepsi Afgan kökenli değil. Afganistan tarihinin belli bir aşamasında bu üç olgunun kurbanı oldu ve ne yazık ki kalmaya devam ediyor.
- Afganistan, ülkeyi geri getirme konusunda dünyanın hangi ülkeleriyle etkileşime giriyor?
- Ülkemiz politikası, tüm dünya ülkeleriyle iyi ilişkilerin sürdürülmesini amaçlamaktadır. Böyle bir kriter var: Bu ortak evimizin restorasyonunda yardımcı olan en iyi arkadaşımız olan ülke ekonomisi. Yani, Afganistan’ın kapıları tüm arkadaşlara, tüm ülkelere açık. Bölgedeki komşularımızla ilişkilere ve tabii ki Rusya Federasyonu ile ilişkilere büyük önem veriyoruz.
Bu ilişkiler tarihe dayanır. 1919'ta Sovyet Rusya, Afganistan'ın bağımsızlığını ilk tanıyan ve bağımsız Afganistan, Sovyet Rusya'yı tanıyan ilk devlet oldu. O zamandan beri, ilişkilerimiz başarıyla gelişti, Sovyetler Birliği, ülkemizde Afgan halkının iyi bir hatıra tuttuğu 140 büyük ekonomik tesislerinden daha fazlasını inşa etmiş olan Afganistan'ın ekonomik gelişimine büyük katkı yaptı. Ve şimdi siyasal açıdan ilişkilerimiz çok iyi düzeyde, birçok konuda karşılıklı bir anlayış var. Benim düşünceme göre, Rusya Afganistan ekonomisinin geri kazanılmasına büyük katkı sağlayabilir. Sovyetler Birliği'nin yasal halefi oldu. Sovyet sonrası alanda, Orta Asya da dahil olmak üzere çok sayıda bağımsız devlet ortaya çıktı, ancak ilişkilerimizin tarihsel geçmişi, Rusya'nın bölgede ve dünyada sahip olduğu muazzam askeri, siyasi ve ekonomik etki göz önüne alındığında, hala Afganların anlayışı içinde. bizim büyük kuzey komşumuz. Onun yardımına ve desteğine güveniyoruz.
Daha önce inşa ettiği ekonomik tesislerin yenilenmesinde Rusya'nın ilk başta bize yardım etmesinin çok önemli olduğunu düşünüyorum. Bu nesneler sadece ekonomik amaçlar için olmadığından, Afgan-Rus dostluğunun sembolleridir. Salang Geçidi veya aynı Celalabad sulama kompleksi alın - bu, dostluğumuzun sembolleri değilse de nedir? Şimdiye kadar, birçok Afgan büyük bir şükranla hatırlıyor ve bu nesneleri inşa etmeye yardım eden Rusları seviyor. Afgan halkı Rus şirketleri, işadamları, yatırımcıların Afgan topraklarına geri dönmelerini ve Afganistan ekonomisini yeniden kurma çalışmalarına katılmayı bekliyor. Bütün dünya buna katılıyor ve Rusya bu süreçte en aktif katılımcılardan biri olmalı.
- Röportaj için teşekkürler. Sonuç olarak, Afganistan halkına barışçıl bir yaşam diliyorum. Geri kalanlar dedikleri gibi takip edecek.