Simone de Beauvoir
- Meslek : Feminist düşünür, yazar
- Doğum : 1908
- Ölüm : 1986
20. yüzyılın önde gelen feminist düşünürlerinden yazar Simone de Beauvoir, Fransa’daki Sorbonne Üniversitesi’nin felsefe bölümünden mezun en genç öğrenciydi. Hayatının sonuna kadar birlikte olduğu Sartre ile de burada tanıştı. Sınıf arkadaşı ile olan ilişkisi 1929 yılında başladı. Sartre 1980 yılında ölene dek romantik, politik ve entelektüel bir çift olarak birlikteliğini sürdürdüler. Beauvoir’ın ilk romanı 1943 yılında basıldı. Bunu felsefi makaleleri izledi. En bilinen eseri “İki Cins” 1949 yılında yayınlandı. Bu kitap büyük ilgi gördü.
Kitabın yayınlanmasının ardından Gloria Steinem ve Betty Friedan gibi kadın hareketi liderleri onu feminizmin temel metinlerinden biri olarak görmeye başladı. Beauvoir, hayatı boyunca üretken bir yazar olarak politik aktivist oldu. 1958 ve 1972 yılları arasında dört ciltlik otobiyografisini kaleme aldı. Sol hareketlere destek verdi. Sartre ile olan ilişkisi Fransız toplumunun en meşhur aşk ilişkilerinden biri haline geldi. Hiçbir zaman evlenmediler ve başkalarıyla ilişkileri oldu. Birbirlerine diğer ilişkilerini anlatan mektuplar yazdılar. Buna rağmen birbirlerine olan güvenleri hiç bozulmadı. Beauvoir, yetmiş sekiz yaşında öldüğünde Sartre’ın yanına gömüldü.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
David S. Kidder, Noah D. Oppenheim, Entelektüelin Kutsal Kitabı, Maya Kitap, 2013
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Filippo Brunelleschi
Floransa’daki pek çok anıtın tasarımlarından sorumlu olan Filippo Brunelleschi, İtalyan mimari tarihinin en önemli isimlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Başyapıtı olan Duomo, klasik Roma mimarisi ile Rönesans’ın iyimser ve hümanist anlayışını birleştirerek yeni ve iddialı bir mimari tarzının öncüsü oldu. Bir kuyumcu ve heykeltıraş olarak yetiştirilen Brunelleschi, ilk olarak şehir vaftizhanesinde bronz bir kapı yapacak mimarı belirlemek için yapılan yarışmada adını duyurdu. Her ne kadar yarışmayı Lorenzo Ghiberti kazansa da yarışmaya katılmış olması Floransalı sanatçıyı dönemin gelecek vadeden mimarları arasına soktu.
-
Mustafa Akdağ
Osmanlı toplumunun iktisadi ve içtimai yapısına yönelik araştırmalar yapan ilk bilim insanlarından biri olarak tanınan tarihçi Mustafa Akdağ, Yozgat, Boğazlıyan’da dünyaya geldi. Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü’nde eğitimine tamamlayan Akdağ’ın mezuniyet sonrası görev yeri Kars Lisesi oldu. Burada tarih öğretmenliği yapmasının ardından mezun olduğu Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi’ne ilmi yardımcı oldu. Doktorluk unvanını “Celali İsyanları’nın Başlaması” adlı tezini başarıyla savunmasının ardından elde etti. Daha sonra üniversiteden ayrılarak Gazi Eğitim Enstitüsü’ne geçen Akdağ, bir yıl sonra da Diyarbakır Öğretmen Okulu’na tarih öğretmeni olarak atandı. Hazırlamış olduğu “Celali Fetreti 1597-1603” adlı teziyle doçent olmaya hak kazandı ve Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi’nde doçent oldu. Aynı kürsüde profesör olan Akdağ, 1972 yılındaki üniversiteden uzaklaştırılmasına kadar çalışmalarını burada sürdürdü. Ankara’da vefat etti.
-
Veysel Karani Külliyesi
Osmanlı devrinde saray tarafından görevlendirilen türbedarlar tarafından idare edilen türbeyi son dönemde tayin edilen Seyyid Muhammed’in ardından Seyyid Abdülkerim Tekin idare etti. Seyyid Abdülkerim, 1918’de vefat eden amcası Seyyid Ali’nin yerine kaymakamlık pâyesiyle Siirt’in son nakîbüleşrafı oldu. 1934’te Siirt’te vefat etti ve Zeyve Mezarlığı’na defnedildi. Seyyid Abdülkerim zamanında türbenin sol tarafında bir mescitle bir medrese inşa edildi. 1901 yılında “cas” denilen yerli harçla ve kısmen moloz taşlarla yapılan ve çatısı tonozlarla örtülen türbe, mimari tarzı itibariyle bir sanat değeri taşımadığı gibi devamlı rutubet alması sebebiyle tehlikeli bir durum arz ettiğinden 1967’de Veysel Karanî Tarihî Eserleri Koruma ve Eski Değerleriyle Güzelleştirme Derneği tarafından yıktırıldı. Valilikçe hazırlatılan plana göre eski ölçüler içinde yeni bir türbe inşa edildi. Külliye, Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün girişimleriyle 1974 yılından itibaren çok daha bakımlı bir görünüme kavuştu. 1982’de avlu düzenlemesinden sonra 1983’te kesimhâne binaları, ardından otel ve konukevi binaları devreye sokuldu. Cami ve türbe arılıklarla 3 kere onarımdan geçirildi, 1998-2001 yılları arasındaki restorasyonda türbenin içi ve çevresi düzenlendi.
-
Talat Paşa
Türk devlet adamı ve Osmanlı sadrazamı olan, aynı zamanda Türk siyasi tarihinde önemli bir yere sahip olan Jön Türk hareketinin bir mensubu olan Talat Paşa Edirne’de dünyaya geldi. İlköğrenimini tamamladıktan sonra Edirne Askeri Rüşdiyesi’ni bitiren Talat Paşa, ailesinin geçimini sağlamak adına Edirne Posta ve Telgraf İdaresi’nde girdi. Bu süreçte şahsi gelişimini geri plana bırakmayan Talat Paşa Fransızca dersleri aldı, aynı zamanda Rumca da konuşabiliyordu. Genç yaşta Jön Türk düşüncesiyle tanışması ise eniştesi İsmail Yürükoğlu vasıtasıyla gerçekleşti. Bu süreçten sonra siyasi faaliyetlere girişen Talat Paşa giriştiği siyasi aktivitelerden ötürü üç yıl hapse mahkum edilse de Jön Türkler ile saray arasında gerçekleşen Contréxeville Anlaşması sayesinde affedildi. Bir süre siyasetten uzak kaldı, Selanik Vilayeti Posta ve Telgraf İdaresi’nde kâtip, 1903’te başkâtip oldu. Daha sonra ise İtalyan Obediyası’na bağlı Macedonia Risorta mason locasına girdi. Pek çok rejim aleyhtarının katıldığı bu loca, Osmanlı Hürriyet Cemiyeti’nin dahil olduğu daha sonraki örgütlenmelere ciddi katkılar sağladı. Bir süre gizli siyasi örgütlenme devam etti ve 18 Eylül 1906 tarihinde yapılan yeni bir toplantıda örgütün adı Osmanlı Hürriyet Cemiyeti olarak değiştirildi. Örgütün en önemli kurucularından biri Talat Paşa oldu. Takma ad olarak Sâî ismini kullanan Talat Bey Osmanlı Hürriyet Cemiyeti, Osmanlı Terakkî ve İttihat Cemiyeti Dâhilî Merkez-i Umûmîsi adını aldı. Talat Bey bu yeni teşkilâtın kâtibi sıfatıyla önemli temaslar sağladı.
-
Paleografi
İlk defa Fransız Benedikten rahibi Bernard de Montfaucon tarafından 1682’de kullanılan bu tabir Yunanca “eski yazı” anlamına gelen palaios grapheden gelir. Paleografya tarih boyunca kullanılan çeşitli yazı tiplerini okumaya ve incelemeye dayanan bir ilim koludur. Özellikle 18-19. yüzyıllarda Eskiçağ medeniyetlerinden ulaşan yazıları çözmek amacıyla bu ilimden faydalanıldı. İlk olarak Montfaucion 1708’de yayımladığı kitapla Yunan paleografisini kurdu. Onu Latin paleografisi izledi. Asırlar boyunca Sümerler çivi yazısı, eski Mısırlılar hiyeroglif, Latin ve Grekler kendi adlarıyla anılan yazılar kullandı. Orta Asya’da Türkler Uygur alfabesi, Çin ve Japonlar resim yazıları, Slavlar Kiril, Araplar ve Arap hâkimiyetine giren doğuda Çin, batıda Endülüs (İspanya), Balkanlar ve Avrupa’nın ortalarına kadar çok geniş bir coğrafyada İslâmiyet’i kabul eden milletler Arap alfabesini kullandı. Türkler de İslâmiyet’i kabul edince bu yazıyı benimsedi ve geliştirdi. Bilhassa Osmanlı döneminde bütün resmî kayıtlar Arap yazısıyla tutuldu ve Cumhuriyet’in ilânının ardından 1928’de Latin alfabesine geçildi. Aslı Nabat yazısına dayanan Arap yazısı zamanla gelişerek değişik yazı tipleri ortaya çıktı. Bu yazılar tevkī‘, rikā‘, sülüs, nesih, muhakkak ve reyhânî adını taşır. Bunların şekil özellikleri yanında kullanıldıkları yerler de farklıdır.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun