BÜYÜK HUN İMPARATORLUĞU :(MÖ. 216-MS.48)
Kuruluşu hakkında kesin bilgiler yoktur. M. Ö. 220 yılında Teoman tarafından kurulduğu kabul edilir. Teomandan sonra devleti büyük bir imparatorluk haline getiren Mete Kağan (Mo-dun)’dır. Hun, Türk ve Moğol boylarını bir çatı altında toplayan Mete, İpek yoluna egemen olmak için Çin ile savaşmıştır. M.Ö. 200 yıllarında Çin’i yenilgiye uğratarak vergiye bağlamıştır. M.Ö. 187 yılında Çin İmparatorluk ordusunu, ki başında Ka-o-ti bulunmaktadır, Pa-i-Teng seferinde 10 bin kişilik disiplinli ve düzenli ordusuyla yenilgiye uğratmıştır. Bu çin ordusunun sayısının bazı kaynaklarda 200 bin bazı kaynaklarda ise 35 Tümen yani 350 bin olduğu yazmaktadır. Mete Kağan devrinde Sibirya, Çin Denizi, Japon denizi ve Hazar Denizi arasında kalan tüm topraklara hakim olunmuştur.
Metenin Çin’i topraklarına bağlamayıp, vergi almak suretiyle yönetmesi sebebi, Çin yerleşik hayatı ve siyasi etkisinden uzak durma olarak yorumlanır. Bunun yanında Çin’in kalabalık nüfusu altında Hunluk özelliklerini kaybetmek istememiştir.
Büyük Hun İmparatorluğunun en geniş sınırları, Sarı renk: Günümüzde Turk halklarin yaşadığı yerler
Metenin ölümünden sonra bir süre daha gücünü koruyan devlet, Çinli prenseslerle evlenme geleneği ile Çinli prenseslerin casusluk faaliyetleri, Hun boyları arasındaki iktidar kavgaları, Çinin İpek yolu üzerinde gittikçe siyasi nüfuzunu arttırması gibi nedenlerle M.Ö. 46 yılında Hunlar Doğu Hunları ve Batı Hunları olmak üzere ikiye ayrıldı. Bu ikiye ayrılışın nedenlerinden birisi de Büyük Hun Devleti’nin başında bulunan Ho-han-ye’ nin ekonomik sıkıntıları da neden göstererek Çin egemenliğine girmek istemesidir ki, bu düşünceyi kardeşi Çiçi, “atalarına saygısızlık” olarak kabul edip esaret altına girmeyi reddetmiştir.
Batı Hunları Çiçi yönetiminde Talas’ın batısına egemen oldular. Akhunların ve Avrupa Hunlarının kurulmasında etkin rol oynadılar. Batı Hunluları’nın başında bulunan Çiçi’nin Çin’e karşı verdiği mücadelede kısa bir süre sonra başarısız olduğu görülmüştür. Zira Çiçi, Çin ile mücadelede eski Hun savaş taktiklerini bırakarak bir şehir kurup burayı kale haline getirerek savunma savaşı yapmayı yeğlemiştir. Bu kendisinin birinci hatasıdır. Yenilgisinde etkili olan diğer hata ise emri altında bulunan askerlere çok sert davranmasıdır.
Doğu Hunları Ho-Han-ye yönetiminde Talas’ın doğusunda M.S 48 yılına kadar hüküm sürdü. Çin’in siyasi hareketleri sonucu, M.S. 48 yılında Güney ve Kuzey Hunları olmak üzere ikiye ayrıldı. Kuzey hunları hakan Pi yönetiminde Moğol ve Sibirya stepleri çevresinde 156 yılına kadar devam etti. Güney Hunları Panhu yönetiminde Uygur havzasında ve Çine yakın bölgelerde 216 yılına kadar devam etti.
Doğu Hunlarının kuzey ve güney olarak ikiye ayrılmasının sebebi; Panhu yönetimindeki Türkler’in Çin’in siyasi üstünlüğünü kabul etmesine rağmen, yeğeni Pi yönetimindeki kuzey Türklerin’in Çin üstünlüğünü kabul etmeyişidir.
Güney Hunlarının yıkılması sonunda Çin siyasi egemenliği çerçevesinde Çin ülkesine tampon maksatlı birçok küçük Hun devleti kurulmuştur. Bu Hun devletleri Göktürk siyasi üstünlüğüne kadar devam etmiştir.Mete kağan zamanında hun imparatorluğunun en iyi dönemi idi.
Tarihi kayıtlara göre hun varlığı mö-200 de başlamıştır.Tarihçiler burdan öteye bağlantılı bir türk tarihi gösterememekteyselerde birden iskitlere geçer sonra bir ara sakalardan bahseder buradanda hitit urartı gibi karışık kesinliği yokmuşçasına bir tarih rivayet ederler bu bilgiler eksik ve yanlıştır.Gerçek bilgiler düşmanlarımızda mevcuttur bilerek gizlemekte yanlış bilgi vermekteler.
Biz bir türk evladı olarak uzun araştırma ve tanrı ülgenin de yardımıyla Hun evvelindeki türk ve dolasıyla dünya tarihini keşfettik.Şimdi bağlantıları kurup bunları irdelemek kaldı.
Avrupa Hun devleti öncesi karanlık bir dönem Hun Artur
Avrupa Hun devletinden önce ki devir :Ms.48-220
Ms.48 de hun imparatorluğunun Batı kanadının çökmesi üzerine doğu avrupa üzerinde kalan hun boyları başıboş ve sahipsiz kalmış.Bir yandan kuzey barbarlarına karşı mücadele verirken bir yandan da roma ile savaşmışlar sonunda romaya bir vergi vermeyi ve erkeklerinin roma için askerlik yapmasını kabul etmek zorunda kalmışlardır.İşte bu dağınık dönemde yani M.S 100 ve 200 arası bu hun boylarından birinden olan Arturak yada Artark adlı bir hun genci roma lejyonunda subay olmuştur.Görevi tıpkı kendi gibi hun olan zorunlu lejyonlar birliklerini kumanda etmekti.Bu dönemde roma artan vizigot astrogot sakson gibi odin kökenli kuzey avrupa barbar kavimleri frenk ve germenler gibi bir takım barbar kavim saldırı ve ayaklanmaları nedeniyle zayıflamaya başlamıştı.Avrupanın kuzeyinden yavaş yavaş çekilmekteydi.Britanya bölgesini de terk etmeye karar vermişti.Britanyada orman halkı olan katalanlar romaya karşı hep direnmişler ormanlık alanlarda varlıklarını sürdürmüşlerdi.Bu katalanlar pagan dininden bilinir.Gizli sırlar öğretilerine sahip bir topluluktu.Romanın britanyayı işgali ve hristiyanlık misyonerliği nedeniyle eziyet görmüşler ormanlara yerleşip oralarda gerilla tarzı bir mücadele vermişlerdi.Artark yani artur un babası da tıpkı kendi gibi bir savaşçıydı hatta bir hun kavminin beyi idi.Mecburen halkı ile birlikte romaya hizmet etmekte idi.Romanın britanyadaki bir uç karargahının başında idi.bu karargah roma tarafından kurulmuş hun soyundan bir topluluktan oluşuyordu ve romalıların güvenliği için katalanlar ve diğer barbar kavimlerle çarpışıyordu.Henüz artur küçükken bir çarpışmada öldü.Ölmeden önce ekskalibur adı verilen kılıcı öldüğü noktada bir kayaya saplar efsaneye göre kılıç ana vatanda dövülmüş yani asyada metali ise yıldızlardan getirilmiştir.kılıcın doğru ve erdemli bir kişinin elinde çok güçlü olduğu söylenmektedir.Arturun annesinin ise bir katalan olduğu söylenir.Katalanlar liderleri Kahin merlin önderliğinde bu köy ve karargaha yaptıkları saldırıda oradaki hun lejyon askerlerini ve ailerini ve Arturun annesini öldürürler.Bu olay esnasında artur babasının mezarına gelir ve kılıcı ister çekip çıkarır bundan sonrasında roma lejyonu olarak kendi gibi hun kökenli askerleri ile özel görevler icra etmekteydi.Fakat yayılmakta olan hristiyanlıktan sonradan hoşlanmamaya başladı katalanların dininin atalarının dinine yakın olduğunu gördü.Oradan çekilen roma lejyonları ile dönmeyip katalanlarla birlikte yaklaşmakta olan saksonlara karşı direnişe geçti.Saksonların elinden britanyayı kurtardı ve katalan halkıyla birlikte camelot(kamurata) şehrini kurdu ve kral ilan edildi.
Arturun ölümü ile angıl saksonlar buraları ele geçirip katalan varlığına son verip angıl-tara yani ingiltereyi kurdular.Bu artur hadisesinden önce Büyük hun M.Ö –50 li yıllarda batı doğu diye ikiye ayrılmış.Ms-48 dede batı tarafı tamamen dağılmıştı.Ms 48 ve 200 lü yıllar arasında artur hadisesi ve camerotun kurulduğunu tespit ettik.Sonuçta ingilizlerin meşhur arturu bir hunludur.Ve Britanya ülkesi olan kamerotu o kurmuştur.Kamerotun yıkılıp angıl saksonların bu günki ingilterenin temellerini attığı yıllarda yani Ms.220 li yıllarda çinliler sebebiyle yıkılmış olan doğu hun devletinin kalıntıları olan doğu hunlu boylar romanın zayıfladığını görerek batıya doğru Kumandan Balamir komutasında akın etmişlerdir.Bu akınlar ta 400 lü yıllara kadar devam etmiş yavaş yavaş avrupa hun devletinin temelleri atılmaya başlamış amcası Rua nın ölümüyle atilla ve bleda komutasında avrupa istila edilmiştir.böylelikle ikinci batı hun yani avrupa hun kurulmuştur.
Görüldüğü üzere ilk hun varlığı olan büyük hun imparatorluğu önce doğu batı diye ikiye ayrılmış.Önce batı kanadı sonrada doğu kanadı yıpranıp dağılmalar meydana gelmiş.doğu kanadı çin ve asyadaki toplulukların baskısı üzerine ve romanın zayıflamasıyla batıya akın etmiş burada avrupa hun imparatorluğu oluşmuş bu imparatorluk Atilla zamanında altın çağını yaşamış Atillanın ölümü ile dağılıp gitmiştir