Niye aracı ortadan kesip yarısını atmıyoruz? Niye bisikletle motosikletin etkinliğini otomobilin rahatlığıyla birleştirmiyoruz?"
Niye aracı ortadan kesip yarısını atmıyoruz? Niye bisikletle motosikletin etkinliğini otomobilin rahatlığıyla birleştirmiyoruz?"
Daniel Kim, sekiz yıl önce biyo yakıtla çalışan spor amaçlı bir arazi arabasını tamir ederken, 700 kiloluk gövdenin altında neredeyse eziliyordu. Bu tecrübe onu hantal gövdeden kurtulma üzerinde düşünmeye itti. Kim, "Pek çok kişi tek başına seyahat ediyor.
Niye aracı ortadan kesip yarısını atmıyoruz? O sırada bisikletlerle yakından ilgileniyordum ve şöyle düşündüm: Niye bisikletle motosikletin etkinliğini otomobilin rahatlığıyla birleştirmiyoruz?" diye soruyor. Sonuç, metal bir kabukla kaplanan elektrikli motosiklet C-1 oldu. C-1, otomobil gibi direksiyon ve pedallarla kontrol ediliyor. Zeminin altındaki iki jiroskop, bir otomobil yandan çarpsa bile motosikletin devrilmesini önlüyor.
Ulaştığı en yüksek hız saatte 190 km, tam şarj edildiğinde 300 kilometreden fazla gidebiliyor. Kim'in yeni kurduğu Lit Motor, elektrikli bir aracın sağladığı avantajlara zengin olmayanların da erişmesini amaçlıyor. Kim, yapımı gayet basit olan C-1'in para tasarrufu yaptıracağını ve güvenle sürüleceğini anlatıyor. Davis'deki California Üniversitesi (UCD) İnşaat Mühendisliği ve Çevre Bilimi ve Politikaları profesörü Dan Sperling, farklı bir bakış açısı sunuyor. Sperling, elektrikli araç fiyatlarının yüksek olmasının baş nedeninin pil olduğunu belirtiyor. Hızla kaliteleri yükselirken fiyatları da düşen bilgisayar çipleri ve dijital belleklerden farklı olarak, pil teknolojisinin yavaş geliştiğine, dolayısıyla araç pillerinin hâlâ büyük ve pahalı olduğuna dikkat çekiyor. Sperling'in altını çizdiği bir diğer nokta da çoğu insanın elektrikli araçları benimsemeye henüz hazır olmaması.
Tüketiciler güvenilirliği ve dayanaklılığından emin olamadıkları bir mala bu kadar çok para yatırmaya çekiniyor. Ama motosiklet otomobilden daha hafif, dolayısıyla pili de daha küçük ve ucuz olabilir. C-1'in gizl i si lahı , Segway Scooter'dakine benzer biçimde aracın dengesini sağlamasına yarayan jiroskoplar. Dengenin korunmasına tek jiroskop yetiyor, ama hep iki jiroskop birden çalışıyor. Her bir jiroskopun bilgisayar çipi, kontrol aygıtı ve sensörü var. Böylece biri bozulursa, diğeri hemen devreye giriyor. Kim bi s iklet in, or ta lama otomobildekinin onda birine tekabül eden 2 bin 200 parçadan yapıldığını, o yüzden seri üretiminin daha kolay olduğunu söylüyor. Kendi tasarımı motosikletin ABD'de seri imalatına geçmeyi planlıyor.
Ancak Kim'in küçük şirketi bazı zorlu engellerle karşı karşıya. Bugüne dek ilk yatırımcılarından 720 bin, eş, dost ve akrabalardan da ilave 80 bin dolar topladılar. Şirketin insanları daha önce hiç sürmedikleri, hatta gerçek hayatta hiç görmedikleri bir aracı satın almaya ikna etmesi gerekiyor. 2014'te üretilecek ilk bin aracın her biri 24 bin dolara mal olacak.
Kim, 2016'da fiyatı 14 bin dolara çekmeye, yani Ducati motosiklet ya da Honda Jazz gibi giriş seviyesi araç aralığına sokmayı umuyor. Şirket şimdiden web sitesinden ön sipariş ve ön ödemeleri kabul ediyor. 250 kişi kayıt yaptırdı bile. Kim, motosikletleri internetten satmanın yanı sıra San Francisco ve Los Angeles'daki otomobil satış bayileriyle işbirliği yapmayı planlıyor. Akıllı telefon uygulamaları aracılığıyla C-1 sahiplerine özel sosyal ağ oluşturulması için de uğraşıyorlar. Gelgelelim Kim'in çabalarına şüpheyle bakanlar da var.
Elektrikli araçlar ve alternatif enerjiler üzerinde çalışan Lux Research'ün analistlerinden Kevin See, C-1'in sadece küçük bir çevreye hitap edebileceğini ve ilk belirlenen fiyatın pek çok kişinin iki tekerli bir araca ödemek isteyeceğinden çok daha yüksek olduğunu söylüyor. Buna karşılık, güvenilir markaların makul fiyatlı araçlarından piyasada bol miktarda bulunduğunu belirtiyor. See, "Piyasadakilere karşı bu kadar yüksek fiyatlı yeni bir aracı piyasaya sürmek, çok zorlu bir iş" diyor. Sperling'e göre Kim'in karşılaşacağı en büyük zorluk önce araca alıcı bulmak, sonra da araçların dağıtımını yapmanın yolunu bulmak.
"Kim'in bazı akıllı fikirleri var. Ama eninde sonunda asıl mesele, tüm şirketlerin karşılaştığı, ürüne piyasada yer bulup bulamayacakları ve hem verimli hem de yeterli biçimde imalatını yapıp yapamayacakları konusu" diyor Sperling. Sperling yine de Lit Motor'un şansı konusunda iyimser. "Dünyayı kurtarmak için bir şeyler yapmak, bir katkıda bulunmak, enerji ile iklim ilişkisi bağlamında kolları sıvamak isteyen insanlar var. Yaptıkları tutar da dünyaya hayırları dokunursa, bu herkes için kazanım olur" diyor Sperling.
THE NEW YORK TIMES