“İngiltere, Britanya, Büyük Britanya, Birleşik Krallık, Üzerinde Güneş Batmayan Ülke” tüm bu isimlerin sakladığı derin bir sır mevcuttur. İngiltere, bize sabit gösterilen monarşi rejimi ile tüm devirlerini geçirmemiştir. Uygarca (aklın ve mantığın ilerleyişi bizi uygarlığa götürür.) bir devrim yapan Büyük Devlet Adamı Cromwell, Tarih yazarları arasında “nedendir bilinmez” pek revaçta bir konu olmamıştır. Oliver Cromwell, Dünya tarihinde ve kendi yaşadığı zamanda fark yaratabilmiş nadir siyaset adamlarındandır. İngiltere tarihinde ve Monarşi (ülkenin karar alan tek organının soy lideri olduğu rejim) ile idare olunan dünyada tarihinin kaba gürültüsü içinde sessiz bir değişim yapabilmiş tek kişidir.
Oliver Cromwell Kimdir?
İngiliz tarihinin ünlü isimlerindendir. Oliver Cromwell’in hayatı sıradan bir ülke centilmeni olarak başladı. İngiliz İç Savaşı 1642’de patlak verdiğinde, askeri eğitimi olmayan ve beş çocuğuyla sadece orta yaşlı bir babaydı. 1653’ten ölümüne kadar İngiltere, Galler, İskoçya ve İrlanda’nın “Koruyucu Büyüğü” olarak görev yaptı.
Cromwell’in Hayatı
Cromwell, Londra’daki Putney’e yerleşmiş olan Glamorgan’dan bir bira üreticisi ve VIII. Henry’nin ünlü başbakanı Thomas Cromwell’in kız kardeşi Katherine Cromwell’in çocuğudur. Hayatının ilk 40 yılı hakkında pek az şey biliniyor. Cromwell ailesi, Reformasyon sırasında manastırın; ülke insanından çaldığı ve bu nedenle yeniden dağıtılması zorunluluğu olan mülklerden alarak sermaye birikimine başlamıştır. Morgan ap William (Oliver’ın büyükbabası), Galler’li William Ap Yevan’ın oğluydu. Cromwell’in dedesi Sir Henry Williams, Huntingdonshire’daki toprak sahiplerinden biriydi. Oliver’ın babası Robert Cromwell (1560-1617), muhtemelen 1591’de Elizabeth Steward’la (1564-1654) evlendi. On çocuk sahibi oldu. Birçok kardeşi olan Robert sadece Huntingdon’da bir ev ve az miktarda toprak aldı. Robert Cromwell, mütevazı ama yine de zengin sınıfın bir parçasıydı. Oliver Cromwell, güçlü bir Puritan doktrini ile yeni kurulan bir üniversite olan Sidney Sussex College, Cambridge’de eğitim aldı. 1617 Haziran ayında babasının ölümünden hemen sonra bir derece almadan ayrıldı. Cromwell muhtemelen babasının ölümünden sonra Huntingdon’a döndü. Annesi dul ve yedi kız kardeşi evlenmemişken, ailesine yardım etmek için evde kaldı.
Evlilik
22 Ağustos 1620’de Londra’da, Cromwell, Elizabeth Bourchier (1598-1665) ile evlendi. Elizabeth’in babası Sir James Bourchier, Essex’te geniş arazilere sahip olan ve Puritan gentry aileleriyle güçlü bağlantıları olan bir Londra deri tüccarıydı. Evlilik Cromwell’i Oliver St John’la ve Londra’daki tüccar topluluklarının önde gelen üyeleriyle ve onların arkasında Warwick ve Hollandalı Earls’ların etkisi ile buluşturdu. Bu etkili ağdaki bir yer Cromwell’in askeri ve politik kariyeri için hayati önem taşıyordu. Çiftin dokuz çocuğu vardı: Robert (1621–1639), okulda iken öldü. Oliver (1622-1644), bir parlamenteri memuru olarak görev yaparken tifodan ölür. Bridget (1624–1662), evli (1) Henry Ireton , (2) Charles Fleetwood. Richard (1626–1712), Dorothy Maijor’la evlendi. Elizabeth (1629-1658), John Claypole ile evlendi. James (1616), bebeklik döneminde öldü. Mary (1637–1713), Thomas Belasyse ile evlendi. Frances (1638–1720), evli (1) Robert Rich (2) Sir John Russell.
Cromwell ve İnancı
1630’larda dini dönüşüm geçirdikten sonra Bağımsız bir Puritan oldu. Dönemin birçok Protestan tarikatına karşı genel olarak hoşgörülü bir görüş aldı. Çok dindar bir adamdı, kendine has bir Püriten Musa idi. Tanrı’nın zaferleri için yol gösterici olduğuna yürekten inandırdı. Çiftlik Hayatında Oliver
Cromwell
1631’de Cromwell, Avusturalya’daki mülklerinin çoğunu muhtemelen anlaşmazlığın bir sonucu olarak sattı ve yakınlardaki St Ives’deki bir çiftlik merkezine taşındı (şimdi Cambridgeshire’da Huntingdonshire’da). Kardeşi Henry ile birlikte Cromwell, tavuk ve koyunların küçük bir kısmını tutmuş, yumurta ve yün satarak çiftçininkine benzer bir hayat yaşamıştır.
Oliver Cromwell’in Yeniden Siyasete Girişi
Cromwell, 1628–1629 Parlamentosu’ndaki Huntingdon Parlamentosu Üyesi olarak, Hinchingbrooke House’un Montagu ailesinin bir müşterisi oldu. Kral Charles, Parlşamentoyu fesh ettikten sonra önündeki 11 yıl boyunca Parlamento olmadan karar verdi. Charles, Piskopos Savaşları olarak bilinen İskoç isyanıyla karşı karşıya kaldığında, fon sıkıntısı onu 1640 yılında tekrar Parlamentoya çağırmaya zorladı. Cromwell, Cambridge’e üye olarak bu Parlamentoya geri döndü ama bu Parlamentonun ömrü ise sadece üç hafta sürdü ve Kısa Parlamento olarak bilinmeye başladı. Cromwell, ailesini 1640’da Ely’dan Londra’ya taşıdı. Aynı yıl ikinci bir meclis daha çağrıldı ve bu da Uzun Parlamento olarak bilinir. Cromwell tekrar Cambridge’e üye olarak geri döndü.
Uzun Parlamento
Uzun Parlamentonun ilk iki yılı için Cromwell, Lordlar Kamarası’nda ve Avam Kamarası Üyelerindeki tanrısal grup aristokratlarıyla bağlantılıydı.1630’larda, Essex , Warwick ve Bedford , Oliver St John ve Viscount Saye ve Sele gibi ailevi ve dini bağlantılar kurmuştu.
Reform gündemi ve Cromwell
Bu aşamada, grubun bir reform gündemi vardı. Cromwell, bu grubun bazı politik manevralarında rol almış gibi görünüyor. Örneğin, 1641 yılının Mayıs ayında, Yıllık Parlamentolar Yasası’nın ikinci okumasını ortaya koyan ve daha sonra da piskoposlukların kaldırılması için Kök ve Şube Kanunu’nun hazırlanmasında rol alan Cromwell idi.
Oliver Cromwell’in İngiliz İç Savaşındaki Liderliği
Uzun Parlamentodan önceki sorunların çözülmemesi, 1642’nin sonlarında, İngiliz İç Savaşı’nın başlangıcında, Parlamento ve Charles I arasındaki silahlı çatışmaya yol açtı. Parlamentonun kuvvetlerine katılmadan önce Cromwell’in tek askeri deneyimi, yerel ilçe milisleri tarafından eğitilmiş gruplarda yapıldı. Kral için kasten Cambridge kolejlerinden değerli bir gümüş tabakayı naklederek Cambridgeshire’da bir süvari birliği aldı. Cromwell ve birliği daha sonra buraya geldi, ancak 23 Ekim 1642’de Edgehill’in kararsız Savaşı’na katılmak için çok geç geldi. Asker, Doğu’nun bir kısmını oluşturan 1642 ve 1643 kışında tam bir alay olarak seçildi. Cromwell, Doğu Anglia’da 1643’te, özellikle de 28 Temmuz’da Gainsborough Savaşı’nda bir dizi başarılı eylemde tecrübe kazanmıştır. Daha sonra Ely, vali Vali ve Doğu Derneği’nde albay olarak atandı.
Marston Moor Savaşı 1644
Temmuz 1644’te Marston Moor Savaşı’nda, Cromwell’in süvarilerinin kralcı süvarilerinin saflarını kırarak, piyade arkalarına saldırma başarısı Parlamento kuvvetlerinin zaferinde önemli bir faktördü. Cromwell savaştaki birliklerinin başında savaştı ve boynunda hafif yaralandı, Marston Moor, İngiltere’nin kuzeyini Parlamenterler için güvence altına aldı, ancak Kraliyetist direnişe son veremedi. Ekim ayında Newbury’deki İkinci Muharebenin kararsız sonucu, 1644’ün sonunda savaşın sona ermeyeceğine işaret ediyordu.
Parlamento birliğinde ayrılıklar
Cromwell’in Manchester’ın Kral ordusunun etrafı sarsan bir manevradan çıkmasına izin verdiği Newbury’deki tecrübesi, savaşın gidişatında daha az hevesli olduğuna inandığı Manchester ile ciddi bir anlaşmazlık doğurdu. 1645’te Avam Kamarası mektubuna cevaben İskoç Presbiteryen Samuel Rutherford tarafından aileselilikten suçlanmıştı.
Yeni Model Ordusu Cromwell askeri reformlara önemli ölçüde katkıda bulundu. 1645 Nisan’ında Yeni Model Ordusu nihayet Sir Thomas Fairfax ile sahaya çıktı. Cromwell süvari Genel Yardımcısı olarak ve ikinci komuta olarak görevlendirildi.
Naseby Savaşı 1645 1645 Haziran’ında bu kritik Muharebede, Yeni Model Ordusu Kralın büyük ordusunu parçaladı. Cromwell, daha sonra Kraliyetist süvarilerinin kanadına yönlendirerek, Naseby’de büyük bir başarıya ulaştı. 10 Temmuz’da da At Langport Savaşı’nda Cromwell son büyük Kralcı ordusunu yendi. Naseby ve Langport, Kral’ın zafer umutlarını etkin bir şekilde sona erdirdi ve sonraki Parlamentocu çalışmalar, İngiltere’nin batısında kalan müstahkem Kraliyetist pozisyonları da ele geçirmeyi içeriyordu.
Katıldığı diğer savaşlar
1645 yılının Ekim ayında, Cromwell Katolik kale Basing House’u ele geçirdi , daha sonra 100 kişilik Kralcı garnizonunu teslim aldıktan sonra öldürmekle suçlandı. Cromwell ayrıca başarılı kuşatmalara katıldı; Bridgwater, Sherborne, Bristol, Devizes ve Winchester, daha sonra 1646’nın ilk yarısını Devon ve Cornwall’da direnişe geçti.
Cromwell Devrimi; Kral Charles Teslim Oluyor
Charles 5 Mayıs 1646’da teslim olarak ilk İngiliz İç Savaşı’nı sonlandırdı. Cromwell ve Fairfax, 1646 Haziran ayında Oxford’daki Kraliyetistlerin resmi teslimiyetini aldı.
İkinci İç Savaş
Kral ile siyasi bir anlaşmanın sonuçsuz kalması, 1648’de Kralın iktidarı yeniden iktidarı ele geçirmeye çalışması İkinci İngiliz İç Savaşı’nın patlak vermesine yol açtı. Cromwell eski kraliyet yanlısı askerler ile inatla uğraşırken, daha önce parlamenter ordunun üyelerinden olan John Poyer idam edildi. Cromwell daha sonra İngiltere’yi işgal eden bir Kraliyet yanlısı İskoç ordusuyla (Engagers) başa çıkmak için kuzeye yürüdü.
İlk kez tek başına ve 9 bin kişilik bir orduyla Cromwell, Preston’da zafer kazandı. Cromwell ayrıca 1650 ve 1651 yılları arasında İskoç ordusuna karşı bir savaş için çalışmalara başladı. 20 Nisan 1653’te, Rump Parlamentosu’nu zorla reddetti. Barebone Parlamentosu olarak bilinen kısa ömürlü bir aday topluluğun kurulur. İskoçya’ya ve 16 Aralık 1653’ten İrlanda’ya karşı etkili bir dış politika yürüttü. İngiliz Monarşisine Son Veren İsim Cromwell’in Politikaları 1648 yılında Charles’ın ihanet suçundan yargılanmasına kara verildi.
Cromwell, İngiltere’nin kuzeyinde hâlâ Kralcı direnişiyle uğraşıyordu, bu olaylar gerçekleştiğinde, ancak daha sonra Londra’ya döndü. Cromwell, Pride’ın tasfiyesinden sonraki gün, “Kral’ın yargılanmasına ve infazına karşı çıkanların, öldürülmesini” iç savaşları sona erdirmenin tek yolu olduğuna inananların kararlı bir destekçisi oldu. Charles için ölüm emri, sonunda Cromwell (imzalayan üçüncü kişi) de dahil olmak üzere mahkeme üyelerinin 59’u tarafından imzalandı. Cromwell, 1649’da Kral Charles’ın ölüm emrini veren imzacılarından biriydi ve kısa ömürlü İngiliz Milletler Topluluğu’na (1649–1653) Rump Parlamentosu’nun bir üyesi olarak hükmetti.
1649–1650’de İrlanda’daki İngiliz ordusunun komutasına seçildi. Cromwell’in kuvvetleri İrlanda’daki Konfederasyon ve Kraliyet koalisyonunu yendi ve ülkeyi işgal ederek İrlanda Konfederasyon Savaşlarını sona erdirdi. Bu dönemde Roma Katoliklerine (İngiltere ve İskoçya’da önemli bir azınlık olan fakat İrlanda’daki büyük bir çoğunluğa) karşı bir dizi Ceza Yasası geçirilmiş ve önemli miktarda topraklarına el konulmuştur.
Ölümü
1658’de doğal nedenlerden öldü ve Westminster Abbey’de gömüldü. Ölümünden iki yıl sonra mezarından çıkarılıp zincirlere vurulan Cromwell’in Kafası gövdesinden ayrıldı ve vücudu paramparça edildi. Kafatasının henüz nerede olduğu bilinmemektedir.