Yaşadığınız evi düşünün. Özen gösterirsiniz değil mi? Temiz tutarsınız, bir makina bozulduysa tamir ettirirsiniz, duvarın boyası çıktıysa boyatırsınız. Evde meydana gelen değişiklikleri hemen fark eder, önleminizi alırsınız. Şimdi bir de içinde yaşadığınız dünyayı düşünün ve ona bir de bu açıdan bakın. Dünya, hepimizin evi; hepimize yetecek sayıda odası olan, hepimizi kucaklayan koca bir ev. Sizce aynı özeni gösteriyor muyuz ona? Dünya üzerinde meydana gelen olumsuz değişiklikleri her gün duyuyor, görüyoruz ama kaçımız önlem alıyoruz bunun için? Evimizi kirleten bir lekeyi çabucak ortadan kaldırmaya çalışırken, dünyamızı kirleten bir plastik pet şişeyi neden yerden alıp çöp kutusuna atmaya tenezzül etmiyoruz? Gelin, tam da bugün, 22 Nisan Dünya Günü’nde biraz kendimizi sorgulayalım.
İsterseniz önce, Dünya Günü nedir, ne zamandır kutlanıyor biraz öğrenelim. Dünya Günü, dünyanın en büyük çevre hareketlerinden biri. Günümüzde, 1 milyardan fazla insan her yıl Dünya Günü kutlamalarına katılıyor. Peki nasıl başladık bu günü kutlamaya? Aslında her şey, 1969 yılında San Fransisco’da düzenlenen Ulusal UNESCO Dünya Konferansı’nda bulunan aktivist John McConnell’in etrafımızdaki çevresel tehditlere karşı farkındalık oluşturmak amacıyla ortaya attığı fikir ile başlıyor. Tabii bu fikrin bir de arkaplanı var. McConnell, 1969 yılının son aylarında bir Dünya Günü Bildirgesi yazıyor ve Joseph L. Alioto’ya (San Fransisco Belediye Başkanı) sunuyor. 1 Mart 1970 tarihinde bildirgenin San Fransisco’da yayınlanmasıyla, Golden Gate Park’ta Dünya Bayrağı çekiliyor, okullarda kutlamalar gerçekleşiyor. Böylece 22 Nisan, milyonlarca insanın katılımıyla bir kutlamaya dönüşüyor.
Bu sırada, bildirgenin Ulusal UNESCO Dünya Konferansı’nda sunulması gibi bir şans elde ediliyor ve sunumun ardından UNESCO, Dünya Günü Kutlamaları’nın Birleşmiş Milletler’de yapılacak faaliyetlerini desteklediğini, ana sponsor olmak istediğini duyuruyor. Kutlamaların resmi olarak ilk yılında, yani 1970’de yapılan eylemlere yaklaşık 20 milyon Amerikalı katılıyor. Bir hayli yankı uyandıran eylemler, beraberinde Temiz Su Kanunu, Temiz Hava Kanunu ve Tehlikede Olan Türler Kanunu gibi kanunları da getiriyor.
Dünya Günü kutlamaları için tarih belirlenme hikayesi de paylaşılmaya değer. Aslında başta gece ve gündüzün eşitlendiği 21 Mart (ekinoks) öneriliyor ancak Gaylord Nelson (Wisconsin Senatörü) desteği ve Denis Hayes’in organizatörlüğünde Dünya Günü, 22 Nisan 1970 olarak belirleniyor. O günden bugüne kutlamalar her ne kadar enerjisini yitirmiş olsa da, biz Dünya Günü’nü hatırlayanlar ile farkındalık çalışmaları yaparak, hatırlamayan veya bilmeyenlere ise anlatarak kutlamaya devam ediyoruz.
Dünya Günü’nde her yıl bir tema belirleniyor; 2018’in teması “Plastik Kirliliğe Son Ver”, 2017’nin teması “Çevre ve İklim Okuryazarlığı” idi. Bu senenin teması ise “Türleri Korumak”. Yukarıda gördüğünüz gibi, temayı temsil etmesi için zürafalar seçilmiş. Brad Wilson adlı fotoğrafçının gözünden çıkmış bu güzel kare; 1985’ten bugüne sayısı 155.000’den 100.000’lere inen, yaşam alanı kaybı, yasadışı avlanma ve daha pek çok zorlukla hayatta kalmaya çalışan tüm zürafaları simgeliyor. Ayrıca, malesef ki zürafaları koruyan hiçbir uluslararası antlaşma bulunmuyor. Earth Day Network Başkanı Kathleen Rogers, “İkonik ve bireysel güzelliği ile, ve tabii karşı karşıya olduğu çok sayıda yaşam tehlikesiyle 2019 kampanyamızı temsil etmesi için zürafaları seçtik” diyor.
Malesef durum yalnızca zürafalar için değil; arılar, filler, böcekler, mercan resifleri ve balinalar da dahil olmak üzere birçok tür için geçerli. Birçoğunun hayatı; iklim değişikliği, ormanların tahrip edilmesi, doğal yaşam alanlarının kaybı, yasadışı avlanma, sürdürülebilir olmayan tarım yöntemleri ve pestisitler gibi nedenlerden dolayı tehdit altında. Bu Dünyalar Günü belki de hepimiz için bu durumu ve bireysel olarak yapabileceklerimizi fark etmek için iyi bir neden olabilir.
Neler mi yapabiliriz? Gönüllü olabiliriz. Etrafımızda gerçekleşen pek çok çevreye duyarlı etkinlik var, onların bir parçası olup doğaya duyduğumuz saygıyı eyleme dönüştürebiliriz. Farkındalığı arttırmakta rol oynayabiliriz. Sevdiklerimizle öğrendiklerimiz bilgileri paylaşıp, onlara sürdürülebilirlik konularında yol göstererek farkındalık kazandırabiliriz. Çevremizde doğaya yararlı bir davranış gerçekleştirdiğini gördüğümüz herhangi birini, örneğin yerde gördüğü bir çöpü alıp çöp kutusuna atan birini, o kişiyi tanımıyor olsak bile gidip tebrik edebiliriz. Herkes için, yaptığı bir davranışın fark edilmesi ve takdir görmesi motivasyon kaynağıdır, bir sonraki sefer aynı davranışın yeniden gerçekleştirilme ihtimalini arttırır. Bunlar yapabileceklerimizin sadece birkaçı, aslında bir zaman ayırsak o kadar çok nokta var ki güzelleştirebileceğimiz! 22 Nisan Dünya Gününüz kutlu olsun!
Yazan: İrem Bali