Prostat kanseri, prostattaki anormal hücreler kontrolsüz bir şekilde büyüdüğünde ortaya çıkar.
Prostat erkek üreme sisteminde bulunan bir bezdir. Meninin bir parçasını oluşturan bir sıvı yapar. Prostat; mesanenin hemen altında ve rektumun (kalın bağırsağın anüse yakın kısmına verilen addır)önünde bulunur.
Prostat kanseri, mesaneye veya üretraya (idrarın mesaneden salınmasını sağlayan tüp) baskılıyabilir veya mesaneyi tıkayabilir. Aynı zamanda idrara çıkma ve cinsel işlevle ilgili sorunlara neden olabilir. İlerlemiş kanser hastalığında kanser vücudun diğer bölgelerine yayılarak ikincil kanseri oluşturabilir (metastaz olarak bilinir).
Prostat kanseri en sık Avustralya'da ki erkeklerde görülen kanser türüdür.
Hemen hemen tüm prostat kanserleri: Prostat bezini kaplayan hücrelerde gelişir - bu kanser türüne adenokarsinom denir.
Prostattaki diğer hücre türleri de prostat kanserine dönüşebilir. Bu kanserler şöyle adlandırılır:
Bu kanserlerin hepsi son derece nadirdir.
Prostat kanserinin en yaygın belirtileri şunlardır:
Sadece prostat kanseri değil, birçok durum bu semptomlara neden olabilir. Bu semptomlardan herhangi birine sahipseniz, doktorunuza danışın. İdrarda kan görülmesi asla göz ardı edilmemelidir.
Prostat kanseri nasıl teşhis edilir?
Prostat kanseri semptomlarını araştırmak ve tanıyı doğrulamak için bir dizi test yapılabilir. En yaygın testlerden bazıları şunları içerir:
Evreleme
Size prostat kanseri teşhisi konulursa, hastalığın evresini ve kanserin vücudun diğer bölgelerine yayılıp yayılmadığını belirlemek için daha fazla test yaptırmanız gerekebilir. Hastalığın evresini bilmek, size yardımcı olan tıbbi ekibinizin sizin için en iyi tedaviyi planlamasına yardımcı olur.
Prostat kanseri aşağıdaki bilgiler kullanılarak evrelendirilir:
Prostat kanserinin evreleri şunlardır:
Prostat kanserinin evresini belirlemek için yapılan testler şunları içerebilir:
Kanserli kişilerin tedavisi ve bakımı genellikle multidisipliner ekip olarak adlandırılan hem tıbbi hem de yardımcı sağlık profesyonellerinden oluşan bir ekip tarafından sağlanır.
Prostat kanseri tedavisi şunlara bağlıdır:
Tedavi yöntemi olarak aşağıdaki seçenekleri içerebilir:
Tedavi Yöntemleri
Prostat kanseri olan bazı kişiler için direkt olarak tedavi önerilmeyebilir.
Dikkatli bekleme
Semptomların gelişmesi veya değişmesi durumundan kaynaklı gözetim altında tutulabilirsiniz - buna 'dikkatli bekleme' denir.
Eğer kemik ağrısı gibi semptomlar gelişirse, bu semptomları hafifletmek için sizin durumunuza uygun tedavi önerilecektir.
Aktif gözetim
Düşük riskli, bölgesel prostat kanseriniz varsa, 'aktif gözetim' altında olabilirsiniz. Bunun nedeni, prostat kanserinin genellikle yavaş büyümesidir. Aynı zamanda bazı insanlar için prostat kanser tedavisinin yan etkileri potansiyel faydalarından daha fazla olabilir.
Muhtemelen PSA seviyenizi kontrol etmek için düzenli olarak kan testlerinizi, düzenli olarak dijital rektal muayenelerinizi ve muhtemelen ultrason veya biyopsileriniz yapılacaktır. Kanser büyümeye başlarsa veya kötüye gittiğine dair işaretler varsa o zaman tedaviye başlanabilir.
Ameliyat
Tümör prostatın dışına yayılmadıysa , prostatı ve seminal veziküller(sperma kesesi) dahil olmak üzere çevre dokuların bir kısmını çıkarmak için ameliyat olabilirsiniz . Buna radikal prostatektomi (ektomi: kesip çıkarma) denir.
Radikal prostatektominin 2 ana tipi vardır:
Prostatektomi açık (büyük bir kesiğin yapıldığı yerde) veya laparoskopik (birkaç küçük kesiğin yapıldığı 'anahtar deliği ameliyatı' da denir) olabilir. Robotik cerrahi, cerraha özel bir makinenin (robot) yardım ettiği bir laparoskopik cerrahi türüdür.
Ameliyattan sonra, siz iyileşirken mesanenizi boşaltmaya yardımcı olmak için penisinize bir sonda yerleştirilecektir. Bu yaklaşık 1 ila 2 hafta yerinde kalacak ve çıkarıldıktan sonra normal şekilde idrara çıkabileceksiniz.
Prostatın transüretral rezeksiyonu (TURP) adı verilen başka bir ameliyat türü, prostattaki dokunun bir kısmını çıkarmak için rezektoskop adı verilen bir ekipman kullanır. Rezektoskop penise yerleştirilir ve prostattan doku çıkarmak için ısı veya lazer kullanır. Bu tür ameliyatlar genellikle prostat kanseri için birincil tedavi olarak kullanılmaz, ancak semptomları hafifletmek için veya radikal prostatektomi yapamayan kişiler için kullanılabilir(Radikal prostatektomi; prostat bezinin tamamının çıkarılmasıdır).
Prostat kanseri ameliyatının olası yan etkileri şunlardır:
Bazı yan etkiler zamanla iyileşir, ancak diğerleri ömür boyu sürebilir.
Prostat kanseri ameliyatı erektil disfonksiyon veya spermin artık penisten dışarı çıkamaması nedeniyle kısırlığa da yol açar, ancak meninin(spermin) diğer kısımları hala üretilebilir.
Radyoterapi
Radyoterapi prostat kanseri tedavisinde kullanılabilir. Bu şunlardan biri olabilir:
Cryocerrahi
Prostat kanseri bazen perineden prostata uzun iğnelerin sokulmasını içeren cryocerrahi ile tedavi edilebilir. Sonrasında iğnelerin içinden çok soğuk gazlar geçirilerek prostat dondurulur ve kanser hücreleri yok edilir. Üretranın donmasını önlemek için penisteki bir kateterden(sonda) ılık sıvı da geçirilir.
Cryocerrahi genellikle prostat kanseri için ana tedavi olarak kullanılmaz, ancak radyoterapiden sonra veya kanser diğer tedavilerden sonra tekrar nüks ederse kullanılabilir.
Cryoterapinin yan etkileri şunları içerebilir:
hormon tedavisi
Prostat kanseri de dahil olmak üzere bazı kanser türleri büyümek için belirli hormonlara ihtiyaç duyarlar. Vücuttaki bu hormonların seviyelerini azaltarak, kanser büyümesini yavaşlatabilir ve hatta küçültebilir.
Prostat kanseri hücreleri androjen adı verilen hormonları kullanır - androjen hormonuna bir örnek testosterondur. Prostat kanseri için hormon tedavisine androjen yoksunluğu tedavisi (ADT) de denir ve birkaç türü vardır:
Hormon tedavisinin yaygın yan etkilerinden bazıları şunları içerebilir:
Kemoterapi
Kemoterapi prostat kanserini tedavi etmek için kullanılabilir.
İmmünoterapi
Sipuleucel-T, prostat kanseri hücrelerini yok etmek için kendi beyaz kan hücrelerinizi kullanan bir ilaçtır. İlerlemiş kanseri veya yayılmış kanseri tedavi etmek için kullanılır .
Takip etmek
Tedaviden sonra, parmakla rektal muayeneler (prostatınız alınmadıysa) ve kanserin geri gelip gelmediğini (nüks edip etmediğini) kontrol etmek için PSA testleri için düzenli olarak doktora gitmeniz gerekebilir.
İleri ve tekrarlayan kanser
Prostat kanseri prostatın ötesine yayılırsa, genellikle kemiklere yayılır. Buna ikincil kanser veya metastaz denir. Kemiklerdeki kanser ağrılı olabilir ve kemik kırılmalarına veya diğer komplikasyonlara yol açabilir.
Prostat kanserinin kemiklere yayılmasını önlemek veya kemiklerdeki ikincil kanserle ilişkili semptomları hafifletmek için yapılan tedavi şunları içerebilir:
Prostat kanseri tedaviden sonra tekrarlayabilir (nüks edebilir). Kanser, prostatta veya vücudun başka bir yerinde tekrarlayabilir ve yerel veya uzak (genellikle metastatik kanser olarak adlandırılır) olarak sınıflandırılır.
Prostat kanseri nüksettiyse uygulanacak tedavi türü birincil kanserinizin nasıl tedavi edildiğine bağlı olabilir. Tekrar aynı tedaviyi veya farklı bir tedaviyi alabilirsiniz.