Halbe Muharebesi Hakkında - Halbe Muharebesi Nedenleri - Halbe Muharebesi Sonucu
Sponsorlu Bağlantılar
Halbe Muharebesi
Halbe Muharebesi Hakkında - Halbe Muharebesi Nedenleri - Halbe Muharebesi Sonucu
Halbe Kuşatması, (bazı kaynaklarda Halbe Muharebesi), II. Dünya Savaşı'nın sonlarında Doğu Cephesi'nde gerçekleşen bir çatışmadır. General Theodor Busse komutasındaki Alman 9. Ordu'sunun, Berlin Harekâtı sırasında Sovyet kuvvetlerince bir savaş gücü olarak imha edilmesiyle sonuçlanan muharebedir, 24 Nisan - 1 Mayıs 1945 tarihleri arasında yer almıştır.
Alman Vistül Ordular Grubu'na bağlı 9. Ordu, Berlin'in güneydoğusunda, Spree Nehri kıyısında ormanlık geniş bir bölgede tuzağa düşmüştü. Kuşatmayı yarmak için Halbe'ye doğru batı yönünde bir yarma girişiminde bulunuldu. Bunda amaç, Berlin'in güneyinde ormanlık bölgedeki General Walther Wenck'in 12. Ordu'su ile temas kurularak Batılı Müttefiklere teslim olmaktı. 9. Ordu'nun bunu başarabilmesi, Mareşal İvan Konev'in 1. Ukrayna Cephesi kuvvetlerinin oluşturduğu üç hattı muharebe ederek aşmaları gerekiyordu. Aynı zamanda Ordu'nun artçı birliklerine kuzeydoğudan saldıran Mareşal Georgi Jukov'un 1. Beyaz Rusya Cephesi kuvvetleriyle de muharebe edilmekteydi.
Çok şiddetli çatışmaların ardından üçte biri Sovyet kuvvetlerince kuşatılmış olan yaklaşık 25 bin Alman askeri, görece güvenli olan 12. Ordu cephe hattına ulaşmayı başarmıştır. Bu birliklerin üçte biri ya çatışmalarda öldü, ya da Sovyet birliklerine teslim oldu.
Harekât öncesi
Kızıl Ordu birliklerinin Berlin'e yönelik genel taarruzu (Berlin Harekâtı), üç Sovyet Cephesine bağlı kuvvetlerin Oder-Neisse hattından 16 Nisan 1945 tarihinde taarruza geçmeleriyle başladı. Bu taarruzlar karşısındaki Alman hatları, 21 Nisan 1945 tarihinde yarıldı ve Kızıl Ordu birlikleri Berlin'i kuşatma manevralarına başladılar. Kızıl Ordu taarruzları başladığında 9. Ordu, Mareşal Jukov'un 1. Beyaz Rusya Cephesi kuvvetleri karşısında Seelow Tepesi hattını tutmaktaydı. Fakat Mareşal Konev'in 1. Ukrayna Cephesi, Merkez Ordular Grubu karşısında Neisse nehri geçişlerinden taarruz ederek Alman savunmasını aşmıştı. Bu durumda 9. Ordu mevzileri de savunulabilir olmaktan çıkmıştı. Bu durumda 9. Ordu, Berlin yaklaşımlarını 1. Beyaz Rusya Cephesi kuvvetlerine terk ederek Berlin'in güneydoğusu yönünde çekilmek zorunda kaldı.
Mareşal Konev kuvvetlerinin hızlı ilerleyişi nedeniyle 9. Ordu kuşatılma tehdidi altındaydı. Alman kuvvetleri açısından bulunduğu mevzilerde kalmak, doğudan ve güneyden Berlin üzerine ilerleyen iki Sovyet Cephesine bağlı kuvvetlerinin oluşturmak üzere oldukları dev kıskaçların arasında kalmak olacaktı. Bu kıskaçlardan güneydekini oluşturan 3. Muhafız Tank Ordusu ve 4. Muhafız Tank Ordusu, zaten önlerindeki Alman savunmasını yarmış ve şimdiden 9. Ordu cephe hattının gerisindeki bölgeye ulaşmışlardı.
Kuvvetler
Alman
9. Ordu - General Theodor Busse (11. SS Panzer Kolordusu, 5. SS Dağ Kolordusu, 5. Kolordu)
12. Ordu - General Walther Wenck (39. Panzer Kolordusu, 41. Panzer Kolordusu, 48. Panzer Kolordusu, 20. Ordu)
destek birlikleri (10. SS Panzer Tümeni "Frunsberg", 21. Panzer Tümeni)
Kızıl Ordu
1. Beyaz Rusya Cephesi - Mareşal Giorgi Jukov (3. Ordu, 33. Ordu, 69. Ordu, 2. Muhafız Süvari Kolordusu)
1. Ukrayna Cephesi - Mareşal İvan Konev (3. Muhafız Tank Ordusu, 4. Muhafız Tank Ordusu, 13. Ordu, 28. Ordu)
Kuşatma
Alman muharebe düzeni
Merkez Ordular Grubu'na bağlı 4. Panzer Ordusu'ndan Vistül Ordular Grubu bünyesindeki 9. Ordu'ya bağlanan 5. SS Dağ Kolordusu da 9. Ordu ile birlikte Forst'un kuzeyinde tuzağa düşmüştü. Kolordu halen Cottbus'da tutunuyordu. Merkez Ordular Grubu'nun büyük kısmı, 1. Ukrayna Cephesi'nin ilerleyişiyle kendi gerisindeki ulaşım hatları üzerinden Çekoslovakya'nın güneybatısına çekilmek zorunda kalmıştı. Bu arada Ordular Grubu'na bağlı 4. Panzer Ordusu'nun güney kanadı, 1. Ukrayna Cephesi kuvvetlerinin kuzey kanadına karşı bazı başarılı yerel karşı taarruzlara girişmişti. Bu aşamada Hitler, askeri durumun gerçekliğini kavrayışının, iyiden iyiye zayıfladığının gösteren bazı emirler verdi. Hitler, 9. Ordu'ya Cottbus'u elde tutmasın ve batıya bakan bir cephe oluşturmalarını emretti. Buradan kuzeye ilerleyen Sovyet kollarına karşı bir taarruza girişilecekti. Aslında bu hareket tarzı, güneyden geri çekilmekte olan 4. Panzer Ordusu'nun 1. Ukrayna Cephesi kuvvetleri tarafından kuşatılıp imha edilmeden önce onlara ulaşabilmesini sağladı. Aslında, 3. Panzer Ordusu'nun güneyden bir taarruz başlatacağını, kendilerinin de bu kuşatma harekâtının güney kıskacı olacaklarının ve 1. Beyaz Rusya Cephesi kuvvetlerinin SS Generali Felix Steiner'in 3. SS Kolordusu tarafından Berlin'in kuzeyinde imha edileceğini umuyorlardı. Günün ilerleyen saatlerinde General Steiner o planı yaptı, fakat böyle bir planı uygulamaya koymak için gereken tümenler elinde yoktu. Daha sonra General Heinrici, Hitler'e 9. Ordu derhal geri hatlara çekilmeyecek olursa Sovyet kuvvetleri tarafından kuşatılmaktan kurtulamayacaktı. Bunların yanı sıra, birliğin Berlin'in kuzeyine kaydırılması için zaten artık çok geç olduğunu ve batıya çekilmek zorunda kalınacağını özellikle belirtti. General Heinrici son olarak Hitler'in batı yönünde harekete geçmesine izin vermemesi durumunda komutanlık görevinden affını isteyeceğini bildirmiştir.
Hitler de 22 Nisan öğleden sonraki durum değerlendirme toplantısında, önceki günkü planının uygulanabilir olmadığını kabul etti. Bu durumda savaşın kaybedildiğini kabul etti. Bütün bunlardan generallerini suçladı ve kendisinin sonuna kadar Berlin'de kalacağını ve sonunda intihar edeceğini açıkça belirtti. Genel Kurmay Başkanı General Alfred Jodl Hitler'in öfkesini yatıştırmaya çalışarak, Amerikan kuvvetleri karşısındaki 12. Ordu'nun Berlin'e getirilebileceğini ileri sürdü. Çünkü Amerikan kuvvetleri zaten Elbe Nehri'ne ulaşmışlardı ve daha doğuya ilerlemeleri pek olası görünmüyordu. Hitler bu görüşü derhal benimsedi ve birkaç saat içinde Ordu Komutanı General Walther Wenck'e, Amerikan birlikleriyle muharebeyi kesip, Berlin savunmasını takviye etmek üzere kuzeydoğu yönünde harekete geçmesi emredildi. Sonra fark edildi ki 9. Ordu batıya hareket edecek olursa 12. Ordu ile temas sağlayacaktır. Aynı akşam General Heinrici'ye bağlantı kurmak için izin verildi.
Ancak Hitler'İn, 9. Ordu'nun 12. Ordu ile temas kurmasına izin vermesi, aslında oldukça büyük ölçüde Alman birliğinin batıya ricat edip Amerikalılara teslim olması için de bir geçit sağlıyordu. Bu ise General Wenck ve General Busse'nin yapmakta anlaştıkları şeydir. 25 Nisan gece yarısından az önce, General Buss'ye, en iyi taarruz yönünü belirleme konusunda yetki verildi.
9. Ordu'nun durumu
Seelow Tepeleri Muharebesi'nde kuşatılmadan önce 9. Ordu, zaten ağır kayıplara uğramıştı. Kuşatmanın başında ordu emrinde binden az top ve havan, 79 tank ve muhtemelen toplam 150 - 200 muharebeye hazır zırhlı muharebe aracı kaldığı tahmin edilmektedir. Kuşatma altında toplam 80 bin adam vardı. Bunların büyük bölümü, 9. Ordu bünyesindeki 11. SS Panzer Kolordusu, 5. SS Dağ Kolordusu ve yeni katılan 5. Kolordu unsurlarıdır. Ayrıca Frankfurt Garnizonu'ndan da bir kısım birlik bulunmaktaydı. [4] Tank sayısı, 502. SS Ağır Panzer Taburu'nun 14 Tiger II'si de dahil olmak üzere 11. SS Panzer Kolordusu da dahil 36 olarak rapor edilmiştir. [5] Hava yoluyla ikmal sağlamak için 25 ve 26 Nisan'da girişimlerde bulunuldu. Fakat bu girişimler, kalkan uçakların ikmal malzemesini bırakacakları bir alan bulamamaları nedeniyle sonuç getirmedi ve kuşatılan orduyla bir temas sağlanamadı.
1. Beyaz Rusya Cephesi ve 1. Ukrayna Cephesi kuvvetleri tarafından kuşatılarak baskı altına alınan Alman 9. Ordu'su ormanlık ve sulak bir bölgededir. Sovyet kuvvetleri, birincil hedefleri olan Berlin'i kuşattıktan sonra 9. Ordu'nun kuşatma altındaki birliklerini imha etmen için bu yöne döndüler. Mareşal Jukov'un emirleri gereği Sovyet3., 33. ve 69. Orduları ve ormanlık araziler gibi zor arazilerden geçiş konusunda esnek olan 2. Muhafız Süvari Kolordusu ile birlikte bu bölgeye 25 Nisan öğleden sonra kuzey doğudan taarruza geçtiler. Mareşal Jukov'un taarruzu kuzeydoğudayken Mareşal Konev, 3. Muhafız Ordusu'nu, 28. Ordu'yu takviye etmek üzere gönderdi. 28. Ordu, zaten olası kaçış yolu olan Berlin - Dresden otoyoluna yakın konumdaydı.