Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, bir miras hukuku sözleşmesi olup ölüme bağlı bir tasarruftur.
Bu sözleşmenin konusu ise bakım borçlusunun bakım alacaklısını (yani mirasbırakanı) ölünceye kadar bakıp gözetmeyi, bakım alacaklısının (mirasbırakanın) da bir malvarlığını veya bazı malvarlığı değerlerini ona devretme borcunu üstlendiği sözleşmedir. Dolayısıyla bu sözleşmede mirasbırakan bir malvarlığını ölünceye kadar kendisine bakması karşılığında sözleşmenin karşı tarafına bırakır. Bu sözleşmede kendisine miras bırakılan kişi ölünceye kadar mirasbırakana bakıp gözetmeyi üstlenir. Mirasbırakanın sözleşme yapabileceği kişi kendi mirasçısı olabileceği gibi kendi ailesinden veya akrabalarından olmayan üçüncü bir kişi de olabilir. Bu sözleşmeyle mirasbırakan bir ya da birden fazla malvarlığını bırakabileceği gibi tüm malvarlığını da bırakabilir. Burada önemli olan husus tarafların hangi malvarlığını belirlediği yani tarafların karşılıklı olarak anlaşmalarıdır.
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi her şeyden önce bir sözleşme olduğundan tarafların karşılıklı iradelerini birbirine uygun olarak açıklaması, sözleşmenin bakım alacaklısının hayatının sonuna kadar bakılmasını içermesi; bakım borçlusu için ise kendisine verilecek bir mal varlığı değeri karşılığında, bakım alacaklısının ölümüne kadar ona bakmayı, onun bakım ve gözetimini yerine getirmeyi üstlenmesi gerekir.
Miras sözleşmesi nasıl yapılır?
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi ancak kanunda öngörülen bazı şekil şartlarını sağlaması halinde geçerli olacaktır. Bu sözleşmeler ancak resmi vasiyetname şeklinde yapılacak olan sözleşmelerdir. Resmi vasiyetnameler ise iki tanığın katılmasıyla resmi memur (tapu memuru), sulh hâkimi, noter tarafından düzenlenir. Resmi vasiyetname şeklinde yapılmayan ölünceye kadar bakma sözleşmeleri ise hüküm ifade etmeyecektir.
Bakım borçlusunun görevleri nelerdir?
Bakım borçlusu ölünceye kadar bakma sözleşmesi gereği mirasbırakan ölünceye kadar onun bakımını üstlenmiş kişidir. Bakım borçlusu, almış olduğu malların değerine ve bakım alacaklısının (mirasbırakanın) daha önce sahip olduğu sosyal durumuna göre hakkaniyetin gerektirdiği edimleri yerine getirmekle yükümlüdür. Dolayısıyla bakım borçlusu, mirasbırakanın, yeme-içme, barınma, tedavi ettirme gibi daha ihtiyacı olan birçok konuda bakım ve gözetimini sağlamayı taahhüt etmiştir. Bakım borçlusunun bu yükümlülüklerine aykırı davranması durumunda bazı hukuki sonuçlar doğacak ve sözleşmenin iptal edilmesi söz konusu olacaktır.
Sözleşmenin süresi nedir?
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi ile bakım borçlusu, bakım alacaklısına sözleşmenin adında da geçtiği gibi ölünceye kadar yani yaşadığı süre boyunca bakmakla yükümlü olur. Bakım borçlusunun bakım borcu yani sözleşmenin süresi, bakım alacaklısının yani mirasbırakanın yaşam süresine bağlıdır. Kanun sözleşmenin süresini yaşam süresi olarak kendisi belirlemiş, bu konuda taraflara serbestlik tanımamıştır. Sözleşmenin belli bir süre ile sınırlandırılması durumunda ölünceye kadar bakma sözleşmesinden söz edilmesi mümkün değildir.
Önemle belirtilmelidir ki, bakım borçlusu, mirasbırakan bakım alacaklısından önce ölürse ölünceye kadar bakma sözleşmesi de kendiliğinden ortadan kalkacaktır. Taraflar da aralarında yapacakları adi yazılı bir sözleşme ile ölünceye kadar bakma sözleşmesini ortadan kaldırabilirler. Yine bakım borçlusunun bakım alacaklısına (mirasbırakan) karşı Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenen mirasçılıktan çıkarmayı gerektirecek nedenlerin gerçekleşmesi halinde bakım alacaklısının ölünceye kadar bakma sözleşmesini tek taraflı olarak ortadan kaldırılabileceği de belirtilmelidir.