parti içi demokrasinin de merkeziyetçiliğin işleyişini örselememesi gerekiyor, çünkü tekrar olacak, komünist partilerin işleyiş şeklinde merkeziyetçiliğin gerekliliği de şart.
Ama işte sorun aynı; ikisi bir arada nasıl olacak?
Bu, partinin misyonu ve kullandığı mücadele biçimi doğrultusunda cevap verilebilecek bir sorudur? Şöyle ki 2. Enternasyonal döneminde, Sosyal Demokratların parlamenter savaşım biçimlerinden yararlandıkları (ya da Marx'ın deyimiyle şartlar sebebiyle parlamento ''ahırını'' kullandıkları) bir süreçte, Sosyal Demokrat Partiler, Leninizmin öngördüğü güçlü merkeziyet ve disipline sahip bir öncü ve örgütlü müfreze olma niteliğinden ziyade, bu parlamenter niteliğe uygun bir işleve sahip bulunuyordu. Yani denge, demokratik işleyişten yanaydı. 20. yüzyıl ile birlikte toplumsal hareketlerin ortaya çıkışına ve devrimci dalgalanmalara paralel olarak ise bu denge, merkeziyetçilik yönünde bir değişim gösterdi. Zira 2. Enternasyonal döneminin parti anlayışı, dönemin toplumsal hareketlerine önderlik edebilecek bir yapıdan uzaktı. Bu doğrultuda parti anlayışıda, parlamenter nitelikten, daha devrimci, merkeziyetçi ve demir disipline dayanan bir anlayışa doğru evrildi. Bu merkezileşme eğilimi, tabi ki çeşitli eleştirilerede konu olur. Bu eleştiriler bürokratizm ve mekanik olma gibi kavramlar üzerine yoğunlaşır. Lenin ise savunduğu parti anlayışının merkeziyetçi ve disipline dayanan niteliğine yönelik eleştirileri ise şöyle cevaplar;
"Aristokratik anarşizm, özel olarak, Rus nihilistinin niteliğidir. Rus nihilisti, parti örgütünü ürkünç bir 'fabrika' olarak düşünür; parçanın bütüne ve azınlığın çoğunluğa bağlılığını 'kölelik' olarak görür; ... bir merkezin yönetiminde işbölümü yapılmasını, insanların 'çark dişlileri' haline getirilmesi gibi görür ve bu davranışa traji-komik feryatlarla karşı çıkar; ... partinin örgüt tüzüğünden sözetmek, insanı tüzüğün tümünden vazgeçirecek aşağılayıcı bir tiksintiyle karşılanır." "Bürokrasi hakkındaki bu ünlü feryatların, merkezî organların kişisel bileşiminden duyulan tatminsizliğin perdesi olduğu ve kongrede ciddiyetle verilen sözden dönmeyi örtmekte kullanılan bir incir yaprağı yerine geçtiği, sanıyorum, aydınlanmıştır. Siz bir bürokratsınız, çünkü [sayfa 101] kongrede benim isteklerime karşın seçildiniz; siz bir biçimcisiniz, çünkü tutumunuz, benim rızama uygun değil, kongrenin resmî kararlarına uygun yolda; siz tamamen mekanik bir yönde hareket ediyorsunuz; çünkü parti kongresindeki 'mekanik' çoğunluğun sözünü ediyorsunuz, benim üye seçilme isteğimi dikkate almıyorsunuz; siz bir müstebitsiniz, çünkü, çevre anlayışlarının kongre tarafından açıkça kabul edilmeyişinden hoşlanmadıkları için çevrelerin 'devamlılığında' daha çok direnen eski uyuşuk bir takıma iktidarı teslim etmeyi reddediyorsunuz."
Burada şunu görüyoruz ki, sınıf mücadelesinin en önemli organı olan Partinin, işleyiş biçimi ve niteliği, gelişigüzel değil, kullanılacak mücadele biçimi doğrultusunda belirlenebilecek bir olgudur. Merkeziyetçilik ile demokratik işleyiş noktasındaki kısmi çelişkide hangisinin ağır basacağıda bu doğrultuda belirlenir.
Bu ileti en son Proleter_Devrimci
tarafından 24.04.2019- 19:04 tarihinde, toplamda 7 kez değiştirilmiştir.
Merkeziyetçilik gereği alınan bir kararın eylem birliği nasıl gerçekleştirilecek? Demokratik uygulama o karara parti içinde karşı olanlar varsa ne yapacaklar; uyulma zorunluluğu varsa parti merkeziyetçiliğin hakim olduğu bir işleyişe sahip olacaktır; kararın gerektirdiğini yapmak ise bir müddet sonra parti içinde bir kaosa ve hiziplerin oluşumuna yol açacaktır. Bir üstte söylemek istediğim bu iki durumun bir soruna yol açmadan nasıl bir denge halinde partide tutulacağıdır. Yanıtın -bir önceki yorumumda da söyledim- konuya bir yanıt niteliğinde değil. Soyutlama düzeyinde kaldığı için sen de doğru olup olmadığını tam olarak anlayamıyorsun.
Lenin'in tavrı şudur; Partinin demokratik bir yapısı olduğunu ironik biçimde savunurken, muhaliflere '' parti içi demokrasi gereği sizin farklı görüşleri dillendirmeniz hakkınızdır, ama bizim de yine demokratik yapı gereği sizleri partiden atma hakkımız vardır.''
İster çubuk merkeziyetçilik ve isterse demokratik yöne göre bükülsün, Lenin'in devrimci partisindeki olmazsa olmazlık bu.
Bense farklı bir soru soruyorum, Sn. proleter devrimci!
Bu ileti en son melnur
tarafından 24.04.2019- 19:33 tarihinde, toplamda 1 kez değiştirilmiştir.
Yine ne dediğimi anlayamamışsın. Demokratik işleyiş ile merkeziyetçi işleyiş arasında bir çelişki vardır her zaman. Her ikisi birden, eşit bir şekilde zaten mümkün olamaz. Dolayısıyla sorduğun ''nasıl'' sorusunun mantıksızlığı ortada...
Diğer yandan eleştirdiğin olgu, devrimci bir partinin temel niteliğidir. Öncü olma iddiasındaki bir devrimci partinin başka türlü örgütlenmesini bekleyemezsiniz.. Fakat sen parlamenter tarzda bir mücadele şeklini seçiyorsan, zaten Leninist tarzda bir devrimci örgütlenme tarzının tümüyle benimsenmesinin bir anlamı yoktur.
Bu ileti en son Proleter_Devrimci
tarafından 24.04.2019- 20:15 tarihinde, toplamda 4 kez değiştirilmiştir.
İyi de yanıt ne o zaman. Bir araba yazıyı neden foruma astın?
Dahası, daha önceki başlıklarda komünist partiler için benzer yorumlar yaptığımda hemen her görüşün partide yer almasına ilişkin bir yorumda da bulunmuştun.
(Ve üçüncüsü, son cümleni sürekli tekrarlayan bir arkadaşımız vardı. Umarım o değilsindir. Onu göndermek zorunda kalmıştım. Umarım aynı sorun sende yaşanmaz.)
(Proleter devrimci arkadaş; ''nasıl'' sorusuyla bitirilmiş bir yazı, üzerinde düşünülmesi içindir. Yoksa Lenin ne söyledi demek istemedim. Sen öyle anlamış ve hemen internete asılmıssın. Önceki forumlarda böyle alışmışsın anlaşılan...)
Bu ileti en son melnur
tarafından 24.04.2019- 20:23 tarihinde, toplamda 3 kez değiştirilmiştir.
Mehmet Ali Aybar'ın ''Leninist Parti burjuva modelinde bir örgüttür.'' saptamasının kaynağı aslında Rosa'dır. Rosa bu konuda bir adım daha ileridedir ve merkeziyetçiliğin ''burjuva modelde bir diktatörlük'' olduğunu ileri sürmüştür. Rosa'ya göre sorunun kaynağında yine Kautsky vardır. Kautsky merkezi bir işleyişin devrim sonrasına da yansıyacağı ve sosyalistleri ''diktatörlük ve demokrasi'' ikileminde bulunmak zorunda bırakacağını iddia ediyordu. Bu yüzden Kautsky merkezileşme ve devrim sonrası için diktatörlük ve demokrasi sorununu ''ya diktatörlük ya da demokrasi'' olarak ortaya koyuyordu. Demokrasi ve diktatörlüğü birbirinin karşıtı gibi ele alıyordu. Rosa bu konuda Lenin ve Troki'nin de aynı ''yanlış'' içinde olduğunu söylüyor, Lenin ve Troçki ile Kautsky arasındaki farkın sadece Kautsky'nin demokrasiden, Lenin ve Troçki'nin ise diktatörlükten yana tavır alması olarak görüyordu. Rosa da diktatörlükten yana ama Troçki ve Lenin ile arasındaki farkın bu diktatörlüğün demokratik bir biçim alması şeklindedir. Bu konuda diktatörlüğü kuracak olanın devrimden sonra proletaryanın bizzat kendisinin olması ve partinin veya parti içinde bir kliğin diktatörlüğü olmaması gerektiği yolundadır.
Partinin merkezileşmesi veya proleter diktatörlük konusunda ''doğrudan proletarya'' vurgusu yapmanın da sorun çözücü bir yanı olduğunu düşünmüyorum. Özellikle bu tartışmaların geçtiği kesitte Rus proletaryasının hemen her konuda, doğrudan kararlara katılması belki çok demokratik bir öneriymiş gibi gelebilir ama, bence pratikte karşılığı bulunmayan bir öneriydi. Bugünün dünyası olabilir mi, ya da ne kadar olabilir, nasıl olabilir, tartışılabilir. Rosa proletaryanın bilinçliliği konusunu da bu ''demokratik tavır''la ilişkilendirir. Bir anlamda doğruya yanlışlıklar yapa yapa ulaşılacağının altını çizer.
Mahir Sayın da bu konuda Rosa'ya yakındır. Demokrasi konusunu diktatörlüğün karşıtı olarak görmez. Demokratik merkeziyetçilik konusunda da aynı yorumda bulunur. Merkeziyetçiliğin karşıtının özerklik olduğunu, sosyalizmin özerklikten yana değil, merkeziyetçilikten yana bir ideoloji olduğu ve demokrasinin de merkeziyetçiliğe içkin bir nitelik olarak yorumlanmasını ve sonuçta merkeziyetçiliğin demokratikleştirilmesini savunur.
Önemli bir konu.
Hem parti ve hem de proleter diktatörlük konusundaki işleyişi daha da somut ve ''demokratik'' bir hale getirecek bir konu...
Üzerinde kafa yormaya değer.
Sitemiz Bir Paylasim
Forum sitesidir Bu nedenle yazı, resim ve diğer materyaller sitemize
kayıtlı üyelerimiz tarafından kontrol edilmeksizin eklenebilmektedir. Bu
nedenden ötürü doğabilecek yasal sorumluluklar yazan kullanıcılara
aittir. Sitemiz hak sahiplerinin şikayetleri doğrultusunda yazı ve
materyalleri 48 Saat içerisinde sitemizden
kaldırmaktadır.
Bildirimlerinizi email@example.com adresine
yollayabilirsiniz.