Aile İçi Şiddet Nedir?
Aile içi şiddet; ilişkilerde şiddet içeren, rahatsız edici veya korkutucu davranışlardır. Aile içi şiddet olarak adlandırılan bu durum, yalnızca aile bireyleri arasında yaşanan şiddet ve istismar olaylarını değil, toplumsal yaşamda birbirleriyle iletişim halinde olan insanlar arasında gerçekleşen şiddet olaylarını da kapsar. Bu ilişki bir ortakla, bakıcıyla, aile üyesiyle ya da eşler arasında olabilir. Kötüye kullanım (istismar) sadece fiziksel şiddet değildir. Karşıdaki kişiyi kontrol etmek, hakim olmak, aşağılamak veya korkutmak anlamına gelen herhangi bir davranış olabilir. Bir kişinin aile içi şiddete maruz kaldığını söyleyebilmek için tüm taciz ve istismar türlerini yaşaması gerekmez. Aile içi şiddet, çok sayıda farklı türde kötü muameleyi içerebilir.
İstismar ve aile içi şiddet türleri şunları içerebilir:
Sözlü taciz
- Küfür ve sürekli aşağılanma (özel ya da kamuya açık yerlerde)
- Ebeveyn ya da partner olarak zeka, cinsellik ve fiziksel özellikler üzerinden saldırılar.
Psikolojik istismar
- Kurbanla beraberken tehlikeli araç kullanımı,
- Kurbanın malına zarar vermek,
- Aile üyelerinin önünde evcil hayvanların istismar edilmesi,
- Herhangi bir çocuğun vesayetiyle ilgili tehditlerde bulunmak,
- Polisin ve mahkemelerin yardım etmeyeceğini veya ona inanmayacağını söyleyerek kurbanı ‘dışlanmakla’ tehdit etmek.
Duygusal istismar
- İlişkide yaşanan tüm problemlerden kurbanı sorumlu tutmak,
- Kurbanın saygı ve benlik değerini baltalamak için onu sürekli olarak diğerleriyle mukayese etmek,
- Belli aralıklarla dayak atmak,
- Tüm ilgiyi ve alakayı geri çekmek (örneğin haftalarca süren susma protestosu),
- Duygusal şantaj ve intihar tehditleri.
Sosyal istismar
- Aile ve arkadaşlardan, onları dışlamak ve yalnızlaştırmak için kabalık yaparak uzaklaşmak,
- Mağduru sosyal çevre edinemeyeceği veya iş olanakları bulunmayan bir yerde kontrol altında tutmak,
- Araba veya telefon kullanımını kısıtlamak,
- Mağdurun dışarı çıkıp insanlarla tanışmasını yasaklamak veya fiziksel olarak engellemek.
Maddi istismar
- Banka hesaplarına erişimi yasaklamak,
- Çok az miktarda maddi destek sağlamak,
- Kurbanın bir iş bulmasına izin vermemek,
- Mağduru belgeleri imzalamaya zorlamak veya yanlış bildirimler yapmak,
- Mağdurun ev masrafları için kazandığı tüm parayı kullanmak,
- Mağdurun emekliliğini kontrol etmek,
- Mağdurun mülk edinme hakkına sahip olduğunu inkar etmek.
Fiziksel istismar
- Vücuda doğrudan saldırı (boğmak, sarsmak, göz yaralanmaları, ısırmak, tokatlamak, itmek, tükürmek, yakmak, vücutta delik açmak veya tekmelemek),
- Cisimleri saldırı silahı olarak kullanmak,
- Çocuklara saldırmak,
- Kurbanı eve veya odaya kilitlemek,
- Kurbanı uyuşturucu kullanmaya zorlanmak,
- İlaç, gıda veya tıbbi bakımdan alıkoyma,
- Uykudan alıkoyma.
Cinsel istismar
- Herhangi bir ilişki baskısı,
- Fiziksel aşağılama,
- Hamilelik veya cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı koruma sağlamayan ilişkiye zorlamak,
- Kurbanın fotoğraflarını izinsiz çekmek veya dağıtmak,
- Cinsel içerikli hakaretlerde bulunmak,
- Taciz ve takip.
Takip ve izleme
- Telefon ve internet üzerinden taciz,
- GPS ile izleme,
- Korkutma,
- İzinsiz yer kullanımı.
Aile içi şiddete kimler maruz kalır?
Her yaştan insan, etnik grup ve sosyal grup; yoksul insanlar, zengin insanlar ve her türlü ilişkide olan insanlar aile içi şiddete maruz kalabilir.
Aile içi şiddet; şiddet içeren, rahatsız edici veya korkutucu davranışları içerir ve güç ve kontrol ile ilgilidir.
Evli ve beraber yaşayan çiftler, erkek arkadaş ve sevgililer, aynı evde birlikte uzun süreli ikamet edenler, bakıcılar ve akrabalar aile içi şiddetin kurbanları arasında olabilir.
Aile içi şiddet çoğunlukla erkekler tarafından kadınlara karşı işlenir. Ayrıca boşanma ve ilişiği kesme olaylarından sonra dahi şiddet devam edebilir.
Yerel insanların, özürlü kadınların, kültürel ve dilbilimsel açıdan farklı geçmişlerden gelen kadınların, lezbiyen, gey, biseksüel, transseksüel, intersex veya queer (LGBT) olarak tanımlanan insanların, genç, yaşlı ve hamile kadınların, uzak veya kırsal topluluklarda yaşayan insanların, zihinsel sağlık ve / veya uyuşturucu ve alkol sorunu bulunan kadınların ve şiddetin olduğu bir ailede yaşayan çocukların aile içi şiddet yaşaması daha olasıdır.
Aile içi şiddet saldırıları, kurbanlar tarafından daha çok şiddet korkusu, utanç duygusu ya da saldırının önemsiz olduğu düşünüldüğü için genelde daha az rapor edilmektedir.
Aile içi Şiddet Nasıl Önlenir?
Aile içi şiddet ve istismarı herkes yaşayabilir, ancak sorun sıklıkla gözden kaçar, reddedilir veya şiddete mazeret bulunur.
Özellikle istismar fiziksel değil de psikolojik olduğunda bu durum geçerlidir. Kötümser bir ilişkinin işaretlerini fark etmek ve kabul etmek, onu sona erdirmenin ilk adımıdır. Çevresindeki insanların ya da kendilerinin kötüye kullanıldığını farkeden kişiler, yardım almak için ilgili yerlere başvurmalıdır. Bu konuda hükümetlerin yardımları mevcuttur. Kimse yaşamını sevdiklerinden korkarak sürdürmemelidir.
Aile içi istismar sıklıkla tehditlerden ve sözlü tacizden şiddete dönüşmektedir.
Fiziksel yaralanma en belirgin tehlike olabileceği gibi, aile içi istismarın duygusal ve psikolojik sonuçları da şiddetlidir.
Duygusal açıdan kötü muamele ilişkileri, öz-değeri ve özgüveni yok edebilir, kaygı ve depresyona yol açabilir ve kurbanı çaresiz ve yalnız hissettirir.
Hiç kimse bu türden acılara katlanmak zorunda değildir ve özgürlüğü geri almak için atılacak ilk adım, durumun hakaret ve istismar olduğunu kabul etmektir.
Kötüye kullanım durumunun gerçekliğini kabul ettikten sonra kurbanlar, ihtiyaçları olan yardımı elde edebilir.
Aile İçi Şiddeti ve İstismarı Anlama
İnsanlar aile içi istismarı düşündüklerinde genellikle aile içi şiddete odaklanırlar. Ancak aile içi istismar, yakın bir ilişki veya evlilikteki bir kişi, diğerine hakim olmaya ve onu kontrol altına almaya çalıştıkça oluşur.
Aile içi şiddet ve istismarın amacı, kişiler üzerinde tamamen kontrol sahibi olmaktır. Bir istismarcı adil olmaktan uzaktır. İstismar edenler, kurbanı korkutmak, onun suçluluk duymasını sağlamak ister; onu utanç ve sindirme ile kullanmaya odaklanır.
İstismar eden kişi kurbanı ve çevresindekileri tehdit edebilir ve incitebilir.
Tüm yaş gruplarında, etnik kökenlerde ve ekonomik düzeylerde aile içi şiddet ve istismar gerçekleşir. Kadınlar daha sık mağdur olurken, erkekler de özellikle sözlü ve duygusal olarak istismar edilir.
Sonuçta; bir erkek, bir kadın, bir genç ya da daha büyük bir yetişkinden gelse dahi, küfür ve hakaret içeren bir davranış kabul edilemezdir. Tüm bireyler saygın ve güvende hissetmeyi hak etmektedir.
Kötü amaçlı bir ilişkinin belirgin işareti, kurbanın eşinden korkmasıdır.
Diken üstünde yürütülen bir ilişki sağlıksız ve rahatsız edicidir.
Aşağılayan, partnerini kontrol etmeye çalışan bir eş, nefessizlik, çaresizlik ve umutsuzluk hissi verir.
Çocuk İstismarı ve İhmali
Fiziksel, duygusal istismar ve ihmal türleri çocuklarda derin ve kalıcı izler bırakmaktadır. Daha önce tacize uğramış çocukların yardım alması, onların iyileşme şansını arttırır; istismara müdahale etmek yöntemlerini öğrenerek bir çocuğun yaşamında büyük fark oluşturulabilir.
Fiziksel istismar bıraktığı izlerden dolayı şok edici olmakla birlikte, tüm çocuk istismarları belirgin değildir. Çocukların ihtiyaçlarını gözardı ederek; onları denetimsiz, tehlikeli durumlara sokmak veya bir çocuğa değersiz veya aptal hissettirmek, çocuk istismarıdır.
Kötüye kullanılmış çocuklar büyüdükçe eğitimlerini ihmal edebilir veya düşük ücretli işlerde çalışabilir, çünkü daha fazlasını yapabileceklerine inanmazlar. Cinsel tacizden kurtulanlar ise, istismardan ötürü damgalanmak, utanç duymak ve zarar görmek hissi ile mücadele eder.
- Temel ihtiyaçlarının (yiyecek, giyecek, hijyen veya gözetim) karşılanmaması,
- Sürekli küçümseyici, utandıran ve aşağılayıcı davranışlar,
- Negatif karşılaştırmalar yapmak,
- Bağırmak, tehdit etmek veya zorbalık yapmak,
- Çocuğu cezalandırma olarak görmezden gelmek veya reddetmek,
- Bir çocukla fiziksel temasın sınırlandırılması (sarılmamak, öpmemek vs.),
- Bir çocuğun başkalarına karşı mağdur edilmesi (diğer ebeveynlere, bir kardeşe ya da bir evcil hayvana karşı) çocuk ihmalidir.
Çocuk İstismarının ve İhmalinin İşaretleri
- Çocuğun aşırı geri çekilmesi, korkması veya yanlış bir şey yapmaktan endişelenmesi,
- Uç davranışlar (çocuğun son derece uyumlu, talepkar, pasif, agresif davranışlar sergilemesi),
- Ebeveyn veya bakıcıya bağımlı olmak,
- Sık yaralanmalar veya açıklanamayan morluklar, ısırıklar veya kesikler,
- Her zaman tetikte olma; sanki bir şeylerin olmasını beklemek,
- El veya kemer izi şeklinde yaralanmalar,
- Eve gitmekten korkuyor gibi görünmek,
- Sıcak günlerde uygun olmayan uzun kollu gömlekler gibi yaralanmaları örtbas etmeye yardımcı giysiler giymek,
- Temizlenmemiş, matlaştırılmış ve yıkanmamış saçlar; aleni vücut kokusu,
- Tedavi edilmeyen hastalıklar ve fiziksel yaralanmalar,
- Çocuğun sık sık yalnız olması veya güvensiz ortamlarda oyun oynaması,
- Okula geç gitmesi ya da hiç gitmemesi,
- Yürüyüş veya oturmasında sorun olması (cinsel istismar belirtisi olarak)
- Bir gerekçe olmaksızın belirli bir kişiden kaçınmaya gayret göstermesi,
- Kıyafetlerini başkalarının önünde değiştirmemesi ya da fiziksel aktivitelere katılmak istememesi,
- Özellikle 14 yaşın altındaki çocukların evden kaçma durumları, çocuk istismarının en belirgin işaretleridir.
Çocuk istismarının türüne bakılmaksızın, sonuç ciddi duygusal zarar görmedir. Ancak yardım mevcuttur. Bir çocuğun istismar edildiğinden şüphelenildiğinde, onunla konuşmak önemlidir.
Bu şekilde istismarcı ortaya çıkarılabilir.
Çevrenizde bulunan herhangi birinin aile içi şiddete maruz kaldığını düşünüyorsanız yapmanız gereken beş şey:
1. Aile içi şiddet yaşıyorsanız ya da çevrenizde şiddet ve istismara şahit olduysanız, polisi arayın.
2. İşyerinizde, okulunuzda veya ibadethanelerde aile içi şiddet bilinci oluşturma materyalleri dağıtın, insanları bilinçlendirmeye yönelik konuşmacılar ayarlayın; yardımcı olabilecek bir yol bulmaya çalışın. Bunun için zaman ve kaynak ayırmaya çalışın.
3. İstismar edilen birini tanıyorsanız, desteğinizi sunun; polisi arayın ve ilgili sivil toplum kuruluşlarıyla iletişime geçin.
4. Başkalarını küçümseme veya kontrol etme davranışlarından kaçının.
5. Komşularınızla iyi ilişkiler kurarak onların desteğini alın; böylece rahatsız edici bir davranış, dil ya da istismar sizin bulunduğunuz çevrede hoş karşılanmaz.
KAYNAKLAR