Mikhail İvanoviç Potapov'un kaderi ile tanışmam ve tarih Güneybatı Cephesi'nin 5 Ordusu tesadüfen başladı. Birkaç yıl önce, internette kazı yaparken, Sovyet-Alman cephesinin haritasını, 25 Ağustos 1941’ten, görünüşe göre bazı İngilizce kaynaklardan ödünç alındığını gördüm. Bu zamana kadar Almanlar Novgorod'u işgal etti Smolensk, Bryansk'a yaklaştı, güneyde Odessa'yı kuşattı ve Kremenchug'dan ağzına Dinyeper hattına ulaştı.
Ve Pinsk bataklıklarının hemen güneyinde, güçlü bir kama tam anlamıyla Nazilerin işgal ettiği toprakların kalınlığına birkaç yüz kilometre battı. Bu kamanın kenarında laconic bir yazıt olan "5 POTAPOV" idi. Binbaşı General Potapov komutasındaki Güney-Batı Cephesi'nin 5 Ordusu idi.
Tabii ki, ön çizgi bile, farklı bölümlerinde birbirlerinin bileşiğin büyüklüğü ve gücü bakımından eşsiz bir şekilde karşı çıktığı ve birçok koşulun başarısını ya da felaketi etkilediği söylenemezdi. Ek olarak, böyle bir kama, çevre tarafından kolayca çevrildiği için uzun süre bulunamamıştır. Güneyden, Almanlar Kiev'e yaklaştı ve şehrin sürdürülebilir bir savunmasını organize etmek için cepheyi düzleştirmek zorunda kaldı. 5 Ordusunun sağ tarafında, Ordu Grubu Merkezinin Alman kuvvetleri, Pripyat bataklık havzasını atlayarak Gomel ve Starodub hattına ulaştıktan sonra potansiyel bir tehdit vardı. Ağustos 19 5 Ordusu, Dinyeper'ın ötesine geçerek 140 - 180 kilometre derinliğine çekilme emri aldı. Bununla birlikte, 5 Ordusu’nun SSCB’nin batı sınırından çekilmesinin yolunun, bir süre komşularından neredeyse üç kat daha kısa olmasına rağmen, bu birim ve komutanı hakkında daha fazla bilgi edinme arzusu doğdu.
Savaşın ilk iki ayında, Potapov’un birlikleri kuzeyden Güney Alman Ordusu Grubu’nu asmakla tehdit etti, ancak Dinyeper’ın ötesine çekildikten sonra, 5 Ordusu Reich Yüksek Komutanlığının kararları üzerinde önemli bir etkiye sahipti. Doğu Cephesi'ndeki düşmanlıklarla ilgili ilk direktifinde (33'in 19.07.1941 No'lu Direktifi) Hitler şunları belirtti: "Düşman 5 ordusu hızlı ve kararlı bir şekilde yenilmelidir." Ancak hızlı ve kararlı bir şekilde başarısız olur ve 34'tan gelen aşağıdaki 30.07.41 sayılı direktif, Alman birliklerine tekrar "5. Kızıl Ordu ... Dinyeper'ın batısındaki savaşa zorlamalarını ve imha etmelerini" emreder. Führer, Potapov’un askerlerinin kuzeye, Polesie’den Ordu Grubu Merkezinin yan tarafına atılımını engellemedi ve açıkçası bu olanaksız manevrayı önlemek için gerekli tedbirlerin alınmasını istedi. İki hafta sürüyor ve Hitler bir kez daha öfkeyle “5-I Rus ordusunun ... nihayet yok edilmesi gerektiğini” hatırlatıyor. (34'in 12.08.41 No'lu Direktifi Ek). Ancak birkaç gün sonra, Potapov’un ordusu, Dinyeper’ın geniş alanlarının gerisinde kaldı.
Fuhrer'in sebatına şüphe edilemez - şu anda gördüğümüz askeri eylem haritalarını gördü ve Potapov komutasındaki birliklerin faaliyetlerinden kaynaklanan tehdidi yeterince algıladı.
Sonunda, 21 August, Hitler, fikrini üç kez tekrarladığı bir emir yayınladı (!) 5 Ordusunu imha etme ihtiyacı hakkında. Fakat asıl mesele, ilk defa “gerektiği kadar bölüm” için bu göreve tahsis etmeye hazır olmasıdır. Leningrad engelleme operasyonunun başarısı ile birlikte Führer, Potapov’un ordusunun yenilgisini, Batı Cephesi’nin yani “Timoşenko’nun bir grubuna karşı” başarılı bir saldırı için ön şart olarak nitelendiriyor. Hitler'e göre Moskova'ya giden yolun mağlup edilmiş 5'in ordusunda olduğu ortaya çıktı.
Tüm bu detayları daha sonra öğrendim, fakat haritaya baktığımda, Potapov soyadı, ne yazık ki, bana hiçbir şey söylemedi. Yavaş yavaş, belgeler ve çalışmalar hakkında bilgi sahibi olduktan sonra, komutan Marianna Fedorovna Modorova'nın dul eşiyle yapılan sohbetler, bu kişinin inanılmaz yaşam biçimi bana açıklandı.
Deacons'tan generallere
Mikhail İvanoviç Potapov, yılın Ekim 1902'inde Yukhnovsky Uyezd'deki Mochalovo kasabasında, sonra da Kaluga Bölgesi'nde Smolensk Eyaletinde doğdu. Anketlerde, gelecekteki komutan-5, ebeveynlerini “orta köylülere” bağladıysa da, zengin zanaatkarlar arasında sayılmaları gerekiyordu: Michael'ın babası, asfalt yollarda ve sokaklarda müteahhitti.
Cemaati terk etmeden, Michael köy çocuğu için çok iyi bir ilkokul eğitimi aldı. Köy okulunda, öğretmeni Gagarin ailesinden "boşta" bir prensdi, daha sonra komşu Putogino köyündeki tapınaktaki cemaat okulunda okudu. Bu yerlerin yerlisi olan St Petersburg milyoner yayıncısı Ignatius Tuzov, kilisenin ve okulun koruyucusu olarak görev yaptı, bu yüzden öğrencilerin buraya özen göstermeleri sağlandı.
Birinci Dünya Savaşı ve ekonomik kriz Potapov ailesinin refahını en iyi şekilde etkilemedi. Bir genç olarak, Michael babasına yardım etmeye başladı. Ekim devrimi Potapov, bir tramvay deposunda köprü görevi gördüğü Kharkov'da bir araya geldi.
1920'in baharında Mikhail, kendi ana Mochalovo'suna geri döndü ve Mayıs ayında Yukhnov'daki askeri ofisinde Kızıl Ordu adamı oldu. Resmen Potapov, İç Savaşta bir katılımcı olarak kabul edilir, ancak düşmanlıklarda doğrudan yer almadı.
Potapov, Eylül ayında Minsk'teki süvari kurslarını bitirdikten sonra, 1922, Volga Askeri Bölgesi'nin 43 süvari alayının takım komutanlığına atandı. 20 yaşında, çoğu omuzlarında iki savaşı olan Kazaklardan deneyimli sürücülere komuta etmek barut kokusu almadı. Garip bir şekilde, kilise ritüelleri hakkında derin bir bilgi sahibi astların otoritesinin fethine katkıda bulundu - Putugino'da, Michael sadece tapınakta eğitim görmedi, aynı zamanda bir süre için deacon olarak da hizmet etti. Deaconry'den Potapov'un yaşam için iyi donanımlı bir lüks baritonu olacak. Yıllar sonra, zaten Sovyet ordusunun generaliyken, eski deacon kilise hizmetlerine tam bir "geçit töreninde" katılmaktan çekinmedi.
Potapov2.jpg Filo komutan yardımcılığı görevinde iki yıl olan Potapov, Moskova'nın askeri kimyasal kurslara girmesi için ayrıldı. Yeni hizmet yeri - Kuzey Kafkasya Askeri Bölgesi'nin 67 süvari alayı. 1931'ten yine okulda - şimdi Kızıl Ordu Askeri Motorizasyon ve Mekanizasyon Akademisi'nde öğrenci olarak. Süvari bir tanker olur. 1936'teki Akademiden mezun olduktan sonra, kariyeri hızla gelişir, ancak bu, Büyük Vatanseverlik Savaşı'nın gelecekteki birçok komutanının karakteristiğidir. Potapov'un, genelkurmay başkanlığından ordu komutanına geçmesi tam dört yıl sürdü.
Kuşkusuz Georgy Konstantinovich Zhukov ile bir toplantı kariyerinde önemli bir rol oynadı. Mayıs 1937'de Potapov'un bir alay komuta ettiği Belarus'ta ve bir bölünme olan Zhukov'da oldu. Buluştukları zaman, gelecekteki mareşal zaten yeni bir randevu almıştı, ancak o zamandan beri diğer vatandaşlar birbirlerini görmediler. “Hatıralar ve Yansımalar” kitabında Georgy Konstantinovich şöyle yazıyor: “Pratik olarak saha egzersizleri ve manevralarında ve 3. ve 6. binalarda, 21. ayrı ile hareket etmek zorunda kaldım tank tugay (tugay M.I. Potapov). Bu komutan geçmişte meslektaşımdı ve birbirimizi bir bakışta "bir savaş durumunda" anladık. "
Haziran ayında 1939-th Zhukov'a Khalkhin-Gol'deki Japon ordusuna yönelik operasyonu yürütmesi teklif edildiğinde, Potapov'un yardımcısı olarak atanmasında ısrar etti.
Bir uçağa Uzak Doğu'ya uçtular. Mareşal şöyle hatırladı: “Kombrig Potapov benim yardımcımdı. Omuzlarında formasyonların ve birliklerin dallarının etkileşiminin düzenlenmesi konusunda büyük çaba sarf etti ve genel taarruzu başlattığımızda Mikhail Ivanovich, cephenin sağ kanadındaki ana grubun liderliğine emanet edildi. ”
Haziran ayında Zhukov'un 1940'i, Kiev Özel Askeri Bölgesi'nin komutanı olurken, Potapov, 4 Mekanize Kolordu'nun komutanı olarak KOVO'ya devredildi. Altı ay sonra Mikhail İvanoviç komutan oldu. Şubat ayında, Genelkurmay Başkanı tarafından atanan 41, Zhukov Moskova'ya taşındı. Vatandaşlar ancak savaş sonrası yıllarda tekrar bir araya geldi.
İki askeri lider arasındaki dikkate değer karşılıklı anlayışın zafer nedeniyle kullanılamamasına üzüldüğü anlaşılıyor. Bunların birbirine benzemeyen insanlar olduğunu, bazı yönlerden bile olsa karşı olduklarını, ancak bu gerçeğin sadece karşılıklı çekiciliğine katkıda bulunduğunu not ediyorum.
Blitzkrieg başarısız oldu
Düşman saldırısı durumunda, Potapov ordusu, “Sovyet-Alman sınırının kuzeyindeki Ukrayna’nın kuzeyindeki Wlodawa’dan Krystynopol’a kadar olan 1 uzunluğundaki“ 170. Son barışçıl günlerde, Potapov ordunun savaş kabiliyetini arttırmak için bir dizi önlem aldı. 16'in Haziran ayındaki 17 gecesi, 62'in tüfek bölümünün bir bölümünün kampından çıktılar ve iki geceden sonra geçişler sınırın yakınında pozisyonlara geçti. Haziran 18 Potapov, 45 Piyade Tümeni'nin test alanından çekilmesini emretti. Aynı gün, 135 Piyade Tümeni sınırına geçmek için bir emir aldı.
Ancak bu, genel durumu değiştiremedi, düşmanlıkların patlamasıyla birliklerimiz için son derece elverişsizdi. Sokal çıkıntısı üzerine Almanlar, insan gücü ve teknolojide üç kat üstünlük elde etti. Ön tarafa yayılan Sovyet bölümleri, ana saldırı çizgileri üzerine yakın bir şekilde inşa edilmiş olan Alman ordusu birliklerinin darbelerini engellemedi. 5 Ordusunun mekanize birimleri sadece dağıtım yerlerinden sınıra kadar çıktı.
Bununla birlikte, savaşın ilk saatlerinden itibaren, Potapov’un askerleri sert ve ustaca savaştı. Yok edilen veya yakılan her biri için von Kleist'in 1-th tank grubunun bileşiğinin Sovyet tankı 2,5 - 3'te daha fazla hasar gördü. 5-I ordusu sadece umutsuzca savunmakla kalmadı, aynı zamanda düşmana karşı saldırılara da yol açtı. Kara Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı Franz Halder, “Düşman kuvvetlerinin Güney Ordusu Grubu önündeki önderliği çarpıcı biçimde kuvvetli, sürekli yan ve ön saldırıları üzerimize ağır kayıplar veriyor” dedi.
Haziran 26'te Güney-Batı Cephesi, II. Dünya Savaşı tarihindeki yaklaşmakta olan tank savaşının gerçekleştiği Brody-Lutsk-Dubno üçgeninde karşı saldırıya başladı. Dört Sovyet mekanize ordusu (5 ordusunun ikisi) ilk başarısını geliştiremedi. Üçgenin içindeki savaşın yüksekliğinde savunmaya devam etmesi emrini veren ön komutun tutarsız konumu, daha sonra hücum planına geri döndü.
Bu ayrıntıya dikkat edeceğim: Potapov, Haziran ayının 30'i gibi şiddetli bir yüzleşme gününü, savaş esirlerinin infazının kabul edilemez olduğuna işaret ettiği bir emir yayınladı.
Temmuz 1, 5-I ordusunun ön birliklerinin genel olarak geri çekilmesinin arka planına karşı Alman taarruzunun kuzey kanadında güçlü bir karşı saldırı başlattı. Özellikle, 20-I tank bölümü, 10 - 12 km'ye kadar düşman birimlerini, 1'in binlerce düşman askerini, 10 tanklarını, 2 pillerini imha etti.
Ordu Genel S.M. Shtemenko şöyle yazdı: "5-I ordusu, söyledikleri gibi, Hitler'in generallerinin karşısında bir diken haline geldi, düşmana güçlü bir direnç gösterdi ve ona ciddi hasar verdi."
Alman faşist birlikleri buradaki cepheyi hemen kıramazlardı. Potapov'un birimleri onları Lutsk - Rovno - Zhytomyr yolundan fırlattı ve Kiev'e derhal saldırıdan vazgeçmeye zorladı.
Shtemenko, o aylarda Kızıl Ordu Genelkurmay Başkanlığı Operasyonel Müdürlüğünün önde gelen çalışanlarından biri olarak, 5 Temmuz'da üstlenilen 10. Ordu'nun başarılı karşı saldırısını akılda tuttu. Daha sonra, III.Kolordu'nun oluşumlarının arkasındaki Potapov tankerleri, Novograd-Volynsky-Zhytomyr otoyolunu 10 km'den fazla bir genişlikte ele geçirdi. Almanlar için bir baş ağrısı, bu en önemli iletişimin kaybedilmesiydi, ordu grubu "Güney" komutanı Gerd von Runstedt'in ciddi şekilde planlanması gerçeğiyle yargılanabilir havacılık Alman Goering piyade alayını Zhytomyr bölgesine aktarmak için.
Potapov'un askerleri, Alman saldırganının kuzey kanadına saldırırken, Kiev'in savunucuları bir mola aldı. Alman ordusunun 6'inin emri, "Rus ordusunun 5'inin ana güçlerinden birliklerimiz için tehdidin niteliği, söz konusu tehdidin Kiev'e saldırıdan önce ortadan kaldırılması gerektiği şeklindedir." Ukrayna sermayesinin kaybı iki ay ertelendi.
Alman askeri tarihçi Alfred Filippi, Güney Ordu Grubu'nun ilerleme oranındaki yavaşlamanın sebebinin, 5 Ordusunun muhalefet olduğuna da işaret ediyor. "Her ne kadar bu muhalefet ... Almanların emri için tam olarak beklenmedik olmasa da, yine de kampanyanın başından itibaren Ruslara taktiksel başarılar getirdi ve sonra Novograd-Volynsky bölgesinde, Zhytomyr operasyonel önem kazandı; varsayıldı. Bunun, 6 Ordusu'nun Kiev yakınlarındaki Dinyeper'a girecek olan ana operasyonel görevi yerine getirme emri üzerinde oldukça felç edici bir etkisi oldu. ”
Temmuz ayının sonunda - Ağustos ayının başlarında, Korostensky tarafından güçlendirilmiş alan mücadelesi sırasında Potapov ordusu, Almanları güçlü bir savunma ile sürdürmek için çok fazla çaba sarf etmedi, aynı zamanda güçlü bir karşı saldırı ve kanatlar üzerindeki baskı ile saldırganların darbeyi zayıflatmasına neden oldu. Burada düşman, 5 Ordusu 11 bölümlerine karşı yoğunlaştı. Alman piyade bölümü personelinin 14 binlerce insan olduğunu düşünürsek, düşman birlikleri, en azından Potapov'un kullanabileceği kuvvetlerin iki katı kadar güçlüydü. Alman askeri tarihçi Werner Haupt, "Yetenekli Binbaşı General Potapov komutasındaki 5-I Sovyet ordusunun, Alman ordusu 6'in sol tarafında bulunduğunu ve bunun üzerine çok ağır kayıplar verdiğini" belirtti. Savaştan sonra, ortalama olarak, 5 ordusundaki askeri operasyonların her gün, 8'tan 10'a kadar olan birliklerimizin düşmana saldırdığı hesaplandı.
9 Ağustos'taki komutan von Runstedt, Kiev, Korosten’in saldırısına karşı saldırıyı askıya alma ve geçici olarak savunmaya devam etme emri verdi, böylece onlara askerlerini derinlemesine dağıtma fırsatı verdi. OKH’de sunulan durumun değerlendirilmesinde, Ordu Grubu Güney’in emri, kuzey kanadındaki duruma ilişkin karamsar bir görüş belirtmiştir. Hatta Rusların "ordu grubunun kuzey kanadını ezmek için Kiev ve Ovruch bölgesinden saldırmaya devam etmeleri" önerildi. Bununla birlikte, von Runstedt'in şikayet ettiği fiziksel tükenme ve kayıplar, daha az olmasa da, Sovyet birliklerinin durumunu etkilememiştir.
Kader zafer mi?
Bu nedenle, Hitler'in Potapov'un birliklerini imha etmesini amaçlayan Ağustos 21’ten aldıkları sipariş oldukça makul görünüyordu. Belarus'ta faaliyet gösteren Guderian tank güçlerini ayırmak için kendiliğinden ve bu görevin yerine getirilmesi fikrini aramak imkansızdır. Bir ay önce, 5 Ordusu - 33'tan gelen 19.07.1941 Direktifi ile ilgili ilk belgede Führer, Kiev Kuzey Ordusu'nun ordusunun operasyonları için Ordu Grubu Merkezinin güney kanadını kullanmayı teklif etmişti. Belki de bir gün önce Southerners'ın genel merkezinden gelen öneriyi not etmenin faydalı olacağını düşündü: Ordu Grubu Merkezinin 35 birliklerinin kuvvetleri tarafından Ovruch'taki Mozyr'e saldırın. 9 August von Runstedt yine komşularını yardımına çekmek istedi.
Sonuç olarak, 21 Ağustos ayına kadar Hitler, kampanyanın Doğu’da nasıl geliştiği konusunda kesin bir inanç verdi. Birincisi, bir yandan Sovyet başkentini hedef alan askerlerin sağ yanının güvenliğini sağlayacak bir yandan, diğer yandan Ukrayna'da von Runstedt grubunda eylem için uygun koşullar yaratacak olan 5 Ordusunun yenilgisinden sonra Moskova'ya bir saldırı başlatmak mümkündür. İkincisi: Bu hedefe başarıyla ulaşmak için, Ordu Grubu Merkezinin kuvvetlerini çekmek gerekir. Unutmayın, Führer için önceliğin coğrafi veya politik amaçlardan bağımsız olarak bölgedeki düşman kuvvetlerinin metodik olarak imha edilmesi oldu. Temmuz 13’te, kara kuvvetlerinin baş komutanı Walter von Brauchitsch’e şunları söyledi: “Düşmanın yaşam gücünü yok etmek gibi, Doğu’ya hızla ilerlemek o kadar da önemli değil.”
Bu arada, genel kurmay neredeyse oybirliğiyle Ordu Grup Merkezini güçlendirmeye ve doğrudan Moskova yönünde dar bir cepheye saldırmaya meyilliydi. Führer'in güney dönüşü yaklaşmakta olan operasyonun kilit rakamları arasında en fazla huzursuzluğa neden oldu - Heinz Guderian’ın tank grubu ile 2 komutanı: “Ağustos’ta 23’in Kara Kuvvetleri’ne katıldığı bir toplantı için Ordu Grubu’na çağrıldı. Hitler’in ilk önce Leningrad’a değil Moskova’ya değil, Ukrayna’ya ve Kırım’a saldırmaya karar verdiğini söyledi. Hitler’in Kiev’e yönelik planlı saldırısının kaçınılmaz olarak kışlık bir kampanyaya yol açacağına ikna olduk ”dedi. .
Savaştan sonra yazılan bu çizgiler, generallerin anılarının "Hitler'in kazanmamızı nasıl önlediği" ile açıkça ilgilidir. “Bazı varsayımsal alternatifin erdemlerini dikkat ve hayal kırıklığı yaratan gerçeği haklı çıkarmaktan çıkarmak her zaman daha kolaydır. Üstelik bu durumda, merkezdeki taarruza karşı çıkan tüm insanların çoktan öldüğü ortaya çıktı. Keitel, Jodl, Kluge, Hitler'in kendisi - dışlayıcı anıları yazmak için zamanları yoktu, ”diyor İngiliz askeri tarihçi Alan Clark alaysız.
Aslında, Ağustos 20’in 41’inde, soru o kadar kategorik değildi: Moskova’ya ya da Ukrayna’ya. Potapov birliklerine karşı yapılan operasyon, Führer tarafından tam olarak Wehrmacht’ın SSCB’nin başkentine yapacağı kesin saldırı çerçevesinde tam olarak yardımcı oldu.
Hitler ve Halder arasındaki bir konuşmada 30 August, Ordu Merkezi "Merkez" askerlerinin "güneydeki savaş" için değil, mümkün olan en kısa sürede "Timoşenko güçlerine karşı" operasyonlara başlamak için Ukrayna'ya döndüğünü belirtti. Ağustos ayındaki 21 Fuhrer'in emri, 5 Ordusunun yenilgisinin, Ordu Grubu Güney'in “Kharkov ve Rostov’a yönelik taarruzun devam etmesi için Orta Dinyester’in doğu kıyısında bir köprü kurucu yaratma olasılığını” garanti etmesi gerektiğini kaydetti. Gördüğümüz gibi, acil görev oldukça mütevazı görünüyor, ancak Kiev'in, özellikle de Güney-Batı Cephesi'nin bulunduğu yerin ele geçirilmesi hiç de önemli değil.
Alman generalleri, Guderian’ın güneye doğru dönmesinin bir kış kampanyasına yol açacağını kesin olarak bilemezdi; “hızlı Heinz” notlarında belirttiği gibi, Güney-Batı Cephesi'nin kırılgan binasının molozunun altında çöküp gömeceğini bile bilmeyeceklerini bile bilmiyordu. Moskova'ya yapılan bir saldırıya hızlı ve yumuşak bir geçiş yapmayı planlıyor. Çünkü artık Hitler'in direktifleri değil, Almanlar için çok olumlu bir şekilde gelişen olayların hızlı gelişimi, eylemlerin mantığını Alman komutasına dikte etti.
"Güney" Ordusu Grubu'nun merkezindeki Eylül 1 şu raporla geliyor: "Doğu Ukrayna'daki düşman tahrip edilmediyse, ne Ordu Grubu" Güney "ne de Ordu Grubu" Merkez "ne durmaksızın saldırı yapamaz ... Moskova'da grev Ukrayna’dan daha erken bir yöndeydi, “Ordu” ordusunun güney kanadının operasyon ve eylemlerinin bu grubu desteklemek için “Güney” Ordusu Grubu tarafından başlatılmasının nedeni, bu operasyonu desteklemek için çok ileri gitti (benim tarafımdan - MZ). başka bir bölgeye çaba… ”. Almanların duruma göre hareket etmekten başka çaresi yok. Kuzeydeki Guderian’ın hızlı ilerlemesi ve Güney-Batı Cephesi'nin güneyindeki Kremenchug yakınlarındaki Derievsky köprüsünün işgal edilmesi, yüksek komuta rızası olmadan bile Eylül 4’te von Rundstedt’i belirleyici bir saldırı emri vermeye zorladı.
Werner Gaupt'a göre, Kiev savaşı tüm savaşın en önemli savaşıydı: “Gelecek iki haftanın olayları nedeniyle, Moskova'ya karşı belirleyici Alman saldırısı görmezden gelindi. Bu muhtemelen Doğu kampanyasının sonucunu değiştirdi. ” Fakat şunu tekrarlayalım: Bütün bir cepheyi yenme ihtimalinin düşmanı stratejisini ve taktiklerini düzeltmesi ve Sovyet birliklerinin felaketi ve Kiev'in kazanındaki Hitler ordusunun zaferini tüm aydan uzaklaştırarak meydana gelen her şey paradoksal bir durumun sonucudur. Soğuk havaların başlangıcı.
Felaketin tarihçesi
Maalesef, Almanlar Güney-Batı Cephesi'nin yanlış hesaplamaları için görevlerini kolaylaştırdı. 5'in ordusuyla birlikte, 27'in tüfeği birlikleri de Dinyeper'a çekildi. Bu arada, kolordu sadece Potapov'a uymakla kalmadı, aynı zamanda kendi programına göre ayrıldı. Kolayca tahmin edilebilir tutarsızlık, Ağustos XE'de Almanların orduyla ordunun birleşme noktasındaki zayıf arka koruma perdesinden geçtiğini, Kiev'in kuzeyindeki Dinyeper'ı Okuninovo yakınlarındaki ulaştığını, köprüyü yakaladığını ve doğu kıyısında köprü köprüsünü işgal ettiğini ortaya koydu. A.N. komutasındaki 23 Ordusu ve 5 Ordusunun bölümleri. Vlasov başarısız bir şekilde büyüyen Okuninovskaya grubunu ortadan kaldırmaya çalıştı.
29 August Potapov bu sefer başarısızlıkla karşı saldırı başlatmaya çalıştı. Şaşırtıcı değil, çünkü 5-I ordusu, bir ay önce çıkan zorlu kuvvet olmaktan çıktı. Neredeyse üçüncü bölüm (beş bölüm) 37 Ordusuna devredildi; 135-th Piyade Tümeni ve 5-I topçu tanksavar tugayları, 40-th ordusuna katıldı. Ön rezerve giren 5 hava kuvvetleri de 1 Ordusundan çekildi. 9-th ve 19-th, tankların bulunmamasından dolayı mekanize edilmiş kolordu taburlara yeniden düzenlemek zorunda kaldı. Ağır kayıplar nedeniyle, tüfek bölümlerinde çalışanların% 20 - 25'inden daha fazla bir değer yoktu.
Sadece 5 Ordusunun Desna Nehri'ne derhal çekilmesi, kuşatma tehlikesinden kaçınmayı mümkün kıldı. Böyle bir öneriyle, Potapov Ağustos sabahı 30, Güney-Batı Federal Cephesi Askeri Konseyine başvurdu, ancak gereken anlayışla karşılamadı.
Aynı gün, Bryansk Cephesi'nin 21-I Ordusu beklenmedik bir şekilde pozisyonlarından çekildi ve Wehrmacht'ın birimleri derhal Chernigov'a yaklaşımlarda bir atılım yaptı. Eylül 1 Almanlar, 5 Ordusunun arka tarafında Desna'nın kıyısında bir köprü kurdu. Başarılı olmak için atılım parçalarını ortadan kaldırmak için Terk başarısız oldu. Kaçınılmaz felakete kadar kalan zamanı saymaya başladı.
Eylül 5 akşamında Potapov, HF'ye ön komutan Kirponos'a askerlerini geri alma önerisiyle tekrar hitap etti, ancak kategorik bir reddetti. Halder’in notlarına göre, Hitler’in ilk önce Kiev kazanından bahsettiği dikkat çekiyor. Sadece 9 Eylül Stake, 5 Ordusunun Desna Nehri'ne çekilmesine izin verdi. Bu zamana kadar Potapov'un ana güçleri güvenli bir şekilde sarılmıştı. Tüm 70 ordusundan, binlerce personel, 4 silahlarının ve farklı sistemlerin harçlarının yanı sıra, binlerce savaşçının 200'inden daha az kaldı.
14 Eylül sonunda, Potapov ve merkezi bir kez daha ordunun artıklarının geri çekilmesini durdurmaya ve üstün düşman kuvvetlerinin ilerlemesini geciktirmeye çalıştı. Ancak, sonraki sınırların hiçbirine ayak basmak mümkün olmadı, çünkü cephelerden kramp atan Almanlar aynı anda iki taraftan da kaçındı. Eylül sabahı 16, 5 Ordusunun karargahında, arifesinde, kuzeyden ilerleyen Guderian'lı 2 Tank Grubunun askerlerinin kuzeyden ilerleyen Lokhvitsy (Poltava bölgesi) önündeki arka tarafında güney. Bu kuşatma zaten beş Sovyet ordusuydu. Kiev kazan gerçek oldu. Alman verilerine göre, 1'tan fazla asker ve Kızıl Ordu subayı yakalandı, tankın 660'u ve 884'tan fazla bin silah ele geçirildi.
Eylül 21, ön merkezin kalıntılarının birleştirilmesini birleştirdi ve 5-th ordusu son savaşı düşmana verdi. Potapov yargılandı ve bilincini kaybetti. Savaşın sıcağında, general bir katliamla karıştırıldı ve aceleyle “gömüldü” ve ölülerin cesetlerini attı.
Potapov'un belgeleri, gelecekteki mareşal olan Kirill Semenovich Moskalenko'ya ve ardından 15 Ordusu'nun 5 Piyade Birlikleri komutanına teslim edildi. “Komutanımızın belgelerini bana teslim ettiklerinde kelimenin tam anlamıyla hıçkırarak ağladım. Mikhail İvanoviç öldürüldüğünden beri bize ne olacağını hiç bilmiyordum.”
Komutanın acı kaderi
Üç gün sonra Potapov, Almanlar tarafından keşfedildi. Esaret testine başla. Faşist toplama kamplarında, Mikhail İvanoviç'in yolları, Brest kalesinin başlıca lideri P. Gavrilov ve kaptan I. Zubachev'in savunma liderleri General Luke ve I. Muzychenko ile üst düzey teğmen J. Dzhugashvili ile kesişti. 1992 yılında Potapov’un sorgularının raporları ve transkriptleri kamuoyuna açıklandı ve “Rus halkının Ural’lara çekilmesi durumunda Rus halkının savaşa hazır olup olmadığı” sorusu sorulduğunda “Evet, ahlaki bir savunmada ve Kızıl Ordu’da kalacak. direnmeye devam edecek. " Alman araştırmacılar, Kızıl Ordu Genelinin davranışını şu şekilde değerlendiriyorlar: “cehaletine yönelttiği stratejik öneme sahip meseleler üzerine”, “geleceğine ilişkin soruları sınırlama ile cevapladı”. Almanlar ayrıca Potapov'u “Rus milliyetçisi” olarak nitelendirdi, ancak bu ifade ile ne ifade ettiklerini söylemek zor.
Potapov, POA'dan gelen hainlerle işbirliği yapmayı reddetti. Aynı zamanda, yaşamının sonuna kadar Mikhail İvanoviç, Vlasov'un kendisine saygılı bir şekilde konuştuğunu söyleyerek, Güney’in Cephesi’nde “komşusu” nun ihanetine inanmadı;
45’in galip baharı Mihail İvanoviç “general” kampında Hammelburg ile bir araya geldi. 22 April, Amerikan birlikleri onlara yaklaştı. Kampın komutanı beyaz bayrakla Patton ordusuna gitti. Amerikalılar kampa geldiler ve tüm mahkumları kendilerine taşıdılar, daha sonra Fransızlara ulaştırdılar ve şimdiden Paris'ten yeni savaş esirleri eve döndü.
Ancak, anavatan onlarla kaba bir şekilde bir araya geldi. Kelimenin tam anlamıyla, rampadan, Potapov ve yoldaşları Moskova Bölgesi Golitsyno'daki “nesneye” gönderildi. Yedi ay, Mikhail İvanoviç'in vazgeçilmez izleri bırakan özel bir teftiş geçti.
Potapov, yaşamının sonuna kadar, her zaman dengelenmiş ve esprili, nadir bir kötü adam olarak kabul ettiği eski SMERSH Abakumov'un adıyla kasvetli ve kapandı.
Bununla birlikte, Potapov Binbaşı Genel rütbesine getirilip askerlik hizmetine geri döndüğünden, çek sonuçları büyük olasılıkla nesnel oldu. Mihail İvanoviç partinin restorasyonu hakkında bir açıklama yaptı. Ve yine Zhukov, uzun süredir yoldaşına şu tavsiyelerde bulunan kurtarmaya geldi: “Nitelikler konusunda gelince, Yoldaş Potapov şefin en iyi komutanıydı ve komuta ettiği birimler ve oluşumlar her zaman önderlik ediyordu. Sınır savaşında 5-Ben olağanüstü bir azim ve cesaretle savaştım. Üstün düşman kuvvetlerinin etkisiyle yola çıkarak, defalarca Almanlara karşı koyup yenildi. Yoldaş Potapov ordusu zekice yönetildi. Ayrıca, tüm astlarının yardımseverliği ve anlayışı için sevilen, büyük kalpli bir adam olduğunu da söyleyeceğim. ” Bu satırları, bir mareşalin kaleminden gelen, düşüncelerden uzak olan resmi belgeden okumak heyecan olmadan zordur.
Açıkçası, Zhukov'un görüşü SSCB'nin siyasi ve askeri liderliğinde birçok kişi tarafından paylaşılmıştı. Her halükarda, Mikhail İvanoviç, yalnızca orduya geri dönen değil, büyüleyici kılan değil, savaş sonrası tarihimizin iniş ve çıkışları göz önüne alındığında, yakalanan en yüksek Sovyet subaylarından sadece biri olarak ortaya çıktı. Transbaikalia’da, Uzak Doğu’da, Ocak 1965’in Albay-General Potapov’unu Odessa askeri bölgesinin ilk komutan yardımcısı olarak buldu.
Mikhail İvanoviç Potapov'un, savaş sonrası dönemde inşa edilen Büyük Vatanseverlik Savaşı'nın askeri liderlerinin tuhaf hiyerarşisindeki yeri, askeri yeteneğine ve Zafere katkısına açıkça uymuyor.
Fakat yine de, 5'in ordusunun komutanının adının gizlendiğini söylemek mümkün değil. Komutanın komuta yeteneği, savaş sonrası hatıralarda Sovyet marşalları I.Kh. Bagramyan, I.I. Yakubovski ve eski muhalifler - Guderian, Keitel, Halder. 5-I ordusunun gerçek bir personel taklidi haline geldiği unutulmamalıdır - ondan M.Ye gibi tanınmış komutanlar geldi. Katukov, K.S. Moskalenko, K.K. Rokossovsky, I.I. Fedyuninsky. Hepsi eski komutanlarının haklarını övdü. Potapov'un SSCB'deki yaşamı boyunca, A. Filippi'nin “Pripyat Sorunu” adlı kitabı yayınlandı ve 5 Ordusunun hava saldırısı konusundaki rolünün araştırıldı.
Ve yine de, muzaffer 70 Mayıs'tan sonra geçen yıllar boyunca 45 üzerindeki Potapov'un adı halka açık değildi. Bu nedenle, bugün Mikhail İvanoviç'in hatırası yalnızca Kiev ve Zhytomyr'deki caddelerin adını aldığı Ukrayna'da ölümsüzleştirildi. Ne kadar zaman Büyük Zaferin yıldönümünün, Anavatanımızın kayda değer bir kumandanı ve yurtseverinin esasını not etmeleri için değerli bir bahane olduğu anlaşılıyor.