Macaristan'da iktidardaki sağcı Viktor Orban hükümeti üniversitelerin ve kültür kurumlarının yönetimini yeni kurulacak vakıflara devredecek bir yasayı çıkarmaya hazırlanıyor.
Meclisten geçmesine kesin gözüyle bakılan yasanın yürürlüğe girmesi durumunda hükümetin üniversiteler üzerindeki "ideolojik baskısını genişleteceği" ve kontrolünü artıracağı eleştirileri yapılıyor.
Yasa tasarısı ile eğitim kurumlarının, yönetimini hükümetin belirleyeceği vakıflar yoluyla daha verimli yönetileceği ileri sürülüyor.
Yasa ile vakıflar önemli gayrimenkul varlıklarını kontrol edeceği gibi milyarlarca euroluk AB fonlarından faydalanacak ve aynı zamanda üniversitelerin günlük yaşamı üzerinde önemli etkiye sahip olacak.
2010'dan beri iktidarda bulunan Orban hükümeti, bir yandan ulusal kültürü yeniden şekillendirmeye çalışırken medya, eğitim ve bilimsel araştırma gibi Macar kamu hayatının büyük bir kısmı üzerindeki kontrolünü de sıkılaştırdı.
Orban 2018 yılında Macaristan'ın siyasi sisteminde de kökten değişikliklere gidileceğini açıklamıştı. Bu çerçevede Hristiyan, muhafazakar değerler daha fazla desteklenmiş, göçe şiddetle karşı çıkılmış, eşcinsellerin evlat edinilmesi ve trans bireylerin yasal olarak tanınması sınırlanmıştı.
"Hükümet, siyasi ve ekonomik gücün ardından entelektüel gücü de elde etmek istiyor"
Tasarıyı eleştiren muhalefet ise mecliste oylanacak metnin bu politikanın bir parçası olduğunu belirtiyor. Hükümetin böylece ülkenin kontrolünü ideolojik anlamda ele geçirme yolunda attığı son adım olarak değerlendiriliyor.
Başbakan Orban'ın eski bakanlarından Attila Chikan da tasarının Orban'ın iki yıl önce ilan ettiği ideolojik savaşın bir parçası olduğunun altını çizerken "Bu sır değil. Siyasi ve ekonomik güçten sonra entelektüel gücü de elde etmek istiyorlar" diyor.
Muhalefetteki Demokratik Koalisyon Partisi milletvekili Gergely Arato da tasarının Macar halkının "mülklerini, geleneklerini, toplum bilgisini" alıp üniversiteleri kontrol eden hükümet müttefiklerine vereceğini belirtiyor.
Geçen ekimde Macaristan Tiyatro ve Film Sanatları Üniversitesi öğrencileri, yönetime hükümet tarafından atanan bir kurulun dayatılmasının ardından protesto gösterileri düzenlemişler üniversiteyi kapama eylemleri gerçekleştirmişlerdi.