Prolaktin testi, ön hipofiz tarafından salgılanan prolaktin hormonunun seviyesini tespit etmeye yarayan bir kan tahlilidir.
Prolaktin, memelerdeki süt bezlerinden süt salgılanmasını sağlayan hormondur.
Normal kişilerde kandaki prolaktin konsantrasyonu; uyku, stres, egzersiz, cinsel ilişki, hipoglisemi, hamilelik ve doğum sonrasında artar.
Hamilelikte seviyesi 10-20 kat artan prolaktin, doğum sonrası annenin bebeği emzirmesi durumunda da yüksek seviyelerde kalır.
Prolaktin hormonu, başta hipofiz bezine ait patolojiler olmak üzere bir takım rahatsızlıklarda da artış gösterir. Anormal durumlarda artan prolaktin, erkekte ve kadında cinsel istekte azalma, kadınlarda adet düzensizlikleri gibi durumlara sebep olur.
Prolaktin nereden salgılanır ?
Prolaktin, kafatası içinde bulunan ve hipofiz adı verilen bezden salgılanır.
Prolaktinin görevi nedir ?
Prolaktin meme bezlerini uyararak, süt üretimini sağlar. Normal zamanda düşük miktarda olan prolaktin, hamilelik döneminde artmaya başlar doğum sonrası bebeğin beslenmesinde ana rol oynayan anne sütünün bebek için hazırlanmasını sağlar. Bebeğin meme ucunu emmesiyle meydana gelen uyarı prolaktin salgılanmasını artırır. Böylece süt üretimi de artar. Anne bebeğini emzirmeyi bıraktığında, prolaktin miktarı da azalarak, normal seviyesine döner.
Prolaktin testi neden yapılır ?
- Hamile veya emzirme döneminde olmayan bir kadında memede süt üretimi varsa,
- Kadında adet düzensizlikleri bulunuyorsa,
- Erkekte veya kadında kısırlık olması durumunda,
- Erkekte cinsel isteksizlik varsa,
- İktidarsızlık varsa,
- Prolaktin üreten tümörler varlığında,
- Prolaktin üreten tümörlerin tedavisinin izlenmesinde,
- Prolaktin üreten tümörlerin tekrarlamasında,
- Ön hipofiz fonksiyonlarının değerlendirilmesinde, prolaktin testi istenir.
Prolaktin testi ne zaman yapılır ?
Prolaktin testi yaptırmadan önce 8-10 saat aç kalmak gerekir. Bu esnada bir şey yeyip içmemek gerekir. Prolaktin testi için sabah uyandıktan sonra 3 saat içinde kan almak gerekir. Bu işlem sabah saat 8-10 arasında olmalıdır.
Kan vermeden önce nelere dikkat edilmelidir ?
Sabah belirlenen saatler arasında kan vermeye gittiğinizde, kısa bir süre dinlendikten sonra kan verilir.
Kan vermeden önce yaşanan stres, kan prolaktin seviyesini artıracağından, en az yarım saat sakin bir ortamda dinlendikten sonra kan verilmelidir.
Yapılan egzersizler de prolaktin seviyesini yükseltir. Bu sebeple test öncesi egzersiz veya ağır bedeni hareketler yapılmamalıdır.
Meme uçlarının uyarılması prolaktin düzeyini yükselteceğinden buna dikkat edilmeli, en az 24 saat öncesinden itibaren meme uçları uyarılmamalıdır.
Prolaktin normal seviyeleri nelerdir ?
Erkeklerde: 3-15 ng/mL.
Hamile olmayan kadınlarda: 4-23 ng/mL.
Hamilelerde: 34-386 ng/mL.
Çocuklarda: 3.2-20 ng/mL arasındadır.
Yüksek düzeyler neyi ifade eder ?
Hamilelik ve emzirme döneminin dışında yüksek prolaktin düzeyi bulunması;
Hipofiz bezinde tümör (prolaktinoma),
Karaciğer hastalıkları,
Böbrek hastalıkları,
Polikistik over sendromu,
Hipotalamus hastalıkları,
Hipotiroidi gibi durumları gösterebilir.
Prolaktin düzeyinin hipofiz tümörü ile ilişkisi nedir ?
Genellikle kan prolaktin düzeyi ile hipofiz tümörünün boyutları arasında bir paralellik bulunur. Prolaktin düzeyinin 200 ng/ml’nin üzerinde olduğu durumlarda genellikle 10 mm çapından daha büyük hipofiz tümörü bulunur.
Makroprolaktin nedir ?
Bazı kişilerde prolaktin düzeyi yüksek bulunsa da herhangi bir hastalık söz konusu değildir. Bu kişilerin kanındaki yüksek düzeyin sebebi; prolaktinin immünglobulin adlı bir proteine bağlanarak “makroprolaktin” adı verilen formu oluşturmasıdır. Farklı laboratuvar yöntemleriyle bu kişilerdeki gerçek prolaktin düzeyleri belirlenebilir.
Prolaktin düzeyi ne zaman düşük çıkar ?
Dopamin, levodopa ve ergo alkaloidleri adı verilen bazı ilaçlar prolaktin düzeyinde düşüklüğe sebep olabilirler.
Hangi ilaçlar prolaktin düzeyinin yüksek çıkmasına sebep olur ?
Östrojen, trisiklik antidepresanlar, opiatlar, anfetamin, bazı tansiyon ilaçları (rezerpin, metil dopa, verapamil) ile mide ilaçları (simetidin) yüksek prolaktin seviyelerine sebep olabilir.