06.09.2003 - 01:00 | Son Güncelleme: 06.09.2003 - 01:00
Sivas Kongresinin 84. yılı ardından...
Bu yılki 4-12 Eylül günleri, Millî Mücadeledeki Kongre Hareketleri içinde ayrı önemi olan Sivas Kongresinin 84. yıldönümüdür. Erzurum Kongresine Mustafa Kemal ve arkadaşları katılıp yönlendirici olurken,
Bu yılki 4-12 Eylül günleri, Millî Mücadeledeki Kongre Hareketleri içinde ayrı önemi olan Sivas Kongresinin 84. yıldönümüdür. Erzurum Kongresine Mustafa Kemal ve arkadaşları katılıp yönlendirici olurken, Sivas Kongresi, doğrudan doğruya Mustafa Kemal ve arkadaşları tarafından Amasya Tamimi ile bir Ulusal Kongre olarak düzenlenmiştir. 1918-1920deki Kongre Hareketleri içinde toplanan 30 Kongreye katılan temsilci sayısının 1500 civarında, ülkedeki Türk Müslüman nüfusunun ise sadece 11-12 milyon kadar olduğu hatırlanırsa, bazı çevrelerin aksine iddialarına rağmen, Türk Millî Mücadele Hareketinin köklü bir Sivil Tabana dayandığı teslim edilir. Amasyada doğan Millî Mücadelede önderliği, Erzurumda Sivil Taban bulup, ulusal açılım sağlanmış, fakat ulusal hareketin iktidarlaşması ancak Sivas Kongresi ile gerçekleşmiştir. Kongre sonucu kurulan Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti ve oluşturduğu Temsil Heyeti, yalnız belli bir bölgeyi değil, bütün ülkeyi ve vatandaşları temsil etmektedir. Ulusal Sivas Kongresinin Ulusallık boyutu dış tehlikenin tanımından bile anlaşılabilir: Yerel Kongreler, dış tehlikeyi sadece Yunan, Rum ve Ermeni unsurlarına indirgerken, İtilaf Devletlerine âdeta toz kondurmuyordu. Sivas Kongresinin ifadesi ise daha Genel ve Ulusaldır: Her türlü işgal ve müdahalenin ve bilhassa Rumluk ve Ermenilik teşkili gayesine yönelik harekâtın reddi. Bu ifade ise, açıkça, ulusal ve anti-Emperyalist nitelik taşımaktadır. Fakat Sivas Kongresinin asıl önemi, kendisini ulusal hareketin tek temsilcisi ve merkezi ilan ederek, yerel hareketlerin örgütlerini Anadolu ve Müdafaa-i Hukuk Cemiyetinin şubeleri haline getirmesidir. Sivas Kongresinin ülke çapında benimsenişinin en önemli sonucu ise, 20-22 Ekim 1919daki Amasya Mülâkatı ve protokolleri ile, İstanbul Hükümetinin, Kongreyi ve Ulusal Hareketin varlığını tanımasıdır. Amerikan Mandası, meselesinin Kongreyi en çok işgal eden bir konu olduğunu görüyoruz. Wilson İlkeleri Osmanlı aydınları tarafından çok olumlu karşılanmış, ABD sömürgeci ve emperyalist bir ülke sayılmadığı gibi, Başkan Woodrow Wilson bir İdealist olarak kabul edilmiştir. Oysa, ABDnin 1868de Filipinleri, 1898de Küba ve Porto Rikoyu sömürgeleştirdiği, bilinirse, Mandacılarda sadece umutsuzluk ve güvensizliğin değil, bilgisizliğin de rol oynadığı anlaşılır. Ne var ki, Erzurum ve Sivas Kongrelerinde Amerikan Mandası konusunun gündemden düşürülmesinde de Mustafa Kemalin çok önemli rolü olmuştur.