Peter Pan’in Trajedisi
"Bir tanesi dışında bütün çocuklar büyürler. Üstelik büyüyeceklerini çok küçük yaşta öğrenirler." – J.M. Barrie
İskoç yazar James Matthew Barrie’nin yetişkin romanı Küçük Beyaz Kuş’ta (1902) ilk defa karşımıza çıkan Peter Pan karakteri romandan iki yıl sonra sahnelenen oyunla ünlendi. Böylece Barrie Mr. Ve Mrs. Darling’in evliliklerini anlatan Peter ve Wendy (ya da Büyümeyen Çocuk) adında, oyunun roman versiyonunu yazdı. Bu çift, çocukken tanışırlar ve mahalledeki erkeklerin evlilik tekliflerini reddeden Mrs. Darling, Mr. Darling’i seçer. O zamanlar Barrie’nin evliliğe bakış açısı karamsardı. Evlilik hayatı son bulmuştu ve ona göre sahte bir düzenden ibaretti. Romanda ise Darling çocukları, değişken bir babaya ve anlaşılması zor bir anneye maruz kalırlar. Peter Pan çocuklara sorular yöneltirken çözümler sunan çocukluk çağının bir yansımasıdır. Barrie her zaman çocukların mantığından etkilenmişti. Abisi David öldüğünde annesi üzülmesin diye kardeşi gibi giyindi. Bu konuyla ilgili, “Annemin aramızdaki farkı anlamaması için gizlice pratik yapıyordum” dedi. David’in kılığında annesine gözüktüğünde onun neden bu kadar şaşırdığına anlam veremiyordu.
Peter karakteri son derece yaramaz ve sevimli bir çocuk olarak tasvir edilir. Barrie onu zaman zaman bir hayvan, bazen de çocuk olarak ele alır. Asıl amacı Peter’ı ötekileştirmektir. Peter içinde yaşadığımız dünyanın kurallarının dışındadır ve büyümenin anahtarı olan empatiden yoksundur. Çocukluk aynı zamanda yaratıcılığın yoğun olduğu bir zamandır. Hem çok aydınlık hem de çok karanlık bir dönemdir. Bir çocuk oyunu kadar aptalca ve ciddidir. Barrie, Peter'ın çok sayıda trajedi deneyimlediğini, ancak hepsini unuttuğunu söyler. Peter Darling çocukları ve sayıları “öldürüldükçe ya da başka nedenlerle” azalan Kayıp Çocuklar dahil kimseye bağlı değildir ve Var Olmayan Ülke’ye uçmak o kadar keyifli sayılmaz. Michael denize düştüğünde Peter onu bir anlığına hiçbir şey hissetmeden gözlemler ve ardından kurtarmaya gider. O anda Peter’ın ilgisini çeken bir insanın hayatını kurtarmak değil, Michael’ın zekâsıdır.
Wendy niçin korsanlarla savaşmak yerine evcilik oynamakta diretir? Belki de buna mecbur olduğu içindir. Genç bir kadın olarak ondan bekleneni yapması gerekmektedir. Barrie’nin romanındaki Wendy Peter ile karşılaşınca şok olur, daha önce farkına varmadığı duygularla Peter’a çekilir. Faydacılığı benimseyen Peter, Wendy kendini kanıtlayınca onu Var Olmayan Ülke’ye davet eder. Oraya birlikte giden kardeşler neden geri döner? Öncelikle Wendy zaten oraya giderek eski hayatından uzaklaşamamıştır. Kayıp Çocuklar onu anneleri gibi görür, Wendy’nin Tiger Lily’yi kurtarması göz ardı edilir. Baba Darling, Kaptan Kanca gibi kendine krallık kurmuştur ve gücünü elinde tutmak ister. İkisinin de aşağılanma korkusu vardır. Anne Darling ise hem çocuklarını hem de kocasını kontrol altına almaya çalışır ve bu yüzden yıpranır. Yetişkinlerdeki acımasızlık aslında Peter’da da mevcuttur. Tinker Bell ölüm döşeğindeyken onu kurtarmasının tek nedeni çocukların evlerine geri dönmüş olmasından dolayı oynayacak kimsenin kalmamasıdır. Oyun olmadan Var Olmayan Ülke yok olacaktır. Peter ve Barrie’nin paylaştığı trajedi, diğerleri olmadan bir dünya inşa edemeyeceklerinin farkında olmalarına rağmen onlarla yeterince bağ kuramamaktan ve onlar tarafından tam anlamıyla anlaşılamamaktan kaynaklanır. Birçok yazar gibi Barrie de anlatmak istediği asıl şeyin ne olduğunu sonradan anladı. Peter Pan’e “büyümeyen çocuk” diye hitap etmesinin nedeninin, aslında büyümeyi istemek ancak büyüyememekle ilgili olduğunu ifade etti.
Çeviren ve derleyen: Aslı İdil Kaynar
(Telegraph)