This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
Yazar Yrd.Doç.Dr. Kemal YAKUT
ÜNİTE
7
Amaçlar
Bu üniteyi çalıştıktan sonra; • Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda barışı koruma çabaları hakkında bilgi edinecek, • İkinci Dünya Savaşı'na yol açan siyasal olayları kavrayacak, • Savaşın dünyaya yayılmasını ve Müttefik Devletlerin savaşın sürdürülmesinde izledikleri stratejileri yakından gözlemleyebilecek, • Savaş boyunca Türkiye'nin konumunu ve izlediği politikayı öğreneceksiniz.
İçindekiler
• Giriş 131
• Birinci Dünya Savaşı'ndan Sonra Meydana Gelen Siyasal Gelişmeler 131 • Statükonun Bozulması ve İkinci Dünya Savaşı'na Yol Açan Olaylar 137 • Savaşın Başlaması ve Yayılması • Savaş Sırasında Önemli Siyasal Buluşmalar • Savaşın Sona Ermesi 142 147 152
• İkinci Dünya Savaşı'nda Türkiye'nin Politikası • Özet • Değerlendirme Soruları • Yararlanılan ve Başvurulabilecek Kaynaklar
153 155 156 157
Çalışma Önerileri
• Ünitede adı geçen kişilerin yaşam öykülerini bir ansiklopediden okuyunuz. • Yanınızda bir atlas bulundurarak olayların geçtiği yerleri belirleyiniz. • Türkiye'nin savaş sonunda müttefiklerle birlikte hareket etmesi, siyasal düzeni nasıl etkilemiştir? Kendi aranızda tartışınız.
ANADOLU ÜNİVERSİTESİ
Bu imparatorlukların paylaşılması için yapılan antlaşmalar ve kurulan statü bir düzen sağlamamıştı. AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ . Bu nedenle antlaşmaların ilk yıllarından itibaren barışın sürekliliğini sağlamak üzere çeşitli önlemler alınmak istenmiştir. Bu dönüşüm insan toplumunu muhtemelen kıyaslanabilir kısalıkta herhangi bir başka dönemden daha derin bir biçimde değiştirdi. yeni bir dağılma. İtalyan tarihçi Leo Valiani'nin dediği gibi. Nitekim. 2. yüzyılın başında patlak veren Birinci Dünya Savaşı'yla tarihte görülmemiş yıkıntı ve acılarla karşılaştı. milyonlarca insanı yeni özgürlüklere ve daha iyi bir yaşama doğru taşırken. Avusturya-Macaristan. belirsizlik ve kriz. Yüzyılın son bölümü. Birinci Dünya Savaşı sonunda yapılan antlaşmalar Avrupa'nın ve dünyanın güçler dengesini yeniden düzenlemişti. Giriş Yirminci yüzyıl. 1919-1939 yılları arasında yaşanan olaylar dünyamızı adım adım bir dünya savaşına doğru sürüklemiştir. Alman ve Osmanlı İmparatorluklarının dağılması uluslararası alanda önemli boşluklar yaratmıştı. başka bir büyük savaşın gerekçesi olarak görülmüştür. Bu dönemin 1970'lerin başında sona erdiği neredeyse dolaysız biçimde görüldü. Zira. ama özgürlüğü korumayı başarırsak her şeye her zaman yeniden başlayabileceğimizi de kanıtlıyor". yirmi beş ya da otuz yıl süren bir olağanüstü ekonomik büyüme ve toplumsal dönüşüm izledi. İnsanlığın yeni "felaket çağları" yaşamaması için olayların bilinmesinde ve yorumlanmasında büyük yarar vardır. Yüzyıl (1914-1991)" adlı kitabında iki dünya savaşını ve sonrasını şöyle değerlendirmiştir: "1914'ten İkinci Dünya Savaşı'nın ertesine kadar yaşanan bir felaket çağını. Afrika. birçoklarına da görülmemiş acılar tattırdı. Bu olaylar sonucu dünyamız temelden sarsıldı ve barışcıl duygular büyük yara aldı. uluslararası alanda ne gibi değişiklikler yaratmıştır? Tartışınız.1.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 131 1. adalet ve eşitlik fikirlerinin kazandığı zaferin daima kısa ömürlü olduğunu. Dünya Barışının Sağlanması Girişimleri Birinci Dünya Savaşı'nın sona ermesi. Geriye bakıldığında bu dönem bir Altın Çağ olarak görülebilir. "yüzyılımız. Ancak insanlık bu korkunç faciayı unutma olanağı bulamadan aynı şeyleri İkinci Dünya Savaşı'nda bir kez daha yaşamak zorunda kaldı. İkinci Dünya Savaşı'ndan Sonra Meydana Gelen Siyasal Gelişmeler 2. eski SSCB ve Avrupa'nın önceki sosyalist bölümleri gibi dünyanın geniş bölgeleri için bir felaket çağı oldu". ünlü İngiliz tarihçi Eric Hobsbawm "Kısa 20. Olaylardan ve özellikle iki dünya savaşından gerekli "derslerin" çıkartılması. İnsanlık. Barış antlaşmalarındaki haksızlık ve adaletsizlikler. kıyısında bulunduğumuz üçüncü bin yılın şekillenmesinde katkısı olacaktır.
uluslararası ilişkiler vb. barışın sürekliliğinin sağlanması. kurulacak bir örgütle korunması konusunda önemli bir adım atılmıştır. Versailles Antlaşması'nca belirlenmiş tamirat ve tazminat konusunda bir takım kolaylıklar sağlamak için Fransa'yla iyi ilişkiler kurmak istemiştir. Bu oturumda ayrıca oluşturulacak bir komisyonun da Milletler Cemiyeti'nin sözleşmesini hazırlaması istenmiştir. Buna göre: • • • • Savaşa başvurulmaması konusunda birtakım yükümlülüklerin kabul edilmesi Gizlilikten uzak. Böylece uluslararası barışın. cemiyetin yapısı. Sözleşmenin diğer maddelerinde de üyelik. Bu çalışma sonucu Milletler Cemiyeti kurulmuştur. bir ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . Konferansın 15 Ocak 1919 tarihli oturumunda Milletler Cemiyeti'nin kurularak barış antlaşmalarında yer alması kararlaştırılmıştır. konulara yer verilmiştir. savaştan sonra toplanan Paris Barış Konferansı'nda uluslararası örgütlenmeyi gerçekleştirmek üzere gerekli girişimler başlatılmıştı. ? Birleşmiş Milletler hangi etkenden dolayı başarılı olamamıştır? Bu sözleşme. Bu nedenle Alman Hükümeti. uluslararası sorunların çözümlenmesinde bir odak olarak düşünülmüştür. Nitekim. Paris Barış Konferansı'nda yenilen devletlerle yapılan antlaşmalara "Birinci Bölüm" olarak konulmuştur. barışın korunması için bir uluslararası örgütün kurulmasını gündeme getirmişti. antlaşmalar. adaletli ve onurlu uluslararası ilişkilerin sürdürülmesi Hükümetlerin bundan böyle uluslararası hukuk kurallarına kesinlikle uyması Örgütlenmiş halkların karşılıklı ilişkilerinde adaletin korunması ve antlaşmalardan doğan bütün yükümlülüklerin yerine getirilmesi. Cemiyet büyük devletlerin etkisi altında kaldığından karşılaşılan uluslararası sorunları çözememiştir. Cemiyet'in sözleşmesi ilk olarak Versailles Barış Antlaşması'na sokulmuştur. Bu nedenle 1930'lu yılların başlarından itibaren durumu sarsılmış ve güven duyulan bir kurum olmaktan çıkmıştı. Merkezi Cenevre olan Milletler Cemiyeti.132 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI Milletler Cemiyeti'nin Kurulması ? Birleşmiş Milletlerin kurulması hangi konferansta gündeme getirilmiştir? Birinci Dünya Savaşı sırasında Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Wilson. Buna göre. ? Birleşmiş Milletlerin kurulma amaçları nelerdir? Oluşturulan komisyonun hazırladığı sözleşme (misak) 28 Nisan 1919'da Konferansın Genel Kurulu'nda kabul edilmiştir. Ancak. 1925 yılının Şubat ayında Fransa'ya bir nota vererek. Locarno Antlaşması ? Locarno Antlaşması hangi sorunların çözülmesi için yapılmıştır? Almanya. Cemiyet'in sözleşmesinin başlangıç bölümünde genel amaçlar ve üyelerin yüklendikleri sorumluluklar sıralanmıştır.
Fransa'ya özel bir prestij sağlamak amacıyla. Almanya.2. yıldönümünde (1927) Avrupa'da.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 133 karşılıklı güvenlik paktı kurulmasını önermiştir. Belçika ve Çekoslovakya arasında imzalanmıştır. 1 Aralık 1925'te Londra'da imzalanmıştır. ABD Dışişleri Bakanı Kellogg ise. Pakt'ın işlevini ortadan kaldırmıştır. toplumsal ve ekonomik ortamda kurulmuştur? İtalya. Belçika. 16 Ekim 1925'te hazırlanan Locarno Antlaşması. savunmaya dayanmayan savaş kanun dışı ilan edilmiş ve ülkelerarası ilişkilerde barışçı yollara başvurulması esas alınmıştır.1. antlaşmaya imza atan devletlerin savaştan korunması ve bu devletler arasında çıkacak her türlü anlaşmazlığın barış yoluyla çözümlenmesi amaçlanmıştır. Roma İmparatorluğu'nu yeniden kuracağını ve ülkedeki sol muhalefetle mücadele edeceğini belirten Faşist Parti. batı sınırlarının. Paris Barış Konferansı'nda küçük düşürüldüğü öne sürülen İtalya'yı güçlendireceğini. hangi siyasal. Briand-Kellogg Paktı Briand-Kelogg Paktı. İngiltere. Briand-Kellogg Paktı ile. İtalya. Ülkede sosyalizm ve komünizm gibi akımlar güçlenmişti.2. hangi amaçla yapılmıştır? Fransız Dışişleri Bakanı Aristide Briand. ? 2. Fransa. Savaşta istediklerinin çoğuna kavuşamamıştı. 27 Ağustos 1928'de ABD. Bazı Büyük Devletlerde Rejim Değişikliklerinin Meydana Gelmesi 2. kısa vadede Avrupa'daki siyasi gerginliği azaltmasına rağmen. İtalya'da Faşist Rejimin Kurulması Faşist Parti. Ancak. Bunun yanında. Polonya ve Çekoslovakya Locanro'da bir araya gelerek bir konferans toplamışlardır. Japonya. Kellogg'un bu önerisini kapsayan Briand-Kellogg Paktı. ABD'nin Birinci Dünya Savaşı'na girişinin 10. 1919'da Benito Mussolini önderliğinde kurulan Faşist Parti'nin büyümesine de yol açmıştı. uzun vadede Versailles Antlaşması'nın "öngördüğü düzenin" iflasına yol açmıştır. Fransa. İtalya ve Japonya'nın saldırgan tutumları. Görüşmeler sonucunda. ABD ile Fransa arasındaki ilişkilerde savaşı yasa dışı ilan eden karşılıklı bir taahhütte bulunulmasını önermiştir. Polonya. Pakt uzun ömürlü olmamış 1930'lardan sonra Almanya. İngiltere. Fransa'ya verdiği yanıtta. Locarno Antlaşması'yla Almanya. Bunun üzerine. bütün dünya devletleriyle böyle bir taahhüdün yapılmasından ve savaşın yasa dışı ilan edilmesinden yana olduğunu bildirmiştir. Locarno Antlaşması. Amerika'nın sadece Fransa ile değil. İtalya. 5 Ekim 1925'te Almanya. Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra büyük bir ekonomik çöküntü içine girmişti. diğer bir ifadeyle Fransa ve Belçika sınırlarının kesin ve sürekli olduğunu kabul etmiştir. 28 Ekim 1922'de NapoAÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ ? . Bunun yanında toplumsal ve ekonomik sorunların giderek artması.
Alman kamuoyu. Bu önemli siyasal değişiklik. bir somun ekmek alabilmek için milyonlarca marka ihtiyaç duyulmuştur. Buna karşılık. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . Özellikle. kısa bir süre sonra demokrasiyi ortadan kaldırmıştır. 1922 yılında Alman Markı'nın değerinin düşmesi halkın yaşamını zorlaştırmıştı. Bu arada Fransızların 1923 yılında. Almanya'da Nazizmin Kurulması ? Almanya'nın Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra siyasi. sosyal ve ekonomik sorunları çözememişti. siyasi yelpazenin sağında ve solunda bulunan tüm Almanların tepkisine yol açmıştı.134 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI li'den Roma üzerine yürüyerek büyük bir atılım gerçekleştirmiştir. Hitler. Hatta. 1918 yılının Kasım ayı başlarında çıkan bir askeri ayaklanma sonucu İmparatorluğa son verilmiş ve cumhuriyet ilan edilmişti.2. savaş tazminatının ödenmemesini bahane ederek Ruhr bölgesini işgal etmesi. bu toplumsal ve ekonomik çalkantılar içinde Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra terhis edilen onbaşı Adolf Hitler. sorunları daha da arttırmıştı. Almanya'nın karşı karşıya bulunduğu siyasi. Akdeniz çevresinde sömürgeler elde etmeye yönelmiştir. Birinci Dünya Savaşı'ndan yenik çıkması nedeniyle 1918'den sonra büyük çapta iç sorunlarla karşı karşıya gelmişti. Türk-İtalyan ilişkilerinde gerginlik yaratmıştır. 28 Haziran 1919'da ağır koşullar taşıyan Versailles Antlaşması'nın imzalanması. ? Alman Nasyonal-Sosyalist İşçi Partisi'nin iç ve dış politikadaki amaçları nelerdir? İşte.2. Faşist Partisi'nin "Kara Gömleklileri" tarafından gerçekleştirilen bu olay üzerine hükümet istifa etmiş ve başbakanlığa Mussolini getirilmiştir. Cumhuriyet yönetiminin iç ve dış politikadaki başarısızlığı. savaş onarımları nedeniyle Danimarka'ya bırakılan Schleswig'in elde çıkarılmasını. 2. 1919'da küçük bir siyasal topluluk olan Alman İşçi Partisi'ne üye olmuş ve liderliğini ele almıştır. Sosyalist ve komünist hareketler de büyük bir atılım içine girmişlerdi. aşırı ulusalcılığı (milliyetçiliği) esas aldığından. Örneğin. İtalya'daki faşist yönetim 1930'lu yıllarda taleplerini arttırarak saldırgan politikasını sürdürmüştür. Eupen ve Malmedy'in Belçika'ya verilmesini büyük bir öfkeyle izlemiştir. ? Faşist yönetimin iç ve dış politikadaki amaçları nelerdir? Mussolini'nin kurduğu faşist yönetim. Mussolini'nin Anadolu'yu da içine alan bu yayılma politikası. ekonomik önlemler almadaki yetersizliği işsizlik sorununu büyütmüştü. toplumsal ve ekonomik yapısı nasıldır? Almanya. kamuoyununVersailles Antlaşması'na olan tepkisini daha da çoğaltmıştır. barış antlaşmasının gerektirdiği ödemelerin yapılmasını. 24 Şubat 1920'de Münih'te ilk kitle toplantısını gerçekleştirerek Parti'nin programının esaslarını belirlemiştir. Roma İmparatorluğu'nun yeniden kurulması için de. Ancak. Ülkedeki diğer ırklardan olan kişileri zorla İtalyanlaştırmaya çalışmıştır.
Hitlerin kurduğu Nazizmin uygulamaları nelerdir? Hitler. işsizliğe çare bulunacağını. 2 Ağustos 1934'te Devlet Başkanı von Hindenburg'un ölümü üzerine bu makamı da şahsında birleştirerek "Führer" olmuştur. Ancak. Almanya'nın büyümesini sınırlayan Versailles Antlaşması'nın ortadan kaldırılacağını ve şiddetli bir şekilde Yahudi düşmanlığının körükleneceğini öne sürerek güçlenmeye devam etmiştir. Jack London'ın. Engels'in ve Albert Einstein gibi değişik siyasal görüşteki yazarların kitaplarını yakarken acı gerçekle yüzyüze gelmişlerdir. demokrasiyi ortadan kaldırmayı hedefleyen siyasal örgütlenmelere yer verilmeli midir? Tartışınız. Ancak. demokratik bir ortamda ırkçı söylemler benimseyen NasyonalSosyalist İşçi Partisi iktidara gelmiştir. Marx'ın. Ernest Hemingway'in. gençliğe ve halka savaşın tek çözüm olduğu fikrinin yerleştirilmesi ve en sert şekilde otoriter devlet yönetiminin sağlanması gerekiyordu. kendiliğinden bu yola dönmeyenin zorla bu yola getirilmesi. Öteden beri Alman liberalleri.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 135 Bu toplantıda Parti'nin adını Alman Nasyonal-Sosyalist İşçi Partisi (Nazi Partisi) olarak değiştirerek aşırı ulusalcı (milliyetçi) ve ırkçı bir politika benimsemiştir. amaca aykırı düşen herhangi bir düşünce tarzının faaliyetine göz yumulmaması. örgütlenmeye hız vermiş ve taraftarını arttırmaya çalışmıştır. 30 Ocak 1933'te Hitler'i Başbakanlığa atamıştır. ilk yapılması gereken politik güçün tekrar ele geçirilmesiydi. Böylece. sosyalistleri ve komünistleri. 3 Şubat 1933'te Alman ordusunun komutanlarıyla yaptığı görüşmede iç ve dış politikaya yönelik düşüncelerini açıklamıştır. Versailles Antlaşması'nın ortadan kaldırılması ve bunun için müttefikler sağlanması yoluna gidilmesi gibi amaçlar belirlenmişti. Hitler diktatör olma konusunda önemli bir adım atmıştır. Hitler. Bu siyasal gelişmelerden sonra Cumhurbaşkanı Hindenburg. Kendisi gibi düşünmeyen kişileri ya öldürtmüş ya da toplama kamplarına göndermiştir. Alman Nasyonal-Sosyalist İşçi Partisi 1930 seçimlerinde başarılı olduktan sonra. 30 Ocak 1933 akşamı Hitler'in başbakanlığını kutlayan "kahverengi gömlekli" nazizm yanlısı gençler. ülkenin en büyük partisi haline gelmiştir. halihazır durumun tam tersine döndürülmesi. AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ ? . İlk iş olarak sendika ve siyasal partileri kapatmıştır. Zengin sermaye kesiminin desteğini arkasına alan Hitler. Böylece. Dış politikada ise. Bununla birlikte. Demokratik bir rejimde. Fakat. 5 Mart 1933'te yapılan seçimlerde Nasyonal Sosyalist Parti (Nazi Partisi) çoğunluğu elde edememiştir. nasyonal sosyalizmin (nazizm) bir zafer kazanabileceğine inanmamışlardı. Thomas Mann'ın. bu amaçlarına ulaşmak ve kendisine bağlı bir parlamento oluşturmak için meclisi feshederek seçimlere gitmiştir. 1932 seçimlerinde de Alman Parlamentosu'nun (Reichstag) 608 üyeliğinden 230'unu kazanarak. "yozlaşmış burjuva kültürü" olarak nitelendirdikleri Sigmund Freud'un psikanaliz metinlerini. Buna göre iç politikada. Hitler baskıyla Alman Parlamentosu'ndan (Reichstag'tan) dört yıl süreyle olağanüstü yetkiler almıştır. marksizmin kökünün kurutulması. Tüm bu gelişmelerin sonucunda Almanya'da tek partili totaliter devlet kurulmuş olmaktaydı. Hitler'e göre.
1920'li ve 1930'lu yıllarda Uzakdoğu'nun en güçlü devleti idi. devrimden sonra Bolşeviklerle Çarlık taraftarları arasında uzun bir iç savaş yaşanmıştır. Locarno Antlaşması'ndan ayrılmış ve askersiz bölge olan Ren Bölgesini işgal etmiştir. 1932'de Çin'le savaşa tutuşarak. Sovyetler Birliği.3. Alman ordusunun toplam kuvvetini arttırmış. üç yıl daha açıklıkla mücadele etmek zorunda kalmış ve milyonlarca kayıp vermiştir. savaş sırasında Çarlık yönetiminin yapmış olduğu gizli anlaşmaları açıklamıştı. Birinci Dünya Savaşı ve devrim sırasında fakir düşmesine rağmen. Parti'ye karşı silahlı ve örgütlü muhalefet ortadan kaldırılmıştır. 1933'ten sonra Almanya'nın gelişmeye ve çevresini tehdit etmeye başlaması üzerine uluslararası alanda silahsızlanmayı savunmuştur. Halk. Özellikle 1930'lardan sonra militarist bir anlayışla yönetilen Japonya. Sovyetler Birliği Rusya'da 1917 yılında Bolşevik Devrimi gerçekleştirildikten sonra. İkinci Dünya Savaşı'ndan önce önemli ölçüde güçlenmiştir. Bununla birlikte. Almanya'da Nasyonal Sosyalist Parti'nin iktidara gelmesi ve statükonun değiştirilmesine yönelik faaliyetlerde bulunması. Sovyet halkı üzerinde büyük etkiler bırakmıştır.2. yeni yönetim savaştan çekilmişti. totaliter devleti anlayışını yerleştirdikten sonra Almanya'nın sınırları dışında kalmış bulunan bütün Almanların birleştirilmesini ve bir tek devlet altında toplanmasını.4. devletler arasında yeni ve önemli anlaşmazlıklar ortaya çıkarmıştır. 2. kapitalist ve faşist devletler arasında çıkacak bir savaş sonucunda. ? Sovyetler Birliği'nin dünya savaşından beklentileri nelerdir? 1924'te Lenin'in ölümünden sonra iktidarı eline geçiren Stalin. Almanya ve müttefikleri ile 3 Mart 1918'de Brest-Litowsk Antlaşması'nı yaparak durumunu güçlendirmeye çalışmıştır. Nitekim. 1931'de Mançurya'yı işgal ettikten sonra Çin'e yönelmiştir. yeni bir dış politika izleyerek. yayılmacı bir politika izlemeye başlamıştı. bu ülkenin orta bölgelerine doğru ilerlemeye başlamıştır. 1922'de tümüyle sona eren iç savaş. Komünist Parti gücünü ve denetimini arttırmıştır. Lenin'in başkanlığındaki hükümet. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . Sovyetler Birliği'nin önderlerine göre. Sovyet Birliği'ni sanayileşmiş bir sosyalist ülke haline getirmek için ekonomik sorunları çözmeye çalışmıştır. Ancak. Japonya Japonya. 2. dünyada sosyalizmin yayılması daha kolay olacaktır. Sovyetler Birliği.136 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI Hitler. Almanlarla görüşmüşlerdir. Ancak. Amaçlarına ulaşmak için Versailles Antlaşması'nın sınırlayıcı hükümlerini ortadan kaldırmış. her iki taraf yıpranacağından. Ancak. devletin askeri gücü olan Kızıl Ordu'nun silahlanmasını da ihmal etmemiştir.2. Bu nedenle. doğuda "yaşam alanı" oluşturulmasını esas almıştır.
Japonya'nın 1937'de Çin'e ikinci kez saldırmasından sonra. Nitekim. Japonya'nın emperyalist tutumu nedeniyle kendisini İkinci Dünya Savaşı'na girmekten kurtaramamıştır. Alman Hükümeti'nin de "Alman Reich'ının bütünlüğünü korumak".B. Statükonun Bozulması ve İkinci Dünya Savaşı'na Yol Açan Olaylar 3. Uzakdoğu'daki güçler dengesini alt-üst etmiştir. Japonya'nın bu tutumuna seyirci kalmışlardır. gibi devletler. Aynı gün yayınlanan bir yasayla da Alman Ordusu teşkilatında önemli değişiklikler yapmıştır. Versailles Barış Antlaşması'nı ortadan kaldırmaya kararlı olan Almanya. araç ve gereç yapımına önem vermiştir. Uzakdoğu. 4 Ekim 1933'te Silahsızlanma Konferansı'ndan ve Milletler Cemiyeti'nden çekilerek kara.1. bu antlaşmanın önemli sorunlarından biri olan Saar Bölgesi'ni 1 Mart 1935'te silah kullanmadan Alman sınırlarına dahil etmiştir. Almanya'nın Versailles Barış Antlaşması'nı Bozma Çabaları Hitler. Böylece. koşulların olgunlaşması üzerine AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ ? . deniz ve hava kuvvetlerini güçlendirmeye çalışmıştır. Almanya'ya karşı "uluslararası saygıyı sağlamak" ve genel barışın garantisi olmak üzere. Fakat. Avusturya'daki Nazilerin gerçekleştirdiği hükümet darbesi başarısızlıkla sonuçlanınca ilhakı gerçekleştirememiştir. Ancak. Fransa karşılık vermek istemişse de bu oldu-bittiyi kabul etmek zorunda kalmıştır. Fakat. Bu yönde attığı ilk adım. Japonya'yı durdurmak için Çin'e yardıma başlamışlardır. Bu ülkeler de silahlanmaya başlamışlardır. bu ülkeye karşı çıkmışlardır. Ancak. 7 Mart 1936'da askersiz hale getirilmiş bulunan Ren bölgesine asker göndermiştir. Hitler'in temel hedefi Versailles Barış Antlaşması'nı yıkmak ve emperyalist yayılmacılık olduğundan bu çabalarından vazgeçmemiştir. Versailles Barış Antlaşması'nı hangi uygulamalarıyla bozmuştur? Hitler. Bu çabalarını sürdürürken bir yandan da silahlanma faaliyetine girişmiştir. Versailles Barış Antlaşması'yla Almanya'ya dayatılan silahlanma kısıtlanmasını tanımadığını ifade etmiştir. Bu bölgede çıkarları olan İngiltere ve A. Hitler'in amaçlarından biri de Avusturya'nın Almanya topraklarına katılması idi. 3. Almanya Versailles Barış Antlaşması'nın en önemli hükümlerinden biri olan silahlanma hükmünü tek taraflı olarak feshetmiştir. 16 Mart 1935'te Alman halkına yayınladığı bir demeçte. Almanya'nın silahlanma politikası İngiltere ve Fransa'yı endişelendirmiştir.D. Daha önce ilhak konusunda başarısız olan Hitler. Bunun üzerine Hitler. 1934 yılında Avusturya'daki Nazileri kullanarak bu ülkenin ilhak edilmesi girişimidir. Gerek asker sayısını arttırmaya gerekse modern silah. muhaliflerini tasfiye ettikten sonra tüm dikkatini Versailles Barış Antlaşması'nı bozmaya yöneltmiştir.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 137 Japonya'nın yayılmacı politikası. Hatta. Hitler. zorunlu askerlik sistemini getirdiğini açıklamıştır. özellikle Versailles Barış Antlaşması'yla getirilen silahlanma yönündeki kısıtlamaları kaldırmak istemiştir.
Roma .2. Nazi Almanyasının ve Faşist İtalya'nın birbirine yaklaşması ve uluslararası politikada güçbirliğine gitmeleridir. Mussolini 1 Kasım 1936'da Milano'da verdiği bir söylevde. Japonya'nın Mançurya'ya saldırması. Milletler Cemiyeti'nin etkili olamaması ve büyük devletlerin ortak bir cephe kuramaması. 1930'lu yıllarda statükonun bozulmasına yol açan önemli olaylardan biri olmuştur. Habeşistan'ı hangi nedenlerden dolayı işgal etmek istemiştir? XIX. endüstrinin hammaddeye gereksinim duyması ve 1929 dünya ekonomik bunalımından sonra ülkenin sarsılması. Milletler Cemiyeti işgalin sona erdirilerek barışın sağlanmasını istemişse de başarılı olamamıştır. yüzyılın sonlarında siyasal birliğini tamamlayan İtalya. frenlemiştir. Berlin .138 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 11 Mart 1938'de Alman Ordularını Avusturya'ya göndererek bu ülkeyi işgal etmiştir. Habeşistan'daki çıkarları nedeniyle tepki gösterebilmiştir. İtalyan Kralı'nın da aynı zamanda Habeşistan Kralı olduğu belirtilmiştir. İngiltere'nin de Habeşistan'ın Tuna Gölü bölgesini ele geçirmek istemesi.D.B. 13 Mart'ta da Almanya ile Avusturya'nın birleştiği açıklanmıştır. İki devlet birbirlerini her konuda desteklemeye başlamışlardır. politik koşullar bakımından İtalya'nın işini kolaylaştırmıştır. Bu ülkeyi de Fransa. Nihayet. 3 Ekim 1935'te İtalyan uçakları Kuzey Habeşistan'daki Adowa ve Adigrat şehirlerini bombardıman ederek Habeşistan'ı işgale başlamışlardır. 1930'lu yıllarda. bunu tüm çıplaklığıyla ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . 3. Habeşistan işgali. İtalya. 3. İtalya'nın bu ülkeyi kendi topraklarına katma isteklerini kamçılamıştır. Bu bağlamda Habeşistan'ı ele geçirmek istemişse de başarılı olamamıştı. 9 Mayıs 1936'da Habeşistan'ı ilhak ettiğini ilan etmiştir. Öte yandan. İtalyanlar engellenemediği gibi. vakit yitirmeden sömürgecilik faaliyetlerine başlamıştı. Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra nüfusun hızla artması. Almanya'nın da Versailles Barış Antlaşması'nı geçersiz kılması karşısında Milletler Cemiyeti'nin tepki göstermemesini fırsat bilerek harekete geçirmiştir. Habeşistan'a askeri yardım da yapılamamıştır. Nitekim. İngiltere. Habeşistan halkı cılız bir direniş gösterebilmişse de başarılı olamamışlardır. Almanya'yı öne çıkartmıştır. ? İtalya'nın Habeşistan'ı işgal etmesini kolaylaştıran etkenler nelerdir? İtalya lideri Mussolini.Tokyo Mihveri'nin Kurulması İtalya'nın Habeşistan'ı ele geçirmesinin sonuçlarından biri de. İtalya'nın tekrar el değmemiş zenginliklere sahip bulunan Habeşistan'la ilgilenmesine yol açmıştır. 12 Mart 1938'de Viyana ele geçirildikten sonra. 1936 yılında İtalya ve Almanya arasında birçok karşılıklı ziyaretler yapılmıştır. Ancak.3. Bu olay Avrupa'nın güçler dengesini bozarak. Almanya ve A. Ancak. İtalya'nın Habeşistan'ı İşgal Etmesi ? İtalya.
Çekoslovakya'nın Südetler bölgesinde 3. 25 Kasım 1936'da Berlin'de "Anti-Komintern Paktı"nı oluşturmuşlardır. Sovyetler Birliği'ne karşı birleşmişlerder. birbirlerine haber vermeden Sovyetler Birliği ile hiçbir siyasal anlaşma yapmayacaklardı. Gizli kısma göre de. Almanya'nın Avrupa'nın Siyasi Haritasını Değiştirmeye Yönelik Çalışmaları Hitler. Nitekim.5 milyon Alman yaşamaktaydı. Almanya'nın bu saldırgan tutumu karşısında İngiltere Başbakanı Chamberlain 15 Eylül 1938'de Almanya'da Hitlerle görüşerek soruna çözüm bulmaya çalışmıştır.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 139 ortaya koymuştur: "Berlin . Bu Pakt ile. Ayrıca. 1936 yılının ortalarından itibaren Almanya ve Japonya. Açık kısma göre. Bu gelişmelerin sonucunda Almanya ve Japonya. ? 3. işbirliği ve barış isteyen bütün Avrupa devletlerinin etrafında toplanabileceği bir mihverdir" demiştir. açık ve gizli olmak üzere iki kısımdan oluşmaktaydı. Sovyetler Birliği de. taraflardan biri Sovyetler Birliği'nin herhangi bir saldırısına uğrarsa. diğer taraftan da Japonya'ya yaklaşmaya başlamıştır. Çekoslovakya sınırına asker yığarak amacına ulaşmaya çalışmıştır. 13 Mart 1938'de Avusturya'yı ilhak ettikten sonra "bir ulus. görüşmede Südet Almanları üzerindeki isteklerinden vazgeçemeyeceğini ve gerektiğinde savaşı göze alacağını açıklamıştır. Böylece. bir devlet" politikasını tam anlamıyla gerçekleştirebilmek amacıyla. ortak çıkarları korumak için alınacak önlemler hakkında birbirlerine danışacaklardı.4.Roma çizgisi bir taksim çizgisi olmayıp. taraflar Komünist Enternasyonalinin (Komitern) faaliyetleri ve buna karşı savunma önlemleri hakkında birbirlerine danışacaklar ve temas halinde bulunacaklardı. Nitekim. Hitler. Alman nazizmine karşı silahlanmasını hızlandırmıştı. 5 Kasım 1937'de Roma'da imzalanan bir antlaşmayla Anti-Komintern Paktı'na katılmıştır. Anti-Komintern Paktı'nın oluşturulmasındaki amaç nedir? Bu tarihlerde Avrupa'da bu gelişmeler olurken. Hitler. Çekoslovakya'yı ele geçirmenin yollarını aramıştır. Zira. Yayılmacılık konusunda Almanya'dan ve Japonya'dan geri kalmayan İtalya da. İkinci Dünya Savaşı'na giden süreçte önemli bir dönüm noktası olan "Berlin-Roma-Tokyo Mihveri" oluşturulmuş olmaktaydı. Buna karşılık Almanya'da. burayı Almanya topraklarına katmak için bu ülkedeki Nazilerin çıkardıkları karışıklıklardan yararlanma yoluna gitme isteğindeydi. bir taraftan Sovyetler Birliği'ne karşı pozisyonunu güçlendirmeye çalışırken. Almanya ve Japonya arasında siyasi rejim temeline dayalı bir ittifak yapılmış ve bununla "Berlin-Tokyo Mihveri" kurulmuştur. Ülkelerindeki komünist faaliyetlerine karşı sert önlemler alacaklar ve bu konudaki işbirliğini sağlamak için de devamlı bir komite kuracaklardı. Pakt. Almanya'nın yayılmacılığı karAÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ . Pakt'ın süresi Üçüncü Enternasyonal'in devamı süresince olacaktı.
Sovyetler Birliği ise. Almanya bu protestoları dikkate almadığı gibi bu kez de 23 Mart 1939'da Litvanya sınırları içinde bulunan Memel'e saldırmış ve ele geçirmiştir.5. saptanan sınırın uluslararası güvence altına alınmasına ve Almanya ile İngiltere'nin birbirlerine karşı savaşmayacaklarına dair noktalar üzerinde durulmuştur. Bu nedenle. Bunun üzerine İngiltere ve Fransa. Böylece. Almanya. bir Orta Avrupa ülkesi olan Polanya'ya göz dikmiştir. İngiltere ve Fransa bütün güçleriyle Polonya'ya yardım edeceklerdi. Nitekim. Çekoslovakya'nın yeni sınırlarının saptanması için bir uluslararası komisyonun kurulmasına. 31 Mart 1939'da Polonya'ya garanti vermişlerdir. 1 Eylül'de Polonya'nın işgal edilmesi için tüm hazırlıkların yapılması istenmiştir. Ancak. ? Almanya. 15 Mart 1939'da ordusunu Prag üzerine göndererek Çekoslovakya'yı işgal etmiştir. Ve bu ülkeden Dantzing bölgesini istemiştir.140 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI şısında İngiltere ve Fransa savaş hazırlıklarına başlamıştır. Almanya'yı desteklediğini ifade etmiştir. Çekoslovakya'ya yardım edeceğini belirtmiştir. Mussolini kendi gücünü göstermek ve Dalmaçya kıyılarında üstünlük kurmak için Arnavutluk'u işgal etmeye karar vermiştir. Polonya'nın bağımsızlığı tehdit edilir ve Polonya da buna karşı koyarsa. Avrupa genel bir savaşla karşı karşıya gelmiştir. Almanya'ya bir nota vererek olayı protesto etmişlerdir. iki taraf arasındaki ilişkileri gittikçe daha da gerginleştirmiş ve savaşın çıkmasını bir an meselesi haline getirmişti. 11 Nisan 1939'da Alman ordularına verilen talimatta. Buna karşılık İtalya da. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . ? Münih Konferansı'nda hangi konular karara bağlanmıştır? Sorunun gittikçe tırmanması üzerine İngiltere Başbakanı Chamberlain'ın önerisi üzerine Almanya. bunu yeterli görmemiş ve İngiltere ile Fransa'nın şiddetli karşı çıkmalarına rağmen. Südet bölgesini almakla egemenlik alanını genişletmişti. İtalya'nın Arnavutluk'u işgali karşısında nasıl bir politika izlemiştir? Almanya'nın kısa bir süre içerisinde egemenlik alanını genişletmesi. Batılı büyük devletlerin Almanya'ya karşı koyması. İtalya'nın Arnavutluk'u İşgal Etmesi ? Almanya. Sovyetler Birliği ve Fransa. İtalya ve İngiltere arasında 29 Eylül 1938'de Münih Konferansı toplanmıştır. Almanya. Polonya'yı neden işgal etmek istemiştir? Adım adım ilerleyen Almanya. Bu amacını gerçekleştirmek için Polonya'ya baskı yapmaya başlamıştır. "doğuya doğru genişleme" politikası uyarınca. Fransa. İtalya'nın faşist lideri Mussolini üzerinde olumsuz bir etki bırakmıştı. 3. Bu kararını 5 Nisan 1939'da Almanya'ya bildirmiş ve destek istemiştir. Bu konferansta. Südet bölgesinin Almanya'ya verilmesine. Mussolini'nin bu girişimini şiddetle destekleyceğini açıklamıştır.
İngiltere de. 17 Nisan 1939'da Almanya'ya başvurarak. Sovyetler Birliği-Almanya Saldırmazlık Paktı İtalya'nın Arnavutluk'u işgal etmesi İngiltere ve Fransa tarafından büyük tepkiyle karşılanmıştı. Tüm bu siyasal gelişmeler. devletler bloklaşmaya başlamış ve blokların birbirleriyle olan ilişkileri kopma noktasına gelmişti. taraflardan biri üçüncü devletle savaşa tutuşursa. Molotov. 7 Nisan 1939'da Arnavutluk'u işgale başlamışlardır. Bu olayla. Almanya ve İtalya'nın gelecek genişleme girişimlerine göz yummayacağını göstermek için Polonya. Sovyetler Birliği ve Almanya arasında imzalanan Saldırmazlık Paktı'nın hükümleri nelerdir? Bu arada. dünyayı yeni bir dünya savaşının eşiğine getirmişti. İtalya'nın egemenliği altına girmiştir. Bunun üzerine her iki ülke kendi çıkarları doğrultusunda bir "saldırmazlık paktı" yapılması hazırlıklarına girişmiştir. Almanya ve İtalya arasında "Çelik Pakt" adı verilen bir ittifak imzalanmıştı. Romanya ve Yunanistan'a askeri güvence vermiştir. 22 Mayıs 1939'da. Bu nedenle. Hitler. Doğu Akdeniz ve Balkanların statükosu ağır bir tehdit altına girmiştir. Ortak çıkarlar konusunda birbirleriyle ilişki kuracaklardı. İngiltere. on yıl yürürlükte olacaktı. Pakt'a göre. Moskova'daki Alman büyükelçisine siyasal bir anlaşma yapılmasının daha uygun olacağını belirtmiştir. Sovyetler Birliği de. diğer taraf bu üçüncü devlete hiçbir şekilde yardım etmiyecekti. Sovyetler Birliği'nde Dışişleri Bakanlığına Molotov'un getirilmesi gelişmelere yeni boyutlar kazandırmıştır. Pakt. Sovyetler Birliği'nin bu yaklaşımına olumlu yaklaşmıştır. 3. Pakt'a karşılık 25 Ağustos 1939'da Almanya'nın ele geçirmek istediği Polonya ile bir ittifak antlaşması yapmıştır. bu ilişkileri geliştirmek istemiştir. taraflar birbirlerine saldırmayacaklar. Ancak. Zira. İngiltere'nin ve Fransa'nın askeri heyetleri arasında bir süreden beri sürdürülen görüşmeler de sona erdirilmiştir. 23 Ağustos 1939'da "Sovyetler Birliği-Almanya Saldırmazlık Paktı" imzalanmıştır. ? ? AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ . Nihayet.6. Kısa bir süre içinde Arnavutluk. İngiltere'nin Saldırmazlık Paktı'na tepkisi ne olmuştur? Bu paktın sonucunda. Sovyetler Birliği'nin.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 141 Bari ve Brindizi limanlarında hazırlanan İtalya donanması ve askerleri. Bu sert tutum İtalya'yı daha fazla Almanya'ya itmişti. ideolojik farklılıkların iki devlet arasındaki ekonomik ilişkileri engellememesi gerektiğini söyleyip. Nitekim. Batılı müttefiklerin kendisini herhangi bir saldırı karşısında savunmasız bırakacağı duygusuna kapılmıştı.
kara ve hava üslerine sahip olduktan sonra. 12 Ekim 1939'da Litvanya ile imzaladığı karşılıklı yardım antlaşmalarıyla. 4. Finliler. Almanya-Polonya Savaşı ve Polonya'nın Paylaşılması ? İkinci Dünya Savaşı hangi olayla başlamıştır? Almanya. Almanya'da Varşova dahil batısını almıştır. bu istekleri kabul etmekle birlikte. Sovyetler Birliği.142 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 4. Baltık Denizi'nin doğu kıyılarını nüfuzu altına alan Sovyet Birliği. ülkenin işgal edileceğini bildirmiştir. Böylece dünyayı altı yıl boyunca kasıp kavuracak İkinci Dünya Savaşı başlamıştır. Bu isteğin geri çevirilmesi halinde. Sovyetler Birliği ile 28 Eylül 1939'da karşılıklı yardım antlaşması imzalamak zorunda kalmıştır. Polonya'nın doğusunu. Polonya. 1 Eylül 1939'da savaş ilan etmeksizin Polonya'yı işgale başlamıştır. Bunun üzerine. Bunun üzerine Almanya ve Sovyetler Birliği. Sovyetler Birliği. Almanya ile yaptığı saldırmazlık paktında kendisine ayrılan Polonya topraklarını işgale başlamıştır. Ancak.2. Koridor bölgesi için plebisit yapılmasını. 28 Eylül 1939'da Moskova'da ek bir antlaşma yaparak. 30 Kasım 1939'da bu ülkeye saldırmıştır. Bu ülke. Polonya'yı aralarında paylaşmışlardır. Sovyetler Birliği. bir yanıt alamadıkları için 3 Eylül 1939'da Almanya'ya savaş ilan etmek zorunda kalmışlardır. Savaşın Başlaması ve Yayılması 4. Polonya üzerindeki baskısını arttırmıştır. Baltık ülkelerini ele geçirirken nasıl bir strateji izlemiştir? Sovyetler Birliği. temsilcisinin istenilen tarihte Berlin'e gitmemesi üzerine Almanya harekete geçmiştir. 27 Eylül 1939'da Estonya'dan kendisine deniz ve hava üsleri verilmesini istemiştir. Finlandiya'dan da üsler istemeye başlamıştır. İngiltere ve Fransa. ülkelerini başarıyla savunmuşlardır. Polonya'nın işgale uğraması Sovyetler Birliği'ni harekete geçirmiştir. Alman birlikleri. bu ülkelerde de üsler elde etmiştir. Almanya'dan işgalin sona erdirilmesini ve birliklerini Polonya'dan geri çekmesini istemiştir. Ancak. 12 Mart 1940'da Sovyetler BirANADOLU ÜNİVERSİTESİ . Birinci Dünya Savaşı sonunda kaybettiği Baltık topraklarını tekrar ele geçirmek için bu bölgeye yönelmiştir. Finlandiya'nın istekleri kabul etmemesi üzerine. 29-30 Ağustos 1939'da Dantzing serbest şehrinin kendisine verilmesini. Estonya. uluslararası alanda yalnız kaldığından barış görüşmelerini kabul etmek zorunda kalmıştır. bu antlaşmayla Estonya'da deniz. 5 Ekim'de Letonya. Almanya. seferberliğin kaldırılmasını ve bu konuları görüşmek üzere bir Polonya temsilcisinin 30 Ağustos günü Berlin'de bulunmasını istemiştir. Finlandiya. Sovyetler Birliği ile saldırmazlık paktı imzaladıktan sonra. 28 Eylül'de Polonya'nın en önemli kentlerinden biri olan Varşova dahil olmak üzere ülkenin büyük bölümünü ele geçirmiştir.1. Sovyetler Birliği'nin Baltık Ülkelerini Ele Geçirmesi ? Sovyetler Birliği.
Fransa üzerine yönelmiştir. Fransa'nın Alman işgalinden kurtarılması için büyük çaba harcayacaktır. Almanya yanlısı bir politika izlemiştir. Batı'ya. Norveç ve Danimarka'yı işgal ederek doğusunu ve kuzeyini güvenlik altına aldıktan sonra. Bu arada. 10 Haziran 1940'da Fransa'ya savaş ilan ederek. Almanların işgalinden kurtulamamıştır. Bunun üzerine Fransa'da hükümet değişikliği olmuş. İngiliz donanmasının Norveç kara sularında bulunan bir Alman gemisine saldırmasını bahane ederek. Almanya'nın Danimarka ve Norveç'i İşgal Etmesi Almanya'nın Danimarka ve Norveç'i işgal etmesindeki amacı nedir? Almanya. Ancak. 4. Londra'da askeri ateşe olarak bulunan General de Gaulle. Norveç de. AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ ? . bu olumlu gelişmeler sonucunda 14 Haziran 1940'da Paris'e girmiştir. Sovyetler Birliği. Hollanda 15 Mayıs 1940'da. Almanya'nın kesin olarak başarılı olacağına inanan İtalya da. stratejik yönden önemli olan Danimarka ve Norveç'i ele geçirmeye çalışmıştır. Mareşal Petain başkanlığında kurulan yeni hükümet. Batı Cephesi'nin Açılması Almanya. Fransa'ya saldırmadan önce. Bu mütarekeye göre. Büyük Alman Devleti'nin yanısıra büyük bir Cermen İmparatorluğu amacına da yönelmiştir. bir yandan da Paris üzerine yürümeye başlamışlardır.4. 9 Nisan 1940'da Danimarka ve Norveç'i işgal etmeye başlamıştır. ? 4. Hitler. Bu başarılardan sonra Almanlar. bu işgallerle. Lüksemburg hemen işgal edilmiştir. Fransa'nın bütün batı kıyıları. Almanya. Nisan ayının sonuna kadar karşı koymasına rağmen. üs kurma hakkı elde etmiştir.3. anavatan toprakları dışında bir direniş gücü oluşturmaya çalışmıştır. 22 Haziran 1940'da Compiegne'de Almanlarla mütareke imzalamıştır. Norveç Kralı ve hükümeti Londra'ya kaçtı. bir yandan İngiliz ve Fransız güçlerini Manş kıyılarında çember içine alırken. Baltık kıyılarına iyice yerleşmiştir. Fransa'nın işgal edilmesinden sonra nasıl bir direniş hareketi başlatılmıştır? Vichy'ye taşınmış olan yeni Fransız Hükümeti. Belçika ve Lüksemburg'a saldırmaya başladılar. Finlandiya bağımsızlığını korumakla birlikte. Sovyetler Birliği. Danimarka kısa bir direnmeden sonra teslim olmuş. Fransız Hükümeti'ni tanımadığını açıklayarak. 10 Mayıs 1940 sabahı Alman Orduları Hollanda. İkinci Dünya Savaşı'na katılmıştır. kuzeyi ve doğusu Alman işgaline bırakılmıştır. Hitler Almanyası. Belçika da 28 Mayıs'ta teslim olmak zorunda kalmıştır. Fransız Ordusu silahsızlandırılarak tutsak edilmiş. Bu olayla. Nitekim de Gaulle.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 143 liği-Finlandiya Barış Antlaşması imzalanmıştır. Hollanda ve Belçika kendilerini savunmalarına rağmen. bu ülkeden önemli ölçüde toprak kazanmış. Nitekim.
Nisan 1941'de de İtalya'nın elinde bulunan Eritre ve Habeşistan'ı işgal etmiştir. Mihver devletleri yenilmişler ve 1943 yılının Mayıs ayında teslim olmuşlardır. 4. Almanların. 1941 yılının Mart ayında Kuzey Afrika savaşlarına katılmıştır. İtalya. Almanya. kısa bir ilerlemeden sonra durdurulmuştur. Ayrıca. Böylece. Şubat 1941'de Bingazi. 1942 yılının Ekim ayından itibaren İngiliz karşı saldırısı üzerine Mihver devletleri gerilemeye başlamışlardır. Libya'da topladığı 200 bin kişilik bir orduyla. Avrupa'daki bazı küçük devletleri anlaşmalarla egemenliği altına almaya başlamıştır. çetin İngiliz direnişi karşısında. 27 Eylül 1940'da İtalya. Zira. Nitekim.6. Bu bakımdan. 4. Ancak. Balkan Cephesi Fransa'nın yenilmesinden sonra.144 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI Almanya. Nitekim. General Rommel komutasındaki Alman orduları. Mısır'daki İngiliz kuvvetleri takviye alarak güçlendikten sonra 8 Aralık 1940'da karşı saldırıya geçmiştir. Batı cephesinde Normandiya çıkarmasına kadar. savaşın gidişatını değiştirilebilecekti. Kuzey Afrika savaşlarında başarı kazanarak Akdeniz'in güney kıyılarına egemen olmuşlardır. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . İngiliz adalarında hava üstünlüğünü ele geçirememesi ve kış mevsiminin gelmesi üzerine bu ülkenin işgalinden vazgeçmişlerdir. İngiltere'yi nasıl etkilemiştir? İtalya'nın 10 Haziran 1940'da Fransa'ya savaş ilan ederek İkinci Dünya Savaşı'na katılması. Bu Pakt'la. ? Kuzey Afrika Cephesi'nde olaylar nasıl gelişmiştir? İtalya'nın ard arda başarısızlığa uğraması üzerine. Müttefikler. Japonya ve Almanya arasında Üçlü Pakt denilen bir ittifak antlaşması imzalanmıştı. Ancak. İngilizler karşısında başarı kazanarak İskenderiye yakınlarına kadar ilerlemişlerdir. Bundan sonra. hava savaşları ve Fransız direniş gruplarının eylemleri etkili olmuştur. Almanya. Kuzey Afrika Cephesi ? İtalya'nın Kuzey Afrika'da cepha açması. Müttefik devletlerin de Kuzey Afrika'ya asker göndermeleriyle yapılan savaşlar sonucu. Kuzey Afrika'yı ısrarla ele geçirmek isteyen İtalya. Ancak. Almanya ve İtalya Avrupa'da. 13 Eylül 1940'da Mısır'a saldırmıştır. stratejik ve ekonomik yönlerden önemli bir alan olan Kuzey Afrika'nın tümüyle ele geçirilmesi.5. Kuzey Afrika'da stratejik bir öneme sahip olan Libya'yı elinde bulunduruyordu. İngiltere'nin güç durumda kalmasına yol açmıştı. Fransa'yı savaş dışı bıraktıktan sonra İngiltere'ye yönelmiştir. Akdeniz'de bulundurduğu donanma ile İngiltere'nin sömürgeleriyle bağlantısını önemli ölçüde kesmekteydi. Japonya'da Uzak Doğu'da istilaya dayalı "yeni düzenler" kuracaklardı.
red edilince Arnavutluk'taki İtalyan kuvvetlerini Yunanistan'a saldırtmıştır. Macaristan ve Bulgaristan arasında paylaştırmıştır. 22 Haziran 1941'de savaş ilan etmeksizin Sovyetler Birliği'ne saldırmıştır. ? 4. Alman Ordusu üç koldan Sovyetler Birliği'ne taarruz etmişti. Almanya. 25 Nisan'da Atina. Balkanlar da kısa süre içinde önemli başarılar elde etmişlerdir. Almanya. Daha sonra da bütün Ege Adaları ele geçirilmiştir. 20 Kasım 1940'ta Macaristan'ı. Fakat. Bu amaçla. Mussolini de. 6 Nisan 1941'de Sovyetler Birliği ile bir dostluk antlaşması imzalamıştır. Hitler'e bilgi vermeden Yunanistan'ı işgal etmek istemişti. Hatta. İngiltere'yi yıpratmayı hedeflemiştir. bu nedenle. Bulgaristan da. Yugoslavya'yı İtalya. Bulgaristan ve Boğazlar'a dayalı olarak çeşitli isteklerde bulunmuştur. bu gelişmelerden sonra. Hitleri daha büyük amaçlar belirlemesine ve gerçekleştirmeye yöneltmiştir. Almanlar. Güney kolu kısa bir süre içinde Odesa'yı ve Kiev'i almış. Fakat. Almanya. geniş doğu topraklarını ele geçirerek. Almanya'nın Balkanlara yönelmesindeki temel amaç nedir? Öte yandan Almanya. Kırım ve Sıvastopol'u kuşatmış ve AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ ? . Sovyetler Birliği'ni işgal ederken nasıl bir strateji izlemiştir? Almanya'nın kısa bir süre içinde çeşitli cephelerde büyük başarılar elde etmesi. antlaşmanın yapıldığı gün Yugoslavya'yı işgal etmeye başlamış ve 17 Nisan 1941'de de teslim almıştır. Sovyetler Birliği. Almanya. Yugaslavya. Böylece. Ancak.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 145 Bununla birlikte. Bu yolla. İtalyan kuvvetleri başarısızlığa uğramıştır. kendilerini savundularsa da. Oysa. Tito'nun önderliğindeki komünistler ile Mihailoviç'in önderliğindeki ulusalcılar. Almanlar. Bunun için. 28 Ekim 1940'da Yunanistan'a ultimatom vererek. Almanya . bu ülkeden üsler istemişti. 23 Kasım 1940'ta Romanya'yı ve 24 Kasım 1940'ta da Slovakya'yı zorla Üçlü Pakt'a almıştır. bu amaçlarına ulaşmak için öncelikle. Finlandiya. Ancak. Almanlarla şiddetli bir gerilla savaşına girişmişlerdir. 31 Mayıs 1941'de de Girit paraşütcü Alman birlikleri tarafından işgal edilmiştir. kısa vade de Sovyetler Birliği ile bir çatışmayı da göze almamıştır. hammadde stoklarını arttırmanın yollarını aramaya başlamıştır. Sovyetlere İran ve Hindistan'ı alarak Hint Okyanusuna çıkmalarını önermiştir. bu ülkeyi Üçlü Pakt'a alarak dünyanın paylaşılmasına onları da ortak etmek istemiştir.Sovyetler Birliği Savaşı Almanya. Görüşmelerin başarısızlığa uğraması nedeniyle Sovyetler Birliği ve Almanya'nın arası açılmaya başlamıştır. karşı koymasına rağmen 1 Mart 1941'de Üçlü Pakt'a katılmak zorunda kalmıştır. 12-13 Kasım 1940'da Sovyet Dışişleri Bakanı Molotov Berlin'e davet edilmiştir. Ancak bu görüşmelerde. Yunanlılar. Hitler. Bu arada. Orta Avrupa ve Güney-Doğu Avrupa topraklarını ele geçirmeye çalışmıştır. 6 Nisan 1941'de Almanya'nın Bulgaristan'daki kuvvetlerini Yunanistan'a girmeye başlamıştır. İngiltere'yi kısa sürede yenemiyeceğini anlamış. İşte. Tüm bu gelişmeler üzerine. Nitekim.7.
A. bolşevik ilkeleri bir yana bırakmış.8. İkinci Dünya Savaşı'nın çıkmasıyla A.B. Bununla birlikte. İngilizlerle ittifak antlaşması yaptıktan sonra hangi değerleri öne çıkarmıştır? Bu antlaşmayla müttefikler. ? Sovyetler Birliği'nin işgal edilmesi.B.146 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI Rostov'a ulaşmıştı. Zira.'nin çıkarıyla çatışmaktaydı.D. Almanlar yoğun bir saldırı düzenlemesine rağmen Moskova'yı alamamışlardır.D.'nin savaşa girmesinden sonra. Kuzey ordusu da. Sovyet lideri Stalin de. Antlaşmada. ve Japonya arasındaki ilişkiler de gerginleşmeye başlamıştı. Ancak. 1937'de başlattığı Çin Savaşı'nı sürdürmekte kararlı idi. Avrupa'da başlayan savaş karşısında tarafsız kalmıştı.D. 4. Bununla birlikte.Almanya savaşına katılması.'de Çin'e mali yardımda bulunarak. Sovyet halkının direnişi üzerine Almanlar. güçler dengesini nasıl değiştirmiştir? Almanya'nın Sovyetler Birliği'ne saldırması üzerine. Bunda kış mevsiminin gelmesi ve Alman ordusunun kış koşullarına göre organize edilememesi de etkili olmuştur.B. ? Sovyetler Birliği. A. İkinci Dünya Savaşı'nın başlarında nasıl bir politika izlemiştir? A. 4 Aralık 1941'de Sovyetler Birliği ve Polonya arasında Dostluk ve Yardım Paktı adı verilen bir antlaşma imzalanmıştır..B. Bununla birlikte. Alman saldırılarına karşı önemli sayılacak siyasi ve askeri destek sağlamıştır.B. Alman saldırılarını durdurmak için kapitalist ülkelerdeki düzeni yıkmayı hedefleyen Üçüncü Enternasyonelin lağv edilmesini sağlamış.'nin Savaşa Girmesi ? A. A. Müttefik devletlere değişik zamanlarda askeri yardımlarda da bulunmuştur. Smolensk'i ele geçirerek Moskova'ya yönelmişti.D. Sovyetler Birliği de. Baltık ülkelerinden hareket ederek Leningrad üzerine yürümüştü. Bununla iki devlet. içte ve dışta sağladıkları destekle uzun süre Alman kuşatmasına karşı koymuşlardır. Uzakdoğu'da Japonya ve A. Halkı da. ile sıkı işbirliği yapılması ve karşılıklı her türlü yardım yapılması gibi noktalara yer verilmişti. Japonya'nın yayılmacılığını önlemek istemiştir. Sovyetlerin Doğu Avrupa'da Almanları durdurması ve baskı altına almasını hedeflemişlerdir. Sovyetler ile İngilizler arasında 12 Temmuz 1941'de Ortak Hareket Antlaşması imzalanmıştır. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . ulusalcılığı ve dini ön plana çıkarmıştır. Leningrad'ta durdurulmuştur.B. faşizmle mücadeleye çağırmıştır.B. Bu antlaşmaların yapılması ve A. İngiltere ve Sovyetler Birliği arasında 26 Mayıs 1942'de bir ittifak antlaşması yapılmıştır. Japonya.D.D.D. savaş sonunda barışın korunması için birlikte hareket edilmesi.D. İngiltere ve Müttefiklerinin Sovyetler Birliği . Orta kesim ordusu ise.B. Sovyet yöneticileri. Ancak. Almanya'ya karşı birbirini desteklemeyi. bütün güçleriyle birbirlerine yardım etmeyi ve Almanya ile ayrı ayrı mütareke ve barış antlaşması imzalamamayı kararlaştırmışlardır..
Bildiride iki devlet. her ulusun kendi istediği hükümet şeklini seçme hakkına uyacaklarını. A. Nitekim. ? 5. 11 Aralık'ta da Almanya ve İtalya. savaş tam bir dünya savaşına dönüşmüştür. Almanların Rusya'da ilerlemesinden ve Anglo-Saksonların Pasifik'te zayıf bulunmasından cesaret alarak. 12-13 Kasım 1942'de Salomon adaları açıklarında Japonya donanmasını ilk büyük yenilgiye uğratmıştır. Bu olayla. savaşın ilk anlarında büyük başarılar kazanmışlardır. Bu olayın sonucunda Japonya. içinde bulundukları bloklara uygun.B. dünyanın değişik bölgelerinde bulunan birçok devlet de.1. Böylece. birbirleriyle savaşa girmişlerdir. küçük-büyük tüm devletlerin aynı koşullar altında dünya ticaretine katılmalarını istediklerini. 7 Aralık 1941'de Hawaii Adalarında Pearl Harbour'da demirli bulunan Amerikan Pasifik donanmasına saldırmış ve bu donanmanın büyük kısmını yok etmiştir. Müttefikler. 1942 yılının sonlarında Japonya'nın yayılmasını durdurmuşlardır. AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ ? . eskiden beri özlemini duyduğu Büyük Pasifik İmparatorluğu'nu kurmak için harekete geçmiştir. Uzakdoğu'da savaş Japonya'nın aleyhine dönmeye başlamıştır. Japonya'daki militarist yönetim. 8 Aralık günü A. Savaş Sırasında Önemli Siyasal Buluşmalar 5. 1 Ağustos'ta da A. Atlantik Bildirisi'nde hangi ilkelere yer verilmiştir? Roosevelt ve Churchill.D.D. Görüldüğü gibi.B. Ancak.D. topraklarını genişletmek istemediklerini. bildiriye özgürlük ve demokrasi ilkeleri yön vermiştir. 1941 yılının Ağustos ayının başlarında savaşla ilgili gelişmeleri görüşmek üzere Atlantik'te (Atlas Okyanusu'nda) bir savaş gemisinde biraraya gelmişlerdir. Hatta. 14 Ağustos 1941'de "Atlantik Bildirisi" adı verilen bir metin yayınlamışlardır. ile birer antlaşma imzalaması savaşın gidişatında önemli bir dönüm noktası oluşturmuştur. Japonya. A. Atlantik Bildirisi Almanya'nın Sovyetler Birliği'ne saldırması..D. bunun üzerine Sovyetler Birliği'nin de 12 Temmuz 1941'de İngiltere.B. hangi olayla savaşa girmiştir? Tüm bu gelişmelerin yanında. Japonya. görüşmelerden sonra.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 147 A. Nazi diktatörlüğünün tam olarak yıkılmasından sonra.B.'ne resmen savaş ilan etmiştir.D.D. ve İngiltere'ye. böyle bir barışla bütün insanlara engel çıkartılmadan bütün deniz ve okyanuslarda dolaşma olanağının sağlanmasını ve bütün ulusların kuvvet kullanmaktan vazgeçme yolunu tutmaları gerektiğine inandıklarını belirtmişlerdir. bütün ulusların sınırları içinde güvenle yaşama olanağı sağlayacak bir barışın yapılmasını. A.B.B. Başkanı Roosevelt ve İngiltere Başbakanı Churchill. Pasifik'te birçok bölgeyi ve Hindiçini'ni işgal etmişlerdir.
B. Bu bildiride.D..4. 1 Ocak 1942'de.'nin savaşa katılmasından sonra.B. A. İtalya'nın işgal edilmesi. Ayrıca.2. 1942 yılının Kasım ayında Fas ve Cezayir'e çıkması üzerine. 5. Kuzey Afrika savaşlarının gidişatı ve sonrası hakkında stratejik ve diplomatik sorunlar ele alınmıştır. Türkiye'nin savaşa sokulmasını ve ikinci cephenin Balkanlarda açılmasını önermiştir. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ .D.148 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI A. kuvvetlerinin. Balkanlarda ikinci bir cephenin açılması.D.B.'ne bırakılmasına karar verilmiştir. Fransa'da açılması planlanan ikinci cephenin Normandiya kıyılarında olmasına ve bunun hazırlanması sorumluluğunun da A. Sovyetler Birliği üzerindeki baskıyı hafifletmek için Sicilya'ya çıkartma yapılması. Atlantik Bildirisi'ndeki ilkeler aynen kabul edilmiştir.D. Churchill. 14-24 Ağustos 1943 tarihleri arasında Kanada'nın Quebec kentinde tekrar biraraya gelmişlerdir. Mihver Devletleri'nin kayıtsız şartsız teslimine kadar mücadeleye devam edilmesi gibi kararlar alınmıştır. Sovyetler Birliği ve Çin'e verilmesi kararlaştırılmıştır. Sovyet lideri Stalin de davet edilmişse de katılamamıştır. Bu konferansta. Kazablanka Konferansı ? Kazablanka Konferansı'nda hangi konular üzerinde durulmuştur? A. Başkanı Roosevelt ve İngiltere Başbakanı Churchill arasında. 14-24 Ocak 1943 tarihleri arasında Kazablanka kentinde yapılmıştır. Washington Konferansı 12-16 Mayıs tarihleri arasında Roosevelt ve Churchill arasında gerçekleştirilen konferansta. Böylece. İngiltere. Türk hava alanlarından yararlanılması.D. savaş sonrasında kurulacak barışın korunması sorumluluğunun A. Quebec Konferansı ? Quebec Konferansı'nda hangi öneriler kabul edilmemiştir? Roosvelt ve Churchill. ikinci cephenin Fransa'da açılması. Almanya'nın silahsızlandırılmasını ve kontrol altına alınmasını öngören bir plan kabul edilmiştir. zafer elde edilinceye kadar işbirliği yapılacağı açıklanmıştır. 5. Görüşmelerde. Daha önce.3. 5. bunun için de Türkiye'nin savaşa katılmasını sağlamak üzere hazırlıklara girişilmesi. Almanya'ya karşı savaşa giren 26 devletin de imzasıyla. savaştan sonra kurulacak olan Birleşmiş Milletler Örgütü'nün nüvesi oluşturulmuştur. Ancak. bu öneriler kabul görmemiştir. Konferansın sonunda. Atlantik Bildirisi esas olmak üzere "Birleşmiş Milletler Bildirisi" yayınlanmıştır.B. savaş sorunları görüşülmüştür.B. Ayrıca.
Roosevelt. Sovyetler Birliği ve Çin dışişleri bakanları 19 Ekim 1943'te Moskova'da Kremlin Sarayı'nda biraraya gelerek. Ancak. İran'a yardım yapılması. kesin zafere kadar savaşın birlikte sürdürülmesi ve savaştan sonra barışın korunması için bir uluslararası örgütün kurulması kararlaştırılmıştır. Müttefik devletlerin düşmanın kayıtsız-koşulsuz teslim olmasından sonra. Bununla birlikte. Kore'nin bağımsızlığının tanınması gibi konularda da hemfikir olduklarını belirtmişlerdir. İtalya'daki savaş suçlularının mahkemeye verilmesine. Churchill ve Stalin. 28 Kasım-1 Aralık 1943 tarihleri arasında yapılan konferansta. Normandiya'da ikinci cephenin açılması. Yugoslavya'daki direnişçilere her türlü desteğin verilmesi. Ayrıca. Moskova Konferansı Moskova Konferansı'nda hangi kararlar alınmıştır? Bu konferansta. üç büyük Müttefik devlet adamının buluşmaları gündeme gelince. Bunun üzerine. savaş sona erdiğinde Japonya ile yapılacak barışın esaslarının neler olması gerektiği üzerinde durulmuştur. A. Uzakdoğu'daki savaş gelişmeleri ele alınmıştır.Şek'i arasında yapılan konferansta.5.B. 1 Kasım'da yayınlanan ortak bildirilerle sona ermiştir. Polonya sınırının saptanması. İngiltere. Tahran'da biraraya gelmişlerdir. Türkiye'nin savaşa sokulması. Tahran Konferansı Tahran Konferansı'nda hangi kararlar alınmıştır? İran. Avusturya'nın savaştan sonra bağımsız bir devlet olmasına ve Alman savaş suçlularının yargılanmak üzere ilgili devletlere teslim edilmesine karar verildiği açıklanmıştır.6. barışı sürdürebilmek için bütün barış seven devletlerin eşit haklarla katılabilecekleri bir örgüt kurulmasına.D. Kızıl Ordu birliklerinin işgali altında bulunmayan bir yere gitmeyeceğini açıklamıştır. Bildirilerde. konferansa katılan üç devlet. Japonya'yı Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra ele geçirmiş olduğu bütün toprakları boşaltmaya zorlamak.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 149 5. Kahire Konferansı Kahire Konferansı'nda hangi kararlar alınmıştır? 22-26 Kasım 1943'te Roosevelt. Konferans. 1941 yılında Sovyet Birliği'ne kolay yollardan yardım ulaştırabilmek için İngilizler ve Sovyetler tarafından işgal edilmişti. Churchill ve Çin Devlet Başkanı Çan-Kay. ? AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ ..7. ? 5. bu konularda kesin bir sonuca varılamamıştır. Stalin. ? 5. 26 Kasım 1943'te yayınladıkları ortak bildiride. savaşta meydana gelen son gelişmeleri görüşmüşlerdir.
Almanya'nın savaş tazminatı ödemesi ve Birleşmiş Milletler Örgütü'nün kurulması için 25 Nisan 1945'te San Fransisco'da bir konferans toplanması gibi konular üzerinde durmuşlardır.8. Ancak. Fransa'nın da Almanya'ya işgal birlikleri göndermesi. hem gelecek barış hakkında daha esaslı bir anlaşmaya varmak. Müttefikler arasındaki bu farklı tutum ve davranışlar. hem de Sovyetler Birliği'nin Japonya'ya savaş açmasını sağlamak amacıyla üç büyük Müttefik devlet başkanı 4 Şubat . Roosevelt. Almanya'nın teslim olması gündeme gelmişti.2 Ağustos 1945 tarihleri arasında Berlin yakınlarında Potsdam'da bir toplantı yapmışlardır. merkezi Berlin olmak üzere her üç devletin komutanlarından oluşan bir "Merkez Kontrol Komisyonu"nun kurulması.9. Konferansın en önemli konusunu barışın nasıl sağlanacağı oluşturmuştur. Hatta.B. Truman. gerek Avrupa'nın ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . Birleşmiş Milletler Örgütü konusunda alınan karardan memnun kalmıştır. gerek Almanya.D. üç büyük Müttefik devlet. savaş sırasında meydana getirilmiş olan ittifakın yara almasına yol açmıştır. Müttefik devletler. Ancak.150 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 5. Sovyetler Birliği'ne çok fazla ödün verildiğini düşünmüştür. ideolojileri ve devlet yapıları farklı üç büyük Müttefik devlet. Müttefikler arasında işbirliğini sona erdirmiştir. Sovyetler Birliği'nin Almanya teslim olduktan sonra Japonya'ya savaş açması ve buna karşılık daha önce bu devlete bıraktığı toprakları ve Kuril adalarını alması. bu bölgelerin sınırları kesin olarak saptanamamıştı. Alman militarizmi ve nazizminin yok edilmesi. Bundan sonra. Müttefikler tarafından dört bölgeye ayrılmış ve her bölge bir Müttefik devlet tarafından işgal edilmişti. Yalta Konferansı Fransa. 1945 yılı Temmuz ayında yapılan genel seçimi kaybettiği için) İşçi Partisi lideri ve yeni Başbakan Clement Attlee. üç büyük Müttefik devlet arasında öteden beri süregelen anlaşmazlığı belirginleştirmiştir. 6 Haziran 1944'de Normandiya çıkarmasından sonra Alman işgalinden kurtarılmıştı. savaş tümüyle sona ermediği için bir süre daha birlikte hareket etmişlerdir. Ayrıca.'ni (Roosevelt 12 Nisan 1945'te öldüğü için yerine geçen) Başkan Yardımcısı Harry S. Churchill ve Stalin. Müttefik Devletler üzerinde ne gibi etki yaratmıştır? Yalta Konferansı. Sovyetler Birliği'ni de Stalin temsil etmişlerdir. Bilindiği gibi. Sovyetler Birliği'nin Çin ile bir dostluk ve ittifak antlaşması imza etmesi. Potsdam Konferansı Almanya'nın teslim olmasından sonra. İngiltere'yi konferansın ilk günlerinde Churchill ve daha sonra (Churchill. Bu durumda. Ancak. Yalta Konferansında. Avrupa'da ortaya çıkan sorunları görüşmek üzere. üç büyük Müttefik devletin ordularının Almanya'nın birer bölgesini işgal etmesi. Almanya. Potsdam Konferansı'nda A. ? Yalta Konferansı.11 Şubat 1945'te Kırım'ın Yalta kentinde biraraya gelmişlerdir. 5. 17 Temmuz . Churchill. Roosevelt.
Buna göre. Sovyetler Birliği'nin Boğazların Türkiye ile birlikte kendi kontrolüne verilmesine karşılık. • • • • • • • • Almanya'nın kontrolünün A. İran'ın derhal boşaltılması.. Almanya'da demokratik bir düzenin kurulması. Oluşturulan konseyin Romanya. Sovyet Birliği'nin Japonya'ya savaş açması. Boğazlardan geçişin tam serbest olması gibi konular da tartışılmıştır. anlaşmaya vardıkları konularda. konferansın bitiş tarihi olan 2 Ağustos 1945'te bir deklarasyon yayınlayarak açıklamışlardır. ? AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ . Potsdam Konferansı. Macaristan ve Finlandiya barış sözleşmelerini hazırlamakla yükümlü olması. İngiltere.B. A. Sovyetler Birliği de diğer tarafta olmak üzere ikiye ayrılmışlardı. Sovyetler Birliği. Savaş suçlularının tutuklanması ve kontrol edilmesi.B. Almanya'nın savaş tazminatı ödemesi.D. Müttefikler. Nazi birlik ve örgütlerinin tümüyle kaldırılması. Çin ve Fransa dışişleri bakanlarından oluşan bir "Dışişleri Bakanları Konseyi"nin kurulması. Almanya silahlı kuvvetlerinin. İtalya ile koşulları ağır olmayan bir şekilde barış yapılması. Sovyetler Birliği ve Fransa işgal bölgelerinin komutanları aracılığıyla yapılması.D. Yapılacak barış antlaşmalarının temel koşullarını da belirlemiştir. ve İngiltere bir tarafta. üç büyük Müttefik Devletin İkinci Dünya Savaşı'nda yaptıkları son büyük konferans olmuştur. İngiltere. Konferans'ta alınan kararlar ve tartışılan konular. Alman savaş endüstrisinin ortadan kaldırılarak yeniden düzenlenmesi ve Alman ekonomisinin Müttefikler tarafından kontrol edilmesi.B.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 151 çeşitli sorunları konusunda farklı görüşlere sahip olmuşlardır. Avusturya ve başkenti Viyana'nın dört işgal bölgesine ayrılması. Postdam Konferansı'nda Almanya'nın geleceği hakkında ne gibi kararlar alınmıştır? Üç büyük Müttefik Devlet.. sosyal ve askeri geleceğinin belirlenmesinde önemli olmuştur. Bu konferans. Bu nedenle. Barışla ilgili düzenlemelerin yapılması için A. Almanya'nın silahsızlandırılması ve askerlikten arındırılması. ? • Postdam Konferansı'nda Türkiye hangi konuyla ilgili olarak ele alınmıştır? Potsdam Konferansı'nda bu ana konuların yanısıra. Avrupa'nın siyasi. bu devletler arasındaki anlaşmazlığı arttırmış ve dünya başlıca iki nüfuz alanına veya iki bloka ayrılma dönemine girmeye başlamıştır.D. Bulgaristan.
Mussolini'yi hapsetmek ve Faşist Partisi'ni lağv etmek olmuştur. hükümet kurarak Fransa'ya yeniden hayat kazandırdı. Müttefikler. 13 Ekim 1943'te de Almanya'ya savaş ilan etmişlerdir. Bunun üzerine. Mussolini'yi iktidardan düşürmüştür. bu gelişme üzerine. 2 Mayıs 1945'te ağırlıklı olarak Sovyet askerlerinin yeraldığı Müttefikler tarafından tamamıyla ele geçirilmiştir. halkın rejime karşı bir hoşnutsuzluk duymasına yol açmıştı. İtalya yöneticileri. ? İtalya'nın yenilmesi iç politikasında ne gibi değişiklikler yaratmıştır? Müttefikler. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . 4 Mayıs'ta Hollanda. Almanya'nın Teslim Olması Müttefik Devletler. Yeni hükümetin başına Mareşal Bodoglio getirilmiştir. Bu askeri gelişmeler üzerine Almanya için kurtuluş olanağı kalmamıştı. Mareşal von Rommel'in komutasındaki Alman birliklerini Elalameyn önünde durdurmuştur. Doğudan ve batından Müttefik Devletler tarafından işgal edilmeye başlanmıştır. Akdeniz bölgesi. General Eisenhower yönetimindeki Amerikan ve İngiliz birlikleri Kuzey Afrika'da karaya çıkmış ve kısa sürede bu bölge ele geçirilmiştir. Berlin'e girdikten sonra 30 Nisan 1945'te intihar ederek. İtalya'yı işgal etmek ve Mihver Devletlerine karşı güneyden bir cephe açmak için 10 Temmuz 1943'te İtalya'nın kuzeyine doğru ilerleyerek bu ülkeyi işgal etmişlerdir. İngilizler.1. Hitler. Almanya'yı alabildiğine zor durumda bırakmıştır. Özellikle de.1. yerini Amiral Doenitz'e bırakmıştır.152 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 6. İtalya'nın savaştan çekilmesi. Berlin. 6. 8 Kasım 1942'de de. Mareşal Bodoglio'nun yaptığı ilk iş.1.1. Savaşın Sona Ermesi 6. Bunun üzerine. 9 Ağustos 1944'te Paris'i Alman ordularından kurtarmışlardır. Fransız direniş hareketinin ünlü ismi General de Gaulle. 1944 yılında hava üstünlüğünü sağlamışlardı. Avrupa'da Savaşın Sona Ermesi 6. İtalya'nın Savaştan Çekilmesi Müttefik Devletler. Nitekim. bu gelişmelerden sonra 3 Eylül 1943'te Müttefiklerle bir mütareke yaparak savaştan çekilmiştir. gerek ülkenin işgal edilmesi. Müttefiklerin egemenliği altına girmiş ve Yunanistan ile Yugoslavya'da Almanlara karşı ulusal kurtuluş hareketleri büyük ivme kazanmıştır. Mareşal Montgomery'in emri altındaki birliklerle 1942 yılının Ekim ayında karşı saldırıya başlamış ve Alman von Rommel'i ard arda yenilgiye uğratmıştır. 24 Temmuz 1943'te toplanan Büyük Faşist Konseyi. gerek İtalya'nın savaşın başlangıcından itibaren ard arda başarısızlığa uğraması. 6 Haziran 1944'te Fransa'nın Normandiya kıyılarına çıkarma yaparak "ikinci cephe" yi açmışlardır.2.
.B. İtalya'nın 7 Nisan 1939'da Arnavutluk'u işgal etmeye başlaması karşıAÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ ? .2. Sovyetler Birliği. 10 Ağustos 1945'te yenilgiyi kabul ettiğini A. A.D. Bunun üzerine A. Bu olayla da Uzakdoğu'da savaş sona erdiği gibi. Yapılan görüşmeler sonucu 2 Eylül 1945'te Tokyo Koyu'nda demirli bulunan A.D. Almanya'nın teslim olmasından sonra Nasyonal Sosyalist İşçi Partisi'nin ileri gelenlerinin büyük bir kısmı kaçmış.B.'ne bildirmiştir. Endonezya ve Pasifik'te çeşitli yerlerde saldırıya geçmişlerdir. 6 Ağustos 1945'te ilk atom bombasını Hiroshima'ya.'ne ait Missouri adlı savaş gemisinde Japonya'nın teslim belgesi imzalanmıştır.D. Müttefiklerin teslim olma önerisini geri çevirmiştir. Bu nedenle. Japonya'ya son darbeyi Temmuz-Ağustos 1945'te vurmuşlardır.D. Almanya'nın 1930'lu yıllarda komşularına saldırması. Nitekim. 6. Uzakdoğu'da Savaşın Sona Ermesi: Japonya'nın Teslim Olması Müttefikler. Japonya'yı kayıtsız-şartsız teslim olmaya zorlamak için. Bnun üzerine.B. ikincisini de 9 Ağustos 1945'te Nagasaki'ye atmıştır. bir kısmı da Müttefikler tarafından yakalanmıştır. 1945 yılının başlarından itibaren Japonya'nın işgali altında bulunan Çin. Japonya.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 153 Kuzey-Doğu Almanya ve Danimarka'daki Alman orduları teslim olmuşlardır. 7 Mayıs 1945'te Alman delegeleri Reims kentindeki Eisenhower'in ana karargahında Almanya'nın kayıtsız-şartsız teslim belgesini imzalamışlardır. Osmanlı İmparatorluğu'nun Birinci Dünya Savaşı'na sürüklenerek nasıl ortadan kalktığını. 13 Nisan 1941'de Japonya ile tarafsızlık antlaşması imzalamasına rağmen. 9-10 Temmuz 1945'te Japonya'nın başkenti Tokyo'yu havadan bombalamıştır. 1942 yılında Pasifik'te Japon yayılmasını durdurmuşlardır. Türk Ulusu'nun nasıl yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kaldığını unutmamışlardı.B. 1943 ve 1944 yıllarında da deniz ve hava üstünlüğünü ele geçirmişlerdir. beş buçuk yıl Avrupa'yı kan ve gözyaşına boğan savaş Avrupa coğrafyasında sona ermiştir. İkinci Dünya Savaşı'nda Türkiye'nin Politikası Türkiye'nin Fransa ve İngiltere'ye yakınlaşmasının nedenleri nelerdir? Genç Türkiye'nin yöneticileri. yaklaşık kırk milyon insanın hayatına mal olan İkinci Dünya Savaşı da Müttefiklerin zaferiyle bitmiştir. ülkeyi yeni bir savaşın dışında tutmaya çalışmışlardır. Japonya'nın teslim olmasını hızlandıran olay nedir? Müttefik güçleri. teslim olma noktasına gelen bu ülkeye 8 Ağustos 1945'te savaş ilan etmiş ve Mançurya'yı işgale başlamıştır. Ancak. Böylece. Japonya'nın gücü tükenmiş olmasına rağmen. ? 7.
savaşın tüm dünyada genişlediği bir dönemde. Ankara'da karşılıklı yardım antlaşması imzalamıştır. Buna göre. Bu kez de Sovyetler Birliği. Sovyetler Birliği'nin bir zorluk çıkarmıyacağını düşünmüştür. Türkiye'yi bir tehdit altında bırakmıştı. Türkiye. Fakat. Savaş devam ettikçe Müttefik Devletlerin Türkiye'yi savaşa sokma konusundaki ısrarlarını arttırmışlardır. bu tarihlerde Almanya'nın Sovyetler Birliği'ne saldırması dengeleri alt-üst etmiştir. Adana'da buluşarak Türkiye'nin savaşa girip girmeme konusunu tartışmılardır. Fakat. • • • Bir Avrupa devletinin Türkiye'ye saldırması ve savaş çıkması halinde Fransa ve İngiltere'nin Türkiye'ye yardım etmesi. 30-31 Ocak 1943'te Churchill ve İsmet İnönü. Adana Konferansı da denilen bu buluşmada. Hatta. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . Bunun üzerine Türkiye. 23 Haziran 1939'da da benzer bir antlaşma Türkiye ve Fransa arasında imzalanmıştır. Nitekim. Bu antlaşmanın uygulanması sonucunda tarafların savaşa girmesi halinde. bu antlaşmaları Alman nazizmine ve İtalyan faşizmine karşı yapmasından dolayı. 4-6 Aralık 1943'te İkinci Kahire Konferansı'nda biraraya gelerek. İsmet İnönü. İngiltere ve Fransa'ya yakınlaşmıştır. Türkiye bu antlaşma ile. Türkiye'nin savaşa girmesini istemiştir. Türk Ordusunun donatımının tamamlanması halinde 1945 yılının Şubat ayında savaşa girileceğini belirtmiştir. Nitekim. Sovyetler Birliği'nin Karadeniz'e kıyısı bulunmayan devletlerin savaş gemilerinin boğazlardan geçirilmemesini ve boğazlarda Sovyet askeri bulundurmak istediğini Türkiye'ye bildirmesi tehlikenin boyutlarını arttırmıştır. Sovyetler Birliği'nden tamamıyla ayrılmış ve Batılı devletlere yakınlaşmıştır. mütarekenin ve barışın birlikte imza edilmesi gibi. Yüzyıl Siyasi Tarihi" adlı kitabından okuyunuz. Türkiye. 12 Mayıs 1939'da Türkiye ve İngiltere arasında. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü. Roosevelt ve Churchill. Türk-İngiliz Yardım Deklarasyonu. Nitekim. İngiltere ve Fransa bir Avrupa devletinin saldırısına uğrarsa. Türkiye. 18 Haziran 1941'de Almanya ile on yıl süreli bir dostluk antlaşması yaparak manevra yapma alanını genişletmiştir. Türkiye'nin İkinci Dünya Savaşı'nda izlediği politikayı ayrıntılı bir şekilde Fahir Armanoğlu'nun "20. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü. Türkiye'nin bu iki devlet yararına tarafsızlık politikası izlemesi. 23 Ağustos 1939'da Almanya-Sovyetler Birliği Dostluk Antlaşması'nın yapılması ve Polonya'nın Almanya tarafından işgal edilmesi. bu gelişmeler üzerine İngiltere ve Fransa ile eski antlaşmalarını açık bir ittifaka dönüştürmeye çalışmıştır. Türkiye'nin savaşa girecek silah ve malzemeye sahip olmadığını ve İngiltere'nin bu donatımı tamamlaması halinde savaşa gireceğini ileri sürmüştür. İngiltere ve Fransa. Türkiye'yi savaşa sokma konusunu tartışmışlardır.154 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI sında tedirgin olmuşlardır. 19 Ekim 1939'da Türkiye.
gerek savaş sırasında gerçekleştirdikleri siyasal buluşmalarla gerek ordularını seferber ederek. A.D. Kısaca. Mihver Devletleri'nin yayılmacılığına karşı İngiltere. "Berlin-Roma-Tokyo Mihveri" dünyanın savaşın eşiğine getirmiştir. Bununla birlikte. Özet Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda imzalanan barış antlaşmaları sorunları çözmemiş ve yeni sorunları ortaya çıkarmıştır. İkinci Dünya Savaşı'na giden süreçte önemli bir dönüm noktası olmuştur.B. Sovyetler Birliği. Almanya'ya savaş ilan etmişlerdir. Türkiye. bu tutumuyla da Birleşmiş Milletlerin kurucu üyeleri arasında yer almıştır. Baltık ülkelerini ele geçirmiştir. savaş tüm dünyaya yayılmıştır. Avrupalı büyük ülkelerin de yer aldığı bazı Avrupalı devletler karşılıklı güvenliğin sağlanması için Locarno Antlaşmasını. AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ . İkinci Dünya Savaşı. Mihver Devletlerini yenilgiye uğratmışlardır.B. Belçika ve Fransa'yı işgal ederek. ile Fransa Dışişleri Bakanlarının öncülüğünde de savaşı yasa dışı ilan eden BriandKelogg Paktı imzalanarak yürürlüğe sokulmuştu. barışın korunmasına yönelik bu çabalar yeterli olmamıştır. Dünya barışının korunması amacıyla. Ancak. fakat bu politikasını denge esasları üzerine oturtmuştu. Mihver Devletlerinin tüm cephelerde teslim olmasıyla. Alman birliklerinin 1 Eylül 1939'da Polonya'ya saldırısıyla başlamıştır. ittifak yapmışlardır. Bu olay üzerine İngiltere ve Fransa. İtalya ve Japonya'nın katılımı ile Anti Komintern Paktı'nın kurulması. Japonya'nın da. İkinci Dünya Savaşı'nın çıkmasına yol açan en önemli gelişmeler olmuştur.D. Almanya. Avrupa içlerinde ilerleyerek Hollanda. bu ülkeleri kendi topraklarına katmıştır.B.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 155 Türkiye. Japonya'nın da Uzakdoğu'da güçler dengesini alt-üst ederek militarist temellere dayalı bir imparatorluk kurma tutumuna girmesi.D. İtalya'da faşist rejiminin kurulması ve bu rejimin yayılmacılığa yönelmesi. savaşın Almanya'nın aleyhine gelişmeye başladığı dönemde 2 Ağustos 1944'te Almanya ile siyasal ilişkilerini kesmiştir. Almanya ve İtalya. Milletler Cemiyeti kurulmuş. Almanya ise. Müttefik Devletler. Almanya'da Nasyonal Sosyalist İşçi Partisi'nin iktidara tırmanarak Versailles Barış Antlaşması düzenini ortadan kaldırmaya çalışması ve Büyük Germen İmparatorluğunu kurmak istemesi. Güçler dengesi yeniden biçimlenmişti.'ni bir ani baskınla savaşa sürüklemesi sonucu. dünyaya beş buçuk yıl felaket yaşatan İkinci Dünya Savaşı sona ermiştir. Kuzey Afrika'da da yayılmaya çalışmışlardır. İkinci Dünya Savaşı'nda tarafsız bir politika izlemiş. Sovyetler Birliği ve A. Türkiye. 23 Şubat 1945'te de Almanya ve Japonya'ya savaş ilan etmiştir. A. Norveç ve Danimarka'yı işgal ettikten sonra.
İngiltere C. I .D. Briand-Kellogg Paktı. Almanya'nın Versailles Barış Antlaşması'nın statükosu bozmaya çalışması 4.I D. Aşağıdakilerden hangisi Milletler Cemiyeti'nin sözleşmesinde yer almamıştır? A.Sovyetler Birliği 3.III . III .D.IV E. Devletlerin savaşa başvurmamak konusunda bir takım yükümlülükleri kabul etmesi B. Fransa . 'nin Monreo doktrinini uygulaması E. IV .D.Sovyetler Birliği Saldırmazlık Paktı Yukarıdaki olayların kronolojik sıralaması aşağıdakilerden hangisidir? A. Fransa . Yalta Konferansı IV. Berlin . Almanya .B. B. . Uluslararası ilişkilerin gizlilikten uzak bir şekilde yürütülmesi C.III . Halkların karşılıklı ilişkilerinde adaletin korunması E. Fransa . Aşağıdakilerden hangisi İkinci Dünya Savaşı'nın çıkmasında etkili olmamıştır? A.Roma .II .I . İtalya'nın Habeşistan'ı işgal etmesi II. Almanya'nın Büyük Germen İmparatorluğu'nu kurmaya çalışması C.İngiltere E.B.A. A. Uluslararası hukuk kurallarının büyük devletlerin yararına düzenlenmesi D.IV ANADOLU ÜNİVERSİTESİ .I . II . hangi ülkelerin dışişleri bakanları öncülüğünde hazırlanmıştır? A.B. I. Örgütlenmiş halkların antlaşmalardan doğan bütün yükümlülükleri yerine getirmesi 2.III .IV . İtalya'nın eski Roma İmparatorluğu'nu kurma düşüncesi B. A.Tokyo Mihverinin kurulması D.II .IV .156 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI Değerlendirme Soruları 1.III C. İngiltere .II B.Sovyetler Birliği D. Almanya'nın Polonya'nın işgal etmesi III. I .II .
20.Adolf. (Çev: Nihal Önol). Yüzyıl Siyasi Tarihi (1914-1980). Kısa 20. Lestien. Çoşkun. Uçarol. İki Dünya Savaşı. Ankara: 1988. Normandiya Yararlanılan ve Başvurulabilecek Kaynaklar Armaoğlu. C 2. Hart. Büyük Savaş. Rıfat. D 4. 2. Değerlendirme Sorularının Yanıtları 1. İstanbul: 1974. Müttefik Devletler. Eric. (Çev: Yavuz Alogan). Öndeş. B 5. 1-2. Roger. Jacobsen. Sander. İstanbul: 1966. 1939-1945 Kronoloji ve Belgelerle İkinci Dünya Savaşı. C. Siyasi Tarihi. Sicilya B. Fahir. İstanbul: 1996. (Çev: İbrahim Ulus). Osman. Oral. (Çev: Kerim Bağrıaçık). 2. Siyasi Tarih (1789-1994). (1914-1918. İstanbul: 1974. Hans . Belçika E. Ankara: 1975. Berlin D. Avrupa'da ikinci cepheyi hangi bölgede açmışlardır? A. Ankara: 1989. Lidell. Hobsbawm. A 3. E AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ . Georges . (Çev: Fikret Arıt). Polonya C.Cere. Üçok. II.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 157 5. 1939-1945). Siyasal Tarih (1789-1960). Ankara: 1989. Dünya Savaşı (1939-1945). İstanbul: 1955. Birinci Dünya Savaşı'nın Sonundan 1980'e Kadar. Dünya Savaşı. İstanbul: 1998. Yüzyıl (1914-1991) Aşırılıklar Çağı. Dünya Savaşı Tarihi.
This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
We've moved you to where you read on your other device.
Get the full title to continue listening from where you left off, or restart the preview.