Ýan BIRCHALL
F. ALOÐLU
68 hala korkudan titretiyor
Ýran’ý neden savunmalýyýz sayfa: 8
F. Aloðlu, ABD’nin neden Ýran’a saldýrmak istediðini ve Ýran’da ki rejimin karakterini tartýþýyor
sosyalist isci sayfa: 9
www.sosyalistisci.org SAYI: 252
15 Nisan 2006
Fransa’da öðrenciler grev hareketi kazandý
BÝRLEÞÝNCE KAZANABÝLÝRÝZ Fransa'da iþçiler ve öðrenciler kazandý. Bunun en önemli nedeni birleþik bir hareketin oluþturulmuþ olmasý. Ýki buçuk aylýk bir mücadele yeni liberal politikalarýn azgýn bir uygulayýcýsý olan saðcý hükümeti dize getirdi. Fransa'dan bütün dünyaya yayýlan mesaj birliðin ve direniþin kazanmasýnýn mümkün olduðu. Fransa'nýn yaný sýra iþçi emekçiler, ezilenler ve yoksullar dünyanýn baþka yerlerinde de kazanýmlar elde ediyorlar. Ýtalya'da içinde faþistlerin de olduðu saðcý hükümet seçimleri kaybetti. Sol kazandý. Peru'da, Bolivya'da, Þili'de Venezüella'da sol kazanýyor. Ýþçi ve emekçilerin bütün Güney Amerika kýtasýnda kendisine güveni artýyor.
Mücadele isteði çoðalýyor. Kýsacasý dünyanýn her yerinde yeni-liberal politikalara karþý direniþ güçleniyor ve artýk kazanýmlar elde etmeye baþladý. Türkiye'de de genel saðlýk sigortasý adý altýnda haklarýmýza saldýrýlýyor. Türkiye'de de ihtiyaç en geniþ birliðin saðlanmasý. Hükümet bu yasa ile bütün çalýþanlara, bütün emekçilere vuruyor. Dolayýsýyla bütün emekçilerin birliðini kurmak, herkesi birlikte harekete geçirmek gerekir. Bugün sekterliðin, benmerkezciliðin zamaný deðil. Birliðin ve mücadelenin zamaný. Buna olanaðýmýz var ve Türkiye'de de birliði saðlayarak direnmeye baþladýðýmýzda önümüzde hiçbir güç duramaz.
26 Nisan: Nükleersiz dünya, nükleersiz Türkiye Ýstanbul: Ýstiklal caddesinde insan zinciri, Ankara: Mumlu eylem, Ýzmir ve Bursa’da basýn açýklamasý
1 YTL
Kürt sorunu
“Çözüm gündemde” Önce Diyarbakýr'da, ardýndan birçok baþka kentte yaþanan olaylar endiþe vericiydi. Vali ve polis yetkilileri "çok yumuþak davranýyoruz" demesine raðmen 16 kiþi öldü, sayýsýz gösterici yaralandý. Ölenlerin çoðu kurþun yarasý ile hayatýný kaybetti. Ayný günlerde Nepal'de sokaða çýkma yasaðýna uymayanlarla polis arasýnda yaþanan sert çatýþmalarda ise 1 kiþi öldü. Bütün bu þiddete raðmen Kürt sorununda çözüme doðru ilerleniyor. DTP eþbaþkanlarý çaðrý üstüne çaðrý yaparak barýþ diyorlar. Son olarak ise Baþbakan'ýn "silahlarýnýzý býrakýn ve masaya gelin" çaðrýsýna da derhal olumlu cevap verdiler. PKK'ye "silah býrak" çaðrýlarýný tekrarladýlar ve her an barýþýn saðlanmasý için üzerlerine düþeni yapmaya hazýr olduklarýný belirttiler. Kürt hareketinin her fýrsatta barýþ çaðrýsýný yenilemesine raðmen henüz bu çaðrýlara yeterince güçlü bir yanýt gelmedi. Ancak uzun ve karanlýk tünelin ucundan barýþýn ýþýðý artýk görüldü. Bu süreci engellemek kimsenin elinde deðil, hele ýrkçýlarýn ve milliyetçilerin gücü barýþý engellemeye hiç yetmez. Yazýsý sayfa 6-7’de Kürtleri kim temsil etmeli: sayfa 6
2
HABERLER
sosyalist iþçi sayý: 252
KÝM NE DEDÝ?
“
“Ýran’dan gelen tehdit, tabii, bizim müttefikimiz Ýsrail’e karþý. Çok netçe söyledim. Bir kere daha netçe söyleyeceðim, müttefikimiz Ýsrail’i korumak için silahlý gücümüzü kullanacaðýz.” George Bush “Sanýrým herkes Saddam Hüseyin’in elinde kitle imha silahlarý olduðunu sanýyordu.” ABD Dýþiþleri Bakaný Condoleezza Rice "Paþamýz tamamen bu iþin dýþýnda" Baþbakan Recep Tayyip Erdoðan “Konya’dan emekli paþalara sesleniyorum; Ey emekli paþalar, saðda solda kendinize kapý aramayýn. Gelin ve MHP’ye katýlýn. MHP’nin kapýsý size açýk.” Devlet Bahçeli, MHP Genel Baþkaný “Amerika teröristlerle görüþmez” Irak'ta 120.000 insanýn öldüðü iþgali sürdüren ABD'nin Ankara Büyükelçisi Ross Wilson
Yüzde 94 Ýran’a saldýrýya karþý Uluslararasý Stratejik Araþtýrmalar Kurumu'nun Türkiye'nin 5 büyük kentinde 2.500 kiþi ile yaptýðý bir araþtýrmanýn sonuçlarý çok çarpýcý. Ankete katýlanlarýn yüzde 94'ü Ýran'a, yüzde 95'i ise Suriye'ye askeri müdahaleye karþý. Yüzde 46 Ýran'ýn nükleer enerjiye sahip olmasýný desteklerken buna karþý çýkanlar %45. Ankete katýlanlar Irak konusunda da þöyle düþünüyorlar: %52
ABD'nin Irak'tan hemen çekilmesini isterken %22 en fazla bir yýl içinde çekilmesini istiyor. ABD'nin Irak'taki varlýðýný onaylayanlar ise sadece %2. Ankete katýlanlarýn %92'si ABD iþgalinin Irak'a hiç bir olumluluk getirmediðini düþünürken %59, Saddam dönemi ile iþgal dönemi arasýnda Irak halkýnýn koþullarý arasýnda bir fark görmüyor ve üstelik %30 Saddam döneminin daha
iyi olduðunu düþünüyor. Ýþgalin Iraklýlar için eskisinden daha iyi koþullar getirdiðini düþünenler sadece %4. Ankete katýlanlarýn %80'i iþgalin nedeni olarak petrolü görüyor, % 71 Irak'ta ABD'nin iç savaþ çýkarmaya çalýþtýðýný düþünüyor. Araþtýrmaya katýlanlarýn %49'u Hamas'ýn Ankara ziyaretini olumlu bulurken olumsuz bulanlar %23, kararsýzlar ise %29.
Paran kadar saðlýk AKP hükümetince uygulanan Saðlýkta Dönüþüm Programýnýn en önemli ayaklarýndan biri olan Sosyal Sigortalar ve Genel Saðlýk Sigortasý için Türkiye'nin her yerinden, toplumun her kesiminden milyonlarýn baþlattýðý referandum sonuçlandý. Türkiye genelinde kurulan 2 bin 892 sandýktan, toplam 2 milyon 228 bin 592 "hayýr" oyu çýktý. Türk Tabipler Birliði, DÝSK, KESK ve TMMOB'un çaðrýsý üzerine baþlayan, geliþen bu süreç halkýn demokratik iradesinin kullanýlmasýný saðlamak amacýyla ve hatta bir ilki yaþatarak, yurt genelinde çeþitli noktalara sandýklar konularak gerçekleþtirildi. Ýþyerlerinde, sendikalarda, kampüslerde ve sokakta gerçekleþtirilen seçimlerde, baþta "Referandum 2006" çaðrýcýsý olan DÝSK, KESK, TMMOB, TTB ve bu
SANDIK OYLAMA SONUÇLARI (Türkiye Geneli) KULLANILAN TOPLAM SANDIK TOPLAM OY SAYISI SAYISI
HAYIR OYLARI TOPLAMI
EVET OYLARI HAYIR TOPLAMI OYLARI %
EVET OYLARI %
2.892
1.968.363
8.522
0,40%
1.976.885
çaðrýya destek olanlar tüm baskýlara karþýn bu oylamayý baþarýyla tamamladýlar. AKP hükümeti tarafýndan uygulanmaya konulan "Acil Eylem Planý" uyarýnca sosyal güvenlik kuruluþlarýnýn tek bir emeklilik sistemi altýnda toplanmasý, sigorta kapsamýnýn tüm nüfusa yayýlmasý ve kayýt dýþý ekonominin kontrol altýna alýnmasý gibi iddialarla hazýrlanan bu yasa tasarýsýyla devlet, halkýn saðlýðýný koruma yükümlülüðünden vazgeçmeyi hedefliyor. Bu tasarýnýn gerçekleþmesi için de kaynak sorununu tamamen çalýþanlarýn üzerine yýkýyor.
Sosyal güvenlik hizmetinin yük olarak görülmesi anlayýþýyla ve "reform" adý altýnda hazýrlanan bu tasarýyla emeklilik günü uzatýlacak, emeklilik pirimleri artacaðý için þimdiki ücretlerimiz düþecek ve saðlýk hizmetleri piyasanýn kaderine teslim edilecek. Yani özel sigorta ve hastaneler de bu model içerisinde yer alacak ve hizmetleri güvence altýna alýnacak. Özel sektöre tanýlan bu teþvikle birlikte var olan devlet hastanelerinin özelleþtirilmesinin de yolu açýlacak. Sadece prim ödeyebilenlerin saðlýk hizmetlerinden yararlanabileceklerini
99,60%
düþünecek olursak aslýnda "Genel Saðlýk Sigortasý" adýyla geçirilmeye çalýþýlan bu tasarýnýn adýna "Sýnýrlý Saðlýk Sigortasý" diyebiliriz. Þimdi bu yasa tasarýsý Plan ve Bütçe Komisyonu'nda kabul edildi ve TBMM'ye geldi."Referandum 2006" çaðýrýcýlarýnýn söylediði gibi, bu tasarý halkýn kullandýðý" hayýr" oylarý dikkate alýnmayýp mecliste görüþülmeye baþlanýrsa "ÝÝnsanca bir yaþam için büyük yürüyüþ"ü için hazýrlýklar þimdiden baþladý. Halka raðmen bu yasa geçi-ri-le-mez. Berna TEZCAN
19 Mayýs Cuma Savaþ ve emperyalizm Küresel ýsýnmayý nasýl durdurabiliriz? Kürt sorununda çözüm yollarý
Dünya bugün herzamankinden daha zengin. Ýnsanlýðýn sahip olduðu olanaklar bütün insanlýðýn refah içinde yaþamasýna yetecek kadar çok. Buna raðmen insanlýðýn büyük çoðunluðu aç ve yoksul. En zenginlerle halk arasýndaki fark uçurum.
“Bu sadece ekonomi ile ilgili bir konu deðil. Bu yasa bütün gençlerin yaþam biçimini deðiþtirecek.” Fransa’da genel greve katýlan bir genç iþçi “Bu iþlere sokaktakiler deðil hükümet karar verir.” Fransa Cumhurbaþkaný Chirac, baþbakan Villipen ve Ýçiþleri Bakaný Sarkozy. Yeni iþyasasýna karþý göstericiler üzerine.
20 Mayýs Cumartesi Kapitalizm sonrasý yaþam Dünyanýn solundaki kýta: Latin Amerika Medya ve direniþ
Bugün eþitlik ve özgürlük için, haklarýmýzý korumak için, emperyalistlerin savaþ çýlgýnlýðýna karþý büyük bir hareket var. Bu hareket bir yandan mücadele ediyor, direniyor, diðer taraftan da tartýþýyor. Marksizm 2006 iþte böyle bir tartýþma platformu. Gelin, katýlýn yeni bir dünyayý birlikte kuralým...
21. YÜZYILDA
21 Mayýs Pazar Yaþanan medeniyetler çatýþmasý mý? Antikapitalist hareketin geleceði ve yeni sol
SOSYALÝZM
Ayrýntýlý bilgi için: 0536 - 335 10 19 email@example.com
MARKSÝZM 2006
DSÝP Ýstanbul il örgütü tarafýndan düzenlenmektedir
HAFTASONU 19-2 20-2 21 mayýs ÝSTANBUL
Marksizme katýlacaðýný bildiren konuþmacýlarýn bir kýsmý: Mete Çubukçu, Ufuk Uras, Ece Temelkuran, Mustafa Ercan, Hakan Tahmaz, Doðan Tarkan, Nuray Mert, Ümit Þahin, Ragýp Duran, Hayri Kozanoðlu, Musa Çam, Maria Styllou (Yunanistan - SEK), Christina Buchholz (Almanya - Linksruck)
Kýsa haberler Ern Keskin için kampanya "Kadýnlarýn Eren Keskin ile Dayanýþma Aðý" adlý bir kampanya 301. maddeden mahkum edilen Eren Keskin ile bir dayanýþma baþlattý. Hapis cezasý para cezasýna çevrilen Keskin bu para cezasýný ödemeyerek hapse girmeyi tercih ettiðini söylemiþti. Buna raðmen kampanya 6.000 kiþiden madeni 1 YTL’ler toplayarak bunu Adalet Bakanlýðý’na yollamaya hazýrlanmakta. Kampanya’ya destek vermek isteyenler erenkeskinedestek.org’dan kampanyaya ulaþabilirler.
"Barbie Operasyonu" Geçtiðimiz hafta Ýstanbul'da aralarýnda manken ve þarkýcýlarýn olduðu yaklaþýk 20 kadýn polisler tarafýndan gözaltýna alýndý. Polisin iddiasýna göre ünlü kadýnlar bir fuhuþ þebekesinin içindeydi. "Barbie Operasyonu" olarak adlandýrýlan bu operasyonda "suçlu" olup olmadýklarý belli olmayan insanlar teþhir edildi. Daha niye gözaltýna alýndýðýný bile bilmeyen genç kadýnlar polis arabalarýndan inerken kamera ve mikrofonlarýn saldýrgan sorularýyla karþýlaþtýlar. Emniyet Müdürü “Polisimiz kesinlikle namuslu kiþileri afiþe etmeyi sevmez." demiþ. Bu söz, söz konusu kadýnlara karþý saldýrganlýktaki polis-medya iþbirliðini reddetmek için söylenmiþ görünüyor. Ama olanlar bu sözlerin "Onlar namussuzluk yaptý, biz de afiþe ettik" anlamýna geldiðini gösteriyor. Olayýn rezilce taraflarýndan biri, bu kadýnlara saldýran televizyoncularýn gün boyu ayný görüntüleri ve sözleri defalarca tekrarlamasýydý. Sanki bunlarý kendileri yapmamýþ gibi, ertesi gün maðdur kadýnlar arasýnda kendilerince "namuslu" gördüklerini televizyona çýkarýp onlarý savunur görünürken, yine alttan alta teþhire devam ettiler. Bazý gazeteler kendini savunan kadýnlarýn sözlerine yer verdikleri habere kadýnlarýn çýplak fotoðraflarýný koyarak ayný rezil teþhir ve saldýrýya devam ettiler.
sayý: 252
Geeçen hafta Nepal’de Kralýn baskýcý yönetimine karþý baþlayan genel grev bütün baskýlara raðmen sürüyor. Genel grevi bütün muhalefet partilerinin yaný sýra Maocu gerilla örgütü destekliyor. Bütün Nepal’de göstericiler hükümetin ilan ettiði sokaða çýkma yasaðýna raðmen gösterilerine devam ediyorlar. Göstericiler çok zaman polisle çatýþýyor. Þimdiye kadar 3 gösterici öldü, tüzlercesi yaralandý. Gösterilerin þiddetlenmesi üzerine kral sokaða çýkma yasaðýný uzatýrken muhalefet de genel grevin süresini uzattý. Genel grevin temel kralýn mutlakiyetçi yçnetimine karþý parlamenter bir rejim.
Ýran’a nükleer saldýrý olabilir
Gerçekten büyük bir yürüyüþ için... Hükümet genel saðlýk sigortasýný parlamentodan geçiriyor. Referandum’un hayýr oylarýný dikkate almýyor. Sendikalar yasaya karþý “insanca bir yaþam için büyük yürüyüþ” düzenleme kararý almýþtý. Bu konuda aceleye gerek yok. “Büyük yürüyüþ” diyerek “küçük bir yürüyüþ” yapmak büyük bir hata olacaktýr. Büyük bir yürüyüþ ancak bütün emek örgütlerinin ortak seferberliði ile, topluma bu yasa önerisinin zararlarýný yaygýn ve güçlü bir biçimde anlatarak gerçekleþtirilebilir. Emek hareketini kimilerinin yapmaya çalýþtýðý gibi 4 örgütle sýnýrlamak ve “büyük yürüyüþü” bu 4 örgütle gerçekleþtirmeye çalýþmak ölümcül bir hatadýr. “Büyük yürüyüþ” deyip “küçük yürüyüþ” yapmak ve sonra ama “çok büyüktük” diye saðda solda anlatmak artýk sadece hata deðil büyük bir hatadýr.
sosyalist iþçi
3
Baskýlara raðmen genel grev sürüyor
BAÞYAZI
Amerika ve Ýngiltere'nin Ýran2a karþý kullandýklarý dil her geçen gün daha da sertleþiyor ve Irak'a saldýrý öncesinde kullandýklarý dile týpa týp uyuyor. Irak için iddia ettikleri gibi þimdi de Ýran'ýn dünya barýþý için büyük bir tehdit olduðu söyleniyor. Bu arada Amerika'nýn önde gelen araþtýrmacý gazetecilerinden Seymour Hersh, Amerika ve Ýngiltere'nin Ýran'a karþý nükleer silah kullanmaya hazýrlandýklarýný söylüyor. Washington'un yeni muhafazakârlarý bu haberi þiddetle yalanlýyorlar ama kullandýklarý dil hiç de inandýrýcý deðil. Bu nedenle Ýran'a nükleer bir saldýrý büyük olasýlýkla gündemde. Yüksek rütbeli bir Amerikan subayý Hersh'e Irak'ýn ABD için küçük bir savaþ alaný olduðunu, þimdi ABD için asýl savaþ alanýnýn Ýran olduðunu açýk ve net bir biçimde söylemiþ. ABD ve Ýngiltere þimdi büyük bir tepkiyi yumuþatmak için barýþçý çözümden yana görünmeye çalýþýyorlar. ABD ve Ýngiltere'nin Ýran'a saldýrmasý ve hele hele nükleer silah kullanmasýna karþý çýkmak büyük bir zorunluluk. Þimdi her yerde, okullarda, sendikalarda, iþyerlerinde, mahallelerde savaþ karþýtý örgütlenmeye hýz vermek gerekir. Her yerde savaþýn insanlýk için maliyetini teþhir etmek gerekir. Devrimci sosyalistlere ve Küresel Barýþ ve Adalet Koalisyonu'na önemli görevler düþüyor.
sosyalist iþçi
Heyecan verici bir dünya Doðan TARKAN Türkiye’de solun önemlöi kesimlerinde ve sendika hareketi için de de umutsuz bir tutum var. Onlara kalýrsa dünyada hiçbir þey olmuyor, Türkiye’de ise yaprak kýpýrdamýyor. Oysa þöyle bir etrafa bakýnmak bu bakýþýn ne denli yanlýþ olduðunu açýk bir biçimde gösteriyor. Hemen her taraf sosylistler için, iþçi sýnýfýnýn örgütçüleri için olumlu hem de çok olumlu geliþmelerle dolu. Bütün bu süreç 6 yýl önce, Amerika’nýn Seattle kentindeki gösteri ile baþladý. Bu geliþmenin son halkasý ise Fransa’da ki iþçiöðrenci hareketinin baþarýsýdýr. Fransa tek önemli geliþme deðil. Onun yaný sýra Ýngiltere’de yükselen iþçi mücadelesi, Respect Partisi’nin geliþimi, Ýtalya’da Berlusconi’nin seçimleri kaybetmesi, Almanya’da iþçi hareketinin toparlanmasý, Linkspartei’ýn seçim zaferi Avrupa’daki önemli geliþmeler. Bir de Latin Amerika var. Burada uzun uzun anlatmaya gerek yok. Sosyalist Ýþçi’nin bu sayýsýnda uzunca bir Latin Amerika yazýsý var ve bu kýtanýn nasýl hýzla sola kaydýðýný iyi bir biçimde anlatýyor. Fransa’da ki geliþme ve Fransa’da genel grev olduðu gün Ýngiltere’de de 1.5 milyon iþçinin greve gitmiþ olmasý bugüne kadar antikapitalist hareketin en büyük eksikliðinin yavaþ yavaþ ortadan kalkmakta
olduðunu gösteriyor. Ýþçi sýnýfý mücadele sahnesine daha emin adýmlarla ve güçlü bir biçimde çýkýyor. Ancak Fransa’daki geliþme çok yüreklendirici olmasýna raðmen unutmamak gerekir ki bu daha baþlangýç. Genel grev büyük ve güçlü oldu ana henüz bütün Franszý iþçi sýnýfý greve çýkmadý ve grev komiteleri hayatýn her alanýna hakim olmak üzere adýmlar atmadýlar. 68’de bunu yaþamýþtýk ama bugün de çok daha güçlü bir biçimde o noktaya doðru gidiliyor ve 68’in aþýlmasý gündemde. Amerika’da insaný þaþkýlýða ulaþtýracak kadar büyük kitle gösterilerinin aniden patlamasý da bir baþka önemli geliþme. Teksas Dallas’da ve Los Angeles’de toplam 1 milyon insanýn gösteri yapmasý, ayrýca Bush yönetimi þimdi kendi evinde, kendi arka bahçesinde çok büyük bir güçle baþetmek zorunda. Bu gösteriler milyonlarca Amerikalýnýn politize olmasýna neden oluyor. Politizasyon bir kere baþlayýnca ucunun nereye gideceði belli olmaz. Irak’taki direniþ ise günümüz dünyasýnýn politik ortamýný son derece ciddi bir biçiimde belirliyor. ABD’nin muazzam askeri gücü Irak’ta iþlevsiz bir biçimde bataða batmýþ durumda. Aktif direniþ Irak halkýnýn azýnlýðýnýn mücadelesi de olsa bütün halk ABD’nin ülkeyi terk etmesini istiyor ve bu nedenle direniþ çok etkin. ABD ordusu ve onun yetiþtirdiði Irak
ordusu direniþi bastýrmaktga tamamen yetersiz. ABD en acýmasýz bir biçimde Irak direniþine saldýrýyor ama en ufak bir baþarý bile elde edemedi. Öte yandan “demokrasi getirdik, seçimler yapýldý” iddiasýnýn da ne denli geçersiz olduðu ortada. Seçimlerden bu yana Irak halkýnýn çoðunluðunun hükümet olmasý bir türlü mümkün olmuyor. O vakit seçimleri anlamý ne? Kaldý ki, önce ABD uþaðý Iraklý politikacýlar, sonra da ABD’li yetkileler artýk baþarýsýzlýðý kabul ediyorlar. Kimi Amerikan uþaðý Iraklý politikacýlar sokaktaki Iraklýnýn yüksek sesle söylediklerini tekrarlamaya baþladýlar: Saddam dçnemi ile günümüz arasýnda Iraklýlarýn yaþam koþullarý arasýnda hiç bir fark yok. Politik aþam açýsýndan da fark yok. Irak’ta bugün baský ve iþkence Saddam dönemini geçmiþ durumda. ABD Irak’ta bu denli gerilemiþken þimdi birde Ýran’a saldýrmaya hazýrlanýyor. Ýran’a saldýrý kesin. Belli olamayan sadece ne zaman saldýrýlacaðý. Çok beklenmeyeceði de açýk. Ýran saldýrýsý önce havadan olacak. Dolayýsýyala Amerikan ordusu yeni bir bataða düþmeyecek ama bütçeden savaþa ayrýlan pay artacak. Bu durumda savaþ karþýtý hareketin önemi ortada. ABD’yi sýkýþtýracak olan sadece o ve bu nedenle hiç hýz kesmeden hareketi inþa etmeye devam etmeliyiz.
antikapitalist forum izmir
21 nisan cuma 18.00 Savaþ ve emperyalizm 22 nisan cumartesi 11.00 Fransa direndi: 68’den 2006’ya 13.15 Kapitalizm doðaya karþý 15.30 Dünyanýn solundaki kýta: Latin Amerika 17.45 Hareketlerin hareketi: Sosyal forum
21-22-23 nisan
23 nisan pazar 12.00 Genel saðlýk sigortasýna neden karþýyýz 14.30 Politik Ýslam korkutucu mu? 17.00 Antikapitalist hareketin geleceði ve yeni sol Ahmet Priþtina Kültür Merkezi Þair Eþref Bulvarý, No: 1-A, Çankaya - Ýzmir Ayrýntýlý bilgi için: 0537 - 624 49 08
4
sosyalist iþçi
DÜNYA
sayý: 252
Peru seçimleri
YORUM Göçmenler ve ABD egemen sýnýfý Alex CALLÝNÝCOS Texas’ýn Dallas kentinde yarým milyon, ertesi gün 60 kentte yüzbinler, bir hafta önce Los Angeles’de gene yarým milyon insan yürüdü. ABD’de önemli birþeyler oluyor. Bu gösteriler Kongre’de yasadýþý göçmenlerle ilgili bir yasanýn tartýþýlmaya baþlamasý üzerine gerçekleþti. ABD’ye hersene 500 bin göçmen giriyor. Saðcý Cumhuriyetçi Parti sert bir göçmenlik yasasý çýkararak Kasým ayýndaki seçimlerde göçmenlere karþýolanlarýn oyunu kazanmayý hedefliyor. Cumhuriyetçiler sýnýr kontrollerini arttýrmayý ve illegal göçmen çalýþtýranlara aðýr cezalar vermeyi hedefliyorlar. Demokratlar ve Senato’daki Cumhuriyetçiler ise sayýlarý 12 milyonu bulan “illegal” göçmenlere bir ceza ödemeleri ve uzun bir süre beklemeleri koþuluile af öneriyorlar. Kongre þimdi bir çýkmaz içinde. Aslýnda bu tartýþma çok anlamsýz çünkü bir yandan da ABD ile Latin komþularýný birbirlerine baðlayan adýmlar atýlýyor. Bir kaç ay önce Meksika City’de katýldýðým Küreselleþme ve Ýmparatorluk baþlýklý bir konferansta bu çeliþkiyi gördüm. Konferansýn Meksikalý katýlýmcýlarýnýn en çok ilgilendiði konu göçmenlikti. Bir katýlýmcý Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaþmasý’nýn nasýl Meksikalý köylüleri dev ABD tarým þirketleri ile rekabet etme zorunda býraktýðýný ve bunun nasýl bir göçe yol açtýðýný anlattý. Köyler bütünüyle yok oluyor ve bütün köylüler topluca kuzeye iþ bulmak için göç ediyorlar. Ýþte bu nedenle ABD sýnýrý aðýr bir baský altýnda. Ama öte yandan göçmen iþçiye Amerikan kapitalistlerinin de ihtiyacý var. Bir gazetede geçen hafta Georgia’nýn Dalton kentinden ilginç bir örnek vardý. Bu kasabanýn nüfusu 1990’dan 2000’e 22 binden 28 bine çýkmýþtý. Ayný dönemde kasabanýn etnik yapýsý da büyük ölçüde
deðiþmiþ ve % 85 Hispanic, % 40 beyaz omuþtu. Göçmenler bu kentin halý tezgahlarýnda çalýþmaya geliyorlardý. Dalton küresel halý üretiminin üçte birini yapýyor. Bu tekil bir olay deðil. Katýldýðým konferansta böyle birçok örnek anlatýldý. Göçmen iþçilerin ABD ekonomisi için önemi göz önüne alýndýðýnda egemen sýnýfýn bir kýsmýnýn göçmen yasalarýný biraz olsun iyileþtirme tutumu anlaþýlýr oluyor. Ama ABD egemen sýnýfý içindeki tutumu böyle basitçe tarif etmek yetersiz olur. Geçen hafta bir New York gazetesinde Dalton’daki bir büyük þirketin yöneticisi senatodaki uzun dönemdir ABD’de olan göçmenlerin Ýngilizce öðrenmesi ve para cezasý ödeme koþulunu içeren yasa önerisini pratik bulmadýðýný yazýyordu. Ayný yöneticiye göre “birçok iþveren iþverenlerin cezalandýrýlmasýný beðenmediklerini, göçmen iþçilerin ABD vatandaþý yapýlmasýný da desteklemediklerini” söylüyor. Çünkü “ABD vatandaþý olanlar iþten ayrýlabilirler veya daha az üretken olabilirler!” Ohio’da büyük bir çiftlik iþleten Mike Gonzales ayný gazetede “illegaller galiba legallerden daha iyi çalýþýyorlar” diye yazýyordu. “Legaller sistemi biliyorlar, haklarýný biliyorlar. Ýllegaller ise her koþula razýlar.” Sonuç olarak, kapitalistler için en iyisi kontrollerin içeriye çok sayýda göçmenin girmesine izin verecek kadar zayýf olmasý ve yasadýþý göçmenleri zayýf býrakacak ve daha fazla sömürmeye uygun hale getirecek kadar da güçlüolmasýný gerektiriyor. Kapitalistler için slogan böl ve yönet. Bu nedenle Washington’da sürmekte olan tartýþma 40 milyon latin kökenli göçmeni politik mücadeleye soktuðu için egemen sýnýf için çok tehlikeli. Saðcý Cumhuriyetciler Irak’ta taki bataktan sonra þimdi de kendi arka bahçelerindeki uyuyan devi uyandýrýyor olabilirler.
Amerikan sanayisinde çalýþan kaçak Latin iþçiler
Deðiþim kazanabilir Latin Amerika'da artýk ABD için tam anlamýyla alarm zilleri çalýyor. Bolivya'da güçlü bir yýðýn hareketi Aralýk 2005'de Evo Morales'i baþkanlýða getirirdi. Bolivya'da hareket basit taleplere sahip: petrol ve doðal gazýn millileþtirilmesi ve yeni bir anayasa yazmak için bir komisyonun toplanmasý. Morales çeþitli açýklamalarýnda kimi çeliþkiler olmasýna raðmen bunlarýn ikisini de vaat etti. Venezüella'da ise Hugo Chaves iktidarda kalmaya devam ediyor. Halk arasýndaki desteði yeni örgüt biçimleri yaratýyor. Örneðin yeni bir iþçi sendikalarý konfederasyonu (UNT) oluþtu. Ekvator'da Ekim ayýnda Baþkanlýk seçimleri var. Son altý yýlda üç baþkaný deviren sendikalarýn, sosyal hareketlerin ve yerlilerin koalisyonu yeniden aktif hale geldi. Üç buçuk yýl önce Lucio Gutierrez baþkan seçildiðinde milyonlarý yoksullaþtýran yeni liberal politikalara ve küresel sermayeye karþý çýkmayacaðýný söylemiþti. Seçildikten sonra kendisini iktidara getiren harekete sýrtýný dönünce ayný hareket tekrar sokaklara çýkarak Nisan ayýnda Gutierrez'i baþkanlýktan devirdi. Brezilya'da 2002 yýlýnda Ýþçi Partisi adayý olarak Baþkan seçilen Lula giderek desteðini kaybediyor. Lula iktidara geldikten sonra doðal destekçileri ile çeliþen iþler yapmaya baþladý. Sendikalarýn ve topraksýzlarýn taleplerini reddetti ama küresel sermayenin kurumlarý ile pazarlýklar yapmakta tereddüt etmedi. Son zamanlarda ortaya çýkan bazý skandallar ise Lula'nýn iktidarda kalabilmek için patronlarýn temsilcileri ile ittifaklar yapmaya baþladýðýný ortaya çýkardý. Yeni kurulan Özgürlük ve Sosyalizm partisi PSol'un hýzla güçlenmesi emekçi yýðýnlar arasýnda Lula'dan duyulan hayal kýrýklýðýnýn iyi bir göstergesi. Ýþte bu koþullar arasýnda Peru'da baþkanlýk seçimlerine gidildi. Üç aday vardý. Lourdes Flores saðýn adayýydý. Seçilirse yeni liberal politikalarýn devam etmesini saðlayacak. Halkçý parti APRA'nýn adayý ve eski bir baþkan olan Alan Garcia'da yeni liberal politikalardan bir kopuþu önermiyor. 1980'de baþkanken yeni liberal
politikalarý uygulamaktaydý ve ciddi bir mali skandala karýþmýþtý. Ollanta Humala üçüncü aday. Kimsenin beklemediði bir biçimde seçimlerin ilk turunda oylarýn yüzde 30'unu kazanarak birinci oldu. Diðer iki adaydan birisiyle 7 Mayýs'da ikinci turda yarýþacak. Humala'nýn partisinin ismi Peru Milliyetçi Partisi. Yoksul yýðýnlarýn desteðine sahip. Özellikle de beyazlarýn Latin Amerika'ya gelmesinden önce kýtada yaþayan yerli halkýn desteðine sahip. Kardeþi Antaro 2005 yýlýnda baþarýsýz bir yerli ayaklanmasý giriþiminde bulunmuþtu. Antaro 1970'lerde yerli halk arasýnda faaliyet sürdüren MIR gerilla örgütünde çalýþmýþtý. Ancak Ollanta'nýn biraz daha garip bir geçmiþi var. O bir subay ve o da 2001'de kýsa süreli bir
askeri darbede yer almýþtý. Bunun üzerine ordudan atýldý. 2003'de yeniden orduya alýndý ve Fransa ve Kore'ye askeri ateþe olarak yollandý. Seçim kampanyasýnda Ollanta kendisini yoksullarýn, yerlilerin ve iþçi sýnýfýnýn sesi olarak tanýtmayý baþardý. Partisinin seçim sloganý "Peru'yu Sev"di. Ollanta'nýn politik perspektiflerinin çok sýnýrlý olduðu açýk. Konuþmalarýnda milliyetçilik çok aðýr basýyor. Geçmiþte Peru'nun Þili karþýsýndaki askeri zaferlerinden bahsediyor. Ýnsan haklarýný düzelteceðini söylüyor. Ancak bu noktada kendi geçmiþi biraz þaibeli. 1990'larda Aydýnlýk Yol adlý gerilla grubunun bastýrýlmasýnda yer aldý. Ayrýca þimdiki hükümetin eski baþkan Alberto Fujimori'nin döneminde subaylýk yapmýþ olanlara af çýkarýlmasý önerisine de
Bolivya devlet baþkaný Evo Morales yerli halkýn mücadelesinde yer almýþt.
karþý çýkmýyor. Aslýnda Ollanta Humala Latin Amerika'daki yoksullar adýna davranan ama yoksullarýn kontrolü altýnda olmayý reddeden baþkanlýk geleneðine çok uygun düþüyor. Ollanto Evo Morales gibi deðil. Morales mücadele içinde yer almýþtý. Ardýnda sosyal güçlerin temsilcileri var. Ancak Ollanta küreselleþmeden zarar gören büyük emekçi yýðýnlara kendisini onlarýn temsilcileri gibi göstermeyi baþardý. Yeni liberal politikalarý sürdüren þimdiki Peru hükümetine karþý duyulan öfkeyi kendi çevresinde topluyor. Ancak Ekvatror'da da Gutierrez ayný þeyi baþarmýþ ve sonra emekçilere arkasýný dönmüþtü. Eðer Ollanta seçimlerin ikinci turunu kazanýrsa kendisinden hesap soracak, onu zorlayacak ve kendi baðýmsýz eylemlerine baþlayacak bir hareket yok. Böyle bir hareket olmadýðý için de Peru tarihi gösteriyor ki seçilirse kendi yolunda yürümeye baþlayacak. Öte yandan seçilmesi iþçi sýnýfý ve emekçiler arasýndaki huzursuzluðun dýþa vurulmasý olacak, kendine güvenlerini arttýracak ve Peru solu için yeni olanaklar yaratacak. 1980'lerde ciddi seçim baþarýlarý kazanan Peru solu bugün bölünmüþ durumda. Solun iki adayý son seçimlerde çok baþarýsýzdý. Ollanta emekçilerin öfkesinden yararlanýyor ama aslýnda onun baþarýsý solun baþarýsýzlýðýnýn bir sonucu. Mike GONZALES
DÜNYA
sayý: 252
sosyalist iþçi
5
Fransa
Direndiler kazandýlar
Ýkibuçuk ay süren direniþin sonucunda iþçiler ve öðrenciler Fransýz hükümetini genç iþçiler için çýkarmaya çalýþtýðý yasayý geri çekmeye zorladý. Baþbakan Villepin’in yasayý geriçektiklerini açýklamasý Fransýz saðý için aðýr bir yenilgi. Bu Fransýz sendikalarý ve öðrenci hareketi için ise tam bir zafer. Oysa hükümet sokaktaki hareketi bölmek ve bastýrmak için elinden geleni yapmýþtý. Buna raðmen hareket giderek güçlendi. Sokaktaki hareket gelecek seneki baþkanlýk seçim ine katýlacak iki saðcý adayýn arasýnýn daha da açýlmasýna da yol açtý. Baþbakana karþý içiþleri bakaný Sarkozy uzlaþmaya hazýr bir lider imajý vermeye çalýþtý. Bu arada karayollarýnda ve demiryollarýnda öðrencilerin barikatlar kurmasýndan ve daha çok da bir genel grevden korkan patronlar Baþkan Chirac’a baský yaptýlar. Ulusal bir öðrenci koordinasyon komitesi hareketi yönetti. Komite üniversitelerden seçilen delegelerin temelinde kuruldu. KMomite her hafta sonu gelecek haftanýn eylemlerini tarýþmak ve koordine etmek için
toplandý. Yeni yasa, CPE, iþçi sýnýfýna doðrudan bir saldýrýydý. Bu nedenle sendikalar da en baþtan yasaya karþý öýktýlar. Genç bir iþçiyi tamamen keyfi bir biçimde iki yýl içinde iþten çýkarma hakkýnýn patronlara verilecekolmasý sendikalar için büyük bir tehditti. Hükümetin yasa üzerine pazarlýk yapmamasý tek bir çözüm býraktý: Yasanýn geri çekilmesi. Bu yasanýn geri çekilmesi AB Anayasasýnýn reddedilmesini üzerine geldi. Þimdi hükümet önümüzdeki süreçte zor bir döneme giriyor. En ufak bir yeniliberal reform büyük bir patlamayý getirebilir. Ancak hikaye burada bitmiyor. ‘Eþit haklar yasasý” hala duruyor. Bu yasaya göre 14 yaþýndaki çocuklar çalýþabilecekler ve 15 yaþýndaki çocuklar da gece iþlerinde çalýþabilecekler. Bu 19. yüzyýl koþullarýna geri dönüþ. Öðrenci Koordinasyonu bu yasaya karþý hareketin devam etmesi gerektiðini ilan etti. CGT lideri Bernard Thibault da bu yasaya karþý mücadelenini gerektiðini açýkladý. Thibault 1 Mayýs gösterisini mücadelenin ilk adýmý olarak da ilan etti. Diðer iþçi konfederasyonu, FO’da mücadeleden yana olduklarýný ilan ett. DEn önemli öðrenci örgütü UNEF öðrencilere mücadeleye devam dedi. Baþka bazý öðrenci örgütleri sene sonu sýnavlarý yaklaþtýðý için üniversitelerdeki eylemlerin bitirilmesi çaðrýsý yaptýlar ama hükümetin yasayý geri çektiðini söylemesinden sonra iþgal altýndaki 84 üniversitenin 30’unda iþgal devam ediyordu.
Ehud Olmert
Ýsrail seçimi
"Sonuç yine bir kasap"
Saðda da, solda da kriz var Fransa’da yeni iþ yasasýna karþý hareketten sol güçlenerek çýktý. Ancak Libération gazetesinin yaptýðý bir ankete göre Fransýzlar Sosyalist Parti’nin programý ile sað partiler arasýnda bir fark görmüyorlar. Hem Baþkan Chirac’ýn hem de Baþbakan Villepin’in desteðiise %25’e düþtü. Bu ikilinin manevralarý artýk ayakta kalmalarý zorlamakta ve Villepin Baþbakanlýktan da yakýnda düþebilir. Villepin’in saðdan rakibi Sarkozy bu süreçten daha güçlü çýktý ama onun da gençler arasýnda itibarý sýfýr. Çok sayýda insan yeni liberalizme karþý bir alternatif arayýþý içindeler. Önümüzdeki üniversitelerde çok iyi bir politik tartýþma olanaðý var. AB Anayasasý’na hayýr oyu komiteleri gelecek ay ulusal bir toplantý yapacaklar. Hareket içinde radikal fikirlerden, anarþistlerden ve devrimcilerden etkilen-
miþ ve politize olmuþ geniþ bir kesim var. Bunlar yeni bir politik alternatif arýyorlar. Bütün sol partiler yeni iþ yasasýna karþý çýktýlar. Ama 2007’de Fransa’da hem Baþkanlýk seçimi var hem de genel seçimler var. Sosyalist Parti’nin (SP) en öne çýkan adayý Blairci politikalarýi le bilinen Ségolène Royal. Eðer o SP’nin resmi adayý olursa çok sayýda SP’li partiden kopabilir. Buna raðmen Sosyalist Parti’nin bu hareketten oldukça güçlenmiþ olarak çýktýðýný kabul etmek gerekir. Fransýz Komünist Partisi (FKP) Sosyalist Parti ile kurduðu geleneksel ittifak ile üyeleri ve taraftarlarýnýn daha radikal bir deðiþim isteði arasýnda sýkýþmýþ durumda. Harekete kesinlikle en iyi müdahale etmiþ olan parti kuþkusuz LCR (Devrimci Komünist Birlik). LCR’ýn sözcüsü Olivier Besancenot hareket içinde çok popüler.
Kamuoyu araþtýrmalarý Besancenot’un Baþkanlýk seçimlerinde FKP adayýndan daha önde olduðunu gösteriyor. Bu, FKP için tam bir kabus ama LCR için de önemli bir sýnav. Onbinlerce genç 1968’den bu yana gerçekleþen en büyük gençlik hareketini oluþturdular ve þimdi LCR sol politikalarýn geleceðinde çok önemli bir rol oynayabilir. Yeni liberalizme karþý yeni bir sol partinin oluþumu LCR’ýn önündeki tarihi görev olarak duruyor. Yeni iþ yasasýna karþý harekette bütün iþçiler grev yapmadý ama önemli bir kýsmý grevlere katýldý. Þimdi kazanýlan bu zaferden sonra iþçilerin kendilerine güveni muazzam arttý. Chirac, Villepin ve Sarkozy “gösteriler deðil hükümet kararlarý verir” diyorlardý. Sonuç yanlýþ olduklarýný gösterdi. Kararý göstericiler verdi. Þimdi biliyoruz ki birleþirsek kazanabiliriz.
ABD ordusundan firarlar artýyor 2003 yýlýnda baþlayan iþgal, gün geçtikçe Irak'taki direniþ duvarýndan sekerken, ABD'nin kendi evinde de savaþ karþýtlarý güçleniyor. Ýþgal baþladýðýndan bu yana, 9000 Amerikan askeri ordudan firar etti. Yaklaþýk 400 kadar askerin ise Kanada'da olduðu tahmin ediliyor. Ordudan firar eden askerlerin bir kýsmý da savaþ karþýtý harekete katýlarak konuþmalar yapýyorlar. Savaþmayý reddeden askerlerin temsilcisi Jeffrey House, ordudan firarlarýn gittikçe arttýðýný belirtiyor. Mart ayý baþýnda da, 38 yýl önce Vietnam Savaþý sýrasýnda askerden firar edip Kanada'ya sýðýnan bir asker, daha önce defalarca geçtiði sýnýrda tutuklandý. House, yýllardýr sorun yaþamayan askerlerin sýnýrda tutuklanmaya baþladýðýný ve bunun þimdiki askerler üzerinde baský kurmak amacýyla yapýldýðýný söylüyor.
Fransa’da öðrenciler ve iþçiler tarihi bir zafer kazandýlar ve mücadeleye devam ediyorlar. Fransa’da yeni liberal politikalara karþý yeni bir sol partinin kurulmasý için tarihi bir fýrsat var
Ariel Þaron'un Likud partisinden ayrýlarak kurduðu Kadima Partisi'nin baþýna, Þaron'un komaya girmesinin ardýndan geçen Ehud Olmert Ýsrail'deki seçimlerde, "zafer" elde etti. Ariel Þaron gibi bir siyonist olan Ehud Olmert, 1945'te, siyonist Ýrgun örgütünün kurucusunun oðlu olarak dünyaya geldi. Ýlk kez, 1973 yýlýnda Likud Partisi’nin milletvekili olarak Ýsrail parlamentosuna girdi. Yolsuzlukla mücadele sözü veren Olmert hakkýnda 2 milyon 700 bin dolarlýk yolsuzluk iddialarý gündeme geldi. 1993 yýlýnda ise, Kudüs Belediye Baþkaný seçildi. "Kudüs'ün Yahudi halkýnýn bölünmez ve daimi baþkenti" olduðunu söyleyen Olmert, Yahudi yerleþimlerini teþvik etti, binlerce Filistinlinin evinin yýkým emrini verdi. Olmert, son seçimlere, þimdi komada olan Ariel Þaron'un, Likud'dan ayrýlarak kurduðu Kadima Partisi’nin baþýnda girdi. Ýsrail seçimlerinde Kadima, 120 sandanyenin 28'ini kazanarak birinci parti oldu. Ehud Olmert de, seçim zaferini Kudüs'teki kutsal Aðlama Duvarý’na giderek kutladý ve ilk yaptýðý konuþmada, 2010 yýlýna dek Ýsrail'in kalýcý sýnýrlarýný belirleyeceðini söyledi. Açýkladýðý plan kimilerince barýþ planý ve Þaron'un son dönemde baþlattýðý "barýþ adamý" misyonu-nu Olmert'in devral-dýðýný söylüyorlar. Elbette bu bir yalan. Plana göre; Ýsrail Batý Þeria'nýn bazý bölgelerinden çekiliyor ama en kalabalýk Filistin yerleþim bölgelerini iþgal ediyor. Böylece, Filistinlileri göçe veya gettolarda yaþamaya mahkum etmeyi planlýyorlar.
6
sosyalist iþçi
sayý: 252
“Sorunun çözümü Diyarbakýr'da baþlayan ve ardýndan önce bölgeye sonra da Ýstanbul ve diðer kentlere yayýlan olaylar ýrkçý ve milliyetçilerin saldýrganlaþmasýna yol açarken "Kürtler Türk milliyetçiliðinin yaygýnlaþmasýna yol açýyor" yorumlarý hakim olmaya baþladý. Basýnda ki ýrkçýlýða kadar varan milliyetçi saldýrganlýk ise birçoklarýna acaba daha karanlýk bir döneme mi giriyoruz yorumlarý yaptýrdý. Bütün bu kargaþanýn ortasýnda Baþbakan "silah býrakýn gelin masaya oturalým" çaðrýsý yaptý. Recep Tayyip Erdoðan'ýn bu çaðrýsý açýk ki devletin çeþitli kurumlarýndan baðýmsýz bir tutum deðil. Yani devlet bir biçimde masaya oturmaktan yana olduðunu açýklamýþ oldu. Baþbakan'ýn çaðrýsý PKK'ye mi yoksa DTP'ye mi tartýþmalarý yapýlýrken Baþbakanlýk çaðrýnýn DTP'ye olduðunu ilan ett ama herkes biliyor ki DTP silahlý bir örgüt deðil ve dolayýsýyla silah býrakmasý mümkün deðil. Zaten Baþbakan'ýn çaðrýsýna DTP eþ baþkanlarý derhal olumlu yanýt verdiler. Ýki eþ baþkan, Aysel Tuðluk ve Ahmet Türk Baþbakan'ýn çaðrýsýný "barýþ süreci açýsýndan olumlu bulduklarýný" söyledikten sonra "çözüm gündemde" dediler. DTP eþ baþkanlarý bu kez yazýlý bir biçimde Baþbakan ile görüþmek istediklerini ilettiklerini de açýkladýlar. Aslýnda Baþbakan'ýn çaðrýsýný DTP bir süre önce yapmýþtý. Ne var ki o vakit DTP'nin çaðrýsýný hem hükümet hem de basýn
görmemezlikten gelmiþlerdi. Ei baþkanlarýn bir süredir yaptýklarý açýklamalarý üst üste koyduðumuzda ortaya þu manzara çýkýyor: DTP ve PKK ayný zemine basýyor. DTP, PKK'ye silah býrak çaðrýsý yapýyor. DTP biz "barýþçý çözüm için varýz" diyor. DTP yetkilileri parti kurulduðundan beri ýsrarla bu çaðrýlarý yapmasýna raðmen basýn bunlarý her defasýnda görmemezlikten geliyor ve sonra bir süre önce DTP'nin yaptýðý çaðrýyý çeþitli köþe yazarlarý kendi düþünceleriymiþ gibi öne sürüyorlar. Kürt sorununda çözümün ucu uzun ve karanlýk bir tünelin ucundan göründü. Artýk herkes bir çözümün gerekliliðine inanýyor. Çözüm açýk ki barýþ ile mümkündür. Hem savaþýp hem de çözüm elde etmek mümkün deðil. Kürt sorununu kimse Kürtleri topyekun imha ederek çözemeyeceðini biliyor. Kürtler ise ne kadar hýzla barýþa doðru adým atýlýrsa o kadar yararlý olur diye düþünüyorlar. Bu iki tutum bir çözümün uzaktan görüldüðünün göstergeleri. Bilindiði gibi, barýþ süreci aslýnda Öcalan Türkiye'de mahkeme önüne çýktýðýnda baþladý. Öcalan o vakit barýþ için elini uzattý. Tereddütsüz bir biçimde bunu yaptý. Ne var ki onun uzattýðý eli tutabilecek bir karþý el yoktu. O günün hükümeti milliyetçi "solcu" DSP, faþist MHP ve ANAP'tan oluþuyordu ve bu üçlünün Öcalan'ýn barýþ çaðrýsýna cesur bir biçimde
Beylik sapaný ile atýþ yapan bir polis
olumlu yanýt vermesi, bunu açýkça ifade etmesi mümkün deðildi. Ne var ki Kürt hareketi soldan gelen bütün aðýr ve çok zaman seviyesiz eleþtirilere raðmen barýþtan yana tutum aldý. Bunun ardýndan savaþ hemen hemen durdu. Ardýndan hükümet deðiþti. AKP büyük çoðunlukla hükümet kurdu. Ama gene uzatýlan barýþ eli tutulmadý. Sonra bir grup aydýnýn imzaladýðý bildiri çýktý. Yavaþtan gene baþlayan çatýþmalar karþýsýnda kuþkularýný dile getiren aydýnlar PKK'den silah býrakmasýný talep ediyorlardý. Kürt hareketi bu çaðrýya da olumlu yanýt verdi. Ateþkes ilan etti ama
gene olumlu karþýlýk gelmedi. Sonra önemli bir geliþme yaþandý, baþbakan bildiriyi çýkaran aydýnlarýn bir kýsmý ile görüþtü. Bu toplantý olumluydu ve zaten Baþbakan toplantýnýn ardýndan Diyarbakýr2a giderek cesur ifadeler kullandý. Baþbakan kýsaca Kürt sorununun varlýðýný kabul ediyor ve devletin de hatalar yaptýðýný söylüyordu. Bu iki ifade de Türkiye için çok önemli geliþmelerdir. Ama süreç tabii ki bu denli hýzlý bütün yönleriyle geliþmedi. Ve oradan Diyarbakýr'da baþlayan olaylara gelindi. Kimileri Diyarbakýr'da polisin çok soðukkanlý
davrandýðýný ve aþýrý þiddet kullanmadýðýný anlatýyorlar. 3-4 günde 16 kiþinin gösterilerde ölmesi, yüzlerce göstericinin oldukça aðýr bir biçimde yaralanmasý, yaralamalarýn çoðunun kurþunla yaralanmasý yeterli þiddet deðil mi? Fransa'da iki aydýr gösteriler oluyor. Çok þiddetli gösteriler oluyor. Göstericiler polise saldýrýyor, molotof kokteyli atýyor. Dükkanlar, arabalar yakýlýyor. Polisle göðüs göðüse çatýþmalar oluyor. Ama polis hiç ateþ açmadý ve kimse ölmedi. her gösteride insan ölmesi sadece Ýsrail'de ve Türkiye'de oluyor. Ýsrail'de polis ve askerin þiddet kullanmasý meþru görülüyor,
Kürtleri kim temsil etmeli? Çözüme doðru yaklaþýldýðýnýn bir önemli göstergesi de Kürtleri kimin temsil edeceðinde çýkan anlaþmazlýktýr. Doðrusu Kürtleri kimin temsil edeceði bir biçimde önemli, bir biçimde ise tamamen önemsiz bir sorundur. Önce Kürt sorununu kimin, hangi örgütlenmenin gündeme çýkardýðýný v e gündemde kalmasýný saðladýðýna bakmak
gerekir. Bu hangi örgütlenme ise açýk ki temsil yetkisi de ona aittir. Örneðin Ýrlanda sorununda kimse IRA ve onun yasalkolu olan Sinn Fein dýþýnda temsilci aramadý. Türkiye’de ise yoðun bir arayýþ çabasý var. Oysa temsilci belli. Sorun onunla hangi þartlarda masaya oturulacaðýný saptamaktýr. Bu noktada silahlý mücadele bir engel deðildir. Çünkü masaya oturan, oturacak olanýn silahlý
mücadeleyi býrakmýþ olmasý zaten doðal olandýr. Bir yandan savaþýp, öte yandan masada barýþ görüþmeleri yapýlamaz. O vakit sorun koþulu saptamaktýr ve yavaþ yavaþ bu noktayadoðru ilerlenmektedir. Bugün Kürt hareketi barýþýn, silah býrakmanýn gereðini ve önemini her fýrsatta vurguluyor. Soldan bazýlarý ise basýnýn önde gelen köie yazarlarý ile birlikte
muhatap arayýþýný sürdürüyorlar. Pek kendilerini beðenmiþ bir tutumla o olmaz, bu olmaz diyip durmaktadýrlar. Öyleyse buyrun beyler, muhatap kimse siz söyleyin! Eðer Kürt halkýnýn desteðini sizin gösterdiðiniz muhatap almýþsa sorun yok. Ama sizde biliyosunuz ki böyle bir alternatif yok. Öyleyse iþi yokuþa sürmekten baþka bir þey deðildir muhatap arama ve var olanlarý beðenmeme tutumu.
Türkiye'de ise takýr takýr sivil insanlar ölürken "aþýrý þiddet kullanmadýk" deniyor. Kimi yazarlar Diyarbakýr ile Fransa arasýnda fark olduðunu yazýyor. Elbette fark var ama sonunda her ikisinde de göstericiler ve polis karþý karþýya geliyor. Birinde insanlar ölüyor, diðerinde ölmüyor. Bir emekli general o günlerde çýktýðý çeþitli televizyon programlarýnda kendisine bu soru sorulduðunda "ama Diyarbakýr'da devlete karþý gelindi" diyor. Devlete karþý gelmek acaba nedir? Neden Fransýz öðrenci devlete karþý çýkmýþ olmuyor da Diyarbakýrlý genç devlete karþý çýkmýþ oluyor ve bu nedenle kurþunlanarak ölmeyi hak ediyor. (Ayrýca çok sayýda genç gözlerine sýkýlan biber gazý nedeniyle kör oldu ya da böylesi bir tehlike ile karþý karþýya.) Türkiye'de milliyetçiler sýkýþmýþ durumda. Kürt sorununun þiddet hem de mümkün olan en aþýrý þiddeti kullanarak çözmek gerektiðine inanýyorlar. Onlarýn çözümü Kürt halkýnýn imhasýdýr. Bu ýrkçýlarýn en büyük desteði her düzeydeki milliyetçiler. Milliyetçiler ellerine geçen her fýrsatta milliyetçiliði körüklüyorlar. Bunun sonucunda ise sýk sýk saðda solda basýnýn "linç giriþimi" diye adlandýrdýðý oldukça küçük gruplarýn saldýrganlýðý yaþanýyor.
sayý: 252
gündemde” Zaman zaman ortaya çýkarak taraftarlarýna "sakin olun" çaðrýsý yapan MHP lideri Bahçeli ise aynen Türkeþ gibi her "sakin olun" dediðinde aslýnda saldýrýn diyor. Türkeþ'de ne zaman "sakin olun" dese faþistler yaygýn bir biçimde saldýrýrlardý. Bugün de ayný þeyi yaþýyoruz. Gazeteler ve televizyon kanallarý ise ellerinden geldiðince bu "linç" olaylarýný abartýyor. Öyle bir hava yaratýlýyor ki sanki sokaktaki herkes milliyetçi ve milliyetçi olmayanlara yaþam hakký yok. Basýn bir taraftan bunu kýþkýrtýyor ama her defasýnda Kürt bölgesinde bu tür olaylara karþý bir tepki oluþtuðunda da ne kadar tehlikeli bir iþ yaptýðýný görüyor. Hemen hemen her faþist, milliyetçi "linç" olayý Kürt bölgesinde büyük bir tepki ile cevabýný alýyor ve bu sürecin giderek bütün ülke çapýnda bir Türk-Kürt çatýþmasýna dönüþme
olasýlýðý ortaya çýkýyor. Ancak basýnýn milliyetçi kalemleri de biliyor ki bu en tehlikeli, en altýndan kalkýlamayacak senaryodur. Milliyetçiler iþte bu ikilem içinde savrulup duruyorlar. Baþbakan ikinci kere cesur çýkýþlar yaptý. Ancak devam edemiyor. Çýkýp tüm topluma barýþýn önemini, yararlarýný anlatamýyor. Toplumun büyük çoðunluðunun barýþta yana desteðini harekete geçiremiyor. Bu nedenle her milliyetçi dalgalanma karþýsýnda geri adým atýyor ve milliyetçiliðin derinliklerine savruluyor. Oysa günümüz cesur olma günü. Çýkýp cesurca barýþý savunma günüdür. DTP yetkilileri bunu cesurca yapýyorlar. Hem hareketlerine sahip çýkýyorlar, hem her türden milliyetçiliðe cevap veriyorlar hem de silah býrakmayý, siyasi çözümü savunuyorlar. Onlarýn bu çabasýna cevap vermek gerekir.
Türk milliyetçiliðine soldan destek Türk milliyetçiliðinin en önemlki desteklerinden birisi soldaki milliyetçiliktir. Soldaki milliyetçilik gerçek milliyetçilik için adeta mikrobik bir ortam yaratýyor. Bu mikrobikortam da milliyetçiliðin geliþmesi daha kolay, daha hýzlý oluyor. Özelleþtirmeye yabancý sermaye açýsýndan karþý çýkanlar, “bu vatan bizim” diyenler Kürt hareketine karþý çýkan gerçek milliyetçiliðe dolaylý ve bazen de doðrudan hizmet ediyorlar. Yurtseverlik, vatan gibi kavramlar bütünüyle burjuva kavramlardýr ve bu nedenle Türk milliyetçilerinin kullandýklarý malzemelerdir. Soldan da ayný kavramlar kullanýlmaya çalýþýldýðýnda sol zayýflatýlýyor. Adeta mikroba karþý korunaksýz hale geliniyor. Bir de basýnda yerleþmiþ olan solcular var. Her fýrsatta kendilerini tarfsýz gibi fösteren ama Türk tarafýnda yer alanlar var. Bunlar bir
yandan sol milliyetçiliði körüklerken diðer yandan da sað milliyetçiliðin ekmeðine yað sürüyorlar. Türk milliyetçiliði ile Kürt milliyetçiliði arasýndaki farký göremiyorlar. Türk milliyetçiliði hakim olandýr. Saldýrgan olandýr. Kürt milliyetçiliði ise ezilip yok edilmeye çalýþýlan bir olguyu korumaya çalýþýyor. Kürt sorunu varsa doðal olarak Kürt milliyetçiliði vardýr. Türk olanlar Kürt milliyetçiliðine karþý kendi milliyetçiliklerine karþý, yani Türk milliyetçiliðine karþý tutum almalýdýrlar. Türk milliyetçiliði ne kadar zayýflarsa, ne kadar etkisini kaybederse Kürt kimliðinin tanýnmasý o kadar mesafe kateder ve dolayýsýyla Kürt milliyetçiliði giderek gereksiz hale gelir. Kürt milliyetçiliði ile Türk milliyetçiliðini eþitlediðinizde Kürt sorununu reddedersiniz. Çünkü sorun Türk milliyetçiliði mi yoksa Ýtalyan milliyetçiliði mi? gibi bir durum deðildir. Öyle olsa hem Türk
hem de Ýtalyan milliyetçiliðini reddedebilirsiniz. Ama Bu durumda bile bir Türk olarak asýl görev Türk milliyetçiliðine karþý durmaktýr. Ne var ki Türkiye’de basýnýn sol yazarlarý arasýnda Kürt milliyetçiliði ile Türk milliyetçiliðine eþitleme eðilimi giderek güç kazanmaktadýr. Bu arada unutmamak gerekir ki kýsa süre önce olaðanüstü hal yönetimi Kürt ýrkçýlýðýndan bahsediyordu ve Kürt hareketini böyle suçluyordu. Kürt milliyetçiliðine karþý tutum alan Türk yazarlar bu tutumu onaylayan bir pozisyona düþüyorlar ki doðrusu bu hiç de hayýrlý bir tutum deðil. Irkçýlýk bir ýrkýn diðerleri üzerindeki üstünlüðünü savunmaktýr. Kürtler kendi üstünlüklerini savunmuyorlar, onlar üzerlerindeki üstünlük kurmaya çalýþan bir ulusun baskýsýndan kurtulmaya çalýþýyorlar. Kendi dillerini kullanabilmek, kendi kimlikleri ile özgürce yaþamak istiyorlar. Aynen Katalanlar, iskoçlar, Ýrlandalýlar, Basklýlar, Brötanlar, Frisler vs gibi.
sosyalist iþçi
GÖRÜÞ "Batý'da sol'un sýkýntýsý"!? "Sol batýda zayýflýyor, buna karþýlýk üçüncü dünya ülkelerinde ise yavaþ yavaþ geliþme kaydediyor. Batý'da sol'un sýkýntýsý nereden kaynaklanýyor... özgürlükçü sol tavýr neden topluma yansýmýyor?" Bu soru, iki ay önce, gazetemizin yazarlarýndan Yýldýz Önen ile Birgün gazetesinin yaptýðý, sosyal forumlarla ilgili bir söyleþide sorulmuþtu. Sorunun yansýttýðý yaklaþým milliyetçilikten mi kaynaklanýyor, bilgisizlikten mi, ilgisizlikten mi, artýk bilemez oldum! Sol Batý'da zayýflýyormuþ! Özgürlükçü sol tavýr topluma yansýmýyormuþ! Bu yaygýn görüþlerle her karþýlaþtýðýmda, 'paralel evrenler' teorisine inanmaya baþladýðýmý hissediyorum, benim yaþadýðým evren ile bu görüþlerin kaynaðý olan evren ayný olamaz çünkü. Sosyalist Ýþçi gazetesi ta 2000 yýlýndan beri, baþta Batý olmak üzere, tüm dünyada yeni bir hareketin, yeni bir solun yükselmekte olduðunu, kamuoyunun ve geniþ kitlelerin sola kaydýðýný, güçler dengesinin egemen sýnýflardan deðil bizden yana deðiþmekte olduðunu anlatýyor. Ama Türkiye'de çok moda olan üçüncü dünyacý bir gözlük var ki, o gözlükle bakýnca, Batý'da her þey gül pembe, iþçi sýnýfý satýn alýnmýþ ve memnun, toplum hareketsiz ve uykulu görünüyor, mücadele ise hiç görünmüyor. Belli ki, tartýþarak, anlatmaya çalýþarak, yazýþarak bu konuda görüþ birliðine varmak mümkün deðil. Ama mücadelenin bugün ulaþtýðý düzeyin belki de gözlüklere raðmen görünür olmaya baþlayabileceðini umuyorum. Ýki hafta kadar önce, ayný gün, Ýngiltere'de 10'dan fazla sendikanýn ortak eylemiyle 1,5 milyon kamu çalýþaný greve çýkarken, Fransa'da 3 milyona yakýn iþçi ve öðrenci sokaklara döküldü. Ýngiltere'de hükümet emeklilik yaþýný yükseltmek istiyor, onyýllardýr sigorta ödeyen iþçilerin bu paraya hak kazanmak için beþ yýl daha fazla çalýþmalarýný saðlamaya çalýþýyor. Yeni yasayý geçen sene çýkarmaya çalýþan hükümet grev tehdidi karþýsýnda geri adým atmak zorunda kalmýþtý. Bu sene yasayý tekrar gündeme getirdi ve grevle karþýlaþtý: 1926 genel grevinden bu yana en büyük grev ve Ýngiltere tarihinde en çok kadýn iþçinin yer aldýðý grev. Sendikalar 25-27 Nisan'da yerel grevler, 3-4 Mayýs'ta yine genel grev planlamýþ durumdalar. 4 Mayýs'ta ülke çapýnda belediye seçimleri olduðu düþünülürse, Blair hükümetinin hem uygulamak istediði neoliberal siyasetler açýsýndan, hem de seçim sandýðýnda müthiþ bir darbe yemek üzere olduðu çok açýk. Fransa'da ise, gençlerin ilk girdikleri iþte iki yýl boyunca tüm haklarýný ellerinden alan yasaya karþý önce öðrenciler, sonra da sendikalar harekete geçti. Yasaya karþý hareket liseli, üniversiteli ve sendikalýlarý bir araya getirip öyle bir düzeye ulaþtý ki, hükümet yasayý geri çekmek zorunda kaldý. Ve bu çarpýcý zafer, AB anayasasýnýn reddedilmesinin ardýndan, Fransýz egemen sýnýfýnýn yediði ikinci sarsýcý darbe oldu. Bütün bunlar, önce, 2000'den bu yana deðiþmekte olan güçler dengesinin ve genel havanýn her þeyi nasýl etkilediðini gösteriyor. Ýkincisi, bu havanýn etkisiyle, örgütlü iþçi sýnýfýnýn nihayet silkinmeye baþladýðýný, hareketin içinde yerini almaya, hareketin belkemiðini oluþturmaya baþladýðýný gösteriyor. "Batý'da sol'un sýkýntýsý nereden kaynaklanýyor?" diye anlamsýzca hayýflanmak yerine, Ankaralý yoldaþýmýz Kemal'in e-posta mesajýnda dediði gibi düþünmek gerek: "Günlerdir yasaya karþý direnen öðrenciler ve iþçiler büyük bir zafer kazandý. Ardarda ikinci hezimetle karþýlaþan Fransýz egemen sýnýfýnýn iþi þimdi daha zor. Kendine güvenen bir kitle hareketi önünde ne kadar da çaresizler. Onlarýn çaresizliði, bizim umudumuz artýyor"
Roni Margulies
7
8
sosyalist iþçi sayý: 252
Fransa 1968
Hala korkudan titretiyor Ian BÝRCHALL Fransa'da öðrenciler üniversite ve liseleri iþgal edip sokaklara çýktýklarýnda ve polisin coplarý ve biber gazlarý ile karþýlaþtýklarýnda herkes haklý olarak "yeni bir 68'mi" diye sormaya baþladý. Bu soruya cevap vermeden önce 1968'de ne olduðunu hatýrlamak gerekiyor. Basýn bize 1968'in "öðrenci ayaklanmalarý" olduðunu anlatýyor ama bu tam anlamý gerçeðin çarpýtýlmasý. Evet büyük, yýðýnsal öðrenci gösterileri ve iþgalleri oldu. Ama bu tür eylemler birçok baþka ülkede de oldu. Fransa2da diðerlerinden çok farklý olarak gerçekleþen genel grevdi. Genel grev üç hafta sürdü ve 10 milyon iþçi bu genel greve katýldý. (1968 Fransa genel grevi bugüne kadar tarihin gördüðü en büyük genel grevdir.) Ýþçiler heryerde marksizmin en temel gerçeðini doðrulamaktalar: Ýþçilerin emeði toplumun yaþamasý için gerekli olan hizmetleri ve mallarý üretmektedir ve onlarýn emeði olmadan toplum çalýþamaz. Bütün üretim felç olur. Eðer elektirik lambalarý yanýyorsa bu enerji santrallerinde çalýþan iþçiler sayesindedir. Ýþçiler zaman zaman bu üretimi kendi güçlerini göstermek için kesebilirler. Fransa'da fabrikalar sendika komitelerinin önderliðinde iþgal edildiler. Bazý yerlerde yöneticiler odalarýna hapsedildiler ve grev komitesinden izin almadan tuvalete bile gitmelerine izin verilmedi. Ýþçiler patronlar Enternasyonal söylemeyi öðrensin diye fabrikalara teypler getirdiler. Fransa'nýn Batýsýnda Nantes kentinde bütün þehir bir sendika komitesi tarafýndan yönetiliyordu. Kârlarý engellemek için komite fiyatlarý kontrol ediyor, gýda ihtiyacýný karþýlamak için yerel köylülerle anlaþmalar imzalýyordu. Komite þehre gelen yollarýn üzerine barikatlar kurmuþtu. 1968 genel grevi iþçi sýnýfýnýn gücünü gösteren çarpýcý bir olaydý. Kapitalizmin entelektüelleri sistemin bütün sorunlarýný çözdüðünü ve sýnýf savaþýnýn artýk bittiðini anlatýyorlardý. Birçok solcu bile bu hattý benimsemiþti. Birkaç haftalýk iþçi mücadelesi bu iddianýn tam bir yalan olduðunu gösterdi. 1968'in anýsýný gölgelemek için yapýlan herþeye raðmen 68 deneyi egemen sýnýfý hala korkudan ürpertiyor. 1968'in en güzel taraflarýndan birisi de beklenmedik bir biçimde baþlamasýydý. Tam istihdam sayesinde iþçi sýnýfýnýn devrimci potansiyelini kaybettiði iddiasý genel kabul görmüþ ve tüketim çýlgýnlýðý ortalýðý sarmýþtý. "Artýk kitle hareketi olamaz" deniyordu. Uluslararasý sermayenin önde gelen yayýnlarýndan Economist dergisi 1968 Mayýs ayýnda Fransa
toplumu üzerine bir araþtýrma yayýnlamýþtý. Bu araþtýrmaya göre Fransýzlarýn yaþam standartlarý Ýngilizleri geçmiþti ve Fransýz sendikalarý umutsuz bir biçimde zayýftý. 1968 Nisan ayýnda Paris'e giden bir Ýngiliz sosyalistine Fransýz öðrenciler Ýngiltere'deki Vietnam Savaþý'na karþý gösterilere hayranlýk duyduklarýný anlatýyorlardý. Mart ayýnda Londra'da ABD konsolosluðunun önünde 30 bin gösterici toplanmýþtý. Birkaç hafta sonra Paris sokaklarýnda ki gösterilere milyonlar katýlýyordu.
Hareket büyüyor
Öðrenci hareketi olaylarý tetikledi. Huzursuzluk Fransýz üniversitelerinde bir süredir kaynýyordu. ABD'nin Vietnam Savaþý'na karþý muhalefet büyüyordu. Öðrencilerin Fransa'daki geliþmelere iliþkin de sorunlarý vardý. Devlet Baþkaný General Charles de Gaulle Fransýz eðitimini hýzla geliþtirerek Fransa'yý modernleþtirmek istiyordu ama bunu en ucuz bir biçimde yapmak istiyordu. Fakülteler, kütüphaneler anfiler týka basa doluydu. Öðrenciler eskimiþ kurallarla sarýlmýþlardý. Erkek öðrenciler yurtlarda kýz öðrencileri ziyaret edemiyorlardý. Öðrenci hareketine hükümet Sorbonne Üniversitesini kapatarak yanýt verdi. Ama polis göz yaþartýcý bombalar ve copla öðrencileri üniversiteden çýkarmaya çalýþtýðýnda bunu baþaramadý. Bir inþaat iþçisi öðrencilere yollardaki parke taþlarýný sökerek barikatlar kurmayý öðretti. Öðrenciler bütün bir gece direndiler. Ýþte bu direniþ herþeyi deðiþtirdi. Öðrencilerin talepleri çok önemliydi: Büyük olasýlýkla çok az Fransýz iþçisi "öðrenciler için daha fazla seks" sloganýnýn
önemli bir toplumsal adalet sloganý olduðunu düþünürdü. Ama öðrencilerin önde gelen sloganlarýndan birisi de buydu. Ama öðrenciler direniþi ve mücadeleyi öðrencilerin kazanmasý iþçiler için önemli bir ders oldu: Direnmek ve kazanmak mümkündü. Fransýz sendikalarýnýn bürokratlarý (Fransa'da 3 iþçi sendikasý konfederasyonu vardý) bir günlük bir genel grev ilan ederek iþçileri yatýþtýrmaya ve yeniden kontrolü ele geçirmeye çalýþtýlar. Ne var ki Paris'teki muazzam büyük gösteri tam tersi bir etki yarattý. Milyonlarca iþçinin kendine güveni sýçrayarak artmýþtý. Gösterinin ertesi günü nantes kentinde bir uçak fabrikasýnda bir sendika toplantýsý yapýldý. Sendika þubesinde 3 devrimci vardý. Yýllardýr militan eylemler öneriyorlardý fakat önerileri reddediliyorlardý. Bu defa iþçiler onlarý dinlediler. Fabrikanýn süresiz iþgali baþladý. Bu iþgal basýna çok az yansýmasýna raðmen tam bir ilham kaynaðý oldu. Birkaç hafta içinde bütün Fransa'da fabrikalar ve iþyerleri iþgal edilmeye baþlandý. Bütün bunlar bugün yeniden olabilir mi? Politikada kýsa dönemli öngörülerde bulunmak saçma olabilir ama bugün genel bir mücadelenin yaygýnlaþmasý olanaðý 1968'den daha fazladýr. 1968'de hareketin yükselmesine neden olan etkenler bastýrýlmýþlardý. Geçen sene öncede Avrupa Birliði Anayasasý'na hayýr oyunun kazandýðýný gördük, ardýndan sonbaharda yaygýn ayaklanmalarý yaþadýk ve son olarak da yeni iþ yasasýna karþý mücadeleler geldi. 1968'de tam bir istihdam vardý. Ýþsizlik hemen hemen yoktu. Þimdi iþsizlik bir süredir yüzde 10'lar civarýnda. Ýþçiler ve öðrenciler saðcý poli-
tikacýlar Sarkozy ve Villepin'in esas olarak Fransýz toplumunun sorunlarýný çözmek yerine baþkanlýk hayalleri kurduklarýný iyi biliyorlar. 1968'da göçmen iþçiler önemli bir rol oynadýlar ama üzerlerinde aðýr bir baský vardý ve ülkeden kovulma tehdidi altýndaydýlar. Þimdi ise iþsizlik ve polis baskýsý ile karþý karþýya olan Kuzey Afrika kökenli gençler arasýnda muazzam bir öfke var. Ayrýca solun önemli bir kýsmýnýn kendilerini anlamadýðýný, dinlerine saygý göstermediðini ve özellikle de liseli öðrencilerin türban takabilme hakkýna saygý göstermediðini görüyorlar. 1968'de Fransýz solunun çok önemli bir kýsmý Rusya'yý sosyalizmden anladýklarýnýn modeli olarak görüyordu. Buna karþý çýkan küçük azýnlýðýn da önemli bir kýsmý Rusya'yý Mao'nun Çin'i ile deðiþtiriyordu. Þimdi ise genç insanlarýn çok önemli bir kýsmý anti-kapitalist hareketten etkileniyor.
Sýnýfýn gücü
Önümüzdeki haftalarda ne olursa olsun öfke dinmeyecek. Ayaklanma devam edecek ve kendisine yeni biçimler bulacak. 1968 hareketi sonunda yenilgiye uðratýlmýþtý ama bu egemen sýnýfýn güçlü olmasýndan olmamýþtý. Mayýsýn sonunda de Gaulle Paris'ten kaçmýþ ve Almanya'da ordu komutanlarý ile toplantý yapýyordu. Referandum yapmak istediðinde iþçi sýnýfýnýn gücü ile karþýlaþmýþtý: Hiç bir matbaanýn iþçisi referandum oy pusulalarýný basmayý kabul etmiyordu. Fransa'da eski düzeni kurtaran kaðýt üzerinde kapitalizmi ile devrimle devirmeyi hedefleyen Fransýz Komünist Partisi (FKP) idi. FKP'nin 5 milyon oyu vardý en büyük iþçi sendikasý, CGT'yi kontrol ediyordu. Binlerce kararlý ve inançlý iþçi sýnýfý aktivisti
vardý. Bütünüyle Rusya'ya ve ayný ölçüde de kendi parlamenter baþarýsýna baðlýydý. FKP öðrenci devrimcilerin kendisine baðlý iþçiler arasýnda etkin olmasýna kesinlikle karþýydý. Yýllar boyunca FKP'nin olmayan sol yayýnlarýn fabrikalar önünde satýlmasýna FKP militanlarý þiddetle engel oluyordu. Öðrenci hareketi patladýðýnda FKP'ye baðlý basýn tarafýndan þiddetle eleþtirilmeye baþlandý. Öðrenci devrimciler iþçi sýnýfýnýn çocuklarýnýn sýnavlara girmesini engelleyen zengin sýnýflardan gelme öðrenciler olarak tanýmlanýyorlardý. Çok zaman da sað kanadýn ajanlarý olarak tanýmlanýyorlardý. Fabrika iþgalleri yayýlýnca CGT bu iþgalleri durdurmaya çalýþtý ama baþaramadý. Bunun üzerine hareketin önderliðini üslendi ve hareketi içerden gevþetip durdurdu. Çok yerde fabrikalar sendika komitelerinin önderliðinde iþgal edildi. Fransa'da 10 milyon iþçinin 3 milyonu sendikalýydý. Sendikasýz 7milyon iþçi iþgale ortak edilmeyerek haberleri hükümetin kontrol ettiði televizyondan izlemek üzere eve gönderildiler. De Gaulle genel seçim çaðrýsý yaptýðýnda FKP bu çaðrýyý destekledi ve iþçilerin iþe geri dönmesini teþvik etti. Seçimlerde sað büyük bir baþarý kazandý. Parlamenter demokrasiye baðlýlýðýný kanýtlayarak FKP seçimlerde Sosyalist Parti'nin seçim ortaðý olmayý garantiledi. Bugün FKP'nin iþçilerle, öðrenciler ve yoksul mahallelerin gençleri arasýna girmek için ne gücü ne de isteði var. Reformizm Fransa'da hala canlý ve güçlü. Sosyalist parti ve sendika liderlikleri emekçilerin ve ezilenlerin yýðýn hareketinin ortaya çýkmamasý için ellerinden geleni yapacaklardýr. Kýsa dönemde baþarýlý olabilirler. Uzun dönemde ise biz kazanabiliriz. Tarih tekerrür etmez. Ama geçmiþten alýnan dersler ve ilham gelecekteki zaferlerin hazýrlanmasýnda yararlý olabilir. Önümüzdeki sorun sadece Fransa'nýn geleceði deðil. Basýnýn baþlýca yalanlarýndan birisi de 1968'in Fransýzlara özgün olduðudur. Genel grevden hemen sonra Le Monde gazetesinde Robert Escarpit þöyle yazýyordu: "Yurtdýþýnda seyahat eden bir Fransýz kendisini biraz aðýr bir hastalýktan yeni kalkmýþ biri gibi hissediyor. Herkes ona barikatlarýn nasýl yýkýldýðýný, 29 Mayýs'ta ateþin kaç olduðunu soruyor. "Ama sorulmayan, belki de sorulmaktan korkulan bir soru var. Ama herkes kalbinin derinliklerinde korku ile ya da umutla bu soruyu soruyor: acaba hastalýk bulaþýcý mý?" Bu yazý Fransa'da hükümetin geri adým atarak yasa önerisini geri çekmesinden önce yazýlmýþtýr.
sayý: 252 Açýk ki Ýran'ýn nükleer silah yapmasý ABD'nin bu ülkeye saldýrmasýnýn asýl nedeni deðil. Hatýrlanacaðý gibi ABD ve Ýngiltere Irak'a saldýrýrken de bu ülkenin kitle imha silahlarý olduðunu söylemiþ fakat iþgalden sonra aslýnda bu iddialarýnýn doðru olmadýðýný sadece bir bahane olarak kullandýklarýný kabul etmiþlerdi. Ýran'ýn þu anda nükleer silahý olmadýðý gibi son yapýlan açýklamalardan sonra da kolayca nükleer silah yapmasý mümkün deðil. Öte yandan Ýran'ýn dört tarafý nükleer silahlarý olan ülkelerce çevrili. Hindistan, Pakistan ve Ýsrail'in nükleer silahlarý var. Körfez'de bekleyen ABD donanmasýnýn elinde nükleer silahlarý olduðu gibi Ýran'ýn Kuzeyi'nde Rusya'nýn da nükleer silahlarý var. Bu arada BM'nin daimi konseyinde yer alan Fransa ve Ýngiltere'de nükleer kulübün üyesi. Nükleer silah sahiplerinin artmasý bizim destekleyebileceðimiz bir þey deðil ama bu arada ABD'nin hipokrasisi de açýk. ABD'nin Ýran'a saldýrmasýnýn asýl nedeni dünya hegemonyasý. Daha görünür nedenlerden birisi ise 27 yýl önce Ýran Devrimi'nin ABD'nin bu bölgedeki en büyük casusluk üssünü ve en önemli müttefikini ortadan kaldýrmasýdýr. Ayrýca ABD Irak'ta Þiileri Ýran'ýn desteklediðine inanmakta ve Irak'ta geleceðini düzenleyebilmek için Ýran'da da adým atmasý gerektiðini düþünmekte. Ne var ki birçoklarý ve solda yer alan birçoklarý da Ýran rejimine karþý yanlýþ fikirlere sahipler ve onlarýn bu yanlýþ bakýþlarý ABD'nin Ýran'a saldýrýsýný kolaylaþtýrmakta. Ýran politik Ýslam'ýn iktidarda olduðu bir ülke. Ahmedinejad ise hem bir kýsým solun hem de ABD'nin aðýr saldýrýlarý altýnda. Muhafazakâr, aþýrý muhafazakâr, orta çað kalýntýsý, ýrkçý, faþist gibi suçlamalarla karþý karþýya. Oysa Ahmedinejad seçimle iþbaþýna gelmiþ biri. Seçim programýnda yoksullara seslendi. Ülkedeki yoksulluða, aþýrý bir hýzla geliþen zenginlerle yoksullar arasýndaki farka karþý mücadele edeceðini anlattý. Bu anlattýklarý ile seçimleri kazandý. Ahmedinejad'ýn karþýsýnda biri "reformist" diðeri "muhafazakâr" baþka adaylarda vardý ama yoksullar büyük yýðýnlar halinde Ahmedinejad'a oy verdiler. Ýran dün de kapitalist bir ülkeydi, Ýran Devrimi'nden sonra da kapitalist bir ülke, bugün de kapitalist bir ülke Ýran Devrimi öncesinde ülkeyi Þah yönetiyordu. Þah eli kanlý bir diktatördü. Ülkeyi demir bir yumrukla yönetiyordu. Hapishaneler, iþkencehaneler politik mahkumlarla doluydu. Þahý CÝA'nýn düzenlediði bir darbe iþbaþýna getirmiþti. 1978'de sonunda Þahýn baskýsýna karþý Ýran halklarý ayaklandý. Ayaklanmaya çeþitli politik eðilimler müdahale etmeye çalýþtý. Kendiliðinden olan bütün büyük yýðýn hareket-
Ýran’ý neden savunmalýyýz? F. Aloðlu, ABD’nin neden Ýran’a saldýrmak istediðini ve Ýran’da ki rejimin karakterini tartýþýyor
Solda yer alan birçoklarý Ýran rejimine karþý yanlýþ fikirlere sahipler ve onlarýn bu yanlýþ bakýþlarý ABD’nin Ýran’a saldýrýsýný kolaylaþtýrmakta
lerinde olduðu gibi 1978 Devrimi'nde de bütün bu güçler yan yana harekete katýldýklarý ve Þahý devirmek için ortak hareket etmelerine raðmen ayný zamanda da birbirleri ile mücadele ediyorlardý. Þah rejimine karþý 1978 Devrimi'ne katýlan güçleri kabaca üç gruba ayýrmak mümkün, dini lider Humeyni'nin etrafýnda toplanan ve orta sýnýflarý kapsayan Ýslamcý hareket, Rusya yanlýsý komünist TUDEH ve Halkýn Fedaileri gibi sol örgütlenmeler ve liberaller. Ýlk hükümeti liberaller kurdu. Politik Ýslam ve sol ise çok güçlü konumdaydýlar. Ne var ki baþta TUEDEH ve Halkýn Fedaileri olmak üzere Ýran solu stalinist aþamalý devrim anlayýþýna sahip olduðu için iktidarý almak için öne atýlmadýlar, önce demokratik
devrimin tamamlanmasýný beklediler. Onlar beklerken politik Ýslam 1979'da liberalleri iktidardan uzaklaþtýrdý ve Ýran Ýslam Cumhuriyetini kurdu. Oysa 1978'in arkasýndan iþçiler þuralar (sovyetler) kurmuþtu. Þuralar iþçi haklarý için, sendika hakký için mücadele ediyorlardý. Ulusal azýnlýklar kimliklerinin tanýnmasýný istiyorlardý ve ulusal talepleri vardý. Köylüler toprak istiyordu ve kadýnlar ise eþit haklar için ayaða kalkmýþtý. Bu koþullar altýnda solun önünde büyük olasýlýklar vardý ve sol bu olasýlýklarý yanlýþ devrim anlayýþý nedeni ile kullanamadý. Ýran kapitalizmi ise 1979'da sola saldýrýrken solun Batýnýn kültürel ajaný olduðunu anlattý. Büyük yýðýnlarý böyle oldukça güçlü olan solun üzrine sürebildi ve bunda da baþarýlý oldu.
sosyalist iþçi
Ýran solu çok uzun sürfe dayanamadý ve hýzla Ýslamcý baský altýnda eriyip, yok oldu. Solun ardýndan sýra þuralara, sendikalara, kadýn hareketine ve ulusal azýnlýklara geldi. Hepsi birer birer geri püskürtüldü ve Ýslami rejim hýzla iktidarý bütünüyle kucakladý. Humeyni rejimi çok kan döktü. Aðýr bir baský uyguladý. Bu Ýslami rejimin kasaplýðýndan deðil, muhalefetin gücünden dolayý oldu. Gerek iþçi hareketi, gerekse sol ancak aðýr bir baský ile geriletilebilirdi ve bu nedenle Humeyni iktidarý acýmasýzca saldýrdý. Ancak Humeyni etrafýnda toplanmýþ olan politik Ýslamcý grup ayný zamanda ABD ile iliþkilerin koparýlmasýndan yanaydý. 1980'de bu nedenle ABD Konsolosluðu iþgal edildi ve böylece Ýran ile ABD arasýndaki iliþkiler koptu. O günden bugüne kadar rejim çeþitli batýlý güçlerle iliþkilerini yeniden kurduysa da ABD ile gerginlik süreklilik kazandý. Ýran'a çok aðýr bir fatura yükleyen Ýran Irak savaþýnda ABD Saddam'ýn Irak'ýný destekledi ve az daha da Ýran'da rejimi çökertecekti ama olmadý. Ýran sonunda savaþý kazandý ve çöken Irak oldu. Saddam bu nedenle ABD'den büyük mali destek istedi alamayýnca da Kuveyt'e saldýrdý ve bunun üzerine Birinci Körfez savaþý çýktý. Bu, Irak'ta Saddam rejiminin sonu oldu. Bugün Ýran gene ABD'ye kafa tutuyor ve bölgesel bir güç olmaya çalýþýyor. ABD ise buna tahammüllü deðil. ABD hem geçmiþin intikamýný almak, hem petrol üzerindeki kontrolünü ikiye katlamak hem de bölgedeki anti Amerikancýlýðýn geliþmesine bir son vermek için Ýran2a yeniden saldýrmaya hazýrlanýyor. ABD'nin bu saldýrganlýðýna karþý savaþ karþýtý hareket hiç ikirciksiz bir biçimde tutum almalýdýr. ABD Ýran'da Ýslami rejimin olmasýný özellikle batý kamuoyuna karþý alabildiðine kullanmaktadýr. Ne var ki Ahmedinejad birçok konuda Hýristiyan saðýndan, ABD'deki yeni muhafazakârlardan çok farklý deðil. Kadýnlara, eþcinsellere karþý ayný tutumlarý paylaþýyorlar. Hýristiyan dünyasýnýn önce gelenlerinin Yahudi düþmanlýðý ile Ahmedinejad'ýn siyonizmi arasýnda da büyük bir fark yok. Oysa ABD tek taraflý bir suçlama ile Ýran'ý batý kamuoyunun gözünde karalamaya ve kendi saldýrýsýný aklamaya çalýþýyor. Bu oyuna düþmemek gerekir.
Ýran’da Devrim ve Karþýdevrim Phil Marshall
Karakedi’den veya Sosyalist Ýþçi satýcýlarýndan alabilirsiniz.
9
10
sosyalist iþçi
KÜLTÜR-S SANAT
sayý: 252
"Ýnsanlar hükümetlerden deðil, hükümetler insanlardan korkmalý.”
Medya gerçeði ne kadar gerçek? Egemenlerin sesi
Devrimin D’si "Ýnsanlar hükümetlerden deðil, hükümetler insanlardan korkmalý.” Bu sözler Matrix’in yaratýcýlarý Andy ve Larry Wachowski’nin son filmi Vendetta’nýn V’si filminden. Son zamanlarda bir dizi film Baþkan Bush’u eleþtiriyor veya büyük çokuluslu þirketlere eleþtiriler yöneltiyor. Son Yýldýz Savaþlarý, Sith’in Ýntikamý, Ýyi Akþamlar ve Ýyi Þanslar bu tür filmlerden. Ancak yeni gösterime giren Vendetta’nýn V’si lafý hiç dolandýrmadan hükümetin yýkýlmasýný talep ediyor ve þiddet kullanýlmasýný ve hatta terörist taktiklerin kullanýlmasýný öneriyor. Ýlk olarak Alan Moore tarafýndan 1981-88 yýllarý arasýnda çizgi roman olarak yazýlan maskeli bir asi olan V gelecekteki totaliter bir Ýngiltere’ye karþý mücadele eder. Çizgi roman Ýngiltere için yazýlmýþ olmasýna raðmen film Amerika’yý hedef alýyor. Hikayede Ýngiltere’nin Hristiyan faþistleri biyolojik bir saldýrýnýn ardýndan birçok Arabý imha ediyor. Ýstenmeyenler için, yani Araplar, eþcinseller, politik aktivistler için kamplar kuruluyor ve binlerce insan bu kamplara dolduruluyor. Çýplak mahkumlar bu toplama kamplarýnda baþlarýnda siyah çuvallarla dolaþýyorlar. Bu görüntüler bize derhal Ebu Garib ve Guantánamo’yu hatýrlatýyor. Popüler kültür Araplara ve Müslümanlara karþý ýrkçýkla dolu. “Londra’nýn Sesi” adlý radyo sürekli olarak “eski ABD’yi”, “tanrýsýz” olduðu için” eleþtiriyor.
V son zamanlarda ortaya çýkan ticari filmler içinde oldukça cesur bir yapým. Çok açýk bir biçimde devrim öneriyor ve bu devrim için þiddet kullanýlmasý gerek tiðini de kabul ediyor. V sahneye Old Bailey denen Londra’nýn mahkemeler binasýný yakarak çýkar. Mahkeme binasýný yakmaya giderken sokaða çýkma yasaðýndan sonra sokaða çýktýðý için yakalanan ve tecavüze uðramak üzere olan Evey Hammond’u kurtarýr. Ertesi gün tam yayýndayken televizyon istasyonunu basar ve oradan kaçmasýna bir önceki gün kurtardýðý Evey yardýmcý olur. Evey televizyonda çalýþmaktadýr. Böylece birlikte olmaya baþlarlar. Ne var ki Evey V’nin mücadelesine karþý güvensizdir. “Dünyanýn her deðiþiminde iþlerin daha da kötü olduðunu gördüm” der. Hükümet telefon konuþmalarýný dinleyerek,
insanlarýn yaþamlarýný gözleyerek V’nin giderek daha fazla halk desteðine sahip olduðunu tespit eder. Bunun üzerine hükümetin baþý Sutler karþý propoganda baþlatýr ve adamlarýna “halkýn neden kendilerine ihtiyacý olduðunu” anlatmalarýný söyler. Hemen bunun üzerine çoðu düzmece haberler yayýnlanmaya baþlanýr. Aynen günümüzde Fox TV’nin “yabancý terörist tehdidi”, “gýda ayaklanmalarý” ve “kuþ gribi” haberleri gibi. Detektif Finch’in araþtýrmalarý ile hükümet içindeki yolsuzluklarý, saðlýkla ilgili skandallarý ve kâr hýrsý ile gözü dönmüþ ilaç þirketlerinin faþistlerin iktidara gelmesinin nasýl arkasýnda olduðunu
öðreniyoruz. Vandetta’nýn V’si küçük bir egemen sýnýfýn kendiiktidarlarý ve kârlarý için nasýl binlerce insanýn hayatýný yok ettiðini anlatýyor. Toplumun iktidara karþý ayaklanmamasýnýn baþlýca nedeni korku. Filmin dönüm noktasý Evey’in gözaltýnda iken geçirdiði deðiþim. Kendisinden önceki bir mahkumun notlarýný okur. O bir lezbiyendir ve lezbiyenliði reddetmek yerine ölmeyi tercih etmiþtir. Bundan etkilenen Evey’de V’nin yerini söylemek ve deðiþim umudunu yok etmek yerine ölümü kabullenir. Evey kiþisel özgürleþmesini kazanýrken film Matrix’den farklý olarak) (M dünyayý deðiþtirmek için kendi kafaný deðiþtirmekten fazlasýný yapmalýsýn der. Bizi yöneten ve bize baský yapan kurumlar yýkýlmalý ve yerlerine topluma dayalý bir demokrasi geçmelidir. V devrimin ateþini baþlatmak için kendisini feda etmeye hazýr bir anarþisttir. Fakat, film herkesin V olabileceðini çok kesin olarak vurguluyor. Evey ile konuþurken V “Fikirler insan yýðýnlarýný harekete geçirebiliyorsa büyük bir gücü vardýr”. Vandetta’nýn V’sini gidip seyredin ve bir rejimin nasýl devrildiðini görün ve karþýnýzdaki gerçek rejimin ayný sona ulaþmasý için hazýrlýklara baþlayýn. Vandetta’nýn V’si. Yöneten James McTeigue. Oynayanlar: Natalie Portman ve Huge Weaving.
Kapitalist sistemde medyanýn tutumunu belirleyen þey, baðlý olduðu sermaye grubunun, genel olarak kapitalizmin, ülkedeki rejimin ve çeþitli iktidar güçlerinin çýkarýdýr. Hiçbir televizyon ve gazete bu güç odaklarýný dikkate almadan haber yapmaz. Medyanýn yalanlarý ve taraflýlýðý toplumsal olaylarýn kritiklik derecesine göre artar. Örneðin medyada en fazla yalan savaþ dönemlerinde söylenir. Irak'taki katliamýn doðrudan sorumlusu olan ABD'de televizyonlar ve gazeteler Irak'ta gerçekte ne olup bittiðinden kesinlikle söz etmemektedir. Çünkü ABD'nin savaþtaki durumu o kadar rezilcedir ki, bu rezilliði örtmek için çok fazla gizlemeye ve yalana ihtiyaç vardýr. Medya, gerçeklerin bir kýsmýný gösterip bir kýsmýný gizleme tutumunun dýþýnda doðrudan politik tavýrlar da göstermektedir. Medya Diyarbakýr'daki olaylarda olan bitenle ilgili yanlýþ ve taraflý haber vermenin ötesinde kýþkýrtýcý politik görüþleri de çok sýk ve ýsrarla ifade etti. Þemdinli'deki olaylar hakkýnda hazýrlanan bir iddianamede ordunun ve Kara Kuvvetleri Komutaný’nýn adý geçince gazeteler ve televizyonlar hemen savcýyý suçlamaya baþladýlar. Hürriyet gazetesinin genel yayýn yönetmeni Ertuðrul Özkök, bir yazýsýnda "Göreve baþladýðým ilk gün bir talimat verdim: Ben bu gazetede çirkin görünümlü Türk askeri fotoðrafý istemiyorum" diyordu. Bir asker siyasi olarak kötü bir þey yaparsa Hürriyet gazetesi bundan söz etmez, örtbas etmeye çalýþýr. Çünkü genel yayýn yönetmeninin böyle bir talimatý vardýr.
Ne iþimize yarar?
Medya elbette her zaman ve tümüyle açýk bir taraflýlýk içinde deðil. Çünkü sürekli böyle olduðu takdirde inandýrýcýlýðý azalýr. Toplumun neredeyse tamamýnýn savaþa karþý olduðu bir toplumda savaþ tamtamlarý çalan, adeta ABD'nin paralý elemanlarý gibi çalýþan televizyon ve gazeteciler itibarlarýný tümüyle kaybetmemek için ülkenin her yanýndaki güçlü savaþ karþýtý hareketin hiç deðilse önemli eylemlerine yer vermek zorunda kalmýþtýr. Bazen büyük iþçi eylemleri, savaþ karþýtý veya çeþitli anti kapitalist eylemler medyada yer bulabilmektedir. Ama medya genellikle bu eylemlerin de "görsel ilginçliði" bulunan yanlarýný vermektedir. Eylemlerde yapýlan konuþmalar, pankartlarda yazýlan ve kalabalýklar tarafýndan atýlan sloganlar genelde haberde yer almamaktadýr. Tabi eylem ve etkinliklerin medyada bir þekilde yer almasýnýn faydalarý vardýr.
Ama zaman zaman mücadelenin bazý unsurlarý hareketin medyayla iliþkisinin önemini çok abartýyor. Tam da kapitalist medya aðýnýn bize dayattýðý "bir þey televizyona çýkmamýþsa, aslýnda olmamýþtýr; ekranda yoksan, sen de yoksun" mantýðýný meþrulaþtýrmaktadýr. Toplumun ve bu amaçla medyanýn da ilgisini çekebilecek eylem biçimlerini tasarlamak önemlidir ama bazý eylemler neredeyse sadece medyayý hedefleyerek tasarlanmaktadýr. Bu yaklaþýmlar gerçek toplumsal hareketin gücünü ve etkisini, ezilenlerin kendi mücadele yöntem ve araçlarýný küçümsenmesine yol açmaktadýr. Çünkü herhangi bir eyleme katýlanlarýn ve toplumun dönüþümünü saðlayan þey medyada yer alan derme çatma haberler deðildir. Düþünülmesinden örgütlenmesine kadar eylem sürecinin insanlarý dönüþtürme gücünün yerini baþka hiçbir güç alamaz. Bu konudaki ilginç bir örnek Kamu Emekçileri Sendikalarý Konfederasyonu KESK'in 1995 yýlýnda sendikal hak talebiyle gerçekleþtirdiði 1718 Haziran eylemidir. Bu eylemde onbinlerce KESK'li gece de dahil iki gün boyunca Ankara'nýn merkezi olan Kýzýlay Meydaný'ný iþgal etmiþti. Bu eylem büyük televizyon kanallarýnda ve gazetelerde hiç yer almadý. Eyleme katýlanlar, sendika liderleri ve sosyalistler bu duruma doðal olarak çok öfkelendiler. Eylem sýrasýnda gazeteleri yýrtanlar, boykot çaðrýsý yapanlar da oldu. Ama medyanýn bu sansürüne raðmen, bu eylem sayesinde KESK'in sendika talebi anayasal güvence kazandý. Daha da önemlisi bu eylem KESK üyelerine ve eyleme katýlan herkese etkisi yýllarca sürecek bir mücadele deneyimi kazandýrdý.
Alternatif medya?
Peki egemen sýnýfýn tekelinde olan medyanýn yerine alternatif bir medya oluþturulamaz mý? Hareketin büyümesi için gerekli olan gerçek bilgilenme mekanizmalarý bir ihtiyaçtýr. Bu mekanizmalar basit hallerde de olsa zaten her örgütlü hareketin içinde vardýr. Öncelikle yüzyüze iletiþim yollarýný ve gazete, dergi, internet iletiþim aðý gibi araçlarý daha etkin kullanmaya çalýþmak gerekir. Dünyada ve Türkiye'de daha geniþ kitlelere hitap eden muhalif medya araçlarý veya mevcut kapitalist medya araçlarýnda kýsmi olarak yer alan muhalif dinamikler de önemlidir. Ancak þu unutulmamalýdýr ki, kapitalizmin olaðan dönemlerinde geniþ kitlelere hitap etmeye, onlarýn ilgisini ve beðenisini kazanmaya çalýþan her medya aracý ister istemez egemen sýnýfýn fikirleriyle uzlaþmaya girmek zorundadýr. Bu yüzden büyük hayallere kapýlmadan eldeki araçlarý çok iyi kullanýp her alanda olduðu gibi iletiþim alanýnda kitlelerin kendi eseri olan araçlarýna güvenmek gerekir Erkan KARA
KAMPANYALAR
sayý: 252
sosyalist iþçi
11
ABD askeri harcamalarý 2.25 trilyon dolar
Savaþ yerine eðitim ABD hükümeti geçen sene 2.25 trilyon dolar harcadý. Yan yana konduðunda dünyadan güneþe gidip gelmeye yeter ve hatta bir de Mars’a gidilebilir. Bu paranýn yaklaþýk yarýsý askeri harcamalara gitti. Bu paranýn sadece 100 milyon dolara yakýný askerlerin ücretlerine gitmekte. Buna karþýlýk Çin ise yýlda 35 milyar dolarý askeri harcamaya ayýrýyor. Eski SSCB’nin 1991’de yýkýlmasýndan bu yana ABD askeri harcamalarýný yüzde 50 arttýrdý. Afganistan ve Irak halklarý ABD’nin askeri harcamalarýnýn doðrudan kurbanlarý. Ama, Amerika’da iþçi sýnýfý da bu askeri harcamalarýn doðrudan kurbanlarý arasýnda. Onlar bu faturayý ödeyenler. Son yýllarda Bush yönetimi ve ABD Kongresi sosyal harcamalarda milyarlarca dolar kesinti yaptý. Bu kesintiler en çok Amerikan toplumunun en yoksullarýný vurdu. Milyonlarca insanýn yaþamýnda kalýcý gerçek tahribatlar yarattý. Amerikan toplumundaki eþitsizliðin temellerini görmek için sadece kesintilere deðil ABD bütçenin yapýsýna bakmak gerekir. Amerika’nýn Kongre’deki iki partisinin ortak “eðitime önem vermek” söylemi gerçekten bütçede eðitime ne kadar
Bu manzarayý istemiyoruz. Ýnsanlýðýn kaynaklarýnýn savaþa, askerliðe deðil, insani amaçlara harcanmasýný istiyoruz pay ayýrdýklarýile ölçülebilir. Aslýnda ABD bütçesini bir bakýþta kavramak zordur. Çünkü bütçe anlaþýlmasý çok zor olan küçük notlarla doludur. ABD Eðitim Bakanlýðý’nýn bütçesi 70 milyar dolardýr. Bu rakam son 10 yýldýr yüzde 10 azalýp çoðalarak hemen hemen sabit kalmýþtýr. Eðitim Bakanlýðý’na göre Amerika’nýn eðitime ayýrdýðý toplam para 909 milyar dolardýr. (Federal hükümetin yaný sýra eyaletlerin ve þehir yönetimlerinin harcadýðý paranýn toplamý.) Buradan ilk çýkan sonuç federal hükümetin eðitime hiç deðer vermemekte olmasýdýr. Çünkü Amerika’da Bakanlýðýn
verilerine göre eðitime harcanan paranýn yüzde 90’dan fazlasý yerel yönetimlerce yapýlmaktadýr. Ýkinci olarak ise askeri harcamalarýn tüm eðitim harcamasýndan daha fazla olduðunu görüyoruz. Eðer ABD’nin Irak’ýn iþgali baþta olmak üzere yaptýðý askeri harcamalara ayýrdýðý parayý eðitime yönlendirirseniz bu eðitime ayrýlan payý 500 defa büyütmektedir. Bu para ile 1.5 milyon öðretmen iþe alýnabilir ve ABD’deki öðretmen sayýsý ikiye katlanabilir. Tüm eðitim çalýþanlarýnýn ücretleri büyük ölçüde arttýrýlabilir, 10 binden fazla yeni okul inþa edilebilir, öðrencilerin aldýklarý yardýmlar iki katýna çýkarýlabilir.
Fransa umut veriyor OKURLARDAN Kitlesel sokak eylemleri ve grevler sonucu Chirac "CPE: yeni istihdam yasasý"ný geri çekmek zorunda kaldý. Þimdi hükümet yeni bir öneri getirmeyi düþünüyor. Ýþçiler ve öðrenciler ise yeni mücadelelere hazýrlanýyorlar. Günlerdir yasaya karþý direnen öðrenciler ve iþçiler büyük bir zaferkazandý. AB anayasasýnýn referandumda red edilmesinin acýsýný bu yasa ile çýkarmayý planlayan ama ardarda ikinci hezimetle karþýlaþan Fransýz egemen sýnýfýnýn
iþi þimdi daha zor. Son bir yýl içinde iki aðýr yenilgi alan hükümet yeni önerisinde bunlarý dikkate almak zorunda. Kendine güvenen birleþik bir kitle hareketi önünde ne kadar da çaresizler. Onlarýn çaresizliði, bizim umudumuz artýyor. KB (Ankara)
Ýzin vermeyelim Hükümet sosyal sigortalar
Öðretmen sayýsý iki katýna çýkýp 10 bin yeni okul eklendiðinde Amerika’daki eðitimin kalitesi de en azýndan 4 katýna çýkar. Askeri harcamalarýn kýsýtlanmasý ile iþlerini kaybedecek olanlara ise gene eðitim sektöründe ve yeni eðitim inþaatlarýnda iþ verilabilir. Böylece iþsizler ordusu büyümediði gibi tam tersine azalýr. Askeri harcamalarýn eðitime ayrýlmasý ile eðitim bütünü ile parasýz hale gelir. Tabii askeri harcamalarýn büyük ölçüde kýsýtlanmasýndan bazýlarýnýn da zararý olacaktýr. Baþta Irak’taki bütün iþ alanlarýna girmiþ olan Halliburton ve diðer büyük þirketler zarara uðrayacaklar. Biraz kemerleri sýkmak zorunda kalacaklar. Böylesine büyük deðiþimler ancak aþaðýdan yukarý büyük bir yýðýn hareketi ile gerçekleþebilir. Amerikan tarihinde böylesi hareketler var. Ýngiliz sömürgecilerine karþý Amerikan Devrimi, köleliðin kalkmasý için hareket, 1960’larda medeni haklar hareketi bunun çeþitli örnekleridir. Bugün de yeniden böyle bir kitlesel harekete ihtiyaç var. Açýk ki bu hareketin siyasal partilere de ihtiyacý var. Þimdi Amerika’da en önemlki görev böyle bir partinin yaratýlmasýdýr. Bu zorlu ama baþarýldýðý takdirde belirleyici öneme sahip bir görev.
yasasýný meclise getirdi. Bu yasanýn gündeme gelmesi ile birlikte hükümet sayýsýz yalan söylüyor ancak bu yalanlara karþý yeterli bir teþhir çabasý yok. Sendikalar hýzla böyle bir kampanya baþlatmalý ve teþhiri yaygýnlaþtýrmalý. Her sendika þubesi bölgesinde sadece üyelerine deðil halka dönük bir toplantý yapabilir. Sendika üyeleri çýkýp sokakta teþhir bildirileri daðýtabilir. Bu binlerce miting ve milyonlarca bildiri demektir. Sokakta herkesin tepki gösterec eðine güvenmek gerekir.
sosyalist iþçi ne savunuyor? Aþaðýdan sosyalizm
-Kapitalist toplumda tüm zenginliklerin yaratýcýsý iþçi sýnýfýdýr. Yeni bir toplum, iþçi sýnýfýnýn üretim araçlarýna kolektif olarak el koyup üretimi ve daðýtýmý kontrol etmesiyle mümkündür.
Reform deðil, devrim
-Ýçinde yaþadýðýmýz sistem reformlarla köklü bir þekilde deðiþtirilemez, düzeltilemez. -Bu düzenin kurumlarý iþçi sýnýfý tarafýndan ele geçirilip kullanýlamaz. Kapitalist devletin tüm kurumlarý iþçi sýnýfýna karþý sermaye sahiplerini, egemen sýnýfý korumak için oluþturulmuþtur. -Ýþçi sýnýfýna, iþçi konseylerinin ve iþçi milislerinin üzerinde yükselen tamamen farklý bir devlet gereklidir. -Bu sistemi sadece iþçi sýnýfýnýn yýðýnsal eylemi devirebilir. -Sosyalizm için mücadele dünya çapýnda bir mücadelenin parçasýdýr. Sosyalistler baþka ülkelerin iþçileri ile daima dayanýþma içindedir. -Sosyalistler kadýnlarýn tam bir sosyal, ekonomik ve politik eþitliðini savunur. -Sosyalistler insanlarýn cinsel tercihlerinden dolayý
aþaðýlanmalarýna ve baský altýna alýnmalarýna karþý çýkarlar.
Enternasyonalizm
-Sosyalistler, bir ülkenin iþçilerinin diðer ülkelerin iþçileri ile karþý karþýya gelmesine neden olan her þeye karþý çýkarlar. -Sosyalistler ýrkçýlýða ve emperya-lizme karþýdýrlar. Bütün halklarýn kendi kaderlerini tayin hakkýný savunurlar. -Sosyalistler bütün haklý ulusal kurtuluþ hareketlerini desteklerler. -Rusya deneyi göstermiþtir ki, sosyalizm tek bir ülkede izole olarak yaþayamaz. Rusya, Çin, Doðu Avrupa ve Küba sosyalist deðil, devlet kapita-listidir. -Sosyalistler bu ülkelerde iþçi sýnýfýnýn iktidardaki bürokratik egemen sýnýfa karþý mücadelesini destekler.
Devrimci parti
-Sosyalizmin gerçekleþebilmesi için, iþçi sýnýfýnýn en militan, en mücadeleci kesimi devrimci sosyalist bir partide örgütlenmelidir. Böylesi bir parti iþçi sýnýfýnýn yýðýnsal örgütleri ve hareketi içindeki çalýþma ile inþa edilebilir. -Sosyalistler pratik içinde diðer iþçilere reformizmin iþçi sýnýfýnýn çýkarlarýna aykýrý olduðunu kanýtlamalýdýr. -Bu fikirlere katýlan herkesi devrimci bir sosyalist iþçi partisinin inþasý çalýþmasýna omuz vermeye çaðýrýyoruz.
DSÝP BÜROLARI Ankara Mithatpaþa Cd. No: 34/F, Kat: 4, No: 23 - Kýzýlay 0535 - 514 11 73 Kadýköy Nail Bey Sk. Ýbrahim Aðaoðlu Ýþhaný, No: 9-11, Kat: 3 Bahariye - Kadýköy 0536 - 637 81 99 Beyoðlu Ýstiklal Cd. Büyükparmakkapý Sk. Hayat Apt. Kat: 4 - Beyoðlu 0536 - 259 73 64 Ýzmir 3. Beyler, Yaparsoy Ýþhaný, No: 31, Kat: 4, No: 403, Konak 0537 - 624 49 08 Akhisar: 0544 - 515 62 59 Bursa: 0535 - 422 39 65 Denizli: 0543 - 476 27 88 Ýzmit: 0537 - 940 58 95 Karabük: 0533 - 772 54 93 Kütahya: 0544 - 515 62 59
Melih BÝRGÜL
Ayrýntýlý bilgi için: 0536 - 335 10 19
SON SÖZ Önümüzde önce 26 Nisan Çernobil eylemi var. Sinop’ta nükleer santral yapýlacaðý kesinleþtiðine göre þimdi bu eylem daha da önem kazandý. Bu konuda hükümete geri adým attýrmak mümkün ve büyükbir kazaným olacaktýr. Bütün olanaklarýmýzla Küresel eylem grubu’na destek vermeliyiz.
Nükleer enerji konusundakiþ kampanya 26 Nisan’da bitmiyor tam tersine yeni baþlýyor. Ardýndan Sinop’ta gösteri var. Bu gösteri de þimdi daha önemli oldu. Daha sonra ise 10 Haziran’da Ankara’da miting var. 10 Haziran mitingi büyük olmalý.
1 Mayýs birliði
1 mayýs’a az kaldý. Bu sene 1 mayýs çalýþma gününe geliyor. 1 Mayýs’a heryerde Küresel Eylem Grubu adýyla katýlacaðýz. Heryerde
büyük bir iddia ile gösterilere hazýrlanalým. 1 Mayýs gösterilerinde savaþa, yeni liberal saldýrýlara, nükleere karþý sloganlarýmýz temel sloganlarýmýz olacak. 1 Mayýs’ta KEG’de saðlanacak birlik derhal daha da geniþletilmeli ve kalýcý saðlam bir birlikhaline getirilmelidir. Bu arada DSÝP’in büyümesi, yeni üye kazanmasý belrileyici bir öneme sahip. devrimci marksistler için hareketli bir dönemin içindeyiz...
ISSN 1300-4026
Uluslararasý Tanýtým ve Yayýncýlýk Ltd. Þti.
Sahibi: Özden Dönmez Volkan Akyýldýrým
Sorumlu Yazýiþleri Müdürü:
Adres: Ýstiklal Cad.,Büyükparmakkapý
Sok., 8/10, Beyoðlu/Ýstanbul
Baský: Yön Matbaasý
Yerel süreli yayýn, iki haftada bir yayýnlanýr
www.sosyalistisci.org Yazýþmalarýnýz için:
firstname.lastname@example.org
sosyalist isci
SAYI: 252 15 Nisan 2006 1 YTL
Yenilgiye uðramamýþ bir kuþak
Latin Amerika’da nükleer karþýtý eylemlerden
Nükleer enerjiye hayýr Türkiye Atom Enerjisi Komisyonu Baþkaný Okay Çakýroðlu yaptýklarý inceleme sonucunda nükleer santralýn Sinop’ta yapýlacaðýný açýkladý. Böylece Baþbakan Recep Tayyip Erdoðan’ýn 8 Nisan’da “Sinoplulara müjdemiz var” sözlerinin ne anlama geldiði ortaya çýktý. Sinop’a nükleer santralýn tam da Çernobil santralýnýn patlamasýnýn yýldönümünde ilan edilmesi tuhaf bir tesadüf. Nükleer santrallarýn hem ucuz elektrik ürettikleri hem de güvenli olduklarý tam bir yalan. Enerji Bakaný Çernobil dýþýnda önemli bir nükleer kaza olmadýðýný söylüyor ki bu kuyruklu bir yalandan baþka birþey deðil. Bugüne kadar yüzlerce nükleer “kaza” oldu. Bunlarýn bir kýsmý askeri bir kýsmý ise sivil tesislerde gerçekleþti. Nükleer kazalarda milyona yakýn insan hayatýný kaybederken hesaplanamayan kayýplarýn ne kadar olduðu ise meçhul ama çok fazla olduðu açýk. Örneðin Çernobil kazasý nedeniyle sadece Türkiye’nin Karadeniz bölgesinde kanser vakalarýnýn ne kadar arttýðý biliniyor. Nükleer enerjinin ucuz olduðu da tam bir yalan. Örneðin nükleer santrallarýn ilk yatýrýmý kilowatt saat baþýna 5000 YTL, rüzgar santrallerinin ise 1250 YTL. Yani nükleer enerji elde etmek rüzgardan
enerji elde etmeye göre 4 kere daha pahalý. Öte yandan bütün dünyada nükleer santrallar yavaþ yavaþ kapatýlýyor ve yenileri açýlmýyor. Örneðin ABD’de son nükleer santral 1978’de yapýldý. O tarihten bu yana nükleer enerji santralý yapýlmýyor. Bu arada ABD 1978 öncesi yapýlan sipariþlerden de 100 tanesini iptal edilirken ABD’de 11, Kanada’da 7 nükleer santral kapatýldý. Bu arada Japonya’nýn en yeni nükleer santralý mahkeme kararý ile kapatýlýyor. Japonya’nýn Kuzey Batý bölgesindeki Þika nükleer santralý bölge halkýnýn “ bu ülke deprem bölgesi, nükleer santrallar radyasyon sýzýntýsý yapabilir” diyerek açtýklarý mahkemeyi kazandýlar. Japonya þu anda enerji üretiminin üçye birini nükleer santrallarden saðlýyor ancak bu mahkeme kararýndan sonra birçok bölgede halkýn yeni davalar açarak nükleer santrallari kapattýrmasý bekleniyor. Nükleer enerjiye karþý mücadele Nükleer enerjiye ve nükleer silahlara karþý kampanyalar Türkiye’de bir süredir sürüyor. Bu konuda en eski mücadele örgütü Greenpeace. Þimdi ise 3 Aralýk’ta Küresel Ýklim Yürüyüþü’nü düzenley inisiyatifin yeni biçimi olan Küresel Eylem Grubu (KEG) ilk olarak Çernobil
felaketinin yýldönümü olan 26 Nisan’da eylemler yapacak. Bunlardan birisi de Ýstanbul’da gerçekleþecek. 26 Nisan günü gönüllüler yukarýdaki fotoðraflarda olduðu gibi makyaj yaparak gün boyu Ýstiklal Caddesi’nde gezinecekler, akþam ise gene Ýstiklal Caddesi’nde insan zinciri kurulacak. Sinop’ta nükleer santralýn kurulacaðý artýk resmen ilan edildikten sonra þimdi insan zinciri eylemi daha da önem kazandý. Küresel Eylem Grubu, KEG 10 Haziran’da da Ankara’da merkezi bir mitinge hazýrlanmakta. Sinop’ta ya da Türkiye’nin herhangi baþka bir yerinde nükleer enerji santralý yapýlmasýna karþýk mücadele büyük bir önem taþýyor. KEG ve diðer aktivistler bu adýma karþý çýkmakta kararlý. Nükleer tehdidi engellemek elimizde. Mücadele edersek, istemediðimizi anlatýrsak, halka nükleer enerji santrallarýnýn ne denli korkunç sonuçlar yaratabileceðini anlatabilirsek bu çýlgýn adýmý engelleyebiliriz. Nükleer santral yapýmý sadece ve sadece bir avuç kapitalistin kâr duygusu için gerçekleþtiriliyor. Birleþirsek, mücadele edersek bunu engelleyebilriz. 26 Nisan eylemi ve KEG üzerine daha ayrýntýlý bilgi almak için: 0535 - 439 21 93
26 Nisan: Çernobil felaketinin 20. yýldönümü
NÜKLEER TEHDÝT KAPIMIZDA
Fransa iki aydýr, eylemlerle sarsýlýyor. 26 yaþýndan küçük iþçilerin iþ güvencesini kaldýran CPE yasasýna karþý hareket gittikçe büyüyor. Ýki kez büyük, gerçekten büyük ve milyonlarý kapsayan grevler yaþandý. 28 Mart'ta Fransa'daki ilk genel grev gerçekleþirken, tesadüfi bir þekilde ayný gün, Ýngiltere'de 1.5 milyon kiþinin katýldýðý bir genel grev yaþandý. Fransa'da sorunun temeli iþsizlik ve iþ güvencesi; Ýngiltere'de emekli aylýklarý. Bütün Avrupa'da hükümetler, benzer yasalarý uygulamaya çalýþýyorlar; önümüzdeki dönem de çalýþacaklar. Aslýnda bu yasalar, hiç birimize yabancý deðil: Mezarda emeklilik yasalarý, eðitim ve saðlýðýn özelleþtirilmesi, iþ güvencesinin ortadan kaldýrýlmasý... Hepsi, seksen sonrasý dünyada uygulamaya konan neoliberal politikalarýn bir parçasý. Ýngiltere'de greve çýkanlar, "Almanya''daki emeklilik yaþþý ile ilgili yasa bizzim için çok önemli, orada kazzanýrlarsa, her yerde uygulamaya çalýþþacaklar" " diyorlar. Hepimiz biliyoruz ki, Fransa'da CPE yasasý geçseydi, her yerde uygulamaya çalýþacaklardý. Fransa'da 26 yaþ altý iþsizlik %23 ile Avrupa'da ilk sýrada. Türkiye'de de gerçek rakamlarla hesaplanýnca %21.5. Saydýðýmýz neoliberal saldýrýlar AKP hükümetinin yasalarýyla bir bir gerçekleþiyor. Ama, hem AKP hükümetinin ‘Kasýmpaþalý/eli maþalý’ baþbakanýnýn, hem de Fransýz ve Ýngiliz meslektaþlarýnýn hesaba katmadýklarý bir þey var. Yenilgiye uðramamýþ bir kuþak tarih sahnesine çýkýyor. Latin Amerika'dan, Fransa'ya, kazanmanýn umudunu taþýyan antikapitalist hareket büyüyor. Þimdi bizim de görevimiz; kazanmanýn umudunu taþýyan bir küresel alternatifi yükseltmek!
Ersin TEK