Glüten buğday (bulgur da dahil) arpa, çavdar ve yulaf gibi tahıllarda bulunan bir tür proteindir. Buğday içerisinde 30 çeşit protein bulunur. Bu proteinlerden glütenin ve gliadin adı verilen iki protein su ile etkileştiğinde glüten adı verilen esnek maddeyi oluştururlar.
Çölyak Hastalığı ise ince bağırsağında, glüten adlı proteine karşı ömür boyu süren, kronikleşen alerji ve hassasiyeti olan kişilerde görülmektedir. Bununla birlikte, çölyak hastalığı olmayan bazı kişiler de glütenli gıdalar tükettiğinde alerji ve hassasiyet görülebilmektedir. Bu duruma da glüten hassasiyeti ya da glüten intoleransı denmektedir.
Çölyak hastalığının tek tedavisi glütensiz sıkı bir diyettir. Glütensiz bir diyet uygulamak çölyak hastalığına yakalanmış insanların belirtilerini kontrol etmelerine ve komplikasyonları önlemelerine yardımcı olur.
İlk başlarda glütensiz bir diyet uygulamak zor olabilir. Ancak, zaman, sabır ve yaratıcılık ile aslında tükettiğiniz glütensiz birçok gıda olduğunu fark edeceksiniz.
Glütensiz Beslenme
Glütensiz bir diyet yapmak büyük bir değişimdir ve her yeni şey gibi, alışma süresi vardır. Bu sürede yiyemediğinizden çok yiyebileceğiniz gıdalara odaklanmak glütensiz diyete alışmada kolaylık sağlayacaktır.
Birçok sağlıklı, doğal ve lezzetli gıdalar glütensizdir:
- Taze yumurta
- Taze et, balık ve kümes hayvanları
- Meyve ve sebzeler
- Çoğu süt ürünleri (Süt, Doğal Yoğurt, Mascarpone, Mozzarella gibi taze peynirler, Edam, Gouda, Emmantel, Parmesan peyniri, vb.) glüten içeren taneler, katkı maddeleri veya koruyucularla işlenmediğinden veya karıştırılmadığından emin olmak önemlidir.
- Tüm şeker çeşitleri, bal, pekmez, reçel, tüm sıvı yağlar, margarin, saf baharatlar
- Kahve, çay, meyve suları
- Pirinç
- Glütensiz unlar (Pirinç, Soya, Mısır, Patates, Fasulye)
- Karabuğday
- Mısır
- Keten tohumu
- Darı
- Kinoa
- Süpürge Darısı
- Soya
- Amarant
- Ararot
- Akdarı
- Sorgum
- Tapyoka
- Teff
Aşağıdaki tüm yiyecek ve içeceklerden ise kaçınılması gerekmektedir:
- Buğday (tüm buğday çeşitleri)
- Arpa (malt, malt aroması ve malt sirkesi genellikle arpadan yapılır)
- Çavdar
- İrmik
- Tritikale (buğdayla çavdarın melezlenmesinden elde edilen yeni bir tahıl cinsidir)
‘Glütensiz’ etiketi olmadıkça kaçının!
Genel olarak, glüten içermeyen etiketi olmayan mısır, pirinç, soya veya diğer glütensiz tahıldan yapılmış aşağıdaki gıdalardan kaçının:
- Bira
- Ekmekler
- Pastalar ve turtalar
- Şekerler
- Hububat
- Gofretler
- Çerezler ve krakerler
- Kızarmış ekmek
- Patates Kızartması
- İmitasyon et veya deniz ürünleri
- Hamursuz ekmek
- Makarnalar
- Işlenmiş etler
- Salata sosu
- Soya sosu da dahil olmak üzere soslar
- Baharatlı pirinç karışımları
- Çorbalar ve çorba bazları
- Soslu sebzeler
Yulaf gibi belirli tahıllar, yetiştirme ve işleme aşamaları sırasında buğdayla temas edebilir. Bu nedenle doktorlar ve diyetisyenler genellikle glütensiz etiketli olmadıkça yulaftan kaçınılmasını önerirler.
Yediğiniz veya ağızda glüten içerebilecek diğer ürünler için de dikkatli olmanız gerekir. Bunlar;
- Malt aroma, değiştirilmiş gıda nişastası ve gıda katkı maddeleri
- Bağlayıcı madde olarak glüteni kullanan ilaçlar ve vitaminler
Çapraz bulaşmaya dikkat!
Çapraz kirlenme, glütensiz gıdalar glüten içeren gıdalar ile temasa girdiğinde ortaya çıkar. Örneğin, glütenli ve glütensiz gıdalar için aynı ekipmanlar kullanılıyorsa, üretim işlemi sırasında bulaşma olabilir.
Bazı gıda etiketlerinde, çapraz bulaşma olasılığı yüksekse, “içerebilir” ifadesi yer almaktadır.
Yiyecekler ayrıca “glütensiz” olarak da etiketlenebileceği gibi “Buğday içermeyen” etiketli ürünlerin hala glüten içerebileceğini unutmayın.
Etiketleri kontrol etmeniz gerekiyor. Bir gıdanın glüteni içerdiğinden emin değilseniz, satın almayın veya içerdiği malzemeyi sormak için önce üreticiyle görüşün.
Yiyecekler ortak yüzeylerde veya glüten içeren gıdalar hazırlamak için kullanılan ve iyice temizlenmemiş kaplarla hazırlanırsa, çapraz bulaşma meydana gelebilir. Örneğin, glütensiz ekmek ve normal ekmek için ortak bir ekmek kızartıcı kullanmak, bulaşmanın önemli bir kaynağıdır.
Lokantalarda yemek yeme konusunda dikkatli olun. Restoran personeli üyelerine, gerçekten glütensiz seçenekler olup olmadığını sorun; bunlara çapraz bulaşmayı önlemek için hazırlık sürecide de dahil olmalıdır.
İlerleyen günlerde glütensiz beslenme ile ilgili yazılarımız ve yemek tariflerimiz sizin için burada olacak. Herkese sağlıklı günler dileriz.
2,026 total views, 2 views today