Batılı ve geleneksel toplumlarda şişman olmak ya da olmamak nasıl hissediliyordu? Birçok kültür aslında şişmanlığın iyi olduğunu düşünüyor ve buna inanıyordu. Ancak bu durum hızla değişkenlik gösteren bir boyuta sahipti. 11 batılı ve geleneksel ülkedeki kültürlerarası araştırmalar bunun “yağ stigmasının küreselleşmesi” olarak kodladığını ortaya koydu. 1990’lara kadar Amerikan Samoası, Porto Riko ve Tanzanya dahil olmak üzere bu toplumlarda “şişmanlığın pozitif” olduğu düşünülüyordu, bu da tombul bedenleri tercih ettiklerini gösteriyordu. Son 20 yıl içerisinde gerçekleştirilen teknikler ve ilerlemeler ile artan küreselleşme yağların damgalanmasına sebep oldu. Bu kültürlerde şişmanlığın bir zamanlar doğurganlık, zenginlik ve güzelliği temsil ettiği düşünülmesine rağmen, şimdi çirkinlik, işlevsizlik ve istenmeyen bir durumla ilişkili.
Bu damgaların hem bireysel hem de toplumsal düzeyde duygusal, psikolojik ve fiziksel kategorileri kestiği üzerine günümüzde daha çok odaklanılıyor. Bu hızlı geçişin nedenleri karmaşık ancak Fiji ve diğer yerlerdeki araştırmalar, televizyon ve küresel medyanın tanıtılması ve bunun sonucunda Batı kültürüne ve eğlenceye maruz kalmasıyla ortaya çıktığını gösteriyor. Şimdi, şişmanlıkla ilişkili sağlık ve fizyolojik sorunlara ek olarak, bu toplumlarda “ağırlığın patolojisi” nedeniyle iyi belgelenmiş duygusal zararlarda bulunuyor.
Willendorf Venüs Şişmanlığın Simgesi Mi?
Arkeolojik kayıtlarda şişmanlığı gösteren en ünlü eserlerden biri, Avrupa ve Orta Asya’daki Üst Paleolitik (“Eski Taş Devri” – yaklaşık 50.000 ila 10.000 yıl önce) bölgelerinden Venüs isimlerinden biri olan Willendorf Venüs’tür. 1908 yılında Avusturya’da keşfedilen Willendorf Venüsü, kireç taşından oyulmuş, kırmızı pigmentlerle süslenmiş ve 25.000 ile 27.000 yıl öncesine tarihlenen 11 santimetrelik bir heykelciktir. Gövde ayrıntılı ve anatomik olarak doğrudur; ancak yüz ve kafanın görünmemesi için dokuma bir şapka ile örtülmüştür. Ama bir şey açık: Tombul olmaktan öte gerçekten çok şişman.
Geçen yüzyıl boyunca, Willendorf Venüsü, çeşitli anneler için doğurganlık tanrıçası, oyuncak ya da öğretme aracı olarak yorumlanmıştır. Daha iyi bağlamsal bilginin yokluğunda heykelciğin gerçek işlevi ve anlamı hakkında yorum yapmaktan mahrum kalırız. Şu anda Avrupa ve Orta Asya’daki bölgelerden bilinen ve 10 bin yıldan fazla süren 200’den fazla eşsiz Venüs figürü bulunmaktadır. Her ne kadar hep kadınlar gösterilmiş olsa da, çok çeşitli vücut tipleri temsil edilmekte olup, hepsi çok açık bir şekilde obez değildir. Bu nedenle kesin olarak, onların bir şişmanlık kaydı oluşturduğunu söylemek zordur.
Erkelerde Şişmanlıkla Temsil Edildi
Malta adasındaki ve Akdeniz bölgesinin başka yerlerindeki Neolitik (“Yeni Taş Devri – kabaca 11.000 ila 4.000 yıl önce) sitelerde bir başka ünlü figürler bulunmuştur. Yaklaşık 5 bin yıl öncesine dayanan Maltalı Şişman Kadınlar, birçoğunun kafalarını, gövdelerinin oturmuş veya uzanmış kadın figürlerini betimliyor. Kafaların mevcut olduğu yerlerde, vücut boyutuna göre genellikle uyumsuz olarak küçüktürler. Rakamların gebe olduğuna dair hiçbir öneri yok; ancak bunların hepsi aşırı kilolu olarak tasvir edilmiş. Maltalı figürlerin çoğu mezarlarda bulunur, onlara kült ya da dini bir yön olduğunu fikrine güvenilir ve onlara bir dereceye kadar uzmanlık ve belki de saygı gösterir. Peki ya erkekler? Geçmişte şişman erkeklerin kanıtı var mı? Buna bir örnek, yaklaşık 700 MM’ye kadar uzanan Yağ Lordu ve Kurbağa olarak bilinen Guatemala’dan oyma bir yeşimdir.
Fiji ve başka yerlerdeki son etnografik araştırmalar, şişmanlığa yönelik kültürel tutumların geçmişte olduğundan daha az çeşitlilik gösterdiğini kuvvetle ortaya koyuyor.Araştırmaların zorlayıcı nitelikleri yanı sıra, şişmanlık açıkça halk sağlığı açısından bir meydan okuma olsa da, sorunları daha da karmaşık hale getiren, olumsuz sosyal damgalanma ve önyargıya yol açmasıdır.