Balgam Çıkarmak
Balgam Nedir? Neden Oluşur?
Balgam solunum yollarından öksürükle atılan salgıdır. Normal koşullarda bronş mukozasının yabancı maddeleri atmak için salgıladığı sıvı miktarı azdır. Balgam genellikle bol miktarda mukus, solunum yollan duvarından kopan az miktarda hücre, bakteri kolonileri, toz tanecikleri ve akyuvarlardan oluşur. Balgam miktarı iltihaplanmaya, örseleyici uyarılara ya da akciğer ödemi gibi hastalık süreçlerine bağlı olarak artabilir. Balgamın görünümü, rengi ve mikroskobik özellikleri hastalığın tanısına yardımcı olur.
Balgam Çıkarmak
Trakea ve bronşların iç yüzünü örten mukozadaki salgı bezlerinden, günde yaklaşık olarak 100 ml kadar ıpukus yapısında bir salgı salgılanmaktadır. Bilindiği gibi solunum yollarının iç yüzünü örten mukozanın epitel hücrelerinde titrek tüyler bulunmaktadır. Bu titrek tüyler, buğday tarlasındaki başakların rüzgarla dalgalanması gibi dalgalanırlar ve üzerlerini ince bir zar gibi örtmekte olan mukus salgısını gırtlağa doğru iterler. Böylece herhangi bir toz ya da başka bir madde solunum yollarına kaçtığında bu mukusa takılır ve titrek tüylerin mukusa kazandırdıkları akıntı ile gırtlağa doğru taşınırlar. Gırtlağa taşınan mukus daha sonra yutağa (farinks) geçirilir ve buradan ya balgam biçiminde tükürülür ya da yutulur. Hanımlar genellikle balgamlarım yutarlar, erkeklerse tükürmeyi yeğlerler. Gerek mukus salgısı ve gerekse titrek tüyler, solunum yollarının korunma önlemlerinden biridir.
Solunum yollarındaki iltihabi olaylar ve çeşitli tahrişler, değişik özelliklere sahip çeşitli balgamların ortaya çıkmasına neden olurlar.
Mükö balgam: Yumurta akı gibi saydam bir balgamdır. Genellikle küçük hava kabarcıkları içeren bu balgam çeşidi iltihabi özellikler taşımaz. Akut bronşit, akut trakeit, bronşial astma ve diğer bazı hastalıklarda görülür.
Balgam Muayenesi
Solunum hastalıklarının tanısında balgam muayenesi büyük önem taşır. Bu nedenle dikkatle ve titizlikle yapılması gerekir. Solunum sistemi hastalıklarında fiziksel muayeneden elde edilen veriler çoğu zaman hastanın durumunu yansıtmaktan uzak kalır. Bu nedenle balgamın özellikleri kesin tanıya yardımcı olabilir.
Balgam Çeşitleri Nelerdir?
Mukopürülan Balgam
Cerahatli Balgam
Kirli sarı renkte ve tümüyle cerahattan oluşan bir balgam türüdür. Akciğer apsesi veya kangreni, bronşlara fistülize olmuş akciğer zarlarının cerahatli iltihapları [ampiyem] bronşlara fistülize olmuş akciğer lopları arası apseleri, tüberküloz ve diğer bazı ağır cerahatli akciğer hastalıklarında görülür. Pas renginde balgam: Zatürree (pnömoni) olaylarında akciğerlerdeki hava keseciklerine doluşan alyuvarlar burada parçalanırlar ve pas renginde, içi fibrinli yapışkan bir balgam biçiminde atılırlar.
Seröz Balgam
Köpüklü, mukussuz, sulu bir balgamdır. Akciğerlerdeki ödem sonucu oluşur ve en sık sol kalp yetmezliğinde görülür. Sol kalp yetmezliğinde akciğerlere göllenen kan, daha sonra burada bir ödeme neden olur. Ödem sıvısı, hava keseciklerine geçer ve buradan balgam biçiminde atılır. Kan göllenmesi sonucu bir miktar alyuvar, ödem sıvısıyla birlikte hava keseciklerine geçer ve burada parçalanır. Parçalanan bu alyuvarlar seröz balgama pembe lekeli bir görünüm kazandırırlar.
Balgam Örneği Nasıl Alınır?
Balgam muayenesinde temel alınan bölge soluk borusundan akciğerlerdeki bronşiyollere ve hava keseciklerine kadar uzanan solunum yollandır. Sağlıklı kişilerde az miktarda ve mikropsuz olan balgam, bu bölgelerde iltihaplanmanın başlamasıyla artar ve ağız boşluğuna geldiğinde, burada bulunan mikroplan da içerir. Bu yüzden tükürük ve ağızda her zaman bulunabilecek bakterilerle kanşmış balgamın laboratuvar incelemesi büyük ölçüde yararsız ve yanıltıcıdır. Balgam örneği sabah saatlerinde mikropsuz ve saydam bir kaba toplanmalıdır. Toplanan madde tükürükten oluşmuşsa, yeni bir örneğin alınması gerekir. Hastanın balgam çıkaramadığı durumlarda, dile tuzlu su püskürterek balgam çıkarması kolaylaştrılabilir. Balgamın laboratuvarda incelenmesi klinik durumla bağlantılı olmalıdır. Çünkü balgamın laboratuvarda incelenme biçimi ve elde edilecek veriler, kuşku duyulan hastalığa göre değişir. Balgam muayenesi makroskopik inceleme, mikroskopik inceleme ve bakteri araştırması olmak üzere üç aşamadan oluşur.