Tarık Buğra
Osman, Edebalı'ya haber salmış, izin istemişti:
"Kayın atamın ve kayın anamın elini öpmek ve kendisiyle söyleşmek dilerim." Sözcülük yapan Gazi Rahman'a, Edebalı: "De ki bekleriz." dedi.
Ve iki at boyu arkalarında Gazi Rahman, Akça Koca, Konur Alp, Sungur ve Saltuk atbaşı gelen Osman ile kızını, evinin sokak kapısında, beş basamaklı taş merdivenin sahanlığında karşıladı:
"Hoş geldiniz, hoşluk getirdiniz, hep hoş olun. Gözümüz gönlümüz aydınlandı, hep aydın içinde kalın. Bizi sevindirdiniz. Allah da sizi hep sevindirsin."
Solunda Ildız Hatun, iki adım gerisinde oğulları durmuştu. Basamakların iki yanına, kimi yaşlı, kimi orta yaşlı on kişi sıralanmıştı. Osman, onların arasında sadece Dursun Fakı'yı, Kumral Abdal'ı ve bir de Derviş Uruz'u tanıdı.
Malhun Hatun, sanki Osman'dan da çevik ve atikti; babası sözlerini bitirir bitirmez, atından yere kuş gibi konuverdi; Osman'dan ön aldı.
Sırasıyla babasının, anasının, ağası Mahmud'un elini, kardeşi Hüsameddin'in boynunu öptü ve ona el öptürdü. Ötekiler de onu bağırlarına basarak boynundan öpmüşlerdi.
Osman, sanki Malhun Hatun'un atikliği yüzünden, ağırlaşmıştı; basamakları, sağlı sollu dizilenleri selamlayarak ağır ağır çıktı. Edebalı ile Ildız Hatun'un elini öptü. Mahmud ve Hüsameddin'le kucaklaştı.
Tören bitince Edebalı, Hüsameddin'e;
"Oğul!" dedi, "Yol göster."
Sonra, ötekilere seslendi:
"Buyurun."
Evin arkasındaki alçacık çitle çevrilmiş bahçeyi geçtiler.
Asma dalları sarılmış geniş bir çardağın altına kilimler serilmiş, minderler sıralanmıştı.
Malhun Hatun anası ile evde kaldı.
Ötekiler, ayakta el kavuşturan Mahmud ve Hüsameddin ile Osman'ın arkadaşları dışında, belli bir sıralanmaya göre mindere oturdular. Edebalı, önce onları tanıttı, sonra da:
"Ey Osmancık oğul, el öpelim, söyleşelim diye haber saldın." diye başladı: "El öptün, gönül aldın; sıra söyleşmede. Biz bize deyeceklerini ev içine sakla da aklıma gelen doğru ise kalanını de. Ağan Gündüz Beğ, senin dediklerini bize müjde iletir gibi iletti. Ben de Osmancık'ın konuşmak için dilediği budur, dedim ve bunu, ata, oğul konusu saymadığım için güvendiklerim de dinleyip akıl katsın, dedim. De şimdi."
Osman, önce Edebalı'ya, sonra da oturan, ayakta duran, herkese tek tek baktı, dura dura baktı, dimdik baktı. Konuşmaya başlayınca da dizlerinin üzerinde daha bir dikleşti.
"Atam Edebalı, Allah bilir ya ben önce, doğru muyum, yanlış mıyım, bileyim deye senden akıl almak dilerdim. Niyetimi aşikâr etmekliğim için babam Ertuğrul Bey Gazi'den bile önce sana danışmam gerek sayardım. Amma ki sen böyle münasip gördün, ben de uyarım. Şimdi büyüklerim, küçüklerim, saydıklarım, sevdiklerim, herkes bilsin. Bana yakışırsa, benim hakkım ve layıkım görülürse ben beğlik isterim. Buna da layık sandığım ve bana yakışır sandığım ve hakkımdır ve hak edeceğim sandığım için isterim. Ve dediğin gibi daha önce de ağam Gündüz Bey'in iznini ve rızasını aldığım için isterim. Deyin bana şimdi: Doğru muyum, yanlış mıyım?"
Osman sözlerini bitirdikten sonra konuşmaya başlamadan önceki gibi hepsine tek tek ve dura dura baktı ama bu sefer sırayı Edebalı'da tamamladı. Cevabı ondan beklediğini belli etti ve cevabı alıncaya kadar da gözlerini ondan çevirmedi.
Edebalı gülümsüyordu, başta Osman, herkesin sabrını dener gibiydi. Sabırsızlık ise sadece, el kavuşturmuş ayakta dinelenlerde belirtiler verebildi; delikanlılar heyecanlanmıştı.
Buna karşılık oturanların yüzlerinde, bakışlarında, oturuşlarında en ufak bir değişiklik yoktu.
Osman'a gelince, dizlerinin üzerinde yay gibi gerilmiş duran ve hep Edebalı'ya bakan Osman, yontma bir taş kitlesini andırıyordu.
"Azmini, sebatını, sabrını bilirdik, Osmancık!" diye başladı Edebalı; "Bunların makbullüğünü sana demiştim. Şimdi açık yürekliliğini ve açık sözlülüğünü de gördük. Bunlar da makbuldür. Gücünü, kuvvetini, cesaretini süslemeye başladın Osmancık. Seni sevenlerin, seni tutanların pek çoğu ve biz, işte bunu beklerdik. Sevindirdin bizi. Sorduğuna gelince doğrusun, doğru yoldasın Osmancık. Amma beylik üzerine, burada ve buradakilerde sana verilecek söz yoktur. Töre gereğince olacaktır o. Sözümüz baban Ertuğrul Bey Gazi'nin dediği günde ve dediği yerde ve başka sözlerle birlikte olacaktır."
Ve Edebalı'nın gülümseyişi değişti. Sesi de öyle:
"Bak, a oğul!" dedi Hüsameddin'e "Anan Ildız Hatun, konuklarımıza yemek, içmeye bir şey hazır edebilmiş mi; yoksa kızıyla can sohbetlerine mi dalıp gitmiştir?"
...