1 TAYVAN DA HUKUK DEVLETİ Tsung-fu CHEN * Doğan DURNA ** İngiliz hukukçu, A.V.Dicey in yaptığı ünlü hukuk devleti tanımlaması üç ilkeyi içerir. İlk olarak, idarenin geniş takdir yetkilerini de içeren keyfi yetkileri üzerinde hukukun mutlak üstünlüğü; ikincisi, sınıf farkı gözetilmeksizin tüm sosyal sınıflardaki kişilerin tabi hâkim ilkesi çerçevesinde hukukla eşit şekilde bağlı olmaları, son olarak anayasa hukukunun mahkemeler tarafından tanımlanan ve sağlanan bireysel hakların kaynağı değil sonucu olması. 1 Çağdaş refah devletinde, idarenin takdir yetkisi kaçınılmazdır. Sonuç olarak, kritik mesele hükümetin bu gücü kullanmaya ne dereceye kadar yetkili olduğudur. Kıta Avrupa sı hukuk sisteminde hukuk mahkemelerinin yanı sıra idare mahkemeleri kurulmasına rağmen, mahkemeler hukukun adilane bir şekilde uygulanması yoluyla (due process of law) 2 hukuk devleti ilkesini * Tsung-fu Chen, Tayvan Ulusal Üniversitesi Hukuk Fakültesinde yardımcı doçent. Tayvan da hukuk alanında bir süre çalışan yazar yüksek lisans derecesini Harvard Üniversitesi Hukuk Fakültesinden, hukuk bilimi alanında doktora derecesini ise New York Üniversitesi Hukuk Fakültesinden almıştır. Medeni Hukuk dersleri veren Chen, Konfüçyanizm etkisi altında kalan farklı ülkelerdeki hukuk kültürüyle aktif olarak ilgilenmektedir. Chen Tayvan Tarihi Derneği ve Tayvan Hukuk Derneğinin üyesidir. ** Tarım ve Köyişleri Bakanlığı AB Uzman Yardımcısı. 1 A.V.Dicey, İntroduction to the Study of the Law of the Constitution, , (London: MacMillan&Co., ed., 1959), in J.C. Smith & David N.Weisstub eds., The Western Idea of Law, (London: Butterworths, 1983). Dicey in hukuk devleti kavramı üzerine geniş tartışmaları için; Roger Cotterell, The Sociology of Law,157 (London: Butterworths, 2nd ed., 1992); Masami Ito, The Rule of Law: Constitutional Development, in Arthur Taylor von Mehren ed., Law in Japan, 203 (Cambridge: Harvard University Pres, 1963). 2 Due process of law; geniş anlamda usul hukukunun, bireyin haklarını koruyucu nitelikteki tüm düzenlemelerini içeren çerçeve bir kavramdır. Bu kavram, ilk olarak İngiltere de ortaya çıkmış daha sonra A.B.D hukuk sistemine intikal etmiş ve A.B.D Yüksek Mah-
2 134 Doğan DURNA EÜHFD, C. XIII, S. 3 4 (2009) yerine getirmektedirler. Anayasa, yasama organının bir ürünü olsa bile, anayasal haklar; mahkemelerde bireysel haklar adına sürdürülen mücadelenin meyveleridir. 3 Bu nedenle, Dicey in hukuk devleti kavramı modern toplumda; (1) hükümetin keyfi olarak izin verilenden fazla hükümet yetkisinin olmamasını; (2) hükümetin ve vatandaşların hukukla bağlı olmasını ve tüm sosyal sınıflardaki kişilerin mahkemeler önünde eşit ve adil muameleye hakları olmalarını; (3) ve mahkemelerin anayasal hakları uygulaması için güçlendirilmesi anlamına gelir; aksi takdirde soyut anayasal ifadeler sadece bir kitaptaki hukuk beyannamesidir. Amerikan hukukçu, Franz Michael Çin kavramı hukukiliği karşılaştırmak için kullanabileceğimiz Hukuk Devletini Batı mantığıyla açıklamıştır. Şöyle ki: Hukuk devleti insan haklarının esaslı bir temelidir. Batı hukuk geleneğinde hukuk herkese eşit olarak uygulanır. Hukuk kanun koyucuları da bağlar. Bu, kanun koyucuları keyfi davranışlardan alıkoymak anlamına gelir. Hukuk, siyasal topluluğun üyeleri için bir özgürlük alanını garantiler ki bu, zalimce baskılara karşı yaşamın, insan onurunun korunması ve topluluk içindeki insan ilişkilerinin düzenlenmesi için esastır. 4 Bu nedenle, Tayvan daki hukuk devleti ifadesi, yargı organlarının güçlendirilmesi, insan haklarının korunması ve hukukun önünde eşit adaleti sağlama gibi meseleler yoluyla incelenebilecektir. Bu makalede ilk olarak Tayvan ın dönüşümü kısaca izah edildikten sonra, Tayvan mahkemelerinin yetkilerini kullanarak, devletin geniş takdir yetkilerini sınırlandırmaları ve hükümeti kontrol altına almaları incelenecektir. Daha sonra mahkeme kararlarıyla güçlendirilen bireysel hakların kapsamı incelenecektir. Son olarak da, kanun önünde eşitlik ilkesi göz önüne alınarak, Tayvan da henüz tam anlamıyla gerçekleşmemiş olan adalet sistemine eşit ulaşım açıklanacaktır. kemesince geliştirilmiştir. Bu sebeple metin içinde due process of law kavramı kapsadığı farklı anlamları ifade edecek en geniş anlamıyla çevrilmiştir. Due process of law kavramı için bkz. (Ç.N). 3 Dicey, supra note, at Franz Michael, Law: A Tool of Power, Human Rights in the People s Republic of China, 33 (Boulder & London: Westview Pres, 1988).
3 TAYVAN IN DÖNÜŞÜMÜ Tayvan da Hukuk Devleti 135 Tayvan daki hukuk devletinin bugünkü durumunu anlamak için öncelikle Tayvan ın, siyasal ve hukukî açıdan otoriter rejimden liberal demokratik bir ülkeye nasıl dönüştüğüne göz atmakta fayda vardır te İkinci Dünya Savaşı sonucunda Japonların yenilgisini takiben Kuomitang, Milliyetçi Çin Partisi, (KMT) 5 Tayvan ın yönetimini devralmıştır. Tayvan ın yerel hükümeti olarak Çin Halk Cumhuriyeti (ÇHC); Tayvan daki Japon koloni hükümetinden sonra kendisine koloni hükümetini model almış ve otoriter kuralları devam ettirmiştir un sonlarında KMT hükümeti ana kara Çin den Tayvan a taşınmıştır. Çin ana karasından göç edenler 1946 da yapılan Çin Halk Cumhuriyeti Anayasası çerçevesinde faaliyetlerini sürdürmüşler, yerel Tayvanlıları sert bir şekilde yöneterek zarar vermişlerdir. Çan Kay Şek in hukukun üstünlüğüne ilişkin kalıcı bildirgesine rağmen, Şek in rejimi, parti ve Şek in yetkilerini birleştirmek için çok sayıda özel kanunu yürürlüğe koymuştur. Bu özel kanunlar, kâğıt üzerinde kelimelerden fazla anlam ifade etmeyen anayasa altında kamu güvenliği sağlamak adına ve bireysel hakların korunması olarak açıklayarak mütemadiyen kişilerin haklarını ihlal etmiştir lerin başında, Tayvan daki siyasal durum değişmiş ve KMT rejimi uluslararası alanda Çin in meşru hükümeti pozisyonunu kaybetmişti. Daha sonra KMT meşrutiyetini yeniden tesis etmek için Tayvan halkına yönelmek zorunda kalmıştır. Bu arada, Tayvan ın, liberal Batı fikirlerinden etkilenen yeni nesil entelektüelleri siyasal ve hukukî reformlar talep etmeye başlamışlardı. Bu yeni ve çeşitli sosyal hareketler zamanın KMT liderini zorladı ve Ciang Jing Guo demokratik bir devlet kurmak için gündemini tedrici olarak değiştirdi. Bu bağlamda sıkıyönetim kaldırıldı ve 1987 de Tayvanlıların Çin i ziyaret etmelerine izin verildi. 5 Kuomintang (KMT), Milliyetçi Çin Partisi, 25 Ağustos 1912 tarihinde, Song Jiaoren ve Dr.Sun Yat-Sen tarafından Qing Hanedanlığının devrildiği Xinhai Devriminden sonra Guandong Eyaletinde kuruldu den Çin İç Savaşında Çin Komünist Partisine yenildiği 1949 yılına kadar Çin in çoğu kısmına hâkim oldu. KMT, Çan Kay-Şek ve KMT taraftarlarının Tayvan adasına çekilmesinden sonra adada 1970 lerin sonlarından 1990 lara kadar yapılan reformlara kadar Tayvan ı tek parti rejimi altında yönetti ve 2004 yıllarında yapılan başkanlık seçimlerini kaybeden KMT 2008 yılında yapılan başkanlık seçimini kazanarak tekrar iktidara gelmiştir. (Ç.N).
4 136 Doğan DURNA EÜHFD, C. XIII, S. 3 4 (2009) 1980 lerin sonundan 1990 ların başına bir dizi siyasal reform Tayvan ı demokratik bir ülkeye dönüştürdü ta, KMT nin dayattığı siyasal düzene karşı çıkmak için, Tayvan ın ilk muhalefet partisi olan, (DPP) Democratic Progressive Party, Demokratik İlerleme Partisi (DİP) 6 başarılı bir şekilde kuruldu. Demokrasiye yönelik eğilimle beraber, Seferberlik Dönemi ve 1948 Komünist Ayaklanmasının Durdurulmasına İlişkin Geçici Hükümler yürürlükten kaldırılmıştır. Yeni anayasanın önemli bir sonucu olarak, 1946 Anayasası hızlı ve kapsamlı bir şekilde 1991, 1992, 1994, 1997, 1999 ve 2000 yıllarında değiştirilmiştir da Tayvan devlet başkanı genel seçim yoluyla seçilmiş ve 2000 yılında da önceki muhalefet partisi DİP başkanlık seçimini kazanmış ve Tayvan ın iktidar partisi olmuştur. Yakın zamanda siyasal demokratikleşmeyle beraber hukuk reformu da yapılmış ve bireysel haklar geliştirilmiştir Anayasası kapsamlı siyasal, ekonomik ve sosyal özgürlükler sağlarken, yeni anayasa değişiklikleri, cinsiyet ayrımcılığının giderilmesi ve Aborjinlerin 7 haklarının geliştirilmesi gibi diğer sivil hakları daha da zenginleştirmiştir. 8 Tekrar vurgulamak gerekir ki soyut anayasal hükümler bireysel hakların korunmasının gerçek bir garantisi değildir. Eski Anayasa, KMT rejiminin anti-komünizm adına yayımladığı bireysel hakları baskı altına alan pek çok kanun ve düzenleme gerçeğine rağmen, çok sayıda bireysel hakkı koruyor gözüküyordu. Tayvan ın geçmişinde KMT iktidar grubu olarak toplumun her köşesinde mutlak bir güce sahipti den önce çoğu Çin ana karasından olan yasama organı mensuplarının tekrar seçilmeleri söz konusu değildi ve Ya- 6 Demokratik İlerleme Partisi (DİP); KMT nin liberal muhalifi olan DİP in kuruluşunun kökleri 1970 lere kadar gider. 10 Aralık 1979 tarihinde, İnsan Hakları gününde, Tayvanlılar demokrasi ve reform talebiyle geniş çaplı gösteriler yaptı. Kaohsiung Olayı olarak bilinen bu gösteriler neticesinde tutuklanan eylemcilerle onların avukatlarının yıllar süren mücadelesi sonucunda oluşturdukları hareket 28 Eylül 1986 da partiye dönüştü. Demokratik İlerleme Partisi 2000 ve 2004 yıllarında başkanlık seçimini kazanarak KMT iktidarına son vermiştir. (Ç.N). 7 Tayvan Aborjinleri (Çince: 原 住 民, yuan zhu min), Tayvan'da nüfusları 'i (toplam Tayvan nüfusunun %2'si) bulan etnik grup. Adaya yıl önce yerleştikleri tahmin edilen Tayvan aborjinleri, genetik olarak Malay-Polinezya halklarına akrabadır. 12 kabilenin dilleri Austronezyen dil ailesi içinde sınıflandırılmıştır. Bugün bu etnik grup içinde hükümet tarafından tanınan ve kültürleri koruma altına alınan 12 kabile vardır. (Ç.N) yılı Anayasa Değişikliği Madde 10.
5 Tayvan da Hukuk Devleti 137 sama organı olan Yuan 9 alaycı bir şekilde Yürütme Organının Yasama Bürosu olarak adlandırılıyordu. Devlet idaresiyle ilgili yetki kullanan yürütme organı, tamamıyla KMT partisi tarafından kontrol ediliyordu. Sonuç olarak, yürütme organı tarafından verilen her kanun tasarısını yasama organı üyeleri kolayca kabul ediyordu. Yargı organları söz konusu olduğunda, üst düzey bir KMT yetkilisi bir keresinde mahkemelerin KMT ye ait olduğunu açıkça ileri sürmüştü. Anayasada tasvir edilen kuvvetler ayrılığı anlamsızdı. Kısaca KMT partisinin kurallarından başka hukuk devleti yoktu. Bununla beraber, bu üzücü tecrübeler Tayvan ın demokratikleşmesi ve sosyal çoğulculuk yoluyla büyük ölçüde değişti. Tayvan da artık kişilerin hukukundan ziyade hukuk devleti vardır. Günümüzde Tayvan da yargı bağımsız bir otorite olarak faaliyetini sürdürmektedir ve siyasal güç hukuka bağlıdır. Aynı zamanda insan hakları Tayvan toplumunun en üstün değeri olarak kabul edilmektedir. Bu sırada, hükümet halk için uygun mahkeme sistemi tasarlamak ve hukuka genel ulaşımı güçlendirmek niyetiyle, hukuk hizmeti sağlayacak daha çok avukat istihdam etmek için gayret göstermektedir. Yine de, özellikle vatandaşların ulaşacağı hukuk hizmetleri açısından bazı problemler hala devam etmektedir. Tayvan da geçen 20 yıl boyunca oluşan siyasal ve hukukî değişimin dinamiklerini belirtmek gerekirse; 1980 lerin ortasından itibaren muhalefet partisi DİP, dış güç olarak KMT yi tedrici olarak reformcu rolüne zorlayan çok sayıda sosyal ve siyasal hareketi başarıyla teşvik etti. Bununla beraber KMT partisi içinde eski muhafazakâr üyeler ve yeni reformcular şeklinde bir bölünme kapsamlı bir reform şemasının yüklenilmesini mümkün kıldı. KMT reformcu olarak hareket ederken, eski muhafazakâr üyelerinin gücünden tamamıyla feragat edemedi. Sonuç olarak, reform programı başladığında, 9 Dr. Sun Yat-Sen tarafından oluşturulan beş erkli devlet sistemine göre, Ulusal Meclis halk adına hükümet yetkisini kullanırken, Yönetim, Yasama, Yargı, Denetim ve Kontrol Yuanı olarak adlandırılan organlarla bu yetkisini paylaşmaktadır. Bu model beş erkli anayasa olarak tanımlanmaktadır. Tayvan da yasama erki tek meclisli Yasama Yuanı ve Ulusal Meclisten oluşur. Kanun yapmak, bütçe tekliflerini incelemek, denetim yapmak ve yürütme organının faaliyetlerini denetlemek gibi klasik parlamento yetkilerine sahip bulunan Yasama Yuanı; 73 tanesi her bir seçim bölgesinden bir milletvekili olmak üzere genel seçim yoluyla, 34 tanesi seçime katılan siyasal partilerin ülke çapında aldıkları oy oranları temel alınarak en büyük artık oy sistemiyle, 6 tanesi de Aborjinler arasından yapılan genel seçim yoluyla seçilen 113 üyeden oluşur. (Ç.N).
6 138 Doğan DURNA EÜHFD, C. XIII, S. 3 4 (2009) Anayasa Mahkemesi tarafından sürekli reddedilen bazı eski KMT ideolojileri kanunlarda ve diğer mevzuatta kalmaya devam etti. Anayasa Mahkemesi KMT partisinin bir aygıtı olarak KMT rejimi tarafından kuruldu. Bununla birlikte Mahkeme hukuku kullanarak KMT ideolojisini ortadan kaldırmış ve kendisini güçlü bir yargı organı olarak inşa etmiştir. Bu gelişme, son dönemde Tayvan daki hararetli sosyal değişim sayesinde başarılmıştır. GÜÇLÜ YARGI Tayvan da devletin en yüksek yargı organı, başkan ve başkan yardımcısı kendi üyeleri arasından atanan ve 15 yüksek hâkim üyeden oluşan Yargı Yuanıdır. 10 Yüksek Hâkimler, aynı zamanda Anayasa Mahkemesi olan Yüksek Hâkimler Konseyini oluşturur. 11 Anayasa Mahkemesi yargısal denetim yetkisine sahip Tayvan daki yegâne kuruluştur. Anayasa Mahkemesi kişilerin haklarını koruma görevi verilen ve teorik olarak Anayasanın garantörü olan bir organdır. Buna rağmen bir zamanlar Mahkeme diğer mahkemeler gibi parti-devlet rejiminin bir aracıydı. Tayvan ın demokratikleşmesi sırasında, Anayasa Mahkemesi Tayvan da hukuk devleti ilkesinin yerleşmesini sağlayan en önemli organ oldu. Mahkeme, idari kurumların düzenleyici işlemler yayımlamaları için gereklilikleri oluşturdu, Meclisin kararlarını uygulamasını talep etti ve 1999 daki Anayasa değişikliğini Anayasaya aykırı ilan etti. Halk Mahkemenin hukuku savunma konusundaki cesaretini takdir etti. Bu durum aynı zamanda hükümetin hukuka uyması konusunda açık bir mesajdı. Alman hukukîlik ilkesi (Rechtsstaatsprinzip) idare yetkisinin yasama tarafından çıkartılan kanunlara uygun olarak kullanılmasını gerektirir. Bu ilke Tayvan Anayasasına dercedilmiştir. Tayvan Anayasasının ikinci bölümü Tayvan vatandaşlarına teorik olarak kullanabilecekleri kapsamlı haklar ve özgürlükler sağlamaktadır. Bu bölümün 23 üncü maddesi daha da ileri gide- 10 Yargı Yuanı, devlet başkanı tarafından Yasama Yuanın onayıyla atanan yargıçlardan oluşur. Yargı Yuanı Tayvandaki en yüksek yargı organıdır. Yargı Yuanının esas organı olan, Yüksek Yargıçlar Konseyi hukuk, ceza, idari ve kamu disiplin davalarına bakan başkan, başkan yardımcısı, genel sekreter ve genel sekreter yardımcısı kendi üyeleri arasından seçilen 15 üyeden oluşur. (Ç.N). 11 Tayvan Hukuk Sistemi için bkz., Tay-sheng Wang, Tayvan, içinde Poh-Ling Tan ed., Asian Legal Systems: Law, Society and Pluralism in East Asia, (Sydney: Butterworth, 1997).
7 Tayvan da Hukuk Devleti 139 rek diğer kişilerin özgürlüklerinin ihlal edilmesini önlemek, yakın ve olası krizleri engellemek, kamu düzenini sürdürebilmek ve kamu refahını ilerletmek amacıyla tüm haklar ve özgürlüklerin yalnızca kanunla sınırlanabileceğini öngörmektedir. Bu maddeyle bireysel özgürlükleri sınırlama yetkisi Anayasal koşullara dayanılarak yalnızca yasama organına verilmiştir. Buna rağmen hukukilik ilkesi KMT rejimi tarafından uygulanmamıştır. Çünkü pek çok yasama organı üyesi KMT üyesi olduğundan dolayı yasama organı, yürütme organının kanun tasarılarını genellikle onaylıyordu. Dahası yasama organı çok sayıda yetkisini, temsil yetkisinin devri yoluyla, idari kurumlara vermişti. Yasama organı tarafından çıkartılan kanunlar genellikle uygulama kurallarının yürürlüğe konulması. (spesifik kurumlar belirtilerek) verilmiştir. gibi hükümler içermekteydi. Bu kadar geniş bir temsil yetkisi altında yürütme organı, geniş takdir yetkileri kullandı ve tercih ettiği düzenlemeleri yayımlama yetkisiyle donatıldı. Sonuç olarak bireysel haklar zorunlu görüldüğü her zaman ihlal edildi. Anayasa Mahkemesi idari eylemlerle ilgili geniş takdir yetkisini sınırlamada kararlıydı. Örneğin; 1995 teki Fabrika Kapatma Davasında davacı ve ailesi evlerinde fasulye ürünleri üretmekteydi. Davalı mahalli idare, davacının işletmesinin fabrikaya eşdeğer olduğuna ve idari kurallar çerçevesinde kayıt için başvurması gerektiğine karar vermişti. Davalı idare, davacının işletmesini kayıt yaptırmaması sebebiyle kapatılması yönünde işlem tesis etmiştir. İdarenin fabrika kapatmaya yönelik işlemi yalnızca kanunla düzenlenebilecek medeni hakların kısıtlanması niteliğinde olduğundan, Anayasa Mahkemesi, Anayasaya uyarak idare kuralını iptal etmiştir. Mahkeme, idarenin işleminin ancak kapsamı, içeriği ve amaçları açık bir şekilde kanunla yetkilendirilmiş olmak kaydıyla geçerli olacağına kanunda açık bir yetkilendirme olmadan idarenin işleminin geçersiz olacağına karar vermiştir. 12 Mahkeme yalnızca yürütme organını kontrol altına almakla kalmamış aynı zamanda yasama organının da kararlarını takip etmesini istemiştir. Bu konuda en göze çarpan örnek Eğitimciler davasıdır. Anayasaya göre; hiç kimse kamu yarışma sınavını geçmeden kamu hizmetine giremez. Bununla beraber, Eğitimcilerin İstihdamına Dair Kanun, kamu sınavını geçemeyen görevli okul personeline sürekli çalışma imkânı sağlıyordu. Mahkeme 1991 de kanunun görevli okul personelinin kazanılmış haklarını korumayı 12 Mahkeme Yorumu No: 390 (1995).
8 140 Doğan DURNA EÜHFD, C. XIII, S. 3 4 (2009) amaçladığını, ancak bu personelin kamu yarışma sınavını geçinceye kadar yalnızca halen çalıştıkları okullarda çalışabileceklerine karar vermişti. Bununla birlikte yasama organı Mahkemenin bu kararına, 1994 te yapılan kanun değişikliğiyle kararı hükümsüz kılarak, karşı çıkmıştır. Değiştirilmiş kanun Mahkeme kararına açıkça aykırı şekilde görevli okul personeline farklı okullara geçiş izni veriyordu. Mahkeme 1996 da yasama organının Anayasa hükümlerine ve Mahkeme kararlarına karşı gelemeyeceği konusunda ısrar etmiştir. Mahkemeye göre; bu kanundaki değişiklik özel yarışma sınavını geçmeye gerek duymadan aynı özellikleri gösteren diğer başvuruculara göre görevli okul personeline ayrıcalık sağlamaktaydı. Böyle bir ayrım Anayasada açıkça ifade edilen eşitlik ilkesini ihlal etmekte ve Mahkemenin önceki kararında ifade edilen duruma aykırılık teşkil etmekteydi. Mahkeme, Kanunun önüne gelen bu maddesini iptal etmiştir. Mahkeme, 1999 daki Anayasa değişikliğinin Anayasaya aykırı olduğunu bildirdiğinde yetkileri üzerinde şiddetli bir tartışmayı da ateşlemiştir. Bundan önce, Anayasaya göre, Anayasayı değiştirme yetkisi verilmiş yegâne parlamenter organ Millet Meclisiydi. Meclis 1999 da Meclis üyelerinin ve parlamenterlerinin seçilme usulünü de değiştirerek, üyelik sürelerini uzatmaya yönelik Anayasa değişikliğini oybirliğiyle kabul etti. Bu değişiklik, Millet Meclisi üyelerinin Anayasayı kendi yararlarına değiştirmeleri nedeniyle toplumda şiddetli bir muhalefete sebep oldu yılında parlamento üyelerinin dilekçeleri ile Mahkeme bu değişiklikleri Anayasaya aykırı bularak iptal etmiştir. Mahkeme, Anayasayı değiştirme usulünün açıkça bilinmesi gerektiğini ve cumhuriyet ilkesinin, egemenliğin millete ait olduğu ilkesinin, bireysel hakların korunmasının göz önüne alınması ile güçler ayrılığı ilkesinin tümünün esaslı bir önemi haiz olduğunu ileri sürdü. Tüm bu temel ilkeler, değiştirilme imkanı olmaksızın, liberal cumhuriyetin anayasal düzeninin temelini oluşturuyordu, aksi takdirde anayasal düzen yok edilebilirdi. 13 Anayasal değişiklikler anayasanın bir parçası olarak farz edildiğinden, Mahkemenin kararı, Anayasayı yorumlayanların bu değişiklikleri denetlemeye yetkisi olup olmadığı noktasında sorun ortaya çıkardı. Böylece karardan bir ay sonra, yoğun tartışmalara rağmen, Millet Meclisi Anayasayı yeniden değiştirdi. Bunun sonucu olarak pek çok yetkisi ilga edildi ve Millet Meclisi anlamsız bir organa indirgendi. 13 Mahkeme Yorumu No: 499 (2000).
9 Tayvan da Hukuk Devleti 141 Mahkeme anayasal değişiklikleri Anayasaya aykırı ilan edebildiğinden beri, yargı denetimine konu olmayan herhangi bir hükümet eylemi tanımlamak zordu. Mahkemenin yürütme, yasama ve Millet Meclisiyle savaşmak için aldığı cesur kararlar yargının güçlü otoritesini ve bağımsızlığını gösterdi. Siyasal gücün yargıyı etki altına almasına hiçbir şekilde imkan yoktu. BİREYSEL HAKLARIN KORUNMASI KMT rejimi sosyal düzeni sürdürmek ve yetkilerini sağlamlaştırmak için kişileri bireysel haklarından mahrum bırakmıştır. Potansiyel muhalifleri ve suçluları tutuklamayı da içeren tedbirler alarak beyin kontrolü olarak adlandırılan faaliyetlere girişmişti. Bu tedbirler, kişilerin hayatları ve malvarlıkları üzerinde esaslı etkiye sahipti ve sosyal ilerlemeyi önemli ölçüde engelliyordu. KMT nin sosyal faaliyetleri manipüle eden yetkisi, 1980 lerin sonundan itibaren Anayasa Mahkemesince çok sıkı bir şekilde sınırlandırıldı ve bu şekilde Tayvan da insan hakları güçlendirildi. SANIK HAKLARI Sosyal düzeni sürdürmenin etkili yolu kabahat işleyen potansiyel suçluları bile makul bir yasal usul olmadan tutuklamaktır. Suçtan caydırmanın en etkili metodu hiçbir itiraz şansı tanımadan suçluyu derhal şiddetli bir biçimde cezalandırmaktır. İtiraf ettirmenin en iyi yolu suçluyu gözaltına alır almaz tutuklamaktır. Otoriter yönetimi süresince KMT yönetimi tarafından bu stratejiler yaygın bir şekilde kullanılmıştır. Tayvan Anayasanın 8 inci maddesi bireysel özgürlükleri garanti altına alır ve hukukun adilane bir şekilde uygulanması olmadan mahkeme dışında hiçbir yargılamaya ya da cezalandırmaya izin vermez. Bununla beraber, 1950 lerde çıkan Polis Kanunu 14, yetkili polis memurlarına küçük kabahatleri cezalandırmak için yargı denetimi olmaksızın suçluları tutuklama, cezalandırma ve suçlulara karşı dava açma hakkı vermiştir. Cezalandırma iki haftaya kadar tutukluluğu,16 saate kadar zorunlu hizmet ve ıslah eğitimini içeriyordu. Polis Kanunu hükümlerine göre; cezalandırılabilir kabahatler 136 muğlâk kabahati içeriyordu ve insanları haksız tutuklamalara karşı savunma- 14 İnsan haklarını güçlendirmek amacıyla hazırlanan yeni Polisin Görevlerine İlişkin Kanun, 1 Aralık 2003 ten itibaren yürürlüğe girmek üzere 25 Haziran 2003 te yayımlanmıştır. (Ç.N).
10 142 Doğan DURNA EÜHFD, C. XIII, S. 3 4 (2009) sız bırakıyordu. Anayasa şüphelinin 24 saat içinde mahkemeye sevk edilmesini zorunlu kılarken polis genellikle bu zaman süresi içerisinde suçu soruşturmak mümkün olmaz diye Polis Kanunu hükümlerine göre şüpheliyi bir kabahatle suçluyordu. Bu taktikle, polis kolayca şüpheliyi yedi gün alıkoyabiliyordu. Polis Kanunu hükümlerine göre Tayvan nüfusunun yüzde 18 i cezalandırıldı. Bu suçluların yüzde 15 inden fazlası 1969 dan sonra tutuklanmıştır. 15 KMT hükümeti sosyal düzeni sürdürmek için gangsterlerle mücadele etmek amacıyla Polis Kanununu etkili bir şekilde kullanmasına rağmen, 1990 da Anayasayı ihlal ettiği için alıkoyma, zorunlu hizmet ve ıslah eğitimine ilişkin maddeler iptal edilmiştir. 16 Polis Kanunu nun amacı kabahatleri cezalandırmakken, 1985 tarihli Gangsterlerle Mücadele Kanunu azılı serserileri hapsetmek için tasarlanmıştır. Bu kanuna dayanılarak suçlu çalışmaya zorlanmış ve nerdeyse bütün yurttaşlık haklarından mahrum edilmiştir. Bir bireyi serseri olarak suçlama kararı sadece polisin takdirine bağlıydı, çünkü yargıçlar ıslah eğitimini dayatmakla sorumlu bir onay makamı olarak görev yapmaktaydı. Bu kanun hükümlerine göre sanık sık sık ıslah eğitimi yanında hapse mahkûm edilerek mükerrer cezalandırmaya konu olurdu. Dahası, serserilikten suçlanmış birçok sanığı mahkûm etme kararı üç gizli şahidin gizli ifadesine dayanıyordu, bu da polise sahte şahitler üretme imkânı veriyordu. Uygulamada, polisin idari taktikleri yüzünden birçok sanık bu şekilde hapsedilmiştir. Gangsterlerle Mücadele Kanunu nu iptal etmek için, Anayasa Mahkemesi Amerikan doktrini olan hukukun adilane bir şekilde uygulanması doktrinine başvurdu. Mahkemeye göre; şüpheliyi tutuklama emri olmadan tutuklamak, çapraz sorgulama yapmadan gizli şahitler kullanmak, birey suçlu bulunduğu zaman ön duruşma olmadan ıslah eğitimi uygulamak ve hapsetmek için polise yetki vermek anayasaya uygun değildi. Kanunun bütün bu 15 Bkz. Rui-Zhi Xie, Weijing Fafa Xiuzheng Fangaxiang zhi Tantao ( A Research on the Revision Approach of the Law Governing Offenses Punished by Police), içinde Vol.8, n.8 Zhongguo Luntan (China Tribune) 18, 19 (1979); Rui-Tong Chen, Weijing Fafa zhi Yanju (A Research on the Law Governing Offenses Punished by The Police), 87-8, figure 2 (1975). 16 Mahkeme Yorumu No: 205 (1990).
11 Tayvan da Hukuk Devleti 143 hükümleri hukukun adilane bir şekilde uygulanması ve fiziksel özgürlüğün anayasal garantileriyle tutarsızdı. 17 Polis gücü sınırlandırıldıktan sonra, sanığın haklarını koruma savcılar tarafından başlatılacak tutuklamaya kadar genişledi. Ceza Usul Kanununa göre, iddianame hazırlanmadan önce soruşturma safhasında savcıların şüpheliyi 4 aya kadar tutuklama yetkisi vardı. Savcılar davalıyı suçlama ve soruşturmadan sorumlu oldukları için, önce tutuklama ve daha sonra kanıt aramaya meyillilerdi. Tutuklama suçluyu itirafa zorlayacak bir araç olmuştu. Ayrıca, ideal olarak mahkeme önünde savcının ve sanığın eşit ağırlığı taşıması gerekirken, savcının tutuklama yetkisi savcı ile sanığın arasında süre giden eşitsizliklere neden oldu. Tayvanlı savcılar hem devlet hem de halk tarafından hâkimlerle eşit görülürdü. Savcının gücü sarsıldığı zaman, hükümet şaşırdı ve bu durumdan rahatsız oldu. Anayasanın 8 inci maddesi yasal usule göre bireylerin sadece hukuk mahkemeleri tarafından yargılanabileceğini ve cezalandırılabileceğini garanti altına almaktadır. Bu hükme göre suç işlediği iddiasıyla tutuklanmış ya da gözaltına alınmış herhangi bir birey 24 saat içinde mahkemeye sevk edilmek zorundadır. Hükümetin, savcı için bu 24 saatlik sürenin polisle birlikte ceza davasını soruşturmak için yetersiz olduğunu ve savcının tutuklama yetkisinden yoksun bırakılmasının sosyal düzeni bozacağını savunmasına rağmen, bu kanuna göre savcının tutuklama yetkisi anayasaya aykırı bulundu. Bu davada, Mahkeme şu sonuca vardı: İnsan haklarının korunması bizim modern kültürel sistemimizin en yüksek standardıdır ve gelişmiş uygar toplumların ortak prensibidir. Fiziksel özgürlük bütün özgürlüklerin temelidir ve fiziksel özgürlük katı bir şekilde korunamazsa diğer özgürlükler zarar görecektir. 18 Suç oranları hâlâ yüksekken ve sosyal düzeni sürdürmek hükümetin ana amacı olarak kaldığı için hukukun adilane bir şekilde uygulanması diğer bütün kaygılara takaddüm etti. İnsan hakları Tayvan kültür sisteminin bir parçası olarak ilan edildi. Muhtemelen, bireyin fiziksel özgürlüğünü ihlal edecek herhangi bir kanun, bu kanunu savunacak nedenler her ne olursa 17 Mahkeme Yorumu No: 284 (1995). 18 Mahkeme Yorumu No: 392 (1995).
12 144 Doğan DURNA EÜHFD, C. XIII, S. 3 4 (2009) olsun, anayasaya aykırı olarak ilan edilecektir. Gerçekten, Tayvan ordusu askerlerin özel durumu yüzünden mahkemenin yargı yetkisinin dışındayken, askeri mahkeme sistemi fiziksel özgürlüğün korunması düşüncesiyle 1997 de sivil mahkemelerin yargı yetkisine bağlandı. Yani bir asker bile askerî duruşmadan sonra davasını temyiz için sivil mahkemeye başvurma hakkına sahipti. 19 İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ Halkın fiziksel özgürlüğünü sıkı kontrol etmeye ek olarak, KMT hükümeti halkın fikirlerini kontrol etmeye ve kendi ideolojisini tehdit eden bütün söylemlere engel olmayı amaçlamıştı. Orijinal Tayvan Anayasasına göre, konuşma, öğretme, yazma, yayınlama özgürlüğü ve toplantı ve dernek özgürlüğünün hepsi vatandaşlara verilmiştir. Bu özgürlükler ancak halkın refahı ve kamu düzeninin korunması amacıyla sınırlandırılabilirlerdi. Bununla beraber bu haklara tamamen müsaade etmek KMT rejimini ve onun egemenliğini yok edebilirdi. Tayvan a yeniden yerleştikten sonra da, KMT rejimi Çin kıtası üzerinde meşru egemenliğini iddia etti. KMT aynı zamanda Çin ana karasındaki hâkimiyetini yeniden tesis etmek konusunda da kararlıydı. Bu yüzden, antikomünizm milli politikaydı ve Tayvan ın özgürlüğü uzak bir fikirdi. Komünizm ya da Tayvan ın özgürlüğü için herhangi bir destek yasaklandı. Bu politikaları savunanlar tutuklandı. KMT ideolojisini güçlendirmek amacıyla, 1988 tarihli Toplantı ve Yürüyüş Kanununda; halkın umuma açık yerlerde yürüyüş ya da toplantı yaparak komünizmi ya da bölgesel ayrılığı açıkça desteklemesine izin verilmez, hükmü vardı. Bu arada, idari bir emirle bütün ulusal derneklerin adlarının önüne Çin kelimesini koymaları istendi. Yani, Tayvan kelimesinin bir derneğin adının herhangi bir bölümü olması yasaklandı. Her iki kanun için Anayasa Mahkemesine başvuru yapıldı de Mahkeme, Amerikan anayasa hukukunun açık ve yakın tehlike testine dayanarak, konuşma üstündeki ön kontrolün anayasaya aykırı olduğunu ilan etti: Toplanma özgürlüğü güvence altına alan Anayasanın 14 üncü maddesi ve konuşma, öğretme, yazma ve yayın özgürlüğünü güvence altına alan 19 Mahkeme Yorumu No: 436 (1997).
13 Tayvan da Hukuk Devleti inci maddesi ifade özgürlüğünün kapsamı içindedir ve demokratik politikaları uygulamakta en önemli temel haklardandır Toplantı ve yürüyüş hakkının sınırlandırması, kanunun açıklık prensibine uymak ve Anayasanın 23 üncü maddesinin gerekliliklerini karşılamak zorundadır Komünizmi ve Tayvan ın Çin ana karası üzerinde hak iddia etmesinden vazgeçmesini desteklemek hakkındaki söylemlere dayanan Toplantı ve Yürüyüş Kanunu ( ) (umumi toplantı ve yürüyüş yasakları) toplantı ve yürüyüş öncesi insanların görüşlerini soruşturmak için otoriteye yetki vermektedir. Bu durum Anayasayla güvence altına alınan ifade özgürlüğünü ihlal eder. 20 Toplantı ve Yürüyüş Kanunu iki ek sınırlandırma içeriyordu: Toplantı ya da yürüyüş nedeniyle millî güvenliğin, sosyal düzenin ya da halkın refahının tehlikeye düşebileceği fark edildiğinde ve diğer kişilerin yaşamlarını, vücutlarını, özgürlüklerini tehlikeye düşürebileceği ya da ciddi şekilde kişilerin mallarına zarar vermesi söz konusuysa Mahkeme bu iki sınırlandırmayı belirsizlikleri yüzünden iptal etti, yönetimin açık ve yakın tehlike risklerinin muhtemel oluşuna dayanarak toplantı ya da yürüyüşü yasaklamasını anayasaya aykırı olduğunu belirtti. 21 Bu davada hükümetin devlet politikası hiçe sayılarak sadece kişinin kendini ifade etme özgürlüğünün korunması göz önünde bulundurulmuştur. Bu davayla bireysel hakların korunmasının politik ideolojiye tercih edileceği açığa kavuşmuştur. Aynı yönde, Tayvan Hukuk Derneği (Taiwan Faşue Huiy) Tayvan adı yerine Çin adının kullanılmasını gerektiren idari emre itiraz etti. Mahkeme emri anayasaya aykırı buldu. Bir derneğin ad seçiminin toplantı özgürlüğü olarak korunduğunu ve bu seçimdeki sınırlandırmaların Anayasanın 23 üncü maddesinin gereklerini karşılamak zorunda olduğunu ve böyle sınırlandırmaların ancak kanunla mümkün olabileceğini savundu. 22 O zamandan beri ülke çapındaki çeşitli dernekler Tayvan ın genel olarak bir ulusu nitelendirdiğini ileri sürerek adlarında Tayvan ı kullandılar. Tayvan halkını KMT ideolojisiyle sosyalleştirmek için, parti-devlet rejimi, eğitim sistemi üzerine sıkı kontrol üstlendi. KMT parti-tarzı eğitimde eğitimin temel amaçları milliyetçiliği, vatanseverliği ve ahlakı telkin etmeyi 20 Mahkeme Yorumu No: 445 (1998). 21 Mahkeme Yorumu No: 445 (1998). 22 Mahkeme Yorumu No: 479 (1999).
14 146 Doğan DURNA EÜHFD, C. XIII, S. 3 4 (2009) içeriyordu. İlkokul ve ortaokuldaki ders kitaplarının temel içeriklerini politik konular oluşturuyordu. Sadece KMT politik ideolojisiyle ilgili Halkın Üç Prensibi ve Millî Babamızın Fikri (Dr. Sun Yat-sen) gibi dersler üst seviye okul müfredatlarına dâhil edilmiştir. Bir askerî eğitim programı millî müfredata dâhil edildi ve 1952 den sonra askerî görevliler liselerde ve yüksek okullarda personel olarak görev aldılar. Askerî eğitimin ana amacı askerî yetenekleri öğretmek değildi, öğrencileri KMT ideolojisinde eğitmek ve yerleşke güvenliğini sağlamaktı. Tayvan ın demokratikleşmesiyle, 1987 de KMT, parti ofislerini üniversite yerleşkelerinin dışına taşımaya başladı. Yeni bir Üniversite Kanunu akademik özgürlüğü ve okul özerkliğini uygulamak için yasalaştırıldı. Bununla birlikte, eğitimin ideolojik kontrol için bir mekanizma olarak kullanımı yeni kanunun yürürlüğe girmesiyle ortadan kalkmadı. KMT hükümeti Üniversite Kanunun uygulaması altında üniversite öğrencileri için ideoloji derslerine devam etti. Bu zorunluluk açıkça KMT nin ideolojik hegemonyasını sürdürmek için tasarlanmıştı. Akademik özgürlüğü koruma gerekçesiyle, bu uygulama Anayasaya aykırı bulundu. Mahkeme, akademik araştırma, öğretme ve öğrenme özgürlüklerinin Anayasa ve Üniversite Kanunu tarafından garanti altına alındığı hükmüne vardı. Üniversitelerin özerk yönetimi üstündeki hükümet sınırlandırmaları Anayasanın 23 üncü maddesiyle sağlanan yasallık prensibine uymak zorundaydı. Uygulama kanunu üniversitenin özerk yönetimine Üniversite Kanununda belirtilmeyen bir sınırlandırmayı zorla dayattı, böylece haddinden fazla öğretim özgürlüğüne karıştı ve bu da onu anayasaya aykırı hâle getirdi. 23 Üniversite Kanununa ilişkin uygulama kuralı, ayrıca üniversitelerin askerî subayların görev yaptığı askerî eğitim ofislerini kurmalarını gerektiriyordu. Bu askerî eğitim ofisleri KMT ideolojisini uygulamak ve yerleşke güvenliğini sağlama görevini yerine getiriyorlardı; fakat akademisyenlerle meşgul olmuyorlardı. Anayasayla güvence altına alınmış öğretim özgürlüğüne dayanarak, Mahkeme üniversitenin özerk yönetim prensibini bozduğu için Kanunun uygulama kuralını iptal etti Mahkeme Yorumu No: 380 (1995). 24 Mahkeme Yorumu No: 450 (1998).
15 Tayvan da Hukuk Devleti 147 KMT hükümeti halk ve öğrenciler arasında bireysel özgürlükleri sınırlandırmak yoluyla ideolojik sosyalleşmeyi kolaylaştırmak için her şeyi yaptığı zaman, buna ilişkin kanunlar ve düzenlemeler anayasaya aykırı oldukları için sürekli iptal edildi. KMT ideolojisi artık bireysel haklar üzerinde egemen olmayacaktı. İnsanların özgür toplanma ve yürüyüşler yoluyla Tayvan ın Çin ana karası üzerinde hak iddia etmesinden vazgeçmesine ya da komünizme ilişkin fikirlerini yaymalarına izin verilmişti. Çin terimi artık millet olarak Tayvan ın sembolü değildi. Tek amacı politik ideolojik eğitim olan okul dersleri üniversite öğrencileri için zorunlu değildi ve askeri görevlilerce yapılan KMT nin ideolojik eğitimi yasaklandı. KMT hükümeti tarafından başlatılan zihin-temizleme tedbirleri mahkeme kararları yoluyla tedrici olarak ortadan kaldırıldı. Bu gelişmeler şunu açığa kavuşturdu ki insan hakları hükümet politikasına üstün geldi ve hükümet hukuk devleti ilkesine uygun olarak göre gücünü kullanmak zorundaydı. HUKUKA ERİŞİM Hukuk devleti ilkesi ilişkilerimizin ve eylemlerimizin, eşit ve adil şekilde herkese uygulanan kodifiye edilmiş nesnel ve tarafsız usul ve kurallar tarafından düzenlenmesi anlamına gelmektedir. 25 Bununla birlikte, kanunlar yazılıdır ve yalnızca hukukçular tarafından yorumlanır ve yargısal kararlar tamamen sadece hukuk eğitimi alanlar için anlaşılır olmalıdır. Mahkeme düzenlemeleri, mahkeme planı ve hatta mahkeme binası mimarisi dahi hukuk mesleğine uygun şekilde tasarlanmıştır. Hukuk hizmetlerinin gerçekleştirilmesinin reddi, hukuk sistemine erişimin de reddedilmesi anlamına gelir. 26 Aynı şekilde, davalara bakan yetkili mahkemelerin yokluğunda ideal bir adalet sistemi ve iyi kurulmuş hukuk kavramları dahi başarısız olacaktır. Yargısal reformlar Tayvan da yargının başındaki herkes için değişmez bir taahhüt olmaya devam etmektedir. İnsanları davalarını mahkeme önünde çözmeye teşvik etmek için, Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu vatandaşların mahkemelere başvurmasının kolaylaştırılması ve sulh hukuk davalarının kapsamının genişletilmesi amacıyla birkaç kez değiştirilmiştir den beri 25 Gerald Turkel, Law and Society: Critical Approaches,46 (Boston: Allyn and Bacon, 1996). 26 David Luban, Lawyer and Justice: An Ethical Study, 244 (Princeston: Princeston University Press, 1988).
16 148 Doğan DURNA EÜHFD, C. XIII, S. 3 4 (2009) neredeyse her ilçeye çok sayıda sulh hukuk mahkemesi kurulmuştur. Sulh Hukuk mahkemesi hâkimleri geceleri dahi çalışarak, halka hizmeti sürdürmektedir. Çok sayıda sulh hukuk mahkemesinin olması, hukuk muhakemesi usulünü çabuk, ekonomik ve kullanışlı hale getirmektedir. İnsanlar uyuşmazlıklarını mahkemeler aracılığıyla çözmeye teşvik edilmektedir. Bu bakımdan, hükümet de toplumda hukuk devletini gerçekleştirme kararlılığını göstermektedir. Bununla beraber, Tayvan mahkemelerinin iş yükü ciddi şekilde ağırdır da her bölge hâkiminin baktığı hukuk davalarının ortalama sayısı 545 dir de 100,000 kişiye 6 dan az hâkim düşmektedir. 28 Sonuç olarak, mahkeme kararlarının kalitesi düşmekte, davaların görülmesindeki gecikmeler artmakta ve dava açma giderleri fazlalaşmaktadır. Bu durumda bilgisiz ya da ekonomik açıdan yetersiz davacılar yargı sisteminin dışında kalmaktadır. Daha da kötüsü Tayvan da avukat tutmanın pahalı olması, gereken hukukî yardımın alınmasını zorlaştırmaktadır. Tayvan daki baro sınavları, geçilmesinin ne derece zor olduğuyla ün kazanmıştır. Hükümetin baro sınavını geçme oranlarını arttırmak için çaba göstermesine karşın, 1998 de başvuranların yalnızca yüzde 5.6 sı sınavı geçebilmiştir. Kabaca, aynı yıl Tayvan da çalışan avukatların sayısı yaklaşık 3,200 dür 29 ve bu sayı 100,000 kişi başına 14.6 avukat düştüğünü göstermektedir. 30 Sonuç olarak, Tayvan hukuk piyasasında avukatlık hizmeti hâlâ az bulunur bir üründür. Tayvan daki yüksek avukatlık ücretleri mahkemelerdeki düşük oranda avukat temsilinden kaynaklanmaktadır Aralık ında, örneğin, bölge mahkemelerinde her iki tarafın da avukatla temsil edildiği tüm hukuk davalarının oranı yalnızca yüzde 4.6 ve yalnız bir tarafın avukatla temsil edildiği davaların oranı ise yüzde 19.1 dir. Yüksek mahkemelerde ise bu oran sırasıyla yüzde 40 ve yüzde 26 ya ulaşmaktadır. Bu oranlar ceza mahkemelerinde sırasıyla bölge mahkemelerinde yüzde 12.5 ve yüksek mahkemelerde 32.9 olmak 27 Bkz de Tayvanın nüfusu nerdeyse 22 milyon olmasına rağmen sadece 1275 hâkime sahipti. 29 Bugün bu sayı yaklaşık dür. 30 Tayvan Barolar Birliği.
17 Tayvan da Hukuk Devleti 149 üzere yine düşük bir oranda kalmaktadır 31. Taraflar dosyaları yüksek mahkemelerde temyiz edilene kadar avukat tutmamaya eğilimlidirler. Böylesine zayıf bir avukatlık yardımıyla, tarafların hakları tatmin edici şekilde sağlanamamaktadır. Pahalı hukukî hizmetler yüzünden daha çok bilgi, zenginlik ve etki açısında güçlü olan davacılar mahkemelerden yararlanabilmektedir. Bu şekilde bir hukuk devleti sahip olmayanlar dan çok, sahip olanlar için daha elverişlidir. 32 Mahkemelerdeki avukatlık hizmetlerinin az bulunur olmasının yanı sıra, avukatla temsili karşılayamayan suçlular için adli yardım da yetersizdir. Hükümetin adli yardım sistemini desteklemeye yönelik 1999 daki kararına rağmen suçluların az bir kısmına adli yardım sağlanabilmektedir. Bunun yanı sıra American Services Corporation 33 gibi spesifik adli yardım organizasyonları kurulamamıştır. 34 Tayvan toplumunda adli yardım hukuk fakülteleri, yardım kuruluşları ve sosyal eylemci gruplar tarafından sağlanmaktadır. Ancak bu hukuk hizmetleri kapsamlı değildir. Genellikle, yurttaşların asıl ihtiyaç duyduğu ileri bir yazılı yardımı ya da mahkemede temsili içermeyen danışmanlık hizmeti şeklinde gerçekleştirilmektedir. Sonunda yurttaşlar yine avukatla temsil edilmeye ihtiyaç duymakta ancak bunu da çoğu karşılayamamaktadır. SONUÇ Hukuk devleti ilkesi; keyfi hükümet gücünü, insan hakları ihlalini yasaklamakta, mahkeme kararlarının, anayasal dayanağı bulunan hukuka eşit şekilde erişim ilkesine dayanmasını sağlamaktadır. Tayvan da yargı organı kararnamelerin, yönetmeliklerin, kanunların ve anayasa değişikliklerinin 31 Bkz. 32 Cotterell, supra note 1, at American Services Corporation (ASC) ABD Kongresi tarafından, adalete eşit ulaşımı sağlamak amacıyla kurulan kar amacı gütmeyen bir kurumdur. ASC Kongrenin ve Nixon yönetiminin desteğiyle 1974 yılında kurulmuştur. Kurumun yönetimi Başkan tarafından atanan ve senatoda onaylanan 11 kişiden oluşur. Kurum hukukî yardıma ihtiyacı olan ancak maddî imkânı olmayan kişilere adli yardım sağlamaktadır (Ç.N). 34 Bu durum, 7 Ocak 2004 te yürürlüğe giren ve 20 Haziran 2004 te uygulanmaya başlayan Adli Yardım Kanunu ile değişmiştir. Tayvan da 2004 ten bu yana hukuki yardıma ihtiyaç duyan ancak maddi durumu yeterli olmayan kişiler için adli yardım sistemi mevcuttur. (Ç.N).
18 150 Doğan DURNA EÜHFD, C. XIII, S. 3 4 (2009) denetimi konusunda aktif bir organ olmuştur. Hükümetin yetkisi, hukukîlik ve anayasallık ilkelerince sıkı şekilde kontrol edilmektedir. Fiziksel özgürlük ve ifade özgürlüğü gibi kişisel haklara diğer kaygılara nazaran daha fazla özen gösterilmektedir. Hükümet, halkı uyuşmazlıklarını mahkemeler aracılığıyla çözmeye teşvik etse de, nitelik ve nicelik açısından hukuksal hizmetler henüz etkili ve yeterli değildir. Hukuk devleti uyarınca kişiler hukukun önünde eşittir. Hukuk sistemi herkes için adalet sağlar. Tayvan halkı yargı sisteminin üst kademelerindeki hukukî usullerden daha yüksek standartlarda yararlanırken (örn. Anayasa Mahkemesi), süre giden sorun alt derece mahkemelerde hukuk devleti idealinin nasıl sağlanacağıdır. Şayet daha fazla bilgi, zenginlik ve imkânlara sahip olan davacılar mahkemelerden yararlanırsa, bu durumda hukuk devleti sahip olmayanlar için değil, sadece sahip olanlar için mümkün olacaktır. Tayvan da hukuk devletinin sorunu, iki kademeli bir hukuk sisteminin yürürlükte olmasıdır. Yüksek mahkemelerde yüksek standartta hukukun üstünlüğü sağlanırken hukuka erişim desteği yetersiz kalmaktadır. Bu iki kademeli sistem fakirler için adalet dağıtılmasının sistematik olarak reddine sebep olmaktadır. Tayvan da fakirlerin mahkemelerden yararlanması için hukuk devletinin göstergesi sayılan bir adli yardım sisteminin geliştirilmesi zorunludur.
VII. ULUSLARARASI BALKAN BÖLGESİ DÜZENLEYİCİ YARGI OTORİTELERİ KONFERANSI 28-30 MAYIS 2012, İSTANBUL Yargının Bağımsızlığı ve Yasama ve Yürütme Güçleriyle İşbirliği Türkiye Cumhuriyeti Hâkimler ve Savcılar
LAW 104: TÜRK ANAYASA HUKUKU 14 HAFTALIK AYRINTILI DERS PLANI Doç. Dr. Kemal Gözler Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1. HAFTA: OSMANLI ANAYASAL GELİŞMELERİ [Türk Anayasa Hukukukun Bilgi Kaynaklarının Tanıtımı:
DERSİMİZİN TEMEL KONUSU 1 1. TÜRK HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARINI TANIMAK 2. TÜRKIYE DE NELER YAPABİLİRİZ SORUSUNUN CEVABINI BULABİLMEK DERSİN KAYNAKLARI 2 SİZE GÖNDERİLEN MATERYAL: 1. 1982 Anayasası: https://www.tbmm.gov.tr/anayasa/anayasa_2011.pdf
VII. ULUSLARARASI BALKAN BÖLGESİ DÜZENLEYİCİ YARGI OTORİTELERİ KONFERANSI 28-30 MAYIS 2012, İSTANBUL Yargının Bağımsızlığı ve Yasama ve Yürütme Güçleriyle İşbirliği Türkiye Cumhuriyeti Hâkimler ve Savcılar
DEMOKRASİ VE SAYDAMLIK ENSTİTÜSÜ www.dse.org.tr YENİ ANAYASA DEĞİŞİKLİK ÖNERİLERİMİZ (TCBMM Başkanlığı na iletilmek üzere hazırlanmıştır) 31.12.2011 İletişim: I. Anafartalar Mah. Vakıf İş Hanı Kat:3 No:
09/04/2010 BASIN BİLDİRİSİ Anayasa değişikliğinin Cumhuriyetin ve demokrasinin geleceği yönüyle neler getireceği neler götüreceği dikkatlice ve hassas bir şekilde toplumsal uzlaşmayla değerlendirilmelidir.
Esas Sayısı : 2015/109 Karar Sayısı : 2016/28 1982 Anayasası nın Cumhuriyetin Nitelikleri başlıklı 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti nin bir hukuk devleti olduğu kurala bağlanmıştır. Anayasa nın 2. maddesinde
YÜRÜTMENİN DURDURULMASI TALEPLİDİR. DURUŞMA TALEPLİDİR. ANKARA İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI NA DAVACI VEKİLİ DAVALILAR : Türkiye Barolar Birliği Başkanlığı : Oğuzlar Mah. Barış Manço Cad. Av. Özdemir Özok
28 Nisan 2014 Basın Toplantısı Metni ; (Konuşmaya esas metin) Hükümet in TSK İçinde Oluşturduğu Paralel Yapılar; Cumhurbaşkanı ve AYİM nin Konumu.. -- Silahlı Kuvvetlerimizde 3-4 yıldan bu yana Hava Kuvvetleri
ANAYASA HUKUKU (İKTİSAT VE MALİYE BÖLÜMLERİ) 2014 2015 GÜZ DÖNEMİ ARASINAV 17 KASIM 2014 SAAT 09:00 A. ANLATIM SORUSU (10 puan) Temsilde adalet yönetimde istikrar kavramlarını kısaca açıklayınız. Bu konuda
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi nin 11 Kasım 2013 tarihli Onbirinci Birleşiminde Oybirliğiyle kabul olunan İyi İdare Yasası Anayasanın 94 üncü maddesinin (1) inci fıkrası gereğince Kuzey
TÜRK YARGI SİSTEMİ YARGITAY Öğr. Gör. Ertan Cem GÜL MYO Hukuk Bölümü Adalet Programı Yargıtay, tanımı Anayasa ile yapılan, işlevleri, mensupları ve bunların seçimi ve diğer kuruluş esasları, Anayasa'da
M. Gözde ATASAYAN Kamu Hizmetlerinin Süreklilik ve Düzenlilik İlkesi İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER... XI KISALTMALAR...XXI GİRİŞ...1 A. «KAMU HİZMETİ» KAVRAMI...1 1. Kamu Hizmetinin Klasik Tanımı...1
COUNCIL OF EUROPE AVRUPA KONSEYİ EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ DAİRE KARAARSLAN TÜRKİYE DAVASI (Başvuru no. 4027/05) KARAR STRAZBURG 27 Temmuz 2010 İşbu karar AİHS
SayınSadullahErgin AdaletBakanı Adres:06659Kızılay,Ankara,Türkiye Faks:+903124193370 E posta:firstname.lastname@example.org,email@example.com 2Kasım2011 SayınBakan, Yedi uluslarası insan hakları örgütü 1
12 Mart 2016 CUMARTESİ Resmî Gazete Sayı : 29651 YÖNETMELİK Türkiye Adalet Akademisinden: AVUKATLIK MESLEĞİNDEN ADLÎ YARGI HÂKİM VE SAVCI ADAYLIĞI İLE İDARÎ YARGI HÂKİM ADAYLIĞINA ATANANLARIN MESLEK ÖNCESİ
VII. ULUSLARARASI BALKAN BÖLGESİ DÜZENLEYİCİ YARGI OTORİTELERİ KONFERANSI 28-30 MAYIS 2012, İSTANBUL Yargının Bağımsızlığı ve Yasama ve Yürütme Güçleriyle İşbirliği Türkiye Cumhuriyeti Hâkimler ve Savcılar
GÖÇ İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TAŞRA TEŞKİLATI KURULUŞ, GÖREV VE ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİ Resmi Gazete Tarihi: 14.11.2013, Sayısı: 28821 BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam MADDE 1 (1)
Ümit GÜVEYİ Demokratik Devlet İlkesi Çerçevesinde Seçimlerin Yönetimi ve Denetimi İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER... IX KISALTMALAR... XI GİRİŞ...1 Birinci Bölüm Teorik Boyutuyla Genel Kavramsal Çerçeve
T.C YARGITAY 22.HUKUK DAİRESİ Esas No. 2012/15013 Karar No. 2013/4250 Tarihi: 01.03.2013 İlgili Kanun / Madde 4857 S. İşK/18-21 VAKIF ÜNİVERSİTELERİNDE ÇALIŞAN- LARIN KIDEM İHBAR TAZMİNATI HAKLARININ İDARİ
İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesine İlişkin 30.11.2007 Tarihli Yönetmeliğin 11 ve 19. Maddeleri Anayasaya Aykırıdır Doç. Dr. Tuğrul KATOĞLU* * Bilkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Ceza
Özel Görevli Ağır Ceza Mahkemelerinin Tarihi Gelişimi Yrd. Doç. Dr. Selman DURSUN İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Uluslararası Suç ve Ceza
Yargı ÜNİTE 9 Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Yargı bağımsızlığı kavramını tanımlayabilecek, Yargı içinde yer alan farklı mahkemeleri ve bunların görevlerini öğreneceksiniz. İçindekiler Yargı Yetkisi
FASIL 23 YARGI VE TEMEL HAKLAR Öncelik 23.1 Yargının verimliliği, etkinliği ve işlevselliğinin arttırılması 1 Mevzuat Uyum Takvimi Tablo 23.1.1 No Yürürlükteki AB mevzuatı Taslak Türk mevzuatı Kapsam Sorumlu
YILDIRIM v. TÜRKĐYE KARARIN KISA ÖZETĐ Đnternete erişime ilişkin yasaklamalara sınırlama getiren ve muhtemel bir kötüye kullanma durumuna karşı hukuki kontrol güvencesi sunan katı bir yasal çerçevede alınmayan
BİR AVUKAT YANINDA AYLIKLI OLARAK ÇALIŞAN AVUKATIN DURUMUNUN AVUKATLIK YASASI AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ Güneş GÜRSELER * Hiçbir planlama yapılmadan birbiri ardına açılan hukuk fakültelerinin yılda ortalama
ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ BELEDİYE MECLİSİ Karar N0:292 12.02.2007 KARAR 30000 metre kareyi geçen yeşil alanların rekreasyon alanlarının, kapalı ve açık spor alanlarının, oyun alanlarının, kooperatifler
Priştine, 14 Aralık 2012 Nr. Ref.: RK 330/12 KABUL EDİLMEZLİK KARARI Başvuru No: KI 84/12 Başvurucular Kosova Emekliler ve İş Malulleri Bağımsız Sendikası adına Vıçıtırın Şube Başkanı Rifat Halili Emeklilerin
TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başvuru Numarası: 2013/8492 Karar Tarihi: 8/9/2014 İKİNCİ BÖLÜM Başkan : Alparslan ALTAN ler : Serdar ÖZGÜLDÜR Recep KÖMÜRCÜ Engin YILDIRIM M. Emin
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 25.5.2005 tarihli ve 5352 Sayılı Adli Sicil Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifim gerekçesi ile birlikte ektedir. Gereğini arz ederim. 29 Ocak
AİLE MAHKEMELERİNİN KURULUŞ, GÖREV VE YARGILAMA USULLERİNE DAİR KANUN Kanun No: 4787 Kabul Tarihi : 09/01/2003 Resmi Gazete Tarihi: 18/01/2003 Resmi Gazete Sayısı: 24997 AMAÇ VE KAPSAM Madde 1 - Bu Kanunun
MEŞRUTİYET DÖNEMİNDE OSMANLI DEVLET TEŞKİLATI II. Mahmut ve Tanzimat dönemlerinde devlet yöneticileri, parçalanmayı önlemek için ortak haklara sahip Osmanlı toplumu oluşturmak için Osmanlıcılık fikrini
Davacı şirket tarafından defter ve belgeler ile aylık ücret bordrolarının kanuna uygun düzenlenmediğinden bahisle 5510 sayılı Kanunun 102/l-e-4ve 5. maddelerine istinaden şirket adına kesilen toplam 3.064,50
ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN BU DERSTE NELER ÖĞRENECEĞİZ? Hukukun Dallara Ayrılması (Kamu Hukuku-Özel Hukuk) Kamu Hukuku Özel Hukuk Ayrımı Hukuk kuralları için yapılan eski ayrımlardan biri, hukukun kamu
Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesinin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Kanun No: 4620 Kabul Tarihi : 31/1/2001
ANAYASA MAHKEMESİ NE BİREYSEL BAŞVURU YOLU AÇILDI GENEL OLARAK Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 148. maddesinde yapılan değişiklik ile Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yolu açılmıştır. 23 Eylül 2012
İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ 3 EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YAZISI 5 İÇİNDEKİLER 7-12 KANUNLAR VE KAYNAKLAR 13-15 BİRİNCİ BÖLÜM Genel Bilgiler 17-29 1. Dersin adı ve konusu 17 2. Dersin amacı ve planı 18 3. CMH ve Hukuk
Başkentteki Yardımcı Kuruluşlar Türkiye nin Yönetim Yapısı Doç. Dr. Aslı Yağmurlu Yardımcı Kuruluşlar Hükümete veya bakanlıklara görevlerinde yardımcı olmak, belirli konularda görüş bildirmek, bir idari
T.C. KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK) ŞİKAYET NO : 2015/5132 KARAR TARİHİ : 01/04/2016 RET KARARI ŞİKAYETÇİ : ŞİKAYET EDİLEN İDARE ŞİKAYETİN KONUSU : Türkiye Serbest Muhasebeci ve Mali Müşavirler
5 Aralık 2011 ANAYASA DEĞĠġĠKLĠKLERĠ HAKKINDA GÖRÜġ VE ÖNERĠLERĠMĠZ I.YENĠ BĠR ANAYASA MI? GENĠġ KAPSAMLI BĠR ANAYASA DEĞĠġĠKLĠĞĠ MĠ? Anayasa hazırlığıyla ilgili olarak kamuoyunda önemli bir tartışma yaşanıyor:
Tablo 4. Ders Programı 13 Ekim 2015 tarihli Akademik Kurul da değiştirilmiş metin BİRİNCİ YIL I. Yarıyıl. Yarıyıl Kodu Dersin Adı T U AKTS Kodu Dersin Adı T U AKTS 103 HISTR 211 101 105 107 TURK 111 ENG
Savcıların Mesleki Sorumluluk Standartları ile Temel Görev ve Hakları Beyannamesi* 23 Nisan 1999 tarihinde Uluslararası Savcılar Birliği tarafından onaylanmıştır. *Bu metin, HSYK Dış İlişkiler ve Proje
Þiddete Maruz Kalan Kadýnlara Sunulan Hizmetler Þiddete Maruz Kalan Kadýnlara Sunulan Hizmetler Hazýrlayan Ebru Özberk T.C. Baþbakanlýk Kadýnýn Statüsü Genel Müdürlüðü Ekim 2008 Bu kitabýn basým, yayýn,
İTİRAZ YOLUYLA ANAYASA MAHKEMESİNE BAŞVURULMASI KARARI Türk Tabipler Birliği Merkez Konseyi tarafından, 5.5.2004 günlü, 25453 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Sağlık ve Yardımcı Sağlık Personeli Tarafından
1 MEVZUAT KRONİĞİ Mevzuat Kroniği CEZA HUKUKU 1) Avukatlık mesleği ile ilgili suçlar 1136 sayılı Avukatlık kanununda bir takım suçlar da yer almıştır. a) Yetkisi olmayanların avukatlık yapması suçu Levhada
T#'C. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ CEZA BÖLtMÜ ESAS NO î 1988/37 KARAR NO î 1988/38 ÖZET : 353 Sayılı Kanunun 10/^ maddesi uyarınca asker kişi sayılan sanıkların askerî cezaevinde işledikleri suça ait davanın,aynı
T.C. ANKARA BÛYÜKŞEHİR BELEDİYESİ BELEDİYE MECLİSİ Karar N0:542 18.02.2005 - KARAR- Eskişehir Yolu Kentsel Dönüşüm Proje ve Gelişim alanında 1/5000 ölçekli sınır teklifinin onayına ilişkin İmar ve Bayındırlık
İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm ANAYASA KAVRAMI Soru 1 : "Anayasa" deyince ne anlaşılır, ne anlamak gerekir? 7 Soru 2 : Türk tarihindeki anayasa hareketlerinin başlıca aşamaları ve özellikleri nelerdir? 15 İkinci
COUNCIL OF EUROPE AVRUPA KONSEYİ EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ DAİRE ETEM KARAGÖZ TÜRKİYE DAVASI (Başvuru no. 32008/05) KARAR STRAZBURG 15 Eylül 2009 İşbu karar AİHS
Dr. Özge OKAY TEKİNSOY Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Görevlisi İDARE HUKUKUNDA KAMU DÜZENİ K AVR AMI İÇİNDEKİLER SUNUŞ... vii ÖNSÖZ...xi İÇİNDEKİLER... xiii KISALTMALAR...xxi GİRİŞ...1
Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü30 Mayıs 2009 CUMARTESİResmî GazeteSayı : 27243 ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2009/16 Karar Sayısı : 2009/46 Karar Günü : 12.3.2009 İTİRAZ
HUKUK Soru Bankası ÇTHT G SS - TÜK. TH VT TM T.- 1 SOU G SS - TÜK. TH VT TM T.- 1 SOU 1.. Federal devletin tüzel kişiliği yoktur.. Federe devletlerin ayrılma hakkı yoktur.. Federe devletlerin uluslararası
ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı Oktay Uygun 2. Doğum Tarihi 18. 01. 1963 3. Unvanı Profesör 4. Öğrenim Durumu Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Hukuk Fakültesi İstanbul Üniversitesi 1985 Yüksek Lisans Kamu Hukuku
T.C ÇAYIROVA BELEDİYESİ HUKUK İŞLERİ MÜDÜRLÜĞÜ GÖREV VE ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİ HUKUK İŞLERİ MÜDÜRLÜĞÜ ORGANİZASYON ŞEMASI BELEDİYE BAŞKANI BELEDİYE BAŞKAN YARDIMCISI HUKUK İŞLERİ MÜDÜRÜ AVUKAT BÜRO ELEMANI
Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi 2010 T.C. Resmi Gazete Yayın Tarihi 24 Aralık 2009 PERŞEMBE Sayı : 27442 GENEL HÜKÜMLER Konu ve kapsam MADDE 1 (1) Bütün hukuki yardımlarda avukat
Esas No : 1995/1983 Karar No: 1997/519 Temyiz İsteminde Bulunan :. : Türk Dişhekimleri Birliği : Av.Tezcan ÇAKIR Meşrutiyet Cd. N:3/15 - ANKARA İstemin Özeti : Dişhekimi olan davacıya, Türk Dişhekimleri
Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelik Hakkında Danıştay 11.Daire nin Esas No 2013/1812 Sayılı Kararı ve Yürütmeyi Durdurma Kararına
Federal İdare İş Mahkemesi Çev: Alpay HEKİMLER * Karar Tarihi : 19.03.2013 Sayısı : 1 C 12.12 Türk işçileri, diğer işçilere oranla ikamet belgeleri için belirgin oranda daha yüksek bir harç ödemek zorunda
Priştine, 14 Şubat 2013 Nr. Ref.: RK 381/13 KABUL EDİLMEZLİK KARARI Başvuru No: KI24/11 Başvurucu Ali Buzhala Prizren Bölge Mahkemesi nin Ac. nr. 593/2010 sayı ve 20 Ocak 2011 tarihli kararı hakkında anayasal
209 ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nun 20 Aralık 1993 tarihli ve 47/135 sayılı Kararıyla ilan edilmiştir.
Prof. Dr. Serap Yazıcı firstname.lastname@example.org ; Kurtuluş Deresi Cad. Yahya Köprüsü Sok. No:1 Dolapdere 34440 Beyoğlu-İstanbul; Ofis No: 0212 311 52 67 Akademik Özgeçmiş - 1984 de, Ankara Üniversitesi Hukuk
215 DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nun 25 Kasım 1981 tarihli ve 36/55 sayılı Kararıyla ilan edilmiştir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi nde ( TBMM ) 26 Mart 2015 tarihinde 688 Sıra Sayılı Kanun ( 688 Sıra Sayılı Kanun ) teklifi kabul edilmiştir. 688 Sıra Sayılı Kanun uyarınca, İnternet Ortamında Yapılan Yayınların
Federal İdare İş Mahkemesi Karar Tarihi : 15.10.2013 Sayısı : 1 ABR 31/12 Çev: Alpay HEKİMLER * İşçiler, kendileri için işveren tarafından hizmet içi kullanım için tahsis edilmiş olan e-mail adreslerini
11 Temmuz 2012 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 28350 YÖNETMELİK Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından: GENEL SAĞLIK SİGORTASI VERİLERİNİN GÜVENLİĞİ VE PAYLAŞIMINA İLİŞKİN YÖNETMELİK Amaç, Kapsam, Dayanak
MALİYE BAKANLIĞI BAŞHUKUK MÜŞAVİRLİĞİ VE MUHAKEMAT GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇ GENELGELER 1 31 Sayılı BAHUM İç KONU; 659 sayılı KHK nın Adli uyuşmazlıkların sulh yoluyla halli, uzlaşma ve vazgeçme yetkileri başlıklı
DANIŞTAY BAŞKANLIĞI NA Yürütmenin Durdurulması Taleplidir. Duruşma Taleplidir. DAVACI : Türkiye Barolar Birliği adına Başkan Prof. Dr. Metin FEYZİOĞLU Oğuzlar Mahallesi Barış Manço Caddesi Avukat Özdemir
Prof. Dr. OKTAY UYGUN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi DEMOKRASİ Tarihsel, Siyasal ve Felsefi Boyutlar İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER...v GİRİŞ... 1 Birinci Bölüm Antik Demokrasi I. ANTİK DEMOKRASİNİN
İzmir Barosu Dergisi 2002 Nisan Sayısı İngilizce Özgün Metinden Çeviren Av. Serkan Cengiz 2 [Miloseviç / Hollanda ve diğer NATO üyeleri Davası] 1 Karar Tarihi:20 Aralık 2001 Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi(İkinci
2243 İŞ MAHKEMELERİ KANUNU Kanun Numarası : 5521 Kabul Tarihi : 30/1/1950 Yayımlandığı R.Gazete : Tarih : 4/2/1950 Sayı : 7424 Yayımlandığı Düstur : Tertip : 3 Cilt : 31 Sayfa : 753 Madde 1 İş Kanununa
Resmi Gazete Tarihi: 08.10.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26313 Amaç MADDE 1 KENT KONSEYİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar (1) Bu Yönetmeliğin amacı; kent yaşamında, kent vizyonunun
Anayasa Mahkemesi nin Đki Kararı Üzerine: Haluk Ulusoy ve Cargill Kararı Nihat Kayar Mersin Üniversitesi, Đ.Đ.B.F. Kamu Yönetimi Bölümü Giriş Anayasa Mahkemesi ilk defa 1961 Anayasası ile kurulmuş ve ilk
AİHM İçtihatları Kapsamında Medeni Haklar ve Yükümlülükler Mülkiyet Hakları *Mülkiyet davalarına ilişkin yargılamalar özel haklar ve yükümlülükler açısından belirleyici olması nedeniyle m.6/1 kapsamındadır.
Kabul Tarihi :Y.K./03.01.2014/2014-6 (Gen.Sek.Sun.) TÜRKİYE BAROLAR BİRLİĞİ AVUKAT HAKLARI MERKEZİ YÖNERGESİ (AHM) I. BÖLÜM KURULUŞ, AMAÇ, DAYANAK, KAPSAM VE TANIMLAR KURULUŞ Madde 1: Türkiye Barolar Birliği
27 Ağustos- 7 Eylül 1990 tarihleri arasında Havana da toplanan Suçların Önlenmesine ve Suçların Islahı üzerine Sekizinci Birleşmiş Milletler Konferansı tarafından kabul edilmiştir. Dünya halkları, Birleşmiş
9333 CEZA MUHAKEMESİ KANUNUNUN YÜRÜRLÜK VE UYGULAMA ŞEKLİ HAKKINDA KANUN Kanun Numarası : 5320 Kabul Tarihi : 23/3/2005 Yayımlandığı R.Gazete : Tarih: 31/3/2005 Sayı : 25772 (Mükerrer) Yayımlandığı Düstur
Hakkımızda Buket Turan Hukuk ve Danışmanlık Ofisi, hukukun her alanında faaliyet gösteren bir ofistir. Büromuz müvekkillerin hukuki sorunlarına en uygun, hızlı ve ekonomik çözümler üretmektedir. Tecrübeli
T.C YARGITAY 22. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2015/28964 Karar No. 2015/29704 Tarihi: 02.11.2015 İlgili Kanun / Madde 6356 S. STSK. /9 SENDİKALARIN DEMOKRATİK İŞLEYİŞE SAHİP OLUP OLMADIĞINI SENDİKA GENEL KURULLARININ
İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ 5 İÇİNDEKİLER II KISALTMALAR 21 GİRİŞ 25 A. ANAYASACIL1K VE ÖZGÜRLÜK 25 1. Giriş 25 2. Önceki Türk Anayasalarının Özgürlük Açısından İrdelenmesi 32 a. 1876 Kanuni Esasisi 32 b. 1921 Teşkilatı
T.C. KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU ŞİKAYET NO : 04.2013.1870 KARAR TARİHİ : 10/03/2014 RET KARARI ŞİKAYETÇİ ŞİKAYET EDİLEN İDARE ŞİKAYETİN KONUSU :F.Y. : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Ziyabey Cad. No:6 Balgat/ANKARA
PRİŞTİNE, 14 ARALIK 2010 NR. REF.: RK 34/10 KABUL EDİLMEZLİK KARARI Dava no: KI 35/09 Halit Bahtiri Podujeve Belediyesi Eğitim Müdürlüğüne karşı KOSOVA CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ Aşağıdaki yapıdadır:
DRT Yeminli Mali Müşavirlik ve Bağımsız Denetim A.Ş. Nurol Maslak Plaza Ayazağa Mah. Büyükdere Cad. A ve B Blok No:255-257 Kat:5 Maslak/İstanbul, Türkiye Tel: + 90 (212) 366 60 00 Fax: + 90 (212) 366 60