Her cinsten kedi, üç renkli (calico) olabilir ancak bunların neredeyse tamamı dişi olur. Yapılan araştırmalara göre 3000 calico kedisinden yalnızca bir tanesi erkek oluyor. Peki bu durumun nedeni nedir?
Dişiler, iki adet X kromozomuna sahiptirler. Bu da, yavrularına yalnızca bir tane X kromozomu aktarabilecekleri anlamına geliyor. Erkekler ise, bir adet X ve bir adet de Y kromozomuna sahiptirler. Bu durumda erkekler de yavrularına ya X ya da Y kromozomlarından birini aktarırlar. Böylece yavrunun cinsiyeti belirlenmiş olur. Bir yavrunun dişi olması için anne ve babasından iki adet X kromozomu, erkek olması içinse anneden X babadan Y kromozomu alması gereklidir. Bu süreç kedilerde de insanlarda da aynı ilerler.
Peki bu konu neden önemli?
Çünkü kedilerde tüy rengini X kromozomu belirler (beyaz renk tüy potansiyel olarak hariç). Erkek bir yavru, X kromozomunu yalnızca annesinden alabilir. Böylece tüy rengini anneden gelen kromozom belirlemiş olur. Fakat dişi yavrular hem annelerinden hem de babalarından X kromozomu alırlar. Her hücre, yalnızca bir adet X kromozomuna ihtiyaç duyar. Dolayısıyla dişi bir embriyonun erken dönem gelişiminde, X kromozomlarından bir tanesi devre dışı kalır. Aktif halde kalan X kromozomu “barr cisimciğine” dönüşür.
Buradaki en önemli nokta, aynı X kromozomunun her hücre için aktive olamayabilmesi durumudur. Bir hücre, anneden gelen X kromozomunu devre dışı bırakıp, babadan gelen X kromozomunu aktif kılabilir.. Sonra bu hücre çoğalır. Oluşan yeni hücreler de babadan gelen kromozomu içerir. Bu durumda tüy rengini, babadan gelen X kromozomu belirleyebilir. Aynı süreç tersinden de işleyebilir.
Örneğin, dişi bir yavruya, hem annesinden hem de babasından siyah tüy aktarılırsa, siyah tüylü olur. Calico kedilerde de aynı süreç işler. Fakat yavruya, örneğin, anneden siyah, babadan sarı tüy aktarılır. Bir hücre, siyah tüyü aktaran kromozomu devre dışı bırakırken, diğer bir hücre sarı tüyü aktaran kromozomu devre dışı bırakır. Böylece yavrunun kürkünde her iki renk de yerini alır. Yavru, yalnızca bu iki renge sahipse calico değil, “tortoiseshell” kedisi olur.
Peki üç renkli yani calico kedilerde beyaz rengin oluşumu nasıl gerçekleşir? Bunun X veya Y kromozomları ile ilgisi yoktur. Üç renk benekli ya da alacalı kedilerde, pigment eksikliği beyaz renk tüyle sonuçlanır.
Tüm bu bilgiler ışığında bir kedinin calico, yani üç renkli olabilmesi için iki adet X kromozomuna ihtiyaç olduğunu, dolayısıyla bu kedilerin neredeyse hepsinin neden dişi olduğunu anlamış olduk. Peki 3000 calico kedide bir görülen erkek calico kedileri nasıl oluyor da var olabiliyor? Üç renkli bir kedinin erkek olabilmesinin tek yolu, ekstra bir X kromozomuna sahip olmasıdır. Yani genetik yapısının XXY olması gerekir. İnsan türünde bu durum, Klinefelter Sendromu olarak bilinir ve her 1000 erkek bebekten 1 ya da 2’sinde görülür.
Kaynak: www.todayifoundout.com