Coğrafya
Erzurum, Do?u Anadolu bölgesinde 39°- 55 kuzey enlemi 41-16 do?u boylamy üzerinde bulunmaktadyr. Yl, kuzeyden Artvin-Rize, batydan Gümü?hane-Erzincan, güneyden Bingöl-Mu?, do?udan A?ry -Kars illeri ile çevrilmi? olup genel synyrlary içinde 24.768 km2 dir. Merkez ilçesinin alany 2.892 km2 dir. .
Erzurum, Fyrat nehrinin ba?langycy olan Karasu'nun yukary havzasynda kendi ady ile anylan geni? Erzurum Ovasy'nyn güneydo?usundaki Palandöken dizisinin E?erli Da? (2974 m.) ete?inde ve deniz seviyesinden 1850-1980 m. yükseklikte e?imli bir yüzeyde bulunmaktadyr. Do?u-baty yönünde ovalyk "Pasinler-Erzurum ovalary" kuzey-güney yönünde da?lyk görünü?tedir. Her iki ova, tektonik olaylar sonucu kyrylmalardan meydana gelmi? çöküntü ovalarydyr. Kuzeydeki da?lar: Do?udan batyya do?ru Çilligül, Yeniköydüzü, Ziyaret Tepesi, Kargapazary, Gavur Da?lary "Dumlu Tepesi" Ye?erçöl, Kop da?larydyr
Güneydekiler: Akbaba, Sakaltutan, Nalbant, ?ahveled, Alibaba, Dumanly, Turnagöl, Palandöken ve Karagöl da?landyr. Kent, Anadolu-Kafkasya-Yran demiryolu ba?lantysynda olup ortaça?dan beri, Yran-Hind ve ortaasya ticaretinin Akdeniz ülkelerine giden yol boyu üzerinde çok önemli bir konaklama ve canly bir aly? veri? "Ticaret" merkezi olu?mu?tur. Tiflis-Kars üzerinden gelen Kafkas yolu ve Tebriz-Do?ubeyazyt'tan geçen Kuzey Yran yolu; di?er taraftan Sivas üzerinden Diyarbakyr-Irak-Suriye-Basra körfezine ve Akdeniz kyyylaryna giden yollar ile, yine Sivas üzerinden Ankara-Ystanbul, Ankara-Yzmir'e giden yollar burada birle?ir. Kuzey Anadolu da?laryny Kop ve Zigana geçitleri üzerinden a?arak Trabzon'da Karadenize ula?an transit yoluda Erzurum’dan geçmektedir. Bu tarihi yollara ilaveten Erzurum "Yspir" üzerinden Rizeye, "Bingöl" üzerinden Diyarbakyr iline ba?lanmy? durumdadyr.
SICAKLIK
Erzurum'da en sycak ay A?ustos, en yüksek sycaklyk ortalamasy 19° 6C. dir. Yyllyk yüksek sycaklyk ortalamasy 11° 5C. dir. Yapylan istatistiklere göre Temmuz ayynda en yüksek sycaklyk ortalamasy 26° A?ustosta en yüksek ortalamasy 26° 6C. dir. Toprak üstü ortalama sycaklyk: 5°C 204.4 gün, lO°C 149.2 gündür. Donlu günler ortalamasy 156,6 dyr. Aralyk ve Ocak aylary bütünü ile donlu geçmektedir. ?iddetli donlu günler Kasym, Aralyk, Ocak, ?ubat, Mart aylarynda devam etmektedir. 0° ve altyndaki en erken donlu gün Ekim sonunda ba?lar, Mayys ortalarynda biter. Erzurum'da ?iddetli ve uzun bir ky? mevsimi hüküm sürmektedir.
RÜZGAR
Bölge ekseriyetle Sibirya antisiklonu ve Basra siklonu etkisi altyndadyr. Ky? aylarynda Sibirya antisiklonunun etkisinde bulunmaktadyr. Rüzgar SE(Ke?i?leme), SW(Lodos), S(Kyble) yönlerindendir. ilkbaharda, Sibirya antisiklonunun etkisi yava? yava? azalmaya ba?lar, kararsyz bir rüzgar ve sycaklyk hüküm sürer. Mayys sonlaryndan itibaren kararsyz haller de ortadan kalkar. Yaz mevsiminde Asya'da geçici olarak te?ekkül eden termal siklon merkezinin etkisi altyndadyr. Rüzgarlar "Güneydo?usu”, "Poyraz" ve "Yyldyz" yönlerindendir. Sonbaharda Basra termal siklonunun etkisi altyndadyr. Rüzgarlar "Ke?i?leme" ve "Kyble" yönlerindendir. Özet olarak ?ehirdeki rüzgarlar çok yönlü ise de hakim rüzgar "Lodos" yönlerindendir.
NEM
Nisbi nem ortalamasy %6l dir. Kenti etkileyen basynç merkezlerinin syk syk de?i?mesi, sycakly?yn fazla dü?ük olmasy nedeniyle nem ayny seviyede kalabilmektedir.
KAR YA?I?I
En erken 20 Ekim'de ya?maya ba?lar, 15 Mayys'a kadar devam eder. Merkez ilçe'de yylyn 79.7 günü açyk, 200.8 günü bulutlu, 84.7 günü ise kapaly geçmektedir. Kar ya?y?ly günler sayysynyn 50.1 oldu?u Erzurum il merkezi, yylyn 113.6 günü karla kaply kalmaktadyr. Yine Merkez ilçe'de 15.9 günün sisli, 7.5 günün dolulu, 41.5 günün ise kyra?yly geçti?i belirlenmi?tir.
AKARSULAR
Erzurum akarsu kaynaklary bakymyndan çok zengindir. Türkiyenin en yüksek yerlerinden olan il topraklary, syrada?lar ve yüksek yaylalarla kaplydyr. Karlaryn erimeye ba?lady?y Mart sonlaryndan Haziran sonlaryna de?in akarsular için "Kabarma" dönemidir. Akarsu yataklarynyn derin olmasy nedeniyle genellikle su ta?kynly?y meydana gelmez. Erzurum Yli, Çoruh, Aras ve Fyrat havzalarynyn birle?me noktasyndadyr. Üç havza ana akarsu kaynaklaryny Erzurum da?laryndan alyr.
- Karasu Fyrat yrma?ynyn en önemli koludur. Erzurum ovasynyn kuzeydo?usundaki Dumlu Da?y'nyn eteklerinden do?ar. Gürcü bo?azyny geçtikten sonra, Kargapazary Da?'yndan gelen küçük bir çayla birle?erek Erzurum Ovasy'na girer daha sonra güneybaty yönünde akarak Erzurum Ovasyny geçer. Ovanyn batysynda, Ovacyk yaylalaryndan gelen Serçeme deresini alyr ve 60 km uzunlu?undaki A?kale Bo?azyna girer. Erzincan istikametine akan Karasu daha sonra Erzurum'un Palandöken da?laryndan kaynayan Tuzla suyunu da kendisine katarak yolculu?una devam eder.
- Çoruh Irma?y: Mescit Da?y'nyn baty yamaçlaryndan do?ar, fazla derin olmayan bir vadide batyya do?ru akar. Daha sonra Gümü?hane il topraklary içerisine girer, kuzeye yönelerek Bayburt iline geçer. Sonra do?uya yönelir, Erzurum Yl synyrlary içine girer. Çoruh yrma?y, bu noktadan sonra Çoruh vadisi boyunca akar ve Çamlykaya yöresinde Artvin il topraklaryna girer.
- Oltu Çayy: Yki ana koldan olu?an Oltu Çayy, geni? bir havzanyn sularyny toplamaktadyr. Birinci kol, Kargapazary da?larynyn kuzeydo?u yamaçlaryndan çykar. Oltu ilçesini geçtikten sonra, Kars-Sarykamy? ilçesinin batysynda Allahüekber da?laryndan çykan ve ?enkaya ilçe merkezinin içinden geçen ikinci kolla birle?ir. Olur ilçesinin güneyinde kuzeybatyya yönelerek Artvin il synyrlaryna girer ve Çoruh Irma?y ile birle?ir.
- Tortum Çayy: Mescit da?laryndan çykan Tortum Çayy, Tortum ilçesi'nin de bulundu?u havzanyn bütün sularyny toplar ve Tortum Gölü'ne dökülür. Gölün kyyysynda büyük bir ça?layan olu?turur. Daha sonra Artvin il synyrynda Oltu Çayy ile birle?ir.
- Aras Irma?y: Bingöl da?larynyn Erzurum il synyrlary içinde kalan kuzey yamaçlaryndan do?ar. Tekman Yaylasy'nyn bütün sularyny toplayan Aras Irma?y Sakaltutan Da?lary'nyn do?usundaki havza içerisinde kuzey yönünde akar. Sakaltutan da?y ile Topçu da?y arasynda kalan, derin ve sarp Mescitli Bo?azy'ny geçtikten sonra Pasinler Ovasy'na iner. Burada Yukary Pasin havzasynyn sularyny toplayarak gelen Hasankale (Pasinler) Çayy'ny alyr ve kuzeydo?u yönünde akarak il synyrlary dy?yna çykar.
- Hynys Çayy: Tekman Yaylasy'nyn güneyini synyrlayan Bingöl Da?lary'nyn do?u yamaçlaryndan çykan Hynys Çayy yaylanyn sularyny topladyktan sonra do?u yönünde akar. Hynys ovasynyn ortasyndan geçtikten sonra il synyrlary dy?ynda Murat Irma?y ile birle?ir.
GÖLLER
Erzurum Yli göller bakymyndan zengin de?ildir. Bölgenin en önemli gölü Tortum Gölü'dür. Tortum çayynyn çevresindeki Kemerlida?'dan inen bir toprak kaymasy sonucu kapanmasyyla olu?mu?tur. Tortum Çayy toprak kaymasyyla olu?an seddin do?usunda dola?yr ve burada yakla?yk 50m yüksekli?inde bir ça?layan olu?turur. Hidroelektrik enerji üretimi için de?erlendirilen bu göl, turistik yönden de büyük önem ta?ymaktadyr