Beslenme ve Diş Çürüğü ( veya Diyet ve Diş çürüğü)
"Şeker ve diğer karbonhidratların diş çürüğü oluşumundaki rolü çok büyüktür. Neredeyse tüm karbonhidratlar çürüğü teşvik edici özelliklere sahiptir."
1. Diş çürümelerine neden olan temel besinler nelerdir?
2. Diş plağı ( Dental plak) nedir?
3. Şekerler diş sağlığı için neden zararlıdır?
4. Her tür şeker diş sağlığı için zararlı mıdır?
5. Hangi besinler dişlere zarar verir?
6. Şeker tüketimini azaltmak diş çürüğünü önler mi?
7. Sağlıklı beslendiğimden nasıl emin olabilirim?
8. Diş hastalıklarını önleyen gıdalar nelerdir?
1. Diş çürümelerine neden olan temel gıdalar nelerdir?
♦ Aşırı şeker tüketimi diş çürüğüne neden olur.
♦ Diş çürüğü, plak oluşumunun ve şeker tüketiminin kontrol altında tutulması ile azaltılabilir. Bu iki faktör, diş çürümesinin iki ana nedenini oluşturmaktadır.
2. Diş plağı ( Dental plak) nedir?
♦ Diş plağı (dental plak), diş yüzeylerine yapışan ince bir bakteri tabakasıdır. Temizlenmediğinde, bakteri miktarı artar ve yemek artıkları da bu tabakaya eklenerek kalın bir birikinti haline gelir. Diş çürükleri ve dişeti hastalıklarının ana etkeni diş plağı içinde bulunan bakterilerdir.
- Plak, ağız çalkalamakla gitmez ancak diş fırçalama ve diş ipi kullanımı gibi mekanik temizlik işlemleri ile uzaklaştırılabilir.
- Plak dişlerden ne kadar uzun süre temizlenmezse, diş hastalığına yakalanma riski de o kadar artar.
♦ Plak boyayıcı (Disclosing ) tabletler kullanılarak, diş plağı belirgin hale getirilebilir. Aşağıda belirtildiği şekilde kullanılır:
- Tablet çiğnendiği zaman dişlerdeki plak tabakasını parlak pembe renge boyar.
- Pembe boya tamamıyla çıkana kadar, bu işaretli bölgelerin daha özenli fırçalanması gerekmektedir. Fırçalama sonrası diş plağının giderilip giderilmediği bu şekilde anlaşılır
- Bu tür tablet veya solüsyonlar ağız temizliğinin tamamlayıcı bir parçası olmalıdır.
- Dişlerinizin iyi temizlendiğinden emin olmanızı sağlar.
- Yutulmamalıdır.
3. Şeker diş sağlığı için neden zararlıdır?
♦ Kek, bisküvi, tatlı ve meyve suları gibi hazır besinlere eklenmiş olan şeker, diş yüzeylerinde diş plağının birikmesine ve gelişmesine neden olur.
♦ Diş plağı, çürük ve diş eti hastalığına yol açar.
4. Her tür şeker diş sağlığı için zararlı mıdır?
♦ Sütte ve meyvede doğal olarak bulunan şekerler önemli bir sorun olarak kabul edilmez.
♦ Diş ve diş eti sağlığı için başlıca tehlike unsuru, besinlere ilave edilen şekerlerdir. Bu tür şekerler, ağız sağlığının yanı sıra genel sağlık için de risk oluşturmaktadır.
5. Hangi besinler dişlere zarar verir?
♦ Diş çürüğüne neden olan ve plak sürecini hızlandıran karbonhidratlar aşağıdaki besinlerde yer alır:
- Çay şekeri
- Besinlere eklenmiş şekerler
- Şekerli ve karbonhidrat bakımından zengin atıştırmalıklar
- Diyet olanları da dahil olmak üzere gazlı içecekler
- Şekerli ve asitli içecekler diş çürüğüne neden olur.
6. Şeker tüketimini azaltmak diş çürüğünü önler mi?
♦ Şeker tüketimini azaltmak çürüğe neden olan plak oluşum oranını düşürür.
- Çürüğü önlemek için şeker tüketimini azaltmak önemli ancak yeterli değildir.
- Şekerin sık aralıklarla tüketimi en fazla zarara neden olur.
- Sık sık bir şeyler atıştırmaktan uzak durulmalıdır
- Şeker tüketimi yemek zamanları ile sınırlandırıılmalıdır.
- Dişlerin uzun süre şekere maruz kalması doğal şeker bile olsa plak oluşumunu ve diş çürüğünü tetikler.
♦ Bununla beraber bazı diş çürükleri beslenmeye bağlı olmayan nedenlerle de oluşur. Şeker tüketimini azaltmak, diş çürüğünü gidermenin tek koşulu değildir. Düzenli ve tam bir ağız bakımı ile birleştirilmelidir.
7. Sağlıklı beslendiğimden nasıl emin olabilirim?
♦ İdeal olarak sağlıklı yeme alışkanlıkları ebeveynlerin şeker tüketimini kontrol edebildikleri çocuk yaşlarda kurulmuş olmalıdır.
♦ Ne yazık ki birçoğumuz bu konuda mantıklı olamıyoruz.
♦ İzlenebilecek bazı kurallar şunlardır:
- Çay kahve içerken kullandığınız şeker yerine yapay tatlandırıcılar tercih edin.
- Daha az tatlı, kek, bisküvi yemeye özen gösterin. Tatlıya düşkünlüğü olan birçoğumuz için bu zor olabilir.
- Mümkün olduğunca tatlı ve çikolata yerine meyve yiyiniz.
- Şeker eklenmiş içecekler yerine taze meyve suyu içiniz.
- Piyasada xylitol and aspartame gibi yapay tatlandırıcılar içeren besin ve içecekler bulunmaktadır ve bunlar diş çürüğüne neden olmazlar
- Yapay tatlandırıcıların bilindiği kadarıyla herhangi bir yan etkileri yoktur.
- Aldığınız hazır yiyeceklerin içerdiklerini muhakkak okuyunuz
- Sağlıksız yiyecekler tüketiciye cazip görünmesi amacıyla, genellikle çekici ambalajlarda ve reklamlarla satışa sunulur.
- Yüksek oranlı şeker içeren gıdaları süpermarket raflarında bırakmak en iyisidir.
8. Diş hastalıklarını önleyen gıdalar nelerdir?
♦ Taze meyve ve sebze gibi etkin çiğneme isteyen besinler, tükürük akışını hızlandırır ve diş hastalığı riskini azaltır.
- Tükürük, şeker ve bakterinin etkileşimiyle oluşan asitleri sulandırır
- Bu asitler diş çürümesine neden olduğundan, tükürüğün ağızdaki asit oranını sulandırılarak azaltması diş çürüğünü önlemeye yardımcı olur.
- Şekersiz sakızlar tükürük miktarını artırır ve diş yüzeylerine değerek diş plağının gitmesine yardımcı olur.
- Şekerli sakızlar faydalı olmamakla birlikte beslenme tarzına lüzumsuz şeker sorunu ekler.
- Yemeklerden sonra peynir yenilmesi ağız içindeki asidin olumsuz etkilerini azaltır.