Şimdi de İzmir Fuarı nereden nereye geldi onu göreceğiz. Yukarıda en son hali görülmekte, az önce uydu resminden kopyaladım...
Türkiye'de fuar deyince akla hemen İzmir Fuarı gelir. Sadece İzmirliler için değil yakın illerde yaşayanların da fuar zamanı ziyaret ettiği bir yerdir. İlgi çekici faaliyetlerin dışında beton blokların içinde kalmış bir vaha niteliğindedir. Kapılarından içeri adım attığınızda kendinizi koruda geziyor gibi hissedersiniz.
İzmir Fuarının doğuşu 17 Şubat 1923 tarihinde Mustafa Kemal Paşa'nın emriyle İzmir'de toplanan İzmir İktisat Kongresine dayanıyor ve küçük ölçekli bir sergi yapılıyor; adı da "İzmir İktisat Kongresi Sergisi". Burada İzmir ve çevre illerde üretimi yapılan ürünler sergileniyor. Ama tabi ki şimdiki Fuar alanında değil. Osmanlı Bankasının depo olarak kullandığı bir binada yapılıyor. Bildiğimiz fuar alanı o zaman hala yanan ve yıkılan binaların enkazlarıyla dolu.
İzmir İktisat Kongresi Sergisi'nden sonraki ilk sergi Eylül 1927de, "9 Eylül Mahalli Sergisi" adı altında Mithatpaşa Sanat Enstitüsü'nde açılmıştır.
1935 İzmir "9 Eylül Panayırı" dönemin İktisat Vekili Celal Bayar tarafından açılmıştır. 311 bin kişinin gezdiği panayır, bugünün organize uluslararası fuarın öncüsü oldu. Fuar alanının temeli, 1922 Büyük Yangında kül olmuş mahallelerin bulunduğu ve sonraki yıllarda şehrin ortasında bir pislik ve derbederlik yuvası haline gelmiş bulunan bugünkü yerinde 1 Ocak 1936'da atıldı. Aşağıdaki resimde fuarın temel atma töreni görülmekte. Gördüğünüz gibi bütün alan harap ve bitap.
Lozan Kapısı önünde bir açılış töreni.
O yıllarda Alsancak nasıl bakar mısınız! Sanki küçük bir kasaba gibi ve her yer bomboş. Fuar alanının karşısında olanca görkemiyle İzmir Atatürk Lisesi görülüyor. Benim lisem. Başka bir yazıda da oradan bahsedeceğim.
Fuar alanından Atatürk Lisesine doğru bir kare.
Fuar alanındaki pavyonların inşaası... İzmir'de ek binalara pavyon denir (esasında doğrusu da bu). Hatta Atatürk Lisesinin arka bahçesindeki dersliklerin adı Abdurrahman Bey Pavyonu idi. Levanten kültürünün yansıması işte. Ama İzmir dışından gelenlere bunu anlatmak pek kolay değil. Pavyon deyince ahaaa diye gülüyorlar.
Şimdiki büyük havuzun olduğu alan. O zaman havuz küçük ve eliptikmiş.
1936'da temeli atıldığında yıkıntı alanı iken bugün yemyeşil. Emeği geçen herkesin ruhu şad olsun... Her ne kadar eski önemini yitirdiğini düşünsek bile Fuar İzmir'in kalbi niteliğinde. Hele yaz akşamları bir başka güzel.