Ankara’da doğdu. Gazi Üniversitesi Elektrik Elektronik Mühendisliği’ni bitirdikten sonra TODAİE’de Kamu Yönetimi mastırı, Jean Monnet Bursuyla gittiği Furtwangen Üniversitesi Berlin kampüsünde de Uluslararası Ekonomi ve Kültürel Diplomasi mastırı yaptı.
Ortaokul yıllarından itibaren çevirinin yanı sıra edebiyatın her türüyle yakından ilgilendi, öykü, şiir makale ve denemeleri çeşitli gazete ve dergilerde yayımlandı. 2000 yılında yazdığı bir öyküyle Yeni Öykü Antolojisi’ne en genç öykücü olarak girdi.
Sen, küçük adam, bir zamanlar Vitruvius'tun. Mimardın. Fikirlerin vardı aslında. Mesela 3 ilken vardı tasarımlarında kullanmak için : Fayda, kalıcılık ve güzellik.
Sen, küçük adam, bir zamanlar Wilhelm Reich'din. Psikiyatrist ve psikanalisttin. Fikirlerin vardı aslında. Mesela 3 ilken vardı yaşamımızın tükenmez kaynağı olarak gösterdiğin : Sevgi, çalışma ve bilgi.
Sen, küçük adam, bir zamanlar Mustafa Kemal Atatürk'tün. Bir geleceğin kurtarıcısıydın. Fikirlerin ülken oldu. 6 ilken vardı : Cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik ve inkılapçılık.
Geçmişinde bu kadar büyük insanlar olabilmişken, ezilip büzülmeyi, seni yönetene karşı kayıtsız şartsız ve sorgusuz itaati, sevgisizliği, gaz odalarını, bilgin yerine tabancayı seçmeyi, kendinden olmayanı asmayı kesmeyi, hırsızlığı, yalan söylemeyi, eski can düşmanını dostun ya da eski can dostunu düşmanın bellemeyi, kişisel özgürlüğünü unutmayı, dedikoduyu, aşkla cinselliğin tanımlarını karıştırmayı, kendi fikirlerin dururken başkasının fikirlerini benimseyecek kadar küçülmeyi nasıl becerdin be?
Nasıl bu kadar ilkesizleşebildin? Bu yazıyı okuyan sen, ben, hepimiz. Nasıl bu kadar ilkesizleşebildik, kendi fikrimizden bu kadar uzaklaşabildik?
Hani Nietzsche'nin üst insanı olmayacak mıydık? Ne oldu? Ne ters gitti, küçük adam? Neden küçülmeye gittin?
Maslow'un ihtiyaçlar hiyerarşisinde en tepeye çıkmak için hazırlığımızı yıllardır yapmıyor muyduk? Ne oldu? Ne ters gitti, küçük adam? Para ve iktidar hırsı gözünü mü bürüdü yoksa? Bu mudur bu kadar küçülmüşlüğünün nedeni?
Oysa ki sen Hitler'in, Stalin'in, Napolyon'un kontrol ettiği kitlelerin zafer çığlıklarını dinlemiştin. Kendini öyle büyük zannediyordun ki sanki hiçbir zaman ölüm sana gelip çatmayacak, hiçbir ülke senin kılına bile dokunamayacak sanıyordun. Para ve silah dolu depolar eşliğinde dünyanın en büyük insanı zannediyordun kendini. Bu senin en büyük yanılgındı. Çünkü kulaklığında çalan tek şarkı olan savaş naraları açıkken, dünyanın diğer bütün müziklerini kaçırıyordun.
Kütüphaneye gitmiyordun çünkü kitap okumanın insanı küçülteceğini düşünüyordun.
Dans etmiyordun çünkü dans edersen insanlar seni kötüler ve eleştirir diye düşünüyordun.
Harekete geçmek, bir şeyler yapmak, elinden geleni ardına koymamak istiyordun ama insanlar seni onaylamaz, kabul etmez ve takdir etmez diye düşünüyordun.
Oysa ki deli gibi kütüphaneye gitmek, dans etmek ve harekete geçmek istiyordun!
Dinle Küçük Adam, bütün ülkelerin liderlerine ve halklarına yazılmış bir mektup, öğüt, öz eleştiri; kimliklerine karşı tutulmuş bir aynadır. Kendisini hiçbir konuda çaba göstermiyor olarak görüp harekete geçmeye meyilli olan insanlara kesinlikle tavsiye edebileceğim bir kitaptır. Her gün dış görünüşünüze baktığınız aynanın, bir kitap tarafından ideolojik ve siyasi temelle birlikte karşınıza geçmiş harmanlı bir bakış açısı aynası olarak sunulduğu bir tepsidir. Tepsinin üstündekini ister alırsınız isterseniz de almazsınız fakat Reich bu tepsiyi sizin yanınıza çoktan koymuştur, bu mektubu okumaktan, bu öz eleştiri oklarını kendinize saplamaktan başka çare yoktur. Halil Cibran dedi : "Siz yaysınız, çocuklarınız ise sizden çok ilerilere atılmış oklar."
Öz eleştiri yapacağız ki kendi çocuklarımız geleceğin yetişkinleri olacak. Öz eleştiri yapacağız ki kendimizde yaptığımız hataları şimdinin küçükleri ama geleceğin büyükleri olan çocuklarımızda yapmayacağız. Atatürk'ün de dediği gibi, bugünün çocuğunu yarının büyüğü olarak yetiştirmek hepimizin insanlık görevi olacak ki "küçük adam" olarak anılmayacağız. Büyük işler, büyük hayaller, büyük fikirler üreteceğiz. Dünyayı terk etmeyeceğiz mesela, kendimizi kapatmayacağız, başka dünyamız yok ki çünkü, nerede başka dünya, ben göremiyorum, bu dünya bizim, hepimizin, üretmesi de bizim tüketmesi de, kendi hayatımızı üretemiyorsak onu tüketme hakkı neden?
Acı yoksa kazanmak da yok. İdeolojisinde küçük olarak kalmak istemeyen herkes okumalı!
Beni bu kitapla tanıştıran Eda E.'ye bolca teşekkürlerimle.
Bu kitabı okumaya geç kaldığımı düşünüyorum ve hâlâ okumadıysanız hemen okumanızı tavsiye ediyorum. Öncelikle kitap mükemmel bir dille yazılmış, hiç sıkmadan okumanızı sağlayan kelimeler seçilmiş, araya sıkıştırılan illüstrasyonlar kitap üzerine daha çok düşünmenizi sağlamış. Evet bu kitap Küçük Adam'a bir eleştiri, aşağılama, kendine gelmesini sağlama amacıyla yazılmış. Yani Küçük Adam'ın Büyük Adam olması için yazılmış. Peki kimdir bu Küçük Adamlar? * Hakikati aramayı ve öğrenmeyi bankadaki para hesaplarından daha az önemseyenler * Gösterilen doğruyu inatla görmeyen, gerçeklere kulaklarını tıkayanlar * Bir amaç için her türlü alçaklığı, aşağılığı yapanlar ama yine de Büyük Adam'ın boyunduruğunda kalanlar * Kitap okumanın boks maçından, iyileştirmenin öldürmekten, özgüvenin ulusal bilinçten daha önemli olduğunu yadsıyanlar * Savaşlar, açlık, susuzluk yüzünden binlerce insan ölürken hâlâ ineklerin kutsallığını tartışanlar * Çocuklarını sevmek yerine hırpalayan, yok sayanlar; çocuk gelinleri alkışlayanlar * Karısına sarılıp güveni hissettirmek yerine yumruklarının sıcaklığını hissettirenler * Hayattan bol kepçe almayı bilen, eşine çocuğuna sevgi kırıntısı bile veremeyenler...
Kendinizi bulabildiniz mi bu maddelerin içinde? Ya annenizi, babanızı, öğretmeninizi, patronunuzu, otobüs şoförünü, mahalledeki bakkalı? Evet! Hepimiz Küçük Adam'larız. Ve görünen o ki asırlarca da •küçük• kalacağız.
Wilhelm Reich'ın, deyimleşmiş 'küçük adam'a seslenişi, bilimsel değil, insanca bir belgedir. 1946 yazında, yayımlanma amacı olmadan, Orgon Enstitüsü'nün arşivi için yazılmıştır. Uzun yaşam ve acı deneyimlerinden damıtılan, kendi gerçek gereksinimlerinden bilincine varmaları ve artık zalimce kendi kendilerini mahvetmekten vazgeçmeleri için, insanlara yöneltilmiş sarsıcı bir çağrıdır.
Öncelikle Amerikali yazar olan Mark Twainı ilk defa okudum. Okumamakla baya geç kalmışım diyebilirim. Bu eserini 1900 yıllarda kaleme alan yazar insan nedir sorusuna farklı bakış açısını sağlayan, düşündüren, bildiklerimizi ispatla olgularla çürütüyor resmen. İçerik olarak insanın bir makineden ibaret olduğunu dile getiren, insanın düşüncelerini, uyguladıklarını, davranışlarını dış etkenlerden kaynaklandığını anlatıyor. Bu dürtünün insan iradesi olduğunu ileri sürüyor. Aslında insan psikolojisi üzerine bir eser. Ön yargılarımızdan, çelişkileirmizden sorgulayarak kendimizle ve kim olduğumuzla yüzleşmemizi sağlıyoruz. Okunmalı ve okutulmalı...
Dörtlü İttifak Dörtlerin İmzası, Dörtlerin Yemini, Dörtlerin Esrarı, Dörtlü antlaşma ve Dörtlü İttifak hepsi aynı kitap. Bir kitabı farklı isimlerde niye yayınlarlar ki, anlamış değilim. Her neyse isme takılmayalım. Doktor Watson, Kızıl Soruşturma macerasını kitap olarak yayınlamıştır. Sherlock Holmes memnun değildir: " Dürüst olmak gerekirse, bunun için seni takdir edemeyeceğim. Dedektiflik, tam anlamıyla bir bilimdir ya da öyle olmalıdır. Aynen bilimde olduğu gibi de duygusallıktan uzak ve soğukkanlı yaklaşım gerektirir. Sense Öklid'in beşinci teorisinin içine bir aşk ya da ihanet öyküsü sokuşturur gibi, bu konuya romantizm ile renk katmaya çalışmışsın," diye eleştirir. Sevgili Holmes biraz romantizmden kimseye zarar gelmez. Zira bu bölümde de Doktor Watson ile Bayan Mary Morstan arasındaki elektiriklenmeye tanık olacağız. Sıra dışı yöntemleri ile Sherlock Holmes ve polisiye sevenlere keyifli okumalar...
"Küçük adam"ın biz olduğunu da düşüne biliriz. Eğer ki, şahsiyet olamayıp, siyasilere alkış tutup yalakalık yapıyorsak, öz olamayıp kabuk edasıyla her türlü kitle rengine bürünüyorsak. Görünürde bu noktada siyasiler eleştiriliyor. Çünkü yazarımız onlar tarafından incitilmişe benziyor. Ama eser, öz olamayan, şahsiyet olamayan, 'sadelikte büyüklük' çizgisine gelemeyenlere ve "[kendini] büyük [sanan] küçük adamlar"ın hepsine hitap ediyor.
Hakikat acıdır; dokunur. Lakin, o sindirildikten sonra tatlıdır. İçimizi okşar. Bu, bu kitabın bendeki etkisi!
"Küçük Adam" bir insan tipidir yada "insan" olmayı bile başaramamış, okumayan, düşünmeyen, haberlerde dinlediği herşeye hemen inanan, sorgulamayan, kendi potansiyelinden habersiz, hedefleri olmayan, aslında neye oy verdiğini bilmeyen ama hemen herşey hakkında konuşabilen iki ayaklı bir varlıktır. Bu varlıkların çokluğu kitleleri ve yığınları oluşturur ki bir ülkenin kaderini büyük oranda bu az bilip çok inanan yığınlar belirler. Bu küçük adamların en belirgin özelliklerinden biri de çok şikayet ve eleştiridir. Birşeyler düzeltmeye gelince gereken çabayı göstermekten kaçarlar... Çözüm ise tabiki eğitim; güçlü ve etkin eğitim sistemi, donanımlı öğretmenler ve bilinçli anne babalar...
Wilhelm Reich'in bir manifesto şeklinde yazdığı, okuduğum ilk kitabıdır. Kitabın ilk sayfalarında iken elime kalemi aldım ve birçok sayfada altını çizeceğim önemli tespitler oldu. Aslında yazar kitap boyunca bizim çomar dediğimiz zihniyeti eleştiriyor. Eleştirdiği ve öğütler verdiği Küçük Adam'ın aslında bir efendinin köleliğini yapan, despot yöneticilerin altında ''yaşa'' sloganıyla var olan küçük insanlar olduğunu söyleyebiliriz. Yöneticileri ise küçük büyük adamlar olarak tanımlıyor yazar. Yazarın, Küçük Adam hakkında yazdığı şeyleri okudukça çevremde gördüğüm kişiler gözümün önüne geldi :) Nitekim bize yaşadığımız şartları ve çevremizdeki insanları anlatıyor. Okurken kafanızı kaldırıp etrafa baktığınızda, birileri; "o kitap bizden bahsediyor!" diyecek hareketler yapıyor olacak. Buna emin olabilirsiniz. Ve şunu da eklemeliyim; kendi adıma konuşacak olursam kitabın bir kaç yerinde kendimde de o Küçük Adamlığı görüp utandım. Yani kendimi farketmeme de öncü oldu. Mutlaka okuyun, lütfen okuyun. Ön yargılarınıza sıkı sıkıya bağlıysanız şayet, biraz gevşetebilmenize vesile olur belki de; kim bilir..
dinle ! küçük adam. kitabı okumadan önce https://youtu.be/w791xuC6t1w youtube da yer alan tiyatro oyununu izledim. okuduktan yaklaşık 2 gün sonra kitabını okumaya başladım. belki biraz hızlı okudum, ama çerçeveletip cüzdanımızda saklamamız gereken bilgiler öğrendim. yazarımız Wilhelm Reich bir psikiyatrist. cinsel konularda araştırmalar yaptığı için sapık damgası yiyerek bütün deneyleri, deney odaları yakılmış bir insan. Wilhelm Reich, ona yapması gerekenleri söyleyen insanlara kulak asmadigini dile getiriyor. ve her büyük adamın içinde bir küçük adam bulunduğunu, kendinin içinde bir tane küçük adam bulunduğunu söylüyor. büyük adamların onun yanına geldiğini, hatta geceleri bir hırsız gibi yardım etmesini istediğini ona reçete yazmasını istediğini söylüyor, tiyatro oyunundan aklımda kalan düşünceler bunlar. peki büyük adamlar kimler ? büyük adam denilince aklıma ister istemez Soma faciası geliyor, büyük adamların yanındaki sayılardan ibaret olan küçük adamlar. peki bu büyük adamlar nasıl büyük adam oluyor? bizi onlardan ayıran ne ? yine bizleriz onları büyük adam yapan, yazı yazmasını bilmeyen bir adamı başbakan yapan bizleriz. onlara bu yetkiyi veren yine bizleriz. herkesin bu kitabı okuması gerektiğini, hatta aradan 4-5 yıl gibi bir süre geçtikten sonra tekrar okumasi gerektigini düşünüyorum. ne kadar büyük adam olabildik? belki bu söze bir yanıt verebiliriz bu şekilde.
Reich'ın bu öfke dolu şaheserini neden yazdığını anlamak için eserin yazıldığı dönemi eşelemeye gerek yok. Elbette, son derece kuvvetli bir eser olan Dinle Küçük Adam'ı yazıldığı dönemi bilmeden de ele alamayız. Fakat benim söylemek istediğim; küçük adamlar tarih boyunca farklı yerlerde, farklı durumlarda; farklı şekillerde var oldular. Tarih akmaya devam ettikçe de bambaşka şekillerde var olacaklar. Bizler buna tanıklık edeceğiz, bu değişmeyecek, belki de yıllar boyunca. Değiştirebileceğimiz şey bunu nasıl yapacağımız. Bir küçük adam olarak mı, yoksa bir büyük adam olarak mı?
Reich, söylevini küçük adama yöneltiyor. Sözlerini dinlemesi gereken kişiye aktarıyor. Büyük adamlardan ise üçüncü kişiler olarak bahsediyor. O kadar çok noktaya değiniyor ki, okurken zorlanıyorsunuz. Bu zorlanmanın nedeni takip edememekten veya teknik açıdan zor olmasından kaynaklanmıyor. Çünkü "Dinle Küçük Adam" bunlardan hiçbiri değil. Zorlanıyorsunuz, çünkü gerçeklerle yüzleşmek ne zaman kolay oldu ki?
"Sevginin, iş ve bilginin vatanları, gümrük sınırları, üniformaları yoktur. Onlar uluslararasıdır, bütün insanları, her şeyi sarmalarlar."
Küçük adamların mutluluğu sahte, bilgileri yetersiz, işleri maskeli... Küçük adamlar bu yüzden kendi sınırlarını aşamazlar. Sınırlarının dışında kalan şeyler hakkında sadece çene çalabilirler. Sevginin varlığından haberdar olmalarına rağmen, hakkında hiçbir şey bilmezler.
"Sende gerçek büyük adamı tanıyabilecek his ve göz yok. Onun varlığı, acıları, özlemleri, kavgaları, senin için verdiği mücadeleler sana uzak ve yabancı şeylerdir."
Burada da söylenen gibi, büyük adamı tanımak için gereken şeyler küçük adamda bulunmaz. Küçük adam, konuşur. Bunu gözlemlemeden yapar. Küçük adamın lafları, başka bir küçük adamdan yarım yamalak alınmıştır. Küçük adam araştırmaz ve mücadele etmez, araştıran ve mücadele edene karşı çıkar. Çünkü, bu şekilde kendini önemli hisseder. Çünkü, kendini önemli hissetmeye ihtiyacı vardır.
"Sen gerçekler konuşulduğu zaman dinlemiyorsun; sen yalnızca gürültüyü dinliyorsun. Ve sonra 'yaşasın' diye bağırıyorsun."
Küçük adamın bilgi kaynağı budur. Küçük adam gürültüyü sever. Doğru olup olmaması önemli değil; ses çıkarması ve ortalığı ayağa kaldırması yeterlidir.
"Küçük adam üzerinde güçlerini uygulamaları için iktidar sahiplerine yetki veriyorsun. Ama kendin dilsizsin; seni temsil etmeleri için güçlülerin ya da kötü niyetli güçsüzlerin daha fazla güçlenmelerine göz yumuyorsun. Her zaman aldatılanın sen olduğunu çok geç fark ediyorsun."
Buradan da anlıyoruz ki; Dinle Küçük Adam günümüzü ne kadar da iyi görüyor. Yöneten ve yönetilen arasındaki ilişki değişmiyor. Küçük adamlar kendilerini oldukları gibi görmeyi kabul ediyorlar. Yönetilmek istiyorlar, bunun nasıl olduğunu umursamıyorlar. Başlarında ortalığı birbirine katabilen, ağzına gelen yalan yanlış her şeyi söyleyen patavatsız insanların altında ezilmeye bayılıyorlar. Yalnızca ezilmiyorlar, kendilerini iyice ayaklar altına alarak onları yücelttikçe yüceltiyorlar.
"Bütün büyük insanlar yalnızdırlar."
Reich, büyük insan olmanın zorluklarından da bahsediyor. Hatta onun savunduğu, küçük adam olmanın kolay olduğu. Bu yüzden bizlere sesleniyor, hepimizin içinde bir küçük adam var. Onun amacı, büyük olanı ortaya çıkarmak. Çünkü küçük olan, her fırsatta kendine yer açmayı başarıyor ve başımıza iş açıyor.
"Korktuğun için bağırıyorsun."
Çünkü küçük olan, gürültücü ve dikkat çekici. Küçük olanın yaptıklarını üzerimizden atamayız. Tek bir hareketiyle bizi bitirebilir. Her zaman öyle değil midir? Küçük bir yanlış, kocaman doğruları hiç edebilir. Büyük adam olmak kolay değil, fakat tek bir hareketle küçük adam olabilirsiniz.
Bu cesur eseri takdir etmek gerekiyor. Fakat, körü körüne bir bağlılıkla bu kitaba bağlanıp, sayfalarca söylediği her şeye boynumuzu eğersek de bir küçük adamdan farkımız kalmaz. Okuldan çok sevdiğim ve saygı duyduğum bir öğretmenim, verdiği kaynak kitabın söyledikleriyle çeliştiği bir öğrenci tarafından söylenince ona şöyle cevap vermişti: "Size verdiğim kitaba sonuna kadar katılırsam, size bu dersi veremem. Siz de ona körü körüne inanırsanız, hiçbir şey öğrenemezsiniz." O yüzden, öğrenmek için çatışma yaşayın, öğrenmek için mücadele edin. Bırakın öğrenirken içinizdeki büyük olan söz sahibi olsun.
Ankara’da doğdu. Gazi Üniversitesi Elektrik Elektronik Mühendisliği’ni bitirdikten sonra TODAİE’de Kamu Yönetimi mastırı, Jean Monnet Bursuyla gittiği Furtwangen Üniversitesi Berlin kampüsünde de Uluslararası Ekonomi ve Kültürel Diplomasi mastırı yaptı.
Ortaokul yıllarından itibaren çevirinin yanı sıra edebiyatın her türüyle yakından ilgilendi, öykü, şiir makale ve denemeleri çeşitli gazete ve dergilerde yayımlandı. 2000 yılında yazdığı bir öyküyle Yeni Öykü Antolojisi’ne en genç öykücü olarak girdi.