“(semiology, semiotics) Göstergeleri ve gösterge sistemlerini inceleyen dal. Göstergebilim, Saussure’ün yapısal dilbilimine çok şey borçludur ve 1970’lerde yapısalcılığın yükselişinin bir parçası olarak gelişmiştir. Özellikle ideoloji konusunda çalışan sosyologlar -bilhassa Marksist veya feminist arka plana sahip olanları- açısından son derece çekici olmuştur.
Gösterge kavramı Saussure’den (Genel Dilbilim Dersleri) [Course in General Linguistics], 1916) alınmıştır. Gösterge, gösteren (maddi unsur, ses ya da kâğıt üzerindeki işaretler) ile gösterilenin (gösterenin ilişkilendirildiği kavram) birleşimi olarak değerlendirilir. Gösteren ve gösterilen, tıpkı bir kâğıdın iki yüzü gibi sıkı sıkıya bağlıdırlar. Saussure göstergelerin uzlaşımsal doğasına vurgu yapmıştır. Gösterge ile göndergesi arasında hiçbir zorunlu ilişki yoktur; bu ilişki daha çok toplumsal bir uzlaşmayla var edilir…
Fransız yapısalcı edebiyat eleştirmeni Roland Barthes göstergebilimin en önde gelen savunucularından birisidir… Fransız popüler kültürünün çeşitli boyutlarını -örneğin, güreş ile biftek ve kızarmış patatesler- ideolojik içeriklerini açığa çıkaracak biçimde bir göstergebilimsel analizden geçirdiği Çağdaş Söylenler’dir (Mythologies, 1957). Diyelim, yemek, bir dil veya kod olarak ele alınabilir. Yemeğin her parçası bir göstergedir ve göstergelerin birleşimini yönlendiren, toplumsal bakımdan uzlaşılmış kurallar vardır. Sözgelimi, bazı kültürlerde insanlar tatlı ile ekşi şeyleri bir arada yemezler. Barthes
gösterge kavramını, modern mitler diye yorumladığı şeyleri analiz edecek biçimde geliştirmiştir. Tamamlanmış bir gösterge başka bir şeyin göstereni haline geldiğinde bir mit ortaya çıkmaktadır. Bir kartal resmi bir düzeyde kartalın resmiyken (basit bir gösterge), başka bir düzeyde Amerikan ulusunun kararlılık ve dayanıklılığını temsil edebilir. Benzer biçimde, farklı yemek biçimleri yalnızca beslenme dünyasının ötesine geçen bir anlam taşıyabilirler: havyar ve hamgurger, basit yemek seçenekleri olmanın çok ötesinde bir anlam yüküne sahiptir. Bu tür bir analiz genellikle biçimseldir; gösterge
sisteminin nasıl işlediğini gösterir, fakat bu işleyişleri daha geniş toplumsal süreçlerle ilişkilendirmek açısından başka sosyolojik fikirlere gerek olduğuna kuşku yoktur” (s. 282-283).
Marshall, Gordon (1999). Sosyoloji Sözlüğü, (çev. Osman Akınhay, Derya Kömürcü), Bilim ve Sanat Yayınları, Ankara.