Kasım 2018’de, altı kişi 95. kattaki Signature Room bardan lobiye inmek için Chicago’daki eski John Hancock Center’da bir asansöre bindi. Ancak, asansörde taşıyıcı kablo öğelerinden biri koptu ve asansör 84. kattan 11. kata düştü. Uzun asansör yolculuğu daha kötü hale gelmişti.
Yolculardan biri CBS Chicago’ya, “Başlangıçta öleceğimize inanıyordum.” dedi. “Aşağıya iniyorduk ve bir anda aşağıya düştüğümüzü hissettim ve sonra bir ses duydum – clack clack clack clack clack clack clack.”
Peki, asansördeki insanlara olabilecek en kötü şeylerden birinin başlarına gelmesi ve herkesin hayatta kalması nasıl mümkün oldu? Aksiyon filmlerinde, kötü adam kabloları kestikten sonra kahramanın asansöre binmesini gösterir ve felaket ortaya çıkar.
Neyse ki, gerçek dünyadaki asansörler, bu tür şeylerin genellikle asla gerçekleşmediği pek çok güvenlik özelliğine sahiptir.
Diyelim ki tüm kablolar koptu. Ardından, asansörün güvenlik kasaları devreye girer. Güvenlik araçları, asansör boşluğunda aşağı ve yukarı inen rayların üzerine giren fren sistemleridir.
Hızlı konu başlıkları
Asansörde taşıyıcı kablo ve kırılan kablolar
Bir kablo asansör sisteminde bir kasnak, asansör milinin tepesinde bulunur. Oluklu bir jant yüzeyine sahip bir kasnaktır. Kasnağın kanalları çelik kabloları tutar. Böylece bir elektrik motoru kasnağı döndürdüğünde, kablolar da hareket eder. Aracı kaldıran kablolar, kasnağın diğer tarafına takılan bir karşı ağırlığa da bağlanır. Araç ve karşı ağırlık çelik raylar üzerinde ilerler.
Her bir asansör kablosu, birbirlerinin etrafına sarılmış çeşitli uzunluklarda çelik malzemeden yapılmıştır. Bu kablolar çok nadiren kopar ve denetçiler düzenli olarak aşınma ve yıpranmaya bakarlar. Ancak çelik bir kablo bile kırılabilir. Peki sonra ne olacak?
Neredeyse tüm kasnak asansörlerinde birden fazla kablo bulunur – toplam dört ila sekiz arasında. Bir kablo kopsa bile, kalan kablolar asansör kabinini yukarı kaldırır. Aslında, sadece bir kablo genellikle yeterlidir.
Asansör kabini düştükçe şaftın altındaki havayı sıkıştırır, tıpkı bir pistonun bir bisiklet pompasındaki havayı sıkıştırması gibi.
Emniyet ve Governör
Diyelim ki tüm kablolar koptu. Ardından, asansörün güvenlik kasaları devreye girer. Güvenlik araçları, asansör boşluğunda aşağı ve yukarı inen rayların üzerine giren fren sistemleridir. Bazı güvenlik araçları rayları sıkıştırırken, diğerleri raylardaki çentiklere takılır. Tipik olarak, emniyetler mekanik bir hız regülatörü tarafından harekete geçirilir.
Governör (mekanik sistemlerde mekanik olarak hız ölçmek için kullanılan bir aparattır), asansör hareket ettiğinde dönen bir makaradır. Governör çok hızlı döndüğünde, merkezkaç kuvveti fren sistemini çalıştırır.
Eğer güvenlikler başarısız olsaydı, hızlı bir şekilde düşmeye başlayacaktınız, ama tam olarak serbest düşüşe girmeyeceksiniz. Şaft boyunca rayların sürtünmesi ve araçların altındaki hava basıncı, aracı oldukça yavaşlatır (normalden daha hafif hissedersiniz). Darbe durumunda, araç duracak ve siz yere çarparak devam edeceksiniz.
Ancak iki şey darbeyi hafifletir. İlk olarak, asansör kabini düştükçe şaftın altındaki havayı sıkıştırır, tıpkı bir pistonun bir bisiklet pompasındaki havayı sıkıştırması gibi. Hava basıncı, asansör kabinini yavaşlatır. İkincisi, çoğu kablo asansörü, şaftın dibinde yerleşik bir amortisöre sahiptir – tipik olarak yağ dolu bir silindirde bir piston. Bu da etkiyi hafifletir. Tüm bu özellikler yerinde olduğunda, herhangi bir asansör aksaklığından kurtulma konusunda mükemmel bir şansınız olur.
Chicago asansörü olayı durumunda, itfaiyeciler yolcularının nerede olduklarını anladıklarında, ekip asansörün daha fazla yere düşmemesi için destek atar. Sonra bir duvarı yıktılar, asansör kapısını açmaya zorladılar ve insanlara yardım etmek için asansöre bir merdiven yerleştirdiler.
Chicago İtfaiye sözcüsü Larry Langford, Chicago Tribune’e, “Gerekli olmadıkça duvarlardan geçmek zorunda değiliz.” dedi. “Asansöre binmenin diğer tek yolu 97. kattan ipler olurdu ve bu güvenli olmazdı. Batman gibi aşağı inemiyoruz, bu yüzden duvardan geçmeliyiz.”
Başka bir şey yapmayın!
Bazen, asansör çökmeden hemen önce zıplamanız gerektiğini duyuyorsunuz. İşe yarar mı? Hayır. Böyle bir sıçramayla mükemmel zaman geçirebilseniz bile, yardımı olmaz. Diyelim ki siz ve asansör 100 km / saat ile düşüyor. Asansörde zıpladığınızda, hala yaklaşık 100 km hızla gidiyor olacaksınız. Sadece asansör 100 km hızla yere çarpacakken sizde zıplamanın ve düşmenin etkisiyle sağa-sola çarpacaksınız. En iyi şansın zeminde yatmak. Bu, sizi dengeleyecek ve çarpma kuvvetini yayacaktır, böylece vücudunuzun tek bir kısmı darbenin etkisini alır. Ama yine de acıtacaktır!