1402 SAYILI SIKIYÖNETİM KANUNUN İLGİLİ MADDELERİ
Sıkıyönetim İlanını gerektirir hallere bağlı eylemler:
Madde 13- ( 19.9.1980 gün ve 2301 sayılı kanun ile değişik şekli)
a) Sıkıyönetim ilan edilen bölgelerde, sıkıyönetim ilanına neden olan olaylara ilişkin suçları ve 2249 sayılı kanunla değişik 6236 sayılı ateşli silahlar ve bıçaklar ile diğer aletler hakkındaki kanunun 12 inci maddesinin yazılı suçları sıkıyönetim ilanından en çok üç ay içinde işlenmiş olanlarla. b) Sıkıyönetim askeri mahkemelerinin el koyduğu herhangi bir suçla umumi veya müşterek gaye içerisinde irtibatı bulunan suçları işleyenlerin davalarda suç sıkıyönetim bölgeleri dışında işlenmiş olsa dahi sıkıyönetim askeri mahkemelerinde bakılır.
Ancak sıkıyönetim komutanı bu suçlardan sıkıyönetim askeriye mahkemelerinde bakılmasına lüzum görmediklerini ilgili Adli mercilere vermeye yetkilidir.
Sıkıyönetim Komutanının suç dosyası gönderdikleri Cumhuriyet Savcıları ile askeri ve adliye mahkemelerin görevsizlik ve yetkisizlik kararı veremezler. Bu şekilde gönderilen suç dosyaları hakkında bu kanun hükümleri uygulanır.
Sıkıyönetim Personelinin Suçlarından Görev:
Madde 14- (15.5.1973 gün ve 1728 sayılı yasa ile değişik fıkra hükmü.) Sıkıyönetim komutanlığı emrine giren personelin sıkıyönetim hizmet ve görevleri ile ilgili olarak veya sıkıyönetim hizmet ve görevlerinin yapılması sırasında işledikleri suçlara ait davalara bakmak görevi, sıkıyönetim askeri mahkemelerine aittir.
(15.5.1973 gün ve 1728 sayılı yasa ve değişik fıkra hükmü.) Bu kişilerin sıkıyönetim mahkemesi görevlerine giren suçları hakkında resen kovuşturma yapılır. Bunlar hakkında özel kanunlarda gösterilen yargı usulü hükümleri uygulanmaz.) (19.09.1980 gün ve 2301 sayılı yasa ile değişik fıkra hükmü.) Sıkıyönetim emrindeki asker kişilerin sıkıyönetim görevine ilişkin suçlarına Sıkıyönetim Mahkemesinde bakılır. Sıkıyönetim komutanı emrindeki personele özel kanunlarda yazılı disiplin ve idari cezaları res'en verebileceği gibi özel kanunlarına göre işlem yapılması için yetkili makam ve kurullarına teklifde de bulunabilir.
Sıkıyönetim Mahkemelerinin Görev ve Yetkileri:
Madde 15-(19.09.1980 gün ve 2301 sayılı Yasa ile değişik fıkra hükmü.) Sıkıyönetim ilan edilen yerlerde aşağıdaki suçları sıkıyönetim ilanına ve faaliyetlerine ilişkin olarak işleyenler ve bunların suçlarına iştirak edenler bu kanunun 21 inci maddesi hükümleri saklı kalmak kaydıyla, sıfat, meslek ve memuriyetleri ne olursa olsun Sıkıyönetim Komutanı nezdindeki askeri mahkemelerde yargılanırlar.
a)Türk Ceza Kanununun ikinci kitabının birinci babının birinci, ikinci ve dördüncü fasıllarında yazılı Devletin kişiliğine karşı işlenen suçlar. b)Türk Ceza Kanununun ikinci kitabının beşinci babının birinci ve ikinci faslında yazılı suç işlemeye tahrik ve cürüm ika için cemiyet kurma suçları. c)Türk Ceza Kanununun ikinci kitabının altıncı babının birinci faslında yazılı Devlete ait mühür damga ve sair alametlerin taklidi hakkında suçlar; d)Türk Ceza Kanununun ikinci kitabının yedinci babında yazılı kanunun selameti aleyhine işlenen suçlar; e)Türk Ceza Kanununun ikinci kitabının onuncu babının ikinci faslında yazılı yağma, yol kesme, adam kandırma suçları; f)(19.09.1980 gün ve 2301 sayılı kanunla değişik) Türk Ceza Kanununun 179,180,188, 191,201,228,234,241,255,256,257,258,260,264,266,268,271,296,448,449,450,451,452,516(Takibi şikayete ait fıkraları hariç) 517,536, ve 537 inci maddelerde yazılı suçlar ile 6136 sayılı Ateşli Silahlar, Bıçaklar ve Diğer Aletler Hakkındaki Kanunda yazılı suçlar;
g)Türk Ceza Kanununun 390 ve 391 inci maddelerinde yazılı suçlar ile haberleşmeyi sağlayan posta Telgraf Telefon İşletmesi Genel Müdürlüğüne veya Türk Silahlı Kuvvetlerine ait her türlü araç, gereç tesis ve tellerine karşı işlenen hırsızlık suçları; i)Askeri Ceza Kanununun 55,56,57,58,59 uncu maddelerinde yazılı suçlar; I)Askeri Ceza Kanununun 75,93,95, ve 96 ıncı maddeleri ile 148 inci maddenin ikinci fıkrasında ve 160 ıncı maddelerinde yazılı suçlar; j)Takibi şikayete bağlı olmayan veya şahsi dava yoluyla takibi gerekli bulunmayan basın yoluyla işlenmiş suçlar; k)Toplantı ve Gösteri yürüyüşü Hürriyeti Hakkındaki Kanuna muhalefetten doğan suçlar; l)Derneklerin sendikaların ve mesleki kuruluşların kanunlarında mevcut kapatılmaları ile ilgili davalar (648 sayılı Siyasi partiler kanununun Siyasi partilerin kapatılmaları ile ilgili hükümleri saklıdır.) (19.09.1980 gün ve 2301 sayılı Kanun hükümleriyle değişik fıkra hükmü)
Yukarıda yazılı suçlara el koyan yetkili merciler, bu suçlara ait hazırlık soruşturması evrakını vakit geçirmeden Sıkıyönetim Komutanlığına göndermekle yükümlüdürler. Sıkıyönetim Komutanı kendisine gönderilen evrakı Sıkıyönetim komutanlığı nezdinde’ki Askeri Savcılığa işlem yapılmak üzere gönderir.
(19.09.1980 gün ve 2301 sayılı kanun hükmüyle değişik fıkra hükmü). Ancak Sıkıyönetim Komutanı bu suçlardan Sıkıyönetim Askeri Mahkemelerinde bakılmasına lüzum görmediklerini ilgili adli mercilere vermeye yetkilidir.
(19.09.1980 gün ve 2301 sayılı Kanun hükmüyle değişik fıkra hükmü) Sıkıyönetim Komutanının suç dosyasını gönderdiği C. Savcıları, Askeri Savcılar ile mahkemeler görevsizlik ve yetkisizlik kararı veremezler. Bu şekilde gönderilen suç dosyaları ile ilgili olarak bu kanun hükümleri uygulanır.
Sıkıyönetim Komutanı bu konuda yazılı suçlardan sanık kişileri Sıkıyönetim Komutanlığı nezdindeki Askeri Mahkemeye sevk ve tutuklamaları gerekip gerekmediği hakkında bir karar alınıncaya kadar gözetim altında tutabilir. Bu süre on beş günden fazla olamaz. Ancak delillerin araştırılıp tespitinin uzun süre alması sebebiyle sanıkların 15 gün içinde hakim önüne çıkartmalarına imkan bulunmaması halinde , sanıklar soruşturmanın bitiminde ve herhalde otuz gün içinde yetkili hakim önüne çıkarılırlar. Gözetim altında bulunanlar ilk 15 gün sonunda hakim önüne çıkarılamadıkları taktirde Sıkıyönetim komutanı bu kişilerin durumunu bu süre sonunda inceler ve hakim önüne çıkarılıp çıkarılmamaları konusunda karar verir. Aynı kişi için aynı suç isnadı sebebiyle yeni deliller çıkması gibi haklı bir sebep yok iken bu yetki bir defadan fazla kullanılamaz.
Kovuşturmada izin:
Madde 21-(15.05.1973 gün ve 1728 sayılı kanunla değişik şekli) Bu kanunda belirtilen suçlardan dolayı aşağıda yazılı kişiler hakkında Sıkıyönetim Komutanlığınca kovuşturma yapılabilmesi, a. Bakanlar Kurulu ve T.B.M.M. üyeleri kendi meclislerinin, b. General ve Amiraller hakkında Genel Kurmay Başkanlığının, c. Müsteşarlar hakkında Başbakanın veya ilgili Başkanının, d. Valiler ve Kaymakamlar hakkında İçişleri Bakanının, e. Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Askeri Yargıtay, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi, Yüksek Hakimler Kurulu, Sayıştay Başkan ve üyeleriyle , Başkan sözcüleri, Cumhuriyet Başsavcısı, Askeri Yargıtay Başsavcısı, hakimler ve yardımcılarıyla, Cumhuriyet Savcı ve yardımcıların ve bu sınıfından sayılanlar Askeri Hakim Subaylar hakkında özel kanunlarına göre yetkili kurul ve makamları, iznine ve Yargılama usulüne bağlıdır; Yukarıda sayılan kişiler hakkında yetkili kurul ve makamlar tarafından Sıkıyönetim komutanlığınca kovuşturma yapılmasına izin verilmediği ahvalde, özel kanunlarına göre işlem yapılır. Diplomatik dokunulmazlıkla ilgili hukuk kuralları saklıdır.
Takibi izne bağlı suçlar: Madde 22-(12.03.1982 gün 2632 sayılı kanunla değişik şekli) Türk Ceza Kanununun 158 inci maddesi ihlal suçu hariç olmak üzere bu kanunda yazılan ve takibi izne bağlı olan suçlarda izin şartı aranmaz.