Robert Bunsen kimdir ve ne yapmıştır? Fotokimya çalışmalarıyla ünlü bilim adamının hayatı, biyografisi, çalışmaları ve buluşları nelerdir?
Robert Bunsen
Robert Bunsen, laboratuvar asistanı Peter Desaga ile Bunsen brülörünü geliştiren bir Alman kimyacıydı. Fotokimyanın öncüsü olarak, birkaç gaz-analitik yöntem geliştirdi ve ayrıca organoarsenik kimya alanında araştırma yaptı. Bir profesörün oğluydu, entelektüel olarak uyarıcı bir ortamda büyüdü ve bilime çok erken bir ilgi duydu. Göttingen Üniversitesi’nde kimya, fizik, mineraloji ve matematik okudu ve doktorasını kimya alanında kazandı. Akademik bir kariyere başladı ve Marburg ve Breslau Üniversitelerinde ders verdi. Öğretirken, laboratuvarda deneyler yapmakla meşgul oldu. Tutkuyla kimyaya adanmış, yeni keşifler ve icatlar yapmak için kokodil türevleri, sodyum, baryum, kalsiyum, hidrojen ve klor gibi maddelerle çalıştı. Bazı deneyleri sağlığı ve yaşamı için potansiyel tehlikeler yarattı. Olağanüstü bir kimyager olmasının yanı sıra, cihaz ve laboratuvar ekipmanı tasarlama konusunda da yetenekliydi. Çok sayıda icadı arasında bir karbon-çinko elektrik hücresi, gres nokta fotometresi, buz kalorimetresi ve Bunsen brülörü bulunmaktadır. Hiç evlenmedi ve tüm yaşamını bilimsel arayışlara adadı.
Çocukluk ve Erken Yaşam
Robert Wilhelm Eberhard Bunsen 30 Mart 1811’de Göttingen, Westfalen, Ren Konfederasyonu’nda (şimdi Almanya) dört oğlundan en küçüğü olarak doğdu. Babası Göttingen Üniversitesi baş kütüphanecisi ve modern filoloji profesörü iken annesi bir İngiliz-Hanoverian subayın kızıdır.
1828 yılında Holzminden’deki Liseden mezun olduktan sonra Göttingen Üniversitesi’ne katıldı ve kimya, fizik, mineraloji ve matematik okudu. Friedrich Stromeyer, Johann Friedrich Ludwig Hausmann ve Carl Friedrich Gauss gibi öğretmenlerin rehberliğinde eğitim gördü.
Doktorasını 1831’de tamamladı ve sonraki birkaç yılında Almanya, Fransa ve Avusturya’da seyahat etti. Yolculukları sırasında Freidlieb Runge, Justus Liebig, Eilhard Mitcherlich, Henri-Victor Regnault, Théophile Pelouze ve César Despretz gibi önde gelen bilim adamlarıyla tanıştı.
Kariyer
- Akademik kariyerine 1833’te başladı ve Göttingen’de öğretim görevlisi oldu. En başından beri laboratuvarda deney yapmaya başladı. İlk deneyleri, arsenöz asitin metal tuzlarının çözünürlüğünde idi. Deneyler çok tehlikeli bir nitelikteydi ve arsenik zehirlenmesinden neredeyse hayatını kaybediyordu.
- 1836’da Bunsen, Kassel Politeknik Okulu’nda Friedrich Wöhler’in yerini aldı. Marburg Üniversitesi’nde doçent olarak görev yapmadan önce üç yıl orada çalıştı. 1841’de profesör oldu.
- Bu zamana kadar tehlikeli maddelerle yaptığı kimyasal deneyler konusunda çok tanınmaya başlamıştı. En büyük icatlarından biri olan pahalı platin elektrot yerine bir karbon elektrot kullanan Bunsen hücre pili de 1841’de yapıldı.
- Bilimsel keşifler yaparken kendi güvenliğini ve sağlığını riske attığı biliniyordu. 1843’te, kuru havada spontan yanmaya maruz kalan aşırı toksik bir madde olan kokodil siyanür patlamasında sağ gözünün kullanımını kaybetti.
- 1851’de Breslau Üniversitesi’nde profesör oldu. Orada daha sonra spektroskopide önemli araştırmalar yapmak için birlikte çalışacağı Gustav Kirchhoff ile tanıştı.
- Breslau’da sadece üç dönem öğretmenlik yaptıktan sonra, 1852’de Leopold Gmelin’den sonra Heidelberg Üniversitesi’ne taşındı. 1889’da emekli oluncaya kadar Heidelberg’de kalacaktı.
- Sonraki yıllarda deneyleri daha da yoğunlaştı. Bazı deneylerinde krom, magnezyum, alüminyum, manganez, sodyum, baryum, kalsiyum ve lityum gibi saf metaller üretmek için elektroliz kullandı.
- 1852’de Henry Enfield Roscoe ile işbirliği yaptı ve iki adam hidrojen ve klordan hidrojen klorürün fotokimyasal oluşumunu inceledi.
- 1850’lerin ortalarında, laboratuvar asistanı Peter Desaga ile çok sıcak ve temiz bir alev sağlayan özel bir gaz brülörü geliştirmek için çalıştı. Brülör şimdi “Bunsen brülörü” olarak biliniyor.
- 1859’da, spektrum analizi adı verilen bir araştırma alanı olan ısıtılmış elementlerin emisyon spektrumlarını incelemek için Gustav Kirchhoff ile ortaklık kurdu. Sodyum, lityum ve potasyumun karakteristik spektrumlarını tanımlamak için bir prototip spektroskop icat ettiler ve oldukça saf numunelerin benzersiz spektrumlar verdiğini kanıtladılar.
- 1868’de, platin çıkarıldıktan sonra cevherlerde kalan birkaç metali – paladyum, rutenyum, iridyum ve rodyum – ayırmak için yöntemler geliştirdi. Bu süre zarfında Victor Meyer ile birlikte çalıştı ve sonuçları 1871’de yayınlanan Baden maden suyunun hükümet destekli bir çalışmasını yürüttü.
Büyük işleri
Laboratuvar asistanı Peter Desaga ile birlikte çalışan Robert Bunsen, ısıtma, sterilizasyon ve yanma için kullanılan tek bir açık gaz alevi üreten bir brülör tasarladı. Bunsen brülörleri olarak bilinen brülörler, tüm dünyadaki laboratuvarlarda kullanılmaktadır.
William Robert Grove tarafından tasarlanan Grove hücresini geliştirerek Bunsen hücresini icat etti. Bunsen, Grove hücresinin pahalı platin katodunu, toz haline getirilmiş kömür ve kok kömürü şeklinde karbonla değiştirdi.
Ödüller ve Başarılar
- 1853’te Académie des Sciences’ın ilgili üyesi, 1882’de ise yabancı üye oldu.
- 1860 yılında Bunsen, İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi’nin yabancı üyesi seçildi. Aynı yıl Londra Kraliyet Cemiyeti’nden Copley Madalyası aldı.
- 1877’de Bunsen ve Kirchhoff, prestijli Davy Madalyası’nın “spektrum analizindeki araştırmaları ve keşifleri için” ilk alıcıları oldular.
- 1898’de “Kimya ve Fizik’in Sanat ve İmalatlara sayısız ve değerli uygulamalarını takdir edilerek” Albert Madalyası ile ödüllendirildi.
Kişisel Yaşam ve Mirası
Robert Bunsen hiç evlenmedi. Tamamen mesleğine adanmıştı ve çok popüler ve çok sevilen bir bilim adamıydı. Bir öğretmen olarak öğrencileri tarafından seviliyordu.
Hayatının sonuna kadar aktif kaldı. 78 yaşında emekli olduktan sonra ilgisini jeoloji ve mineraloji üzerine yoğunlaştırdı. 16 Ağustos 1899’da 88 yaşında öldü.