Önceden hazırlanmış bir dizi sorunun dershanede öğrenciler tarafından cevaplandırılmasına, tartışılmasına ve birtakım açıklama, yorumlama ve genellemeler yapılmasına imkan veren bir yöntem olarak tanımlanmaktadır.Soru?cevap yöntemi öğretmenin formüle ettiği soruları öğrencilerin sözel olarak cevaplamalarına dayanır.
Bu yöntemde öğretmen neyi ne zaman soracağını bilmeli, ayrıca öğrencileri de belli bir çerçeve içinde tutmalıdır. Yine öğretmen soruları ile öğrencilerin yalnızca gerçek hatırlama ile cevap vermelerini değil,düşünmelerini de sağlamalıdır. Sorular öğrencilerin kendi bilişsel yeteneklerini kullanmalarına imkan hazırlamalıdır.
Soru?cevap yöntemi, ezber bilgileri tekrarlama aracı değildir. Soru?cevap yöntemiyle, öğrencilerin bildiklerini ve düşündüklerini serbestçe anlatabilme, kişisel yorumlar yapabilme, inceleme ve araştırma, konular üzerinde düşünme, eleştirilerde bulunma, sorgulayıp yargılara varma… gibi niteliklerle donanmaları hedeflenmektedir.
Faydaları
Soru ? cevap yönteminin amaçları ;
- Analitik düşünceleri uyarma
- Öğrenci güçlüklerini tanılama
- Özel amaçlara doğru gelişmeleri saptama
- Öğrencileri güdüleme
- Kavramları açıklama
- Yeni değer ve tutumları cesaretlendirme
- Düşünmeye özel bir yön verme
- Sonuçların nedenlerini açıklama
- Öğrencileri kendi kendilerini değerlendirmeye cesaretlendirme
- Kavramları uygulamaya cesaretlendirmedir. Bu amaçları bilen bir öğretmen soru?cevap yöntemini en etkin bir biçimde kullanabilir.
Öğretmen soru ? cevap yöntemini 4 tür düşünme etkinliğinde bulunmak için kullanabilir:
- Hatırlama,
- Yargılama,
- Karar verme,
- Değerlendirme,
- Yaratıcı Düşünce
Sorular, bilgi, kavrama, uygulama, analiz, sentez ve değerlendirme düzeylerindeki öğrenmeyi ölçme amacıyla kullanılabilir.
Öğretim sürecinde öğretmen için geri dönüt sağlar. Bu geri dönüt hem tüm olarak sınıfı hem de her bir öğrenciyi anlama imkanı verir.
Öğretmen soru ? cevap yöntemini bir anlamda kontrol aracı olarak kullanabilir. Öğrenci her an kendisine soru sorulacağını bildiği için sürekli dersle ilgilenir.
Sınırlılıklar
- Bilgi vermek için anlatım yöntemine göre daha yavaş bir yöntemdir.
- Belirli tip öğrenmeyi ölçmek için soru hazırlama güçtür.
- Yanlış cevaplar çok sık olursa zaman kaybına neden olabilir.(Bu durumda bazı öğretmenler ?iyi öğretim yapamıyoruz? hissine kapılabilirler)
- Sorulara sürekli tam ve doğru cevap verememe öğrencinin kendine güvenini azaltır.
En İyi Kullanım İçin Rehber İlkeler
Sorunun açık bir amacı olmalıdır.
Soru açık ve anlaşılır olmalıdır.?Evet?, ?Hayır? gibi cevaplarla geçiştirilecek sorular yerine, öğrenciyi düşünmeye, araştırmaya, yorum yapmaya, genellemelerde bulunmaya ve düşüncelerini kendi cümleleriyle ifade etmeye itecek sorular sorulmalıdır.
Sorular tüm sınıfa yöneltilmeli, cevaplar sadece belli öğrencilerden alınmamalı; herkesin katılımı sağlanmalıdır.
Soru sorulduktan sonra öğrencilere, belli bir süre düşünme payı verilmelidir.
Bir öğrenci cevap verirken öteki öğrencilerin davranışları kontrol altına alınmalıdır.
Öğretmen soruları iyi hazırlamalı, bir sorudan diğerine geçişler doğal olmalıdır. Bu arada öğrenciler, konuyla ilgili olmayan sorular yöneltirse bunlara yarım yamalak cevap verme veya geçiştirme yoluna gidilmemeli,gerekirse ders sonuna veya sonraki derse ertelenmelidir.
Sorulara verilen cevaplarda yapıcı, üretici olanlar ve öğrencinin kendinden bir şeyler katarak verdiği cevaplar takdir edilmeli, öğrenciler buna teşvik edilmelidir.
Soru ? cevap yönteminde dikkat edilmesi gereken en önemli husus ise öğrenciyi sorgulama ve yargılama,onu küçük duruma düşürme, alay konusu haline getirme gibi durumlardan şiddetle kaçınılmalıdır.