Ebu Hanife; ((699 (H. 80) - 767'de (Hicri 148) Bağdat), Arapça: أبو حنيفة النعمان, (Asıl adı: El-Numân bin Sabit bin El-Numân Zutadır. Sünnilikte fıkhın lideri kabul edildiği için imam-ı azam ünvanıyla da anılır. Hanefi Mezhebi'nin kurucusudur.
Babasının adı Sabit'tir. Horasan'ın ileri gelenlerinden bir zatın soyundan olan Numân ve ailesinin Arap olmadığı kesindir, Türk olduğu şeklinde görüşler yaygındır. Dedesi Zuta'nın İslam dinini kabul ettiği, babası Sabit'in Halife Ali ile görüştüğü, kendisi, evladı ve zürriyeti için duasını aldığı rivayet edilir. Künyesi olan Ebu Hanife " Hanif babası" anlamına gelir.
Ebu Hanife, günlük yaşamında dînî çalışmalarınEbu Hanife, bütün zorlamalara rağmen Emevi ve Abbasi saltanat sahiplerine boyun eğmemiş,yönetim anlayışını onaylamadığı Abbasi Devleti'nin ikinci halifesi Ebu Cafer Mansur Ebu Hanife'yi hapsettirip işkence ettirmiş ve zehirleterek öldürtmüştür. Mezhebi, İslâm âleminin büyük bir kısmına yayıldı. Selçuklu sultanı Melikşah’ın vezirlerinden Ebu Sa’d-i Harezmi, Ebu Hanife'nin kabri üzerine mükemmel bir türbe ve çevresine bir medrese yaptırdı. Daha sonra Osmanlı padişahları bu türbeyi defalarca tamir ettirmiştir.ın yanısıra ticaretle de uğraşırdı.