6111 Sayılı Torba Yasa ile getirilen yeni düzenlemeyle, bir kişinin SSK'lı (4/a) ve Bağ-Kur'lu (4/b) çalışmalarının çakışması yani aynı döneme rastlaması halinde SSK çalışmaları geçerli olacak.
Şimdiye kadar böyle bir çakışma durumunda, önce başlayan sigorta geçerli olur kuralı işliyordu. Örneğin bir limitet şirkete ortak oldunuz ve ertesi gün de başka bir işyerinde sigortalı olarak çalışmaya başladınız. Buna yasal bir engel bulunmuyor ama Bağ-Kur sigortanız bir gün önce başladığı için, sonra başlayan SSK'lı çalışmalarınız geçersiz sayılıyordu. Yani emekli olurken Bağ-Kur şartlarına göre emekli oluyordunuz.
Torba Kanun'la birlikte, şirket ortağı, vergiye tabii esnaf veya tüccar olarak Bağ-Kur kapsamında faaliyet gösterenler de başka bir işyerinden SSK'lı olabilecek. Asıl önemli olan, bu durumda Bağ-Kur değil SSK'lı günleri geçerli olacak.
Getirisi nedir?
"İyi de düzenlemenin Bağ-Kur'lulara getirisi nedir?" diye soranlar için açıklayalım. Bağ-Kur'dan SSK'ya geçildiğinde;
– 9000 gün (bayanlar için 7200 gün) yerine 5000 ila 5975 gün civarında prim ödeyerek emekli olma,
– SSK'da emeklilik yaşı hesaplanırken sigorta giriş tarihi esas alındığından, sigortaya erken girişliler için 7-8 yıla varan erken emekliliğe hak kazanma,
– Özellikle 2000 öncesi çalışmaya başlayanlar için, SSK aylıkları %10-15 daha yüksek bağlandığından, aynı primle daha yüksek aylık alma, imkânlarından yararlanabileceksiniz.
Kimler geçmeli?
"Peki, Bağ-Kur'dan SSK'ya geçen herkes bu imkânlardan yararlanabilir mi?" diye soranlar için de açıklayalım.
– Daha az prim ödeme imkânından hemen herkes yararlanabilir.
– Daha erken emekli olma imkânından ise on binlerce, belki yüz binlerce Bağ-Kur'lu yararlanabilir. Ancak Bağ-Kur'dan SSK'ya geçmekle tam olarak ne kadar erken emekli olabileceğinizi, www.sadettinorhan.net adresindeki EmekliMatik programından ücretsiz hesaplama yaparak öğrenebilirsiniz.
– Daha yüksek aylık imkânından ise 2000 öncesi çalışmaya başlamış olan hemen hemen bütün Bağ-Kur'lular yararlanabilir.
İki prim birden mi ödenecek?
Okurlarımızın en sık sorduğu bir diğer soru da örneğin şirket ortaklığı devam ederken SSK'ya geçme durumunda hem Bağ-Kur hem de SSK primlerinin aynı anda ödenip ödenmeyeceği. Bir kere sosyal güvenliğin tekliği ilkesi gereği, aynı anda iki prim birden ödenmez. Yani şirket ortaklığınız veya üzerinize kayıtlı dükkân sebebiyle vergi kaydınız devam ederken, başka bir işyerinden sigortalı olduysanız, aynı tarih itibarıyla Bağ-Kur primlerinizi durdurulacak, sadece SSK'lı çalışmalarınız için prim ödenecektir.
Kendi şirketinizden sigortalı olabilir misiniz?
Bu soruyu soran çok sayıda okurumuz olduğu için hemen belirtelim; 5510 Sayılı Kanun'un 53. maddesi çok açık bir şekilde, şirket ortaklarının veya işyeri sahiplerinin aynı işyerinde sigortalı (SSK) olmalarına cevaz vermiyor. Yani bir limited şirket ortağı kendi şirketinden veya bir mağaza sahibi esnaf kendi işyerinden sigortalı olarak bildirilemez.
Fiili çalışma esastır
Son olarak kritik bir uyarı yapalım. Şirket ortaklığı veya vergi mükellefiyeti sebebiyle Bağ-Kur kaydınız devam ederken başka bir işyerinden SSK'lı olabilirsiniz. Ancak bildirildiğiniz işyerinde fiilen çalışmanız şartıyla. Yoksa bizim gösterdiğimiz yol, "Fiilen çalışmadığınız halde başka bir yerden SSK'lı bildirilebilirsiniz" şeklinde anlaşılmamalıdır. Zira fiili çalışmaya dayanmayan bildirimler SGK tarafından tespit edildiğinde iptal edilir. Aman dikkat, erken emekli olayım derken yıllarınızı heba etmeyin.
Konunun özü nedir?
İşin aslı şu; SSK'lılar için emeklilik tarihi hesaplanırken, ilk işe giriş veya sigortalı tescil tarihi esas alınıyor. Bağ-Kur'da ise fiilen prim ödenen güne göre emeklilik tarihi belirleniyor. Bu durumun pratikte nasıl bir fark oluşturduğunu hemen bir örnekle açıklayalım. Mehmet Bey 1 Ocak 1985 tarihinde SSK'lı olarak çalışmaya başlamış, bir ay çalışıp işten ayrılmış ve 1 Ocak 1995 tarihine kadar bir daha hiç çalışmamış olsun. Bu tarihten sonra da bugüne kadar sigortalı çalıştığını varsayalım. Mehmet Bey'in SSK'dan emeklilik yaşı hesaplanırken, 1 Ocak 1985 tarihi esas alınıyor ve 48 yaşında 5225 günü doldurmak şartıyla emekli olabiliyor.
Aynı Mehmet Bey'in bu kez 1 Ocak 1985'te Bağ-Kur'a başladığını, yine bir ay prim ödeyip ara verdiğini ve tekrar 1 Ocak 1995'te prim ödemeye başladığını varsayalım. Mehmet Bey'in Bağ-Kur'dan emeklilik yaşı ödediği prime göre belirlendiği için, 55 yaşında 9000 günü doldurmak şartıyla emekli olabiliyor. Yani aynı kişi, aynı çalışma şartlarıyla SSK'dan 48, Bağ-Kur'dan 55 yaşında emekli olabiliyor.
İşte Mehmet Bey gibi sosyal güvenlik girişi (SSK, Bağ-Kur, Emekli Sandığı vd.) eski olduğu halde 2002 öncesi ödenmiş prim günü düşük olan bütün Bağ-Kur'lular, SSK'ya geçerek daha erken emekli olabiliyor.
Torba Kanun ne getirdi?
Yukarıda açıkladığımız erken emeklilik avantajı 6111 Sayılı (Torba) Kanun öncesinde de vardı. Ancak Torba Kanun'la gelen avantaj, şirket ortaklığı veya vergi mükellefiyetini sona erdirmeden SSK'lı olabilme imkânıdır. Yani limitet şirket ortaklığınız devam ederken başka bir şirketten sigortalı olabilecek, üzerinizde konfeksiyon mağazası görünürken yine başka bir işyerinden sigortalı olabileceksiniz. Ancak burada fiili çalışmanın esas olduğunu da hatırlatalım.
Diğer avantajlar neler?
Bağ-Kur'dan SSK'y geçmenin avantajı sadece erken emeklilik değil. Bunun yanında;
• %15-20 daha yüksek emekli aylığı,
• Bayansa 7200 gün, erkekse 9000 gün yerine 5000 civarı prim günüyle emekli olabilme,
• Bağ-Kur prim borcu sebebiyle yararlanamadığı sağlık hizmetlerinden SSK'ya geçince yararlanabilme, imkanları da bulunuyor.
Avukatlar ve mali müşavirlerin durumu
Erken emeklilik yazılarımız yayınlanalı, kendileri aynı zamanda Bağ-Kur sigortalısı olan serbest avukat ve mali müşavirlerden de çok sayıda soru alıyoruz. Meslek yasaları gereği bağımlı/işçi statüsünde çalışamayan bu arkadaşlarımız, SSK'ya geçerek erken emeklilik hakkından yararlanıp yararlanamayacaklarını soruyorlar. Muhasebeci, mali müşavir ve yeminli mali müşavirlerle ilgili olarak 3568 Sayılı Kanun'un 45. maddesinde, mesleki faaliyetin yanında başka bir işyerinde bağımlı çalışma yasağı yer alıyor. Benzer bir yasak 1136 Sayılı Avukatlık Kanunu'nda da yer alıyor. Ancak bu yasaklara rağmen, bir muhasebeci veya avukat herhangi bir işyerinde SSK'lı olarak çalışır ve sigortalı bildirilirse ne olur? Bu durumda fiili çalışmaya dayanan bildirimleri geçerli olur ve SSK'lı olarak emekliliğe hak kazanır. Ancak kendi meslek yasası gereği uygulanacak disiplin işlemlerini göze almak şartıyla!
Sadettin Orhan
Bugün