‘Tanık’ Arjantinli yazar Jorge Luis Borges’in (1899-1986) kısa bir metnidir. Tam olarak kısa bir hikaye değil ve bir deneme de değil, ‘Tanık’ sadece iki paragraf ve bir sayfa metinden oluşuyor ve ölü uygulamaları, kültürleri hatırlayan veya tanık olan son insanların ölümü üzerine bir meditasyon. , ve ritüeller.
Herhangi bir Borges metninde olduğu gibi, ‘Tanık’ daha fazla soru ve analizi kışkırtır ve davet eder. Bu kısa, sınıflandırılması zor metinden ne anlamalıyız?
‘Tanık’: olay örgüsü özeti
Bu kısa metin, Sakson İngiltere’de, neredeyse taştan yapılmış yeni bir kilisenin gölgesinde duran bir ahırla başlar. Gri gözlü ve gri sakallı bir adam ölmeye can atıyor. Uykuya dalar ve rüya görür ve insanları yeni kilisede dua etmeye çağıran çanların sesiyle uyanır.
İngiltere artık kiliselerin, duaların ve çanların günlük yaşamın bir parçası olduğu bir Hıristiyan ülkesi haline geldi, ancak bu kır sakallı adam, İngiltere’nin Hıristiyanlığa dönüşmesinden önceki eski hayatı hatırlıyor. O genç bir adamken, o ve halkı Germen tanrısı Woden’e (İskandinav tanrısı Odin’e benzer) inanıyordu, halk tanrıyı temsil eden ‘beceriksiz’ ahşap bir putta tapıyordu. Roma sikkelerini kullandılar ve hayvanları ve hatta mahkumları Woden’e kurban ettiler.
Tanık’ın anlatıcısı bize şafaktan önce bu adamın öleceğini söylüyor. Ve bu önemlidir, çünkü o, İngiltere’de insanların Hıristiyanlığın yerini almadan önce uyguladıkları eski pagan ayinlerini hatırlayan yaşayan son kişidir. Anlatıcı, Sakson adam öldüğünde dünyanın biraz daha fakir olacağını söylüyor.
‘Tanık’ın son paragrafı, anlatıcının (Borges?) tanık bir şeye. Dünyada olup bitenler, bir bakıma, onlara en son tanık olan kişi öldüğünde ortadan kalkar. Evren bir şekilde bilince sahip olmadıkça ve bir şeyleri “hatırlayamıyorsa”, ne zaman birileri ölse, bir şey -ya da belki de sonsuz sayıda şey- ölür.
Ama ne olursa olsun, günde bir kez, Mesih’i bedenen gören son kişi öldü. Benzer şekilde, Junín Savaşı’nda (Peru Bağımsızlık Savaşı’nda 1824’te yapılan bir savaş) veya antik Yunan efsanesinden Truvalı Helen’i tanıyan son kişi ölmüş olacaktır. Borges daha sonra hangi anıların olduğunu merak ediyor. o öldüğü gün öleceğine şahit olmuştur. Bu kayıp şeylerin arasında Macedonio Fernández’in sesi, Sarrano ve Charcas’ın köşesindeki boş bir arazide bir defne atının görüntüsü veya bir maun masasının çekmecesindeki bir kükürt çubuğunun hatırası olabileceğini öne sürüyor.
‘Tanık’: analiz
‘The Witness’, ölmekte olan kültürlere, ritüellere ve uygulamalara tanık olan ve bunları hatırlayan son insanlar üzerine bir meditasyondur. Hıristiyanlıktan önce İngiltere’yi hatırlayan Sakson adam ölür ve unutulur, böylece Hıristiyanlık öncesi dünya da sonsuza kadar kaybolur. Tarihin diğer önemli dönemleri veya kültürel açıdan önemli anları için de böyledir: Onlara tanık olan son kişi ölür ve o şeylerin hatırasını onlarla birlikte mezara götürür.
‘The Witness’ın bir ahır ve bir kiliseyle başlaması anlamlıdır, birincisi ikincisinin gölgesinde ‘neredeyse’ uzanmaktadır: kilise, Saksonların pagan tanrılarına tapındığı basit, daha sade ahşap yerin yerini almıştır. Ama kararlı sadece hemen hemen kilisenin gölgesinde: tamamen tutulmadı, en azından henüz değil.
Pagan ritüellerinin son tanığının hayvanlarla paylaştığı ahır, Hristiyanlığın doğuş hikayesini ve doğuşunu çağırıyor elbette: sembolizm kasıtlıdır. TS Eliot’un ‘Magi’nin Yolculuğu’ (1927) adlı şiirinde vurguladığı gibi, bir kültürün ölümü yeni bir kültürün başlangıcını haber verir: Eliot’un şiirinde, Mecusiler, Zerdüşt rahipler, Mesih’i görmek için yola çıkarlar. kendi felsefi inanç sistemlerinin ölümünü haber verir. İnsan, Borges’in ‘Tanık’ı yazarken aklında Eliot’ın şiirinin olup olmadığını merak ediyor: Borges’in metnindeki Sakson adam gibi, Eliot’ın şiirinin konuşmacısı da ölümün özlemini çekiyor.
Macedonio Fernández (1874-1952), Borges’e akıl hocalığı yapan Arjantinli bir yazardı. Dünyanın Fernández’i kaybetmesi bir trajediydi, ancak Borges kendi ölümünün de bir trajedi olacağını çünkü onun ölümüyle birlikte Fernández’in canlı sesini hatırlayan son kişinin de yok olacağını öne sürüyor. Öldüğümüzde – hepimiz – bizim ve sadece bizim hatırladığımız bir dizi eşsiz hatıra da kaybolacak.
Borges’in her birimizle birlikte potansiyel olarak ‘sonsuz sayıda şey’in öldüğünü öne sürmesinin nedeni budur. Bu şeyler küçük, hatta önemsiz olabilir, ama aynı şekilde, olmayabilirler. Her iki durumda da, onlar benzersizdir ve biz bu şeylerin son taşıyıcıları veya küratörleriyiz. Ve bazen, inkar edilemez bir şekilde, onlar herhangi bir şeydir ancak küçük veya önemsiz. Birinci Dünya Savaşı’nın hayatta kalan son gazisi Harry Patch, ölü 2009’da İngiltere’de, Patch’in bu çatışmada savaşmanın nasıl bir şey olduğunu hatırlayan son adam olduğu için ölümünün bir çağın kapandığını temsil ettiği belirtildi.
Tabii ki, bu tür anıların bir yolu vardır yaşatılması, gelecek nesillerin bunları öğrenebilmesi için onları yazmaktan geçer. Bu, şeylerin korunmasıyla tamamen aynı değildir – Birinci Dünya Savaşı’nda savaşmak ya da Karanlık Çağlarda Britanya’ya ibadet etmek hakkında okumak, bunu kendi başına yapmakla aynı şey değildir – ama bir yazar kadar tamamen unutulmaya karşı koruma sağlar. (Örneğin Jorge Luis Borges?) Adam öldükten sonra bile, onun yazılarıyla yaşamaya devam ederek bir anlamda ‘ölümsüz’ hale gelir.
Bu şekilde analiz edildiğinde, ‘Şahit’in kendisi bir tanıklık etme eylemidir: dilerseniz tanıklara tanıklık eder. Kısa metnin sonunda, Borges’in kendisi, sadece yazılı şifreler olarak bile olsa, bir dizi hatırayı kendi ölümüne karşı korumaya çalışır. Bunlardan bazıları küçük ve hatta önemsiz olabilir (maun ağacından bir masanın çekmecesindeki bir çubuk kükürtün hatırası), ancak onları yazmak, en azından bir dereceye kadar tamamen kaybolmalarına karşı korur.
Borges’in çalışmalarının çoğu, çeşitli türlerdeki ölümsüzlüğün doğasıyla ilgilenir: Bir Romalı askerin ölümsüzlük bahşeden bir akıntıyı keşfettiği ve ölümden yorulmadan önceki on altı yüzyıl boyunca hayatta kaldığı ‘Ölümsüz’de en kapsamlı şekilde araştırdığı bir tema. ‘hediye’. Öykü aynı zamanda edebi ölümsüzlükle de ilgilidir (askerin anlatısı Yunan şair Homer’in karakterini içerir ve Homer’in eserinden bolca ödünç alır).
Benzer şekilde, ‘Tanrı’nın Yazısı’, tanrısının ve halkının son ‘tanığı’ olan bir rahip hakkındadır: o, kültürü İspanyol fatihler tarafından fethedilen bir Maya büyücüsüdür ve tüm uygarlığının yok olmak üzere olduğunu bilir. Yazıyı deşifre edemedikçe tanrısının hapishane hücresini paylaştığı jaguarın derisine “yazdığına” inanır. Bu hikayelerin her ikisinde de ölümsüzlük veya hafızanın hayatta kalması yazıyla yakından bağlantılıdır.
İlişkili
Kaynak : https://interestingliterature.com/2022/06/borges-the-witness-summary-analysis/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=borges-the-witness-summary-analysis