2001: Bir Uzay Destanı filminde Yıldız Geçidi’ni nasıl çektiler?
"Bu sanat eserini arkadan aydınlatmalı bir yarığın arkasına taşıyarak, ışığı etkili bir şekilde açıp kapatabildik. Bunu yaparken, kamerayı her pozlama için tam on dört fit boyunca yarığa doğru hareket ettirdik. Pozlama başına yaklaşık kırk beş saniye ila bir dakika sürdü ve her kare iki pozlamadan oluşuyordu.”
19-04-2021 00:41
Yazar: Meg Shiels
Çeviren: Azize Kızılaslan
Tanrım, film yıldızlarla ve yenilikçi yarık tarama fotoğrafçılığı ile dolu!
Sinema büyüsünün cevherlerini açığa çıkaran ve onların üstesinden gelen teknik sihirbazları tanıtan aylık bir köşe yazısı olan Nasıl Yaptılar?'a hoş geldiniz. Bu giriş, '2001: Bir Uzay Destanı'nın sonunda tuhaf “yıldız geçidini” nasıl çektiklerini açıklıyor:
2001: Bir Uzay Destanı hakkında abartıya kaçmadan konuşmak zor. Stanley Kubrick'in bu başyapıtı, bilim kurgu film yapımının en önemli parçalarından biridir. Etki, itibar, kült ve teknik başarılar simsiyah monolit gibi tarzının üzerinde yükselir.
Filmde, insanlık Ay'a gömülü gizemli bir nesneyi keşfeder. Nesne Jüpiter'e sinyal göndermektedir. Bu sebeple yetkililer, araştırmak için talihsiz bir göreve bir bilim adamı ekibi gönderir.
1968'de yayınlandığında, bir bilim kurgu filminin neye benzemesi gerektiği ve neye benzeyebileceği hakkındaki tüm çıkarımları yerle bir etmiştir. Gerçekten de, 2001'deki özel efektler, o zamanlar olduğu gibi bugün de şaşırtıcı. Bırakın CGI'ı (bilgisayar üretimli imgeleme), sofistike astrofotografiden önce elde edilen Kubrick’in kozmos vizyonu rahatsız edici bir şekilde ikna edicidir. Yine de, tüm anımsatıcı varsayımlarına rağmen, filmdeki en unutulmaz sanatsal yapılarından biri yüz kızartıcı bir şekilde soyuttur.
Filmin son perdesinde sadece Dr. David Bowman (Keir Dullea) hayatta kalır. Geminin tehlikeli yapay zekâsı mürettebatını öldürmüştür. Ve şimdi, HAL 9000 (2001: Bir Uzay Destanı filmindeki bir süper bilgisayar) yok edildiğinde, Bowman gerçekten yalnız kalmıştır. Açık bir gerekçesi olmadan, gemisini terk eder. Belki de Jüpiter'in etrafında dönen devasa yüzen monoliti fark etmişti ve onu almak için dışarı çıkmıştı. Ya da belki de, son bir hiddetle, geminin yapay zekâsını sabote etmişti ve onu misafirperver hale getirmişti. Sebepleri ne olursa olsun, Bowman bilinmeyene girerken, gezegenler tam anlamıyla hizalanmaktadır. Şaşkın doktor bir renk kaleydoskopuna dönüşmeden önce yıldızlarla dolu bir boşluğa uzanmıştır. Işıklı tünelden ve zaman ve uzayın içinden geçmektedir. Işıklar hızlandıkça, Bowman’ın hayrete düşmüş bir halde, düpedüz bir terör yolculuğuna çıkar.
Başka bir boyuta geçiş için gerçek dünya emsali yoktur. Bulanık uydu görüntüleri yok, astronotlardan gelen birinci ağızdan haberler yok. Bu nedenle, 2001'deki yıldız geçidi bölümü, oradaki en şok edici, şaşırtıcı ve yaratıcı efektlerden biridir. Peki, bunu nasıl yaptılar?
BUNU NASIL YAPIYORLAR?
Uzun lafın kısası:
Yıldız geçidi bölümü, mekanik bir teçhizatın arkasına renkli asetatlar monte edilerek gerçekleştirildi. Bu ışıklı desenler, karşı taraftaki dar bir yarıktan görülebiliyordu. Kamera yarığa doğru hareket ederken, asetatlar ışığın önüne geçirildi. Her bir kamera aracı, tek bir çerçevenin yarısını açığa çıkardı. Geçit bölümünü tamamlamak için teknisyenler işlemi sürekli tekrarlamak zorunda kaldılar.
Uzun hikâyesi:
Michael Benson’ın Uzay Destanı: Stanley Kubrick, Arthur C. Clarke ve the Making of a Masterpiece’de anlatıldığı gibi, yıldız geçidi bölümüne yol açan ilk yaratıcı süreç, Christine Kubrick'in sözleriyle, "kesinlikle iğrençti." Bu mantıklı, çünkü küflü kimyasallarla dolu terk edilmiş bir sütyen fabrikasını başka nasıl tarif edersiniz?
2001'in prodüksiyonuna başlaması gereken finansal gerçekle boğuşan Stanley Kubrick, bir avuç ön test çekimini tamamlamak için yola çıktı. Effects-U-All adlı küçük bir VFX teçhizatı kiralayarak, terk edilmiş bir sütyen fabrikası tuttu ve bir kimyasal laboratuvara dönüştürdü. Ekip, muz gibi kokmasıyla ünlü, 2. Dünya Savaşı döneminden kalma zehirli bir boya inceltici olan siyah mürekkep ve izoamil asetat tankları kurdu.
Efekt ekibi, tankları yüksek yoğunluklu film ışıklarıyla çevreledi, ters çekim yaptı ve kamerayı çok fazla çalıştırdı. Teknisyenler kürdan ile fıçılara beyaz boya ve cila damlattı. Tinerle reaksiyona giren damlalar, devasa kozmik olayları taklit eden galaktik dallar, ölen yıldızlar ve patlayıcı bulutsular gibi şekiller üretti. Ne yazık ki, sıcak ışıklar da bakteri üremesine neden olan hoş olmayan bir yan etkiye sahipti. Kubrick, bu ”damla" efektlerinden bazılarını New York'ta küçük karanlık bir odada çekti. Ve bu görüntülerden bazıları onu son yıldız geçidi bölümüne dönüştürdü.
O zamanlar sadece yirmi üç yaşında olan Douglas Trumbull, filmin yapım öncesi araştırması için sözleşmeli olarak çalışıyordu. Proje İngiltere'ye taşındığında, Trumbull çat kapı Kubrick'i aradı ve proje üzerinde çalışmaya devam edip edemeyeceğini sordu. Kubrick, sonraki iki buçuk yılını filmin dört görsel efekt süpervizöründen biri olarak geçiren Trumbull'u işe aldı.
Kubrick'in yıldız geçidi bölümü için görüşü belli belirsiz bir şekilde “kameranın bir şeyden geçmesini" istemekti. Trumbull'un ne yapmayı planladığına dair denemelerini gördükten sonra (ki bu fragmanda – belki – bir an için görülebilir), Kubrick Trumbull'a ilerlemesi için yetki verdi.
Yıldız geçidi bölümü, stop-motion animasyonu, "yarık tarama" ve çizgi fotoğrafçılığının temel ilkelerini birleştiren bir teçhizat kullanılarak gerçekleştirildi.
Geceleri hareketli bir arabanın uzun metrajlı fotoğrafını çektiğinizi hayal edin. Ortaya çıkan görüntüde, farlar uzun, aydınlatılmış bir çubuk olarak görünecektir. Bir araba yerine, dikey bir floresan tüpe uzun süre maruz kaldıysanız, parlak bir çizgi yerine sağlam bir ışık düzlemine sahip olursunuz. Ayrıca, bu tüpü ayarlayıp açıp kapatabilseydiniz, desenli bir ışık düzleminin fotoğrafını çekebilirdiniz. Bu, yıldız geçidi etkisinin arkasındaki temel fikirdir.
Trumbull'un kendi açıklamasında belirtildiği gibi, uzun pozlama kamerası, ince bir yarık hariç, doğrudan siyah maskeli bir tabakaya doğru yönlendirilmiş bir parçaya monte edildi. Cinefex Dergisi #85'e göre, son yapı, içine dar bir açıklık kesilmiş altı metrelik dönebilen sac bir dikdörtgenden oluşuyordu. Bu tabaka mekanize halde olan on iki ayak uzunluğunda bir cam panelin önünde durdu. Bu panel arkadan aydınlatılmış ve saydamlar, selüloit jeller gibi çeşitli ışık ileten malzemelerle yapıştırılmıştır. Jerome Agel’in 1970 tarihli önemli yazısı The Making of Kubrick’s 2001’de belirtildiği gibi yıldız geçidi çalışması, optik sanat resimlerinden mimari çizimlere, elektrik devrelerinin baskılarına kadar her şeyin yüksek kontrastlı negatiflerini içeriyordu.
Trumbull, Cinefex'e konuşurken “Oda tamamen siyah boyanmıştı" diye hatırlıyor. “Yarığımızı arkasında doğrudan bir ışık kaynağı ile diktik. Daha sonra yarığa giden bir parça inşa ettik ve üzerine bir film karesinde açık kalabilen bir deklanşör ile 65 mm'lik bir kamera monte ettik. Yarıktan gelen aydınlatmayı modüle etmek için, kamera ona doğru hareket ederken yarığın arkasına kayacak yüksek kontrastlı negatif asetatlar kullandık.”
Trumbull şöyle devam ediyor: "Bu sanat eserini arkadan aydınlatmalı bir yarığın arkasına taşıyarak, ışığı etkili bir şekilde açıp kapatabildik. Bunu yaparken, kamerayı her pozlama için tam on dört fit boyunca yarığa doğru hareket ettirdik. Pozlama başına yaklaşık kırk beş saniye ila bir dakika sürdü ve her kare iki pozlamadan oluşuyordu.”
Trumbull'un altını çizdiği gibi, kamera temelde otomatikti. Bu, kameranın cam düzlemde zorluk çıkarmasını engelleyen bir fren sistemi içeriyordu. Küçük bir hızlandırıcı motor, bölüm boyunca yıldız geçidinin hızını kademeli olarak arttırdı. Trumbull, “Çoğu zaman bu kamera bir çekim yapmak için sürekli olarak otuz altı saat çalışacaktı” diye ifade ediyor. “Hep birlikte, yarık tarama görüntüleri üzerinde çalışmak için en az altı ay harcadık.”
Başka bir deyişle, Trumbull'un teçhizatı bir kamerayı içten dışa çeviriyordu; deklanşörü gerçek dünyada fiziksel bir yarık olarak dışsallaştırmak. Bunun etkisi, Trumbull'un bizzat TIFF Bell Lightbox'taki bir konferansta belirttiği gibi, "Bir kameranın ne yapması gerektiği kavramını tamamen yerle bir etti."
Kamerayı uzun pozlama ile ışık kaynağına doğru takip ederek, ortaya çıkan ışık çizgileri tek bir noktadan kameraya doğru hareket ediyor gibi görünüyor. Kısacası, bu, özel fotoğraf efektleri süpervizörü Con Pederson tarafından Kubrick'e 1965 tarihli bir mektupta açıklandığı gibi, yarık taramanın nihai nimetidir: “Tek bir başlangıç elemanından, iki veya üç boyutlu konfigürasyonlarda pürüzsüz, sürekli hareket varyasyonlarını simüle edebilir.”
Aynı mektupta Pederson, tekniğin filmin sonunu çözümleme konusunda yardımcı olabileceğini varsayar. Gerçekten de, yıldız geçidi bölümünün nasıl tanıtılacağı konusu asla net değildi. Örneğin, bir senaryoda, Dave'in mekiği monolitin kendisinden geçecekti. Sonunda, bir yıldız manzarasıyla birlikte tamamen siyahlığa bürünmeye başlayan yarık tarama görüntülerinin projeksiyonları bir çözüm sağladı. Geçiş ”harika görünüyordu" diye hatırlıyor Trumbull.
Filmmaker IQ'daki iyi insanların belirttiği gibi, yarık taramalı fotoğrafçılığın zaman ve mekânı büken yönleri, Dr. Bowman'ın yıldız kapısından hızla geçerken ekrandaki deneyimini şiirsel bir şekilde yansıtıyor. Ve Bowman'dan bahsetmişken, hayatta kalan astronotun ara-çekim fotoğraflarının aslında resmi bir amaca hizmet ettiğini belirtmek gerekir. Şöyle ki: yarık tarama görüntülerini dikey bir eksenden yatay bir eksene çevirmek için.
İskoçya ve Monument Valley'in ayarlanmış alan görüntüleri, bölümü tamamlayan garip renkli manzaraları oluşturuyor. Efekt teknisyenleri, üç şeritli teknik renkli işlemi optik bir yazıcıda rastgele karıştırarak, çağrıştıran renk kombinasyonları üretebildiler.
ÖRNEĞİ NEDİR?
Yarık tarama fotoğrafçılığı 1800'lerin ortalarından beri bazı varyasyonlarda olmuştur. Teknik, nesne ile fotoğraf düzlemi arasında kayan bir yarık yerleştirmeyi içerir. Bu, yarığın çerçevenin bir tarafından diğerine geçerkenki fotoğraf ortamını yavaş yavaş ortaya çıkarır. Trumbull'ın, 2001'de yıldız geçidi bölümünde yarığı kameranın dışına yerleştirmesi bir yenilikti. Aslında, 2009 yılında, Kamera Operatörleri Derneği, Trumbull'u özellikle yarık-taramalı film fotoğrafçılığı üzerine yaptığı çalışmalardan dolayı teknik bir başarı ile ödüllendirdi.
Yarık tarama tekniğinin ilk kullanımlarından biri panoramik fotoğrafçılıktı. 19. yüzyılın ortalarında, görüntüleri yavaş yavaş sert cam plakalara maruz bırakacak olan “salıncak lensleri” içeren birden fazla kamera görüldü. Bununla birlikte, daha esnek film stoğu erişilebilir hale geldikçe, yarık taramanın popülaritesi arttı. Bu da, film alt bölümden geçerken yarığın sabit kaldığı bir süreç olan şerit fotoğrafçılığına dönüştü. Bu, özellikle yarış pistlerinde kazananları belirlemede faydalıydı; mekânsal ilişkilerden ziyade geçici ilişkiler kaydı, panorama'nın piç çocuğu ve zaman aşımı gibi.
Yarık tarama fotoğrafçılığı, 1964 New York Dünya Fuarı'nda sinema filminde kendine yer buldu. To The Moon and Beyond; eski Disney animatörü Lester Novros tarafından işletilen ve NASA'ya teknik film çeken Graphics Films tarafından yaratıldı. Özel efekt ekibinin ikna edici görselleri, 2001 için ön konseptler üzerinde çalışmak üzere Graphic Films ekibiyle (Trumbull dahil) anlaşan Kubrick'i etkiledi.
Trumbull, 2001 yıldız geçidi bölümünün doğrudan ilham kaynağı olarak avangart animatör John Whitney'i gösteriyor. Okuyucular, Whitney'in Alfred Hitchock'un Vertigosu çalışmasının açılış bölümünü biliyor olabilir. Bu, bir filmdeki bilgisayar animasyonunun ilk örneklerinden biridir (söz konusu bilgisayar 2. Dünya Savaşı'nda uçaksavar hedefleme sistemiydi).
1960'larda Whitney, mekanize cihazlar tarafından harekete geçirilen sanat eserlerinin uzun pozlamalarını denedi (1961’in Kataloğunda anımsatıcı olarak uygulandı). Whitney'nin uzun süre mekanize olan maruziyetle ilgili deneyleri, dilim taramayla birleştiğinde, Trumbull'un 2001'deki yıldız geçidi etkisi yaklaşımının temelini oluşturur.
İLGİLİ HABERLER
'Lenin gibi mücadele etmek: Amerikan karşıtlığı mı, Amerikan emperyalizmine karşıtlık mı?'
Söylemek gerekir ki, karşımızda bulunan mevcut koşullar, Öğretmen Mao’nun geçen yüzyılda, 1949 öncesinin Çin’inde karşılaştığı koşullarla aynı değildir; bunun ötesinde, koşullar, Lenin’in daha erken bir tarihte emperyalist Çarlık Rusyası’yla karşı karşıya gelişiyle daha çok benzerlik taşımaktadır. Bu nedenledir ki, bugün Lenin’in Seçme Eserleri’nin kapağını kaldırdığımızda ve devrimci düşüncesini kavramak ve öğrenmek için önderin devrimci ayak izlerini takip ettiğimizde, zaman zaman kendimizi okuduklarımıza son derece yakın hissedecek; o yıllarda Lenin’in yapıtlarında eleştiri yağmuruna tuttuğu pek çok şeyin, günümüzde “moda olan mallarla” birebir aynı olduğunu memnuniyet verici bir şaşkınlıkla fark edeceğiz.
06-05-2021 00:54
Çeviren: Onurcan Ülker
Aşağıda okuyacağınız makale, Çin sosyal medyasındaki “Sıcak Rüzgâr 2021” (热风2021) hesabında, “Genç Mao Düşüncesi Takipçisi” (青年毛思想信仰者) müstear imzasıyla ve “Lenin Gibi Mücadele Etmek: Amerikan Karşıtlığı Mutlaka Anti-Emperyalist Olmalıdır; Emperyalizm Karşıtlığı Mutlaka Anti-Revizyonist Olmalıdır!” (像列宁一样战斗：反美必反帝，反帝必反修！) başlığıyla 23 Nisan 2021’de yayımlandı. Makalenin büyük kısmı, son yıllarda artan ve bazılarınca “yeni Soğuk Savaş” olarak nitelendiren ABD-Çin gerilimiyle birlikte, Çin’de milliyetçi temelde yükselen Amerikan karşıtlığına Lenin’in emperyalizm kuramı çerçevesinde Marksist bir itiraz getiriyor ve ABD’ye karşı anti-emperyalist tutumun hangi ideolojik temellere dayanması gerektiğini tartışıyor. Çin’de sol kesimde canlı bir tartışma ortamı olmakta birlikte, bu tartışmalar ülke dışında pek az biliniyor; Türkiye’de ise neredeyse hiç bilinmiyor. Bu açıdan yazı, Türkiye’de büyük ölçüde terk edilmiş görünen bir polemik dilini kullanmakla birlikte, Çinli Marksist çevrelerde yürütülen bazı kuramsal tartışmalar hakkında birincil kaynaklar üzerinden bilgi sahibi olmak isteyenlerin ilgisini çekecektir. -Ç.N.
***
Bu yılın 22 Nisan’ı, yani dün, Lenin’in 151. doğum günüydü. Bu, beşin ya da onun katlarına denk gelen bir yıl dönümü değil gerçi [Çin’de beş ve onun katlarına denk gelen yıl dönümleri özellikle önemsenir -Ç.N.], fakat yine de, insanların önder yoldaşa karşı duydukları derin özlemi hissetmemiz mümkündür.
Söylemek gerekir ki, karşımızda bulunan mevcut koşullar, Öğretmen Mao’nun geçen yüzyılda, 1949 öncesinin Çin’inde karşılaştığı koşullarla aynı değildir; bunun ötesinde, koşullar, Lenin’in daha erken bir tarihte emperyalist Çarlık Rusyası’yla karşı karşıya gelişiyle daha çok benzerlik taşımaktadır. Bu nedenledir ki, bugün Lenin’in Seçme Eserleri’nin kapağını kaldırdığımızda ve devrimci düşüncesini kavramak ve öğrenmek için önderin devrimci ayak izlerini takip ettiğimizde, zaman zaman kendimizi okuduklarımıza son derece yakın hissedecek; o yıllarda Lenin’in yapıtlarında eleştiri yağmuruna tuttuğu pek çok şeyin, günümüzde “moda olan mallarla” birebir aynı olduğunu memnuniyet verici bir şaşkınlıkla fark edeceğiz.
Dolayısıyla, günümüzde Lenin’in çalışmalarını incelemek, özellikle anlamlı olacaktır.
'AMERİKAN KARŞITLIĞI' MI, YOKSA 'AMERİKAN EMPERYALİZMİNE KARŞITLIK' MI?
2010’lu yılların sonu ve 2020’li yılların başlarında “Çin-Amerikan çekişmesinin” resmen patlak vermesiyle birlikte, milliyetçilik, özellikle de Amerikan karşıtı milliyetçilik, daha güçlü bir akıma dönüştü. Gerçekten de, “Amerikan karşıtı” olmakla böbürlenen kişilerin sayısı gittikçe artıyor; “Amerika’ya verip veriştirmek”, pek çok insan açısından sıradan hâle geldi. Bu, geride kalan 30 ila 40 yılın dizginsiz “Amerikan tapıncına” kıyasla elbette bir ilerleme sayılmalıdır. Ne var ki, şu sorunun yanıtını net bir şekilde açıklığa kavuşturmak zorundayız:
Bizler, Amerika’ya karşı çıkarken nihayetinde neye karşı çıkıyoruz? Veya şöyle soralım: Amerika’ya nasıl karşı çıkmamız gerekiyor? Yine şu şekilde de ifade edebiliriz: Amerika’nın nesine karşı çıkmamız icap etmektedir?
Sakın ha bu soruyu hafife almayın. Zira buradan yola çıkarak, iki farklı şeyi birbirinden ayırabiliriz: Bunlardan biri proleter enternasyonalizmi, diğeri ise burjuva milliyetçiliğidir. “Milliyetçilik” tek başına “olumlu” ya da “olumsuz” değildir; şöyle ifade etmek gerekir ki, bu, sömürge ve yarı-sömürge halklarla bir araya geldiğinde, genellikle ilerici ve “olumlu” bir rol oynamaktadır. Buna karşılık, emperyalist büyük devletlerin egemen sınıflarıyla bir araya geldiğinde, genelde gerici ve “olumsuz” bir rol oynamaktadır. Milliyetçi düşüncenin ilerici olup olmadığı bizzat kendine bağlı değildir; daha ziyade, bunun somut olarak ilişkili olduğu toplumsal sınıfa, somut olarak ilişkili olduğu toplumsal sınıfın ilerici olup olmamasına bağlıdır.
Öyleyse, şimdilerde, burjuva milliyetçiler nasıl “Amerikan karşıtlarıdır”? Açıkça ortaya koyacak olursak, bunlar sınıfları, sınıf çelişkilerini ve sınıf mücadelesini göz ardı ve hatta inkar etmektedirler. Hiçbir tahlile dayanmadan, soyut ve kaba bir biçimde “bütün” Amerikalılara karşı durmaktadırlar. Amerikan hükümeti ile Amerikan halkı arasında ayrım yapmayı bilmemektedirler. Amerikan halkı içindeki mevcut Çinli karşıtı duyguların ve köklü anti-komünist zihniyetin Amerikan sermaye sınıfı iktidarının yürüttüğü endoktrinasyon faaliyetlerinin bir sonucu olduğunu anlamamaktadırlar. Amerikan halkı içinde sosyalist düşünceleri yaygınlaştırma ihtiyacını kavramamaktadırlar. Dahası, bunların rezil bir ırkçılığa doğru yol almaları da pekâlâ mümkündür.
Öyleyse, bizim milliyetçilik yandaşlarının icraatları nasıldır? Bunlar, bir taraftan sıradan Amerikan halkı içindeki “Çinli karşıtlığını” eleştirmekte, diğer taraftan tıpkı kafasız “Çinli karşıtı” Amerikalıların yaptığı türden bir “Amerikan karşıtlığıyla” meşgul olmaktadır... Buna ne buyrulur?! Bu, olsa olsa, burjuva milliyetçiliğe karşı burjuva milliyetçiliğidir. Amerikan halkının hiçbir tahlile dayanmayan “Çinli karşıtlığının” bir tür burjuva milliyetçiliği olduğu doğrudur; ama bizim içimizdeki birtakım kişilerin yine hiçbir tahlile dayanmayan “Amerikan karşıtlığı” da bir tür burjuva milliyetçiliğidir. Bilinçsiz bir biçimde ülkesinin sömürücü sınıfının yardakçılığına soyunmak, bilinçli olması gereken proletarya söz konusu olduğunda, büsbütün acıklı bir durumdur.
'AMERİKAN KARŞITLIĞI' MUTLAKA 'ANTİ-EMPERYALİST' OLMALIDIR
Büyük Lenin’in bir zamanlar yaptığı uyarı, hiç de tarihi geçmiş değildir: “Kökleri, egemen ulusların büyük toprak sahipleri ve kapitalistlerinin çıkarıyla iç içe geçen son derece yaygın ve derin bir ideolojik akım ile karşı karşıyayız. Bu sınıfların çıkarına olan görüşlerin propagandası için her yıl yüz milyonlar harcanmaktadır.” (“Büyük-Rus Ulusal Gururu Üzerine”) Doğrudur, bu tür “egemen ulusların büyük toprak sahipleri ve kapitalistlerinin çıkarıyla iç içe geçen”, “propagandası” için “her yıl yüz milyonlar harcanan”, “son derece yaygın ve derin” burjuva nitelikli milliyetçi düşünce akımı, sömürge ve yarı-sömürge ülke ya da bölge halklarının yurtseverliğinden olduğu kadar, proletaryanın devrimci, ilerici yurtseverliğinden ve enternasyonalizminden de köklü bir biçimde farklıdır. Aksine bu, emperyalistlerin uluslararası ölçekte çıkarlarını genişletmelerine, hegemonya için rekabet etmelerine hizmet eden ideolojik bir tür araçtır. Bu türden bir milliyetçilik, apaçık ortaya koymak gerekir ki, bir avuç tekelci kapitalistin kendi çıkarlarını “ulusun” ve “anavatanın” çıkarları gibi sunmalarına yaramakta; geniş proleter ve emekçi kitlelerin ise, alçak sömürücü sınıfların elinde kıymetsiz birer piyon olarak kullanılmak üzere kandırılmalarına yol açmaktadır.
Günümüzde hâlâ, Lenin’in “emperyalizm” çağı olduğunu çok önceleri gösterdiği bir çağda yaşıyoruz. Dünya tekelci kapitalizmi, sadece özgül biçimi açısından değişikliğe uğramıştır; oysa bunun gerici sınıfsal niteliği zerre kadar değişikliğe uğramış değildir. Emperyalist ABD, günümüz dünyasında tekelci kapitalizmin merkezidir; asla “insanlığın yolunu aydınlatan bir fener” olmadığı gibi, tam anlamıyla gericiliğin kalesidir. Mao Zedong Yoldaş’ın ifade ettiği üzere, “Acheson’ın ‘sağcı totaliter hükümet’ diye adlandırdıklarına gelince, Almanya, İtalya ve Japonya’nın üç faşist hükümeti devrildiğinden beri, ABD hükümeti, bu tür hükümetler içinde dünyada ilk sırayı almıştır.” (“Beyaz Kitap’ı Tartışmak Niçin Gereklidir?”) Amerikan hükümetinin “sağcı totaliter” özü, yani büyük burjuvazinin diktatörlüğünün özü de, İkinci Dünya Savaşı’nın ardından geçen yetmiş yıllık süre zarfında en ufak bir değişikliğe uğramamıştır. Bu hükümet, gerçekten de, gerek içeride gerekse dışarıda, hem karşı-devrimci yumuşak güç politikasına hem de karşı-devrimci kaba kuvvete başvurarak, Amerikan ve dünya halklarını ezmekte ve aldatmakta; yetmiş yılı aşkın süredir tiksinti verici suçlar işlemektedir.
Dolayısıyla, bizim “Amerikan karşıtlığımız” şayet “anti-emperyalist ve anti-kapitalist” değilse, şayet Amerikan tekelci kapitalist sınıfının iktidarına karşı çıkmıyorsa, kaçınılmaz olarak dar kafalı, kof ve anlamsız olacaktır. Yapmamız gereken şey, Lenin’in emperyalizm kuramının kılavuzluğunda, günümüzde popüler olan sözümona “Amerikan karşıtlığının” bilimsel bir tanımını yapmak; “Amerikan karşıtlığını”, “Amerikan emperyalizmine karşıtlık” düzeyine yükseltmek, bu şekilde açıklamak ve tanımlamak; böylelikle mücadelede mızrağın ucunu dünya halklarının esas, en büyük düşmanı olan ABD emperyalizmine yöneltmektir. “Düşmanlarımız kimlerdir? Dostlarımız kimlerdir? Bu, devrimin en önemli sorunudur.” (Mao Zedong, “Çin Toplumundaki Sınıfların Tahlili”) Bunu, asla unutmamamız gerekir.
'ANTİ-EMPERYALİZM' MUTLAKA 'ANTİ-REVİZYONİST' OLMALIDIR
Amerikan karşıtlığı mutlaka anti-emperyalist, emperyalizm karşıtlığı ise mutlaka anti-revizyonist olmalıdır.
İkinci Dünya Savaşı sona erdiğinden, özellikle de iki süper devlet olan Sovyetler Birliği ve ABD arasındaki “Soğuk Savaş” sona erdiğinden bu yana, uluslararası komünist hareketin karşılaştığı başlıca tehdit “sol”dan değil fakat sağdan gelmektedir; yani bu, revizyonizm şahsında tezahür eden sağ-sapmacı oportünizmdir. Böylesi bir dönemin koşulları altında, Lenin’den öğrenmek, yani onun revizyonizme ve oportünizme karşı duruşundan, görüşlerinden ve yöntemlerinden öğrenmek son derece önemli bir hâle gelmektedir. Lenin, revizyonizm ve oportünizm karşıtlığının büyük, kahraman bayraktarıydı. Mao Zedong Yoldaş’ın devraldığı bayrak işte budur. Mao Zedong’un revizyonizme karşı çıkan ve bunu önlemeyi esas alan düşüncesi, Lenin’in anti-revizyonist fikirlerini miras almış ve geliştirmiştir. Bu düşünce, Marksizmin anti-revizyonist ve anti-oportünist görüşlerini en parlak biçimde taçlandırmıştır.
Lenin, Marksizmin, “yaşam yolunda attığı her ileri adımda savaşım vermek zorunda kaldığını” belirtiyordu. (“Marksizm ve Revizyonizm”) Marksizmin ortaya çıkışını takip eden ilk elli yıl içinde, iki büyük kurucu, yani Marx ve Engels, feodal-burjuva-küçük burjuva sosyalizme, Genç Hegelci felsefeye, Proudhonculuğa, Lasalcılığa, Bakuninciliğe, Duhringciliğe ve benzeri diğer anti-Marksist düşünce akımlarına karşı mücadele vermiş; Marksizmin uluslararası işçi hareketi içinde önder konuma gelmesini sağlamışlardır. Mücadele böylelikle ikinci aşamaya girmiş; “savaşımın biçimleri ve amaçları değişmekle beraber savaşım sürmüştür.” (Lenin, a.g.e.) Bu dönemde, her türden anti-Marksist burjuva düşünceler de, Marksizme artık basit bir biçimde, dosdoğru karşı çıkmayı bırakmışlardır. Bunun yerine Marksizm kılıfına girmeye, Marksizm bayrağı sallamaya ve Marksist söylemi aşırmaya çalışmış; böylece işçi sınıfı safları içinde kapitalist sınıfın etkisini yayma şeklindeki zehirli görevlerini yerine getirmişlerdir. Lenin, şöyle demektedir: “Gittikçe sinsileşen bir Marksizm kalpazanlığı ve anti-Marksist öğretilerin gitgide daha sinsi bir biçimde Marksizm kılıfında sunulmaları: siyasal iktisatta, taktik sorunlarda, genel felsefede, yani epistemoloji ve sosyolojide, modern revizyonizmi nitelendiren şey tam da budur.” (“Materyalizm ve Ampiryokritisizm”) Revizyonizm ile oportünizm, Marksizmin işçi hareketi içerisinde önder konuma gelmesinden sonra ortaya çıkan Marksizm karşıtı burjuva düşüncesinin başat biçimleridir.
Engels yaşamını yitirdikten sonra, Büyük Lenin’in, devrimci Marksistler adına her türden oportünist hizbe, özellikle de revizyonist hiziplere karşı muazzam bir mücadele başlattığını gördük. Engels de, kendisinin ve Marx’ın, “bir ömür boyu sözde sosyalistlere karşı verdikleri denli şiddetli bir mücadeleyi, başka hiç kimseye karşı vermediklerini” söylemişti. (“August Bebel’e Mektup”, 28 Ekim 1882) Lenin için de durum bu olmuştur. Lenin, Marx ve Engels’in revizyonizme ve oportünizme karşı verdikleri mücadele davasının büyük halefidir.
Uluslararası komünist hareketin tarihinde, birbirini takip eden her türden revizyonizmin ortaya çıkışının ardındaki ortak arka plan, dünya kapitalizminin görece “barışçıl” gelişimidir. 1871 Paris Komünü’nün yenilgisinin ardından gelen birkaç on yıl boyunca, dünya kapitalizmi gerçekten de görece “barışçıl” bir gelişme dönemi deneyimledi. 20. yüzyılın başına gelindiğinde, kapitalizmin gelişimi tekelci aşamaya, yani emperyalist aşamaya ulaşmıştı. Kapitalist sınıf, aşırı kârın bir kısmını kullanarak, işçi sınıfının üst katmanlarını satın aldı. İşçi sınıfı içerisinde bir ayrışma yaşandı; burjuvalaşan bir “işçi aristokrasisi” katmanı, revizyonizmin ve oportünizmin belli başlı toplumsal temeli hâline geldi. Eşzamanlı olarak küçük burjuvazinin geniş kesimlerinin proleterleşmesi de, burjuva ideolojisinin işçiler arasında daha fazla yayılmasına yol açtı. Engels’in daha cesedi soğumamıştı ki, Bernstein kendini yaygarayla sahneye attı ve şeytanlık yapmaya girişti. Zamanın değiştiği bahanesiyle Marksizmi baştan aşağıya “revize etti” ve Marksizmde revizyonizmin kurucu babası hâline geldi. Diğer bir kişi, Kautsky ise, devrimci Marksizm ile revizyonizm arasındaki uzlaşması imkânsız mücadelede sözüm ona “orta yolcu” bir tutum takınarak “akılcı, tarafsız ve objektif” bir rol oynamaya soyundu. Gerçekte yaptığı ise, Bernstein’la aynı kayığa binmekten başka şey değildi ve nitekim, sonradan, Bernstein’ın ilk varisi oldu. İkinci Enternasyonal revizyonizmi “ana akım” hâline geldi; emperyalist büyük savaş sırasında, İkinci Enternasyonal’daki her bir parti devrime birbiri ardına ihanet etti ve bunlar, kendi ülkelerindeki burjuva milliyetçiliğin avucuna düştüler.
Bazı kimseler, revizyonizmi uygulamanın kapitalizmi uygulamak olduğunu söyler. Bu, özü itibarıyla doğru bir ifade olmakla birlikte, unutmamak gerekir ki, revizyonizm, biçimsel olarak hâlâ Marx, Lenin ve Mao’nun bayrağını dalgalandırmakta; Marx, Lenin ve Mao’nun söylemlerini kullanmakta; hatta ve hatta, kendisinin Marksizm-Leninizm-Maoizmi “koruduğunu”, “geliştirdiğini” ve “mükemmelleştirdiğini” iddia edebilmektedir. “Revizyonizm” denen şey, Marksizmin bazı parçalarına ve bazı söylemlerine ait biçimlerin, burjuva ideolojisinin özüyle diyalektik birliğine işaret etmektedir. “Revizyonizm” denen şey, somut ifade etmek gerekirse, “zamanın değiştiği” vb. gibi bahaneler öne sürerek, Marksizmi “mükemmelleştirme” ve “geliştirme” kisvesi altında, Marksist sistemi parça parça doğramak demektir; bu, Marksizmi ve özellikle de onun temel ilkelerini çarpıtmak ve saptırmak anlamına gelmektedir. “Revizyonizm” denen şey, “revize etmek” değil, “eğip bükmektir”; “revizyonizm”, aslında “eğip bükmenin” ideolojisidir. [Yazar, burada Çince “revizyonizm” anlamına gelen xiuzhengzhuyi 修正主义 kavramı ile “elden geçirip çarpıtmanın ideolojisi” olarak çevirebileceğimiz xiu“wai”zhuyi 修“歪”主义 kavramını birlikte kullanarak, 正 ile 歪 karakterleri arasındaki benzerliğe atıfla kelime oyunu yapıyor. -Ç.N.] Marksizmin dışsal biçimi bir kez ıskartaya çıkartıldığında, koyunun başı bir kez kesilip atıldığında, geriye kalan şey artık revizyonizm sayılamaz; bu, artık bütün çıplaklığıyla burjuva ideolojisi olmaktadır. Revizyonistlerin oynadıkları rol, gerçekte, işçi sınıfı saflarında burjuvazinin etkisini, özellikle de ideolojik etkisini yaygınlaştırmaktır. Bunlar, emperyalizmin, işçi sınıfı içindeki, komünist hareket içindeki fiili vekilleridir. Bizler de, tam da buna dayanarak, “emperyalizm karşıtlığı mutlaka anti-revizyonist olmalıdır” diyoruz ki, bu, Lenin’in de parlak fikirlerinden biridir.
Günümüzde, Lenin’i incelerken, aramıza yalnızca burjuva milliyetçiliğiyle değil, fakat her türde revizyonizm ve oportünizmle de kararlılıkla bir ayrım çizgisi çekmemiz gerekmektedir.
Revizyonizme ve oportünizme karşıtlık, son tahlilde, temel ve belirleyici anlama sahip bir siyasal duruş sorunudur. Bu duruşu kaybetmek, proletaryanın düşmanı konumuna düşmekle eşdeğer olacaktır. Revizyonizme ve oportünizme kararlılıkla karşı çıkıp çıkamamak, Marksizm ile Marksizm-dışı ve Marksizm-karşıtı olanı birbirinden ayırmanın mihenk taşıdır. Revizyonizme ve oportünizme karşı çıkmak için ise, Lenin’in kuramsal silahını kullanmak mümkün ve zorunludur. Lenin, bize, emperyalizm karşıtlığının anti-revizyonist olması gerektiği şeklindeki parlak düşünceyi ve revizyonizmle mücadele çağrısı içeren bir dizi sefer görev emrini miras bırakmıştır. Lenin’in bıraktığı anti-revizyonist düşünce ve belgeler, bütün dünya proleterlerinin ortak hazinesidir. Ayrıca, Lenin’in revizyonizme ve oportünizme karşı koyma sürecindeki son derece ihtişamlı savaşçı kişiliğinden, polemiğe girme ve tartışmayı kazanma cüretinden, en ufak bir tereddüde düşmeme ve geri adım atmama kararlılığından da öğrenmemiz gerekmektedir.
'NEDEN SİYASAL İKTİDARI ELE GEÇİRMİYORSUNUZ?'
Günümüzde Lenin’den öğrenirken, onun tamamen korkusuz ve devrimci olan akıntıya karşı gelme ruhundan da öğrenmek durumundayız. Bunun anlamı, proletaryanın uzun vadeli, temel çıkarlarını planlamada başarılı olmaktır; proletaryanın uzun vadeli, temel çıkarları için, geçici olarak yalnız kalmaktan ve sık sık azınlığa düşmekten korkmamaktır. Lenin, gerçekten de, böylesi bir akıntıya karşı gelme ruhunun ete kemiğe bürünmüş hâlidir. Ekim Devriminin zaferi, bir bakıma, Lenin’in akıntıya karşı gelme ruhunun “maddi bir varlığa dönüşmesinin” sonucudur. Şayet Lenin olmasaydı, bugün görebildiğimiz şekliyle bir Ekim Devrimi olmayacaktı; tıpkı Başkan Mao olmasa Yeni Çin’in olmayacağı gibi. Bunda en ufak bir abartı yoktur.
1917 Ekim Devrimi öncesinde, Lenin hariç “Eski Bolşeviklerin” neredeyse hiçbiri, siyasal iktidarın bu şekilde ele geçirilebileceğini düşünmüyordu. Rusya’ya döndüğünde, Lenin onlara sordu: “Neden siyasal iktidarı ele geçirmiyorsunuz?” Şöyle diyordu: “Biz, parlamenter bir cumhuriyet istemiyoruz; biz, bir burjuva demokrasisi istemiyoruz; biz, İşçi-Köylü-Asker Sovyetleri dışında hiçbir hükümet istemiyoruz.”
Stalin, şöyle anımsıyor: “Parti, barış anlaşması sorununda Sovyetlerin Geçici Hükümet’e baskı yapması politikasını benimsedi, fakat ... yeni slogan, yani Sovyet iktidarına doğru ilerleyecek adımı atma konusunda derhal karar alamadı. ... Bu son derece hatalı bir tutumdu; zira böylesi bir tutum pasifist yanılsamalara yol açıyor, ‘anavatan savunucularının’ ekmeğine yağ sürüyor ve kitlelerin devrimci eğitimine ket vuruyordu. O vakitler ben de, Parti’deki diğer yoldaşlarla beraber bu yanlış tutumu paylaşıyordum ve bu tutumdan ancak Nisan ayı ortalarında, Lenin’in tezlerini benimsediğim zaman tam anlamıyla vazgeçtim.” (“Troçkizm mi, Leninizm mi?”)
Troçki ise, metaforik olarak şöyle diyor: “Lenin, toplantıya, tıpkı bir okul müfettişinin sınıfa girdiği gibi girdi. Öğretmenin anlattığı dersi birazcık dinledikten sonra ona ardını döndü ve ıslak süngeri eline alıp öğretmenin kara tahta üstüne gelişigüzel yazdığı bütün gereksiz şeyleri sildi. Delegelerin hayret ve itiraz duyguları, yerini hayranlık duygusuna bıraktı.” (“Stalin’in Eleştirel Biyografisi”, Doğu Yayınevi, Aralık 1998, 2. Basım, s. 281)
Bu tür “eski yoldaşlar”ın “halk önderlerine” uyum sağlayamaması, yani birinci kesimin ikincilerin ruh haline ayak uyduramaması, bizim Çin’deki komünist hareketin tarihine baktığımızda da sıkça rastladığımız bir durumdur. Tıpkı Başkan Mao gibi, Lenin de, sık sık ve kasıtsız olarak azınlığa düşmüştür; ancak doğru olan çizgi, onun temsil ettiği çizgidir.
Elbette ki, Lenin’in devrimin gelecekteki seyrine ilişkin doğru kavrayışı ne “radikalizm”den ileri geliyordu ne de temelsiz bir tesadüften ibaretti. Aksine, bu, tam da kitlelerden ileri geliyordu; zaten yalnızca ama yalnızca ilerici kitlelerden ve onların devrimci pratiğinden ileri gelebilirdi.
Krupskaya, 1917 Eylül’ünde Lenin’i ziyaret etmek için gizlice Finlandiya’ya gittiğini hatırlıyor. Bindiği vagon ağzına kadar askerle doludur ve insanlar, koalisyon hükümetini değil, açık açık ayaklanma durumunu tartışmaktadır. “Askerler arasındaki bu konuşmaları İlyiç’e aktardığımda, İlyiç derhal derin düşüncelere daldı; daha sonra hangi konudan bahsederse bahsetsin, yüzündeki bu düşünceli ifade silinmedi. Bir şeyler söylerken aklında başka bir meselenin, yani silahlı ayaklanma meselesinin olduğu, bunun hazırlıklarını nasıl en iyi şekilde yapabileceğine kafa yorduğu açıktı.” (“Lenin’den Anılar”, Halk Yayınevi, 1960 basımı, s. 331) Ardından Lenin, Merkez Komitesi’ne iki meşhur mektup yazdı: “Bolşevikler İktidarı Almalıdırlar” ile “Marksizm ve Ayaklanma.” Talebi, derhal harekete geçmekti. “Çok geçmeden, ‘dünyayı sarsan on gün’ başladı. Top patladı ve bir büyük ülkeyi, bir dünyayı paramparça etti.” (Avusturyalı yazar S. Zweig, “İnsanlığın Yıldızının Parladığı Anlar”, Tianjin Halk Yayınevi, Haziran 2011, Birinci Basım, s. 218)
Karl Marx, işçiler ve devrim
Karl Marx, devrimlerin sosyalizmi inşa etmede önemli rolü olacağını söylemişti. Sadie Robinson da kitlesel eylem yapan işçilerin dünyayı değiştirmek için hâlâ gerekli olduğunu savunuyor.
05-05-2021 00:46
Yazar: Sadie Robinson
Çeviren: Selin Yegin
Karl Marx, işçilerin dünyayı devrim yoluyla dönüştürebilecek güce sahip olduklarına inanıyordu.
İşçi sınıfının belli bir kesime kazanç sağlamayan, aksine herkesin ihtiyaçlarını karşılamaya dayalı yeni bir sistem yaratabileceğini ileri sürdü.
Marx, bu sistemi komünizm olarak adlandırdı ve daha sonralarda sosyalizm terimini kullandı.
Ortağı Frederick Engels ile birlikte bu yeni dünyanın nasıl olabileceği ve neye benzeyebileceği hakkında yazılar yazdılar.
Marx 19. yüzyılda, kapitalizmin dünyanın birçok yerinde hâlâ yeni oluştuğu bir zamanda yazıyordu.
Kapitalist sınıf burjuvazinin, eski feodal düzeni nasıl bir kenara ittiğini bizzat görmüştü.
Marx için “devrimler tarihin lokomatifleridir.”
Devrimler toplumu ileri götürür. Marx, devrimlerin nasıl ekonomik kalkınmanın toplumu geri tutan örgütlenme şekillerine baskı yaptığında gerçekleştiğini tanımladı.
Örneğin, kapitalizm feodal toplumlar üzerinde büyük bir ilerleme kaydetmişti.
Üretimde devrim yarattı ve gizli potansiyeli açığa çıkardı. Ancak, Marx kapitalizmin dinamikliliğini fark ederken aynı zamanda beraberinde getirdiği felaketleri de görüyordu.
Kapitalizmin “tepeden tırnağa, tüm boşluklarından kan ve kire bulanmış halde geldiğini” yazdı.
Marx ve Engels, kapitalizmi yıkmak için örgütlenmede aktif olarak yer alan devrimci sosyalistlerdi.
Sorun sadece kapitalizmin işçi sınıfındaki insanları ahır gibi evlerde yaşamaya, tehlikeli koşullarda çalışmaya ve yoksulluk çekmeye zorlaması değildi. Marx’a göre kapitalizmin bundan daha derin ve daha zararlı bir etkisi de vardı.
Marx, insanların hayvanlardan birçok açıdan ayırt edilebileceğini yazdı, özellikle de “geçim araçlarını üretmeye başladıkları zaman farkı görmeye başlarlar” dedi.
Yani insanlar kendi etraflarındaki dünya üzerinde bilinçli olarak çalışma konusunda eşsiz bir yeteneğe sahipti.
Ancak, kapitalizm altında bu yetenek, patronlar tarafından kendi çıkarları için kontrol edilir.
Marx bu durumu, işçilerin işlerine, birbirlerine ve kendilerine yabancılaşmalarının sebebi olarak yazmıştı.
Birçok insanın anlayacağı sözlerle işçinin, “emeğin kendisini hayatının bir parçası olarak varsaymadığını; daha ziyade onlar için hayatlarından feda ettikleri bir şey olduğunu” söyledi.
Bu yabancılaşma, kapitalizmin işleyiş şeklinin içine yerleştirilmiştir ve kolayca da düzeltilemez.
GERİCİLİK
Marx, ayrıca, kapitalizmin oluşturduğu tüm gerici fikirlerden kurtulmanın tek yolunun devrim olduğunu savundu.
Bugün olduğu gibi Marx’ın zamanında da yöneten sınıflar, işçileri bölmek için ırkçılığı kullandılar.
Marx’ın yazdığı dönemde İngiltere’deki ırkçılık ağırlıklı olarak İrlandalı işçilere yönelikti.
Marx, İngiliz ve İrlandalı işçilerin arasındaki “uzlaşmazlığın” “yapay olarak canlı tutulduğunu ve basın, kürsü, gazetelerdeki karikatürler, yani kısaca yönetici sınıfın kontrolünde olan tüm olanaklar vasıtasıyla şiddetlendirildiğini” yazdı.
Marx ve Engels’e göre, herhangi bir toplumda yer edinen belli başlı fikirler “yönetici sınıfın fikirleridir.” Bu, onların var olan tek fikir olduğu anlamına gelmez.
Ancak, toplumda en tepede olanlar, hukukun üstünlüğüne saygı, milliyetçilik gibi belli fikirleri teşvik edecek bir pozisyondalardır. Bu fikirler de topluma hâkimdir.
“Devrim, yalnızca yönetici sınıfın başka bir şekilde devrilememesi nedeniyle değil, aynı zamanda onu deviren sınıfın, sadece bir devrimde kendisini tüm çağların pisliğinden kurtarmayı başarabileceği ve toplumu baştan kurmaya uygun hale gelebileceği için de gereklidir.” şeklinde yazdılar.
Peki, bu devrim nasıl ortaya çıkacak?
Zenginler, sahip oldukları tüm güç ve nüfuzla kendi sistemlerini kolayca koruyabiliyormuş gibi görünebilirler. Ve çoğu zaman, birçok işçi kapitalizmi devirmekle pek ilgilenmiyor gibi görünür.
Ancak Marx, mücadelenin sisteme nasıl yerleştirildiğini tespit etti. Kapitalizm, patronların birbirleriyle rekabet içinde olmalarına dayanıyordu.
Her biri diğerlerinden daha fazla servete sahip olmak için savaşır ve başarılı bir şekilde rekabet edemeyenler iflas etme riskini göze alırlar.
Bu da onları sürekli işçilere saldırmaya iter. Bu yüzden, maliyetleri azaltmak ve kazançlarını artırmak için maaşları kısmayı veya emeklilik ödeneklerini iptal etmeyi deneyebilirler.
Fakat bu saldırılar işçileri kitlesel şekilde direnmeye iter.
İşçiler direnmeye başladıklarında, bu durum dünya ve kendileri hakkındaki fikirlerinin değişmesi için alan açar.
Ve kriz zamanlarında, bu mücadeleler sistem için daha büyük zorluklara dönüşebilir.
Dolayısıyla kapitalizm kendi çöküşünün tohumlarını içerir ve Marx ve Engels’in deyişiyle de kendi “mezar kazıcısını” yaratır. Ancak, başarılı bir devrim kaçınılmaz değildir.
ÇÖKÜŞ
Marx ve Engels, sınıf mücadelesinin “çatışan sınıfların ortak çöküşüne” yol açabileceğini yazdılar.
Ancak işçi sınıfının özgürlüğünün sadece devrimle mümkün olduğu tezinden asla şaşmadılar.
1850 yılında Komünistler Birliğine hitaben şunları söylediler: “Bizim derdimiz sadece özel mülkiyeti değiştirmek değil, onu kaldırmak; sınıf rekabetlerini bastırmak değil, sınıfları ortadan kaldırmak; mevcut toplumu geliştirmek değil, yeni bir toplumun temelini atmaktır.”
Ve burjuvazi hâlâ nispeten yeni bir sınıfken, bazı durumlarda eski feodal bir düzenle savaşırken bile, ona herhangi bir güven duyulmaması konusunda uyardılar.
“Önümüzdeki tüm anlaşmazlıklarda zafere ulaşma sorumluluğu işçilerin omuzlarında olacaktır.” fikrini ileri sürdüler.
“Küçük burjuvazinin tamamı mümkün olduğu sürece tereddüt edecek; korku, çözümsüzlük ve pasifizm içinde kalacaktır.”
Marx, işçilerin kendilerini kurtarmak zorunda olduklarını, kendi adlarına değişimi elde etmek için başka bir gruba bel bağlamamaları gerektiğini savunmuştur.
“İşçi sınıfının kurtuluşu, işçi sınıfının kendi eylemi olmalıdır,” diye yazmıştır.
Sosyalist bir toplum, özel mülkiyeti ortadan kaldırıp, sıradan insanları göreve getirecektir. Marx, zamanla, toplumun “herkesten yeteneğine göre, herkese ihtiyaçlarına göre” ilkesiyle yönetileceğini söyler.
Kapitalizm ve komünizm arasındaki geçişte hâlâ sınıflar görülmeye devam edecek.
Yeni toplumu eski yönetici sınıfın karşı devriminden korumak için işçilerin örgütlenmesi gerekecek.
Marx, bu geçişin “proletarya diktatörlüğünü” gerektireceğini yazdı. Ve Engels de devrimin, “halkın bir kısmının kendi isteklerini diğer tarafa dayattığı” bir olgu olduğunu belirtti.
Sağ görüşlüler, Marx ve Engels’i demokrasi karşıtı veya baskı yancısı olarak göstermek için bazen bu tarz alıntıları kullanır.
DAYATMA
Ancak, işçilerin yapacağı bir devrim, büyük çoğunluğun kendi isteklerini küçük bir azınlığa dayattığı bir durum olacaktır
Gücünü elinde tutmaya kararlı bir azınlığa karşı demokrasiyi koruyacak ve genişletecektir.
Engels’in de dediği gibi, “Paris Komünü, silahlı halkın bu otoritesini burjuvaziye karşı kullanmasaydı, bir gün bile dayanabilir miydi?”
Mart 1871’de Komün’ün yaşadığı deneyim, işçilerin gücünü ve devrim niteliğinde değişim olasılığını gözler önüne serdi.
İşçilerin ayaklanması, hükümeti Paris’ten kaçmaya zorladı ve ilk işçi hükümeti olan Komün kuruldu.
Polis ve orduyu ortadan kaldırdı ve onun yerine halkı silahlandırdı.
Marx, “[Fransa’da devrimin patlak verdiği] Şubat 1848 günlerinden beri ilk kez, Paris sokaklarının güvenli olduğunu ve hiçbir polisin olmadığını,” yazdı.
Komün’ün temsilcileri evrensel oy hakkı ile seçildi ve her biri her an görevden alınabilirdi. Hepsi de işçilerle aynı maaşı aldı. Eğitim olanağı herkese sağlandı.
Marx, “sıradan işçiler ilk kez, ‘doğuştan üstleri olanların’ idari imtiyazını ihlal etmeye cesaret ettiklerinde, eski dünya öfke sarsıntılarıyla kıvrandı,” şeklinde yazdı.
“Komün’ün Paris’te yarattığı değişim gerçekten de muhteşemdi!”
Ancak Marx, Komün’ün merkezi kapitalist devlete nasıl meydan okumadığını ve eski yapıların çoğunu nasıl muhafaza ettiğini fark etti. Komün, iki ay sonra kanlar içinde boğuldu.
Marx’a göre bu, işçilerin “hazır devlet sisteminin” kontrolünü öylece eline alamayacağını doğruladı. Bunun yerine, yeni örgütlenme biçimleri yaratmak zorundalardı.
Yenilgiye rağmen işçiler, toplumu kendi kendilerine yönetebildiklerini göstermişlerdi. Marx, Komün’ün “yeni bir toplumun yüce habercisi olarak sonsuza dek kutlanacağını” söyledi.
Marx’tan bu yana sosyalist bir toplum yaratma olasılığını tekrar tekrar gösteren birçok devrim olmuştur.
Bu değişim uğruna mücadele etmek için birlikte örgütlenmek, hepimizin karşı karşıya olduğu bir görevdir.
Kaynak: Socialist Worker
Karl Marx
Taklitçilerin çağında özgün düşünürler çok nadirdir; fakat bir insan yalnızca özgün bir düşünür değil, aynı zamanda alanında eşi benzeri olmayan bir bilgi birikimi de sağlayabiliyorsa, o zaman iki kez tanınmayı hak eder.
05-05-2021 00:27
Yazar: Friedrich Engels
Çeviren: Berna Kartal
Karl Marx 5 Mayıs 1818’de, klasik bir eğitim aldığı Trier’de doğdu. Bonn’da ve daha sonrasında Berlin’de hukuk okudu, fakat felsefeyle olan meşguliyeti kısa süre sonra onu hukuk alanından uzaklaştırdı. “Entelektüellerin başkenti” olan Berlin’de beş yıl geçirdikten sonra, 1841’de üniversitede ders verme amacıyla Bonn’a geri döndü. O zamanlar Prusya’da ilk “Yeni Çağ” revaçtaydı. IV. Frederick William kralcı bir muhalefet arzusunu ilan etmişti ve bunu gerçekleştirmek için çeşitli çevrelerde girişimlerde bulunuyordu. Böylece, Köln şehrinde Rheinische Zeitung (Ren Nehri Gazetesi) isimli gazete kuruldu; Marx bu gazeteyi, büyük ilgi çeken makalelerinde, Ren Eyaleti Meclisi’nin görüşmelerini benzeri görülmemiş bir cesaretle eleştirmek için kullandı. 1842’nin sonlarında gazete editörlüğünü üstlendi ve sansürcülerin gözünde öyle bir sorun haline geldi ki, özellikle Rheinische Zeitung ile ilgilenmesi için Berlin’den bir denetçi [Wilhelm Saint-Paul] gönderildi. Bu çabanın da başarısız olduğu görülünce, olağan prosedüre ilaveten, her konu Köln Müsteşarlığı [Karl Heinrich von Gerlach] tarafından ikinci bir sansüre tabi tutuldu ve gazeteye çifte sansür uygulandı. Ancak bu önlem de Rheinische Zeitung’un “inatçı kötülüğüne” karşı herhangi bir başarı sağlamadı ve 1843’ün başlarında bakanlık, Rheinische Zeitung’ın yılın ilk çeyreğinin sonunda yayını durdurması gerektiğini ilan eden bir kararname çıkardı. Gazetenin hissedarları bir anlaşmaya varmak istediği için Marx derhal istifa etti, fakat bu da hiçbir sonuca varmadı ve gazete yayını durdurdu.
Ren Eyaleti Meclisi görüşmelerine yönelik eleştirisi, Marx’ı maddî çıkarlara dair çalışmaya itti. Bunun peşinden koşarken, kendisini hukukun da felsefenin de hesaba katmadığı bakış açılarıyla karşı karşıya buldu. Hegel'in hukuk felsefesinden hareketle Marx, insanlığın tarihsel gelişim sürecinin anlaşılması için aranması gereken kilit noktasının, Hegel'in "yapının tepesi" olarak tanımladığı devlet değil, küçümseyerek gördüğü "sivil toplum" olduğu sonucuna vardı. Fakat sivil toplumun bilimi politik ekonomidir ve bu bilim dalı Almanya’da değil, yalnızca İngiltere veya Fransa’da derinlemesine araştırılabilirdi.
Dolayısıyla, 1843 yazında, Trier’deki Özel Meclis üyesi von Westphalen’in kızıyla (sonradan Prusya İçişleri Bakanı olan von Westphalen’in kız kardeşi) evlendikten sonra Marx, kendini ağırlıklı olarak politik ekonomi ve büyük Fransız Devrimi tarihi çalışmaya adadığı Paris’e taşındı. Aynı zamanda, Deutsch-Französische Jahrbücher’in (Alman-Fransız Yıllıkları) yayınlanması için Arnold Ruge ile iş birliği yaptı, ancak sadece tek bir sayı yayınlandı. François Guizot tarafından 1845’te Fransa’dan sürgün edilmesiyle Brüksel’e gitti ve aynı çalışmaları sürdürerek Şubat devriminin başlangıcına kadar orada kaldı. Sosyalizmin genel kabul gören versiyonuna, kulağa en bilimsel gelen biçiminde bile ne kadar az katıldığı, Proudhon'un önemli eseri Philosophie de la misère’e (Sefaletin Felsefesi) karşı yaptığı, 1847'de Brüksel ve Paris'te Felsefenin Sefaleti başlığı altında yayınlanan eleştirisinde gözükmektedir. Bu çalışmada, şimdi tüm ayrıntılarıyla sunduğu teorinin birçok temel noktası hâlihazırda bulunabilir. Şubat devriminden önce yazılan ve Londra'daki bir işçi kongresi tarafından kabul edilen 1848 tarihli Komünist Parti Manifestosu da esasen onun eseridir.
Şubat devriminin neden olduğu paniğin etkisi altında bu sefer Belçika hükümeti tarafından bir kere daha sürgün edilen Marx, Fransız geçici hükümetinin daveti üzerine Paris’e döndü. Devrimin dalgaları bütün bilimsel uğraşları arka plana itti; artık önemli olan tek şey bu mücadeleye dâhil olmaktı. Almanya’da cumhuriyetin kurulması için mücadele etmeleri adına Fransa’daki Alman işçilerin örgütlemesini isteyen eylemcilerin saçma fikirlerine karşı çıktığı ilk çalkantılı günlerden sonra Marx, arkadaşlarıyla birlikte Köln’e gitti ve orada Neue Rheinische Zeitung’u (Yeni Ren Nehri Gazetesi) kurdu. Bu yeni gazete, Haziran 1849’a kadar yayınlandı ve Ren eyaletindeki insanlar tarafından bugün hala hatırlanmaktadır. 1848’in basın özgürlüğünden, muhtemelen başka hiçbir yerde, Prusya kalesinin orta yerinde çıkartılan bu gazete kadar yararlanan olmamıştır. Hükümetin, mahkemelerde zulmederek boş çabalar içerisinde gazeteyi susturmaya çalışmasından sonra – Marx basın hukukuna aykırı kabahat işlemek ve insanları vergilerini ödememeye teşvik etmek suçundan iki kere mahkemeye çıkarıldı ve her iki suçtan da beraat etti – 1849’un Mayıs isyanları zamanında Marx, artık Prusyalı bir vatandaş olmadığı bahanesiyle sürgün edildiğinde, gazete yayını durdurmak zorunda kaldı. Gazetenin diğer editörlerinin de sürgün edilmesi için benzer bahaneler kullanıldı. Böylece Marx, daha önce bir kez kovulduğu Paris’e dönmek zorunda kaldı ve sonrasında buradan 1849 yazında [26 Ağustos 1849 civarı] Londra’daki mevcut ikametgâhına gitti.
O zamanlar Londra'da, kıtanın tüm uluslarından gelen mültecilerin ince zambakları [çiçek] bir araya getirilmişti. Her türden devrimci komiteler, birlikler, kâfir bölgelerinde (partibus infidelium) geçici hükümetler [kelimenin tam anlamıyla: kâfirlerin yaşadığı kısımlar. Hristiyan olmayan ülkelerde tamamen sembolik piskoposluklara atanan Roman Katolik piskoposlarının unvanına eklenir; burada “sürgünde” anlamına geliyor] kurulmuştu. Her türden kavgalar, çekişmeler vardı ve şüphesiz bununla ilgilenmiş beyefendiler, şimdi geriye döndüklerinde o döneme hayatlarının en başarısız zamanı olduğu gözüyle bakıyorlar. Marx tüm bu entrikalardan uzak kaldı. Bir süre boyunca Neue Rheinische Zeitung’u aylık bir inceleme şeklinde yayınlamaya devam etti (Hamburg, 1850), sonrasında kendini British Museum’a kapattı ve muazzam ve henüz çoğunluğu incelenmemiş olan bu kütüphanede politik ekonomi üzerine her şeye çalıştı. Aynı zamanda, Amerikan İç Savaşı'nın patlak vermesine kadar New York Tribune için düzenli yazarlık yaptı ve tabiri caizse, önde gelen bu Anglo-Amerikan gazetesinin Avrupa siyaseti bölümünün editörü gibi görev yaptı.
2 Aralık darbesi, Marx'ı şu anda yeniden basılmakta olan (Meissner, Hamburg) ve Bonaparte’nin içine düştüğü savunulamaz konumun anlaşılmasına dair hiç de küçük bir katkıda bulunmayacak Louis Bonaparte'in 18 Brumaire'i (New York, 1852) adlı broşürünü yazmaya teşvik etti. Darbenin kahramanı burada, gerçekte olduğu gibi, anlık başarısının etrafını saran görkemden sıyrılmış olarak sunuluyor. III. Napolyon'u yüzyılın en büyük adamı olarak gören ve şimdi kendi kendine bu mucizevi dehanın birdenbire nasıl siyasi hata üzerine siyasi hata yapmaya başladığını açıklayamayan kültürsüzler, aydınlanmak için Marx'ın yukarıda bahsedilen eserlerine danışabilir.
Londra’da kaldığı süre boyunca Marx, kendini ön plana çıkarmamaya çalıştıysa da 1859’daki İtalya seferinden sonra Karl Vogt tarafından, Marx’ın Herr Vogt (Bay Vogt) (Londra, 1860) kitabını çıkarmasıyla sona eren bir polemiğe girmek zorunda kaldı. Hemen hemen aynı zamanlarda politik ekonomi çalışmaları da ilk olumlu sonucunu verdi ve Ekonomi Politiğin Eleştirisine Katkı’nın birinci bölümü yayınlandı (Berlin, 1856). Birinci bölüm yalnızca para teorisini tamamen yeni açılardan sunmaktadır. Yazar, bu sırada birçok yeni materyal keşfettiği ve daha fazla çalışma yapmanın gerekli olduğunu düşündüğü için, kitabın devamının yayınlanması biraz zaman aldı.
Nihayetinde, 1867 yılında Kapital; Ekonomi Politiğin Eleştirisi Cilt 1 Hamburg’da görülmeye başladı. Bu eser, bütün bir hayatın adandığı çalışmaların sonuçlarını içermektedir. İşçi sınıfının, bilimsel formülasyonuna indirgenmiş politik ekonomisidir. Kitapta kışkırtıcı deyişlerle değil, tamamıyla bilimsel çıkarımlarla ilgileniliyor. Birinin sosyalizme karşı bakışı ne olursa olsun, bu kitapta sosyalizmin ilk defa bilimsel bir şekilde sunulduğunu ve bunu başaranın kesinlikle Almanya olduğunu her halükârda kabullenmek zorunda kalacaktır. Hala sosyalizmle savaşmak isteyen biri, Marx’la uğraşmak zorunda kalacaktır ve eğer onu alt edebilirse, o zaman gerçekten de dei minörüm gentium’dan [Daha az varlığa sahip tanrılar, yani daha az itibarlı ünlüler] bahsetmesine gerek kalmayacaktır.
Fakat Marx’ın kitabında ilgi çeken başka bir bakış açısı daha vardır; Kapitalizm ve üretim arasındaki mevcut ilişkilerin, İngiltere’de olduğu gibi klasik biçimde bütünüyle, net ve canlı bir şekilde anlatıldığı ilk eserdir. Yaklaşık 40 yıl süren ve İngiltere’de bile neredeyse bilinmeyen meclis soruşturmaları, bu kitap için sanayinin her dalındaki işçilerin çalışma koşulları (kadın ve çocukların işleri, gece işleri vb.) ile ilgili kaynak sağlamıştır. Tüm bunlar ilk defa bu eserde kullanıma sunulmuştur. İlaveten, 1802’nin ilk yasalarıyla başlayan ve şu an neredeyse tüm imalat veya küçük sanayilerde çalışma saatlerini kadınlar ve 18 yaşından küçük bireyler için haftada 60 saatle ve 13 yaşından küçük çocuklar için haftada 39 saatle sınırlama noktasına getiren İngiltere’deki fabrika kanunları tarihini barındırmaktadır. Bu bakış açısından kitap, her sanayici için en büyük bir ilgi kaynağıdır.
Yıllar boyunca Marx, Alman yazarların arasında “en çok iftira yiyen” olmuştur ve hiç kimse onun misillemelerden çekindiğini veya attığı tüm darbelerin, hedefini bir intikamla can evinden vurduğunu inkâr edemez. Ancak sıklıkla “dâhil olduğu” polemikler, onun için yalnızca bir savunma vasıtasıydı. Son tahlilde onun asıl ilgili olduğu şey, her bakış açısından sunulan noktaları gözden geçirmeden, dikkate almadığı hiçbir itiraz kalmadan ve okunmamış bir kitap bırakmadan, ne biçim ne de içerik olarak kendisini tatmin eder bir hale gelmeden önce onu, bulgularını toplumla sistemli biçimde paylaşmaktan alıkoyan rakipsiz bir farkındalıkla 25 yıl boyunca üzerinde çalıştığı ve katkı sunduğu bilimdir. Taklitçilerin çağında özgün düşünürler çok nadirdir; fakat bir insan yalnızca özgün bir düşünür değil, aynı zamanda alanında eşi benzeri olmayan bir bilgi birikimi de sağlayabiliyorsa, o zaman iki kez tanınmayı hak eder.
Bekleneceği üzere, çalışmalarına ilaveten Marx, işçi hareketiyle de ilgilenmiştir. Son zamanlarda oldukça ilgi odağı olan ve Avrupa'da birden fazla yerde hafife alınmayacak bir güç olduğunu gösteren Uluslararası Emekçiler Birliği'nin kurucularından biridir. En azından işçi hareketi söz konusu olduğunda, bu çığır açan örgütlenmede, hakkı olan etkili konumu Alman unsuru –özellikle Marx sayesinde– elinde tutuyor desek yanılmış olmayız.
* Bu kısa biyografi, Engels'in 1868 Temmuzunun sonunda Alman edebiyat gazetesi Die Gartenlaube için yazdığı, fakat gazetenin editörlerinin yayınlamaktan vazgeçtiği versiyonuna dayanmaktadır.
Kaynak: Marxist.org
Filistin Doktorlar Sendikası, hükümetin inatçılığına karşı devlet hastanelerindeki acil servisleri kapatma kararı aldı
Filistin Doktorlar Sendikası, "İnsanlığımız, hükümetin sorumlulukları reddetmesinden daha büyüktür ve hizmet yerleri değişirse, halkımıza ve vatandaşlarımıza yardım etmeye devam edeceğiz" diye ekledi. Sendika, daha önce yaptığı bir açıklamada, 4 Mayıs’tan itibaren tüm vatandaşları tedavi için özel hastanelere gitmeye ve hükümeti de tedavi masraflarını karşılamaya çağırdı.
04-05-2021 01:24
Çeviren: Hager M. Salah
Filistin Doktorlar Sendikası, 4 Mayıs Salı günü tüm devlet hastanelerindeki acil servisleri kapatma kararını açıkladı. Sendika, bu kararın sebebini hükümetin inatçılığına ve bir yıl önce imzalanan anlaşmayı uygulamaya yönelik tüm girişimlerin reddedilmesi olarak açıkladı. Sendika, Al-Hadaf dergisinde yayınlanan basın açıklamasında hükümetin maaş kesintilerinden geri adım atıp sendikayla yapılan anlaşmayı uygulama kararı almaması halinde kararın uygulanacağını söyledi.
Kararın alınmasının nedeni, hükümetin bir yıl önce kamuoyu önünde imzaladığı bir anlaşmayı uygulamayarak koronavirüs salgınıyla mücadele eden en önemli gruba karşı inatçılığına, ahlaki ve ulusal yükümlülükten kaçmasına ve çözüm girişimlerinin uygulanmasındaki inatçılığına bağlandı. Sendika, hastaların genellikle özel hastanelere gideceğini, bu nedenle de doktorlar üzerindeki yükün biraz ağır olacağını kaydetti.
Filistin Doktorlar Sendikası, "İnsanlığımız, hükümetin sorumlulukları reddetmesinden daha büyüktür ve hizmet yerleri değişirse, halkımıza ve vatandaşlarımıza yardım etmeye devam edeceğiz" diye ekledi. Sendika, daha önce yaptığı bir açıklamada, 4 Mayıs’tan itibaren tüm vatandaşları tedavi için özel hastanelere gitmeye ve hükümeti de tedavi masraflarını karşılamaya çağırdı.
YÖNETİCİLER DAHİL HİÇBİR DOKTOR İŞE GİTMEYECEK
Bölümler içindeki koronavirüs hastalarının, tamamen iyileşip hastanelerden taburcu olana kadar dönüşümlü olarak takip edildiğini vurgulayan Sendika, birinci basamak sağlık hizmetleri ve Sağlık Bakanlığı binalarında çalışmaların tamamen durdurulacağını, yöneticiler de dâhil olmak üzere hiçbir doktorun işe gitmeyeceğini duyurdu.
Filistin Doktorlar Sendikası, söz konusu tedbirlerin hükümetin imzalanan anlaşmayı reddetmesi, bunu şüpheli ve kışkırtıcı bir şekilde uygulamaması sonrasındaki protestolardan bir aydan fazla bir süre sonra geldiğini açıklayarak geçen mart ayı başında Maliya Bakanı Şükri Bişara ile tüm ayrıntılar üzerinde anlaştığını ancak Bişara’nın bu anlaşmayı ihlal ettiğini belirtti.
‘EŞİ GÖRÜLMEMİŞ BİR EYLEMDE BULUNMAK ZORUNDA KALDIK’
Sendika, "Tüm bunlara rağmen doktorlar, sorumluluk almak ve hükümetin garip tutumunu tersine çevirmesini beklemek açısından bu süre boyunca hastalara acil bakım ve hizmet sağladılar" dedi ve şöyle tamamladı: "Ancak hükümetin bu etkinlikleri görmezden gelmeye devam etmesi ve doktorlara karşı en temel sorumluluklarından ve meseleleri tartışmaktan vazgeçmekte ısrarcı olması sebebiyle, maalesef yanılsamalar dünyasında yaşayan bu kayıtsız hükümete karşı eşi görülmemiş bir eylemde bulunmak zorunda olduğumuzu üzüntü duyarak ilan ediyoruz."
Kaynak: Al-Hadaf
Lenin 117 yıl önce işçilere seslendi: ‘Mücadelemizi daha büyük bir cesaretle sırtlanalım’
Ekim Devrimi'nin öncüsü ve Bolşevik Parti'nin lideri Lenin’in 1 Mayıs 1904 öncesinde işçilere yaptığı konuşmayı okurlarımızla paylaşıyoruz…
01-05-2021 01:21
Çeviren: Umut Devrim Çelik
İşçi yoldaşlar! 1 Mayıs’a gidiyoruz; tüm ülkelerdeki işçilerin sınıf bilincine ulaşmalarını, insanın insana zorbalığına ve baskıya karşı mücadelede dayanışmalarını, emekçi milyonları açlıktan, yoksulluktan, aşağılanmaktan kurtarma mücadelelerini kutladıkları gün geldi! Bu mücadelede iki dünya karşı karşıya; sermayenin dünyasına karşı emeğin dünyası, sömürü ve kölelik dünyasına karşı kardeşlik ve özgürlük dünyası.
Bir tarafta bir avuç zengin kan emici var. Fabrikalar ve tarlaları, aletleri ve makineleri ele geçirdiler, milyonlarca hektar toprağı ve dağlar kadar parayı kendi özel mülklerine çevirdiler. Hükümeti ve orduyu kendilerine kul ettiler, zenginliklerini koruyan bekçi köpeklerine çevirdiler.
Öbür tarafta ise her şey ellerinden alınmış milyonlar var. Para babalarına iş için yalvarmaya zorlananlar. Tüm zenginliği yaratan onların emeği; ama hayatları boyunca bir kuru ekmek için mücadele etmeye, iş için sanki sadakaymış gibi dilenmeye, belleri bükülene kadar çalışıp güçlerini ve sağlıklarını yitirmeye, köylerin ağıllarında ve büyük şehirlerin bodrumlarında açlıktan ölmeye zorlanıyorlar.
Ancak bugün yoksunluğa mahkûm edilen bu emekçiler para babalarına ve sömürenlere savaş açtı. Tüm ülkelerin işçileri emeği maaşlı kölelikten, yoksulluktan ve yoksunluktan kurtarmak için savaşıyor. Emeğin yarattığı zenginliğin bir avuç zenginin değil, tüm emekçilerin yararına kullanıldığı bir toplum düzeni için savaşıyorlar. Tüm toprak ve fabrikalar, tarlalar ve makineler emeğin olsun istiyorlar. Zengin ve fakir ayrımını yıkmayı, emeğin meyvelerinin emekçiye gitmesini, insan zihninin tüm başarılarının ve çalışma şeklindeki her gelişmenin çalışan insana zulmetmek için değil, aksine refahını artırmak için kullanılmasını istiyorlar!
Emeğin sermayeye karşı büyük savaşı, tüm ülkelerin işçilerinden büyük fedakarlıklar istedi. Daha iyi bir hayat ve gerçek özgürlük hakları için kendi kanlarını oluk oluk döktüler. İşçilerin davası için savaşanlar hükümetlerin tarifsiz zulmüne uğradı. Ama tüm bu zulme rağmen dünya işçilerinin dayanışması büyüyor ve güçleniyor! İşçiler sosyalist partilerde daha da fazla örgütleniyor, bu partilerin destekçileri milyonlara ulaşıyor ve anbean, adım adım, kapitalist sömürgeci sınıfına karşı topyekûn zafere doğru ilerliyor!
Rus proletaryası da yeni bir hayata gözlerini açtı. Onlar da bu büyük kavgaya katıldı. İşçinin ağzını açmadan kölelik ettiği günler, zincirlerinden bir kaçış ya da acı yaşamında bir ışık huzmesi görmeden geçen günler bitti artık! Sosyalizm ona kurtuluş yolunu gösterdi ve binlerce savaşçı kılavuz yıldızı kızıl bayrağın altına toplandı. Grevler işçiye birliğin gücünü gösterdi, direnmeyi öğretti, örgütlü emeğin sermaye karşısında ne kadar dişli olduğunu gösterdi. İşçiler artık kapitalistleri ve hükümeti zengin edenin işçilerin emeği olduğunu gördü. İşçiler birleşik mücadele ruhuyla, özgürlük ve sosyalizm umuduyla yüreklendi. İşçiler artık çarlık istibdadının nasıl kara ve şeytani bir güç olduğunu fark etti. İşçilere mücadele hakkı istiyor ama çarın hükümeti onları elleri ve ayaklarından bağlıyor. İşçiler toplanma hakkı, örgütlenme hakkı, gazete ve kitap basma hakkı istiyor ama çarın hükümeti her tür hak talebini kırbaçla, süngüyle ve hapisle eziyor. “Kahrolsun istibdat” sloganı Rusya’nın dört yanına yayılıyor, sokaklarda ve işçilerin eylemlerinde her gün daha fazla duyuluyor. Daha geçtiğimiz yaz güney Rusya’da on binlerce işçi daha iyi bir hayat için, polis zorbalığından kurtulmak için ayaklandı. Bir grevle büyük şehirlerin tüm sanayisini durduran bu güçlü işçi ordusunun karşısında burjuvazi ve hükümetin eli ayağına karıştı. Çarlığın bu “iç düşmanının” üzerine sürdüğü askerler, işçi davasının düzinelerce savaşçısını öldürdü.
Ancak bu iç düşmanı yenebilecek bir ordu yok, çünkü yöneten sınıfları ve hükümeti hayatta tutan tek şey onun emeğidir. Her geçen gün daha fazlası sınıf bilincine ulaşan, her geçen gün daha da örgütlenen milyonlarca işçiyi kırabilecek bir ordu yok. İşçilerin her yenilgisi sadece davasına daha fazla savaşçı katar, kitlelerin gözünü yeni bir hayata açar, halkı yeni kavgalara hazırlar.
Eski Rusya ölüyor. Yerine özgür bir Rusya yükseliyor. Çarlık istibdadını koruyan karanlık güçler yıkılıyor. Ancak ölümcül darbeyi yalnızca sınıf bilinciyle örgütlü proletarya vurabilir. Halklar için gerçek özgürlüğü yalnızca o getirebilir. Yalnızca sınıf bilinciyle örgütlü proletarya halkı kandırma, haklarını çalma, burjuvazinin elinde oyuncak etme çabalarını engelleyebilir.
İşçi yoldaşlar! Önümüzdeki son savaşa var gücümüzle hazırlanalım! Sosyalist proletaryanın saflarını her zamankinden sıklaştıralım! Sesini dört bir yana duyuralım! İşçilerin hak mücadelesini daha büyük bir cesaretle sırtlanalım! 1 Mayıs kutlamasıyla davamıza binlerce yeni savaşçı katalım ve tüm halk için özgürlük mücadelemizde, sermayenin boyunduruğundan kurtuluş mücadelemizde gücümüze güç katalım!
Kaynak: Marxists Internet Archive
1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü’nün Sovyet propagandası
1 Mayıs dünyadaki birçok ülkede tatil olmakla birlikte, aynı zamanda günümüz Rusya’sında “İşçi ve Bahar Bayramı” olarak da bilinir. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nde (SSCB) “Emek ve Dayanışma Günü” olarak kutlanmıştır.
01-05-2021 01:02
Yazar: Sergei Rzhevsky
Çeviren: Yaren Kardelen Budun
1 Mayıs dünyadaki birçok ülkede tatil olmakla birlikte, aynı zamanda günümüz Rusya’sında “İşçi ve Bahar Bayramı” olarak da bilinir. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nde (SSCB) “Emek ve Dayanışma Günü” olarak kutlanmıştır.
1 Mayıs 1886 tarihinde, ABD ve Kanada’daki sosyalist, komünist ve anarşist örgütler bir dizi miting ve gösteri düzenledi. 4 Mayıs 1886’da polis Şikago’daki bu gösterilerden birine müdahale ederken, 6 kişi hayatını kaybetti.
Bombalama ve çatışmaları takip eden kitlesel protestolarda birkaç polis görevlisi ve işçi öldürüldü.
Bombalamalardan mahkûm edildikten sonra, dört işçi idam cezasına çarptırıldı. İdam edilenlerin anısına, İkinci Enternasyonal Paris Kongresi (Temmuz 1889) 1 Mayıs’ın dünya çapında Emek ve Dayanışma Günü olduğunu duyurmuştur. SSCB’de yılın en önemli bayramlarından biriydi ve tabii ki Sovyet propagandası bunu görmezden gelemezdi.
Kaynak: Russia Travel Blog