Gebelik esnasında anne ve bebeğin sağlığı açısından ciddi önem arz eden gebelik zehirlenmesi, kadınlarda sadece hamilelik dönemlerinde görülmekle birlikte, genellikle gebeliğin 20. haftasından sonra gelişen ve tansiyonun birdenbire yükselmesi, ellerde, ayaklarda ve yüzde ciddi ödem (şişme) ve idrarda protein çıkması ile tanımlanan hastalıktır ve gerçek manada zehirlenme ile ilgili değildir. Literatürde preeklampsi ya da toksemi olarak geçer. Hastalığın, gebelik zehirlenmesi (preeklampsi) olarak tanımlanabilmesi için, 20. haftaya kadar gebeliği normal seyrenden bir kadında 20. gebelik haftasından sonra kan basıncının 140/90 mm/Hg ve üzeri olmasıyla ve 24 saatlik idrar örneğinde 300 mg/dl ve üzeri protein saptanması gerekir.
Preeklampsi, hamilelik sürecinde en sık rastlanan hastalıklardan biri olup, hamile kadınların %3 ila % 14’ünde görülmektedir.
Gebelik Zehirlenmesi (Preeklampsi) Neden Olur?
Gebelik zehirlenmesinin neden kaynaklandığı tam olarak netleştirilememiştir. Ancak yapılan araştırmalara göre çeşitli sebeplerden ileri geldiği öne sürülür. Bunlar:
- Genetik faktörler: Hamile kadının annesi veya eşinin annesi gebeyken gebelik zehirlenmesi yaşamışsa onunda yaşama ihtimali artar.
- Diş eti hastalıkları: Hamilelik boyunca diş eti problemleri olan kadınlarda preeklamsi yani gebelik zehirlenmesinin iki kat daha fazla olduğu saptanmıştır.
- Damar Problemleri: Damarlarında genişleme yerine daralma olan kadınların gebeliklerinde böbrek ve karaciğere kan akışı azaldığı için gebelik zehirlenmesi görülebilir.
- Bağışıklık sisteminin bebeği kabullenememesi: Vücudun bebeği ve plasentasını yabancı bir madde olarak algılaması da gebelik zehirlenmesi ihtimalini artırır.
Gebelik Zehirlenmesi (Preeklampsi) Kimlerde görülür?
Gebelik zehirlenmesi:
- Çoğul gebelik yaşayan kadınlarda,
- Kronik tansiyon hastası olanlarda,
- Kronik şeker hastası olan kadınlarda,
- Böbrek hastası olan kadınlarda,
- 40 yaş ve üzeri olan kadınlarda,
- Fazla kilolu veya obez olan gebelerde,
- Daha önceki gebeliklerde gebelik zehirlenmesi yaşayan kadınlarda,
- Ailesinden (gebenin kendi annesi yahut kayın validesi) birinin preeklampsi geçmişi olan kadınlarda,
- İlk gebeliklerde ya da farklı bir kişiden yaşanan ilk gebeliklerde,
- İlk gebeliğinin üzerinden 10 yıl geçen kadınlarda görülme oranı daha yüksektir.
Önceki gebeliklerde preeklampsi geçiren kadınların, daha sonraki hamileliklerinde tekrar geçirme ihtimali 3’te birdir.
Gebelik Zehirlenmesi (Preeklampsi) Belirtileri Nelerdir?
Gebelik zehirlenmesinin belirtileri arasında aşağıdakilerin hepsi veya birkaçı aynı anda görülebilir:
- Yüzde ve ellerde şişmeler,
- Ayaklarda ve ayak bileklerinde istirahate rağmen geçmeyen şişmeler,
- Yemeğe bağlı olmayan, aniden, haftada 0,9 kilogramdan fazla kilo alımı,
- Şiddetli baş ağrısı (özellikle başın ön kısmında görülen ağrı),
- Görme problemleri (bulanık ya da çift görmenin yanı sıra ışığa karşı duyarlılığın artması),
- Baş dönmesi ile birlikte yaşanan bulantı ve kusmalar,
- Özellikle üst karın bölgesinin orta kısmında hissedilen ağrı ve sancılar,
- İdrarda protein çıkması,
- Kalp atışında hızlanma,
- İdrar miktarının azalması,
- Aniden tansiyonun yükselmesi (daha önce tansiyon problemi yaşamamış kadınlarda tansiyonun 140/90 ve üzeri olması)
- Aniden meydana gelen refleksler
- Böbrek hastalıkları
Gebelik Zehirlenmesi (Preeklampsi) Tedavisi Nasıldır?
Preeklampsinin tedavisinde ve önlenmesinde erken tanı çok önemlidir. Erken tanı ise ancak düzenli gidilen doktor muayenelerinde belli olur. Gebelik zehirlenmesi tanısı konulan bir gebeyi doktoru yakından takip ederek anne adayını ve bebeği kontrol altında tutar. Doktorun belli aralıklarla isteyeceği kan ve idrar tahlillerinin sonucunda durumu fark etmesi kolaylaşır.
Preeklampsi teşhisi konulduğunda doktor gebe kadına evde ya da gebelik haftasına göre hastanede yatak istirahati verir. Bu esnada anne adayının tansiyonu ve bebeğin durumu sürekli takip altında tutulur.
Eğer gebelik zehirlenmesi ileri derecedeyse bir an evvel doğumun başlatılması gerekebilir. Böyle durumlarda doğum genelde sezaryen ile gerçekleştirilir. Hastanın gidişatı kötüyse damardan magnezyum sülfat verilerek hastalığın ilerlemesi engellenir. Preeklampsinin tam olarak önlenip önlenemeyeceği kesin olmasa da uzmanlar; sağlıklı beslenme, vitamin ve mineral alımının yeterli olması, magnezyum seviyesinin ideal olması ve ağız sağlığına dikkat ederek bu hastalığın yaşanma ihtimalinin azaltılabileceğini öne sürmektedirler.
Gebeliğinde preeklapsi geçiren kadınların %97’si doğumdan sonra sağlıklarına kavuşarak tansiyonları normale döner.
Sağlıcakla kalın…
Kaynaklar:
http://dergi.cumhuriyet.edu.tr/cumunuj/article/view/1008001412
Bebeğinizi Beklerken Sizi Neler Bekler?
Boyut Yayınlarından çıkan Hamileyim kitabı