Dünyayı kurtarmak için yapabileceğiniz 5 şey
DÜNYANIN bir çevre felaketine doğru hiç de yavaş olmayan bir hızla ilerlemesinde devletlerin ve özel şirketlerin büyük payı var. Ancak, çevre kirliliğine karşı bizim de kişi olarak yapabileceğimiz çok önemli şeyler var. Lund Üniversitesi'nden İsveçli bilim insanları çevre için en büyük pozitif etkiyi yaratabilmek amacıyla neleri değiştirebileceğinizin basit bir listesini yapmışlar.
Çevre için kendi payınıza düşeni birçok şekilde yapabilirsiniz: plastik poşet tüketiminizi azaltarak, kanalizasyona atıldığı zaman balıkları zehirlemeyen ilaçlar ve temizlik malzemeleri kullanarak ya da Amazon ormanlarını yok ederek üretilen gıda ve ilaçları satın almayarak.
Ancak iklim değişikliğini frenlemek için yapabileceğiniz en önemli şey, çevreye saldığınız karbon miktarını azaltmaktır. Örneğin, kişi başına ortalama karbon ayak izi, ABD'de yılda 30 ton, Türkiye'de 5 tondur.
İsveçli bilmim insanları diyor ki, karbon ayak izinizi azaltmak için;
1 - Daha az çocuk yapın
Buna şaşırabilirsiniz ama karbon salınımını azaltmanın en büyük yolu daha az çocuk yapmak. Yapmadığınız her çocuk için ABD'de yılda 30 ton karbondioksit, Türkiye'de ise 5 ton karbondioksit kurtarıyorsunuz. Tabii ki sizin "en az 3 çocuk yaparım" deme hakkınız var ama bari dördüncü çocuğu yapmayın. Bense hiç çocuğum olmadığı için çevreye en yararlı insanlardanım.
2. Otomobilinizden kurtulun
Otomobilsiz yaşamak da karbon salınımını önemli ölçüde azaltmanın yollarından biridir. Elektrikli otomobiller fosil yakıtı yakan otomobillerden daha iyidir ama kullandıkları elektrik de genellikle fosil yakarak elde ediliyor. Otomobilin motorunda değil ama bir elektrik santralinde bu böyle. Elektrikli otomobilinizden kurtulmakla bile karbon salınımını azaltabilirsiniz. Benim hiç otomobilim de olmadı.
3. Uçağa daha az binin
Trans-Atlantik bir uçak yolculuğunun karbon yayılımı olarak bedeli 1,6 ton. Uzun yolculuklarda bu daha da fazla. Yaptığınız uçak yolculuklarını azaltmakla karbon ayak izinizi büyük ölçüde kısabilirsiniz. Ben uçak yolculuğu da neredeyse hiç yapmıyorum.
4. Yeşil enerji satın alın
İşte bu konuda yapacak bir şey yok. Ülkemizde enerji serbest piyasası daha yeni hareketleniyor ama seçenekler sadece hangi şirket daha ucuza satıyor temelinde. Aralarında yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik üreteni yok henüz. Yani bu hangi ülkede yaşadığınıza göre değişiyor. Avustralya'da örneğin, yeşil enerji kaynağına geçebilmek mümkün. Avrupa'nın bazı ülkelerinde de mümkün ama karbon salınımını azaltmakta Avustralya'daki kadar etkili olmuyor.
5. Daha fazla vegan ve vejeteryan beslenin
Et, tavuk, balık ve yumurta yiyerek her yıl carbon üretiminize yaklaşık 1 ton ekliyorsunuz. Vejeteryan beslenmenin ayrıca sağlık açısından yararları da büyük. Çevreye en büyük zararı sığır eti veriyor. İnekler ayrıca, bir sera gazı olan metan gazı üreterek iklim değişikliğine katkıda bulunuyorlar. Ancak yediğiniz sebzelerin dünyanın öbür ucundan ithal edilmemesi gerekir. Çünkü nakliye için binlerce kilometre deniz ve hava yolculuğu da karbon salınımını artırıyor. Bu nedenle, sebzenin burnumuzun dibinde yetiştiği Türkiye vatandaşları olarak epey şanslıyız.