|Haberler/...


Gezegenimizin Manyetik Alanına Işık Tutacak Bir Keşif:
Dünya Yüzeyinin Altında Erimiş Demir "Jet Akımı" Bulundu
Devasa boyutta erimiş demir jet akımı Kanada taraflarında keşfedildi. Panik olmadan önce belirtelim: Bu jet akımı yüzeyden yaklaşık 3000 km aşağıda, Dünya'nın çekirdeğinin etrafında bulundu. Çekirdeğin içerisinde hareket eden sıvının, bu akıma sebep olduğu düşünülmektedir. Bu keşif, manyetik kalkanın nasıl çalıştığına ve Dünya'yı nasıl korunduğuna dair pek çok ipucu içermektedir.
Koruyucu kalkan, uzaya doğru binlerce mil uzağa kadar genişler ve manyetizması küresel iletişimden hayvan göçlerine ve iklim döngülerine kadar birçok şeyi etkiler. Dünya'daki yaşam için kritik bir role sahip olan bu manyetik alan son 200 yıldır %15 oranında zayıfladı. Bilim adamlarına göre bu durum, Dünya'nın uzay iklimine karşı daha savunmasız olacağı anlamına geliyor. Manyetik alanın nasıl çalıştığı konusu hala tam olarak anlaşılabilmiş değil. Jet akımı keşfinin bu olayı aydınlatması umulmaktadır.
Leeds Üniversitesinden araştırmacılar ESA'nın Swarm uydularını kullanarak bu jet akımını keşfetti. Çalışmanın lideri Dr. Phil Livermore'un açıklamaları şu yönde:
"ESA'nın Swarm uyduları şu an için çekirdekten gelen en net X-ışını görüntülerini vermektedir. Bu jet akımını ilk defa görmüyoruz. Ancak kritik nokta şu ki, neden burada olduğunu yeni anlayabildik. Erimiş demir jet akımını, Kuzey Kutbu'nda erimiş demir döngüsünün hızlanarak seyrettiği bir bant olarak tanımlıyoruz. Tıpkı atmosferde gerçekleşen jet akımı(hızlı rüzgarlar) gibi."
Çekirdek neredeyse 3000 km aşağıda ve üzerinde çalışılması oldukça zor. Araştırmacılara göre, Kuzey Yarım Küre bölgesinde dış çekirdekteki demirin hızlı hareket etmesi, manyetik alanın değişmesine sebep olmaktadır. Özellikle Alaska ve Sibirya'nın olduğu bölgelerde manyetik alanda değişimler görülmektedir. Ancak Swarm uydularından gelen güncel verilere göre, bu değişimlere yılda 40 km'den daha hızlı olan erimiş demir jet akımı sebep olmaktadır. Jet akımı, tipik dış çekirdek hızından üç kat; Dünya'nın tektonik plaka hareketinden yüzbinlerce kat daha hızlı.
ESA'nın Swarm uyduları üç farklı uydudan oluşmaktadır. Dünya'nın çekirdeğinden, mantosundan, kabuğundan, okyanuslardan, iyonosferden ve manyetosferden gelen manyetik alan sinyal farklıklarını ölçmektedir. Böylece çekirdekte oluşan manyetik alanla ilgili net bilgiler elde edilebilmektedir. Çalışmada jet akımının, çekirdeğin iki farklı noktası arasında gerçekleştiği fark edildi.
Çalışmanın ortak yazarlarından Rainer Hollerback çalışmaya dair şu bilgileri paylaşıyor:
"Elbette, sıvıyı bu sınırlara itmek için bir kuvvete ihtiyacınız var. Bu kuvvet kaldırma kuvveti ya da çekirdekteki manyetik alan değişiminden kaynaklanan bir kuvvet olabilir."
Güncelleme: 24/01/2017
Kaynak: Shivali Best, "A molten iron 'jet stream' is found below Earth's surface: Remarkable discovery could shed light on our planet's magnetic shield", dailymail.co.uk, çev. Ayşegül Kesmez, yaklasansaat.com, 20/12/2016