Eğer sınıfta bir şekilde bulaşık oluşmuşsa, çocukla bu bulaşıkları nasıl yıkayacaklarını öğrenmelidirler
Yıkama ve durulama suyu hazırlanır. Çocuklar, tencerenin içini nasıl fırçalayarak ve ovarak yıkayacaklarını rehberlerinden görürler. Tencerenin içindeki tüm yemek kalıntıları temizleninceye kadar sabunlu suda tencereyi yıkayıp durularlar.
Daha sonra ovma bezi ile tencerenin tabanını da ovalarlar ve duruladıktan sonra tencereyi kuruması için bulaşıklığa ters bir şekilde yerleştirirler.
Çocuklara yıkama suyunun nasıl hazırlanacağı gösterilir. Bardakların yağlı kalmaması için bulaşık suyu soğumadan, nasıl seri bir şekilde yıkanılacağı gösterilir. Bardaklar yıkanırken yıkama bezinin bir kısmının bardakların içine nasıl sokulacağı, bardakların nasıl ovulacağı ve kurutulup parlatılacağı gösterilmelidir.
Diğer mutfak malzemeleri de benzer şekilde yıkanabilir. (çatal, kaşık, porselen vb.)
Uyarı
Bu egzersizi ellerini ve parmaklarını iyi kullanan görece büyük çocuklar yapmalıdır. Yeterli beceriye ulaşmamış çocuklar için uygun bir uygulama değildir.
Ütülemeden sonra katlanması gereken masa örtüleri veya bulaşık bezleri gibi birkaç kumaş. Bazıları kare, bazıları dikdörtgen şeklinde olabilir.
Birinci alıştırma
Bulaşık bezi veya masa örtülerinin her birinin köşegenlerine dikişli renkli bir iplik hattı çekilmiş olması çok faydalı olur. Rehber, çocuğun masasına birkaç bez getirir ve yanına oturur. Bir bez alır ve çocuğun önüne düz bir şekilde bırakır ve onu karşı köşelerini tam olarak eşleştirerek ve çizgi boyunca tam olarak basarak renkli çizginin üzerine nasıl katlayacağını gösterir. Uygulamayı anlayan çocuk pratik yapabilir.
İkinci alıştırma
Köşegenlerinden renkli çizgilerle işaretlenmiş kare bezler kullanılır. Rehber ve çocuk yan yana oturur. Karşılıklı köşeleri birleştirerek, köşegen boyunca bezin nasıl katlanacağını çocuğa gösterir.
Üçüncü alıştırma
Köşegenlerden katlamayı iyi bir şekilde yapabilen çocuğa artık kenarlardan katlama gösterilebilir. Çocuk ustalaştığından artık kılavuz çizgilerin kullanılmasına gerek yoktur. Çocuk yıkadığı temizlik bezlerini de öğrendiği şekilde katlamaya başlayabilir.
Çocuk rehber ile beraber aşağıdaki temizlik malzemelerini hazırlar
El tutacağı olan bir plastik kap
Bir kalıp sabun
Temizleme fırçası
2 adet kurulama
Uygulama
Bu uygulama, vinil zeminin kısmi olarak temizlenmesi gerektiğinde uygulanır.
Zeminin bir kısmı bez ile ıslatılır. Rehber, fırçanın kıllarını suya batırır ve sabun ile sürterek fırçayı köpürtür. Daha sonra fırçayı su kabının üzerinde sıkarak suyun kabın içine akmasını sağlar.
Rehber, çocuğa, kirli zemindeki kiri yuvarlak hareketlerle ovalayarak nasıl çıkarılacağını, daha sonra zemini nasıl durulayacağını gösterir.
Zeminin temizlenip durulanması işi bittikten sonra rehber ve çocuk kullanılan temizlik malzemesini temizleyip kuruması için asmalıdırlar.
Vinil veya Fayans Zemini Paspaslama
Materyaller
Çocuk rehber ile beraber aşağıdaki temizlik malzemelerini hazırlar
Küçük bir paspas. Eğer çocuklar için küçük paspas bulunamazsa, büyüklerin kullandığı paspasların sapları kesilmelidir. Cam temizlemek için kullanılan temizlik çubukları çocuklara zemin temizlik paspası olarak kullanılabilir.
Paspasın içine girebileceği kadar derin ve tutma kulpları olan bir kova.
Zemin temizleme deterjanı
Uygulama
Rehber, kovanın 1/3’üne kadar ılık su doldurur. Kovaya doğru miktar deterjanı çocuğa gösterir ve kovadaki deterjan çözünene kadar kova karıştırılır. Daha sonra paspasın kova içerisinde nasıl ıslatılacağını ve yüzeylerin nasıl temizleyeceği gösterilir. Çocuk bir duvardan başlayıp, o duvara parallel şekilde hareket ederek odayı paspaslamalıdır. Duvara yapılan her paralel hareketten sonra paspas tekrar yıkanıp sıkılmalıdır. Bu şeklide, oda belli alanlara bölünerek temizlenir.
İlave Uygulama
Odayı paspaslamaya benzer bir yola çocuklar odayı da elektrikli veya manuel süpürge ile süpürebilirler. Süpürgeyi kullandıktan sonra süpürgenin nasıl boşaltılıp temizleneceği de gösterilmelidir.
İçi yarısına kadar su kabı ve bir boş su kabı
1 adet temizlik bezi
Uygulama
Rehber, bezi suya batırır. Bezi, sudan çıkarır, su kabının üstünde tutarak iki elini birlikte kavrar. Her iki elini de bezin üzerine sıkıca kapatıyor. Bezi sıkıca kavradığında, ellerini iki yana doğru tutarak ellerini birbirine ters yönde döndürür. Bu eylem sırasında suyun çoğu bezin dışına akar. Çocuğa bezini sıkmaya yardımcı olur. Çocuk egzersizi anladığında, kendisi uygulamaya devam edebilir.
Parlak Yüzeylerin Temizliği
Materyaller
1/3’ü sabunlu sıcak su dolu olan bir su kabı
Sünger
Kurulama Bezi
Uygulama
Çocuk, naylon bir önlük giyer ve kollarını dirseklerine kadar sıvar. Rehber ile birlikte temizlik için gerekli malzemeleri toparlar.
Rehber, temizlik malzemelerini temizlenecek masanın yanındaki bir sandalyeye koyar ve çocuğa, süngeri suya nasıl batıracağını ve suyunu nasıl sıkacağını gösterir. Daha sonra ıslak süngerle masayı dairevi hareketlerle yıkayarak çocuğa bu işin nasıl yapılması gerektiğini gösterir. Gerektiğinde süngeri yeniden suya batırarak parlak yüzeyli masayı iyice yıkar. Masanın kenarının yıkanması da çocuğa gösterilir. İşlem bittiğinde kabın içindeki kirli sabunlu su lavaboya boşaltılarak temiz su doldurulur. Bu su ile masadaki köpükler durulanır. Daha sonra masa kurulama bezi ile tamamen kurutulur. Sünger ve kurulama bezi yıkanıp temizlenir ve kuruması için asılır.
Önemli Not
Çocuk temizlik uygulamalarına ilk başladığında, masayı boşaltmayı çoğu zaman akıl edemeyebilir. Öğrenme aşamasında işi çok yavaş yapabilir. Bunların hepsi normaldir ve anlayışla karşılanmalıdır. Rehber, ona masanın üstünü boşaltması konusunda yardım ederek hatırlamasını sağlayabilir. Ayrıca, eğer çocuk masayı temizlerken yerlere de suyu damlatabilir. Bu gibi bir durumda, gerekliyse yerleri de silmesi istenebilir.
Çocuk temizlik işlerini yaparken övülmemelidir. Zira bu işler onun görevidir. Sadece zaman zaman “Masanın temiz olması ne güzel” şeklinde olumlu yorumlar yapılabilir.
Çocuktan sadece kendi masasını temizlemesi istenmez. Üzeri boş olan herhangi bir masayı yıkayabilir. Eğer masa daha önceden başka bir çocuk tarafından yıkanmış ise bu da önemli değildir. Yeniden yıkanabilir.
Tahta Yüzeylerin Temizliği
Yukarıdaki parlak yüzeylerin temizliğine benzer şekilde yapılır ancak, bu sefer, yüzey çok fazla ıslatılmaz ve lekeleri çıkarmak için gerekirse bir fırça kullanılır.
Dikkat çekici bir bez torba içinde yaklaşık 20 adet çocukların aşina olduğu küçük nesne. Torbada en az çocuk sayısı kadar nesne olmalıdır.
Örnek nesneler arasında şunlar olabilir: kısa bir kurşun kalem, silgi, büyük bir boncuk, bir madeni para, bir yüzük, bir çay kaşığı, küçük bir kutu, küçük bir oyuncak, bir iplik makarası, tahta tebeşir, küçük bir kaya, büyük bir fasulye,küçük bir üçgen, küçük ahşap küp (veya başka şekil), anahtar vb.
Gösterim
Bu bir grup oyunudur. Çocuklar yarım çember şeklinde otururlar. İlk defa oynanacağı zaman rehberin yanında küçük bir masa vardır.
İlk tanıtma: rehber, tüm nesneleri birer birer torbanın içinden çıkarır ve masanın üstüne yerleştirir. Çocuklar onları eline almak isterlerse yapabilirler. Çocuklar nesnelere iyice aşina olduklarında nesneler tekrar torbanın içine koyulur.
Rehber, gruba, herhangi birinin göz bağını bağlayarak, torbadan bir nesne alıp, onu hissederek ne olduğunu tahmin edip etmek istemediğini sorar. Diğer çocuklara, nesnenin ne olduğunu söylememeleri gerektiğini hatırlatır.
Bütün çocuklar, torba boşalana kadar bu tahmini yapabilir. Eğer çocuklar oyundan hoşlanırlarsa, nesneler çantaya tekrar doldurup oyun yeniden oynanabilir.
Çocuklar nesneleri iyice öğrendiklerinde, nesneler değiştirilir. Fakat çocuklara danışılmadan nesneler değiştirilmemelidir. Belki onlar da torbaya koymak için nesne seçmek isteyebilirler.
Yaş
Genelde 5 yaş öncesi. Daha büyük çocuklar için daha küçük nesneler kullanabilirsiniz.
Önemli Not
Rehber, çocuklara sırayla seçmeleri için zorlamamalıdır. Onlar henüz böyle bir sosyal adalet kavramını anlamaya hazır değildirler. Eğer bir çocuk defalarca denemek isterse, ona izin verilmelidir. Diğer çocuklar başta onu izlemeyi tercih edebilirler. Ne var ki rehber, denemek isteyen her çocuğa fırsat vermelidir. Bu sebeplerle eğer çalışma zamanı bütün çocukları tatmin etmeye yetmeyecekse bu oyuna başlanmamalıdır.
Farklı şekil ve boyutlarda, küçük nesnelerden oluşan bir dizi materyal. Bu materyallerin bir çoğu evde kullanılan materyallerden seçilebilir veya ucuza piyasadan temin edilebilir.
Koleksiyondaki materyaller zorluklarına göre derecelendirilebilir. Çocuklar ilk başta iki farklı set materyal ile başlamalı, yetenekleri geliştikçe 3, 4 hatta 5 farklı sete kadar çıkmalıdır. İlk çalışmalarda objeler görece büyük seçilmelidir.
Çalışma için, küçük, göze hitap eden tabaklar ve düz tepsiler gerekecektir. Tepsinin ortasında sınıflandırılacak objeleri içinde barındıracak genişçe bir tabak koyulacaktır. Bu tabağın etrafında ise, obje sınıfı sayısı kadar, aynı sınıf objeleri yerleştirmek maksatlı ortadaki tabaktan daha küçük tabaklar yerleştirilmelidir. Her çeşit nesne, diğer nesne çeşitlerinden farklı renkte olmalıdır. Bu sayede çocuk sınıflandırmayı doğru yapıp yapmadığını anlayabilecektir.
Önerilen Nesne Koleksiyonları
Şekli farklı iki düğme türü. Çocuk yetkinleştiğinde 3 veya 4 tür kullanabilir.
Boyutları farklı iki farklı düğme türü. Daha sonra 3 veya 4 farklı boyut kullanılabilir.
Boy ve şekilleri farklı iki farklı boncuk türü. Sonra 3 veya 4 tür olabilir.
Farklı makarna şekilleri.
Farklı türlerde fasulyeler veya tohumlar
Küpler ve silindirler gibi küçük ahşap nesneler.
Kuruyemiş çeşitleri: fıstık, fındık, ceviz vs.
Çeltik ve arpa (çocuk iyice ustalaştığında)
Bu çalışmada çocuk isterse kullanılmak üzere gözbağı da bulundurulmalıdır. Çocuklar gözbağı kullanmaya yeniliklere hevesli çocuklar ile özendirilebilir. Çalışılan çocuk gözbağı kullanmak istemiyorsa bu konuda asla ısrarcı olunmamalıdır.
Gösterim
Rehber, iki farklı şekildeki obje türlerinden yukarıda anlatıldığı şeklide hazırlanmış tepsiyi alır. (Örn: büyük, yuvarlak tahta boncuklar ve tahtadan büyük kare boncuklar) rehber, çocuğa objeleri hissetmeyi ve onlar şekillerine göre farklı tabaklara sınıflandırmayı gösterir. Çocuk bunu öncelikle gözbağı olmadan, dokunarak ve rengine göre yapar. Çocuk alıştırmayı bu şekilde anladıktan sonra göz bağı ile sadece dokunarak yapar.
İlerleyen çalışmalardas çocuk başka koleksiyonlarla ve daha fazla farklı tür nesnelerle bu çalışmada kendini geliştirir.
Hata Kontrolü
Çocuk, gözbağını çıkarınca, aynı renkli nesnelerin aynı tabakta toplanmış olmasına göre hata kontrolünü kendi kendine gerçekleştirir.
İçinde 6-8 tabladan olan 3 ayrı ağırlık tablet kutusu
Bütün tablalar aynı boyuttadır. Ancak her kutuda farklı bir ağaç çeşidi kullanılmıştır.
Bu ahşapların ağırlıkları farklıdır. Örneğin: çam, kayın ve tik ağacı
Bu ahşaplar doğal olarak da farklı bir renkte olmalıdır.
Hedeflenen Kazanımlar
Ağırlık hissinin geliştirilmesi
Çevreyi akıllı bir şekilde gözlemleme yeteneğini geliştirme
Çocukların ağırlık algılarında hassasiyeti geliştirmek
Ağırlık ile ölçmeyi anlayarak matematiğe hazırlık
Yaş
4 Yaş ve üstü
Gösteri
En ağır ve en hafif tablaların olduğu kutular masaya koyulur. Rehber ve çocuk karşılıklı olarak masaya otururlar. Rehber, ağır ve hafif tabletleri üst üste iki grup olarak ayırır.
Daha sonra, rehber, çocuğa iki elini masanın üzerine nasıl yan yana, avuç içleri yukarı bakacak şekilde uzatacağını gösterir. Çocuk ellerini uzattığında, rehber çocuğun bir avucuna ağır, diğer avucuna da hafif tableti aynı anda bırakır. Çocuğa hangisinin daha ağır olduğunu sorar. Çocuk cevap verdiğinde, ağır ve hafif tableti masanın üzerinde nereye bırakacağını göstererek doğru yere bıraktırır. Sırayla diğer tabletleri de çocuğun avuç içine bırakarak ağırları ve hafifleri ayrı ayrı gruplandırmasını ister.
Çocuk alıştırmayı anladığında, ağırlıklarını anlamak için renkleri kullanmaması için gözbağı bağlaması teklif edilir. Gözü kapalı olarak bu alıştırmayı yapmak, çocuğun ağırlık hissini çok daha iyi bir şekilde geliştirecektir. Dersin ilerleyen dakikalarında, çocuk, masanın üzerine tablaları karışık olarak dizer ve gözü kapalı rastgele seçerek, onları doğru bir şekilde gruplandırır.
Birinci alıştırma
Çocuk en ağır ve en hafif ağırlık tablaları ile çalışır.
İkinci alıştırma
Çocuk en ağır ve en hafif ağırlık tablaları ile yeterince iyi olduğunda, rehber ona ortanca ağırlık tablasını tanıtır. Çocuk ortanca tabla ve diğer iki tabletten birisiyle çalışmak için teşvik edilir. Böylece ağırlık hissinin keskinleşmesi sağlanır.
Üçüncü alıştırma
Bütün setleri ayırt etmeyi kolayca başardıktan sonra, çocuk 3 seti birden alır ve gözü kapalı olarak bunları masanın üzerine ayrıştırır.
Kendi Kendine Hata Kontrolü,
Çocuk, gözbağını çıkarınca, eşleştirdiği tablaların renklerinin aynı olup olmadığını gördüğünde, alıştırmayı doğru şekilde yapıp yapmadığını anlayacaktır.
Her biri farklı çeşit kumaşlardan kesilmiş 6 çift kumaş parçası bu etkinlik için kullanılır. (kumaşlar kutu içerisindedir.) İpek, keten, kadife, muslin, saten, yün ve pamuk bu materyali oluşturan kumaş çeşitleri arasında olabilir. Her kutuda en fazla 6 çift kumaş olmalıdır. Eğer daha fazla çeşit kumaş kullanılacaksa kutu sayısı artırılmalıdır. Kullanılan her çeşit kumaş farklı renk veya desenlerde, birbirinden kolayca ayırt edilecek şekilde seçilmelidir.
Hedeflenen Kazanımlar
Dokunma duyusunun gelişmesini sağlamak
İnsanların kullandığı kumaşların farkına varma ve onları derinlemesine değerlendirip inceleme imkanı bulmak
Yaş
2,5 ve 5 Yaş
Hata Kontrolü
Görsel, renklerin ve desenlerin farklı kullanılması ile
Gösteri
Rehber, dokunma bakımından, birbirine en çok karşıt olan, iki veya üç adet kumaş parçası seçer. Örneğin keten ve pamuk, dokunuş olarak birbirine çok benzediğinden başlangıç olarak seçilmesi uygun olmayacaktır. Rehber, zıt dokunuşlu kumaş çiftlerini karışık olarak çocuğun masasına yayar ve kullanılmayan diğer kumaşları kutunun içinde muhafaza eder.
Daha sonra, çocuğa kumaşları başparmağı ve diğer parmakların kullanarak nasıl hissedeceği gösterilir. ( kumaşı incelerken hepimizin yaptığı hareketle) Çocuk bu kumaşları hissederek diğer eşini bulur ve eşinin üstüne yerleştirir.
Yeterli bir süre sonra, rehber, çocuğa gözü kapalı olarak eşleştirme işlemini yapmasını ister. Çocuk, 2-3 kumaş çiftinde uzmanlaştıktan sonra diğer çiftleri de çalışması için teşvik edilir.
Alıştırma
Çocuk, kumaşları gözleri kapalı veya bağlı, dokunarak eşleştirir. Eşleştirmeyi tamamladığında göz bağını çıkarır. Doğru yapıp yapmadığını kumaş çiftlerini gördüğünde anlayacaktır.
Sert ve Yumuşak Tabla: Yarısı pürüzsüz kuşe kağıdı kaplı, yarısı ise ince zımpara kağıdı kaplı bir tabla
Doku Tablası: 4 farklı doku ile kaplı dokunma tablası
Doku eşleştirme tablaları: 4 farklı dokuda kağıt kaplı dokunma tabla eşleri ve gözbağı
NOT: Tablalarda sadece en ince zımpara kağıdı kullanılmalıdır. Çocuğun parmak uçları çok hassastır, bu sebeple kaba zımpara kağıtlarına dokunmak çocukları rahatsız eder.
Hedeflenen Kazanımlar
Çocukların farklı dokuların farkına varmasına yardım etmek,
Elin eğitilmesi
Yaş
2,5 ve 5 Yaş
Gösteri
Etkinliğe başlamadan önce çocuğun ellerinin temiz olması ve ellerinin ısısının normal düzeyde olması, onun dokunma hassasiyetini artıracak ve materyalin de temiz kalmasını kolaylaştıracaktır. Bu nedenle etkinlikten önce, rehber, çocuğun ellerini yıkamasını ve güzelce kurulmasını sağlamalıdır.
Alıştırma
Birinci Tabla – Sert ve Pürüzsüz Tabla
Rehber, çocuğa, bileğini nasıl yumuşak bir şekilde tutarak, tablaların üzerindeki dokuları nasıl hissedeceğini gösterir. Önce birini, daha sonra da diğerini. Rehber, dokunun, çocuğun parmağını rahatsız etmemesi ve dokuların farkında varabilmesi için tablaya sert bir şekilde bastırmasına izin vermemelidir.
Yukarıdaki egzersizi gözü açık olarak yaptıktan sonra, benzer şekilde gözü kapalı olarak alıştırma yapılır. Zira, gözü kapalı olarak yapılan dokunma egzersizleri, dokunma hissini keskinleştirecektir. Eğer çocuk gözbağını kullanmayı istemezse, rehber, çocuğa, gözü kapalı olarak aynı egzersizi yapmasını teşvik eder.
İkinci Tabla – Doku Tablası
Bu materyal ile çalışma da yukarıdaki gibi yapılır.
Üçüncü Tabla – Doku Eşleştirme Tablaları
Rehber, tablaları çocuğun önüne üst üste gelmeyecekleri şekilde yayar. Daha sonra çocuğa bir tablet üzerinde, onu yavaşça nasıl hissedeceğini gösterir. Daha sonra aynı dokunma hissini diğer tabletlerde de aratarak aynısını bulmasını ister. Aynı dokunma hissini veren tableti bulduğunda bu iki tablet yan yana koyulur.
Çocuk egzersizi iyice anladığında, çocuk gözbağını takar ve sadece dokunarak aynı hissi veren tablaları eşleştirmeye çalışır.
Kendi Kendine Hata Kontrolü,
Çocuk, gözbağını çıkarınca, eşleştirdiği tablaların aynı olup olmadığını, dolayısıyla alıştırmayı doğru şekilde yapıp yapmayacağını anlayacaktır.