Gözden geçirmek
Ölüm Vadisi
kaydeden Melissa Broder
Yazar: 240 sayfa, 27 dolar
Sitemizde bağlantısı verilen kitapları satın alırsanız Haberler, şu adresten komisyon kazanabilir: Bookshop.orgücretleri bağımsız kitapçıları destekleyen.
Melissa Broder’ın 2021 tarihli romanı “Milk Fed”, ailesi Los Angeles’ta donmuş yoğurt zincirine sahip olan Ortodoks Yahudi bir kadın şeklindeki bir golem tarafından ortaya çıkarılan, yaşamı onaylayan lezbiyen seks ve vücut pozitifliğinden oluşan bir açık büfeyi konu alıyordu. Kulağa geldiği kadar tuhaf ve muhteşemdi. Broder, son romanı “Ölüm Vadisi”nde daha kasvetli bir konuya dönüyor: keder. Ancak onun silahsızlandırıcı ve tuhaf tarzı bozulmadan kalıyor.
İsimsiz bir kadın, babasının Los Angeles’ta ikinci kez hastaneye kaldırılmasından kaçmak için Joshua Tree dışındaki çölün ortasındaki bir Best Western’e gider. Aynı zamanda, kendisini güçten düşüren bir hastalıktan mustarip olan ve sevdiği kocasından da kaçmaktadır; Kocamın her zaman yanımda olmasını istiyorum?” Kederle ilgili bir sesli kitap dinlerken direniyor: “Bunu düzgün bir şekilde kim çözüyor? … Bir mantar enfeksiyonu yüzünden daha da çözülmüş durumdayım.” Los Angeles’ta yaşayan Broder şunu yazdı: onun kocası‘nin hastalığı nedeniyle “Ölüm Vadisi” babasına ithaf edilmiştir.
Kitabın kahramanı, kocası benzer şekilde hasta olan bir kadın hakkındaki romanını bitirmeye çalışıyor. “Bir şeyi bitirmeden önce uykuya dalacağınızdan ya da uykuya dalmaya devam edeceğinizden şüphe etmek ve sonra hayatın (ya da tanrının ya da başka bir şeyin) sizi dürtükle uyandırmasını sağlamak, şüpheyi çözmek ve ileriye doğru bir yol sağlamak – işte bu yüzden yaz,” diye yazıyor. “Bunu simya için yapıyorum. Bir şeyleri öylece deneyimleyemem. Bu Nasıl şeyler yaşıyorum.”
Otelin yakınındaki bir yürüyüşte dev bir kaktüs keşfeder ve hemen içeri girer. İçeride rüyasında küçük bir çocuk görür veya görür. “Sonra çocuğu tanıyorum. Çocuk benim babamdır.” Otele döndüğünde manevi bir deneyim yaşadığını hissediyor. “Bir kaktüsün içinde vizyon görmek hastalığın nüksetmesi sayılır mı? Hayır, bu ayık bir fenomen. Bir hediye.”
Broder’ın yeteneği, gerçek hayatın gülünçlüğünü ve sürrealizmini yansıtacak kadar doğal olan ve tekinsizliğe sürükleyen sahneler ve diyaloglardır. O da çok komik. “Dr. Mahjoub acıktığında yemek yiyen, doyduğunda yemekten vazgeçen bir kadındı” diye yazıyor “Milk Fed”de. “Muhtemelen güzel bir armuttan gerçekten keyif alan biriydi.” Ve şu cümleyi çevirebilir: “İçinin kan yerine konfeti ile dolu olduğunu bana nasıl hissettirdiğini biliyordum.”
Ayrıca bir bölümü ve en önemlisi bir romanı nasıl başlatıp bitireceğini de biliyor. “Milk Fed” gibi “Ölüm Vadisi” de asla ama asla sıkıcı değildir. Kahramanımızın kitabın %85’ini çölde, geri kalanını da Best Western’de geçirdiği göz önüne alındığında bu büyük bir övgü.
Bu kitapta, Sheila Heti’nin, kahramanın babasının ölüp bir yaprağa dönüştüğü son romanı “Saf Renk”i hatırlatan anlar vardı. Aynı zamanda bana Patricia Lockwood’un kayıpla ilgili romanını hatırlattı: “Kimse Bundan Bahsetmiyor”, dehşet verici derecede üzücü olana kadar çok komik. “Ölüm Vadisi”nde kadın umutsuzca kaybolmuş bir halde çöle bakıyor: “Annem bu göğün altında. Kız kardeşim ve bebeğim bu gökyüzünün altında. Babam bu gökyüzünün altında. Kocam bu gökyüzünün altında. Yine de çok büyük bir yalnızlık.”
Kadın yalnız olduğu için çölde geçirdiği zamanı kendisiyle, anılarıyla ve ara sıra kayayla, tavşanla ya da kendi deyimiyle kertenkele-iguanayla etkileşime girerek geçirir. Kertenkele-iguanaya “Nasıl olduğunu sormayacağım” diyor. “Ya da sana herhangi bir şey yansıt.” Yolculuğu yalnız olduğu için “Ölüm Vadisi”, “Sütle Beslenen”in kişilerarası zenginliğinden ve duygusallığından yoksundur. Broder burada farklı bir şeyin peşinde ama okuyucuyla bu isimsiz kadın arasında duygusal bir mesafe var. Ancak okuyucuların daha fazlasını istemesini sağlamak mutlaka kötü bir şey değildir.
Bir dağa tırmanmaya ve belki de kaktüsün yerini değiştirmeye kararlı olan kadın, penis şeklindeki bir kayaya tırmanmaya çalışır. Ve düşüyor. “Günler gibi gelen şeylere aşık oluyorum. … Kendi kanımı görünce utanıyorum.” Anlatıcının başkalarının ölümüyle boğuşmasını konu alan bir kitap olarak başlayan kitap, artık kendi hayatta kalmasını konu alan bir kitap haline geldi. “Bu çorak arazinin ortasında bir mezar hayal ediyorum; eski ‘Oregon Yolu’ gibi pikselli bir mezar bilgisayar oyunu…
İŞTE BEN YATIYORUM
YAZAR.”
“Ölüm Vadisi” hem ölümü hem de onunla nasıl yaşanacağını konu alıyor. “Ölmek için nasıl pratik yapıyorsun?” çölün ortasında merak ediyor. “Ölmek bizim için cesur bir davranış! … Bunu düşündüğümde hepimiz için ne kadar şefkat duyuyorum. … Graveside, kazananlar gibi orada durduk. Ve yerdeki kaybetmişti. Ancak galibiyet geçiciydi ve zaman hızla akıyordu. Herkes yerin dibine girsin. Herkes zaten yerin altında.”
Yazarlar için ölüm korkusu aynı zamanda başarısızlık korkusudur; bunu başaramama korkusu. “Ölüm Vadisi” bize yas tutmanın ve yazmanın birbirine çok benzer olduğunu hatırlatıyor. Marguerite Duras “Pratiklikler” kitabında “Bazen kendimi öldüreceğimi söylüyorsun” diye yazdı. “Sonra kitaba devam edersin.”
Ferri, Womb House Books’un sahibi ve en son “Silent Cities San Francisco” kitabının yazarıdır.