Yüzyıllar boyunca insanlar araba benzeri yol taşıtları geliştirmek için büyük bir heves duymuşlardır. Bu taşıtların ilk örneklerini, Leonardo Da Vinci 15. yüzyılda tasarlamıştır. Fakat, araba tarihi 19. yüzyıl başlarından itibarendir. Bu tarihten itibaren de birçok mucit tarafından arabalar, geliştirilmiş ve ulaşım için en uygun forma sokulmuştur. 19. yüzyıldan itibaren benzinli arabalar tek alternatif değildi. Elektrikle çalışan, dizel, buhar gücü ile çalışan arabalar da geliştirilmiştir. Aslında, günümüzde önem kazanan çevre dostu arabalar geliştirmek, o dönemde çok da önemli değildi. Arabaların doğru bir şekilde çalışıyor olması en önemli unsurdu.
Yazımızın da ana sorusu olan ilk elektrikli arabanın ne zaman geliştirildiği sorusuna cevap bulmaya çalışalım. Aslında bu sorunun cevabı biraz da size bağlı. İlk elektrikle çalışan araç ve motor, aslında bir lokomotifti. 1934 ya da 1935 (kesin bilinmiyor) yılında, Amerikalı mucit Thomas Davenport tarafından geliştirilmiştir. Bu ilk dönemde, farklı elektrikli araba icatları gerçekleşmiştir. İskoç mucit Robert Anderson, 1832 – 1939 yılları arasında (kesin tarih bilinmiyor) elektrikle çalışan bir taşıyıcı icat etmiştir. Yine aynı dönemde, Hollandalı Sibrandus Stratingh, bier elektromanyetik at arabası çekicisi icat etmiştir.
Gerçek anlamda elektrikle çalışan araba 1884 yılında İngiliz mucit, Thomas Parker tarafından icat edilmiştir. Parker, aynı zamanda Lonra metrosunu elektriklendiren kişi olarak da bilinmektedir. Parker’ı elektrikli arabayı icat etmeye yönlendiren dürtü, daha verimli ve çevreyi daha az kirleten araçlar üretme isteğidir. Parker’ın torunu, dedesinin Londra’daki hava kirliliğinden ve dumandan da etkilendiğini belirtmiştir.
1800’lü yılların sonunda ve 1900’lu yılların başında elektrikli araba endüstrisi oldukça güçlü ve başarılıydı. Örneğin, 1900 yılında, New York, Chicago ve Boston’da bulunan toplam 2370 arabadan, 800 tanesi tamamen elektrikle çalışmaktaydı. İlginç bir şekilde benzinle çalışan arabaların sayısı yalnızca 400’dü. Geriye kalan arabalar ise, buhar gücü ile çalışmaktaydı. O dönemde buhar teknolojisi rüştünü ispatlamıştır.
Birkaç 10 yıl boyunca süren gelişim sürecinden sonra elektrikli arabalar, daha temiz, sessiz ve oldukça efektif hale gelmiştir. İlk elektrikli arabalar, daha çok at arabalarının sürüldüğü kısma (atsız at arabası) benzemekteydi. 1899 yılında, Amerika’da, yaklaşık olarak 12 tane elektrikli araba üreten şirket bulunmaktaydı. Bu dönemde elektrikli arabalar, daha çok taksi olarak şehir içi trafikte kısa mesafelerde kullanılmaktaydı. Çünkü limitli şarj imkanı söz konusuydu.
Araba tarihinin bu ilk dönemlerinde, benzinli arabalar çok gürültülü ve pis kokuluydu. Ayrıca bu araçlar, elle bir kol çevrilerek çalıştırılabiliyordu. Bu işlem oldukça tehlikeliydi ve istenmeyen sakatlanmalara ve kazalara neden olabilmekteydi. Yakıt verimliliği gibi bir kavram söz konusu değildi. Dolayısıyla ekonomik oldukları söylenemezdi. Fakat kısa bir süre sonra, bu araçların çıkardığı ses ve benzinli olma özellikleri egzotik özellikler haline geldi ve benzinli araçlara olan ilgi arttı.
Petrol türevi yakıtlarla çalışan otomobiller, hız ve menzil açısından avantajlı hale geldiler. Elektrikli arabaların önündeki en büyük engel, yeniden şarj edilebilir ve pratik kullanımı olan bataryaların olmamasıydı. Thomas Edison bile elektrik bataryalarının geliştirilmesi konusunda çeşitli çalışmalar yapmıştır. Hatta, yaptığı çalışmalarla elekrikli otomobillerin menzilini, 100 mile kadar çıkarmıştır. Fakat, bu bataryanın ağır olması, kolay zarar görmesi ve pahalı olması gibi dezavantajları vardı. O dönemdeki elektrikli araba geliştirme çalışmaları bazı gelişmeler nedeniyle sekteye uğramıştır. Bunlardan bir tanesi de Henry Ford’un geliştirdiği T modeliydi. İçten yanmalı benzinli motorun kullanıldığı bu otomobil, otomotiv endüstrisinin gidişatını belirlemiştir. Yönelim benzinli arabalara kaymıştır. T modeli, insanlara güvenli bir yolculuk imkanı sağlamış ve düşük maaliyeti sayesinde yaygınlaşmıştır.
20. yüzyıla kadar elektrikli araba tarihi bir duraksama yaşamıştır. 1960’lı ve 1970’li yıllarda General Motors, birkaç elektrikli otomobil prototipi üretmiştir. Bunun dışında 20. yüzyıla kadar çok büyük bir çalışma söz konusu değildir. Günümüzde, elektrikli arabalar, petrol türevi yakıtların tükenme sürecine girmesi, hava ve çevre kirliliğindeki artış ve teknolojik gelişmeler nedeniyle yeniden popülerlik kazanmıştır. Hemen hemen bütün otomobil üreticileri, elektrikli arabalarını birbiri ardına piyasaya sürmektedir. Fakat, fiyat açısından hala sorunlar mevcut. Firmalar, daha ekonomik ve daha menzili yüksek otomobiller üretme yarışı içerisine girmiş durumdalar. Bu firmalar arasında, Tesla dikkat çekmekte. Firma, yaptığı yatırımlar sayesinde dünyanın en büyük elektrikli otomobil üreticisi ve geliştiricisi olmaya aday. Gelecekte, elektrikle çalışan yüksek performanslı otomobillerin de piyasa da olacağı aşikar. Maaliyetlerin de düşmesiyle birlikte, petrol türevi yakıtlarla çalışan arabalar artık kullanılmaz hale gelecek.
Özetle, elektrikli arabaların geçmişi, aslında araba tarihi ile eş zamanlı. Fakat çeşitli sebeplerden ötürü, bu arabalar kenara itilmiştir. Fakat tekrardan, çeşitli gelişmeler nedeniyle bu arabalar önem kazanmış, gelecekte ulaşımın baş aktörü olacaklardır.