|BAŞKA HAYATLAR|
|Amine Tuna Ertürk tarafından yazıldı.|


Bir Doğu Türkistan "davagir"i: Abdülkadir Yapcan
19. yüzyılın sonundan itibaren büyük sömürge imparatorluklarının parça parça paylaştığı; dili, âdeti, kültürü bir halkların yaşadığı Türkistan'ın doğusuna düşüyor Abdülkadir Yapcan'ın doğduğu topraklar. İpek Yolu kervanlarının gözde duraklarından olan kadim ve bayındır Doğu Türkistan toprakları, bugün "kızıl" Çin'in insafına terk edilmiş durumda. Abdülkadir Yapcan da dünyanın dört bir yanına savrulmuş yüz binlerce soydaşı gibi vatanından kilometrelerce uzakta "bağımsız Doğu Türkistan" için sesini dünyaya duyurmaya çalışıyor.
Amine Tuna Ertürk
Uçsuz bucaksız tarım alanları, bereketli doğal kaynakları ve el değmemiş doğasıyla Türkistan topraklarının batısı 18. yüzyıldan itibaren sömürge arayışındaki Rus İmparatorluğu'nun işgali altına girer. Rus ordularının ulaşamadığı Kaşgar, Hoten, Yarkand, Kumul, Kuca ve Altay gibi Türkistan'ın doğuda kalan topraklarını ise Çin İmparatorluğu işgal eder. I. Dünya Savaşı'nın ardından resmen Çin müstemlekesi olarak ilan edilen Doğu Türkistan toprakları 1949 yılında Çin'de iktidarı ele geçiren Komünist Parti'nin demir yumruğu ile yönetilmeye başlar.
Abdülkadir Yapcan, Doğu Türkistan'ın adının Çince "yeni toprak" anlamına gelen Xinjiang (Sincan) olarak değiştirilmesinden üç sene sonra, 1958 yılında, tarihî Kaşgar şehrinde dünyaya gelir. Bir Doğu Türkistan "davagir"i olan babasını 3,5 yaşında iken kaybeder. Çocukluğu, günlük tüketim için mısır ve arpa gibi temel gıda maddelerinin bile çoğu zaman bulunamadığı, "5 yıllık kalkınma planları"nın insanları bir deri bir kemik bıraktığı bir dönemde geçer. Bu dönemde Doğu Türkistan halkı geniş tarım arazilerinde köle gibi çalıştırılarak ürünlerinin neredeyse tamamını Çin hükümetine vermektedir. "Türk'üm" ve "Müslüman'ım" demeyi yasak, dini afyon kabul eden Mao rejiminin altında ibadet etmek ancak ima ile mümkün olmaktadır. Aile mefhumu kapitalist ideolojinin ve burjuva toplum yapısının mirası olarak kabul edilmekte; aileler komşularını, çocuklar anne babalarını rejim aleyhtarı diye ihbar etmeye teşvik edilmektedir.Abdülkadir Yapcan da 1973 yılında, 15 yaşında, Çin aleyhtarı toplantılara katıldığı iddiasıyla ihbar edilir. 13 ay boyunca sorgulanır ve tutuklanarak hapse atılır. Üç sene, kış aylarında kar ve yağmur giren tavandaki büyükçe bir delikten başka hava boşluğu bulunmayan, 6 m2lik tek kişilik hücrelerde tutulur. Ufak bir tası hem yemek yerken, hem banyo yaparken hem de tuvalet ihtiyacını giderirken kullanmak zorundadır. Her türlü işkence yaygın ve "meşru"dur. Hapishane idaresi kendisini adi suçlardan mahkûm edilmiş Uygurlara okuma yazma öğretmekle görevlendirdiğinde, onlara dinî ve ahlaki konulardan da bahseden Abdülkadir Bey, mahkûmlardan birinin ihbar etmesi üzerine yeniden yargılanır ve hapis süresi üç ay daha uzatılır.
1976'da 18 yaşına gelmesinin ardından, mahkeme kararıyla toplama kamplarında çalıştırılmak üzere, üç sene geçireceği Taklamakan bölgesine gönderilir. Bu kamplarda tarım alanlarında çalıştırılan diğer mahkûmlar gibi günde 1000 m2lik toprağı ekip biçmek, ürünleri ayıklamak ve yıkamak zorundadır. Gün boyunca boğazından giren ise sadece buğday ya da mısır ekmeği ve sıcak sudan ibarettir. İbadetlerini ancak ima yolu ile yapabilir. Ayakta kalmaya güç ye-tiremediği ve payına düşen 1000 m2yi bitiremediği zamanlarda "vazife"sini tamamlayana kadar çalıştırılır.
Abdülkadir Bey'e mahkûmiyet kararına itiraz etme hakkı tanınmaz. Ailesine, gözaltında olduğu süre boyunca tutukluluk hâline dair herhangi bir bilgi verilmez. Tutukluluğu süresince memleketi Kaşgar'a 1500 kilometre mesafede olan Urumçi'de farklı hapishanelere nakledilir. Ailesi ile görüşmesi diğer mahkûmlar gibi çok sınırlıdır. Birçok bahane ile bu sınırlı görüşmeler de elinden alınır.Altı yıl sonra 1979'da serbest bırakılan Abdülkadir Bey, 1990'da "kanuna aykırı dinî faaliyetlerde bulunduğu" iddiasıyla yeniden tutuklanır. 1993'te serbest bırakılmasından altı ay sonra tekrar hapse atılır. Bu uygulama siyasi tutukluları korku içinde yaşatmak ve caydırmak amaçlı olduğundan sıkça rastlanan bir durumdur.
Abdülkadir Bey, 1996'da hapisten çıkışının üzerinden altı ay geçmişken geride kendisiyle ilgilenecek hiçbir yakını olmayan ihtiyar annesini bırakarak hicret etmek zorunda kalır.Sürgündeki hayatının ilk yıllarında Türkiye'ye vize alabilmek ümidiyle Suudi Arabistan, Ürdün ve Suriye'ye gider. Ancak Doğu Türkistanlı Müslüman bir mülteci olarak ülkesinin ve insanlarının bu "İslam toprakları"nda hiç bilinmediğine, tanınmadığına tanık olur. Nihayetinde Mısır'dan, "dava"sını duyurabileceğine inandığı yegâne memleket olan Türkiye'ye geçiş vizesi almaya muvaffak olur ve 2002 yılı Mayıs ayında eşi ve kızıyla birlikte Türkiye'ye gelir.Türkiye'ye gelişinin ardından ikamet izni alan Abdülkadir Bey, beş yıldan fazla bir süredir Türkiye'de yaşıyor. Ancak birçok defa başvuruda bulunmuş olmasına rağmen kendisine vatandaşlık verilmemiş. Bunun en önemli sebebinin Çin hükümetinin Türkiye'deki Doğu Türkistanlı muhaliflere yönelik baskıları olduğunu söylüyor. 2005'te mülteci statüsü verilen Abdülkadir Bey'e, yakın bir zamanda da çalışma izni verilmiş. Türkiye'deki hayatından memnun olan Abdülkadir Bey'e Türkiye'nin onun için niye önemli olduğunu sorduğumuzda, hilafetin lağvedilmesinden sonra Türkistan'ın sahipsiz kaldığını, Doğu Türkistan'da çocuk, yaşlı herkesin Türkiye'yi kendi vatanları gibi kabul ettiğini söylüyor. Türkiye'nin Doğu Türkistan'da yaşananlara gösterdiği tepkilerle Çin'in haksız uygulamalarına bir nebze olsun engel olunduğunu ve Türkiye'nin güven duydukları İslam ülkelerinden biri olduğunu vurguluyor.
Vatanından on binlerce kilometre uzakta olsa bile Abdül-kadir Bey, Doğu Türkistan'ın bağımsızlığı için sesini duyurmaya çalışmaya devam ediyor. Bir zamanlar Kazak, Özbek, Kırgız, Tatar, Moğol, Tacik ve Uygur boylarının bir arada yaşadığı Türkistan'a barış ve adaletin tekrar geleceğine dair umutlarını koruyor. Çin ne kadar güçlü, Doğu Türkistan halkı ne kadar yalnız ve unutulmuş olursa olsun, direnmeye devam edeceklerini söylüyor...