Maküler dejenerasyon, göz küresinin arkasındaki bir tabaka olan retinayı etkileyen bir hastalıktır. Bu katman ışığa duyarlı hücreler içerir. Çevremizdeki dünyayı görmemize yardımcı olur.
Yaşa bağlı maküler dejenerasyon, kişinin merkezi görüşünü etkiler. Eskiden net olan görüntüler bulanık görünmeye başlayabilir ve gittikçe artan şekilde koyulaşan koyu noktalar görünebilir.
Düz çizgiler kavisli veya bozuk görünebilir ve renkler eskisinden daha koyu veya daha canlıdır.
Okumak, yazmak, yüzleri tanımak ve araba kullanmak zorlaşır. Ancak, günlük yaşamın diğer faaliyetlerine izin vermek için genellikle yeterli çevresel görüş vardır. Toplam görme kaybı olası değildir.
Yaşlı yetişkinleri etkiler ve 50 yaş ve üstü insanlar arasında kısmi körlüğün ana nedenlerinden biridir.
Türleri
İki tür maküler dejenerasyon vardır: ıslak ve kuru.
- Kuru maküler dejenerasyon : Bu tip kademeli olarak gelişir. Tedavisi yoktur. Hastanın bununla başa çıkmayı öğrenebileceği şeyler var. Kuru form vakaların yüzde 85 ila 90'ını oluşturuyor .
- Islak maküler dejenerasyon : Neovasküler ıslak maküler dejenerasyon olarak da bilinir, bu makula altında yeni kan damarları gelişirse olur. Bunlar kan ve sıvının sızmasına neden olabilir. Islak maküler dejenerasyon, daha ciddidir ve ciddi görme kaybına neden olabilir . Daha hızlı gelişebilir. Semptomlar ortaya çıkarsa, acil tedavi gerekir.
Maküler dejenerasyon nedenleri
Maküler dejenerasyonun kesin nedeni bilinmemektedir, ancak bazı risk faktörleriyle ilişkilendirilmiştir. Bunlar arasında aşırı kilo ve yüksek tansiyon , sigara ve genetiktir
Risk faktörleri
Nadir durumlarda, genç insanlar maküler dejenerasyon geliştirebilir. Jüvenil maküler dejenerasyon olarak bilinen bu tip, Stargardt hastalığı ve Best hastalığını içerir. Genellikle genetik bir durumdan kaynaklanır.
Amerikan Oftalmoloji Akademisine göre, rol oynuyor gibi görünen kilit faktörler:
Yaş : Risk, 60 yaşından sonra artar.
Etnisite : Kafkasyalıların diğer gruplardan daha fazla AMD geliştirmeleri daha muhtemeldir.
Aile öyküsü : Maküler dejenerasyonlu kişilerin yaklaşık yüzde 15 ila 20'sinin durumla yakın bir ilişkisi vardır.
Sigara içmek : Mevcut sigara içenlerin hiç sigara içmeyenlere göre dört kat daha fazla maküler dejenerasyon riski olabilir.
Obezite : Aşırı kilo veya obezite , bağlantılı faktörlerle birlikte - örneğin yüksek tansiyon ve yüksek kolesterol seviyeleri - riske katkıda bulunur.
Maküler dejenerasyon ve kardiyovasküler hastalık bazı yaygın risk faktörlerini paylaşır. Sigara içmemek ve diyetsel yağ alımını sınırlamak gibi kardiyovasküler hastalık riskini azaltan yaşam tarzı seçimleri maküler dejenerasyon riskini azaltmaya da yardımcı olabilir.
Diğer faktörler şunları içerebilir:
- Diyetsel yağ : Çalışmalar çok fazla doymuş yağ tüketenlerin daha fazla maküler dejenerasyon riski taşıdığını göstermektedir.
- Işığa maruz kalma : Bazı çalışmalar, güneş ışığına maruz kalma dahil olmak üzere, yüksek enerjili görünür ışığın ve ultraviyole (UV) ışığının katkıda bulunan bir faktör olabileceğini göstermektedir, ancak diğer çalışmalar değildir. Bununla birlikte, göz doktorlarının çoğu UV ışığından koruyan güneş gözlüğü takmayı önerir .
Maküler dejenerasyon belirtileri
Maküler dejenerasyondan kaynaklanan değişiklikler kademeli olarak gerçekleşmiştir. Çoğu insan, görme kaybı oluşmaya başladığında , sonraki aşamalara kadar sahip olduklarının farkında değildir.
Başlıca belirti, kişinin merkezi görüşünün bulanıklaşmasıdır. Periferik görme (dış görme) etkilenmez. Bulanık merkezi görme, kişi gözlük taksa bile hala oradadır.
Kuru maküler dejenerasyon semptomları:
Bbaşlangıçtan sonra 10 yıla kadar gözükmeyebilir ve sadece bir gözü etkilerse daha uzun sürebilir.
Belirtiler ortaya çıktığında şunları içerebilir:
- okurken parlak bir ışığa ihtiyaç
- bulanık görünen yazılı veya basılı metinler
- parlak ışığa maruz kaldıktan sonra görsel fonksiyonun yavaş iyileşmesi
- renklerin eskisinden daha az canlı görünmesi
- İnsanların yüzlerini tanımakta zorluk çekmek
Islak maküler dejenerasyon semptomları:
Yukarıdaki semptomların tümü ve ayrıca şunlar da olabilir:
- düz çizgilerin çarpık veya dalgalı göründüğü metamorphopsia
- Merkezi görüşte (merkezi skotoma) kör nokta, tedavi edilmeden büyüme
Belirtiler kuru maküker dejenerasyonda olduğundan daha hızlı belirir ve ilerler.
Maküler dejenerasyon tanısı
Görme problemleri oluşmaya başlarsa, göz doktoruna görünmek önemlidir.
Göz uzmanı, gözleri, özellikle retinanın ve makulanın bulunduğu gözleri inceleyecektir.
O zaman birtakım test yapılılır:
Amsler ızgarası : Hasta dikey ve yatay çizgilerden oluşan özel bir ızgaraya bakar. Maküler dejenerasyon varsa, ızgaradaki bazı çizgiler bozuk, bozuk veya soluk görünebilir.
Sonuç, ne kadar hasar meydana geldiği hakkında daha iyi bir fikir verecektir. Belirlenebilir semptomları olan çoğu kişi, şebekenin merkezine en yakın çizgileri bozuk, solmuş veya kırılmış olarak görür.
Floresan anjiyografi : Bu test maküler dejeneasyon tipini onaylar. Genellikle uzman ıslak maküler dejenerasyondan şüpheleniyorsa gerçekleştirilir.
Doktor hastanın koluna özel bir boya enjekte eder ve sonra özel bir büyüteçle gözlerine bakar. Gözün bir dizi resmini çeker. Resimler, makula arkasındaki kan damarlarının sızıp sızmadığını gösterecektir.
Optik koherens tomografi : Özel ışık ışınları retinayı tarar ve görüntüsünü alır. Görüntü, uzmana makula hakkında daha fazla veri verir. Makula daha kalın, daha ince veya herhangi bir şekilde değişmişse, görüntü bunu gösterebilir.
Maküler dejenerasyon tedavisi
Görme kaybı başlamadan önce maküler dejenerasyonu tespit etmek için düzenli göz kontrolleri önerilir .
Tedavi görmeyi geri getiremez, ancak görme kaybını yavaşlatabilir.
Kuru maküler dejenerasyon tedavisi
Genellikle toplam görme kaybıyla sonuçlanmaz ve periferik görme normal olarak kalır.
Destek ve yaşam tarzı uyarlamaları, görme kaybıyla başa çıkmayı kolaylaştırabilir ve kalan görüşü en üst düzeye çıkarabilir.
İpuçları şunları içerebilir:
- büyüteç lens kullanma
- büyük baskı kitapları almak
- yoğun okuma lambaları kullanmak
Islak maküler dejenerasyon
Bazı tedaviler ıslak veya neovasküler maküler dejenerasyonun ilerlemesini durdurabilir ancak etkili olması için tedavinin hemen yapılması gerekir. Kaybedilen herhangi bir görme yeniden elde etmek çok zor.
Anti-VEGF ilacı
Anti-vasküler endotel büyüme faktörü ilacı , ıslak maküler dejenrasyonlu kişilerin gözünde yeni kan damarlarının oluşumuna katkıda bulunan bir kimyasaldır. Anti-VEGF ilaçları bu kimyasalı bloke eder, böylece daha fazla kan damarı üretemez.
Bu ilaçların örnekleri arasında ranibizumab (Lucentis) ve bevacizumab (Avastin) bulunur.
Anestezik uygulanır ve ardından doktor ilacı çok ince bir iğne ile göze enjekte eder.
Tedavinin birkaç haftada bir tekrarlanması gerekir.
Bazı durumlarda, anti-VEGF tedavisi bazı vizyonları geri kazanmıştır, ancak bu kişiye ve sahip oldukları semptomlara bağlıdır.
Anti-VEGF tedavisi genellikle herhangi bir yan etkiye sahip değildir, ancak enjeksiyondan sonra ağrı, şişme, kızarıklık ve bulanık görme meydana gelebilir.
Çok nadir durumlarda, tedavi retinaya zarar verme, göz merceğine zarar verme ve enfeksiyon gibi komplikasyonlara yol açabilir.
Fotodinamik terapi
Işığa duyarlı bir ilaç olan Verteporfin, kişinin koluna enjekte edilir. Veteporfin, damarlardaki proteinlere kendini bağlar. Makulada anormal kan damarlarını tespit edebilir.
Bir lazer yaklaşık 1 dakika boyunca göze doğru parlar. Verteporfin lazer tarafından aktive edildiğinde, makuladaki anormal kan damarları yok edilir. Bu, çevredeki göz dokusuna zarar vermeden olur. Damarlar yok edilebilirse, kan veya sıvı dışarı sızamaz ve makulaya daha fazla zarar veremez.
Bazı hastalar birkaç ayda bir fotodinamik tedaviye ihtiyaç duyar. Bu tür bir tedavinin verilip verilmediği, hedef kan damarlarının bulunduğu yere ve makulayı ne kadar kötü etkilediğine bağlıdır.
Bu tedavi, anti-VEGF enjeksiyonlarından daha az yaygın olarak kullanılır.
Lazer tedavisi
Bazen, bir göz doktoru retinadaki anormal kan damarlarını tedavi etmek için bir lazer kullanır. Bu aynı zamanda diğer tedaviler kadar sık kullanılmaz, ancak bazı durumlarda uygun olabilir.
Evde uygulanabilecek yöntemler
Araştırmalar, bazı takviyelerin ilerlemesini geciktirmeye yardımcı olabileceğini göstermiştir.
Vitaminler, mineraller ve antioksidanlar
Çalışmalar, aşağıdaki bileşenlerin ara ya da daha sonraki aşamalarda alındığında etkili olabileceğini göstermiştir:
- C vitamini (500 mg)
- E vitamini (400 IU)
- çinko oksit (80 mg)
- bakır oksit (bakır oksit 2 mg)
- lutein (10 mg)
- zeaksantin (2 mg)
Yaşa Bağlı Göz Hastalıkları Çalışmaları takviyesi olarak bilinen takviyeler, reçetesiz satın alınabilir, ancak hastalar önce bunları bir doktorla tartışmalı ve doğru türü aldıklarından emin olmalıdır.
Vitaminler maküler dejenerasyon için bir tedavi değildir, ancak hastalığın ilerlemesinin yavaşlamasına yardımcı olabilir.
Omega-3 yağlı asitler
2008 yılında yayınlanan bir meta-analiz, keten ve balık yağlarında bulunan yüksek oranda omega-3 yağ asitleri alımını,
2015 yılında yayınlanan bir başka gözden geçirme sonucu olarak;
Kök hücre tedavisi
Araştırmalar insan kök hücrelerinin bir gün retinanın kendini tamir etmesini sağlayabileceğini ileri sürdü.
Mart 2018'de BMJ, çok şiddetli ıslak maküler dejenerasyona sahip iki kişinin kök hücre tedavisinden sonra görüşlerini geri kazandığını bildirdi.
İmplante edilebilir teleskop
Bir başka soruşturma, implante edilebilir minyatür bir teleskopun olabileceğini buldu. Görüşü
Komplikasyonlar
Görme kaybına adapte olma : Görme kaybının kabul edilmesi zor olabilir, özellikle okuma gibi daha önceden anlaşılır işler zorlaştığında. Bu stres , depresyon ve endişe duygularına yol açabilir. Bir sağlık uzmanıyla konuşmak bireyin başa çıkmanın yeni yollarını bulmasına yardımcı olabilir.
Sürüş : Kişinin araç kullanma yeteneğini etkileyebilir. Bir göz doktoru, kişinin görme değişikliklerinin araç kullanma yeteneklerini etkileyip etkilemediğini tavsiye edebilir.
Kardiyovasküler risk : Maküler dejenerasyon, bazı risk faktörlerini kardiyovasküler hastalık ile paylaşır ve araştırmalar maküler dejenerasyon kişilerin kardiyovasküler hastalık semptomları yaşama olasılığının daha yüksek olduğunu bulmuştur.
Görsel halüsinasyonlar: Görme ciddi şekilde azalırsa, bunlar bazı insanları etkileyebilir. Bunun nedeni, beynin, genellikle bellekten gelen görüntüler olan fantezi görüntüler oluşturarak almadığı görsel verileri telafi etmesi olabilir.
Bazı hastalar bunun hakkında konuşmaktan korkuyor çünkü bir tür akıl hastalığına işaret edebileceğinden endişe ediyorlar. Bu halüsinasyonların değiştirilmiş bir zihinsel durumu değil, görme sorunlarını yansıttığını bilmek önemlidir.