Suriye'de bulunan onlarca Irak uyruklu IŞİD mensupları aileleri tüm tepkilere rağmen Ninova'daki Cad kampına naklediliyor.
Ninova'daki çeşitli bileşenlerden halkın bir bölümünün ve hükümet yetkililerinin muhalefetine rağmen, Irak Göç ve Göçmenler Bakanlığı, 25 Mayıs 2021'de Suriye'deki Al-Hol kampındaki Irak asıllı IŞİD mensuplarının ailelerini Musul'un güneyindeki Al-Cad kampına gönderdi.
Göç ve Irak Göç ve Göçmenler Bakanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre, gönderilen grupta çoğu çocuk, kadın ve özel ihtiyaçları olan 383 kişiden oluşan 94 aile bulunuyor.
KirkukNow’a konuşan Ninova'nın tartışmalı bölgelerinde yaşayan Arap kabilelerinin Sözcüsü Muzahim Hawit, “IŞİD ailelerinin ve akrabalarının El Cedde'ye nakledilmesi tüm Ninova halkına büyük bir hakarettir. Devlet böyle bir şey yapmasın” dedi.
Hawit, “Kuzey Suriye'deki (Batı Kürdistan) yönetimindeki yetkililer, geri gönderilenlerin hepsinin IŞİD aileleri olduğunu, hala örgüte sempati duyduklarını ve hepsinin Ninova'dan olmadığını, daha ziyade Irak'ın diğer birkaç vilayetinden geldiklerini söyledi.
Bu ailelerin dönüşleri bir yılı aşkın süredir planlanırken, protestoların artması nedeniyle süreç birkaç kez ertelendi.
IŞİD ailelerinden olduğu ortaya çıkarsa kitlesel mitingler ve protestolar düzenleyeceğiz
Göç ve Irak Göç ve Göçmenler Bakanlığı Sözcüsü Ali Abbas Cehangir, yaptığı açıklamada, iade edilenlerin “IŞİD militanlarının akrabası olmadıklarına”dikkat çekerek, güvenlik sorunlarının olmadığını ve sürecin rastgele olmadığının kanıtlandığını belirterek, güvenlik servislerinin gözetiminde kapsamlı bir çalışmadan sonra kampa yerleştirildiğini kaydetti.
Cehangir, "Bu grubun onlara, özellikle çocuklara normal yaşamı geri vermesi gerekiyor, çünkü saatli bombalara dönüşebilir ve ihmal edilirler ve marjinalleştirilirlerse kendilerine ve topluluklarına zarar verebilirler” diye konuştu.
Al-Cad'a kampı-1, Al-Cad'a köyüne 100 metreden daha az ve Kayyara nahiyesinin merkezine 15 kilometre uzaklıktadır. Kampın yakınında iki köy daha var.
Musul'un 60 km güneyinde Kayyara, Ninova’nın en büyük ilçesi ve Mayıs 2016'ya kadar IŞİD'in kontrolü altındaydı. O bölgede bulunan onlarca kişi, çoğu güvenlik güçlerine bağlı IŞİD militanları tarafından öldürüldü, ancak sivil kayıpların sayısı hakkında resmi ve kesin bir istatistik yok.
Sivil aktivist ve Kayyara Kültür Konseyi üyesi Muhammed Al-Tamawi, “IŞİD kadınlarının ve akrabalarının Al-Cad'a'ya transferini her şekilde reddediyoruz. Konumumuz açık ve kesin”diyor.
Al-Tamawi, Al-Cad'a kampına nakledilen ailelerin yüzde 20'sinin Ninova halkından, geri kalanının ise Bağdat halkından ve diğer vilayetlerden olduğuna inanıyor, “Şu anda insanlar sessiz çünkü Hepsinin IŞİD ailesi olmadığı söyleniyor ve kitlesel protestolar yapılıyor” sözlerini kullandı.
Aktivist Muhammed Al-Tamawi, Al-Hol kampından yerinden edilmiş bir grup insan daha geri dönerse, "onları önleyeceğiz ve sağlam bir duruşumuz olacak" konusunda uyardı.
Geçtiğimiz yıllarda IŞİD'e yardım etmekle suçlanan kişilerin geri dönüşü, Ninova'nın çeşitli bölgelerinde geniş çaplı protestolara neden olmuş, bu durum Kayyara başta olmak üzere bazılarında çatışmalar ve gerginliklerle sonuçlanmıştır.
Ninova İdari İşlerden Sorumlu Vali Yardımcısı Rifat Sumo, “El Cad'a kampı çok hassas bir bölge olan Kayyara'da bulunuyor. IŞİD militanları çok sayıda sivili öldürdü. Çoğunluğu polis olan ve cesetleri atılan bölge, bu yüzden bu insanlar öfkeli. Olayların IŞİD’den geri gönderilen insanlar ve aileler arasındaki sorunlara ve çatışmalara sıçramasından korkuyoruz” dedi.
500 çadırın yer aldığı Al Cad kampı, Uluslararası Göç Örgütü işbirliğiyle Suriye'deki Al-Hol kampında Iraklı aileleri barındırmak için açıldı.
Al-Hol kampı, Haseke şehrinin doğusunda bulunan Suriye'deki en büyük kamplardan biridir. Kampta yabancı kadın ve çocuklar, Suriyeliler ve Iraklılar da dahil olmak üzere çoğu IŞİD militanlarının akrabası olan 72 bin kişi bulunuyor.
KirkukNow bir hafta boyunca Al Cad'a kampında yaşayan ailelerden biriyle görüşmeye çalıştı ancak kampı ziyaret etmek ve kamp sakinlerinden ifade almak için onay alamadı.
IŞİD’lilerin eşleri ve çocukları da dahil olmak üzere 30 binden fazla Irak vatandaşı Suriye'deki El Hol kampında bulunuyor ve hükümet onları birkaç aşamada geri getirmeye çalışıyor.
Geri getirilenlerin hepsi IŞİD'le bağlantılı
Irak Parlamentosu Bölgeler ve İller Komitesi Başkanı Şerwan Dubardani, "Önümüzdeki birkaç gün içinde Irak hükümeti, kamp IŞİD aileleriyle dolana kadar 100 aileyi daha Al Cad'a kampına geri göndermeyi planlıyor” dedi.
Ninova Valiliği Temsilcisi ise, “Cad kampına iade edilenlerin tamamının IŞİD'e bağlı olduğunu, kardeşlerinin veya eşlerinin IŞİD unsuru olduğunu ve akrabalarının öldürülmüş olmasına gerek olmadığını, bazılarının da IŞİD'e bağlı olduğunu doğruladı. Irak'ın diğer illerinde yaşıyor ve bir kısmı Türkiye'ye gitti”diyor.
Kamptaki her aileye ayrı bir çadır ve kadın ve çocuklar bir arada yaşıyor. Ayrıca bunlar arasında çok az yaşlı erkek vardır.
Al-Doberdani, “Bu aileler sonsuza kadar El Hol kampında kalamaz. Irak onları kabul etmek zorunda ve hiç şüphe yok ki Birleşmiş Milletler ve diğer bazı ülkeler onları alması için Irak hükümetine baskı yaptı."
2019'un başında Birleşmiş Milletler, Irak hükümetine, Hol kampından dönen Iraklı aileleri belirli bir kampta tecrit etmemesini, diğer kampların sakinleriyle bütünleştirmelerini istedi. tekrar ihanete maruz kaldı.
Irak Göç ve Göçmenler Bakanlığı'ndan bir sözcü, bakanlığın uluslararası kuruluşlarla koordineli olarak, Hol kampından dönen kişilerin topluma yeniden entegre olabilmeleri için psikolojik rehabilitasyon programı geliştirmek için çalıştığını söyledi.
Ninovalı Ezidiler de Hol kampındaki yerinden edilmiş insanları geri göndermeyi reddettiklerini belirterek, olayı “tehlikeli” olarak nitelendirdi.
Edinilen bilgiye göre, El Hol kampında yaşayan yüzlerce Ezidi kadın ve kız çocuğu, korku, IŞİD militanlarından çocuk sahibi olma ve din değiştirme gibi çeşitli nedenlerle IŞİD'den kurtarıldıktan sonra Irak'a dönememektedir.
Ninova Vali Yardımcısı, "Iraklı yetkililerden onlarca kez IŞİD ailelerini Musul'a geri göndermemelerini resmen istedik, bunun yansımalarını ve risklerini de görüştük ama bize hiç ilgi göstermediler" dedi.
Refat Samu, 400 ailenin daha El Hol'dan Cad'a nakledilmesinin planlandığını belirtirken, “Yetkililer,bu ailelerin IŞİD ile hiçbir bağlantısı yok, dosyaları temiz ve kusursuz, ama biz buna inanmıyoruz” diyerek tepki gösterdi.
Göç ve Yerinden Edilme Bakanlığı, Cad kampını doğrudan denetler ve uluslararası kuruluşların yardımıyla kampın günlük ihtiyaçlarının güvence altına alınmasından sorumludur.
Bu kişiler yargılanmıyor çünkü onları kimse tanımıyor ve çoğunun vatandaşlık belgesi yok.
Temsilci Şerwan Doberdani, “Bu kişiler yargılanmıyor çünkü kimse onları tanımıyor ve çoğunun vatandaşlık belgesi yok. Bazılarının bu davaları soruşturması için mahkemeye dava açması gerekiyor” ifadelerini kullandı.
İnsan Hakları İzleme Örgütü'nün daha önce yayınladığı bir raporda, kadınların Hol kampındaki Irak evlerinin çoğunda aile reisi olduğu ve çok sayıda çocukları olduğu ve bunlardan bazıları Irak'ın farklı bölgelerinde IŞİD'in pençesinden kurtulduğu belirtildi.
Kayyara ilçesi sakini Ebu Ravas Omar, “Yerinden edilmiş herhangi bir kişinin Cad'a geri dönüşü ile ilgili bir sorunumuz yok. Geri dönen ailelerin IŞİD'e bağlı olmadığını iddia eden örgütün ideolojisinden korkuyoruz. Onların kadınları hala İslam Devleti'nin geri dönüşü düşünüyor.”
Rawas Omer, “Yüzlerce Kayyaralı IŞİD militanları tarafından öldürüldü, IŞİD'in sınır dışı edilmesinden sonra büyük bir felaketten kurtulduğumuzu söyledik, ancak bu felaketle tekrar karşılaşacağımız görünüyor, Irak hükümeti IŞİD’li aileleri geri getirmemeli, kurbanlarımızın ailelerine saygı göstermeliydi.”
Haziran 2014'te IŞİD, Ninova’nın çoğunu işgal etti ve bu bölgelerin tamamı 2017'nin sonlarında restore edilmeye başlandı.
Kayyara İlçe Müdürü Salih Hüseyin, “Kayyara halkının tamamı memnun değil, ancak karar Bağdat tarafından verildi ve bunu uygulamayı reddedemeyiz. Geri gönderilen ailelerin hepsi IŞİD bağlantılı, ve çoğu Musul ve Anbar'dandır” dedi.
Geri dönen ailelerin yüzde 90'ını kadın ve çocuklar oluşturuyor.
Hüseyin, "hükümetin IŞİD ailelerinden birkaç grubu da Cad kampına aktarmayı planladığını" ekledi.
2019'un sonlarında Irak hükümeti, Ninova Valiliği'nin kuzeybatısındaki Zumar bölgesinde Emla Kampı adlı bir kamp kurmayı planladı, ancak bölge sakinlerinin ve bölge yetkililerinin baskısı, proje üzerindeki çalışmaların geçici olarak askıya alınmasına neden oldu.
Birleşmiş Milletler, bölgedeki güvenlik yetkilileri ve idari yetkililer ve aşiretlerle işbirliği içinde bir dizi komite oluşturarak, uzlaşmayı yaymaya ve IŞİD'i desteklemekle veya örgüt içindeki unsurlarla bağlantıları olmakla suçlanan aileleri geri göndermeye çalışıyor.