Kaçak avlanma, ülkelerin bu konuda belirlediği kanunların ihlal edilmesiyle yasa dışı olarak vahşi yaşamın tehdit edilmesidir. Kaçak avlanma olarak tanımlanan eylemler bir hayvanı avlanma mevsimi dışında, yasaklı bir ışıklandırma veya silahla ruhsatsız olarak öldürülmesidir. Korunan bir türün öldürülmesi, bir hayvanın bölge sınırını aşması veya izinsiz bir yere girdiği için öldürülmesi de kaçak avlanma olarak kabul edilir.
Kısacası kaçak avlanma, vahşi yaşamın yasa dışı öldürülmesidir ve bunun en yaygın nedenlerinden biri, fildişi ve kürk gibi nadir bulunan hayvansal ürünlere duyulan istektir. Bu durum, mutlaka tehdit altındaki veya nesli tükenmekte olan hayvanların öldürülmesini içermekle kalmaz. Çünkü herhangi bir hayvan yasadışı bir şekilde de öldürülmesi de kaçak avlanmaya girer. Kaçak avlanan insanlar bunu yiyecek, zevk ve ödüller dahil olmak üzere çeşitli nedenlerle yaparlar. Çin gibi bazı ülkelerde ise bu kaçak avlanmanın nedeni kürk ve fildişi gibi çok kıymetli olan hayvansal ürünlere gelen taleplerdir. Diğer yerlerde ise, yoksulluktan veya avlanma yönetmeliklerine uyulmamasındandır.
Örneğin, Caretta Caretta kaplumbağalarının yuvalarından yumurta almakta kaçak avlanmaya girer. Florida Balık ve Yaban Hayatı Koruma Komisyonu’na göre, deniz kaplumbağaları Florida sahillerine Nisan ayında varırlar ve burada Eylül ayına kadar yumurtalarını bırakmaya devam ederler. Ancak bu yumurtaları çalarken yakalanan ve hüküm giyen herkes, beş yıla kadar hapis cezasına çarptırılabilirken, yumurta başına 100 $ veya daha yüksek para cezası ödemeleri gerekebilir.
Kaçak Avlanmanın Etkileri
Kaçak avlanmanın en tehlikeli ve kalıcı etkilerinden biri, yerli hayvan popülasyonlarının yok edilmesidir. Afrika fili gibi belirli bir hayvan, kaçak avcılar tarafından hedef alındığında, hayvanın popülasyonunun iyileşmesi on yıllar alabilir ve bu da hayvanın ait olduğu ekosistemi etkiler. Örneğin kaplanlar gibi yırtıcı hayvanlarda bir azalma, av popülasyonlarının kontrolden çıkmasına neden olabilirken, meyve yiyen memelilerde bir azalma, bir ekosistemin faunasını değiştirerek tohumların dağılmasını etkileyebilir.
Fildişi talebinin, 2000’li yılların başından beri kaçak avlanmanın arttığı Sahra altı Afrika’da olumsuz etkileri olmuştur. Örneğin, 2011 ve 2015 yılları arasında bazı yerlerde kaçak avcılar fillerin yüzde 90’ını öldürmüşlerdir. 2018 yılında, yakın zamanda sıkı bir kaçak avlanma karşıtı politikayı sonlandıran Botsvana’daki bir sığınağın yakınında yaklaşık 90 fil ölü bulunmuştur. 1900’lü yılların başında ise Afrika’da yaşayan birkaç milyon fil varmış, ancak bugün 400.000’den az olduğuna inanılmaktadır.
Afrika’nın aslan popülasyonları da kaçak avlanmadan etkilenmiştir. 1993 yılından bu yana, sayısı yüzde 42 oranında azalmış ve türler artık nesli tükenmeye açık hale gelmiştir. Bu düşünüldüğünde çoğu, insan topraklarının genişlemesi ve avlara erişimi azaltan habitat kaybının bir sonucudur, ancak aynı zamanda kaçak avlanma ve ticari avcılıkta bunda etkilidir. Kolonizasyondan önce aslan popülasyonunun yaklaşık 1 milyon olduğu tahmin edilmektedir. Ancak 1975 yılında Afrika’da sadece 200.000 aslan yaşamaktaydı ve bilim adamaları tarafından 2017 yılı itibariyle, yalnızca yaklaşık 20.000’in kaldığı tahmin edilmektedir.
Kaçak avlanma sadece vahşi yaşamı etkilemekle kalmaz, park korucuları ve koruma görevlileri de bu şiddetin kurbanları arasındadır. 2009’dan 2018 yılına kadar 871 korucu, kaçak avlanmayla ilgili faaliyetler nedeniyle öldürülmüştür.
Kaçak avcılıkla ilgili yanlış anlamalardan biri, nesli tükenmekte olan hayvanları içermesi gerektiğidir, ancak aslında olay sadece bu değildir. Örneğin Kuzey Amerika’da kaçak avlanma, ıstakoz kadar yaygın olan hayvanları kapsayabilir. Florida Keys’de mini ıstakoz mevsimi olarak adlandırılan festival her yaz yapılmaktadır. Ticari ıstakoz mevsiminden önce gelen bu süre zarfında, genellikle herkes avlanmaya gider ve dikenli bir ıstakozu saklanan yerinden yakalar. Ancak Florida Balık ve Yaban Hayatı Koruma Komisyonu’ndan memurlar çoğu bu avlanmanın incelemek için görev başında olurlar.
Bir memur teftiş yaptığında standart bir ölçüm cihazı kullanır. Istakozları bir masanın üzerine yan yana koyarak, her birini yasal olarak öngörülen şekilde ölçer ve büyüklüğünü kontrol etmek için cihazı ıstakoz kabuğuna yerleştirir. Bu durum, mini ıstakoz mevsimi sırasında alınabilecek her ıstakozun boyutuna en az 3 inç koyar. 3 inçten büyük bir ıstakoz yemenin cezası ciddidir: İlk mahkûmiyet üzerine, 60 günden fazla olmayan bir süre için hapis, 100 dolardan az veya 500 dolardan fazla olmayan para cezası ya da hem hapis hem de para cezası uygulanır.
Ayrıca birçok ülkenin yaban hayatı yönetim kurumunun, halkın kaçak avlanmayı bildirmek için arayabileceği yardım hatları vardır. Kaçak avlanan kişinin yakalanması için sadece üniformalı bir polisler görev almazlar bunun için sivil polislerde görevlendirilir. Bu şekilde kaçak avlanmanın önüne geçmek daha olası bir durumdur.
Yasal Avlanma ve Kaçak Avlanma
Kaçak avlanmanın aksine, yasal avlanma yiyecek veya spor için vahşi hayvanların öldürülmesi yasalar ile korunmaktadır. ABD’de et ve spor avcılığı ile ilgili yasal müfredat her eyalette farklıdır. Örneğin, Montana’da genel geyik av mevsimi, Ekim ayının ortasından Kasım ayının sonlarına kadar yaklaşık 5-6 hafta sürer. Ruhsatsız veya sezon dışı avlanmaya izin verilmez ve bu nedenle bir tür kaçak avlanma olarak kabul edilir. Avcılık yönetmelikleri, avlanmanın, tehdit veya tehlike altındaki türlere zarar vermeden, ticari ve eğlence faaliyetlerini etkilemeden güvenli ve sorumlu bir şekilde yapılmasını sağlar.
Kaçak avlanma ve yasal avlanma arasında yapılması gereken en önemli ayrım, her bir ülkenin kendi yasasının göz önünde bulundurulması gerekir. Basitçe söylemek gerekirse kaçak avcılık, araziyi kontrol edenin yasal izni olmadan avlanmaktır. Zimbabwe’de ve aslında Afrika’daki diğer birçok ülkede aslan avlamak başlı başına yasak değildir, bu avcılık hükümet tarafından düzenlenir ve avcılar, belirli hayvanları öldürmelerine izin verilen izin belgeleri almaları gerekir. Ayrıca ülkede avlanmak isteyen turistlere de bu izin belgelerini alma hakkı sunmuşlardır. Nerede, ne avladıkları ve ne tür silahlar kullandıkları tamamen düzenlemeye tabidir. Ancak Zimbabwe’de avlanan yabancılara lisanslı bir profesyonel avcı eşlik etmelidir ve turistlere av paketleri satan tur operatörleri hükümet tarafından düzenlenir.
İnternette gezinirken, Zimbabwe oyun rezervlerinde yaklaşık 50.000 $’a paket av gezileri bulmak mümkündür, örneğin bu miktar diş hekimi Bay Palmer’ın kendisine küresel olarak kötü şöhret kazandıran av için ödediğini söylediği miktarla yaklaşık olarak aynıdır. İstenmeyen manşetlere konu olan diş hekimi, aslan Cecil’i öldürmeden önce bu yolculukla ilgili her şeyin yasal ve gerektiği gibi yapıldığını öner sürmüştür. Cecil’i öldürdüğünü kabul ettiğinden beri, avcının diğer hayvanların leşleriyle fotoğrafları internette geniş çapta paylaşılmıştır. Ancak diş doktoru sevdiği bir etkinliğin peşinden gitmemin böylesine popüler bir hayvanın ölümüyle sonuçlanmasından duyduğu üzüntüyü de dile getirmiştir.
Filler ve gergedanlar gibi bazı hayvanlar kaçak avcıları cezbeder çünkü dişlerini satmak son derece kazançlı olabilir. Bununla birlikte Kenya cumhurbaşkanı, tahmini değeri 30 milyon dolardan fazla olan 15 ton fildişini ele geçirmiş ve bu yığını ateşe vermiştir, ayrıca Uhuru Kenyatta, dişlerinin suçlular tarafından sebepsizce katledilen fillerden alındığını bildirmiştir.
Gergedan ve fildişleri, fildişinin süs eşyası yapımında ve geleneksel ilaçlarda kullanıldığı Asya’ya rutin olarak ihraç edilmektedir. Ancak Walter Palmer gibi bazıları için avlanma eylemi çekici gelmektedir, çünkü bu ve hayvan öldürüldükten sonra aslan başı gibi bir kupa alma ödülü verilmektedir. Bununla birlikte her yıl Afrika’dan 650’den fazla aslan karkas kupa ihraç edildiği tahmin edilmektedir.
Kaçak avlanmanın etkilerine bakıldığında, vahşi doğada yaşayan hayvanların sayısı üzerindeki etkisidir. Aslan Cecil’in öldürülmesi gibi bir dava gündeme geldiğinde halkın tepkisi, kaçak avcıların genellikle dünyanın en etkileyici ve değerli canlılarından bazılarını hedef alması gerçeğiyle daha da vurgulanmaktadır. Born Free Foundation, Afrika’nın aslan nüfusunun %30 ila %50’sinin son yirmi yılda yok edildiğini tahmin etmektedir ve hayvanların sadece 32.000’i vahşi doğada hayatta kalmaktadır.
Avcılığın Olumlu Bir Etkisi Olabilir mi?
Büyük av hayvanlarını doğal ortamlarında avlamak, şüphesiz bazı turistler için çekici bir olasılıktır ve birçoğunun deneyimlemek için on binlerce dolar ödemeye hazır olduğu bir olaydır. Zimbab ve Safari Operatörleri Derneği başkanı Emmanuel Fundira, Cecil’in öldürülmesini Zimbabve’de turizm için bir trajedi olarak nitelendirmiştir.
Eleştirmenler, ödül avcılarının ödediği paranın en çok ihtiyacı olanlara nadiren ulaştığını söylemektedirler, ancak, sürdürülebilir olarak ifade ettiği gibi, yapılması şartıyla avcılıktan yanadır. Büyük av avcıları tarafından ödenen para, koruma için kullanılabilir ve aksi takdirde kaçak avcı olabilecek yerlileri istihdam eder. Yabani hayvanlar yerel halkla aynı topraklarda yaşar, bu nedenle bazı durumlarda yaşamları ve çiftlik hayvanlarını korumak için sayıların düşük tutulması gerekir.
Bay Fundira, avcılığın bir parçası olduğu turizmin Zimbabwe’de gayri safi yurtiçi hasılanın %15’ine yakın katkıda olduğunu söylemiştir. Ancak eleştirmenler, avcılığın yaygın olduğu birçok alanda turizmin önemli bir gelir kaynağı olmasına rağmen, Zimbabve’nin GSYİH’sinin %0,5’inden daha azının ganimet avcılığından geldiğini ve faydaların genellikle sıradan Zimbabwelilere ulaşmadığını bildirmektedirler.
Kaynakça:
worldwildlife.org/press-releases/new-survey-finds-one-in-seven-wildlife-rangers-have-been-seriously-injured-in-the-line-of-duty-over-the-past-year
iucnredlist.org/species/15951/115130419#population
differencebetween.net/miscellaneous/culture-miscellaneous/difference-between-hunting-and-poaching/
bbc.com/news/world-africa
Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu