Özel Eğitim Tarihsel Gelişimi
Batılı kaynaklara göre, özel eğitimin tarihsel gelişimi Ortaçağdan günümüze kadar beş aşamada ele alınabilir: Ortaçağ, Enstitüler Dönemi, Özel Sınıflar Dönemi, Kaynaştırma Dönemi ve Dahil Etme Dönemi.
Ortaçağ dönemi 1800 öncesini kapsar. Bu dönemde ilk fark edilenler zihinsel engelliler, görme engelliler ve işitme engellilerdir. Engelliliğin ve akıl hastalıklarının nedeninin doğa üstü güçler olduğu düşünülmüştür. Engellilik akıl hastalıkları ile karıştırılmıştır. Görme engelliler Eski Romada bazen eğlence amacıyla barındırılmıştır. 16. yyye dek devletin ve kilisenin engellilere karşı tutumu olumsuzdur. Doğum anomalisi ile dünyaya gelen engelli bebeklerin yaşayıp yaşamaması kararı bazı toplumlarda babaya bırakılmıştır. Yaşaması istenmeyen bebekler toplumun adetlerine göre ortadan kaldırılmıştır. Doğaya terk edilmiş ya da uçurumdan atılmıştır. Bununla birlikte dönemin sonuna doğru engellilere ilişkin olumlu girişimler görülmeye başlamıştır. Fransada işitme engelli bir grup çocuğa konuşma, okuma ve yazma öğretilmiştir. 17. Yüzyılda yine Fransada işitme engelliler için el alfabesinin ilk versiyonu geliştirilmiştir. 1760ta işitme engelliler.1784te görme engelliler için okul açılmış, 1798de zihinsel engelliler için ilk eğitim denemesi yapılmıştır.
1800 ve 1900 yılları arasındaki dönem Enstitüler Dönemi olarak adlandırılır. Bu dönemde görme, işitme ve zihinsel engelliler için yatılı kurumlar açılmıştır. Enstitülerin açılmasında ve yaygınlaşmasında, engellileri toplumun gözünden ırak yerlerde toplamak ve barındırmak düşüncesinin egemen olduğu söylenebilir. Enstitüler önce Fransa, Almanya, İskoçya ve İngiltere gibi Avrupa ülkelerinde sonra da Amerikada açılmış ve yaygınlaşmıştır. Enstitülerin kurulmasına hekimler ve eğitimciler öncülük etmiştir.
Yirminci yüzyılın başında, engellilerin eğitimleri için içinde yaşadıkları toplumsal çevreyi terk etmelerinin gerekmediği görüşü ortaya çıkmış ve enstitüler kapatılarak normal okulların içinde özel sınıflar açılmaya başlamıştır. Buralara başlangıçta çoğunlukla hafif zihinsel engelliler yerleştirilmiştir. Ancak, zaman içinde özel sınıfların nüfusları çok artmıştır. Çünkü normal sınıfın akademik programına ayak uyduramayan her çocuğun ( çoğunluğu öğrenme bozukluğu olan çocuklar) buraya gönderilme sorunu ortaya çıkmıştır. Özel sınıflar 1960-70li yıllarda artarak gelişmiştir.
Yirminci yüzyılın sonuna doğru özel eğitim hizmetlerinin çeşitlenmesi, gelişmesi, yaygınlaşması ve engellilere yönelik örgütlülük düzeyinin yükselmesi, kaynaştırma dönemini başlatmıştır. Bu dönemde en az sınırlayıcı çevrede eğitim ilkesi egemendir. Artık özel sınıflardaki birçok çocuğun normal akranlarıyla bir arada eğitimleri sağlanmaktadır. Özel sınıflara yalnızca, normal sınıfta gelişimleri sınırlanması olası orta ve bazı ağırengelli çocukların yerleştirilmeleri söz konusudur. Kaynaştırma gereği normal sınıflara yerleştirilen öğrenciler kaynak oda, destek sınıfı, kendinden donanımlı sınıf gibi değişik özel eğitim hizmetlerinden yararlanmaktadır.
2000li yılların başında dahil etme diye adlandırılabilecek (inclusion) yeni bir evre ortaya çıkmıştır. Bu evrede özel eğitim hizmetlerinin önemli bir kısmı, özel eğitim personeli yerine öğretmenden beklenmektedir. Dahil etme evresinin en önemli konusu yüksek kalitede öğretmendir. günümüzde, normal sınıf içinde özel eğitimin büyük bir kısmını üstlenecek olan yüksek kalitede öğretmenin (high quality teacher) nasıl yetiştirileceği sorunu tartışılmaktadır.


Yazan


Bu makaleden alıntı yapmak
için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare eklenmelidir: "Özel Eğitim Tarihsel Gelişimi" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Dr.Psk.Çağatay ERTEN'e aittir ve makale, yazarı tarafından TavsiyeEdiyorum.com (http://www.tavsiyeediyorum.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır.
Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak Dr.Psk.Çağatay ERTEN'in izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz.