BBu İzlandalı balıkçı köyünde, evi aramak giderek daha tehlikeli hale geliyor. Dünyanın çoğu yükselen deniz seviyeleri ve heyelanlardan endişe duysa da, buradaki topluluğun tam tersi bir problemu var – deniz seviyeleri düşüyor.
Höfn köyünü çevreleyen deniz lagünleri – telaffuz edilir hıçkırık, sanki hıçkırıyormuşsun gibi – sığlaşıyor ve hareket etmesi zorlaşıyor. Gelgitler eskisinden daha az kuvvetle giriyor ve balıkçı teknelerinin geçtiği kanalın yavaş yavaş tortu ile dolduğu ortaya çıkıyor.
“Büyük gemiler capelin veya ringa balığı ile tamamen yüklendiğinde, gemilerin omurgaları dibe çok yakın olacaktır. Bu, teknede sızıntılara, mali kayıplara veya gemi enkazlarına yol açabilecek şekilde dibe çarpma riskini artırıyor ”diyor İzlanda Üniversitesi Hofn Araştırma Merkezi direktörü Jorvardur Arnason.
“Gemilerde çalışan yaklaşık 60 kişinin hepsi yerli. Geminin batması fikri korkunç.”
Vardorvardur nrnason, Hofn’daki İzlanda Üniversitesi’ndeki araştırma merkezinin direktörü
Arnason, “Gemilerde çalışan yaklaşık 60 kişinin hepsi yerli” dedi. “Bir gemi enkazı fikri korkunç.”
Höfn, İzlanda’nın en büyük buz tabakası Vatnajökull’un gölgesinde oturuyor. Yüzyıllar boyunca Vatnajökull, güçlü ağırlığının altında toprağı sıktı. Ancak küresel ısınma, bu buzulların ve buzulların son 200 yılda hiç olmadığı kadar hızlı erimesine neden oluyor. Onlar yok olduklarında, dünya tam anlamıyla yükselir.
Buzullar eridiğinde, onları oluşturan su okyanusa akar.
Bunun iki ana sonucu vardır.
Yüzyıllardır buzullar altındaki zemini itiyor.
Buzullar erimeye başladığında, hafifler ve altındaki arazi üzerindeki baskının bir kısmını azaltır, bu da zeminin geri sıçramasına neden olur.
Büyük buzulların da okyanus üzerinde su çeken bir yerçekimi etkisi vardır.
Eriyip kütle kaybettikçe bu çekim zayıflar ve su dünyanın öbür ucuna akar.
İzlanda’nın adını nereden aldığı sır değil – ülkenin yaklaşık onda biri buzullarla kaplı. Bununla birlikte, Kuzey Kutbu dünyadaki en dramatik sıcaklık artışını yaşıyor ve sonuç olarak, NASA’ya göre İzlanda her yıl yaklaşık 10 milyar ton buz kaybediyor. Bu hızla İzlanda 2200 yılına kadar buzsuz kalabilir.
GPS ölçümleri, Hofn’daki zeminin yılda 1,7 santimetreye yükseldiğini gösteriyor. Kuru eriyen buzul ne kadar yakınsa, çıkış o kadar hızlı olur – kuzeye arabayla yaklaşık 20 dakika, zemin yılda 3,8 santimetreye yükselir.
Hofn’da Arnason olayları endişeyle izliyor. Köy balıkçılık endüstrisine bağlıdır ve oradaki ailelerin çoğu buna bağlıdır. Tekneler giremezse, bu neredeyse maddi bir kayıptır.
Ancak İzlanda çevresindeki deniz seviyesinin düşmesinin başka bir nedeni daha var: Yerçekimi.
Buzulların hızla erimesi ve Grönland’ın buz tabakası okyanusa büyük miktarda su ekleyerek dünyanın birçok yerinde deniz seviyelerinin yükselmesine neden oluyor.
Ancak bu artış tek tip olmamıştır. Tam tersine, çözülmenin en fazla olduğu Grönland ve çevresi, sadece bu yükselen zemin olgusundan kaynaklanmıyor, aslında deniz seviyesinde bir düşüş yaşıyor.
Kütlesi olan her şeyin kendi çekim kuvveti vardır. Ne kadar büyükse, o kadar yerçekimi vardır.
“Buz tabakası o kadar ağır ki yerçekimi nedeniyle okyanusu çekiyor. Ancak buz tabakası eridikçe, bu yerçekimi zayıflamaya başlar ve su geri çekilir ”diyor NASA’nın Jet Speed Laboratory’sinde hekima sonrası araştırmacı Thomas Frederick.
“Buz tabakasından ne kadar uzaklaşırsan, o kadar fazla su alırsın.”
NASA bilim adamları, küresel deniz seviyesinin – kısmen Grönland’daki buzun erimesi nedeniyle – ortalama 1 metre yükselmesi durumunda İzlanda çevresinde 20 santimetre düşeceğine inanıyor. Bunun nedeni, bu çekim değişikliğinin gerçekleştiği Grönland’a çok yakın olmasıdır.
İzlanda’daki erime, küresel deniz seviyelerinin yükselmesinde rol oynamış olsa da, dünyanın en büyük buz tabakalarından daha az su tutar.
İzlanda’daki tüm buzullar erirse, küresel ortalama deniz seviyesini 1 santimetre artırır. Öte yandan Grönland ve Antarktika, felaket etkilerine neden olacak kadar buza sahip – Grönland’ın tamamı erirse, küresel deniz seviyelerini 7,5 metre yükseltir. Antarktika’nın kıtada, tamamı eridiği takdirde deniz seviyelerini yaklaşık 60 metre yükseltmeye yetecek kadar buzu var.
Eriyen buz, dünyadaki deniz seviyesinin yükselmesinin yaklaşık üçte ikisini oluşturuyor. Ancak iklim değişikliği okyanuslarımızı farklı bir şekilde vuruyor.
İnsanlar – öncelikle enerji için kömür, petrol ve doğal gaz gibi fosil yakıtları yakarak – daha fazla sera gazı saldıkça, deniz sıcaklıkları da yükselir ve bu ek ısı okyanusu genişletir.
Su ısındıkça molekülleri daha süratli hareket eder ve daha fazla yayılır, bu da hacmini artırır. Bilim adamları, küresel deniz seviyesinin yaklaşık üçte birinin bu genişlemeyle bağlantılı olabileceğini tahmin ediyor.
Son bilimsel kanıtlar, dünya bugün fosil yakıtları yakmayı bıraksa bile, deniz seviyesinin yükselmesinin 2050 yılına kadar devam edeceğini gösteriyor. Bununla birlikte, 2050’den sonra gelecekteki emisyonların büyük sonuçları olacaktır.
Bilim adamları, dünya sanayi öncesi seviyelerin 3-4 derece üzerine kadar ısınırsa, yüzyılın sonuna kadar küresel deniz seviyelerindeki ortalama artışın 70 santimetreye ulaşabileceği ve bazı yerlerde insan yaşamının canlılığını tehdit ettiği konusunda uyarıyorlar. Sıcaklık artışı zaten 1.2C.
İzlanda’nın küresel deniz seviyeleri üzerindeki etkisi
Kaynak: Frederikse, T., Jevrejeva, S., Riva, REM, & Dangendorf, S. Journal of Climate
İzlanda’daki buzullar eridiğinde küresel deniz seviyeleri üzerindeki etki aynı değildir.
Kocam dünyanın yarısından fazlasında – örneğin Marshall Adaları’nda – İzlanda’nın deniz seviyesini yükseltmesine yardım ediyor.
AHofn’daki balıkçılar sığ denizlerin sonuçlarıyla mücadele ediyor ve Marshall Adaları’nda insanlar çevredeki denizin hızlı yükselişini izliyor.
Polisler beş adadan ve 29 alçak halka atolden oluşuyor. Dünyanın diğer ucundaki Grönland ve İzlanda gibi yerlerde yükselen deniz seviyeleri, insanları yaşam tarzlarını değiştirmeye ve gelecekleri hakkında daha varoluşsal düşünmeye zorladı.
Marshall Adaları Çevre Bakanlığı iklim sözcüsü ve yazarı Kathy Jetn̄il-Kijiner, “Dağ yok, her iki tarafta okyanuslar var ve arazi gerçekten ince ve küçük” dedi.
“Kıyı şeridi giderek kısalıyor, bu da topraklarımızın fiziksel varlığı için gerçek bir tehdit.”
Mareşallerde deniz seviyesinden ortalama yükseklik sadece 2 metredir. Burada her santim önemlidir.
Küresel olarak, ortalama deniz seviyesi 20. yüzyılın başından bu yana 20 santimetreden fazla yükseldi ve son otuz yılda hızlandı. 1993’ten beri, seviye ortalama 2,8-3,6 milimetre arttı. Aynı zamanda, Avustralya hükümetinin iklim raporuna göre Marshall ailesi, büyümelerini 7 milimetre kadar neredeyse ikiye katladı.
Yükselen deniz seviyeleri giderek daha sık sellere neden oluyor. Dalgalar, kıyıyı çevreleyen koruyucu bariyerleri düzenli olarak yıkar.
Sokaklar daha sık sular altında kalıyor. İçme suyu kirleniyor. Geçim kaynakları yok ediliyor. Jetn̄il-Kijiner, sel tehlikesinin her zaman insanların kafasında olduğunu söylüyor.
Bu ulusun iklim değişikliğinden karşı karşıya olduğu varoluşsal tehdidin ve hızla uyum sağlamak için yeni araçlara duyulan ihtiyacın sürekli bir hatırlatıcısıdır.
Marshall hükümeti ve Dünya Bankası tarafından yapılan ortak bir araştırma, ülkenin deniz duvarlarının inşasından arazinin iadesine ve binaların inşasına kadar olan seçeneklerini ortaya çıkardı. Daha sık yanıtlar, tüm adaları kaldırmak ve son çare olarak göç etmektir.
“Dikkatli olmalıyız. Sadece karaya çıkmak zorunda kalacağımıza, insanlar sular altında kaldığı için evlerine, bahçelerine veya benzeri şeylere bakabilmek için evlerini ve işlerini yarı yolda bırakmak zorunda kalacaklarına hazırlıklı olmalıyız ”diyor Jetn̄il-Kijiner.
“Tamamen haksızlık,” dedi. Bunu yapmamalıyız. Bunlar, katkıda bulunmadığımız bir şey için bize milyarlarca dolara mal olacak aşırı önlemler.
Kathy Jetn̄il-Kijiner, Marshall Adaları Çevre Bakanlığı İklim Elçisi
Ailesi, çoğu adalı gibi, evlerini sürekli selden korumak için beton bir duvar inşa etti. Önceden, teneke panellerden yapılan bariyer artık yeterli değildi.
Yeni duvar duruyor – şimdilik.
“Ama ne kadar işe yarayacağını kim bilebilir?” Etkiler artmaya devam edecek çünkü ölçeği küçültmüyoruz [global] Buradaki durum o kadar gerginleşti ki, şimdi adalarımızı yükseltmek veya hatta tamamen yeni adalar inşa etmek gibi gerçekten aşırı adaptasyon seçeneklerini araştırıyoruz. “
Ortak bir araştırmaya göre, deniz seviyesinin 1 metre yükselmesi halinde başkent Majuro’daki binaların %40’ı tehlike altında olacak ve şehrin %96’sı sık sık su baskını riskiyle karşı karşıya kalacak.
“Tamamen haksızlık,” dedi. Bunu yapmamalıyız, “dedi Jetnil-Kijiner.
“Bunlar, katkıda bulunmadığımız bir şey için bize milyarlarca dolara mal olacak aşırı önlemler.”