İstanbul ve çevresinde ilk yerleşim izleri paletliktik çağa kadar uzanıyor. Yarımburgazdaki bir mağarada paletliktik dönemden kalma yerleşim izleri bulunuyor. Marmaray kazıları sırasında ise neolitik mezar kalıntılarına rastlandı. MÖ 5000-3500 arasındaki kalkolitik çağda ise bugünkü Fikirtepe, Pendik dolaylarında yerleşildiği görülüyor.
İstanbul'da kurulan ilk kent olduğu sanılan, Tarakların Sarayburnu'nda kurduğu Lagos kenti duvar kalıntıları ile Kadıköy'de Fenikelilerden kalma yapıların izleri günümüze kadar ulaşabilmiştir. Ancak bizim bildiğimiz haliyle İstanbul'un kuruluşu MÖ 7. yy’e rastlıyor. Bu çağda Yunan yarımadasını sarsan Dora akınlarından kaçan Megaralılar dalgalar halinde bu yöreye yerleşiyorlar. İlk gelenler Kadıköy çevresinde Kalkedon'u kurarken, efsaneye göre Beyza önderliğindekiler birkaç yıl sonra bunun tam karşısına Sarayburnu'na yerleşiyorlar. Önderlerinden ötürü de bu yerleşim Bezentin olarak adlandırılıyor. Byzantion'un çevresi surlarla çevriliyor. İki kıtayı birbirine bağlayan dar su yolu kıyısındaki kent, Perslerden Atinalılar, Ispartalılar, Makedonyalılar ve Romalılara kadar çeşitli kavimlerin göç ve istila yolları üzerinde olduğu için zaman zaman el değiştiriyor. Ama bir ticari merkez olarak gelişmesini sürdürüyor. Genel olarak Kalk donluların tarım, Bizanslıların ticaretle uğraştıklarına inanılıyor. Roma İmparatorluğu'nun bölgede egemenliğini kabul ettirmesiyle bölgeye istikrar gelince, Byzantion'un gelişmesi hızlanıyor. MS 330'da İmparatorluğun eş başkenti, 65 yıl sonra da Doğu Roma (Bizans) İmparatorluğu'nun başkenti oluyor.
Byzas ve Megaralıların kurdukları İstanbul'un ilk çekirdeği Byzas'tan önce gelen Megaralıların Kadıköy'de kurdukları Kalkedon Kalkolitik çağdan kalma ilk yerleşim noktaları