Dünya da ve Türkiye’de edebiyat ve kitaba dair verilen pek çok dül var. Bunlardan en önemlisi ve en prestiji ise kuşkusuz Nobel Edebiyat Ödülü …
Dünya da ve Türkiye’de edebiyat ve kitaba dair verilen pek çok dül var. Bunlardan en önemlisi ve en prestiji ise kuşkusuz Nobel Edebiyat Ödülü’dür. Ödül alan bir eserin değeri yükselir mi, yoksa ödül sadece yazarı tatmin etmek için verilen bir armağan mı sorusu tartışmaya muhtaç .
Nobel Edebiyat Ödülü’nü bugüne kadar iki yazar reddetti. Biri Rus yazar Boris Pasternak, diğeri ise Fransız yazar ve filozof Jean Paul Sarte’dir.
Boris Pasternak’ın ödül almaması dönemin sert siyasi konjöktüründe kaynaklandı. Zira dönemin SSCB’si Batı bu ödülü verdiği için ser biçimde reddetti.
Eserin değerini belirlemek
Jean Paul Sarte ise verilen bir ödülün o eserin değerini belirlemeyeceğini düşünürek ödülü nazikçe geri çevirdi. Her iki yazarın tavrında yola çıkarak şunu diyebilirz rahatlıkla: “Ödül edebi eserin değerini belirlemek ya da onu daha da farklı bir yere koymak için değildir.”
Peki ne içindir bu ödül?
Kamoyu yararı
Yazarı ve ortaya konulan bir emeğin ya da kamoyu yararı düşünüldüğü için verilen ödüllerdir. Olaya bu açıdan bakmak konuyu biraz da olsa açıklığa kavuşturuyor.
Okurun ödülü
Edebi eserlerde ödül verilir mi sorusu da tartışmaya değer. Nitekim yazılan bir edebi metnin, metni yazan yazarın ödül gibi bir düşünceyle yazıyorsa burada etik dediğimiz kavram devreye giriyor.
Yazar eserini yazdıktan sonra okurlarına bırakır, okurların belirleyeceği kriterler aslında eserin ödülü değer görülüp, görülmediğini betimler.