Para Arzı: Para Arzının Belirleyicileri ve Yüksek Güçlü Para ve Para Çarpanı
Para arzı hakkında bilgi edinmek için bu makaleyi okuyun: tanımları, belirleyicileri ve yüksek güçlü para ve para çarpanı!
Para arzı, zaman içindeki akış fikrini iletmesine rağmen, belirli bir zamanda hisse senedidır. “Para arzı” terimi, “para stoğu”, “para stoğu”, “para arzı” ve “para miktarı” gibi terimlerle eş anlamlıdır.
Her an para arzı, ekonomideki toplam para miktarıdır. Para arzı tanımına veya ölçütlerine ilişkin üç alternatif görüş vardır. En yaygın görüş, paranın değişim işlevini vurgulayan geleneksel ve Keynesyen düşünce ile ilişkilidir.
Bu görüşe göre, para arzı halk ile para birimi ve ticari bankalarla talep mevduatı olarak tanımlanmaktadır. Talep depozitoları bir ticari bankadaki mevduat sahiplerinin sözleri ve cari hesaplarıdır. Bunlar likit bir para şeklidir çünkü mevduat sahipleri hesaplarında kalan herhangi bir miktarı kontrol edebilirler ve bankanın talep üzerine derhal ödeme yapması gerekir. Ticari bankalarla olan vadesiz mevduat ve kamu parası birlikte M1, para arzı olarak ifade edilir. Bu para arzı daha dar bir tanım olarak kabul edilir.
İkinci tanım daha geniştir ve Friedman başkanlığındaki modern miktar teorisyenleriyle ilişkilidir. Profesör Friedman, para arzını istediği zaman, “kelimenin tam anlamıyla, insanların ceplerinde taşıdıkları dolarların sayısı, bankalarda kredisine yatırdıkları dolar veya bankalarda kredisine sahip oldukları dolarlar şeklinde tanımlamaktadır. Mevduat talep ve ayrıca ticari banka vadeli mevduat. ”
Vadeli mevduat, bir ticari bankadaki müşterilerin sabit mevduatlarıdır. Bu tür mevduatlar, tutarın yatırıldığı zamana bağlı olarak sabit bir faiz oranı kazanır. Bankaya bir faiz oranı ödeyerek bu sürenin bitiminden önce para çekilebilir. Bu yüzden vadeli mevduat likiditedir ve Friedman'ın para arzına dahil edilir. Bu nedenle, bu tanım M1 artı ticari bankaların para arzındaki vadeli mevduatlarını içerir. Bu daha geniş tanım Amerika’da M 2, İngiltere ve Hindistan’da M3 olarak tanımlanmaktadır. Paranın değer işlevini ya da Friedman'ın “geçici bir satın alma gücü meselesi” dediği şeyi vurgulamaktadır.
Üçüncü tanım en geniştir ve Gurley ve Shaw ile ilişkilidir. Para arzı, M 2 artı tasarruf bankalarının mevduatlarını, bina topluluklarını, kredi birlikleri ve diğer kredi ve finansal kuruluşların mevduatlarını içerir.
Para arzının bu alternatif tanımları arasındaki seçim iki kaygıya dayanır: Bir “belirli bir tanım seçimi, para tutma için çeşitli dürtülerin ve para politikası açısından uygun bir tanımın içermesi gereken iki bakış açısının analizini kolaylaştırabilir veya bulanıklaştırabilir. Para otoritelerinin doğrudan etki edebileceği alan. Bu iki kriter uygulanırsa, üç tanımdan hiçbiri tamamen tatmin edici değildir.
Para arzının ilk tanımı analitik olarak daha iyi olabilir, çünkü M 1 emin bir takas aracıdır. Ancak M 1, değerinin düşük olduğu bir değer deposudur, çünkü vadeli mevduata göre kazanılan faiz oranı kazanmaz. Ayrıca, para arzına yalnızca talep mevduatı dahil edildiğinde, merkez bankası daha dar bir alan üzerinde kontrol sahibi olabilir.
Para arzında zaman mevduatı (M 2 ) içeren ikinci tanım analitik olarak daha az tatmin edicidir çünkü “çok gelişmiş bir finansal yapıda, ödeme ve vadeli mevduatı tutma araçlarını ayrı ayrı ele almak önemlidir.”, vadeli mevduat, mükemmel bir likit para şekli değildir. Bunun nedeni, içlerinde yatan miktarın çeklerle derhal çekilebilmesidir.
Normalde, depozito bitim tarihinden önce çekilemez. Bir yatırıcının parasını daha erken istemesi durumunda, yatırıcıdan bir ceza faiz oranı talep ettikten sonra çekilmeye izin veren bankaya bir ihbarda bulunması gerekir. Dolayısıyla, vadeli mevduatlar mükemmel likidite içermemektedir ve para arzına dahil edilememektedir. Ancak bu tanım, para politikası açısından daha uygundur, çünkü merkez bankası, ticari bankalar tarafından tutulan hem talep hem de zaman mevduatlarını içeren daha geniş bir alan üzerinde kontrol sağlayabilir.
M ve artı banka dışı finansal kurumların mevduatlarını içeren üçüncü para arzı tanımı, her iki kriter için de yetersizdir. Birincisi, paranın değiş tokuş işlevine aracılık etmezler. İkincisi, neredeyse merkez bankasının kontrol alanı dışında kalıyorlar. Sahip oldukları tek avantaj, değerlerinin yüksek oranda likit depo olmalarıdır. Bu değere rağmen, banka dışı finansal kurumların mevduatları para arzı tanımına dahil edilmemiştir.
Para Arzının Belirleyicileri:
Para arzının belirlenmesinde iki teori vardır. İlk görüşe göre, para arzı merkez bankası tarafından dışsal olarak belirlenmektedir. İkinci görüş, para arzının, insanların mevduatlarını, faiz oranlarını, vs. para birimine göre para tutma isteğini etkileyen ekonomik faaliyetteki değişikliklerle belirlenir.
Dolayısıyla, para arzı belirleyicileri hem dışsal hem de içseldir ve bunlar genel olarak tanımlanabilir: minimum nakit rezerv oranı, banka rezervlerinin seviyesi ve insanların mevduatlara göre para tutma arzusu. Birlikte son iki belirleyiciye para tabanı veya yüksek güçlü para denir.
1. Zorunlu Karşılık Oranı:
Gerekli rezerv oranı (veya minimum nakit rezerv oranı veya rezerv mevduat oranı) para arzı için önemli bir belirleyicidir. Gerekli rezerv oranındaki bir artış, ticari bankalarla birlikte para arzını azaltırken, zorunlu rezerv oranındaki bir düşüş para arzını artırır.
RR 1, nakit ile cari ve vadeli mevduat yükümlülüklerinin kanunla belirlenen oranıdır. Her ticari bankanın, bu yükümlülüklerin belirli bir yüzdesini, ülkenin merkez bankasına mevduat şeklinde tutması gerekir. Ancak ticari bankalar tarafından vadelerinde tutulan notlar veya nakit, asgari zorunlu karşılık oranına dahil edilmez.
Ancak, nakit parayla birlikte kısa vadeli varlıklar, ticari bir bankanın likit varlıkları olarak kabul edilir. Hindistan'da yasal likidite oranı (SLR), para arzını belirlemek için ek bir önlem olarak kanunla belirlenmiştir. SLR, diğer ülkelerde ikincil rezerv oranı olarak adlandırılırken, zorunlu karşılık oranı birincil oran olarak adlandırılır. SLR'nin yükseltilmesi, kredi verme amacıyla ticari bankalarla olan para arzını azaltma etkisine sahiptir ve SLR'nin azaltılması, avanslar için bankalarla olan para arzını artırma eğilimindedir.
2. Banka Yedeklerinin Düzeyi:
Banka rezervlerinin seviyesi para arzının bir başka belirleyicisidir. Ticaret bankası rezervleri, merkez bankası ile yapılan mevduatlar ve para cinsinden veya kasalarındaki para birimlerinden oluşmaktadır. Para arzını belirlemek için ticari bankaların rezervlerini etkileyen ülkenin merkez bankasıdır. Merkez bankası, tüm ticari bankaların rezervleri hem zaman hem de talep mevduatı sabit bir yüzdesine eşit tutmalarını gerektirir. Bunlar yasal minimum veya gerekli yedeklerdir.
Gerekli rezervler (RR), gerekli rezerv oranı (RRr) ve bir ticari bankanın mevduat seviyesi (D) ile belirlenir: RR-RRr 'D. Mevduat tutarı 80 lakhs ve gerekli karşılık oranı yüzde 20 ise, o zaman Gerekli rezervler% 20 x 80 = Rs 16 lakh olacaktır. Eğer rezerv oranı yüzde 10'a düşürülürse, gerekli rezervler de 8 lah Rs'ye düşürülecektir.
Bu nedenle rezerv oranı ne kadar yüksek olursa, bir banka tarafından tutulması gereken zorunlu karşılıkların o kadar yüksek olması veya bunun tersi de geçerlidir. Ancak, para arzının belirlenmesinde önemli olan fazlalık rezervlerdir (ER). Fazla rezervler toplam rezervler (TR) ile zorunlu rezervler (RR) arasındaki farktır: ER = TR-RR. Toplam rezerv Rs 80 lakh ve gerekli rezerv Rs 16 lakh ise, o zaman fazla rezerv Rs 64 lakh (Rs 80-16 lakh) olur.
Gereken rezervler Rs 8 lakh'a düşürüldüğünde, fazla rezervler Rs 72 lah'a yükselir. Mevduat yükümlülüklerinin boyutunu etkileyen bir ticari bankanın fazla rezervidir. Bir ticari banka, para arzının önemli bir bileşeni olan fazla rezervlerine eşit kredileri artırır. Bir ticari bankayla para arzını belirlemek için, merkez bankası açık piyasa operasyonlarını ve iskonto oranı politikasını benimseyerek rezervlerini etkiler.
Açık piyasa işlemleri, devlet menkul kıymetlerinin ve açık piyasada hem devletin hem de özel sektörün faturaları, menkul kıymetler, bonolar vb. Gibi diğer varlıkların alım satımını ifade eder. Merkez bankası açık piyasada menkul kıymetler alır veya satarsa, banka rezervlerinin seviyesi artar veya daralır.
Menkul kıymetlerin merkez bankası tarafından satın alınması, menkul kıymet sahiplerine yapılan çeklerde, karşılığında ticari bankalara yatırılarak banka rezervlerinin seviyesini yükseltir. Bunun tersi, merkez bankasının halka ve menkul kıymetleri merkez bankasına nakit ödeme yapan bankalara satması ve böylece banka rezervlerinin seviyesini azaltması durumudur.
İskonto oranı politikası, ticari bankalara banka kredisinin maliyetini ve arzını etkileyerek para arzını etkiler. Hindistan'da banka oranı olarak bilinen iskonto oranı, ticari bankaların merkez bankasından borç aldığı faiz oranıdır. Yüksek iskonto oranı, ticari bankaların, menkul kıymetleri merkez bankasına satarak daha az miktar elde etmeleri anlamına gelir. Ticari bankalar da borç verme faizlerini halka arz ediyor, böylelikle onlar için daha fazla ilerleme kaydediyor. Böylece kredinin daralması ve ticari banka rezervlerinin seviyesi oluşacaktır. Karşıt, banka oranının düşürüldüğü durumdur. Kredi ve buna bağlı banka rezervlerini genişletme eğilimindedir.
Ticari banka rezervlerinin ancak açık piyasa işlemleri ve iskonto oranı politikası birbirini desteklediğinde önemli ölçüde etkilendiği belirtilmelidir. Aksi halde, banka rezervlerinin ve dolayısıyla para arzının belirleyicisi olarak etkinlikleri sınırlıdır.
3. Halkın Para Birimi ve Para Yatırma İsteği:
İnsanların ticari bankalardaki mevduatlara göre para birimi (veya nakit) tutma isteği de para arzını belirler. Eğer insanlar ticari bankalara daha az nakit ve daha fazla para yatırma alışkanlığında ise, para arzı büyük olacaktır. Bunun nedeni, bankaların daha büyük mevduatlarla daha fazla para yaratabilmeleridir. Aksine, eğer insanlar bankacılık alışkanlıklarına sahip değilse ve para varlıklarını nakit olarak tutmayı tercih ederse, bankaların kredi yaratması daha az olacak ve para arzı düşük olacaktır.
Yüksek Güçlü Para ve Para Çarpanı:
Mevcut uygulama, para arzı belirleyicilerini para tabanı veya yüksek güçlü para cinsinden açıklamaktır. Yüksek güçlü para, halk tarafından tutulan ticari banka rezervleri ve para birimlerinin toplamıdır. Yüksek güçlü para, banka mevduatının artması ve para arzının yaratılması için temel oluşturur. Para arzı doğrudan para tabanındaki değişikliklerle ve tersi olarak döviz kuru ve rezerv oranları ile değişmektedir.
4. Diğer Faktörler:
Para arzı, sadece para otoriteleri tarafından belirlenen yüksek güçte para değil, aynı zamanda faiz oranları, gelir ve diğer faktörlerin de bir fonksiyonudur. İkinci faktörler, halkın nakit olarak sahip olduğu para bakiyelerinin oranını değiştirir. Ticari faaliyetteki değişiklikler, bankaların ve halkın davranışını değiştirebilir ve dolayısıyla para arzını etkileyebilir. Dolayısıyla, para arzı yalnızca dışsal kontrol edilebilir bir kalem değil aynı zamanda içsel olarak belirlenmiş bir maddedir.
Sonuç:
Yukarıda banka kredisi yaratma yoluyla para arzı belirleyen faktörleri tartıştık. Ancak para arzı ve banka kredisi dolaylı olarak birbirleriyle ilgilidir. Para arzı arttığında, bir kısmı mevduat sahiplerinin tasarruf etme eğilimine bağlı olarak bankalarda saklanır. Bu tasarruflar, yasal karşılık şartlarını yerine getirdikten sonra borç veren ticari bankaların mevduatı olur. Böylece para arzındaki her artışla birlikte banka kredisi de artar. Ancak, aşağıdaki faktörlerden dolayı tam olarak aynı oranda gerçekleşmeyebilir:
(a) Tasarruf marjinal eğilimi sabit kalmaz. Zaman zaman gelir seviyelerindeki, fiyatlardaki ve öznel faktörlerdeki değişikliklere bağlı olarak değişir.
(b) Bankalar, kredi oluşturma sürecinde kaçakların çalışması nedeniyle az ya da çok kredi yaratabilir.
(c) Paranın dolaşım hızı da para arzını etkiler. Para dolaşımının hızı artarsa, banka kredisi para arzındaki bir düşüşün ardından bile düşemez. Merkez bankası, banka kredisini olumsuz yönde etkileyebilecek olan para hızı üzerinde çok az kontrole sahiptir.
Yüksek Güçlü Para ve Para Çarpanı:
Mevcut uygulama, para arzı belirleyicilerini para tabanı veya yüksek güçlü para cinsinden açıklamaktır. Yüksek güçlü para, halk tarafından tutulan ticari banka rezervleri ve para birimlerinin (banknot ve madeni paraların) toplamıdır. Yüksek güçlü para, banka mevduatının artması ve para arzının yaratılması için temel oluşturur. Para arzı doğrudan para tabanındaki değişikliklerle ve tersi olarak döviz kuru ve rezerv oranları ile değişmektedir.
Yüksek güçlü paranın kullanılması, ticari bankaların yasal limit taleplerini veya merkez bankası ile zorunlu yedekleri ve fazla yedekleri ve halkın para talebini içerir. Böylece yüksek güçlü para H = C + RR + ER burada para birimini temsil eder, RR gerekli rezervleri ve ER fazla rezervlerini ifade eder.
Bir ticari bankanın zorunlu rezervleri mevduatlarına bağlıdır. Ancak bir banka genellikle zorunlu karşılıkların üzerinde yedek bulundurur. Aslında, bankalar kredileri yasal sınırlara kadar yükseltmiyor, tam olarak bundan daha azını kullanıyorlar. Bu, beklenmeyen nakit çekme veya ters takas bakiyelerini karşılamak içindir. Bu nedenle, onlar tarafından fazla rezervlerin korunmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Böylece para arzı, zorunlu karşılık oranı ve ticari bankaların aşırı yedek oranı ile belirlenir. Gerekli rezerv oranı (RRr), zorunlu rezervlerin mevduatlara oranıdır (RR / D) ve fazla rezerv oranı (ERr), mevduatların toplamına oran ya da fazla rezervdir (ER / D).
Kamu tarafından tutulan para birimi, yüksek güçlü paranın bir diğer bileşenidir. Kamunun para talebi, banka mevduatının bir oranı olarak ifade edilir. Böylece C / -C / D para birimi oranı, С para birimi ve D paradır. Kur oranı, halkın gelir seviyesindeki değişiklikler, kamu tarafından kredi araçlarının kullanımı ve ekonomik faaliyetteki belirsizlikler gibi faktörlerden etkilenmektedir.
Para arzı ile yüksek güçte para arasındaki resmi ilişki aşağıdaki gibi denklemler şeklinde ifade edilebilir:
Para arzı (M), ticari bankaların mevduatlarından (D) ve kamu tarafından tutulan para biriminden (C) oluşur. Böylece para arzı:
Denklem (7) para arzı yüksek güçte para cinsinden tanımlar. Para arzını dört belirleyici, H, Cr, RRr ve ERr cinsinden ifade eder. Denklem, yüksek güçlü para arzı arttıkça, para arzı arttığını belirtir. Ayrıca, döviz kuru oranı (Cr), rezerv oranı (RRr) ve fazla rezerv oranı (ERr) ne kadar düşük olursa, para arzı o kadar yüksek olur ve bunun tersi de geçerlidir.
Para arzı ve yüksek güçte para arasındaki ilişki Şekil 1'de gösterilmektedir. Hs yatay eğrisi, yüksek güçte verilen para arzını göstermektedir. Hd eğrisi, her bir para arzı seviyesiyle ilgili yüksek güçlü para talebini gösterir ve denklemi temsil eder (6). Hd eğrisinin eğimi (Cr + RRr + ERr) / (1 + Cr) terimine eşittir. Verilen Cr, RRr, Err ve yüksek güçlü para Merhaba, denge para arzı OM. Para arzı bundan daha büyükse, OM'nin yüksek güçte para için fazla talep olacağını söyleyin. Aksine, OM para arzından daha az olması yüksek güçlü para için daha az talep anlamına gelecektir.
Cr veya RRr veya ERr oranlarından herhangi birinde bir artış varsa, yüksek güçlü para talebinde bir artış olacaktır. Bu durum, yüksek güçlü para talebindeki artışın OM'ye giden para arzında düşüşe yol açtığı Şekil 69.1'deki Hd eğrisi ile gösterilmektedir.
Denklem (7) bölümü para çarpanı m'dir. Böylece
m = 1 + Cr / CR + RRr + ERr… (8)
Şimdi para arzı ve yüksek güçte bir denklem parası (7) arasındaki ilişki
M = mH… .. (9)
Denklem (9), para arzını m ve H'nin bir fonksiyonu olarak ifade eder. Başka bir deyişle, para arzı yüksek güçlü para (H) ve para çarpanı (m) ile belirlenir. Para çarpanının büyüklüğü, halkın döviz kuru (Cr), merkez bankasında zorunlu karşılık oranı (RRr) ve ticari bankaların aşırı karşılık oranı (ERr) ile belirlenir. Bu oranlar ne kadar düşük olursa, para çarpanı o kadar büyük olur. M oldukça kararlı ise, merkez bankası para arzını (M) H kullanarak manipüle edebilir. Merkez bankası bunu açık piyasa işlemleriyle yapabilir. Ancak, m'nin dengesi, döviz kuru oranının dengesi ve RRr ve ERr rezerv oranlarına bağlıdır. Veya, RRr ve ERr oranlarındaki ayar dışı değişikliklere bağlıdır. Bu oranlar ve kamunun para birimi değişmekle yükümlü olduğundan, para çarpanı kısa vadede oldukça Para Arzı değişkendir.
Yüksek güçlü paranın kamu tarafından tutulan para birimi, merkez bankasında zorunlu karşılıklar ve ticari bankaların aşırı rezervleri arasındaki pay göz önüne alındığında, para arzı Cr, RRr ve ERr ile ters orantılı olarak değişmektedir. Ancak, para arzı, yüksek güçlü paradaki değişikliklerle doğrudan değişmektedir. Bu, Şekil 69.2'de gösterilmiştir. DH'nin yüksek enerjili para arzındaki artış, Hs eğrisini Hs'lere yükseltir. E'de, yüksek güçlü paranın talep ve arzı dengede ve para arzı OM'dir. Yüksek güçlü para arzının Hs 'e yükselmesiyle birlikte, para arz da E1 yeni denge noktasında OM 1 ' e yükselir. Ayrıca, Şekil 2, para çarpanının işleyişini ortaya koymaktadır. Yüksek güçlü para DH'deki artışla birlikte, para arzı DM tarafından artmaktadır. Re-1 tarafından yüksek güçte para artışı Re 1'in katları kadar artar.
Bazı ekonomistler, yüksek güçte para ve dolayısıyla para arzı belirlenirken fazla rezervleri dikkate almazlar. Ancak parasalcıların fazlası rezervlere daha fazla önem veriyor. Onlara göre, bankacılık işlemlerinde iş dünyasında olduğu gibi belirsizlikler nedeniyle bankalar her zaman fazla rezerv bulunduruyorlar. Fazla rezerv miktarı, iki tür maliyetin etkileşimine bağlıdır: fazla rezerv tutma maliyeti ve fazla rezervlerdeki eksiklikten kaynaklanan maliyet. İlk maliyet, fazla rezervin tutulduğu piyasa faiz oranı ile ilgilidir. Ticaret bankası tarafından yasal olarak zorunlu rezerv oranını koruyamadığı için merkez bankasına ödenmesi gereken bir nevi ceza olan banka faiz oranının ikinci maliyeti.
Aşırı rezerv oranı, piyasa faiz oranına göre ve doğrudan banka oranına göre değişir. Para arzı fazla rezerv oranı ile ters orantılı olduğundan, bankaların aşırı rezerv oranındaki düşüş para arzını artırma eğilimindedir. Böylece, para arzı yüksek güçlü para, para birimi oranı, zorunlu karşılık oranı ve piyasa faiz oranı ve banka oranı ile belirlenir.
Para tabanı veya yüksek güçlü para doğrudan merkez bankası tarafından kontrol edilebilir. Ülkenin para arzının esas noktasıdır. Tabii ki, para çarpanının çarptığı zamanlar yüksek güçlü para her zaman para arzına eşittir, yani M = mH. Bu formülasyon bize, yüksek güçlü paradaki belirli bir artış için bankacılık sistemi tarafından ne kadar yeni para yaratılacağını anlatmaktadır.
Merkez bankasının para politikası, aşırı rezervleri ve yüksek güçlü parayı aynı şekilde etkilemektedir. Merkez bankasının açık piyasa alımları yaptığını varsayalım. Bu, yüksek güçlü parayı bankaların aşırı rezervi şeklinde yükseltir.
Bunun sonucunda ortaya çıkan para arzındaki artış, yeni kazanılan fazla rezervler temelinde yeni para yaratan bankacılık sisteminden kaynaklanmaktadır. Bu nedenle, bu kavram bize parasal otoritelerin yüksek enerjili parayı ya da para çarpanını değiştirerek para arzını kontrol edebileceğini söylemektedir.