Ülkenin 45. başkanını belirlemek amacıyla bugün oy merkezlerine gidecek ABD'li seçmenler, 4 başkan adayından birini Beyaz Saray'a taşıyacak. Tahminlere göre yaklaşık 150 milyon oyun kullanılacağı seçimlerde Demokrat Parti'yi Dışişleri eski Bakanı Hillary Clinton, Cumhuriyetçileri iş adamı Donald Trump, Liberal kesimi Gary Johnson, Yeşil Parti'yi ise Jill Stein temsil ediyor.
Eyaletlerde bazı valiliklerin de belirleneceği seçimde, ayrıca referandum niteliğinde yerel kararlar alınacak. ABD'de yaklaşık 230 milyon seçmen bulunuyor. Erken oy verme işleminde yaklaşık 40 milyon kişi oy kullandı. Ülkede 150 milyona yakın seçmenin oy kullanması bekleniyor.
Başkan nasıl seçiliyor?
Dünyadaki birçok ülkeden farklı olarak dolaylı demokrasi'nin geçerli olduğu ABD’de en çok oyu alan değil, en çok ikincil seçmeni kazanan aday başkanlık koltuğuna oturuyor. 2000 yılında yapılan seçimi kaybeden Al Gore’un oyları, başkan seçilen George Bush’un oylarından daha fazlaydı. İkincil Seçmenler (Electoral College) toplam 538 kişi. Bu rakam Temsilciler Meclisi (435), Senato (100) ve federal başkent Washington D.C.’ye (3) ait ikincil seçmenlerin toplamından oluşuyor.
Her eyaletin ikincil seçmen sayısı o eyaletin Temsilciler Meclisi ve Senato’daki üye sayısının toplamından oluşuyor. Mesela Kaliforniya’nın 55, Teksas’ın 38, Florida’nın 29 ikincil seçmeni bulunuyor. ABD’yi oluşturan eyaletlerde adaylardan biri rakiplerinden bir oy bile fazla alsa, o eyaletin ikincil seçmenlerinin tümünü kazanıyor.
İkincil seçmen sayılarının, adayların aldığı oy oranına göre paylaştırılması söz konusu değil. Öyle olunca da, ABD halkının çoğunluğunun oy verdiği aday her zaman başkanlık yarışından birinci çıkamayabiliyor. İkincil seçmenler, başkan ve başkan yardımcısı için ayrı ayrı oy veriyorlar. En az 270 oyu alan göreve seçilmiş oluyor. Şayet hiçbir aday 270 oy alamazsa -ki ikiden fazla adayın olduğu seçimlerde bu ihtimal var- ABD Anayasası’na göre başkanı Temsilciler Meclisi, başkan yardımcısını ise Senato seçiyor.
Rakamlarla ABD seçimleri
Başta Clinton ve Trump olmak üzere başkanlık için yarışan tüm isimlerin harcamaları yaklaşık 2.5 milyar dolara ulaştı. Toplamda 6.5 milyar doları aşması beklenen seçim harcamalarının üçte birlik bölümünü, adayların reklam kampanyaları oluşturdu.
Demokrat Clinton, kampanyası için 610 milyon dolar harcarken, Cumhuriyetçi Trump 285 milyon dolar harcadı. Televizyon ve sosyal medya reklamlarına Clinton 157 milyon dolar, Trump 44 milyon dolar harcadı. Clinton'ın kampanyasında 4 bin 200 kişi, Trump'ın kampanyasında ise 880 kişi görev yaptı.
Haber Merkezi