-
islamiyet arap yarimadasini butun $iddetiyle sarsip, avarlar ve slavik irklar ile beraber bizans'in icin buyuyen bir tehlike olu$tururken ulkesini bir arada tutabilmi$ bir yaki$ikli bizans imparatorudur bu. kazim ya$ar kopraman sagolsun aklimizda yer etmi$tir.
-
-
imparatorlukta bu dönemde hissedilen latin etkisinin yerini yunan etkisi almıştır. ayrıca ciğeri beş para etmez fokas'a iyi bir ders vererek gönülleri feth etmiştir. ayrıca çocukken kartaca'da arenada aslanlarla güreştiği rivayet edilen cengaverdir.
-
taht adı flavius heraclius augustus olan bizans imparatoru.
doğum tarihi kesin olmamakla beraber, 575-635 yılları arasında yaşadığı düşünülüyor. 610 yılında kendi hanedanını kurarak tahta geçmiş ermeni asıllı yaşlı herakleios diye bilinen asi bir roma komutanının oğludur. önceki imparator mavrikios'u devirerek 602-610 yılları arasında tahtta kalan flavius phocas augustus'a karşı ordunun desteğini alarak isyan eden aslında babasıdır. uzun süren mücadeleler sonunda heraclius tahta geçmiş ve phocas'ı öldürtmüştür.
bizans imparatorluğunun resmi dilinin latinceden yunancaya çeviren imparator olduğunu da not edelim.
bizans'taki karışıklıklardan istifade eden komşu avarlar balkanlardan ve sasaniler anadolu üzerinden ülke topraklarını işgal etmişlerdi. hatta sasaniler bugünkü kadıköy'e kadar gelmişlerdi. ordusunu yeniden düzenleyen, tımar sistemi benzeri bir asker toplama sistemine geçen heraklius 626 yılında güçlendirdiği ordunun başında sasanilere karşı sefere çıktı. sasanilere karşı batı göktürk kağanlığı ile ittifak kurdu. diplomatik girişimlerle ve entrikalarla sasani güçleri arasına nifak sokup zayıflamalarını sağladıktan sonra 627 yılında ninova savaşında sasani ordularını yendi.
630 yılında kudüs'e hac ziyareti yaptıktan sonra hastalanan heraklius bir daha ordusuyla sefere çıkamamıştır. 636 yılında yermuk'ta müslümanlara karşı savaşı kaybeden bizans ordusunun başında da bu yüzden yer alamamıştır. yermuk savaşı sonrası bir kaç yıl içinde suriye, filistin ve mısır'ın önemli bir bölümü araplara kaptırılmıştır. bu açıdan sasanileri yenerek alanı araplar için boşaltmıştır denilebilir. erken islam kaynaklarında ismi anılan tek roma imparatoru heraklius'tur.
bazı hristiyan kaynakları heraclius'un isa'nın çarmıha gerildiği gerçek haç'ı bulduğunu iddia etse de, bu efsaneye ilişkin bir belge bulunmamaktadır.
en az 12 çocuğu olduğu bilinmektedir. genç yaşta ölen ilk eşinden olan 2 çocuğundan sonra kız kardeşinin kızıyla evlenmiş ve bazı çocuklarının sakat doğması dindar çevreler tarafından akraba evliliğinin laneti olarak görülmüştür.
-
dıhye-ı kelbi elçiliği ile kendisine mektup gönderilmiş, hatta arada mektuplaşmalar olmuş, çevresinin kendisine karşı geleceğini bahane ederek, önce iman ettim gibi görünmüş ancak iman etmemiştir.
-
trabzon'un araklı ilcesi
-
(bkz: yermük savaşı)
-
biri marmara'da diğeri karadeniz'de olan iki ilçemize adını veren roma imparatoru.
(bkz: ereğli)
-
bu abiye bizanslilarin bir kısmı alabildiğine uyuz olmuş ve kendisini kavgada edilmeyecek laflarla zikretmişler. ancak islami kaynaklarda yere göğe sığdırılamayıp methediliyor. müslümanların tek tanrılı ortodoks bizanslıları mecusi sasanilere karşı desteklemesi son derece doğal da sahabelerden tut kim varsa alabildiğine heraclius'u övmüşler, ne kadar über bir hükümdar olduğundan, ne kadar muhteşem bir zekası olduğundan bahsediyorlar.
ebu süfyan bile 'yeryüzünde bu sünnetsiz adam kadar uyanık biri daha yoktur' gibi bir laf etmiş. hani tek tanrılı din mensubu diye farslara karşı desteklemeleri tamam da niye o kadar methetmişler, onu hiç anlamadım. müslüman araplar bizans'ın suriye, filistini mısır topraklarına saldırırken heraclius antakya'da yarı ölü halde yatmaktaydı zaten. anladımsa arap olayım.
bizans kaynaklarının bir kısmı ise (yüzeysel olarak bulabildiğim bilgilere göre) yermuk savaşı yenilgisini heraclius'un öz yeğeniyle yaptığı ensest evliliğin sonucu tanrı'nın gazabı olduğunu, heraclius'un da gaddar ve allahsız herifin teki olduğunu falan yazmışlar. süryaniler de kiliseleri tamir ettirdi, ihsanlarda bulundu, ne dindar ve erdemli bir hükümdar diye övüyor. monofizitler ne yazmış görmedim ama onlar da büyük ihtimal o devrin patrikhanesi monofizitlere parya muamelesi yaptığı için bozuk çalmışlardır. herkes ayrı telden çalıyor anlayacağınız. bize düşen de puzzle parçalarını birleştirip kendi kafamızda olabilecek en doğru versiyonu oluşturmaktır.
heraclius kuzey afrika coğrafyasında yıllarını geçirmiş, doğu anadolu ve kafkasya'yı karış karış gezip oradaki süryani kiliselerini tamir ettirdiği için süryani kronikçileri de bayağı methediyor kendisini. öyle ki büyük konstantin haricinde imparatorluğun her tarafını bu kadar gezen başka bir imparator da çıkmamış. hatta heraclius büyük konstantin'den daha fazla yer gezmiş.
kuzey afrika'da arenada aslanlarla dövüştüğünü kronikçilerden teki yazıyor, antik roma tarzı kontrollü bir şekilde yapılan gladyatör-vahşi hayvan dövüşü olayı anladığım kadarıyla. o aslanlar eğitimli falan, las vegas mgm grand otelinde koca cam kafes içinde aslanlar terbiyecileriyle nasıl top oynuyorsa, roma'nın arena geleneğinde de aslan kaplan gibi vahşi hayvanlar eğitilip bir nevi danışıklı dövüş yapılıyormuş (antik roma arenasından las vegas oteline ışınlamak da pek şık olmadı ama neyse...)
heraclius'un hayatını anlatan süper bir kitap var, onu alıp okuduğum zaman etraflıca uzun entry yazarım bir ara. ayrıyeten elime arapların gözünden heraclius'u anlatan çok güzel bir akademik makale geçti, onu okuyup yorumlamayı planlıyorum.
(bkz: bizans tarihi/@sorg)