Çinde MÖ 3500 yıllarine tarihlenen tarımcı yerleşimlerde bulunan kedi kalıntılarının hangi türe ait olduğunu araştıran bilim insanları, küçük kedilerin 5,000 yıl önce Orta Doğudan ayrı olarak mı bu bölgede evcilleştirildiğini, yoksa bu tarihte evcil kedilerin Çine mi getirildiğini anlamaya çalşıyor.
Çindeki bu tarımcı köylerde bulunan kemiklerin hepsi Pars kedisine aitti. Pars kedisi, tüm modern evcil kedilerin atası olan Yaban kedisinin uzak bir akrabası.
Böylece araştırmacılar, kedilerin MÖ 3000den önce Çinde evcilleştirilmeye başladığına dair kanıtlar buldu. Çinde gerçekleşen bu olay, Orta Doğu ve Mısırda tarımın doğuşundan sonra insanlar ve kediler arasında gelişen ilişkiyle karşılaştırılabilir.
Kediler, 500 milyondan fazla bireyle dünyada en yaygın olarak bulunan evcil hayvan türü. Günümüzdeki tüm evcil kediler, Afrika ve Orta Doğu Yaban kedisinden (Felis silvestris lybica) geliyor. 2004te yayınlanan bir araştırmaya göre, insanlar ve kediler arasındaki yakın ilişki ilk olarak, Orta Doğuda tarımın başlangıcından sonra, MÖ 9000-7000 yılları arasında oluşmaya başladı.
2001de ise Çin Bilimler Akademisinden araştırmacılar, Kuzey Çindeki Shaanxi eyaletinde MÖ 3500 yılına tarihlenen Neolitik yerleşimlerde kedi kemikleri keşfetti. Bu kedi kemiklerinin Çine getirilen kedilere mi yoksa MÖ 4. binyılda Çinde evcilleştirilen kedilere mi ait olduğu bilinemiyordu. Çinde en az dört küçük kedi türünün kalıntıları bulunmasına rağmen, modern kedilerin atası olan Yaban kedisi (Felis silvestris lybica) kalıntılarına hiç rastlanmamıştı.
(Soldaki fotoğraf: Greenasia Productions Co Ltd/Thailand 2012. Sağdaki fotoğraf: MpalaLive.org)
Bu sorunu çözmek için Fransız Bilimsel Araştırmalar Merkezi, Fransız Doğa Tarihi Müzesi, Çin Bilimler Akademisi, Shaanxi Arkeoloji Enstitüsü ve Aberdeen Üniversitesinden araştırmacılar bir araya geldi.
Araştırmacılar DNA örneği yokluğunda, küçük kedilerin kemiklerini ayırt etmenin tek yolu olan geometrik morfometrik analiz uyguladı. Küçük kedilerin kemikleri arasındaki morfolojik farklılıklar, geleneksel tekniklerle çoğu zaman fark edilemeyecek kadar küçük ve az.
Çalışmada Shaanxi ve Henanda bulunmuş MÖ 3500-2900 yıllarına tarihlenen beş kedinin çene kemiklerini incelendi. İnceleme sonucu tüm kemiklerin Pars kedisi olarak bilinen, ve Doğu Asyada hala yaygın olarak yaşayan Prionailurus bengalensise ait olduğu ortaya çıktı. Bu vahşi kedi türü Yaban kedisinin uzak bir akrabası ve insan varlığının yoğun olduğu yerlere sık sık uğramasıyla biliniyor.
Orta Doğu ve Mısırda olduğu gibi büyük ihtimalle bu örnekte de, Pars kedileri, tahıl depolarına dadanan kemirgen hayvanların bolluğu nedeniyle buradaki Neolitik yerleşimlere yöneldi.
Bu sonuçlar, MÖ 8. binyılda tarımın başlangıcı sonrası Mısır ve Orta Doğuda gerçekleşen bir kedi evcilleştirilmesi olayının, bağımsız olarak Çinde de gerçekleştiğini gösteriyor. Çinde Yaban kedisi (F. silvestris) değil Pars kedisi türü (P. bengalensis) insanlarla bir ilişki kurmaya başlamıştı.
Dünya üzerindeki en az üç bölgede kedilerin evcilleşmesi, tarımın başlangıcıyla yakından ilişkiliydi.
Buna rağmen günümüzde Çindeki evcil kediler Pars kedisinin değil, uzak akrabası olan Yaban kedisinin soyundan geliyor. Yani Neolitik dönemden sonra Çin yerleşimlerinde Yaban kedisi popülasyonu, Pars kedilerinin yerini almış.
Gelecekteki araştırmalar Yaban kedilerinin Çine ne zaman ulaştığını ve Pars kedisi popülasyonunun sonunu getirdiğini anlamayı planlıyor.
Cats domesticated in China earlier than 3000 BC, Centre National de la Recherche Scientifique Basın Açıklaması, 22 Ocak 2016