Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) m. 4 hükmünde
Marka;
- bir teşebbüsün mal ve hizmetlerini diğer teşebbüslerin mal ve hizmetlerinden ayırt edilmesini sağlaması ve
- marka sahibine sağlanan korumanın konusunun açık ve kesin olarak anlaşılmasını sağlayabilecek şekilde sicilde gösterilebilir olması şartıyla;
- kişi adları dahil sözcükler, şekiller, renkler, harfler, sayılar, sesler ve malların veya ambalajların biçimi olmak üzere her tür işaretten oluşabileceği düzenlenmiştir.
556 sayılı MarkaKHK 5. maddesinde yer alan “Markanın İçereceği İşaretler” başlıklı
düzenlemeye, SMK’nun 4. maddesinde “Marka Olabilecek İşaretler” başlığı altında yer verilmiştir.
SMK’ 4. maddesi 556 sayılı MarkaKHK’nin 5. maddesi karşılaştırıldığında, her iki mevzuat hükmünde ortak bulunan markanın ayırt edici olma şartı dışında düzenlemelerin birbirinden farklı olduğu görülmektedir.
Mülga 556 sayılı MarkaKHK m. 5 hükmüne göre:
“Marka, bir teşebbüsün mal ve hizmetlerini bir başka teşebbüsün mal ve hizmetlerinden ayırt etmeyi sağlaması koşuluyla, kişi adları dahil, özellikle sözcükler, şekiller, harfler, sayılar, malların biçimi veya ambalajları gibi çizimle görüntülenebilen veya benzer biçimde ifade edilebilen, baskı yoluyla yayınlanabilen ve çoğaltılabilen her türlü işaretleri içerir.
Marka, mal ve ambalajı ile birlikte tescil ettirilebilir. Bu durumda mal veya ambalajın tescili marka sahibine mal veya ambalaj için inhisari hak sağlamaz. İnhisari hak sağlamayan bu tür unsurlar tescil belgesi üzerinde açıkça belirtilir.” 556 sayılı MarkaKHK’nin 5. Maddesinde;
- ayırt edici nitelik taşımanın yanı sıra
- yalnızca çizimle görüntülenebilen ve benzer biçimde ifade edilebilen,
- baskı yoluyla yayınlanabilen ve çoğaltılabilen işaretlerin marka olarak tescil edilebileceği, diğer bir deyişle
- işaretin “grafiksel olarak temsil edilebilme” koşulu düzenlenmiştir.
SMK m 4 düzenlemesinde ise, Marka,
- bir teşebbüsün mallarının veya hizmetlerinin diğer teşebbüslerin mallarından veya hizmetlerinden ayırt edilmesini sağlaması ve
- marka sahibine sağlanan korumanın konusunun açık ve kesin olarak anlaşılmasını sağlayabilecek şekilde sicilde gösterilebilir olması şartıyla
- kişi adları dâhil sözcükler, şekiller, renkler, harfler, sayılar, sesler ve malların veya ambalajlarının biçimi olmak üzere her tür işaretten oluşabilir.
Marka olabilecek işaretin grafiksel olarak temsil edilebilme koşulu, yasadaki ifadelerle “çizimle görüntülenebilmesi veya benzer şekilde ifade edilebilmesi, baskı yoluyla yayınlanıp çoğaltılabilmesi” koşulu metinden çıkarılmış bunun yerine marka sahibine sağlanan korumanın konusunun açık ve kesin olarak anlaşılmasını sağlayabilecek şekilde sicilde gösterilebilir olan her tür işaretin marka olabileceği kabul edilmiştir.
Yeni düzenleme ile aynı zamanda renklerin ve seslerin tescil edilebileceği madde metninde açıkça öngörülerek marka olabilecek işaretlerin kapsamı bu marka türleri ile sınırlı olmamak üzere genişletilmiştir.
SMK Mad 4 gerekçesine göre, Ticaretle Bağlantılı Fikri Mülkiyet Anlaşması’nın (TRIPS) 15. maddesi ile yeni 2015/2436 sayılı AB Marka Direktifi ve 2015/2424 sayılı AB Birliği Marka Tüzüğüne uygun olarak madde metni düzenlenmiştir. 2015/2436 sayılı AB Direktifinden alınan “marka sahibine sağlanan korumanın konusunun açık ve kesin olarak anlaşılmasını sağlayabilecek şekilde sicilde gösterilebilir olma şartıyla” ifadesi, özellikle geçiş veya jenerik melodisi ve kısa takdim müzikleri gibi marka, ses markaları ve renk markaları için konulmuştur. Bu şekilde pek çok ülkede tescili kabil görülen ses, renk, koku ve hareket markaları gibi geleneksel olmayan marka türlerinin ülkemizde de tescil edilebilmesinin önü açılması amaçlanmış ve bu markaların tescili açısından zorlaştırıcı olan çizimle görüntülenebilme şartı yerine mehaz AB düzenlemesindeki esnek yaklaşım benimsenmiştir.
Bu kapsamda markanın sicilde gösteriminin erişilebilir, kalıcı, somut olması ve koruma konusunun yetkili makamlar ve halk tarafından açık ve kesin olarak anlaşılmasını sağlayabilecek biçimde olması gerekmektedir.
Geleneksel olmayan marka türlerinin tescilini kolaylaştıran yeni mevzuat hükmü doğrultusunda Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik (SMKY) m. 7 hükmünde ise, ses markaları, üç boyutlu markalar, renk markaları, hareket markalarının başvurularında aranan ilave şartlar gösterilmiştir. SMYK m. 7 hükmüne göre, geleneksel olmayan marka türünün başvuru formunda açıkça beyan edilmesi ve açık beyana ek olarak başvuruya ilişkin aşağıdaki bilgi ve belgelerin Türk Patent ve Marka Kurumu’na (Kurum) sunulması gerekmektedir:
Ses markası için, ses markası olarak tescil talep edildiğine ilişkin açık beyana ilaveten;
- İşaretin elektronik ortamda dinlemeye veya saklamaya elverişli kaydı
- Başvuru sahibi nota ile gösterimin mümkün olduğu hallerde bu gösterimi de başvuruyla birlikte sunabilir. (SMKY m7/2)
Üç boyutlu marka için, üç boyutlu marka olarak tescil talep edildiğine ilişkin açık beyana ilaveten;
- Markanın bütünlüğünü bozmayacak şekilde en fazla 6 farklı açıdan görünümünü içeren gösterimi (SMKY m7/3)
Renk markası için, renk markası olarak tescil talep edildiğine ilişkin açık beyana ilaveten;
- Renk görselinin sunulması
- Renk kodunun belirtilmesi
- Renk veya renklerin somutlaşmış, sınırları belli bir şekil, figür, resim veya kelime gibi unsurlar dâhilinde kullanılması durumunda işaret renk markası olarak değerlendirilmez ve birinci fıkra hükmü uygulanır. (SMKY m7/4)
Hareket markası için, hareket markası olarak tescil talep edildiğine ilişkin açık beyana ilaveten;
- Hareketi tasvir eden bir görüntünün veya
- Görüntü dizisinin sunulması gerekmektedir.
- Gösterimler, markanın bütünlüğünü bozmayacak nitelikte olmalıdır. (SMKY m7/5)
Bu madde hükümleri, niteliğine uygun düştüğü ölçüde, yukarıda sayılanlar dışında kalan bir işaretin gösterimi hakkında da uygulanır. Bu durumda, başvuru sahibi, özellikle görüntüler, şekiller, çizgiler veya karakterler yoluyla görsel olarak gösterim, elektronik kayıt, yazılı açıklama veya uygun gördüğü başka bir gösterimi Kuruma sunar.
Başvuru sahibi, bu maddede zorunlu tutulanlar yanında işaretin gösterimine ilişkin yazılı açıklama da sunabilir.
Kurum, sunulan gösterimin yeterince açık, kesin ve anlaşılır olmadığına kanaat getirirse veya gerekli gördüğü hallerde başvuru konusu işarete ilişkin her türlü bilgi, belge ve açıklama talep edebilir.
Sunulan gösterimlerin bu maddede belirtilen şartları taşımaması veya başvuruya ilişkin olarak
Kuruma sunulan bilgi, gösterim ve açıklamalar arasında bir uyumsuzluk olduğunun tespit edilmesi halinde başvuru sahibine eksiklikleri gidermesi için iki aylık süre verilir.
Bu durumda başvuru tarihi, eksiklikleri gideren bilgi veya belgelerin Kurumca alındığı tarih, saat ve dakika itibarıyla kesinleşir.
Bu süre içinde eksikliklerin giderilmemesi halinde başvuru işlemden kaldırılır.
SMK düzenlemesi ile marka olabilecek işaret kavramı bugün eski düzenlemeye nazaran çok daha geniş bir anlama kavuşmuş ve yeni marka türleri mevzuata eklenmiştir. Marka olabilecek işaretler grafiksel temsil edilme şartı ile sınırlandırılmamış ve geleneksel olmayan markaların tescilini kolaylaştıracak biçimde yeniden düzenleme yapılmıştır.