Temmuz 1936’da başlayan İspanyol İç Savaşı, bundan tam 80 yıl önce 1 Nisan 1939’da resmi olarak son bulur. Savaşın bitişi Burgos Ulusal Radyosundan yapılan şu anonsla duyurulur: “Bugün, kızılların ordusu silahları bırakmış ve esir alınmıştır; bugün, milli birliklerimiz, en son hedeflerine de ulaşmıştır. Savaş bitmiştir.”
https://www.youtube.com/watch?v=duQr8VrAvtg
Metin ve imza Franco’nun; ancak, seslendirme ona değil, radyocu Fernando Fernández de Córdoba’ya ait. Kim bilir belki aynı etkiyi yaratabilse, seslendirmeyi bizzat kendisinden de duyabilirdik. Franco’nun çağdaşları gibi, bir şekilde insanın üzerinde etki bırakan bir ses tonu yok zira:
https://www.youtube.com/watch?v=_YGsONHOEOg
Tekrar 1 Nisan’daki anonsa dönelim. Anonsu yapan Fernando Fernández, savaş bitiminde kariyerine sinemada aktör olarak devam etti. (Franco’nun kariyerini (!) nasıl şekillendirdiğini ise hepimiz biliyoruz.) 1897-1982 yılları arasında geçen ömründe 51 filmde yer aldı; ama tarih onu filmleriyle değil, savaşın sonunu haber veren Franco imzalı anonsuyla hatırlıyor. Ne diyelim, hayat, üç yanlışın bir doğruyu götürdüğü okul sınavlarından çok daha zorludur çoğu zaman; öyle ki, bazen tek bir yanlış, hayatınızdaki tüm doğruları götürebilir.