Franklin D. Roosevelt
- Meslek : ABD Eski Başkanı
- Doğum : 1882
- Ölüm : 1945
ABD’de dört dönem başkanlık yapan ve Büyük Buhran döneminde ABD’yi yöneten Franklin D. Roosevelt, II. Dünya Savaşı’nda ve ülkenin yaşadığı büyük sosyal ve ekonomik değişimlerde halkına liderlik etti. Aynı zamanda ABD Eski Başkanı Theodore Roosevelt’in uzak bir akrabasıydı. New York’un zengin bölgelerinden biri olan Hyde Park’ta doğdu. Harvard’a gitti. Wall Street’te çalıştı. Roosevelt, ailesinin bir başka üyesi olan Eleanor Roosevelt ile evlendi. Ünlü kuzeni Cumhuriyetçi olmasına rağmen Franklin politikaya Demokrat Parti saflarında katıldı. 1920 yılında başkan yardımcılığı için mücadele etti. İlk seçimi kaybetse de 1928 yılında New York valisi oldu. Bu dönemde ülkenin en büyük vilayetine vali olmak başkanlık için önemli bir adım olarak görülüyordu.
Borsanın çöküşü ABD ekonomisini derin bir krize sürükleyince Roosevelt, Cumhuriyetçi rakibi Herbert Hoover’ı 1932 yılında kolaylıkla yendi. Göreve başlayınca bir dizi yeni ekonomik politikayı uygulamaya soktu. New Deal( Yeni Düzen) adı verilen program krizle mücadele etmeyi amaçlıyordu. Yol, köprü, baraj gibi kamu yatırımlarına milyarlarca dolar harcadı. İnsanların yeniden istihdam edilmesi için uğraştı. İşçiler ve yaşlılar için sosyal refah programı geliştirdi. II. Dünya Savaşı yıllarında ABD ekonomisini savaş koşullarına göre yapılandırdı. İngiltere Başbakanı Churchill ile birlikte 1941 Atlantik Bildirisi’ni imzalayarak ve 1945 yılında Yalta Konferansı’na katılarak savaş sonrası dünyanın temellerini attı. Roosevelt beyin kanamasından öldü.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
David S. Kidder, Noah D. Oppenheim, Entelektüelin Kutsal Kitabı, Maya Kitap, 2013
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Saruhanoğulları Beyliği
Batı Anadolu uç kesiminde 1290’lı yıllardan itibaren faaliyet gösteren Saruhan Bey tarafından Manisa merkezli olarak kurulan devlet kurucusunun adıyla anılmaktadır. Kuzeyde Karesioğulları, doğuda Germiyan Beyliği ve güneyde Aydınoğulları ile komşu olan beylik Batı Anadolu’daki Karesi, Aydın ve Menteşe gibi denizci Türkmen beylikleri arasında yer alır ve dönemin Bizans ve Latin kaynaklarında daha çok Ege denizi, Adalar ve Trakya’daki akınları ile yaptıkları anlaşmalar dolayısıyla bilinir. 1310 yılından sonra Manisa’nın alınması ve buranın merkez haline dönüştürülmesinin ardından Saruhan Bey giderek güçlendi ve bağımsız olma yolunda önemli bir adım atmış oldu. 1346 yılında Saruhan Bey’in vefat etti. Onun kırk yılı aşkın hakimiyeti sırasında Saruhan Beyliği uçta yerini tam anlamıyla sağlamlaştırıp bölgede önemli bir güç odağı haline geldi ve zengin bir beylik olarak yerini aldı. Ulu bey sıfatıyla babasının yerini aldığı anlaşılan Fahreddin İlyas Bey dönemi hakkında ayrıntılı bilgi yoktur. Onun babasının siyasetini izlediği ve imparatoriçe ile yapılan ittifaka bağlılık gösterdiği bilinmektedir. Yerine oğlu İshak Bey geçmiş ve Saruhan Beyliği onun hükümdarlığıyla en parlak dönemini yaşamıştır. 1379 yılında öldükten sonra yerine oğlu Orhan Bey geçti. 1414 tarihli bakır bir sikkesi bulunan Saruhan b. İshak’ın hakimiyeti ise çok kısa sürdü. 1411’den sonra ve 1415’ten önce Saruhan ülkesinin Çelebi Mehmed’in idaresi altına girdiği, böylece Saruhanoğulları’nın Manisa kolunun tarihe karıştığı anlaşılmaktadır.
-
Nazım Hikmet Ran
Çağdaş Türk şiirinin önemli isimlerinden olan, çok kültürlü ve seçkin bir ailenin bireyi olarak dünyaya gelen Nazım Hikmet Ran dedesinden Mevlevi şiirlerini, annesinden ise Fransız klasiklerini öğrendi. Henüz on üç yaşında komşusunun evinin yandığını görünce ilk şiirini yazdı. İşgal günlerinde İstanbul’dan Anadolu’ya geçerek Kurtuluş Savaşına katılmak isteyen Hikmet, Kastamonu’dan Ankara’ya kadar yayan olarak gitti. Ankara Hükümeti onu Bolu’da öğretmen olarak görevlendirdi. Bu görev sırasında kendini Bolşevikler diye adlandıran bir grupla tanıştı ve bu durum onun dünya görüşünü derinden etkiledi. Ekim Devrimi hakkında bilgilenen Nazım, Sovyet Rusya’da olup bitenleri görmek için Moskova’ya gitti ve Doğu Emekçileri Komünist Üniversitesi’nde siyasal bilimler ve iktisat alanında eğitim gördü. Türkiye’de halkın yaşadığı sorunlara Bolşevizm’in çare olacağı kanaatinde bulundu. Siyasi düşüncelerinden dolayı birçok kez tutuklandı ve yetişkin yaşamının büyük bölümünü hapiste ya da sürgünde geçirdi. Şiirleri elliden fazla dile çevrildi ve eserleri birçok ödül aldı. Türkiye'de serbest nazımın ilk uygulayıcısı ve çağdaş Türk şiirinin en önemli isimlerinden olan Nazım Hikmet, 1951 yılında Türk vatandaşlığından çıkarıldı. Ölümünden 46 yıl sonra, 5 Ocak 2009 tarihli Bakanlar Kurulu kararı ile bu işlem iptal edildi ve vatandaşlığı iade edildi. 3 Haziran 1963'te vefat eden Nazım Hikmet’in mezarı Moskova’da bulunmaktadır.
-
Büyükçekmece Köprüsü
İstanbul’da bulunan Büyükçekmece gölünün denize kavuştuğu yerde 16. yüzyılda Kanuni Sultan Süleyman’ın emriyle Mimar Sinan tarafından yapılan köprü, dönemi itibariyle Rumeli’ye uzanan kervan ve sefer yolu üzerine inşa edilmiş büyük bir su yapısıdır. Öncesinde de geçisin sağlanması adına ihtiyaç görüldüğünden “Athyras Köprüsü” bulunmaktaydı. İstanbul’un fethinin ardından bir süre bu köprü onarılıp kullanılsa da Kanuni Sultan Süleyman burada yeni bir köprü inşasını istediğinde Hassa başmimarı Koca Sinan hemen çalışmalara başladı ve eskisini tenkit ederek bütün araziye ulaşan çok daha uzun bir köprü yaptı. Köprünün üzerindeki kitabelerden Arapça olanı, eserin Sultan Süleyman’ın emriyle inşasına başlandığını ve oğlu Sultan II. Selim tarafından 1567-68 tamamlandığını bildirir. Yazı sanatı bakımından çok başarılı olan kitabenin hattatı ketebe imzasına göre Derviş Mehmed’dir.
-
I. William
I. William, bilinen diğer adıyla Fatih William, 1066 yılında İngiltere’yi işgal eden bir Norman asildir. Eski Sakson monarşisini yıkıp kendisini kral ilan eden William hukuk, dil ve kültür alanında önemli değişikliklerde bulundu. Normandiya Dükü’nün evlilik dışı bir ilişkiden doğan William, 1035 yılında düklüğün başına geçti. Bu sırada henüz 7 yaşındaydı. Henüz genç bir delikanlıyken asi soylulara karşı savaştı ve zaferler kazandı. 1053 yılında aynı zamanda uzak bir akrabası olan Fransız asilzadesi Flandersli Matilda ile evlendi.
-
Aristides
Adalete ve ahlaka olan düşkünlüğüyle tanınan Aristides, eski Atina’da oldukça büyük üne sahip bir politikacıydı. Rüşvet almayı, halkın parasını çalmayı ya da yakınlarını kayırmayı reddeden Aristides aynı zamanda başarılı bir generaldi. Zaferleriyle hiçbir zaman övünmeyen ve tevazu sahibi olan Aristides’in çağdaşlarından bazıları onu Atina’nın en değerli adamı diye adlandırmaktaydı.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun