Ağız Hastalıkları – Dişler
Bu hastalıkları ağız hastalıkları bölümünde ayrıntılı olarak ele aldığımızdan, burada kısaca ana-babanm çocuk hekimine sık sık yönelttikleri soruları yanıtlamaya çalışacak, sırasıyla dişlerin çıkışını, olası anormallikleri, diş çürümelerini, diş konura bozukluklarını ve sık raslanan enfeksiyon hastalıklarını inceleyeceğiz.
Dişlerin Çıkışı:
Dişler, çıkmadan çok daha önce oluşur. Diş taslakları dölyatağı içi yaşamın 2. ayına doğru belirir ve gebeliğin 5. ayma doğru kireçlenmeye başlayacak olan süreksiz (geçici) dişleri oluştururlar. Sürekli (kalıcı) dişler de, genellikle gebeliğin sonuna doğru ve yaşamın ilk aylarında oluşur. Süreksiz dişlerin çıkışı, yaşamın 16.-30. ayları arasında başlar. Sürekli ilk azı dişi 6 yaşında belirir; bütün sürekli dişlerin tamamlanması yıllar sürer. Aslında bu süreç, çocuktan çocuğa büyük farklılıklar gösterir. Bu farklılıkların arkasında herhangi bir hastalık bulunduğu söylenemez.
Sözgelimi, 12 kesici dişle doğan çocuklar olduğu gibi, ilk dişlerini 18. ayda çıkaran çocuklar da vardır. Dişlerin çıkışı, uzun süre çeşitli rahatsızlıkların (ateş, burun-boğaz iltihabı, bronş iltihabı) sorumlusu olarak görülmüş, bu inanç, yakın tarihte solunum yolları virüsleri ortaya çıkarılıncaya kadar sürmüştür. Bu yanlış inancın doğuş nedeni, raslantı sonucu iki olayın aynı zamanda (genellikle) görülmesidir: Çocuk, yaşamının 6.-30. ayları arasında 20 diş çıkarır; aynı dönemde, doğarken annesinden devraldığı ve o zamana kadar kendisini solunum yollan enfeksiyonlarından korumuş olan antikorlar da etkilerini yitirdiklerinden, çocuk sözkonusu virüslere karşı korumasız kalır. Nitekim 2. dişlenme (sürekli dişlerin çıkışı) sırasında, bu tür rahatsızlıklar görülmektedir.
Dişlerin çıkmasının ağrılı olduğu savı da kuşkuyla karşılanmalıdır. Çocuk, bu yaşa doğru dik-kafalı ve kabına sığmaz olur, yerli yersiz huysuzluk etmeye başlar. Pek çok çocuğun dişetini yarmaya kalkışmak gereksiz ve tehlikelidir. Diş çıkarmanın çocuğun canını gerçekten acıttığı, uykusunu bozduğu anlaşılıyorsa (çocuk durmadan bir şeyler ısırıyormuş gibi yapar), hafif dozda aspirin, çocuğu rahatlatmaya yetecektir. Bununla birlikte, dişler çıkarken dişetinde hafif bir şişme, kızarıklık, tahriş görülebilir ve salya aşırı miktarda salgılanabilir. Bu olaylar 2-3 gün sürer. 7 yaşından büyük çocuklarda, iltihap dişin taç parçası çevresinde kısıtlı kalarak küçük bir apse yapabilir. Gerekiyorsa hafifçe yararak bir damla irin çıkmasını sağlamak, kısa süreli bu ateş dönemini sona erdirmeye yeterlidir.
Ama bu tür durumlara son derece ender raslan-dığını unutmamak gerekir.
Diş Çürümesi:
Çürüme her iki dişlenmede de sözkonusu olabileceğinden, dişlerin gözetimine 3 yaşında başlanmalı ve her 6 ayda bir tekrarlanmalıdır. Süreksiz dişlerin çürüme durumu da erkenden ele alınmalı ve gerekli özen gösterilmelidir; çünkü bu çürükler ağrılara (bazen çok şiddetli), çiğneme güçlüklerine (çocuk iyi çiğneyemezse, iyi beslenemez dolayısıyle de iyi gelişemez), dişin çekilmesini gerektirebilecek enfeksiyonlara yoiaçabilîr.
Süreksiz dişler, kendilerinden sonra gelecek olan sürekli dişlerin oluşmasında ve biçimlenmesinde önemli rol oynarlar.
Sürekli dişler çok dayanıksız olduklarından, daha çıkarken çürümeye de başlayabilirler. Bu durumda, uzun süreli ve güç de oîsa, mutlaka tedavi edilmeleri gerekir.
Diş çürümelerinin kökeni henüz tam olarak bilinmemektedir. Gene de, bazı mikropların, özellikle de aşırı şeker kullanımının büyük payı olduğu söylenebilir. Dişlerin sarımsı renkte olması gebelik döneminde (annenin) ve çocukluğun birinci yaşında uzun süre tetrasiklinli ilaç kullanımından ileri gelebilir; estetik bir sorun olmanın ötesinde zararlı değildir.