"Temsilden temessül bahsine geçmek" ne demektir? Ayrıca, temessülün çok envaından, burada ihtiyaca binaen üç tanesi zikredilmiş. Temessülün diğer nevilerinden maksat nedir?
Değerli Kardeşimiz;
Temessül; “bir şekil ve sûrete girme” demektir. Burada ise, temsille ortaya çıkan ve kalplere kendini hissettiren hakikat olarak kullanılmıştır.
İnikas ve temessül; bir şeyin aynı ile başka bir şeyde yansıması demektir. Mesela, bir mumun etrafında on adet ayna bulunsa, o mum her bir aynada temessül eder. Bir tek mum iken, on mum olur.
Cebrail (as) nuranî bir varlık olduğu için, temessül sırrı ile bir anda binlerce yerde zâtı ile bulunur, aynı ile temessül eder. Arştaki Cebrail (as) ile Dıhye suretinde Resul-i Ekrem Efendimizin (asm) huzuruna gelen Cebrail (as) aynıdır. Ancak arş çok câmi’ ve geniş bir ayna olduğu için, Cebrail (as) bütün haşmet ve azameti ile arşta temessül eder. Haşmet ve azamet aynanın kabiliyetine göre oluyor.
Temessülün çok mertebelerinden üç tanesi bu derste beyan edilmiş ve onlardan hakikat dersleri çıkarılmıştır.
"Temsilin çok envaı" ifadesini iki şekilde anlayabiliriz.
Birisi: Güneş, sualde geçen hakikatlerin anlaşılması için bir temsil olarak kullanıldığı gibi, başka konularda da Güneş'ten ayrı temsiller ve ayrı dersler çıkabilir.
Nitekim Nur Risalelerinde Güneş kaynaklı çok izahlar ve ispatlar yapılmıştır.
İkincisi: “Bir tek zât, muhtelif merâya vasıtasıyla küllîyet kesbeder.” cümlesini esas aldığımızda, güneş temsili bu hakikatin anlaşılması için bir misal olarak verilmiş olur. Bu maksatla çok farklı misaller de verilebilir ve bunlar “temsilin çok envaı” manasını ifade ederler.
Hüve Nüktesi'nde hava unsurundaki temessül konu alınmıştır. Söylenen bir kelimenin bütün hava zerrelerinde temessül etmesi nazara verilmiştir.
Bir şahsın televizyonda konuşmakla külliyet kesbetmesi de temessüle bir misal olabilir.
Not: Üstad Hazretleri burada temessülün çok kısımlarından üç tanesini nazara verdiğini ifade ederken, Lemeât’ta buna bir dördüncüsünü daha ilave ediyor:
“Ayinede temessül, münkasım dört surete: Ya yalnız hüviyet ya beraber hâsiyet ya hüviyet hem şu'le-i mahiyet ya mahiyet, hüviyet. Eğer misal istersen, işte insan ve hem şems, melek ve hem kelime...”(1)
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü