Halifeliğin kaldırılması! Halifelik nedir?
Halifelik nedir? Halifelik ne zaman ve nasıl kaldırıldı?
Halifelik nedir?
İslam peygamberi Hz. Muhammed (s.a.v)'nin vefatının ardından yerine geçen devlet başkanlarına verilen ünvandır. Halife aynı zamanda İslam coğrafyalarının dışındaki tüm Müslümanların da halifesi sayılırdı. Tüm İslam devletlerinin manevi lideridir, aynı zamanda...
Halifeliğin sözlükteki anlamı
Sözlükte, 'arkada olmak, birinin arkasından gelmek, yerine geçmek' anlamlarına gelen half kökünden türetilmiş olup 'birinin yerine geçerek işini, görevini devam ettiren' anlamına gelmektedir.
Halifeliğin tarihi
İslam peygamberi Hz. Muhammed'in (s.a.v) ardından ilk dört halife, seçimle iş başına geldi. Emevîler zamanında halifelik babadan oğula geçen bir saltanat hâline geldi. Bu durum Abbasîler zamanında da devam etti. İslâm dünyasında başlangıçta bir tek halife var iken, Abbasîlerin zayıflamasıyla birden fazla halife ortaya çıktı. Abbasîler, Müslümanlar üzerinde egemenliklerini sürdürebilmek için, halifeliğin dinî yönüne ağırlık verdiler. Abbasî Devleti yıkıldıktan sonra Mısır'daki Memlûk Devleti, Abbasî soyundan Ahmed'i halife ilân ederek İslâm dünyasında etkin bir hâle gelmeye çalıştı. Osmanlı Devleti, 1517'de Memlûk Devleti'ne son vererek İslâm dünyasında büyük ölçüde birliği sağladı. Bu tarihten sonra Osmanlı padişahları da halife unvanını kullanmaya başladılar. Osmanlı Devleti'nin yıkılıp, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasının ardından 1 Mart 1924'te halifelik sona erdilrildi. Son İslam halifesi TBMM tarafından Abdülmecit Efendi seçilmişti.
Halifeliğin kaldırılması
1 Kasım 1922'de TBMM, saltanat ve halifeliği birbirinden ayrırarak saltanatı kaldırdı. Halifeliğin yetkileri dinî konularla sınırlandırıldı. TBMM tarafından halife Abdülmecid Efendi'nin hükümetin talimatlarının dışına çıktığı ve yapılacak inkılapların önüne geçeceği düşüncesiyle harekete geçildi. 3 Mart 1924'te TBMM'de kabul edilen bir kanunla halifelik kaldırıldı.