ABD İstihbarat Örgütü CIA (Central Intelligence Agency-Merkezi Haber Alma Örgütü), 1949 yılında Suriye’nin başına Amerikan yanlısı bir albay olan Adib Sishaklı’yı getirmişti. Ancak, albayın iktidarı dört yıl sonra Baas’çılar tarafından devrildi. CIA, Suriye’de CIA destekli bir askeri darbe ortamının olgunlaştığı değerlendirmesini yaparak, Irak, Lübnan ve Ürdün’de sabotajlar gerçekleştirdi ve suçu Suriye’ye attı. Ayrıca, Şam’daki Müslüman Kardeşler örgütünü rejim aleyhine ayaklandırıyordu. CIA, Suriye’nin en güçlü adamlarından biri olan İstihbarat’ın başındaki Abdülhamit Seraj ile Genelkurmay Başkanı ve Komünist Partisinin liderini kurban olarak seçti. Bunların yok edilmeleri görevi, ABD’nin Şam Büyükelçiliğinde memur olan ajan Rocky Stone’a verildi. Stone, para ve siyasi gelecek vaadiyle Suriye ordusu içinden kendine bir yandaş takımı kurmaya başladı. Suriye İstihbarat Başkanı Abdülhamit Seraj bu komployu sezdi ve Amerikalılara bir tuzak hazırladı. Subaylar paraları aldıktan sonra televizyona çıkarak “Ahlaksız Amerikalı iblisler, yasal düzenimizi bozmak için işte bu paraları verdiler” şeklinde itirafta bulundular. ABD’li CIA ajanı Stone gözaltına alındı, sorgulandı ve sınır dışı edildi. Yaşanan bu siyasi kargaşa sonunda, Suriye ve Mısır, Birleşik Arap Cumhuriyeti’ni kurdu. Bu olaylar, Orta Doğu’da ABD karşıtlığının temelini oluşturdu ve bölgede Sovyet Rusya etkinliğini artırdı.
Irak’ta ise, CIA ajanları ülkenin siyasi ve askeri liderlerine silah ve para sağlıyor, karşılığında komünizm karşıtı bir cephe oluşturmaya çalışıyordu. 14 Temmuz 1958 gecesi, Amerikan yanlısı olan Irak yönetimi, silahlı kuvvetler darbesiyle devrildi, General Kasım devletin başına geçti ve kapıları Sovyet yönetimine açtı. CIA, zaman kaybetmeden Baas partisine sızmaya başladı. General Kasım’a iki suikast düzenlendi, ancak başarısızlıkla sonuçlandı. Beş yıl sonra, CIA destekli bir darbe yapıldı ve Irak’ta ABD etkisi yeniden güç kazandı. 1960’larda Irak’ın İçişleri Bakanlığını yapan Ali Salih Sadi: “Biz iş başına CIA treniyle geldik” demiştir. O trenin içinde, geleceği parlak bir diktatör de bulunuyordu. CIA desteği ile yıldızı parlayan Saddam Hüseyin. 1980-1988 yılları arasında, sekiz yıl süren İran-Irak Savaşı sırasında, CIA Saddam’ın yanında yer almış ve istihbarat desteği sağlamıştı. Ayrıca, Bağdat’ı teröre destek veren ülkeler listesinden çıkarmış, Saddam hakkında olumlu raporlar vermişti.
1990 yılında, Irak’ın orduları hareketlendi. Uzaydan çekilen fotoğraflarda, Irak birliklerinin Kuveyt sınırına yığıldığını görmesine rağmen CIA bunu önemsemedi. Ancak, o gece Irak 140 bin kişilik ordusuyla Kuveyt’e girdi. Hafife aldığı gelişmeler tersine dönünce, CIA: “Saddam, Suudi Arabistan’a saldıracak, Irak’ın kimyasal başlıklı silahları var ve her an bunları kullanabilir” şeklinde Irak hakkında abartılı raporlar düzenledi. Hâlbuki daha önceki raporlarda Irak’ın kesinlikle kimyasal başlıklı füzelere sahip olmadığı yazılmıştı. Sonuçta, Saddam Suudi Arabistan’a kara saldırısında bulunmadı ve kimyasal silah kullanmadı. ABD Başkan yardımcısı Dick Cheney, 26 Ağustos 2002 tarihinde; “Saddam Hüseyin’in kitle imha silahlarına sahip olduğuna ilişkin herhangi bir şüphemiz kalmamıştır” dedi. Bu sözlere Savunma Bakanı Rumsfeld’de katıldı. CIA Direktörü de: “Irak, El Kaide’ye muhtelif alanlarda, savaş, bomba yapımı, kimyevi, biyolojik ve nükleer konularda eğitim vermiştir.” açıklamasını yaptı. CIA bildiğinden fazlasını rapor ediyordu. Gerçeği yansıtmayan bu raporlarla, ABD 2003 yılında Irak’ı işgal etti.
CIA, Irak’ın işgalinden üç yıl sonra; “ABD’nin işgali cihadı meşrulaştırmıştır. Müslüman dünyasına müdahale, ABD’ye büyük kızgınlık duyulmasına neden olmuş ve küresel cihat davasına olağanüstü bir taraftar kitlesi kazandırmıştır.” şeklinde değerlendirme yaptı. CIA Şefi Pavitt, işgalden sonra, Bağdat’ın Vietnam’ın ardından en büyük CIA istasyonu durumuna geldiğini söyledi. 2011’de, CIA elemanları ABD özel kuvvetler birlikleriyle ortaklaşa yürüttükleri çalışmalarla Irak’ta, nüfusun %20’sini oluşturan Kürtlerin lehinde yeni bir siyasal yapı oluşturmaya başlar.
ABD Dışişleri eski Bakanı Rice, daha Ulusal Güvenlik Danışmanı iken, 7 Ağustos 2003’te Büyük Orta Doğu Projesi kapsamında, 22 ülkenin sınırlarının değişeceğini söylemişti. (1) Bunun için de CIA görevlendirilmiş ve yukarıda belirtilen operasyonlara benzer adımlar atılmıştı. Böylece, CIA’nın desteği ile Büyük Orta Doğu Projesi uygulanmaya başlanmış, görev verilen siyasiler ve maşa ülkeler “haritaları yeniden şekillendirme ekibi” olarak Arap Baharı fırtınasıyla, ülkeleri kargaşaya sürüklemişlerdir. Bu arada, projenin hayata geçirilmesinde, ABD, Suudi Arabistan, Katar, Körfez Ülkeleri ve Türkiye Esad’a vurdukça IŞİD, PKK (PYD) ve Barzani güçlendi ve bugünlere gelindi. Sonuçta:
1- Fiilen üçe bölünmüş bir Irak ve dörde bölünmüş bir Suriye’nin haritaları yeniden çizilmiş,
2- Kuzey Irak’tan başlayıp Kuzey Suriye’yi içine alan ve Akdeniz’e açılan bir Kürt Koridoru’nun taşları döşenmiş,
3- Dünya Kamuoyunda IŞİD’e karşı mücadelesi ile sempati toplayan ve gücü artan bir PKK (PYD) ortaya çıkmış,
4- Bağımsızlığa hızla yol alan bir Kürdistan, PKK’nın kontrolünde Kuzey Suriye’de Batı Kürdistan ve Güneydoğu Anadolu’da Kuzey Kürdistan’ın temelleri atılmış,
5- Ulusal Çıkarları açısından en çok kaybeden, inisiyatifi ve kontrolü ABD’ye, PKK terör örgütüne kaptıran ve toprak bütünlüğü tehlikeye giren bir Türkiye ortaya çıkmıştır.
Büyük Orta Doğu Projesi’nde görev alanlar ve CIA’nın planını gerçekleştirenler, Kuzey Irak’ta, Kuzey Suriye’de bir Kürt Devleti’nin kurulmasına şemsiye oldu, PKK’nın yeniden canlanmasına ortam sağladı ve IŞİD’i güçlendirdi. Türkiye, terör gruplarının kontrolündeki bir Suriye sınırına sahip oldu. Böylece, CIA, Türkiye sayesinde önceki operasyonların tersine, belki de tarihinde ilk defa az rastlanır bir başarıya imza atmış oldu.
“Tarihini bilmeyenlerin haritalarını daima başkaları çizer” gerçeği ise hiç değişmedi.
(1) Washington Post Gazetesi (Transforming The Middle East), 7 Ağustos 2003.
Yararlanılan Kaynak: Tim Weiner, Legacy of Ashes-The History of the CIA (Enkaz Devralmak-CIA Tarihi), Bölüm II, 2007.