Gürültü Kirliliğinin Sağlık Üzerindeki Etkileri
Gürültü, insanlar ve hayvanlar için ciddi bir sağlık tehlikesidir. Her ikisi tür de, gürültü kirliliği kaynakları ile ilgili çeşitli sağlık sorunlarına maruz kalabilir.
Gürültü Kirliliğinin İnsan Sağlığına Etkileri
Tekrarlanan gürültü kirliliği maruziyeti insan işitme duyusuna zarar verir. Gürültü ne kadar yüksek olursa, işitme kaybına daha hızlı neden olur. Her bir gürültü kirliliği olayı, iç kulağın ek hücrelerini yok eder. İnsanların uzun süreli yoğun seslere maruz kaldığı her seferinde insan işitme bozulur. İşitme hücreleri yenilenmez. Gürültü kirliliğinin yarattığı işitme kaybı kalıcı ve çaresiz olsa da, önlenebilir.
Ancak gürültü kirliliği sadece işitme kaybına bağlı değildir. Diğer bazı insan sağlığı sorunları, gürültü kirliliği nedeniyle ortaya çıkar veya şiddetlenir. Bunları şu şekilde örnekleyebiliriz:
- Uyku eksikliği
- Saldırgan davranış
- Kronik yorgunluk
- Yüksek tansiyon
- Okul performansında düşüş
- Olumsuz sosyal davranış
Bazı yasalar, insanların maruz kaldığı gürültü kirliliğinin miktarını ve yoğunluğunu sınırlandırsa da, işitme hasarı ve diğer sağlık etkileri hala ortaya çıkmaktadır. Hayvanlar da gürültü kirliliğinden ciddi şekilde etkilenmektedir, ancak yasalar uyarınca aynı korumalara sahip değildirler.
Yaban Hayatında Gürültü Kirliliğinin Çevresel Etkileri
Gürültü kirliliğinin yaban hayatı üzerinde bir etkisi olabilir. Uçak gürültüsü, otomobil trafiği gürültüsü, ağır makine ve kar motosikleti ve motorlu bot gibi eğlence faaliyetleri, çevredeki yaşam alanlarında yaşayan hayvanları etkileyebilir.
Fizyolojik olarak, gürültü kirliliğine karşı hayvan tepkileri, kalp hızındaki bir artış veya metabolizma ve hormon dengesi üzerindeki zararlı etkiler gibi daha şiddetli olabilir. Uzun süreli gürültü kirliliği maruziyeti, sinir sisteminin aşırı uyarılmasına neden olabilir. Bu da hayvanların sağlığına ve üreme sağlığına zarar veren kronik strese neden olur.
Toprak Canlıları Üzerindeki Gürültü Kirliliği Etkileri
Gürültü kirliliğine davranışsal tepkiler, kara hayvanları ve kuşların türleri arasında ve aynı zamanda belirli türlerin bireyleri arasında büyük farklılıklar gösterir. Bunlar hayvanın mizacına, cinsiyetine, yaşına ve gürültü kirliliği ile ilgili önceki deneyime göre değişebilir. Çoğu hayvan bulundukları yerleri terk eder.
Hayvanlar tarafından verilen bu fizyolojik ve davranışsal tepkiler, hayvanın zarar görmesine, enerji kaybına, gıda alımında bir azalmaya, habitat ve yuvadan kaçınma veya terk edilmeye ve üreme kaybına neden olabilir.
Su Canlıları Üzerindeki Gürültü Kirliliği Etkileri
Araştırmalar, balinalar ve yunuslar gibi deniz hayvanlarının, gürültü kirliliği nedeniyle kendilerini öldürmekte olduğunu göstermektedir. Araştırmacılar, ABD Donanması patlayıcı testlerinden ve sonarın yanı sıra tanker ve petrol aramalarından kaynaklanan gürültü kirliliğinin memelilerin daha derin dalmasına neden olduğuna inanıyorlar.
Bir hayvan daldığında, azot gazı akciğerlerinden ve kan dolaşımına sıkışır. Daha derin ve daha uzun dalış, daha fazla gazın kanda birikmesine neden olur. Kan dolaşımındaki nitrojen fazlalığı, deniz hayvanları için çok tehlikelidir ve yüzeye çıktıklarında, balinalar ve yunuslar, tehlikeli kabarcıklardan kurtulmak için nefes alırlar. Bu durum kan damarlarını tıkamaktadır ve sonuç itibariyle sinirleri tahrip etmekte ve ölümleri riski yaratabilmektedir.
Bunun haricinde hayvanlar bir gürültü kirliliği kaynağından veya etrafından yüzerken göç modelleri bozulabilir. Hayvanlar çiftleşme, tehlike uyarıları ve yiyecek avlamak için işitme duyuna güvenirler. Yaban hayatında işitme bozukluğu, ölüme yol açabilecek ciddi bir kayıptır.