Marilyn Monroe -Marilyn Monroe
Marilyn Monroe
|Doğmak||


Norma Jeane Mortenson
1 Haziran 1926
Los Angeles, Kaliforniya, ABD
|Ölü||4 Ağustos 1962
(36 yaşında)|
Los Angeles, Kaliforniya, ABD
|Ölüm sebebi||Barbitürat doz aşımı|
|Dinlenme yeri||Westwood Köyü Anıt Parkı Mezarlığı|
|Diğer isimler||Norma Jeane Baker|
|Meslek||


|aktif yıllar||1945–1962|
|eş(ler)|
|Ebeveynler)||


|Akraba||Berniece Baker Mucizesi (üvey kız kardeş)|
|İnternet sitesi||marilynmonroe


|İmza|
Marilyn Monroe (kızlık soyadı Norma Jeane Mortenson ; 1 Haziran 1926 - 4 Ağustos 1962) Amerikalı aktris, şarkıcı ve modeldi. Komedi " sarışın bomba " karakterlerini oynamasıyla ünlü, 1950'lerin ve 1960'ların en popüler seks sembollerinden biri ve dönemin cinsel devriminin bir amblemi oldu . On yıl boyunca en çok kazanan aktrislerden biriydi ve 1962'de öldüğünde filmleri 200 milyon dolar hasılat elde etti ( 2021'de 2 milyar dolara eşdeğer) . 1999'da Amerikan Film Enstitüsü , Hollywood'un Altın Çağı'ndaki en büyük kadın ekran efsaneleri listesinde altıncı sırada yer aldı .
Los Angeles'ta doğup büyüyen Monroe, çocukluğunun çoğunu koruyucu ailelerde ve yetimhanede geçirdi ; on altı yaşında evlendi. İkinci Dünya Savaşı sırasında bir fabrikada çalışıyordu ve Birinci Sinema Filmi Birimi'nden bir fotoğrafçıyla tanıştığında ve başarılı bir pin-up modelleme kariyerine başladığında, 20th Century Fox ve Columbia Pictures ile kısa ömürlü film sözleşmelerine yol açtı . Bir dizi küçük film rolünün ardından 1950'nin sonlarında Fox ile yeni bir sözleşme imzaladı. Sonraki iki yıl boyunca, As Young as You Feel ve Monkey Business gibi çeşitli komedilerde ve dramalarda rol alarak popüler bir oyuncu oldu. Gece Çatışma ve Vurmak İçin Zahmet Etmeyin . Bir yıldız olmadan önce çıplak fotoğraflar için poz verdiği ortaya çıktığında bir skandalla karşı karşıya kaldı, ancak hikaye kariyerine zarar vermedi ve bunun yerine filmlerine olan ilginin artmasına neden oldu.
1953'te Monroe, en çok pazarlanan Hollywood yıldızlarından biriydi; Açıkça cinsel çekiciliğine dayanan kara film Niagara'da ve yıldız imajını "aptal sarışın" olarak belirleyen komediler Gentlemen Prefer Blondes ve How to Marry a Millionaire'de başrol oynadı . Aynı yıl, çıplak görüntüleri orta sayfa sayfası olarak ve Playboy'un ilk sayısının kapağında kullanıldı . Kariyeri boyunca kamusal imajının yaratılmasında ve yönetiminde önemli bir rol oynadı, ancak stüdyo tarafından daktilo edildiğinde ve düşük maaş aldığında hayal kırıklığına uğradı. 1954'ün başlarında bir film projesini reddettiği için kısa süreliğine askıya alındı, ancak kariyerinin en büyük gişe başarılarından biri olan The Seven Year Itch'te (1955) tekrar rol aldı.
Stüdyo Monroe'nun sözleşmesini değiştirmek konusunda hala isteksizken, 1954'te kendi film yapım şirketini kurdu. 1955'i şirketi kurmaya adadı ve Actors Studio'da Lee Strasberg'in altında oyunculuk yöntemi üzerine çalışmaya başladı . O yılın ilerleyen saatlerinde Fox, ona daha fazla kontrol ve daha büyük bir maaş veren yeni bir sözleşme verdi. Daha sonraki rolleri, Bus Stop'ta (1956) eleştirmenlerce beğenilen bir performansı ve The Prince and the Showgirl'de (1957) ilk bağımsız yapımını içeriyordu. Kritik ve ticari bir başarı olan Some Like It Hot (1959) filmindeki rolüyle En İyi Kadın Oyuncu dalında Altın Küre kazandı . En son tamamladığı filmi The Misfits (1961) dramasıydı.
Monroe'nun sıkıntılı özel hayatı çok ilgi gördü. Bağımlılık ve duygudurum bozuklukları ile mücadele etti . Emekli beyzbol yıldızı Joe DiMaggio ve oyun yazarı Arthur Miller ile olan evlilikleri büyük yankı uyandırdı, ancak boşanmayla sonuçlandı. 4 Ağustos 1962'de Los Angeles'taki evinde aşırı dozda barbitürattan 36 yaşında öldü. Ölümü olası bir intihar olarak değerlendirildi.
yaşam ve kariyer
1926–1943: Çocukluk ve ilk evlilik
Monroe, 1 Haziran 1926'da Los Angeles, California'daki Los Angeles County Hastanesinde Norma Jeane Mortenson olarak doğdu. Annesi Gladys Pearl Baker (kızlık soyadı Monroe), yüzyılın başında Kaliforniya'ya göç etmiş yoksul bir Ortabatılı ailenin çocuğu olarak Piedras Negras, Coahuila, Meksika'da dünyaya geldi. Gladys, 15 yaşında, kendisinden dokuz yaş büyük, tacizci bir adam olan John Newton Baker ile evlendi. Robert (1917–1933) ve Berniece (1919–2014) adında iki çocukları oldu . 1923'te başarılı bir şekilde boşanma ve tek velayet davası açtı, ancak Baker kısa süre sonra çocukları kaçırdı ve onlarla birlikte memleketi Kentucky'ye taşındı .
Monroe'ya 12 yaşına kadar bir kız kardeşi olduğu söylenmedi ve Berniece ile ilk kez bir yetişkin olarak tanıştı. Boşanmanın ardından Gladys, Consolidated Film Industries'de film negatif kesicisi olarak çalıştı . 1924'te Martin Edward Mortensen ile evlendi, ancak sadece birkaç ay sonra ayrıldılar ve 1928'de boşandılar. 2022'de DNA testi, Monroe'nun babasının Gladys'in 1925'te bir ilişkisi olduğu iş arkadaşı Charles Stanley Gifford olduğunu gösterdi.
Gladys bir çocuk için zihinsel ve finansal olarak hazırlıksız olmasına rağmen, Monroe'nun erken çocukluğu istikrarlı ve mutluydu. Gladys, kızını evanjelik Hıristiyan koruyucu ebeveynleri Albert ve Ida Bolender ile birlikte kırsal Hawthorne kasabasına yerleştirdi . Ayrıca, iş nedeniyle şehre geri taşınmak zorunda kalana kadar ilk altı ay orada yaşadı. Daha sonra hafta sonları kızını ziyaret etmeye başladı. 1933 yazında Gladys, Hollywood'da Home Owners' Loan Corporation'dan aldığı krediyle küçük bir ev satın aldı ve yedi yaşındaki Monroe'yu yanına taşıdı.
Evi kiracılar, aktörler George ve Maude Atkinson ve kızları Nellie ile paylaştılar. Ocak 1934'te Gladys zihinsel bir çöküntü geçirdi ve paranoid şizofreni teşhisi kondu . Huzurevinde birkaç ay kaldıktan sonra Büyükşehir Devlet Hastanesi'ne yatırıldı . Hayatının geri kalanını hastanelerin içinde ve dışında geçirdi ve nadiren Monroe ile temas halindeydi. Monroe devletin vesayetine girdi ve annesinin arkadaşı Grace Goddard, onun ve annesinin işlerinin sorumluluğunu üstlendi.
Sonraki dört yıl içinde Monroe'nun yaşam durumu sık sık değişti. İlk 16 ay boyunca Atkinson'larla yaşamaya devam etti ve bu süre içinde cinsel istismara uğramış olabilir. Her zaman utangaç bir kızdı, şimdi de kekemelik geliştirdi ve içine kapandı . 1935 yazında Grace ve kocası Erwin "Doc" Goddard ve diğer iki aile ile kısa bir süre kaldı. Eylül 1935'te Grace, onu Los Angeles Yetimler Evi'ne yerleştirdi. Yetimhane "örnek bir kurum"du ve yaşıtları tarafından olumlu terimlerle tanımlandı, ancak Monroe terk edilmiş hissetti.
Monroe'nun bir ailede yaşamaktan daha mutlu olacağını düşünen yetimhane personeli tarafından cesaretlendirilen Grace, 1936'da yasal vasisi oldu, ancak 1937 yazına kadar onu yetimhaneden çıkarmadı. Monroe'nun Goddard'larla ikinci kalışı sadece birkaç yıl sürdü. aylar çünkü Doc onu taciz etti. Daha sonra akrabaları ve Grace'in Los Angeles ve Compton'daki arkadaşları ve akrabalarıyla kısa süreler yaşadı .
Monroe'nun aktör olmayı istemesine neden olan ilk şey çocukluk deneyimleriydi: "Çevremdeki dünyayı sevmiyorum çünkü biraz acımasızdı... Bunun oyunculuk olduğunu duyduğumda, olmak istediğim şey bu dedim. ... Koruyucu ailelerimden bazıları beni evden çıkarmak için sinemaya gönderirdi ve orada bütün gün ve gece boyunca otururdum.Önde, orada ekran çok büyük, küçük bir çocuk yapayalnız ve ben onu sevdim."
Monroe, Eylül 1938'de Grace'in teyzesi Ana Lower ile Sawtelle'de yaşamaya başladığında daha kalıcı bir ev buldu . Emerson Junior Lisesi'ne kaydoldu ve Lower ile haftalık Christian Science hizmetlerine gitti . Monroe, aksi takdirde vasat bir öğrenciydi, ancak yazılı olarak mükemmeldi ve okul gazetesine katkıda bulundu. Yaşlı Lower'nin sağlık sorunları nedeniyle Monroe, 1941'in başlarında Van Nuys'daki Goddard'larla yaşamaya döndü.
Aynı yıl Van Nuys Lisesi'ne başladı . 1942'de Doc Goddard'ı istihdam eden şirket onu Batı Virginia'ya yerleştirdi . California çocuk koruma yasaları, Goddard'ların Monroe'yu eyalet dışına çıkarmalarını engelledi ve yetimhaneye geri dönmek zorunda kaldı. Çözüm olarak, komşularının 21 yaşındaki oğlu fabrika işçisi James Dougherty ile 19 Haziran 1942'de 16. yaş gününün hemen ardından evlendi.
Monroe daha sonra liseyi bıraktı ve ev hanımı oldu. Kendisini ve Dougherty'yi uyumsuz buldu ve daha sonra evlilik sırasında "can sıkıntısından öldüğünü" belirtti. 1943'te Dougherty, Merchant Marine'e kaydoldu ve Monroe'nun onunla birlikte taşındığı Santa Catalina Adası'nda konuşlandı .
1944–1948: Modelleme ve ilk film rolleri
Nisan 1944'te Dougherty Pasifik'e gönderildi ve önümüzdeki iki yılın çoğunda orada kalacaktı. Monroe, kayınvalidesinin yanına taşındı ve Van Nuys'daki bir mühimmat fabrikası olan Radioplane Company'de işe başladı . 1944'ün sonlarında, ABD Ordusu Hava Kuvvetleri'nin İlk Sinema Filmi Birimi tarafından kadın işçilerin moral yükseltici resimlerini çekmek üzere fabrikaya gönderilen fotoğrafçı David Conover ile tanıştı. Fotoğraflarının hiçbiri kullanılmamasına rağmen, Ocak 1945'te fabrikada çalışmayı bıraktı ve Conover ve arkadaşları için modellik yapmaya başladı. Görevli kocasına meydan okuyarak kendi başına hareket etti ve Ağustos 1945'te Blue Book Model Agency ile bir sözleşme imzaladı.
Ajans, Monroe'nun figürünü yüksek moda modelliğinden ziyade pin-up için daha uygun gördü ve çoğunlukla reklamlarda ve erkek dergilerinde yer aldı. Kendini daha istihdam edilebilir kılmak için saçlarını düzeltti ve sarıya boyadı. Ajansın sahibi Emmeline Snively'ye göre, Monroe kısa sürede en hırslı ve çalışkan modellerinden biri haline geldi; 1946 başlarında Pageant, US Camera, Laff ve Peek gibi yayınlar için 33 dergi kapağında yer aldı . Bir model olarak, Monroe bazen Jean Norman takma adını kullandı.
Monroe, Snively aracılığıyla Haziran 1946'da bir oyunculuk ajansıyla sözleşme imzaladı. Paramount Pictures'daki başarısız bir röportajdan sonra, 20th Century-Fox yöneticisi Ben Lyon tarafından bir ekran testi yapıldı . Baş yönetici Darryl F. Zanuck bu konuda hevesli değildi, ancak rakip stüdyo RKO Pictures tarafından imzalanmasını önlemek için ona altı aylık standart bir sözleşme verdi . Monroe'nun sözleşmesi Ağustos 1946'da başladı ve o ve Lyon, "Marilyn Monroe" sahne adını seçti. İlk isim, Broadway yıldızı Marilyn Miller'ı hatırlatan Lyon tarafından seçildi ; sonuncusu Monroe'nun annesinin kızlık soyadıydı. Eylül 1946'da kariyerine karşı olan Dougherty'den boşandı.
Monroe, Fox'taki ilk altı ayını oyunculuk, şarkı söyleme ve dans etmeyi öğrenerek ve film yapım sürecini gözlemleyerek geçirdi. Sözleşmesi Şubat 1947'de yenilendi ve ilk film rolleri, Tehlikeli Yıllar (1947) ve Scudda Hoo! Scudda Hay! (1948). Stüdyo ayrıca onu Grup Tiyatrosu tekniklerini öğreten bir oyunculuk okulu olan Actors' Laboratory Theatre'a kaydettirdi ; daha sonra bunun "gerçek bir dramada gerçek oyunculuğun ne olabileceğine dair ilk deneyimim ve bağımlısı oldum" olduğunu belirtti. Coşkusuna rağmen, öğretmenleri onun oyunculukta bir geleceğe sahip olamayacak kadar utangaç ve güvensiz olduğunu düşündüler ve Fox Ağustos 1947'de sözleşmesini yenilemedi. Modelliğe geri döndü ve film stüdyolarında dans etmek gibi ara sıra ufak işler yaptı. Başrolleri müzik setlerinde yerinde tutmak için perde arkasında "pacer".
Monroe bunu bir aktris olarak yapmaya kararlıydı ve Actors' Lab'de çalışmaya devam etti. Bliss-Hayden Tiyatrosu'nda Glamour Preferred oyununda küçük bir rolü vardı, ancak birkaç gösteriden sonra sona erdi. Ağ kurmak için sık sık yapımcıların ofislerine gitti, dedikodu köşe yazarı Sidney Skolsky ile arkadaş oldu ve Fox'ta başladığı bir uygulama olan stüdyo etkinliklerinde nüfuzlu erkek misafirleri ağırladı. Ayrıca, Columbia Pictures'ın genel müdürü arkadaşı Harry Cohn'u Mart 1948'de onu imzalamaya ikna eden Fox yöneticisi Joseph M. Schenck'in bir arkadaşı ve ara sıra seks partneri oldu.
Columbia'da, Monroe'nun görünüşü Rita Hayworth'tan sonra modellendi ve saçları ağartılmış platin sarısıydı. 1955 yılına kadar akıl hocası olarak kalacak olan stüdyonun baş drama koçu Natasha Lytess ile çalışmaya başladı. Stüdyodaki tek filmi, düşük bütçeli müzikal Ladies of the Chorus'du (1948). zengin bir adam tarafından kur yapılan bir koro kızı. Ayrıca Dün Doğdu (1950) filmindeki başrol için ekran testine girdi, ancak Eylül 1948'de sözleşmesi yenilenmedi. Koronun Hanımları bir sonraki ay serbest bırakıldı ve başarılı olmadı.
1949–1952: Atılım yılları
Columbia'daki sözleşmesi sona erdiğinde, Monroe tekrar modelliğe döndü. Pabst birası için bir reklam çekti ve Tom Kelley tarafından John Baumgarth takvimleri için ('Mona Monroe' adını kullanarak ) sanatsal çıplak pozlar verdi . Monroe daha önce Earl Moran gibi diğer sanatçılar için üstsüz veya bikini giymiş olarak poz vermiş ve çıplaklık konusunda rahat hissetmişti. Columbia'dan ayrıldıktan kısa bir süre sonra, William Morris Ajansı'nın başkan yardımcısı Johnny Hyde ile tanıştı ve onun koruyucusu ve metresi oldu .
Monroe Hyde aracılığıyla, eleştirmenlerce beğenilen iki eser de dahil olmak üzere birçok filmde küçük roller aldı: Joseph Mankiewicz'in dramı All About Eve (1950) ve John Huston'ın kara filmi The Asphalt Jungle (1950). Ekranda geçirdiği süre sadece birkaç dakika olmasına rağmen, Photoplay'de adından söz ettirdi ve biyografi yazarı Donald Spoto'ya göre "film modelinden ciddi bir oyuncuya etkili bir şekilde geçti". Aralık 1950'de Hyde, 20th Century-Fox ile Monroe için yedi yıllık bir sözleşme imzaladı. Şartlarına göre Fox, sözleşmeyi her yıl yenilememeyi tercih edebilir. Hyde sadece birkaç gün sonra kalp krizinden öldü ve bu da Monroe'yu harap etti.
1951'de Monroe, orta derecede başarılı üç Fox komedisinde destekleyici roller üstlendi: Hissettiğin Kadar Genç, Aşk Yuvası ve Let's Make It Legal . Spoto'ya göre, üç film de onu "esas olarak seksi bir süs" olarak gösterdi, ancak eleştirmenlerden bazı övgüler aldı: The New York Times'tan Bosley Crowther, As Young As You Feel ve Ezra Goodman'ın filmlerinde onu "mükemmel" olarak nitelendirdi . Los Angeles Daily News, Love Nest için onu "gelecekteki en parlak aktrislerden biri" olarak nitelendirdi .
İzleyiciler arasındaki popülaritesi de artıyordu: Haftada birkaç bin hayran mektubu aldı ve Kore Savaşı'ndaki askerlerin tercihlerini yansıtan ordu gazetesi Stars and Stripes tarafından "1951'in Bayan Cheesecake'i " ilan edildi . Şubat 1952'de Hollywood Yabancı Basın Birliği, Monroe'yu "en iyi genç gişe karakteri" seçti. Özel hayatında, Monroe'nun yönetmen Elia Kazan ile kısa bir ilişkisi vardı ve ayrıca yönetmen Nicholas Ray ve aktörler Yul Brynner ve Peter Lawford da dahil olmak üzere diğer birkaç erkekle kısaca çıktı . 1952'nin başlarında, dönemin en ünlü spor kişiliklerinden biri olan emekli New York Yankees beyzbol yıldızı Joe DiMaggio ile oldukça tanınan bir romantizme başladı.
Monroe, Mart 1952'de, 1949'da çıplak bir takvim için poz verdiğini kamuya açıkladığı zaman, kendini bir skandalın ortasında buldu. Stüdyo, fotoğrafları öğrenmişti ve birkaç hafta önce kamuoyunda model olduğu söylentileri vardı ve Monroe ile birlikte, kariyerine zarar vermemek için, o sırada parasız olduğunu vurgulayarak onlara itiraf etmenin en iyisi olduğuna karar verdiler. Strateji, halkın sempatisini kazandı ve şu anda en yüksek faturayı aldığı filmlerine olan ilgisini artırdı . Skandalın ardından, Monroe Life'ın kapağında "Talk of Hollywood" olarak yer aldı ve dedikodu köşe yazarı Hedda Hopper onu "peynirli kek kraliçesi" ilan etti ve "gişe rekoru kırdı". Monroe'nun filmlerinden üçü - Clash by Night, Don't Troy To Knock ve We're Not Married! - kamu yararından yararlanmak için kısa süre sonra serbest bırakıldılar.
Bir seks sembolü olarak yeni keşfedilen popülaritesine rağmen, Monroe oyunculuk yelpazesini daha fazla sergilemek istedi. Fox kontratı başladıktan kısa bir süre sonra Michael Chekhov ve mim Lotte Goslar ile oyunculuk dersleri almaya başlamıştı ve Clash by Night ve Don't Bother to Knock onu farklı rollerde gösterdi. Başrolünü Barbara Stanwyck'in oynadığı ve Fritz Lang'ın yönettiği ilk filmde, bir balık konservesi işçisini canlandırdı; hazırlanmak için Monterey'deki bir balık konservehanesinde zaman geçirdi . Performansı için olumlu eleştiriler aldı: The Hollywood Reporter, "mükemmel yorumuyla başrol olma statüsünü hak ettiğini" belirtti ve Variety, "onu popülerlik için çocuk oyuncağı yapan bir teslimat kolaylığına sahip olduğunu" yazdı. İkincisi, Monroe'nun zihinsel olarak rahatsız bir bebek bakıcısı olarak rol aldığı ve Zanuck'ın yeteneklerini daha ağır bir dramatik rolde test etmek için kullandığı bir gerilim filmiydi. Eleştirmenlerden karışık eleştiriler aldı, Crowther onu zor rol için fazla deneyimsiz buldu ve Variety filmin sorunlarından senaryoyu sorumlu tuttu.
Monroe'nun 1952'deki diğer üç filmi, onun cinsel çekiciliğini vurgulayan komedi rollerindeki tiplemesiyle devam etti. Biz Evli Değiliz ! Yazar Nunnally Johnson'a göre, güzellik yarışması yarışmacısı olarak rolü yalnızca "Marilyn'i iki mayoyla sunmak" için yaratıldı . Cary Grant'in karşısında rol aldığı Howard Hawks Monkey Business'ta, " aptal , çocuksu sarışın, masum bir şekilde seksiliğinin çevresinde neden olduğu tahribatın farkında olmayan" bir sekreteri canlandırdı.
O. Henry's Full House'da Charles Laughton'la birlikte geçen bir skeçte on dokuzuncu yüzyıldan kalma bir sokak gezgini olarak göründü . Monroe, o yıl tanıtım gösterileriyle yeni bir seks sembolü olarak ününe katkıda bulundu: Miss America Pageant geçit töreninde Büyük Mareşal olarak görev yaparken açıklayıcı bir elbise giydi ve dedikodu köşe yazarı Earl Wilson'a genellikle iç çamaşırı giymediğini söyledi. Yıl sonunda, dedikodu köşe yazarı Florabel Muir, Monroe'yu 1952'nin " it kızı " olarak adlandırdı.
Bu süre zarfında, Monroe, birlikte çalışması zor olduğu için ün kazandı ve bu, kariyeri ilerledikçe daha da kötüleşecekti. Sık sık geç kalıyordu ya da hiç gelmiyordu, repliklerini hatırlamıyordu ve performansından memnun olmadan önce birkaç kez tekrar çekim talep ediyordu. Oyunculuk koçlarına olan bağımlılığı - Natasha Lytess ve ardından Paula Strasberg - yönetmenleri de rahatsız etti. Monroe'nun sorunları, mükemmeliyetçilik, düşük benlik saygısı ve sahne korkusunun bir kombinasyonuna bağlanıyor.
Film setlerinde kontrol eksikliğinden hoşlanmadı ve performansı üzerinde daha fazla söz sahibi olduğu ve bir senaryoyu takip etmek yerine daha spontane olabileceği fotoğraf çekimlerinde hiç benzer sorunlar yaşamadı. Anksiyetesini ve kronik uykusuzluğu hafifletmek için barbitüratlar, amfetaminler ve alkol kullanmaya başladı, bu da 1956'ya kadar ciddi bir bağımlı hale gelmemesine rağmen sorunlarını daha da kötüleştirdi. Sarah Churchwell'e göre, Monroe'nun bazı davranışları, özellikle kariyerinin ilerleyen dönemlerinde, aynı zamanda erkek başrol oyuncularının ve yönetmenlerinin küçümseme ve cinsiyetçiliğine de tepkiydi. Benzer şekilde, biyografi yazarı Lois Banner, yönetmenlerinin çoğu tarafından zorbalığa uğradığını belirtti.
1953: Yükselen yıldız
Monroe, 1953'te gösterime giren ve büyük bir seks sembolü ve Hollywood'un en güvenilir oyuncularından biri olarak ortaya çıkan üç filmde rol aldı. İlki, Joseph Cotten tarafından oynanan kocasını öldürmeye yönelik bir femme fatale entrikasını oynadığı Technicolor kara film Niagara'ydı . O zamana kadar, Monroe ve makyaj sanatçısı Allan "Whitey" Snyder, "ticari marka" makyaj görünümünü geliştirmişti: koyu kavisli kaşlar, soluk ten, "parlak" kırmızı dudaklar ve bir güzellik işareti . Sarah Churchwell'e göre Niagara, Monroe'nun kariyerinin en açık cinsellik içeren filmlerinden biriydi. Bazı sahnelerde, Monroe'nun vücudu yalnızca bir çarşaf ya da havluyla örtülüydü ve çağdaş izleyiciler tarafından şok edici olarak kabul edildi. Niagara'nın en ünlü sahnesi, filmin pazarlamasında yoğun olarak kullanılan, kalçalarını sallayarak yürürken görüldüğü Monroe'nun arkasındaki 30 saniyelik uzun bir çekimdir.
Niagara Ocak 1953'te serbest bırakıldığında, kadın kulüpleri bunu ahlaksız olarak protesto etti, ancak izleyiciler arasında popüler olduğunu kanıtladı. Variety bunu "klişe" ve "hastalıklı" olarak nitelendirse de, The New York Times "düşmeler ve Bayan Monroe'nun görülmesi gereken bir şey olduğunu" yorumladı, sanki Monroe "bu noktada mükemmel bir oyuncu... o baştan çıkarıcı olabilirmiş gibi" — yürüdüğünde bile". Monroe, en ünlüsü Ocak 1953'te "En Hızlı Yükselen Yıldız" ödülünü kazandığı Photoplay ödüllerinde açıklayıcı kıyafetler giyerek dikkat çekmeye devam etti . William Travilla tarafından Gentlemen Prefer Blondes için tasarlanan, ancak filmde neredeyse hiç görülmeyen pileli, beli dar, derin dekolteli altın rengi lame bir elbise sansasyon yaratacaktı. Bu tür görüntülerin yol açtığı deneyimli yıldız Joan Crawford, bu davranışı alenen "bir aktris ve bir hanımefendiye yakışmayan" olarak nitelendirdi.
Niagara, Monroe'yu bir seks sembolü yapıp onun "görünüşünü" kurarken, 1953'teki ikinci filmi, hicivli müzikal komedi Gentlemen Prefer Blondes, ekrandaki kişiliğini " aptal sarışın " olarak pekiştirdi. Anita Loos'un romanına ve Broadway versiyonuna dayanan film, Monroe ve Jane Russell tarafından oynanan iki "altın avcısı " şov kızına odaklanıyor . Monroe'nun rolü aslında 1940'larda 20th Century-Fox'un en popüler “ sarışın bombası ” olan Betty Grable için tasarlanmıştı; Monroe, hem erkek hem de kadın izleyicilere hitap edebilecek bir yıldız olarak onu hızla gölgede bırakıyordu.
Filmin tanıtım kampanyasının bir parçası olarak, o ve Russell, Haziran ayında Grauman's Chinese Theatre'ın önünde ıslak betona ellerini ve ayak izlerini bastırdı. Kısa bir süre sonra vizyona giren Gentlemen Prefer Blondes, yılın en büyük gişe başarılarından biri oldu. The New York Times'tan Crowther ve Variety'den William Brogdon, özellikle “ Diamonds Are a Girl's Best Friend ”deki performansına dikkat çekerek Monroe hakkında olumlu yorumlar yaptı; ikincisine göre, "bir şarkıyı seks yapma ve bir sahnenin göz değerlerini varlığına göre gösterme yeteneğini" gösterdi.
Eylül'de, Monroe televizyonda ilk çıkışını Jack Benny Show'da yaptı ve "Honolulu Trip" bölümünde Jack'in fantastik kadınını oynadı. Betty Grable ve Lauren Bacall ile birlikte Kasım ayında vizyona giren yılın üçüncü filmi Nasıl Bir Milyonerle Evlenirim filminde rol aldı. Monroe, zengin kocalar bulmak için arkadaşlarıyla bir araya gelen ve Gentlemen Prefer Blondes'un başarılı formülünü tekrarlayan saf bir model olarak öne çıktı . Bu, Fox'un televizyon film stüdyolarında kayıplara yol açmaya başladığı için izleyicileri sinemalara geri çekmesini umduğu geniş ekran formatı CinemaScope'da yayınlanan ikinci filmdi . Karışık eleştirilere rağmen, film, Monroe'nun kariyerinin o noktasında en büyük gişe başarısı oldu.
Monroe, hem 1953 hem de 1954'te yıllık İlk On Para Kazanan Yıldız Anketinde yer aldı ve Fox tarihçisi Aubrey Solomon'a göre, stüdyonun CinemaScope ile birlikte "en büyük varlığı" oldu. Monroe'nun önde gelen bir seks sembolü olarak konumu, Hugh Hefner'ın onu Playboy'un ilk sayısında kapakta ve orta sayfa sayfasında gösterdiği Aralık 1953'te doğrulandı ; Monroe yayınlanmasına rıza göstermedi. Kapak resmi, 1952'deki Amerika Güzeli Geçit Töreninde çekilmiş bir fotoğrafıydı ve ortadaki sayfa, 1949 çıplak fotoğraflarından birini içeriyordu.
1954–1955: 20th Century-Fox ile çatışmalar ve Joe DiMaggio ile evlilik
Monroe, 20th Century-Fox'un en büyük yıldızlarından biri olmuştu, ancak sözleşmesi 1950'den beri değişmemişti, bu da onun boyundaki diğer yıldızlardan çok daha az maaş aldığı ve projelerini seçemediği anlamına geliyordu. Bir pin-up olarak ona odaklanmayan filmlerde görünme girişimleri, ondan kişisel olarak güçlü bir şekilde hoşlanmayan ve stüdyoyu o kadar kazanacağını düşünmeyen stüdyo başkanı Darryll F. Zanuck tarafından engellendi. diğer rol türlerinde gelir. Stüdyonun sahibi Spyros Skouras'ın baskısı altında Zanuck, Fox'un kârını maksimize etmek için yalnızca eğlenceye odaklanması gerektiğine karar vermiş ve herhangi bir 'ciddi film'in yapımını iptal etmişti. Ocak 1954'te, Monroe başka bir müzikal komedi olan Pembe Taytlı Kız'ı çekmeyi reddettiğinde, Monroe'yu askıya aldı .
Bu birinci sayfa haberiydi ve Monroe olumsuz tanıtıma karşı hemen harekete geçti. 14 Ocak'ta o ve Joe DiMaggio San Francisco Belediye Binası'nda evlendiler . Daha sonra bir balayını iş gezisiyle birleştirerek Japonya'ya gittiler. Tokyo'dan tek başına Kore'ye gitti ve burada bir USO gösterisine katıldı ve dört günlük bir süre boyunca 60.000'den fazla ABD Deniz Piyadesi için filmlerinden şarkılar söyledi. ABD'ye döndükten sonra Photoplay'in " En Popüler Kadın Yıldızı" ödülünü aldı. Monroe, Mart ayında Fox ile yeni bir sözleşme, 100.000 $ bonus ve Broadway başarısı The Seven Year Itch'in film uyarlamasında başrol oynama vaadiyle anlaştı .
Nisan 1954'te, Monroe'nun askıya alınmadan önce çektiği son film olan Otto Preminger'in batıdaki Dönüşü Olmayan Nehir gösterime girdi. O buna " Oyunculuğun sahne ve CinemaScope sürecinden sonra ikinci geldiği Z-sınıfı kovboy filmi" dedi, ancak izleyiciler arasında popülerdi. Askıya alındıktan sonra yaptığı ilk film, kesinlikle sevmediği ancak stüdyonun The Girl in Pink Tights'ı bırakmak için yapmasını istediği Show Business Like İş Yok müzikali oldu . Monroe'nun performansı birçok eleştirmen tarafından kaba olarak kabul edildiğinden, 1954'ün sonlarında piyasaya sürüldükten sonra başarısız oldu.
Eylül 1954'te Monroe, Tom Ewell'in karşısında evli komşusunun cinsel fantezilerinin nesnesi haline gelen bir kadın olarak oynadığı Billy Wilder'ın komedisi The Seven Year Itch'i çekmeye başladı. Film Hollywood'da çekilmiş olmasına rağmen stüdyo, Monroe'nun Manhattan'daki Lexington Bulvarı'nda beyaz elbisesinin eteğini havaya uçururken bir metro ızgarasında durduğu bir sahnenin filme alınmasını sahneleyerek önceden tanıtım yapmaya karar verdi . Çekimler birkaç saat sürdü ve yaklaşık 2.000 seyirciyi çekti. "Metro ızgarası sahnesi", Monroe'nun en ünlülerinden biri oldu ve Yedi Yıl Kaşıntısı, Haziran 1955'te piyasaya sürüldükten sonra yılın en büyük ticari başarılarından biri oldu.
Tanıtım dublörlüğü Monroe'yu uluslararası ön sayfalara yerleştirdi ve aynı zamanda çileden çıkan DiMaggio ile evliliğinin sonunu da işaret etti. Sendika, onun kıskançlığı ve kontrolcü tavrıyla başından beri rahatsız olmuştu; ayrıca fiziksel tacizde bulundu. Ekim 1954'te NYC'den Hollywood'a döndükten sonra, Monroe sadece dokuz aylık evlilikten sonra boşanma davası açtı.
Kasım 1954'te tamamlanan Yedi Yıl Kaşıntısı'nın çekimlerinden sonra Monroe, Hollywood'dan Doğu Kıyısı'na doğru yola çıktı ve burada fotoğrafçı Milton Greene ile kendi yapım şirketi Marilyn Monroe Productions'ı (MMP) kurdular. stüdyo sisteminin çöküşünde . Monroe, "aynı eski seks rollerinden bıktığını" belirtti ve söz verilen ikramiyeyi ödemek gibi görevlerini yerine getirmediği için artık Fox ile sözleşmesi olmadığını iddia etti. Bu, Ocak 1955'te Fox ile kendisi arasında bir yıl süren yasal savaşa başladı. Basın, Monroe ile büyük ölçüde alay etti ve Broadway'de Will Success Rock Hunter'ı Bozacak mı? (1955), Jayne Mansfield'ın kendi yapım şirketini kuran aptal bir aktrisi oynadığı filmde.
MMP'yi kurduktan sonra, Monroe Manhattan'a taşındı ve 1955'i oyunculuk eğitimi alarak geçirdi. Constance Collier ile dersler aldı ve Lee Strasberg tarafından yönetilen Actors Studio'da metod oyunculuğu üzerine atölye çalışmalarına katıldı . Strasberg ve eşi Paula ile yakınlaştı, utangaçlığı nedeniyle evlerinde özel ders aldı ve kısa sürede aile üyesi oldu. Eski oyunculuk koçu Natasha Lytess'i Paula ile değiştirdi; Strasberg'ler kariyerinin geri kalanı için önemli bir etki olarak kaldı. Strasberg, bir oyuncunun duygusal travmalarıyla yüzleşmesi ve bunları performanslarında kullanması gerektiğine inandığı için Monroe psikanalize de başladı.
Monroe, devam eden boşanma sürecine rağmen DiMaggio ile ilişkisini sürdürdü; ayrıca aktör Marlon Brando ve oyun yazarı Arthur Miller ile de çıktı . Miller ile ilk kez 1950'lerin başında Elia Kazan tarafından tanıştırılmıştı . Monroe ve Miller arasındaki ilişki, Ekim 1955'ten sonra, karısının boşanmasının kesinleştiği ve karısından ayrıldığı zaman giderek daha ciddi hale geldi. Stüdyo, Miller'ın komünizm iddiaları nedeniyle FBI tarafından soruşturulmakta olduğu ve Amerikan Karşıtı Faaliyetler Komitesi tarafından mahkemeye çağrıldığı için, onu bitirmeye çağırdı, ancak Monroe reddetti. İlişki, FBI'ın onun hakkında bir dosya açmasına yol açtı.
Yıl sonunda, Monroe ve Fox, MMP tek başına filmleri finanse edemeyecekleri ve stüdyo Monroe'nun tekrar onlar için çalışmasına istekli olduğu için yedi yıllık yeni bir sözleşme imzaladılar. Fox, dört film yapması için ona 400.000 dolar ödeyecek ve ona kendi projelerini, yönetmenlerini ve görüntü yönetmenlerini seçme hakkı verecekti. Ayrıca Fox için tamamlanan her film için MMP ile bir film yapmakta özgür olacaktı.
1956-1959: Arthur Miller'a kritik beğeni ve evlilik
Monroe 1956'ya 20th Century-Fox'u kazandığını ilan ederek başladı. Basın şimdi stüdyoyla savaşma kararı hakkında olumlu yazdı; Time onu "kurnaz bir iş kadını" olarak nitelendirdi ve Look, galibiyetin "gelecek yıllarda sürüye karşı bireyin bir örneği" olacağını tahmin etti. Buna karşılık, Monroe'nun Miller ile olan ilişkisi, Walter Winchell'in "Amerika'nın en tanınmış sarışın sinema yıldızı artık solcu entelijansiyanın sevgilisidir" şeklindeki açıklaması gibi bazı olumsuz yorumlara yol açtı.
Mart ayında Monroe, yeni sözleşme kapsamındaki ilk filmi olan Bus Stop dramasının çekimlerine başladı . Yıldız olma hayalleri, kendisine aşık olan saf bir kovboy tarafından karmaşık hale gelen bir salon şarkıcısı olan Chérie'yi canlandırdı. Rol için bir Ozark aksanı öğrendi, önceki filmlerinin cazibesinden yoksun kostümler ve makyajlar seçti ve kasıtlı olarak vasat şarkı söyleme ve dans etme sağladı. Broadway yönetmeni Joshua Logan, başlangıçta oyunculuk yeteneklerinden şüphe etmesine ve zor olduğu için itibarını bilmesine rağmen yönetmeyi kabul etti.
Çekimler Idaho ve Arizona'da, MMP'nin başkanı olarak "teknik olarak sorumlu" Monroe ile, zaman zaman sinematografi konusunda kararlar alarak ve Logan'ın kronik gecikmesine ve mükemmeliyetçiliğine uyum sağlamasıyla gerçekleşti. Deneyim Logan'ın Monroe hakkındaki fikrini değiştirdi ve daha sonra onu komedi ve trajediyi harmanlama yeteneği açısından Charlie Chaplin ile karşılaştırdı.
29 Haziran'da Monroe ve Miller , New York, White Plains'deki Westchester County Court'ta evlendiler ; iki gün sonra, Miller'ın edebi ajanı Kay Brown'ın Waccabuc, New York'taki evinde bir Yahudi töreni yaptılar . Evlilikle birlikte Monroe , Yahudiliğe geçti ve bu da Mısır'ın tüm filmlerini yasaklamasına neden oldu. Monroe'nun bir seks sembolü olarak statüsü ve Miller'ın bir entelektüel olarak imajı nedeniyle, medya, Variety'nin " Egghead Weds Hourglass" başlığının kanıtladığı gibi, birliği bir uyumsuzluk olarak gördü.
Otobüs Durağı Ağustos 1956'da piyasaya sürüldü ve kritik ve ticari başarı elde etti. Saturday Review of Literatür, Monroe'nun performansının "onun yalnızca göz alıcı bir kişilik olduğu fikrini etkili bir şekilde ortadan kaldırdığını" yazdı ve Crowther şunları söyledi: "Herkes sandalyelerinize tutunun ve sarsıcı bir sürprize hazırlanın. Marilyn Monroe, sonunda kendini bir aktris kanıtladı." Ayrıca performansıyla En İyi Kadın Oyuncu dalında Altın Küre'ye aday gösterildi.
Ağustos ayında, Monroe ayrıca MMP'nin ilk bağımsız yapımı olan The Prince and the Showgirl'i İngiltere'deki Pinewood Stüdyolarında çekmeye başladı. Terence Rattigan'ın 1953 tarihli bir tiyatro oyununa dayanan, Laurence Olivier tarafından yönetilecek ve ortak yapımcılık yapacaktı . Üretim, onunla Monroe arasındaki çatışmalar nedeniyle karmaşıktı. Tiyatro oyununun yönetmenliğini ve başrolünü de üstlenen Olivier, "Yapmanız gereken tek şey seksi olmak" gibi tepeden bakan bir ifadeyle onu kızdırdı ve onun talebiyle Vivien Leigh'in karakterin sahne yorumunu taklit etti. Ayrıca sette Monroe'nun oyunculuk koçu Paula Strasberg'in sürekli varlığından da hoşlanmadı. Misilleme olarak, Monroe işbirlikçi olmadı ve kasıtlı olarak geç gelmeye başladı ve daha sonra "sanatçılarınıza saygı duymazsanız, iyi çalışamazlar" dedi.
Monroe, yapım sırasında başka sorunlar da yaşadı. İlaçlara olan bağımlılığı arttı ve Spoto'ya göre düşük yaptı. O ve Greene ayrıca MMP'nin nasıl yönetilmesi gerektiğini tartıştı. Zorluklara rağmen, çekimler 1956'nın sonunda planlandığı gibi tamamlandı. Prens ve Şov Kızı, 1957 Haziran'ında karışık eleştiriler için serbest bırakıldı ve Amerikalı izleyiciler tarafından sevilmediğini kanıtladı. Avrupa'da daha iyi karşılandı, burada İtalyan David di Donatello ve Fransız Crystal Star ödüllerini aldı ve BAFTA'ya aday gösterildi .
İngiltere'den döndükten sonra, Monroe aile hayatına konsantre olmak için 18 aylık bir ara verdi. O ve Miller zamanlarını NYC, Connecticut ve Long Island arasında bölüştürdüler . 1957'nin ortalarında dış gebelik geçirdi ve bir yıl sonra düşük yaptı; bu problemler büyük olasılıkla endometriozisi ile bağlantılıydı . Monroe ayrıca aşırı dozda barbitürat nedeniyle kısa süreliğine hastaneye kaldırıldı. O ve Greene, MMP konusundaki anlaşmazlıklarını çözemedikleri için, Monroe şirketteki payını satın aldı.
Monroe, Temmuz 1958'de Billy Wilder'ın toplumsal cinsiyet rolleriyle ilgili komedisi Some Like It Hot'ta Jack Lemmon ve Tony Curtis'le birlikte oynamak için Hollywood'a döndü . Sugar Kane'in rolünü başka bir "aptal sarışın" olarak değerlendirdi, ancak Miller'ın teşviki ve standart ücretinin üzerine film kârının yüzde onunu teklif etmesi nedeniyle kabul etti. Filmin zorlu prodüksiyonu o zamandan beri "efsanevi" hale geldi. Monroe düzinelerce yeniden çekim talep etti ve repliklerini veya yönlendirildiği gibi davrandığını hatırlamıyordu - Curtis, tekrar çekim sayısı nedeniyle onu öpmenin " Hitler'i öpmek gibi" olduğunu ünlü bir şekilde belirtti.
Monroe, prodüksiyonu özel olarak batan bir gemiye benzetti ve yardımcı yıldızları ve yönetmeni hakkında "[ama] neden endişe edeyim, kaybedecek bir fallik simgem yok" diyerek yorum yaptı. Sorunların çoğu, onun ve aynı zamanda zor olmakla ün yapmış Wilder'ın rolü nasıl oynaması gerektiği konusunda anlaşmazlığa düşmesinden kaynaklanıyordu. Sahnelerinin çoğunu değiştirmesini isteyerek onu kızdırdı, bu da sahne korkusunu daha da kötüleştirdi ve kendi istediği şekilde hareket etmek için birkaç sahneyi kasten mahvetmesi önerildi.
Sonunda Wilder, Monroe'nun performansından memnun kaldı ve şunları söyledi: "Herkes replikleri hatırlayabilir, ancak sete gelip repliklerini bilmeden ve yine de yaptığı performansı sergilemek için gerçek bir sanatçı gerekir!" Bazıları Sıcak Sever, Mart 1959'da vizyona girdiğinde kritik ve ticari bir başarı elde etti. Monroe'nun performansı ona En İyi Kadın Oyuncu dalında Altın Küre kazandırdı ve Variety'nin onu "cinsel çekicilik ve zamanlamanın bir arada olduğu bir komedyen" olarak adlandırmasını sağladı. yenilmez". BBC, Amerikan Film Enstitüsü ve Sight & Sound tarafından yapılan anketlerde şimdiye kadar yapılmış en iyi filmlerden biri seçildi .
1960–1962: Kariyer düşüşü ve kişisel zorluklar
Bazıları Sıcak Sever'den sonra, Monroe müzikal komedi Let's Make Love'da oynadığı 1959'un sonlarına kadar başka bir ara verdi . Yönetmen olarak George Cukor'u seçti ve Miller, zayıf olduğunu düşündüğü bazı senaryoları yeniden yazdı. Rolü kabul etti çünkü Fox ile olan sözleşmesinde geride kaldı. Filmin prodüksiyonu, sete sık sık gelmemesi nedeniyle ertelendi. Çekimler sırasında Monroe'nun rol arkadaşı Yves Montand ile basında geniş yer bulan ve filmin tanıtım kampanyasında kullanılan evlilik dışı bir ilişkisi vardı.
Let's Make Love, Eylül 1960'ta gösterime girdiğinde başarısız oldu. Crowther, Monroe'yu "oldukça düzensiz" ve "eski Monroe dinamizminden yoksun" olarak nitelendirdi ve Hedda Hopper filmi "[Monroe'nun] şimdiye kadar yapılmış en kaba filmi" olarak nitelendirdi. . Truman Capote , Tiffany'de Kahvaltı filminin bir film uyarlamasında Monroe'nun Holly Golightly'yi oynaması için lobi yaptı, ancak yapımcılar onun prodüksiyonu karmaşık hale getireceğinden korktukları için rol Audrey Hepburn'e gitti .
Monroe'nun tamamladığı son film, Miller'ın ona dramatik bir rol vermek için yazdığı John Huston'ın The Misfits filmiydi. Clark Gable, Eli Wallach ve Montgomery Clift tarafından oynanan üç yaşlanan kovboyla arkadaş olan yeni boşanmış bir kadını oynadı . Nevada çölünde Temmuz ve Kasım 1960 arasındaki çekimler yine zordu. Monroe ve Miller'ın evliliği fiilen sona erdi ve set fotoğrafçısı Inge Morath ile yeni bir ilişkiye başladı .
Monroe, rolünü kısmen kendi hayatına dayandırmasından hoşlanmadı ve bunun erkek rollerinden daha aşağı olduğunu düşündü. Ayrıca Miller'ın çekimlerden önceki gece sahneleri yeniden yazma alışkanlığıyla da mücadele etti. Sağlığı da bozuluyordu: Safra taşlarından acı çekiyordu ve uyuşturucu bağımlılığı o kadar şiddetliydi ki, makyajının genellikle barbitüratların etkisi altında hala uykudayken yapılması gerekiyordu. Ağustos ayında, bir hastane detoksunda bir hafta geçirmesi için çekimler durduruldu . Huston, sorunlarına rağmen, Monroe rol yaparken "bir duyguyu taklit etmiyordu. Bu gerçekti. Kendi içinde derinlere iner ve onu bulur ve bilincine getirirdi" dedi.
Monroe ve Miller filmin çekimleri bittikten sonra ayrıldılar ve Ocak 1961'de Meksika'dan boşandı . The Misfits ertesi ay gişede başarısız olarak serbest bırakıldı. İncelemeleri karışıktı, Variety sıklıkla "dalgalı" karakter gelişiminden şikayet etti ve Bosley Crowther, Monroe'yu "tamamen boş ve anlaşılmaz" olarak nitelendirdi ve "ne yazık ki filmin yapısı için her şey onun üzerine dönüyor" dedi. Yirmi birinci yüzyılda daha olumlu eleştiriler aldı. İngiliz Film Enstitüsü'nden Geoff Andrew filmi bir klasik olarak nitelendirdi, Huston bilgini Tony Tracy, Monroe'nun performansını "kariyerinin en olgun yorumu" olarak nitelendirdi ve The Independent'tan Geoffrey McNab, Monroe'yu karakterin karakterini canlandırırken "olağanüstü" olduğu için övdü. empatinin gücü"
Monroe, W. Somerset Maugham'ın NBC için hazırladığı Rain'in televizyon uyarlamasında rol alacaktı, ancak kanal, onun seçtiği yönetmen Lee Strasberg'i işe almak istemediği için proje başarısız oldu. 1961'in ilk altı ayını çalışmak yerine sağlık sorunlarıyla meşgul olarak geçirdi. Endometriozisi nedeniyle kolesistektomi ve ameliyat geçirdi ve depresyon nedeniyle dört hafta hastanede yattı . Arkadaşlığını yeniden alevlendirdiği ve arkadaşı Frank Sinatra ile birkaç ay çıktığı eski kocası Joe DiMaggio ona yardım etti. Monroe ayrıca 1961'de kalıcı olarak Kaliforniya'ya geri döndü ve 1962'nin başlarında Brentwood, Los Angeles'ta 12305 Fifth Helena Drive'da bir ev satın aldı .
Monroe, 1962 baharında halkın gözüne geri döndü. "Dünya Filminin En Sevileni" Altın Küre Ödülü'nü aldı ve My Favorite Wife'ın (1940) yeniden çevrimi olan Fox, Something's Got to Give adlı bir film çekmeye başladı. George Cukor'un yönettiği ve Dean Martin ve Cyd Charisse'nin birlikte rol aldığı MMP tarafından ortaklaşa üretilecekti . Çekimler başlamadan günler önce Monroe sinüzite yakalandı . Prodüksiyonu ertelemek için tıbbi tavsiyeye rağmen Fox, planlandığı gibi Nisan ayı sonlarında başladı.
Monroe, sonraki altı haftanın çoğunda çalışamayacak kadar hastaydı, ancak birden fazla doktorun onaylarına rağmen, stüdyo, alenen taklit ettiğini iddia ederek ona baskı yaptı. 19 Mayıs'ta New York'taki Madison Square Garden'da Başkan John F. Kennedy'nin erken doğum günü kutlamasında sahnede " Doğum günün kutlu olsun Sayın Başkan " şarkısını söylemek için ara verdi. Kostümüyle dikkat çekti: onu çıplak gösteren, yapay elmaslarla kaplı bej, dar bir elbise. Monroe'nun New York gezisi, onu iptal etmesini isteyen Fox yöneticileri için daha da fazla tahrişe neden oldu.
Monroe daha sonra bir şey için bir yüzme havuzunda çıplak yüzdüğü bir sahne çekti . Önceden tanıtım yapmak için basın fotoğraf çekmeye davet edildi; bunlar daha sonra Life'da yayınlandı . Bu, büyük bir yıldızın kariyerlerinin zirvesinde ilk kez çıplak poz vermesiydi. Birkaç günlüğüne tekrar hastalık iznindeyken Fox, Kleopatra'nın (1963) artan maliyetleriyle zaten mücadele ederken, programın gerisinde kalan başka bir filme sahip olamayacağına karar verdi . 7 Haziran'da Fox, Monroe'yu kovdu ve ona 750.000 dolarlık tazminat davası açtı. Yerine Lee Remick getirildi, ancak Martin filmi Monroe dışında biriyle yapmayı reddettikten sonra Fox ona da dava açtı ve prodüksiyonu durdurdu. Stüdyo, filmin ölümü için Monroe'yu suçladı ve onun hakkında olumsuz bir tanıtım yapmaya başladı, hatta onun zihinsel olarak rahatsız olduğunu iddia etti.
Fox kısa süre sonra kararından pişman oldu ve Haziran ayının sonlarında Monroe ile müzakereleri yeniden başlattı; Something's Got to Give'in yeniden başlaması ve kara komedi What a Way To Go'da başrol oynamayı da içeren yeni bir sözleşmeyle ilgili bir anlaşma . (1964), daha sonra o yaz ulaşıldı. Ayrıca Jean Harlow'un bir biyografisinde rol almayı planlıyordu . Monroe, kamuoyundaki imajını onarmak için Life ve Cosmopolitan için röportajlar ve Vogue için ilk fotoğraf çekimi de dahil olmak üzere birçok tanıtım girişiminde bulundu . Vogue için, o ve fotoğrafçı Bert Stern, biri standart bir moda editörü, diğeri ise onun çıplak pozu olan ve ölümünden sonra The Last Sitting başlığıyla yayınlanan iki dizi fotoğraf için işbirliği yaptı .
Ölüm ve cenaze
Son aylarında Monroe, Los Angeles'ın Brentwood semtinde 12305 Fifth Helena Drive'da yaşadı . Hizmetçisi Eunice Murray, 4 Ağustos 1962 akşamı evde bir gece kalıyordu. Murray, 5 Ağustos sabahı saat 3:00'te uyandı ve bir şeylerin yanlış olduğunu hissetti. Monroe'nun yatak odasının kapısının altından gelen ışığı gördü ama yanıt alamadı ve kapıyı kilitli buldu. Murray daha sonra Monroe'nun psikiyatristi Ralph Greenson'u aradı ve kısa bir süre sonra eve geldi ve Monroe'yu yatağında ölü bulmak için bir pencereden yatak odasına girdi. Monroe'nun doktoru Hyman Engelberg, saat 03.50 civarında geldi ve olay yerinde onun öldüğünü açıkladı. Sabah 4 : 25'te LAPD'ye haber verildi.
Monroe 20:30 ile 22:30 arasında öldü . 4 Ağustos'ta ve toksikoloji raporu ölüm nedeninin akut barbitürat zehirlenmesi olduğunu gösterdi . Kanında % 8 mg ( 100 mililitre solüsyon başına miligram ) kloral hidrat ve %4.5 mg pentobarbital (Nembutal) ve karaciğerinde %13 mg pentobarbital vardı. Yatağının yanında boş ilaç şişeleri bulundu. Monroe'nun kazara aşırı doz almış olma olasılığı, vücudunda bulunan dozlar ölümcül sınırın birkaç katı olduğu için ekarte edildi.
Los Angeles County Coroners Ofisi, intihar konusunda uzman bilgisi olan Los Angeles İntiharı Önleme Ekibi tarafından soruşturmalarında yardımcı oldu. Monroe'nun doktorları, "ani ve öngörülemeyen ruh hali değişiklikleri" ile "şiddetli korkulara ve sık depresyonlara eğilimli" olduğunu ve geçmişte muhtemelen kasıtlı olarak birkaç kez aşırı doz aldığını belirtti. Bu gerçekler ve herhangi bir faul belirtisi olmaması nedeniyle, adli tabip yardımcısı Thomas Noguchi, ölümünü olası bir intihar olarak sınıflandırdı.
Monroe'nun ani ölümü Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa'da birinci sayfa haberi oldu. Lois Banner'a göre, "Los Angeles'taki intihar oranının, öldükten sonraki ay iki katına çıktığı; çoğu gazetenin tiraj oranının o ay arttığı söyleniyor" ve Chicago Tribune, gazetenin üyelerinden yüzlerce telefon aldıklarını bildirdi. Halkın ölümüyle ilgili bilgi talep etmesi. Fransız sanatçı Jean Cocteau, ölümünün "başlıca işi casusluk yapmak ve film yıldızlarına eziyet etmek olan herkese korkunç bir ders olmalı" yorumunu yaparken, eski rol arkadaşı Laurence Olivier onu "ballyhoo ve sansasyonun tam kurbanı" olarak nitelendirdi. ve Bus Stop direktörü Joshua Logan, "dünyanın en takdir edilmeyen insanlarından biri" olduğunu belirtti.
8 Ağustos'ta Westwood Village Memorial Park Mezarlığı'nda düzenlenen cenazesi özeldi ve sadece en yakın arkadaşları katıldı. Servis, Monroe'nun üvey kız kardeşi Berniece Baker Mucizesi Joe DiMaggio ve Monroe'nun işletme müdürü Inez Melson tarafından düzenlendi. Yüzlerce seyirci mezarlığın etrafındaki sokakları doldurdu. Monroe daha sonra Anılar Koridoru'ndaki 24 Nolu Crypt'e gömüldü.
Takip eden yıllarda, cinayet ve kaza sonucu aşırı doz da dahil olmak üzere çeşitli komplo teorileri, Monroe'nun ölüm nedeni olarak intiharla çelişmek için tanıtıldı. Monroe'nun öldürüldüğü yönündeki spekülasyon ilk olarak Norman Mailer'in 1973'te yayınlanan Marilyn: A Biography adlı eseriyle ana akımın dikkatini çekti ve sonraki yıllarda Los Angeles Bölge Savcısı John Van de Kamp'ın bir "eşik" yönetmesi için yeterince yaygınlaştı. Soruşturma" 1982'de ceza soruşturması açılması gerekip gerekmediğini görmek için. Faul olduğuna dair hiçbir kanıt bulunamadı.
Ekran karakteri ve resepsiyon
1940'lar, savaş yıllarında kadın ağırlıklı izleyicilere hitap eden Katharine Hepburn ve Barbara Stanwyck gibi sert ve akıllı olarak algılanan aktrisler için en parlak dönemdi. 20th Century-Fox, Monroe'nun erkekleri sinema salonlarına çekecek yeni on yılın yıldızı olmasını istedi ve onu 1940'ların en popüler "sarışın bombası" olan yaşlanan Betty Grable'ın yerini alacak biri olarak gördü. Film bilgini Richard Dyer'e göre, Monroe'nun yıldız imajı çoğunlukla erkek bakışları için hazırlanmıştı .
Monroe, başından beri, kamu imajının yaratılmasında önemli bir rol oynadı ve kariyerinin sonuna doğru, bu imaj üzerinde neredeyse tam kontrol uyguladı. Tanıtım stratejilerinin çoğunu tasarladı, Sidney Skolsky ve Louella Parsons gibi dedikodu köşe yazarlarıyla dostluklar geliştirdi ve görüntülerinin kullanımını kontrol etti. Grable'a ek olarak, 1930'ların film yıldızı Jean Harlow ile başka bir ikonik sarışınla karşılaştırıldı . Karşılaştırma kısmen Harlow'u çocukluk idolü olarak adlandıran, onu bir biyografik filmde oynamak isteyen ve hatta Harlow'un saç stilisti saçlarını boyamak için kullanan Monroe tarafından istendi.
Monroe'nun ekrandaki karakteri sarı saçlarına ve onunla ilişkilendirilen klişelere, özellikle de aptallık, saflık, cinsel uygunluk ve yapaylığa odaklandı. Filmlerinde sık sık nefes nefese, çocuksu bir ses kullandı ve röportajlarda söylediği her şeyin "tamamen masum ve hesapsız" olduğu izlenimini verdi ve "Monroeisms" olarak bilinen ikili adaylarla kendini parodileştirdi. Örneğin, 1949 çıplak fotoğraf çekiminde ne olduğu sorulduğunda, "Radyoyu açtım" yanıtını verdi.
Monroe filmlerinde genellikle yalnızca cinsiyetiyle tanımlanan "kız"ı oynadı. Rolleri neredeyse her zaman koro kızları, sekreterler veya modellerdi; "Kadının şovda olduğu, erkeklerin zevki için orada olduğu" meslekler. Monroe kariyerine bir pin-up modeli olarak başladı ve kum saati figürüyle dikkat çekti. Sık sık film sahnelerinde, kıvrımlı silüetinin sergilenmesi için konumlandırıldı ve tanıtım fotoğraflarında sık sık bir pin-up gibi poz verdi. Kendine özgü, kalçaları sallayan yürüyüşü aynı zamanda vücuduna da dikkat çekti ve ona "yatay yürüyen kız" lakabını kazandırdı.
Monroe genellikle sarışınlığını vurgulamak için beyaz giyerdi ve vücudunu gösteren açık kıyafetler giyerek dikkatleri üzerine çekerdi. Tanıtım gösterileri genellikle kıyafetlerinin şok edici bir şekilde ortaya çıkması veya hatta bir basın toplantısı sırasında elbisesinin omuz askısının kopması gibi arızalı olması etrafında dönüyordu. Basın hikayelerinde Monroe, sefil bir çocukluktan Hollywood yıldızlığına yükselen bir kız olan Amerikan Rüyasının somutlaşmışı olarak tasvir edildi . Koruyucu ailelerde ve yetimhanede geçirdiği zamanın hikayeleri abartılı ve hatta kısmen uydurulmuştur. Film bilgini Thomas Harris, işçi sınıfı köklerinin ve aile eksikliğinin, aynı zamanda çekici bir sarışın olarak pazarlanan çağdaşı Grace Kelly'nin aksine, cinsel olarak daha ulaşılabilir, "ideal oyun arkadaşı" görünmesini sağladığını yazdı. üst sınıf arka plan, erkek izleyicilerin çoğunluğu için ulaşılmaz, sofistike bir aktris olarak görülüyordu.
Monroe'nun beyaz perdedeki zekası zayıf ama cinsel açıdan çekici sarışın olması özenle hazırlanmış bir hareket olsa da, izleyiciler ve film eleştirmenleri onun gerçek kişiliği olduğuna inanıyorlardı. Bu, başka tür roller üstlenmek ya da bir iş kadını olarak saygı görmek istediğinde bir engel haline geldi. Akademisyen Sarah Churchwell, Monroe hakkındaki anlatıları inceledi ve şunları söyledi:
En büyük efsane onun aptal olduğuydu. İkincisi, kırılgan olmasıydı. Üçüncüsü, oyunculuk yapamamasıydı. Resmen eğitim almamış olmasına rağmen dilsiz olmaktan çok uzaktı ve bu konuda çok hassastı. Ama gerçekten çok zekiydi ve çok sertti. 1950'lerde Hollywood stüdyo sistemini yenmek için ikisinin de olması gerekiyordu. [...] Aptal sarışın bir roldü - Tanrı aşkına, o bir aktrisdi! O kadar iyi bir oyuncu ki artık kimse onun ekranda gösterdiğinden başka bir şey olduğuna inanmıyor.
Biyografi yazarı Lois Banner, Monroe'nun filmlerinde ve toplum önüne çıktığı zamanlarda seks sembolü statüsünü kurnazca parodileştirdiğini ve "Yarattığı 'Marilyn Monroe' karakterinin, yirminci yüzyıl geleneğinde Mae West ile Madonna arasında duran parlak bir arketip olduğunu" yazıyor. cinsiyet hilecileri." Monroe, Batı'dan etkilendiğini ve "ondan birkaç numara - kendi cinselliğine gülme veya alay etme izlenimi" öğrendiğini belirtti. Derslerde komedi sahne performanslarıyla ünlü pandomimci ve dansçı Lotte Goslar'dan komedi eğitimi aldı ve Goslar ona film setleri konusunda da eğitim verdi. Arketipik bir aptal sarışını oynadığı filmlerden biri olan Gentlemen Prefer Blondes'da Monroe, karakterinin repliklerine "Önemli olduğunda zeki olabiliyorum ama çoğu erkek bundan hoşlanmıyor" cümlesini eklemişti.
Dyer'e göre, Monroe 1950'lerde "seks için neredeyse bir hane adı" haline geldi ve "onun imajı, Amerika'da 50'li yıllara damgasını vuran ahlak ve cinsellik hakkındaki fikirlerin akışında yer almalıdır", örneğin Freud'un seks hakkındaki fikirleri gibi. Kinsey raporu (1953) ve Betty Friedan'ın The Feminine Mystique ( 1963). Savunmasız ve cinsel çekiciliğinden habersiz görünen Monroe, 1940'ların femme fatale'lerinin aksine seksi doğal ve tehlikesiz olarak sunan ilk seks sembolüydü . Spoto da aynı şekilde onu, Molly Haskell'in "Ellilerin kurgusuydu" ifadesinde yankılanan "Amerikalı kız, yumuşak, şeffaf bir şekilde muhtaç, erkeklere tapan, saf, talepsiz seks sunan savaş sonrası idealinin" vücut bulmuş hali olarak tanımlıyor., bir kadının cinsel ihtiyaçlarının olmadığı, bir erkeğin ihtiyaçlarını karşılamak veya geliştirmek için orada olduğu yalanı." Monroe'nun çağdaşı Norman Mailer, "Marilyn, başkalarıyla seksin zor ve tehlikeli olabileceğini, ancak onunla dondurmanın mümkün olabileceğini" söylerken, Groucho Marx onu " Mae West, Theda Bara ve Bo Peep'in hepsi bir arada" olarak nitelendirdi. Haskell'e göre, seks sembolü statüsünden dolayı Monroe, "onunla özdeşleşemedikleri ve onu desteklemedikleri" için kadınlar arasında erkeklerden daha az popülerdi, ancak bu onun ölümünden sonra değişecekti.
Dyer ayrıca, Monroe'nun sarı saçının, onu "ırksal açıdan açık" ve münhasıran sivil haklar hareketinin başlangıcında olduğu gibi beyaz kıldığı ve yirminci yüzyıl popüler kültüründe ırkçılığın simgesi olarak görülmesi gerektiği için belirleyici özelliği haline geldiğini savundu. Banner, Monroe'nun medeni haklar hareketi sırasında bir platin sarışın aktrisler trendi başlatmasının bir tesadüf olmayabileceğini kabul etti, ancak Dyer'ı da eleştirdi ve yüksek oranda kamuya açık özel hayatında Monroe'nun " beyaz " olarak görülen insanlarla ilişki kurduğuna dikkat çekti. Joe DiMaggio ( İtalyan-Amerikalı ) ve Arthur Miller (Yahudi) gibi etnik gruplar . Banner'a göre, reklam fotoğraflarında bazen geçerli olan ırksal normlara meydan okudu; örneğin, 1951'de Look'ta yer alan bir görüntüde, Afrikalı-Amerikalı şarkı koçu Phil Moore ile pratik yaparken kıyafetlerini açıkta bırakmış olarak gösterildi .
Photoplay'e göre Monroe, özellikle bir Amerikan yıldızı, "sosisli sandviç, elmalı turta veya beyzbol olarak bilinen ulusal bir kurum" olarak algılandı . Banner ona populuxe'ün, neşeli ve göz alıcı kamusal imajı "ulusun 1950'lerde Soğuk Savaş, atom bombası ve totaliter komünist Sovyetler Birliği hakkındaki paranoyasıyla başa çıkmasına yardımcı olan" bir yıldızın simgesi olarak adlandırıyor. Tarihçi Fiona Handyside, Fransız kadın izleyicilerin beyazlığı/sarılığı Amerikan modernliği ve temizliğiyle ilişkilendirdiğini ve böylece Monroe'nun hayatı kamusal alanda geçen modern, "özgürleşmiş" bir kadını simgelemeye geldiğini yazıyor. Film tarihçisi Laura Mulvey, Amerikan tüketim kültürünün bir onayı olarak onun hakkında şunları yazmıştır:
Amerika, ihtişam demokrasisini savaş sonrası, yoksullaşmış Avrupa'ya ihraç edecek olsaydı, filmler onun vitrini olabilirdi... Marilyn Monroe, tüm Amerikan nitelikleri ve akıcı cinselliği ile, bu karmaşık arayüzü tek bir görüntüde özetlemeye geldi. ekonomik, politik ve erotik. 1950'lerin ortalarında, Amerikan kozmetik ürünleri, naylon çoraplar ve peroksit kullanan herkesin ulaşabileceği, sınıfsız bir cazibe markasını temsil ediyordu.
Twentieth Century-Fox, Jayne Mansfield ve Sheree North gibi birkaç benzer aktris yetiştirerek Monroe'nun popülaritesinden daha fazla yararlandı . Diğer stüdyolar da kendi Monroes'larını yaratmaya çalıştılar: Mamie Van Doren ile Universal Pictures, Kim Novak ile Columbia Pictures ve Diana Dors ile The Rank Organization .
Miras
The Guide to United States Popular Culture'a göre, "Amerikan popüler kültürünün bir simgesi olarak, Monroe'nun popülerlikteki birkaç rakibi arasında Elvis Presley ve Mickey Mouse var..., kıskançlıktan pişmanlığa." Sanat tarihçisi Gail Levin, Monroe'nun "20. yüzyılın en çok fotoğrafı çekilen kişisi" olabileceğini belirtti ve Amerikan Film Enstitüsü, Monroe'yu Amerikan sinema tarihinin en büyük altıncı kadın sinema efsanesi seçti . Smithsonian Enstitüsü onu "Tüm Zamanların En Önemli 100 Amerikalısı" listesine dahil etti ve hem Variety hem de VH1 onu yirminci yüzyılın en büyük popüler kültür ikonları sıralamasında ilk ona yerleştirdi.
Monroe hakkında yüzlerce kitap yazıldı. Filmlere, oyunlara, operalara ve şarkılara konu olmuş ve Andy Warhol ve Madonna gibi sanatçıları ve eğlenceleri etkilemiştir. Aynı zamanda değerli bir marka olmaya devam ediyor: imajı ve adı yüzlerce ürün için lisanslandı ve Max Factor, Chanel, Mercedes-Benz ve Absolut Vodka gibi markaların reklamlarında yer aldı .
Monroe'nun kalıcı popülaritesi, çelişkili kamusal imajına bağlıdır. Bir yandan seks sembolü, güzellik ikonu ve klasik Hollywood sinemasının en ünlü yıldızlarından biri olmaya devam ediyor . Öte yandan, sıkıntılı özel hayatı, istikrarsız çocukluğu, mesleki saygınlık mücadelesi, ölümü ve etrafını saran komplo teorileri ile de hatırlanır. Cinsiyet ve feminizmle ilgilenen akademisyenler ve gazeteciler tarafından hakkında yazılar yazıldı; bu yazarlar arasında Gloria Steinem, Jacqueline Rose, Molly Haskell, Sarah Churchwell ve Lois Banner bulunmaktadır. Steinem gibi bazıları onu stüdyo sisteminin kurbanı olarak gördü. Haskell, Rose ve Churchwell gibi diğerleri, bunun yerine Monroe'nun kariyerindeki proaktif rolünü ve onun kamusal kişiliğinin yaratılmasına katılımını vurguladılar.
Yıldızlığı ve sorunlu özel hayatı arasındaki zıtlıktan dolayı Monroe, kitle iletişim araçları, şöhret ve tüketim kültürü gibi modern fenomenler hakkında daha geniş tartışmalarla yakından bağlantılıdır. Akademisyen Susanne Hamscha'ya göre, Monroe modern toplumla ilgili süregelen tartışmalarla ilişkisini sürdürdü ve "asla bir zaman veya yerde tamamen konumlanmadı", ancak "Amerikan kültürünün anlatılarının (yeniden) inşa edilebileceği bir yüzey" haline geldi. ve "başkaları tarafından yeniden üretilebilen, dönüştürülebilen, yeni bağlamlara çevrilebilen ve canlandırılabilen kültürel bir tür olarak işlev görür". Benzer şekilde Banner, Monroe'yu "her nesil, hatta her birey ... kendi özelliklerine göre" yeniden yaratılan "ebedi şekil değiştirici" olarak adlandırdı.
Monroe kültürel bir simge olmaya devam ediyor, ancak eleştirmenler onun bir aktris olarak mirası konusunda ikiye ayrılıyor. David Thomson onun çalışma grubunu "gerçekten yoksun" olarak nitelendirdi ve Pauline Kael, oyunculuk yapamayacağını, bunun yerine "aktris becerilerindeki eksikliğini halkı eğlendirmek için kullandığını" yazdı. Cheesecake'i oyunculuğa dönüştürmek için zekası, kabalığı veya çaresizliği vardı - ve tam tersi; başkalarının yapmaması gereken 'tadı' olan şeyi yaptı". Buna karşılık, Peter Bradshaw, Monroe'nun "komedinin etkilerini nasıl elde ettiğini anlayan" yetenekli bir komedyen olduğunu yazdı ve Roger Ebert, "Monroe'nun setlerdeki eksantriklikleri ve nevrozları kötü şöhretli hale geldi, ancak stüdyolar, diğer herhangi bir aktrisin yapacağından çok sonra ona katlandı. Blackball yapıldı çünkü ekrana geri döndükleri şey büyülüydü". Benzer şekilde, Jonathan Rosenbaum, "malzemesinin cinsiyetçi içeriğini kurnazca altüst ettiğini" ve "bazı insanların bir aktris olarak Monroe'nun zekasını ayırt etme zorluğunun, süper feminen kadınların yapmaması gereken baskıcı bir çağın ideolojisinde kök salmış gibi göründüğünü" belirtti. akıllı ol".
Filmografi
- Tehlikeli Yıllar (1947)
- Scudda Hoo! Scudda Hay! (1948)
- Koronun Hanımları (1948)
- Mutlu Aşk (1949)
- Tomahawk'a Bir Bilet (1950)
- Asfalt Ormanı (1950)
- Havva Hakkında Her Şey (1950)
- Ateş Topu (1950)
- Sağ Çapraz (1951)
- Memleket Hikayesi (1951)
- Hissettiğin Kadar Genç (1951)
- Aşk Yuvası (1951)
- Yasal yapalım (1951)
- Gece Çatışması (1952)
- Biz Evli Değiliz! (1952)
- Vurmak İçin Rahatsız Etmeyin (1952)
- Maymun İşi (1952)
- O. Henry'nin Full House (1952)
- Niagara (1953)
- Beyler Sarışınları Tercih Ediyor (1953)
- Bir Milyoner Nasıl Evlenir (1953)
- Dönüşü Olmayan Nehir (1954)
- Gösteri İşi Gibi Bir İş Yok (1954)
- Yedi Yıl Kaşıntısı (1955)
- Otobüs Durağı (1956)
- Prens ve Şov Kızı (1957)
- Bazıları Sıcak Sever (1959)
- Hadi sevişelim (1960)
- Uyumsuzlar (1961)
- Bir Şey Vermeli (1962-bitmemiş)
Notlar
Referanslar
Kaynaklar
- Afiş, Lois (2012). Marilyn: Tutku ve Paradoks . Bloomsbury. ISBN'si 978-1-4088-3133-5.
- Belton, John (2005). Amerikan Sineması, Amerikan Kültürü . McGraw Tepesi. ISBN'si 978-0-07-288627-6.
- Chapman, Gary (2001). "Marilyn Monroe". Browne'da Ray B.; Browne, Pat (ed.). Amerika Birleşik Devletleri Popüler Kültür Kılavuzu . Wisconsin Üniversitesi Yayınları. ISBN'si 978-0-87972-821-2.
- Churchwell, Sarah (2004). Marilyn Monroe'nun Birçok Yaşamı . Granta Kitapları. ISBN'si 978-0-312-42565-4.
- Dyer, Richard (1991) [1979]. "Karizma". Gledhill'de, Christine (ed.). Yıldızlık: Arzu Endüstrisi . Routledge. ISBN'si 978-0-415-05217-7.
- ——— (1986). Göksel Bedenler: Film Yıldızları ve Toplum . Routledge. ISBN'si 978-0-415-31026-0.
- Fuller, Graham; Lloyd, Ann, ed. (1983). Sinemada Kim Kimdir Resimli . Macmillan. ISBN'si 978-0-02-923450-1.
- Hall, Susan G. (2006). Amerikan İkonları: Kültürümüzü Şekillendiren İnsanların, Yerlerin ve Şeylerin Ansiklopedisi . Greenwood Yayıncılık Grubu. ISBN'si 978-0-275-98429-8.
- Hamscha, Susanne (2013). "Otuz Birden İyidir: Marilyn Monroe ve Amerikalılığın Performansı". Rieser'de Klaus; Fuchs, Michael; Phillips, Michael (ed.). Amerika'yı Yapılandırmak: İkonik Figürler, Görsellik ve Amerikan Kimliği . Akıl. ISBN'si 978-1-84150-635-7.
- Handyside, Fiona (Ağustos 2010). "Haydi Sevişelim: Marilyn Monroe'nun Fransız Resepsiyonunda Beyazlık, Temizlik ve Cinsellik" (PDF) . Avrupa Kültürel Çalışmalar Dergisi . 3 (13): 291–306. doi : 10.1177/1367549410363198 . hdl : 10871/9547 . S2CID 146553108 .
- Harris, Thomas (1991) [1957]. "Popüler İmgelerin Yapısı: Grace Kelly ve Marilyn Monroe". Gledhill'de, Christine (ed.). Yıldızlık: Arzu Endüstrisi . Routledge. ISBN'si 978-0-415-05217-7.
- Haskell, Molly (1991). " Saygıdan Tecavüze: Filmlerde Kadının Tedavisi ". Butler'da, Jeremy G. (ed.). Yıldız Metinleri: Film ve Televizyonda Görüntü ve Performans . Wayne Eyalet Üniversitesi Yayınları. ISBN'si 978-0-8143-2312-0.
- Hecht, Ben ; Monroe, Marilyn (1974). benim hikayem New York: Stein ve Gün. ISBN'si 9780812817072. OCLC 461777186 .
- Leaming, Barbara (1998). Marilyn Monroe . Üç Nehir Basın. ISBN'si 978-0-609-80553-4.
- Lev, Peter (2013). Yirminci Yüzyıl Tilkisi: Zanuck-Skouras Yılları, 1935–1965 . Teksas Üniversitesi Yayınları. ISBN'si 978-0-292-74447-9.
- Marcus, Daniel (2004). Mutlu Günler ve Harika Yıllar: Çağdaş Popüler Kültürde Elliler ve Altmışlar . Rutgers Üniversitesi Yayınları. ISBN'si 978-0-8135-3391-9.
- Meyers, Jeffrey (2010). Dahi ve Tanrıça: Arthur Miller ve Marilyn Monroe . Illinois Üniversitesi Yayınları. ISBN'si 978-0-252-03544-9.
- Mucize, Berniece Baker; Mucize, Mona Rae (1994). Kız kardeşim Marilyn . Algonquin Kitapları. ISBN'si 978-0-595-27671-4.
- Monroe, Marilyn (2010). Buchthal, Stanley; Yorum, Bernard (ed.). Parçalar: Şiirler, Özel Notlar, Mektuplar . Farrar, Straus ve Giroux. ISBN'si 9780374158354. OCLC 973641163 .
- Riese, Randall; Hitchens, Neal (1988). Kısaltılmamış Marilyn . Corgi Kitapları. ISBN'si 978-0-552-99308-1.
- Rollyson, Carl (2014). Marilyn Monroe Günden Güne: İnsanların, Yerlerin ve Olayların Zaman Çizelgesi . Rowman ve Littlefield. ISBN'si 978-1-4422-3079-8.
- Gül, Jacqueline (2014). Karanlık Zamanlarda Kadınlar . Bloomsbury. ISBN'si 978-1-4088-4540-0.
- Süleyman, Aubrey (1988). Twentieth Century-Fox: Bir Kurumsal ve Finansal Tarih . Korkuluk Basın. ISBN'si 978-0-8108-4244-1.
- Süleyman, Matta (2010). "Yansımacılık ve Metaperformans: Marilyn Monroe, Jayne Mansfield ve Kim Novak". Palmer'da, R. Barton (ed.). Hayattan Daha Büyük: 1950'lerin Film Yıldızları . Rutgers Üniversitesi Yayınları. ISBN'si 978-0-8135-4766-4.
- Spoto, Donald (2001). Marilyn Monroe: Biyografi . Cooper Meydanı Basın. ISBN'si 978-0-8154-1183-3.
- Steinem, Gloria; Barris, George (1987). Marilyn . Victor Gollancz Ltd. ISBN 978-0-575-03945-2.
- Summers, Anthony (1985). Tanrıça: Marilyn Monroe'nun Gizli Yaşamları . Victor Gollancz Ltd. ISBN 978-0-575-03641-3.
- Tracy, Tony (2010). John Huston: Huzursuz Bir Yönetmen Üzerine Denemeler . McFarland. ISBN'si 978-0-7864-5853-0.
- Resmi internet sitesi
- Marilyn Monroe IMDb'de
- Discogs'ta Marilyn Monroe diskografisi
- İngiliz Film Enstitüsü'nde Marilyn Monroe
- Federal Soruşturma Bürosu web sitesinde Monroe'nun dosyası
- "Marilyn Monroe: Natürmort" PBS'nin Monroe hakkındaki American Masters belgeseliyle ilgili klipler ve denemeler içeren bir web sitesi