Jean Bedel Bokassa, Afrikalı Napolyon olarak anılan ve kendini Orta Afrika İmparatoru ilan eden sömürgeci bir liderdi. Doğum 22 Şubat1921, ölüm 3 Kasım 1996
Orta Afrika Cumhuriyeti’nin Başkanı 1965’te bir darbeyle iktidara geldi ve 1976’da savaş sonrası dönemin tek yeni İmparatorluğunu kurdu. Akli dengesinden sık sık şüphe edilen Bokassa, halkını sömürdü ve hiçbir zalimlikten geri kalmadı. Üç yıllık hükümdarlıktan sonra Fransız birlikleri tarafından devrildi.
Jean Bedel Bokassa Hayatı
Ngbaka kabilesi reisinin oğlu olan Jean Bedel Bokassa Bobangui’de doğdu. 6 yaşından sonra on bir kardeşiyle birlikte amcası tarafından büyütüldü. Babası, günlük çalışmasını layıkıyla yerine getiremediği için plantasyon sahipleri tarafından öldürüldü. Annesi de birkaç gün sonra üzüntüsünden canına kıydı.
1939: Fransız Ordusunda Askerlik
Jean Bedel Bokassa değişik Misyoner Okullarında eğitim gördükten sonra Fransız Sömürge Birliklerine katıldı. Afrika’daki Savaşa katıldığı gibi. Alman işgalcilere karşı direniş hareketinde ve Müttefiklerin Güney Fransa’ya asker çıkarışlarında da yer aldı. İkinci Dünya Savaşı’ndan birçok yüksek nişan almış olarak çıktı. Subay eğitimi gördü (1946-1948) ve Çinhindi’ndeki savaşa katıldı. Aralık 1956’da, subay çıktıktan kısa bir süre sonra ordudan ayrıldı.
1958-1966: İktidara Giden Yol
Bokassa politika kariyerinin başlangıcını Orta Afrika Cumhuriyeti’nin ilk Başkanı olan amcası Barthelemy Boganda’ya borçludur. Jean Bedel Bokassa eski sömürge ordusunu yeniden düzenlemekle görevlendirdi. 1964’te Başkan Daniel Dakko tarafından Genelkurmay Başkanlığına atandı. Bokassa 1965/66 yılbaşı gecesi bir hükümet darbesi yaparak kurduğu Devrim Komitesinin Başkanı oldu. Kendisini ayrıca Devlet Başkanı, Savunma Adalet ve Enformasyon Bakanı olarak ilan etti. Bu görev yığılmasını bunu izleyen zamanda o kadar abarttı ki 60’lı yılların sonunda zaman zaman 16 bakanlığı birden üstlendiği oluyordu.
1966: Halkı Sömürmesi
Gücünü sağlamlaştırma döneminde Bokassa kendini halkın iyilik babası olarak sundu ve bakanlarını atama sırasında kabileler arasındaki rekabeti göz önünde bulundurdu. Kendisine “Baba” demek zorunda olan halkı yalnız kendisine sadık bir kitle olarak gördüğü ve gönlünce sömürdüğü, 60’lı yılların sonunda belli oldu. Her türlü mal için tekeller oluşturdu ve bu mallan çok yüksek fiyatlarla devlete sattı.
1967: Şiddetin Bir Kural Haline Gelmesi
Yalnız 1,64 boyunda olan Jean Bedel Bokassa tanımlanması olanaksız bir zalimlikle hüküm sürdü. Sözde düşman ve eleştiricilerine acımasızca işkenceler yaptırdı; hatta çoğu kez kurbanlarına bizzat kendisi işkence yaptı. Fransızların kuşkusunu güzel konuşmasıyla ve politik boyun eğiciliğiyle giderdi. Batı’dan parasal yardımın gelmeyişinden kaynaklanan ekonomik zorlukları, Libya ile kurduğu sıkı ilişkiler sayesinde aşmaya çalıştı. Başkalarının isteklerini kendi çıkarına kullanmakta çok usta olan Bokassa, 1976’da kısa bir süre için İslamiyeti kabul etti ve “Salahaddin Ahmed Bukassa” adını aldı.
1977-79: İmparator “Afrikalı Napolyon”
Mart 1972’de kendisini yaşam boyu Başkan ilan eden Bokassa 1976’nın sonunda Orta Afrika Cumhuriyetinin bir İmparatorluk olduğunu açıkladı. Bir yıl sonra, örnek aldığı Napolyon ’un taç giyme yıldönümünde Bokassa’nın megalomanisi doruk noktasına ulaştı. Devlet bütçesinin üçte birini yiyen şatafatlı bir törenle İmparator olarak taç giydi (7.12.1977). Bü yüzden Afrikalı Napolyon olarak anılmaktadır.
20. Yüzyılın bu en son İmparatorluğu aynı zamanda en kısa ömürlüsü de oldu. Aradan 3 yıl geçmeden Fransız Birlikleri Bokassa I’in Hükümdarlığına son verdiler. Bu müdahalenin nedeni, Bokassa’nın limuzinine taş atan okul çocuklarının katliama uğratılmasıydı. İmparator Libya’da bir devlet ziyareti yaparken Fransızlar kansız bir darbeyle Bokassa’dan önceki başkan Dakko’yu yeni başkan olarak atadılar (20.9.1979). Bokassa Fildişi Sahili’ne sürgüne gönderildi.
1979-86: Sürgün
Sözde darbe hazırlığı içinde bulunduğu gerekçesiyle (Aralık 1983) Bokassa Fildişi Sahili’nden kovulunca Fransa’ya gitti. Paris yakınındaki Hadricourt Sarayında, Hükümdarlığı sırasında ülke dışına kaçırdığı servetiyle yaşamını sürdürdü. Ayrıca devletten Fransız Ordusundan emekli yüzbaşı maaşı da alıyordu.
1986: Dönmesi ve Tutuklanması
Halkının kendisini kollarını açarak kabul edeceğine inanan Bokassa, 22.10.1986’da sahte bir pasaportla Orta Afrika Cumhuriyeti’ne geri döndü. Ne var ki tutuklanarak ölüm cezasına çarptırıldı (12.6.1987). Devlet Başkanı Andre Kolingba ölüm cezasını ömür boyu hücre cezasına çevirdi. Bokassa 6 yıl sonra genel aftan yararlanarak özgürlüğüne kavuştu.