Nesh nedir?
Değerli kardeşimiz,
Nesh
مَا نَنْسَخْ مِنْ اٰيَةٍ اَوْ نُنْسِهَا نَاْتِ بِخَيْرٍ مِنْهَٓا اَوْ مِثْلِهَا
“Herhangi bir âyeti nesheder veya onu unutturursak (ya da ertelersek), yerine daha hayırlısını veya mislini getiririz.” (Bakara, 106)
Anayasa ve yasaların zaman zaman değişikliklere maruz kaldığı bilinen bir gerçektir. Bunu görmek için Cumhuriyet dönemi hukuk tarihimize bakmak yeterlidir. Benzeri bir şekilde ilahi hükümlerin muamelat kısmında bazı değişiklikler olması makul bir durum olarak görülmektedir. Bu, dinî literatürde “nesh” kavramıyla ifade edilir.
Nesh, dinde yer alan bir hükmün, sonra gelen bir hükümle kaldırılmasıdır. Getirilen yeni âyet insanlara fayda ve sevapta ya daha hayırlı olur veya sevapta misli olur. Mevsimlere göre gıda ve elbisenin değişmesi misali, farklı devir ve yerlere göre de dinin füruata dair bazı hükümleri değişebilir. Ama müşrikler İslâm için neshi bir kusur olarak görmüşler ve "Görmüyor musunuz, Muhammed ashabına dün emrettiğini bugün değiştiriyor; bugün emrettiğini yarın kaldırıyor!" diyerek alay etmişlerdi.
Bu meselede şu esaslara dikkat çekmek isteriz:
- Nesh, hem eski şeriatlerde, hem de İslam'da caiz ve vakidir.
- Kur'an-ı Kerim, kendisinden önceki kitapları neshetmiştir. Yani -tabir caizse- Allah değişen toplum durumlarına göre mesajını güncellemiştir. Mesela Yahudilere Cumartesi çalışma yasağı vardır, ama bu hüküm Hristiyanlıkta ve İslamda bulunmamaktadır.
-Nesh, akaid meselelerinde değil, muamelatta geçerlidir. Mesela tevhid ve haşir gibi konularda nesh olmaz, ama Yahudilere getirilen Cumartesi yasağı gibi muamelatta olur.
-Kur'andaki hükümlerde nesih olup olmadığı hayli tartışmalı bir konudur. Mesela Mekke döneminde savaşa izin verilmezken Medine döneminde izin verilmiş, hatta emredilmiştir. Buna “nesh” diyenler olduğu gibi, “tahsis” diyenler de olmuştur.
Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet
BENZER SORULAR
- Devirlere ve toplumlara göre şeriatler değişebilir mi
- Kur'anın ibareleri, pek çok manalara kapı açacak zenginlikte midir?
- Vahy-i gayr-i metluv nedir?
- Kur’anın etki (tesir) gücünü açıklar mısınız?
- Teklif-i ma la yutak, “güç yetirilemeyen şeyin insana yüklenmesi” caiz midir?
- İsrailoğullarından bir topluluk nasıl maymuna çevrildi?
- Tasavvuf ve şarap ilişkisini açıklar mısınız?
- İnsanın “günah potansiyelli bir varlık olması” aleyhine midir?
- Nuh tufanını kısaca anlatır mısınız?
- Kabirdekilerden istimdat etmek doğru mudur?