Osmanlı Devletini Paylaşmak İçin Yapılan Gizli Antlaşmalar!!
İtilaf devletleri tarafından Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşına girmesiyle paylaşımı kaçınılmaz oldu. Osmanlı Devletinin paylaşım fikri ilk olarak 1908 yılında yapılan Reval görüşmeleriyle pekişmiş oldu. Ancak Osmanlı topraklarının paylaşılması ırk, dil, din bakımından anlaşmazlıklara neden olacağından önceden bu konular üzerinde anlaşmalar yapıldı. İngiltere ve Fransa’nın Çanakkale boğazına saldırması, Rusya’nın tedirgin olması ve İtilaf devletleri arasında gizli antlaşmaların yapılmasına neden oldu. Yapılan bu anlaşmalar kısaca;
1. Londra Antlaşması: 1915 yılında yapıldı. Bu antlaşma İngiltere, Fransa, Rusya ve İtalya arasında gerçekleşti. Oniki ada, Antalya ve çevresi İtalyanlara bırakıldı. Böylece İtalya I. Dünya savaşında İtilaf devletleri arasında yer aldı.
2. Sykes-Picot Antlaşması: 1916 yılında imzalandı. İngiltere ve Fransa arasında Osmanlı Devleti’nin diğer topraklarını paylaşmak amacıyla imzalandı. Adana, Suriye kıyıları, Antakya ve Lübnan Fransa’ya, Musul hariç Irak İngiltere’ye bırakıldı. Suriye’nin diğer bölgeleriyle Musul ve Ürdün’de, İngiltere ve Fransa’nın koruyuculuğunda Büyük Arap Krallığı kurulacaktı. Filistin’de uluslararası bir yönetim kurulacaktı. Böylece Araplar, İngilizlerin yanında yer aldı. Bu antlaşma Rusya tarafından da kabul edildi, ancak antlaşmadan sonradan haberi olan İtalya tepki gösterdi.
3.Boğazlar Antlaşması: 1915 yılında imzalandı. Çanakkale Cephesi’nin açılmasından sonra Rusya, Boğazları tehdit eden İngiltere ve Fransa’ya 4 Mart 1915 yılında bir nota göndererek boğazların kendisine verilmesini istedi. Osmanlıyı paylaşmak için ilk gizli antlaşma bu antlaşmadır. İngiltere, Fransa ve Rusya arasında Boğazlar konusunda yapıldı. Bu antlaşma ile İstanbul, Boğazlar ve çevresi Rusya’ya verilecekti. Rusya’da Osmanlı’nın diğer topraklarının İngiltere ve Fransa arasında paylaşılmasını kabul edecekti.
4.Petrograd Protokolü: 1916 yılında imzalandı. İngiltere ve Fransa boğazlar bölgesine ek olarak Trabzon’a kadar Doğu Karadeniz kıyıları ile Erzurum, Van ve Bitlis’i Rusya’ya bıraktılar. Rusya’da daha sonra imzalanan Sykes-Picot antlaşmasını kabul etti.
5. Saint-Jean de Maurienne Antlaşması: 1917 yılında imzalandı. İtalya’nın Sykes-Picot antlaşmasına tepki göstermesi üzerine İngiltere, Fransa ve İtalya arasında imzalandı. İtalya üç müttefikin yapmış olduğu anlaşmayı kabul etti. Antalya, Aydın, Konya ve İzmir İtalya’ya verildi. Antlaşmanın kesinleşmesi görüşmelere katılmaya Rusya’nın onaylaması şartına bağlandı. Rusya anlaşmanın yapıltığı sırada iç karışıklık yaşamaktaydı. İngiltere ve Fransa bu durumu bahane ederek anlaşmayı yürürlüğe koymadılar. Bu durum İtalya ile iki devlet arasında arasının bozulmasına sebep oldu.
6. Tilsit Görüşmeleri: Fransa ve Rusya arasında gerçekleşen görüşmelere göre Rusya, Fransa’nın Ege adalarını almasını destekleyecekti.
7. Mac-Mohan Antlaşması: Antlaşma; İgilizlerin Mısır Valisi Mac-Mahon ile Hicaz Emiri Şerif Hüseyin arasında yapılmıştır. Mac-Mohan, Arapların Osmanlılara karşı isyan etmesi halinde, Arap bağımsızlığını tanımayı kabul etti.
8. Bolfour Deklarasyonu: İngiltere’nin Filistin’de bir İsrail Devleti’nin kurulmasına yönelik çalışmalarını içerir.
9. Erturt Görüşmeleri: Fransa ile rusya arasında gerçekleşen görüşmedir. Rusya’nın Tuna Nehri’ne kadar genişlemesini desteklemektedir.
Bu antlaşmalar her ne kadar imzalanmış olsa da Rusya’da gerçekleşen Bolşevik ihtilali ile dünyaya duyuruldu ve uygulanması zorlaştı. Rusya’nın savaştan çekilmesinden sonra paylaşım planları değişikliğe uğradı. İtilaf Devletleri Rusya’ya bırakılan boğazları ortak yönetmeyi Doğu Anadolu’yu parçalayıp burada yeni bir devlet kurmayı ve Ermenilere de toprak vermeyi kararlaştırdılar. Ancak Wilson İlkeleri gizli anlaşmalara gösterilen en büyük tepkidir. Mondros Ateşkes Antlaşması’ndan sonra gerçekleşen işgaller yapılan gizli antlaşmaların bir ürünüdür.