Afrikalı Müslüman Şehid Ahmedu Bello
Ahmedu Bello 1910′da Rabah kentinde doğdu. Babası, bulunduğu sancağın lideriydi ve İngilizler’in Sokoto Sultanı Atahiro’yu yenilgiye uğratmasından sonra tahtın meşru varisi durumundaydı. Bundan dolayı İngilizler’in sıkı gözetimi ve denetimi altındaydı.
Küçük yaşlarda bölgesindeki çok geri eğitim imkanlarıyla mümkün olduğunca iyi bir tahsil almaya çalıştı. Önce mahalle mektebinde (Küttab) temel dini bilgileri tahsil etti. Burada henüz yazılı bir kitap görmemişlerdi. Daha sonra Sokota’daki düzenli okula gitti. Burada nispeten daha sıkı bir eğitim programı varsa da kaldıkları yerler sağlıksızdı ve daha birçok imkansızlıklar vardı.
1926′da Kuzey Nijerya’daki en yüksek okul olan Öğretmen Okulu’na başladı. Bu okulda öğretmenlerin çoğu Avrupa’lıydı ve tahsil İngilizce’ydi. Ahmedu Bello’nun öğretmen okulundan arkadaşları ileride ülke yönetiminde önemli görevlere gelmişlerdir. Düzenli bir kütüphaneyle ilk kez bu okulda karşılaşan Ahmedu Bello okumaya geniş vakit ayırıyordu.
Eğitimini bitirdikten sonra öğretmen olarak Sokota’ya döndü. Okulda bir çok kere ders vermek zorunda kaldığı için sosyal ilişkiler ve okumaya yeterince vakit ayıramadı bu dönemde.
1934′de 24 yaşındayken amcasının oğlunun vefatıyla boşalan Rabah sancağının başkanlığına getirildi. Sancak başkanı kendi bölgesinde mutlak otorite sahibiydi. İdari sorumlulukları yanında yargıyı üstlenen başkanlarının en önemli görevi vergileri toplamaktı. Ahmedu Bello halkının eğitim düzeyini yükseltmeyi, gelirlerini artırmayı, hastalıklara karşı savaşmayı başardı. İleri yaştakilerin eğitimi için çok başarılı bir kampanya yürüttü. Halkının sevgi ve güvenini kazandı.
1938′de Sultan öldü, onun yerine kardeşinin oğlu, yine Bello ailesinden bir Sultan geçti ve Ahmedu Bello’nun görev yeri değişti. Goso’ya tayin edildi. Buraya atanması ileride önemli görevler üstleneceğinin habercisiydi.
Ahmedu Bello 1949′a kadar Kuzey bölgelerinin dışına çıkmamıştı. Bu tarihte Lagos’a giderek merkezi hükümeti yakından tanıma fırsatı buldu. Gelecekte müslümanların ülke yönetiminde söz sahibi olabilmeleri için siyasete gereken önemi vermeleri gerektiği kanaatine vardı. Çünkü Nijerya nüfusunun % 45′i gayri müslimdi. Önde gelen siyaset adamlarıyla tanıştı. Bu yıllarda yeni getirilen yasal düzenlemelerle yerli halk gittikçe artan ölçüde yönetime katılıyordu.
Ahmedu Bello 50′li yıllarda parlamento üyesi ve bakan olarak çalışmalarını sürdürdü. Çoğunluğu teşkil eden Kuzeyli Müslüman parlamenterler Kuzey Halkları Konferansı adı altında bir parti kurdular ve partinin başına Ahmedu Bello’yu getirdiler.
1955 yılında Libya ve Mısır’ı ziyaret etikten ve hacc farizasını yerine getirdikten sonra ülkesine döndü. 1965′de ikinci Nijerya millet meclisi için sapılan seçimlerde Ahmedu Bello’nun liderliğindeki Kuzey Halkları Konfe-ansı Partisi 100 milletvekili çıkardı. Ayrıca bağımsızlardan üç kişi de onla-•a katıldı. Diğer iki büyük parti toplam 8, öteki partiler ise toplam 20 mil-etvekili çıkarabilmişlerdi.
1959 yılı Mart ayının 15′inde Kuzey Nijerya özerkliğe kavuştu. Daha sonra ise Nijerya’nın diğer iki özerk bölgesiyle birlikte bağımsızlığa karar verildi. Böylece bugünkü Nijerya doğdu. Ahmedu Bello ve kadrosu yönetimde önemli görevleri ellerinde tuttular. Parti başkanlığını sürdüren Ahmedu Bello Kuzey vilayetinin başbakanı olarak kaldı. Merkezi başbakan da ine kendi partisindendi. Kuzeyliler Ahmedu Bello’nun yanlarından ayrılmasını istemiyorlardı.
Ahmedu Bello anti-emperyalist politikalar yürütüyor, şeriata aykırı kanunlar çıkmasını önlüyordu. Büyük dedesi, Islami Hareketin ünlü isimlerinden Osman Dan Fodyo’nun hilafet devletini yeniden diriltir korkusuna kapılan sömürgeci batı ona diş biliyordu. Çıkarları baltalandığı için emperyalist güçler tarafından Haziran 1986 yılında vurdurularak şehid edildi.