Ağız kanseri, ağzı oluşturan organların herhangi birinde gelişen kanser türüdür. Ağız kanseri aşağıdaki yapı ve organlarda gelişebilir.
- Dudaklar
- Diş etleri
- Dil
- Yanakların iç derileri
- Damak
- Ağız tabanı
Ağızda bulunan kansere bazen ağız boşluğu kanseri denir. Ağız kanseri, baş ve boyun kanseri adı verilen bir kategoride gruplandırılmış çeşitli kanser türlerinden biridir. Ağız kanseri ve diğer baş-boyun kanserleri genellikle benzer şekilde tedavi edilir.
Ağız Kanserinin Belirtileri
- Boğazda ve ağız içerisinde iyileşmeyen yaralar
- Acılı kanamalar
- Ağzınızın iç derisinde kalınlaşma veya toparlanma
- Dişlerin gevşemesi
- Protezlerin düşmesi
- Dilinizde ağrı başlangıcı
- Çenede ağrı veya sertlik
- Çiğneme güçlüğü veya sertlik
- Zor veya ağrılı yutma
- Boğazınızda şiddetli ağrılar
Rahatsızlığınız bir hafta boyunca (en fazla) devam ediyorsa mutlaka bir doktora görünün yukarıdaki nedenler yaygındır, başka rahatsızlıklar da bunlara neden olabilir.
Ağız Kanserinin Nedenleri
Ağız kanseri ağız içerisinde, dil, dudak veya boğazınızdaki hücrelerin normal hücre bölünmesi döngüsünden çıkması ve kontrolsüz bir şekilde bölünmeye başlamasıyla başlar.
Ağız kanseri, en yaygın olarak, dudaklar ve ağzın iç kısmını hizalayan düz, ince hücrelerde (skuamöz hücreler) başlar. Çoğu oral kanser, skuamöz hücreli karsinomlardır.
Risk faktörleri
Ağız kanseri riskinizi artırabilecek faktörler şunlardır:
- Sigara, puro, pipo ve çiğnenen türler dahil her türlü tütün kullanımı
- Yoğun alkol tüketimi
- Dudaklarınızın aşırı güneşe maruz kalması
- HPV adı verilen ve cinsel yolla bulaşan bir virüs,
- Zayıflamış bir bağışıklık sistemi
Ağız kanserini teşhis etmek için kullanılan testler ve prosedürler şunları içerir:
- Muayene. Doktorunuz veya diş hekiminiz dudaklarınız ve ağzınızdaki anormallikleri aramak için inceleyecektir – yaralar ve beyaz lekeler (lökoplaki) gibi tahriş alanları kanser dokusu taşıyabilir.
- Biyopsi. Şüpheli bir alan bulunursa, doktorunuz veya diş hekiminiz, biyopsi adı verilen bir prosedürde laboratuar testleri için bir hücre örneği çıkarabilir. Olağandışı hücreler farklı teknikler kullanılarak çıkarılabilir, ancak genellikle bir neşter, makas veya başka bir cerrahi alet kullanılarak kesilir. Laboratuvarda, hücreler kanser veya gelecek kanser riskini gösteren kanser öncesi değişiklikler açısından analiz edilir.
Ağız kanseri teşhis edildiğinde, doktorunuz kanserinizin derecesini veya evresini belirlemek için çalışır. Ağız kanseri evreleme testleri aşağıdakileri içerebilir:
- Boğazınızı incelemek için küçük bir kamera kullanılması. Endoskopi adı verilen bir prosedür sırasında, doktorunuz boğazınızı ve ses tellerinizi incelemek için burnunuzdan bir ışıkla donatılmış küçük, esnek bir kamerayı geçebilir. Doktorunuz kanserin ağzınızın ötesine geçtiğine dair işaretleri araştırır.
- Görüntüleme testleri. Çeşitli görüntüleme testleri kanserin ağzınızın ötesine geçip geçmediğini belirlemenize yardımcı olabilir. Görüntüleme testleri, diğerleri arasında, X-ışınları, bilgisayarlı tomografi (BT) taramaları, manyetik rezonans görüntüleme (MRI) ve pozitron emisyon tomografisi (PET) taramalarını içerebilir. Herkesin her teste ihtiyacı olmayabilir. Doktorunuz durumunuza göre hangi testlerin sizin için uygun olduğunu belirleyecektir.
Ağız kanseri evreleri, I ila IV arasındaki Roma rakamları kullanılarak gösterilir. Evre I gibi daha düşük bir evre, bir alanla sınırlı küçük bir kanseri işaret eder. Evre IV gibi daha yüksek bir evre, daha büyük bir tümörü veya kanserin başın veya boynun diğer bölgelerine veya vücudun diğer bölgelerine yayılmış olduğunu gösterir. Kanserinizin evresi, doktorunuzun tedavi seçeneklerini belirlemesine yardımcı olur.
Ağız kanseri tedavisi, kanserinizin bulunduğu yere ve genel sağlık durumunuza, kişisel tercihinize göre değişebilir. Tek bir tedavi yöntemi söz konusu olabilir veya kanser tedavilerinin bir kombinasyonu da uygulanabilir. Tedavi seçenekleri cerrahi, radyasyon ve kemoterapi gibi yöntemleri içerir. Seçenekler hakkında detaylı bilgiyi doktorunuzdan alabilirsiniz.
Cerrahi İşlemler
Ağız kanseri cerrahisi aşağıdakileri içerebilir:
Tümörü çıkarmak için cerrahi. Cerrahınız kanserli hücrelerin tümünün çıkarılmasını sağlamak için tümörü ve onu çevreleyen sağlıklı bir doku marjını kesebilir. Daha küçük kanserler hafif cerrahi ile çıkarılabilir. Daha büyük tümörler daha kapsamlı prosedürler gerektirebilir. Örneğin, daha büyük bir tümörün çıkarılması, çene kemiğinizin bir bölümünü veya dilinizin bir kısmının alınmasını gerektirebilir.
Boyuna yayılmış kanseri gidermek için cerrahi. Kanser hücreleri boynunuzdaki lenf düğümlerine yayılmışsa veya kanserinizin büyüklüğüne bağlı olarak yüksek bir risk oluşturuyorsa, cerrahiniz kanserli lenf nodlarını ve boynunuzdaki ilgili dokuyu kaldırmak için bir prosedür önerebilir (boyun diseksiyonu ). Boyun diseksiyonu, lenf nodlarına yayılmış olabilecek kanser hücrelerini yok eder.
Boyun diseksiyonu ameliyatı boynunuzda bir iz bırakacaktır. Fakat vücudunuzun gelecekte enfeksiyonlarla mücadele kabiliyetini etkilemez.
Ağzı yeniden yapılandırmak için cerrahi. Kanseri kaldırmak için bir operasyondan sonra, cerrahınız konuşma ve yemek yeteneğinizi kazanmanıza yardımcı olması için ağzınızı yeniden yapılandırmak üzere rekonstrüktif cerrahi önerebilir. Bunun için vücudunuzun diğer bölgelerindeki deri, kas veya kemik greftlerini nakledebilir. Diş implantları, doğal dişlerinizi değiştirmek için kullanılabilir. İmplantlar, kanser tedaviniz sırasında veya iyileştikten sonra verilebilir.
Cerrahi kanama ve enfeksiyon riski taşımaktadır. Ağız kanseri cerrahisi, görünümünüzü, konuşma, yemek yeme ve yutma becerinizi etkilemektedir.
Yemek yemeniz, içmeniz ve ilaç almanız için bir tüpe ihtiyacınız olabilir. Kısa süreli kullanım için tüp burnunuzdan mideye yerleşebilir. Uzun vadede ise cilt altınıza ve doğrudan midenize doğru bir tüp yerleştirilebilir.
Ayrıca geçici bir solunum tüpü de gerekebilir, bu da geçicidir.
Bu kadar çok değişikliği kaldırabilmek elbette kolay değildir, bu süreçte çok güçlü olmalısınız. Tedaviniz bittiğinde hayatınız normale dönebilir bu yüzden sabırlı olmanız gerekmektedir.
Radyoterapi (Radyasyon Tedavisi)
Radyoterapi, kanser hücrelerini öldürmek için X-ışınları ve protonlar gibi yüksek enerjili ışıma yöntemleri kullanır. Radyasyon tedavisi, vücudunuzun dışındaki bir makineden (harici ışın radyasyonu) yapılır.
Radyasyon tedavisi, henüz başlangıç aşamasındaki kanser evresi için idealdir. Fakat ameliyat sonrası kalan dokuları öldürmek ve kanser dokusunun yeniden gelişmesini önlemek için yapılabilir. Diğer vakalarda radyasyon tedavisi kemoterapiyle kombine edilebilir. Bu kombinasyon, radyasyon terapisinin etkinliğini arttırır, ancak karşılaşabileceğiniz yan etkileri de artırır. Gelişmiş ağız kanseri vakalarında, radyasyon terapisi, ağrı gibi kanser kaynaklı bulgu ve belirtilerin hafifletilmesine yardımcı olabilir.
Radyasyon tedavisinin ağızınıza yapacağı yan etkiler arasında ağız kuruluğu, diş çürüğü, çene kemiğine zarar, ağız yaraları, diş etlerinde kanama, çene sertliği, yorgunluk ve yanık benzeri cilt reaksiyonları sayılabilir.
Kemoterapi
Kemoterapi, kanser hücrelerini öldürmek için kimyasallar kullanan bir tedavidir. Kemoterapi ilaçları, diğer ilaçlarla kombine olarak veya diğer kanser tedavileri ile birlikte verilebilir. Kemoterapi radyasyon terapisinin etkinliğini artırabilir, bu nedenle genellikle ikisi birlikte kullanılmaktadır.
Kemoterapinin yan etkileri aldığınız ilaçlara bağlıdır. Yaygın yan etkiler bulantı, kusma ve saç dökülmesini içerir. Alacağınız kemoterapi ilaçları için hangi yan etkilerin muhtemel olduğunu doktorunuza sorun.
Hedef İlaç Tedavisi
Hedefleme özelliğine sahip ilaçlar, büyümelerini hızlandıran kanser hücrelerinin özel yönlerini değiştirerek ağız kanserini tedavi eder. Cetuximab (Erbitux), bazı durumlarda baş ve boyun kanserlerinin tedavisinde onaylanmış bir hedefli tedavi yöntemidir. Setuksimab birçok sağlıklı hücrede bulunan bir proteinin hareketini durdurur, ancak belirli kanser hücresi türlerinde daha etkilidir.
Hedefli ilaç tedavisi yöntemi, kemoterapi veya radyasyon terapisi ile kombinasyon halinde kullanılabilir. Diğer hedef ilaçlar, bağışıklık sistemini hedef alan ilaçlar (immünoterapi) de dahil olmak üzere klinik araştırmalarda incelenmektedir.
Alternatif Tıp
- Egzersiz. Haftanın en günlerinde 30 dakika hafifçe egzersiz yapmayı deneyin. Yürüyüş gibi ılımlı egzersizler, kanser tedavisi sırasında ve sonrasında yorgunluğu azaltır. Egzersiz yapmaya başlamadan önce sizin için güvenli olduğundan emin olmak için doktorunuzla konuşın.
- Gevşeme, Yoga ve Pilates. Rahat hissetmenize yardımcı olan etkinlikler baş edebilmenize yardımcı olabilir. Müzik dinlemeyi veya bir günlük yazmayı deneyin.
- Akupunktur. Akupunktur seansı sırasında, eğitimli bir uygulayıcı, vücudunuzdaki hassas noktalara ince iğneler yerleştirir. Bazı insanlar akupunkturun ağrı, yorgunluk, bulantı ve kusmayı azalttığını bildirmiştir. Bazı akupunktur uzmanları kanserli kişilerle çalışmak için özel olarak eğitilmişlerdir.