VekaletVekalet Bir kimsenin, diğer bir kimseye ait işin yapılmasını veya görülmesini üzerine alması. Bu işin yapılmasını isteyene Müvekkil bu işi yapmak mükellefiyetini üzerine alana da vekil denir. Vekil, verilen yetkiyi kabul ederse akit kurulmuş olur.
Türk hukukunda vekalet: Vekalet müessesesi Borçlar Kanunu'nda (Md. 386-398) bir akit olarak düzenlenmiştir.
Vekalet akti ve vekilin sorumluluğu: Vekalet aktinin mevzuu bir işin yapılmasıdır; müvekkil bir icapta (teklifte) bulunur ve vekile hangi konularda yetki verdiğini belirtir. Vekalet yetkisi, vekilin yapmayı taahhüt ettiği işin yapılması için gerekli hukuki işlemlerde bulunmak yetkisini içine alır; fakat özel olarak yetki verilmemişse vekil, müvekkil adına dava açamaz, sulh yapamaz, tahkim edemez, kambiyo taahhüdünde bulunamaz, bağışlamada bulunamaz, bir gayrimenkulü satamaz veya bir hakla onu sınırlayamaz.
Vekil, müvekkilin kendisine verdiği yetkiyi kabul ettiği anda vekalet akti kurulmuş olur. Fakat vekil böyle bir işi resmi sıfatı gereği, mesleği icabı bu işleri yapmak mecburiyeti varsa, yahut önceden resmi kuruluşlara bildirmişse vekalet vekil tarafından derhal reddedilmedikçe kabul edilmiş sayılır.
Vekalet aktinin şumulü, mukaveleyle açıkça belirtilmemişse taalluk ettiği işin mahiyetine göre tayin edilir.
Vekil, müvekkilin açıkça belirttiği talimatına muhalefet edemez. Fakat başka türlü davranmak zorunda kalır ve vekilden müsaade almak imkanı bulamazsa, şayet müvekkile bildirseydi kabul edeceğine inanıyorsa o tip bir tasarrufta bulunabilir. Bunun dışında kalan işlerde müvekkilin rızasını almadan yaptığı faaliyetlerden doğan zararları vekil karşılamak zorundadır.
Vekil müvekkilin işini iyi bir şekilde bitirmekle mükelleftir. Vekil başkasını vekil tayin etmeye yetkili değilse, işi bizzat yapmak zorundadır. Şayet başkasını tayin etmişse onun verdiği zararlardan müvekkile karşı bizzat vekil sorumludur. Vekil, müvekkilin rızasıyla bir başkasını o işi görmeye yetkili kılmışsa, müvekkil o kişiye karşı da vekalet sözleşmesindeki haklarını ve yetkilerini kullanabilir.
Vekil, müvekkilin talebi üzerine yapmış olduğu işin hesabını vermeye ve işten doğan gelirleri müvekkile teslime mecburdur. Ayrıca elinde kalan parasının faizini de vermek zorundadır.
Vekil de, müvekkilin işin ifası için yaptığı masrafları ve avansları faizle beraber vermek zorundadır. Vekil, vekalet dolayısıyla uğramış olduğu zararların tazminini müvekkilden isteyebilir.
Birkaç kişi, bir kişiye karşı toplu olarak bir işin yapılması taahhüdüne girmişlerse, müvekkil vekalet haklarını herbir vekilden müteselsilen talep edebilir.
Vekalet aktinin sona ermesi: Vekil, istediği zaman vekalet aktini bozup vazgeçebilir. Keza müvekkil de her zaman vekili bozan diğer tarafın zararlarını tazmin etmekle mükelleftir.
Vekalet ilişkisi, vekilin veya müvekkilden birinin ölmesiyle de sona erer. Fakat bu ölüm hadisesi sonunda karşı taraf işin yapılmamasından dolayı zarar görecekse vekilin veya müvekkilin mirasçıları vekalet ilişkisini devam ettirirler.
Kaynak: Rehber Ansiklopedisi
vekaletTürkçe vekalet kelimesinin İngilizce karşılığı.
[vekâlet] n. power of attorney, mandate, procuration, proxy, succession
vekaletTürkçe vekalet kelimesinin Almanca karşılığı.
n. Auftrag, Mandat, Vertretung