Japonya Başbakanı Fumio Kishida, anayasa reformunun 'acil bir mesele olduğunu' söylüyor. Japonya, İkinci Dünya Savaşı'ndan iki yıl sonrasından bu yana 75 yıl içinde anayasasını nadir olarak değişime açmıştı. Bugün değiştirilmek istenen 9. madde ise kritik öneme sahip. Eğer bu madde değişirse anayasada belirtilen “savaştan feragat” hakkı ortadan kalkmış olarak. Bu sayede Japonya artık pasifist savunma stratejisini bir kenara bırakarak, daha saldırgan bir tutuma yönelebilir.
Kwansei Gakuin Üniversitesinden Profesör Takeshi Inoue Nikkei Asia’ya verdiği demeçte, 'Rusya'nın yakın zamanda Ukrayna'yı işgal etmesinin ardından, Japonya'nın güç kullanımının çok fazla kısıtlanması durumunda Japonya'nın kurban olacağına dair artan bir farkındalık olduğuna inanıyorum.' dedi. Japonya iktidarındaki Liberal Demokrat Parti (LDP) taraftarlarının yaygın görüşü bu doğrultuda. Değişen jeopolitik dengede ülkenin daha pro-aktif bir savunma stratejisine ihtiyaç duyduğunu savunuyorlar. Mayıs ayında NHK tarafından yapılan bir ankette, reformu gerekli görenlerin yüzde 57'sinin,'Japonya'yı çevreleyen güvenlik ortamındaki değişikliklere yanıt verilmesi gerektiği” kaydetti. Buna karşılık, reforma gerek olmadığını düşünenlerin yüzde 61'i 'anayasanın savaştan feragat etmesini öngören 9. maddesini korumayı' tercih ettiklerini söylüyor.
9. Madde şu ifadeleri içeriyor:
“Nizam ve adalete müstenit milletlerarası bir sulhu gönülden dileyen Japon milleti, halkın hükümranlık hakkı olarak harpten ve milletler arası anlaşmazlıkları hal işinde tehdit ve kuvvet kullanmaktan, daimi şekilde feragat eder.”
9. maddenin değiştirilmesinin Japonya'nın Asya-Pasifik’te yeni bir süreci başlatırken yakın müttefiki Amerika Birleşik Devletleri (ABD) için saldırgan politikalarda daha geniş manevra alanları açabileceği tartışılanlar arasında. Çin ve Kuzey Kore başta olmak üzere büyük askeri güç komşuların bu referandumdan sonra Japonya çerçevesinde yeni savunma politikaları geliştirmeleri ve hızlı bir şekilde uygulamaya koymaları kaçınılmaz olacak.
Japonya’da anayasa değişikliği önermek için hem üst hem de alt meclislerdeki koltukların üçte ikisine sahip olunması gerekiyor. Kishida'nın iktidardaki LDP'si ve muhafazakâr ortağı Komeito'ya ek olarak, iki muhalefet partisi Japon Yenilik Partisi ve Halk için Demokrat Parti anayasa reformunu destekliyor ancak değişikliklerin ayrıntıları konusunda görüş ayrılığı var.
Değişikliğe karşı çıkanlar arasında en büyük muhalefet partisi olan Japonya Anayasal Demokrat Partisi (CDP) ile birlikte Japon Komünist Partisi ve Sosyal Demokrat Parti yer alıyor. Anayasal değişimin daha fazla silahlanma ve askeri politikaları ön plana çıkabileceğini savunuyorlar.