Artık Dünya’nın yaklaşık 4,5 milyar yaşında olduğunu, lakin yerçekiminin vakit genişletici tesirleri sayesinde gezegenin çekirdeğinin bundan yaklaşık iki yıl daha genç olduğunu biliyoruz.
Dünya’nın yaşını nasıl hesapladık?
Bilimi kullanarak Dünya’nın yaşını hesaplamaya yönelik birinci teşebbüsler biraz yetersiz kalmıştı. Fizikçi William Thomson (diğer ismiyle Lord Kelvin), 1844’te Dünya’nın yaşının nasıl ölçüleceğine dair bir fikir önerdi. Başlangıçta Dünya’nın uzayda erimiş büyük bir damla olduğunu varsaydı. Gezegenin şu an içinde bulunduğu duruma dönüşecek kadar soğumasının ne kadar süreceğine bakarak, Dünya’nın kendisinin yaşını hesaplayabileceğini düşündü.
Yıllar sonra bu hesaplamayı yaparak, Dünya’nın 20 – 400 milyon yaşında olduğunu iddia etti. Bu varsayım, jeoloji, Darwin’in hayvan evriminin ne kadar süreceği konusundaki fikirleri ve Güneş’in sırf yaklaşık 20 milyon yaşında olduğuna inanması üzere birçok şeyle çelişiyordu.
Thomson’ın varsayımları, bize kayaların yaşını bulmak için çok daha hakikat bir yol sağlayan radyometrik tarihlemeden evvel hesaplanmıştı.
Radyometrik tarihleme nedir?
ABD Jeoloji Araştırması web sitesinde “Dünya ve Ay kayalarının ve göktaşlarının yaşları, kayalarda ve minerallerde doğal olarak bulunan elementlerin uzun ömürlü radyoaktif izotoplarının bozunmasıyla ölçülür ve bu izotoplar, 700 milyon ila 100 milyar yıldan fazla yarı ömürlerle öbür elementlerin kararlı izotoplarına bozunur” diye açıklıyor ve devam ediyor: “Fizikte sağlam bir halde temellenen ve topluca radyometrik tarihleme olarak bilinen bu tarihleme teknikleri, tarihlendirilen kayanın radyoaktif elementlerini yine homojenleştirmek için gereğince eridiğini yahut gereğince bozulduğunu ölçmek için kullanılır.”
Radyometrik dataları kullanmak, kayaların ne kadar yaşlı olduğuna dair çok daha gerçek bir fikir veriyor olsa da, Dünya kayalarının tarihlenmesi, yalnızca Dünya’nın mümkün olan en az yaşını verebilir. Kanada’nın kuzeybatısındaki Acasta Gneiss Kompleksi’nden şimdiye kadar bulduğumuz en eski kaya, yaklaşık 4.02 milyar yıl öncesine ait. Dünya’nın en eski kayasından daha genç olmadığını itimatla varsayabileceğimizden ötürü bu bize asgarî bir yaş veriyor. Lakin, gezegendeki her kayayı tahlil etmediğiniz sürece, sadece bu metotla gezegenin azamî yaşı hakkında bir kestirimde bulunmak mümkün değil. Dünya’daki en eski kayaların Dünya’nın mantosuna kaymış olma ihtimali de yaşını belirlemeyi zorlaştırıyor.
Bunun yerine, bilim insanları, bu değişim hareketinin sorun olmadığı Ay’dan ve güneş sistemindeki öteki cisimlerden gelen kayaları incelediler. Jeokimyacı Clair Cameron Patterson, 1953’te Arizona’da düşen bir kayadan alınan ve radyometrik tarihleme için kullanılan bol ölçüde kurşun izotop içeren göktaşı örneklerini inceledi. Bu örnekler, 4,53 milyar ile 4,58 milyar yıl ortasında tarihlendirildi.
Uzay kayalarının daha fazla ölçümü ve güneş sisteminin nasıl geliştiğine dair daha fazla çalışma, varsayımlarımızı iyileştirmemizi sağladı.