Amerika Birleşik Devletleri 2003 işgalinin Irak için yeni bir demokrasi çağının habercisi olacağına söz verdi, ancak 20 yıl sonra, ülkenin mezhepsel, etnik ve siyasi ayrımlarındaki Iraklılar henüz meyvelerini görmediklerini söylüyorlar.
İşte son yirmi yılın bazı kişisel hesapları:
Bir Şii Müslüman: Ahmed Nasır
2007’de Nasser ve futbol arkadaşı Ihab Kareem, Irak Premier Ligi sezonu başlamadan önce yeni kramponlar almak için Bağdat’a gitti. Günün sonunda Kareem ölmüştü ve Nasır’ın bacakları yoktu.
İşgalden sonraki şiddet yıllarında başkenti paramparça eden pek çok bombadan biri, iki Şii Müslüman bir sandviç için durduğunda patlayarak Kareem’i öldürdü ve Nasır’ın hayatını sonsuza dek değiştirdi.
Şu anda bir Paralimpik takımında tekerlekli sandalyeden basketbol oynayan Nasser, “Saddam kalsaydı daha iyi olurdu, bacaklarımı kaybetmezdim … Bu asla olmayacaktı çünkü onun yönetimi altında mezhepçilik yoktu” dedi.
Bir Sünni Müslüman: Mohannad Lafta
Mohannad Lafta, gençliğinde Saddam Hüseyin’i desteklediği için değil, diktatörün Baas rejimine karşı çıkan ve bu yüzden idam edilen babası gibi bir muhalif olarak damgalanmanın yansımalarından kaçınmak için Saddam Hüseyin’in posterlerini asardı.
Ancak Irak’ı onlarca yıldır yöneten diktatörü devirmek daha iyi zamanların habercisi olmadı.
51 yaşındaki devlet memuru Lafta, “Keşke ilkeleri ve Baas yönetimini reddetmesi nedeniyle idam edilen babama, bugün ülkeyi yönetenlerin daha gaddar olduğunu söyleyebilseydim” dedi.
2006’da, bir Şii camisinin bombalı saldırıyla yıkılmasının ardından, Sünnilerin çoğunlukta olduğu Bağdat mahallesinde mezhepsel şiddet patlak verdi. Şii silahlı adamlar sokaklarda dolaşıyordu ve ailesi taşınmak zorunda kaldı.
“Dinleniriz dedik ama Irak’ta kimse dinlenmiyor” diyen Ali, yeni evlerinin üzerine havan topu yağdığında yeni bir taşınmaya zorlayan eşi ve çocuklarının nasıl dehşet içinde yaşadıklarını anlattı.
“Ben çocuklarımın savaşlarla, yolsuzluklarla, mezhepçilikle parçalanmış bir ülkede büyümesini istemiyorum. Benim gibi acı çekmelerini istemiyorum.”
OKUYUN: Amerikalıların Irak’ta kurduğu pusu, ‘Görev Tamamlandı’ ile alay konusu oldu
Bir Kürt: Aras Abid
1988’de diktatörün Kürt toplumuna düzenlediği gaz saldırısından 12 kişilik ailesinden sağ kurtulan tek kişi olan Aras Abid, Saddam Hüseyin’i iktidardan indirmek için her türlü nedene sahipti. ülkenin kanını kurutmak için başkaları için anarşi yarattı.
“Baas rejimi sırasında ülkenin servetini çalan bir aile vardı. Şimdi ise binlerce Saddam çalıyor” dedi. “Bu durumu kaldıramıyorum. Hayatım gitti.”
1988 Halepçe kimyasal saldırısından sonra Abid, ailesinin cesetlerini bulmak için memleketini aradı.
“Bu ablam Awas’tı, bu kardeşim Sirias’tı, bu da dedemdi ve sonra annemi gördüm, kucağında bir çocuk vardı” dedi. Altı aylık olan erkek kardeşiydi. Annesinin memesini emerken ölmüştü.
Saddam’ın devrilmesinden sonra Kürtler, Kuzey Irak’ta petrol ve gaz yatırımlarını çeken yarı özerk bir bölge oluşturdular. Ancak iki Kürt partisi ganimet konusunda tartıştı ve Kürtler 2017’de bir bağımsızlık referandumu düzenlediğinde, Bağdat birliklerine toprak parçalarına el koyma ve bölgenin finansmanını kesme emri verdi.
“Davamız siyasetçiler arasında kaybedildi” dedi. “Bir kez daha mağlup olduk”
Bir Aktivist: Jassem Al-Assadi
Jassem Al-Assadi, Baas Partisi’ne sadakat sözü vermeyi reddettiği için Saddam döneminde hapsedildi ve işkence gördü. Geçen ay, silahlı adamlar tarafından kaçırılıp işkence gördüğünde benzer bir dehşeti yeniden yaşadı. Bu sefer daha kötüydü.
65 yaşındaki Hidrolik Mühendisi ve çevre aktivisti, gözleri bağlı, elleri kelepçeli, sopalarla dövüldüğünü, elektrik verildiğini ve hapse atıldığını anlatan 65 yaşındaki Hidrolik Mühendisi ve çevre aktivisti, “Bana uygulanan işkencenin seviyesi ve teknikleri Baasçıların mahkumlara uyguladığı seviyeleri aştı.” hücre hapsi.
Azınlık Sabean Mandaeans’ın bir üyesi: Faiza Sarhan
Eski Sabean Mandaean dininin bir üyesi olan 50 yaşındaki Faiza Sarhan, Saddam’ın yönetimi sırasında ailesinden yedi kişinin Komünist Partiye üye oldukları için asıldığını söyledi.
Saddam’ın yönetimi altında, azınlıklar tolere edildi ve dini inançları nedeniyle ayrı tutulmadı, ancak hükümete karşı çıktıklarında ezildiler.
Saddam’ın devrilmesinden sonra, dini inançları nedeniyle İslamcılar tarafından hedef alındılar ve mürtedler veya şeytana tapanlar olarak etiketlendiler.
Sarhan, Saddam döneminin baskılarını, savaşlarını ve yaptırımlarını özlemiyor ama onun dayattığı sıkı güvenliği özlüyor.
ABD önderliğindeki işgalden bu yana, çoğu altın tüccarı olan onun topluluğu, suçun kurbanı oldu. Adaleti bulamayan birçok kişi ülkeyi terk etti.
2006-2008’deki mezhepsel iç savaş sırasındaki adam kaçırma ve cinayetlerde Hristiyanlar, Sabean Mandeni, Yezidiler ve diğer azınlık grupları seçildi.
2006’da ailesiyle birlikte Suriye’ye kaçan Sarhan, “Saddam gidince güvenlik ortadan kalktı. 2003’ten sonra azınlık grupları kendilerini zayıf hissetti” dedi. Bu sırada kuzenlerinden biri kaçırıldı ve ailesi, militan bir gruptan tehditler aldı.
Kız kardeşi ve kuzenlerinin Saddam döneminde dini görüşleri nedeniyle değil, siyasi eğilimleri ve aktivizmleri nedeniyle idam edildiğini söyledi. Cesetleri asla iade edilmedi.
Şu anda Irak’ta kendi topluluğu için bir kültür merkezi işleten Sarhan, 2003’ten önceki 70.000’e kıyasla Irak’ta sadece 15.000 mezhep mensubunun kaldığını söylüyor. Geri kalanlar göç etti.
Irak Savaşı: çatışma ve sonrasından alıntılar
Bir Yezidi: Halid Aloka
Khalid Aloka, Saddam’ın acımasız yönetimi boyunca yaşadı ama hiçbir şey onu, devrilmesinden sonraki yıllarda kendi toplumunun katledilmesine hazırlamadı.
2007’de El Kaide bağlantılı militanlar, ikisi kuzenleri de dahil olmak üzere 24 Yezidi erkeği bir otobüsten indirip öldürdü ve geride küçük çocuklar bıraktı.
Ezidileri şeytana tapan olarak gören DEAŞ 2014’te Kuzey Irak’ta sert yönetimini dayatıp binlerce kişiyi katlettiğinde, aynı akıbetten korkarak kendisini ve dört çocuğunu haftalarca evlerine kilitledi.
Aloka, “İnternetimiz ve şık arabalarımız var, ancak güvenlik durumu kötüleşti… Irak’ın akıbeti bilinmiyor.” dedi.
Cihatçı grup 2017’de bölgeden sürüldü, ancak birçok Yezidi hala geri dönme korkusuyla kamplarda yaşıyor.
Aloka, çocuklarını Türkiye’ye göndermek ve ardından Kanada’ya sığınmak zorunda kaldı. O ve ikisi de öğretmen olan eşi geride kaldı.
Irak’ın kuzeyindeki Bashiqa kasabasındaki evinden telefonla yaptığı açıklamada, “Bizim yaşadığımız acı hayatı çocuklarımızın yaşamasını istemiyoruz” dedi.
Bir Hristiyan: Pascale Warda
ABD önderliğindeki güçler işgal ettiğinde, Iraklı Hıristiyan Pascale Warda, Londra’da Avrupalı liderlerle Saddam’ı devirmek için lobi yapıyordu.
“Bizim için unutulmaz bir gündü. Diktatörlüğün gittiğine ve ülkeyi yeniden inşa etmek için ihtiyacımız olan her şeye sahip olduğumuza inandık” dedi.
Saddam’ın düşüşünü takip eden bir demokrasinin parçası olmak istedi ve geçici hükümetin bir parçası olmayı kabul etti. Ancak 61 yaşındaki Warda, yakında İslamcı militanlar tarafından Hıristiyanlara karşı şiddetli bir kampanyaya maruz kalacaktı.
11 aylık iktidar süresi boyunca birçok suikast girişiminden sağ kurtuldu. Ama yine de Irak’ın Saddam olmadan daha iyi durumda olduğuna inanıyor.
Warda, kendisine karşı çıkmadıkları sürece Hıristiyanlara ve diğer azınlık gruplarına müsamaha gösterildiğini söyledi.
“(Saddam döneminde) bu güvenlik sağlandı çünkü rejime karşı çıkanlar terör ve ölümle karşı karşıya kaldı… Ölüler gibi kimse konuşamıyor, fikrini açıklayamıyordu.
Ailesinden birkaç kişiyi devlet tarafından idam ettiren Warda, “Mezarlığa gidersen ses duymazsın. Saddam döneminde de aynıydı” dedi. Devlet güvenliği, Warda’nın yakınlarının cesetlerini parça parça ve organları eksik olarak teslim etti.
OKUYUN: ABD, 20 yıl sonra Irak işgaliyle serbest bırakılan güçlerle boğuşuyor
Bu yazıda ifade edilen görüşler yazara aittir ve Middle East Monitor’ün yayın politikasını yansıtmayabilir.
KategorilerAsya ve AmerikaBlogBloglar – PolitikaIrakOrta DoğuGörüşABD Yorumları Göster
Yukarıdaki makalede aksi belirtilmedikçe, Middle East Monitor’ün bu çalışması Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 Uluslararası Lisansı altında lisanslanmıştır. Görüntü(ler) bizim hakkımızı taşıyorsa, bu lisans onlar için de geçerlidir. Bu ne anlama gelir? Diğer izinler için lütfen bizimle iletişime geçin.
Bu sayfada bir hata mı gördünüz? Bilmemize izin ver
Bu site reCAPTCHA tarafından korunmaktadır ve Google Gizlilik Politikası ile Hizmet Şartları geçerlidir.
Δ