Araştırmacılar, çocukluk dönemi çevresinin ve sosyoekonomik durumun, ergenlik döneminde genetik faktörlerden bağımsız olarak bilişsel yeteneği ve beyin gelişimini etkilediğini bildirdi. Çalışma sadece erken bebeklik döneminde değil, aynı zamanda ergenlik döneminde de aile ortamının ne kadar önemli olduğunu göstermektedir.
Karolinska Enstitüsündeki araştırmacılar PNAS dergisinde yayınlanan yeni bir çalışmada, ergenlik dönemindeki çocukluk çevresinin ve sosyoekonomik durumun bilişsel yeteneği ve beyin gelişimini etkilediğini bildirdi . Çalışma sadece erken bebeklik döneminde değil, aynı zamanda ergenlik döneminde de aile ortamının ne kadar önemli olduğunu göstermektedir.
Genlerin ve çevrenin beyni ve bilişsel yetileri etkileme biçimi çok tartışmalı bir konu olmakla birlikte, daha önceki çalışmalar, çevresel etkileri tanımlarken genleri dikkate almamıştır. İsveç’teki Karolinska Institutet’teki araştırmacılar bu nedenle hem çevresel faktörleri hem de yeni bir genetik ölçümü incelediler. Eğitimsel kazanımla en güçlü şekilde ilişkilendirilen 5.000 kadar DNA lokasyonunun toplanmasına dayanan bir indeks değeri incelendi.
Çalışmada,Avrupa’daki farklı sosyoekonomik ortamlarda yetişen,14 yaşındaki 551 ergen katılımcı yer aldı.Katılımcılar, DNA örnekleri verdiler, bilişsel testler yaptılar ve beş yıl sonra tekrarlanan bir süreçte beyinleri MR tarayıcıda görüntülediler.
14 yaşında, genler ve çevre,bilişsel yetenek ve beyin yapısı ile bağımsız olarak ilişkiliydi. (Çalışma belleği testleriyle ölçüm yapıldı.) Bununla birlikte, çevresel etkiler genetikten yüzde 50 ila 100 daha güçlüdür. Sosyoekonomik durumdaki farklılıklar, neokorteksin toplam yüzey alanındaki farklılıklar ile ilişkiliydi.
Karolinska Enstitüsü, Nörobilim Bölümü’nde doktora öğrencisi ve araştırmanın baş yazarı Nicholas Judd, bölüm meslektaşı Bruno Sauce ile birlikte “Bir önceki tartışma, çevreden etkilenen,uzun süreli bellek veya dil gibi özel bir alanın olup olmadığıydı.” diyor.. “Bununla birlikte, etkinin neokorteks boyunca meydana geldiğini ve bu nedenle muhtemelen bir dizi işlevi etkilediğini gösterebildik.”
Genetik farklılıklar, beyin yapısıyla da bağlantılıydı ve sadece beynin toplam alanını değil, aynı zamanda özellikle sağ paryetal lobun matematiksel beceriler, akıl yürütme ve çalışma belleği için önemli olduğu bilinen bir alanını da etkiledi. Bu durum, genetik endekse bağlı bir beyin alanını ilk kez tanımlanır.
Araştırmacılar gençleri beş yıl sonra takip ettiklerinde, genlerin ve çevrenin ergenlik döneminde beynin gelişimini nasıl etkilediğini inceleyebildiler. Keşfettikleri şey, genlerin beyindeki değişikliklerin hiçbirini açıklayamamasına rağmen, çevrenin bunu yapabildiğiydi. Ancak çevrenin hangi yönünün bundan sorumlu olduğu bilinmemektedir.
Karolinska Enstitüsü, Sinirbilim Bölümde Bilişsel Nörobilim profesörü olan baş araştırmacı Torkel Klingberg, “Kronik stres, diyet veya entelektüel uyarım gibi bir dizi olası açıklama var, ancak çalışma çevrenin, sadece erken çocukluk döneminde değil her zaman ne kadar önemli olduğunu gösteriyor” diyor. “Çocukluk ve ergen gelişimini optimize etmek için en önemli çevresel faktörleri bulmak gelecekteki araştırmalar için bir konudur.”
Çeviri: Müge Ayşe Öztürk
Kaynak: Sciencedaily