IV. MURAT On yedinci Osmanlı padişahı (1612–1640) I.Ahmet'in oğludur. Annesi Kösem Sultandır. Akıl hastası olan amcası I. Mustafa'nın yerine on bir yaşında iken hükümdar oldu (1623). IV. Murat'ın ilk zamanlan karışıklık içinde geçti. Devleti, annesi Kösem Sultanla büyük vezir Kemankeş Ali Paşa yönetmeye başladı. Büyük vezirin rüşvet alması, şeyhülislamı değiştirmesi, kendisine karşı olanları yok etmeye çalışması gibi nedenlerle Erzurum'da Abaza Mehmet Paşa, Bağdat'ta Bekir Subaşı ayaklandı. İstanbul'da Yeniçerilerle Sipahilerin zorbalıkları sürüp gitti. Eyaletlerde güvenlik bozuldu, Kırım'da karışıklık çıktı. Bu durumdan yararlanan İranlılar, Irak'ı ve Doğu Anadolu'yu ele geçirdiler. IV. Murat, yaşı ilerledikçe annesinin, kızlarağasının yardımıyla devlet işlerini yürütmesini iyi karşılamıyor, kıyafet değiştirerek şehirde dolaşıyor, her şeyi öğrenmeye çalışıyordu. Zeki, çabuk kavrayışlı ve belleği kuvvetli idi. Yirmi bir yaşına gelince, devleti kendisi yönetmeye başladı, önce Bağdat üzerine büyük vezir Hafız Ahmet Paşa komutasında bir ordu gönderdi, Bağdat dokuz ay kuşatıldı ise de ele geçirilemedi. Hafız Ahmet Paşa görevden alındı.
Büyük vezir Hüsrev Paşa, ayaklanan Abaza Mehmet Paşayı Erzurum'da kuşatarak teslim olmak zorunda bıraktı. IV. Murat onu Bosna beylerbeyliğine atadı. Hüsrev Paşa Bağdat’ı ele geçiremediği için görevine son verildi. Yerine Hafız Ahmet Paşanın getirilmesini asker iyi karşılamadı. Diyarbakır'da ayaklanma çıktı. Eyalet sipahileri ile Beyşehir, Seydişehir, Konya ve Eskişehir'deki zorbalar, Hüsrev Paşanın yeniden göreve dönmesini sağlamak için anlaştılar. Kapıkulu ocaklarıyla İstanbul'a geldiler, şehirde güvenlik bozuldu. Büyük vezir olmak isteyen Recep Paşanın, kışkırtmasıyla İstanbul'da büyük bir ayaklanma çıktı. Zorbalar, saray çevresinde toplanarak başta Hafız Ahmet Paşa olmak, üzere on yedi kişinin başını istediler. Kendilerine verilen karşılığı ve öğüdü dinlemediler. IV, Murat, saraya gelen Hafız Ahmet Paşayı kaçırtıp kurtarmak istediyse de ayaklananların direnmeleri üzerine, onu geri getirmek zorunda kaldı. Hafız Ahmet Paşa ayak divanı sırasında IV. Murat'ın gözleri önünde öldürüldü (1632). IV. Murat bunlardan öç almaya yemin etti. Zorbalar, büyükvezirliğe getirilen Recep Paşanın kışkırtmasıyla saraya girdiler; padişaha güvenleri olmadığını söyleyerek kardeşleri olan şehzadelerin kendilerine gösterilmesini istediler. Şehzadeleri gördükten sonra, Recep Paşa ile şeyhülislamın araya girmeleri üzerine çekildiler. Ayaklananlar, IV. Murat'ın, yaptıklarını yanlarına bırakmayacağını bildikleri için onu hükümdarlıktan indirmeye kalktılar. Fakat aralarında anlaşmazlık çıktığı için bu girişim önlendi. IV. Murat, bütün bu kötülüklere neden olan Recep Paşayı boğdurtarak cesedini zorbaların önüne attırdı. Ülkede yolsuzluklar ve ayaklanmalar halkı tedirgin ediyordu. Artık bu duruma son verilmesi zamanı gelmişti. IV. Murat, Sarayburnu'ndaki Sinan Paşa köşkünde bir divan toplayıp yeniçerilerin ve sipahilerin ileri gelenleriyle konuşarak durumu anlattı ve bundan böyle bu tür alışkanlıklara müsamaha edilmeyeceğini bildirdi.
Osmanlı devletini güçlü duruma getirdikten sonra, ordusunun başına geçerek İranlılara karşı Revan seferine çıktı (1635). Yolda zorbalıktan sancakbeyi, beylerbeyi olanları, kendilerinden yakınılan kadıları ve öteki görevlileri öldürttü. Bu arada haksız yere öldürülenler de oldu. IV. Murat, Sivas'tan sonra tımarlı sipahileri ikiye a yırarak manevra yaptırdı. Askerlerin bir bölümünü Erzurum'da bıraktı. Kars'ı geçerek İran topraklarına girdi; Revan'ı kuşattı. Kale komutanı, on gün kadar dayandıktan sonra teslim oldu. IV. Murat, Revan kalesini onarttı; daha ileri giderek Tebriz'i yıkıp yaktı. Oradan geri döndü. İranlılar, yedi ay kadar sonra Revan'ı geri aldılar.
IV. Murat, Revan'da kazanılan basarıdan yararlanarak dört kardeşinden yirmi beş yaşına gelen ikisini boğdurdu; iki yıl sonra da üçüncü kardeşini öldürttü. Osmanlı şehzadesi olarak yalnız İbrahim kaldı.
IV. Murat, 1638'de büyük bir orda ile Bağdat seferine çıktı. Uzun süren bir yürüyüşten sonra Musul üzerinden Bağdat'a varıldı. Şehir kuşatıldı. Kaleler top ateşine tutuldu. Genel saldırıya geçildi. Kuşatmanın kırkıncı günü Bağdat teslim alındı. IV. Murat, İmamı Azam'ın mezarını ziyaret etti. Bağdat kalesini onarttı. Buraya vali atadı; yanına asker bıraktı. 1639 yılı başında İstanbul'a doğru yola çıktı. Büyükvezir Kemankeş Kara Mustafa Paşa, İran elçisiyle Kasrı Şirin Antlaşmasını imzaladı. Bağdat ve çevresi Osmanlılara kaldı. Revan ve Azerbaycan İranlılara bırakıldı.
IV. Murat, Osmanlı devletini her yönden güçlendirmek istiyordu. Bunu sağlamak için ileri gelen devlet adamlarından raporlar aldı. Bunlar içinde en Önemlisi Koçi Beyin raporudur. Fakat yapmak istediklerini gerçekleştiremedi. Henüz yirmi dokuz yaşında iken Öldü. Herkese yasak ettiği içkiyi bırakamadı. Uzun boylu, geniş omuzlu ve kuvvetli idi. İyi silah kullanırdı. Avcılığa ve cirit oyununa merakı vardı. Topkapı sarayında Revan ve Bağdat köşklerini yaptırdı.
kategori: