Doğum Sonrası Psikoz Nedir ve Ne Yapmalı? Doğum sonrası erken şiddetli psikiyatrik semptomların akut başlangıcı olan ‘puerperal’ veya doğum sonrası psikoz ilk olarak 19. yüzyılda karakterize edildi.
O zaman, birçok vaka muhtemelen kan kaybı veya sepsis sonucu organikti. Bununla birlikte, bazı durumlarda altta yatan tıbbi risk faktörleri yoktu ve organik olmayan doğum sonrası psikoz kavramı geliştirildi.
21. yüzyılda, doğum sonrası psikotik atakların oranı, doğum yapan popülasyonda 1-2 / 1000 olup, bipolar bozukluk öyküsü olan kadınların yüzde 30’una ve geçmiş doğum sonrası psikozu olan kadınlarda yüzde 50’den fazlasına denk gelmektedir. Günümüzde bir kadının doğum sonrası ilk üç hafta içinde akut psikoz riski 30 kat artmıştır.
Doğum Sonrası Psikoz Klinik özellikleri
Doğum sonrası psikozun çok erken belirtileri; giderek endişeli bir ruh hali ve zayıf uyku (bebek uyanmasından bağımsız) içerir. Bu belirtiler doğum yapan kadınlarda yaygın olduğundan, belirti gelişimi için düzenli aralıklarla gözden geçirilmesi önemlidir.
Psikoz geliştikçe, kadınlar irrasyonel ve korkutucu inançlar geliştirir (örneğin, onlara zarar verileceği, ailelerine veya bebeklerine zarar geleceği, aileden bile olsa bazı insanlara olan güvenin kalmaması gibi…)
Kadınların semptomları en aza indirmesi ve erken teşhis edilmemesi muhtemeldir. Zihinsel durum muayenesinde, şüpheli, sorulara duyarsız, huzursuz, dikkat dağıtıcı veya düzensiz olarak konuşurlar veya sorulara cevap verirler.
Semptom şiddetine bağlı olarak, konuşmaları mantıksız ve takip edilmesi zor olabilir fakat onlar anlaşılır bir şekilde konuştuklarını sanrılar. Daha sık olarak, bu kadınlar yakın aile üyelerine güvenmediklerini veya bebeklerinin refahı ile ilgili endişeleri olduğunu ifade edebilirler.
Özellikle depresif sanrılardan dolayı sıkıntı yaşıyorlarsa intihar düşünceleri yaşayabilirler. Psikotik belirtiler ve içgörü genellikle günden güne dalgalanır ve durum kötüleştikçe, belirtiler bebeğin bakımı ile ilgili önemli ölçüde bozulma ile ilişkilidir.
Psikotik bir inanç sisteminin veya şiddetli depresyonun bir parçası olarak hem intiharın hem de bebeğe olası zarar düşüncelerinin özel olarak araştırılması gerekmektedir.
Özellikle zulüm veya depresif sanrılardan sıkıntı çekiyorsa. Bu kadınların rahatsız edici zihinsel durumları hakkında kısmen veya hiç görüş sahibi olmayabilir.
Tavsiye Makale: Doğum Sonrası (Postpartum) Depresyon Durumları
Psikotik belirtiler ve iç görü genellikle günden güne dalgalanır ve bölüm kötüleştikçe, belirtiler bebeğe bakım yapmada önemli ölçüde bozulma ile ilişkilidir.
Doğum Sonrası Psikoz Teşhis
Semptomlar şiddetli olduğunda akut psikoz tanısı çok basittir. Bununla birlikte, yaygın olarak semptom minimizasyonu, kısmi içgörü ve günlük dalgalanma olan daha hafif vakalarda acil psikiyatri konsültasyonu gereklidir.
Bir doğum uzmanının acil yönetim planı:
Hem kadına hem de önemli yakın aile üyelerine dahil olabilirler ve acil bakım ihtiyacını vurgularken akıl sağlığı sorunlarını mümkün olduğunca ortadan kaldırmaya çalışacaklardır.
Bebeğin ve annenin güvenliğini sağlamak.
Tanıyı geniş anlamda tartışırlar: psikoz teriminden kaçınırlar; ‘daha şiddetli doğum sonrası depresyon’ gibi terimler kullanmaktadırlar.
Uyku yoksunluğunun kilit bir risk faktörü olduğunu vurgulayarak acilen bir hipnotik başlatma ihtiyacı olduğu belirtilir.
Uzun yarılanma ömrüne sahip bir hipnotik ilaç işe ayrayacaktır. Örneğin, yarım ila bir tablet zopiklon (Imovane) veya doksilamin (Restavit). Temazepam’ın yararlı olması pek olası değildir. Anne sütüne minimal sekresyon olduğu için hipnotikler emzirmede nispeten güvenlidir.
Anne ve bebek ünitesine (MBU) olası kabul gerekli olabilir. Bebeğe destek için MBU gerekli olabilir. En kısa zamanda tavsiye alın ve psikiyatri ve yerel akıl sağlığı ekibine bakım verin.
Referanslar:
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/postpartum-depression/symptoms-causes/syc-20376617
https://www.rcpsych.ac.uk/mental-health/problems-disorders/postpartum-psychosis