Tasarruf Özgürlüğü
Kapsamı
TÜRK MEDENİ YASASI MADDE 505.- Mirasçı olarak altsoyu, ana ve babası, kardeşleri veya eşi bulunan mirasbırakan, mirasının saklı paylar dışında kalan kısmında ölüme bağlı tasarrufta bulunabilir.
Bu mirasçılardan hiç biri yoksa, mirasbırakan mirasının tamamında tasarruf edebilir.
Saklı pay
MADDE 506.- Saklı pay aşağıdaki oranlardan ibarettir:
- Altsoy için yasal miras payının yarısı,
- Ana ve babadan her biri için yasal miras payının dörtte biri,
- Kardeşlerden her biri için yasal miras payının sekizde biridir.
- Sağ kalan eş için, altsoy veya ana ve baba zümresiyle birlikte mirasçı olması halinde yasal miras payının tamamı, diğer hallerde yasal miras payının dörtte üçü.
III. Tasarruf edilebilir kısmın hesabı
Borçların indirilmesi
MADDE 507.- Tasarruf edilebilir kısım, terekenin mirasbırakanın ölümü günündeki durumuna göre hesaplanır.
Hesap yapılırken, mirasbırakanın borçları, cenaze giderleri, terekenin mühürlenmesi ve yazımı giderleri, mirasbırakan ile birlikte yaşayan ve onun tarafından bakılan kimselerin üç aylık geçim giderleri terekeden indirilir.
Sağlararası karşılıksız kazandırmalar
MADDE 508.- Mirasbırakanın sağlararası karşılıksız kazandırmaları, tenkise tabi oldukları ölçüde, tasarruf edilebilir kısmın hesabında terekeye eklenir.
Sigorta alacakları
MADDE 509.- Mirasbırakanın kendi ölümünde ödenmek üzere üçüncü kişi lehine hayat sigortası sözleşmesi yapması veya böyle bir kişiyi sonradan lehdar olarak tayin etmesi ya da sigortacıya karşı olan istem hakkını sağlararası veya ölüme bağlı tasarrufla karşılıksız olarak üçüncü kişiye devretmesi halinde, sigorta alacağının mirasbırakanın ölümü zamanındaki satın alma değeri terekeye eklenir.
Açıklama
Yeni Türk Medeni Yasasının ölüme bağlı tasarruflara ait ikinci ayırımında, 505. maddeden başlayan bölümü tasarruf özgürlüğü kurallarına ayrılmıştır.
Bu kurallara göre; ölüme bağlı tasarruflarda mirasbırakan, mirasçı olarak,
- Altsoyu,
- Ana ve babası,
- Kardeşleri,
- Eşi,
bulunuyorsa, mirasının saklı (eski deyimle mahfuz hisse) pay dışında kalan miras kısmında tasarrufta bulunabilecektir.
Saklı pay (mahfuz hisse) Yasanın 506. maddesinde açıklanmıştır. Bunlar;
- Aksoy için yasal miras payının yarısı,
- Ana ve babadan her biri için yasal miras payının 1/4’i,
- Kardeşlerden her biri için, yasal miras payının 1/8’i,
- Sağ kalan eş için, altsoy veya ana ve baba zümresiyle birlikte mirasçı olması halinde yasal miras payının tamamı, diğer hallerde yasal miras payının 3/4’ü, saklı pay oranlarıdır.
Tasarruf edilebilir kısım, mirasbırakanın ölümü günündeki, terekenin durumuna göre hesaplanacaktır. Hesap yapılırken;
- Mirasbırakanın borçları,
- Mirasbırakanın cenaze giderleri,
- Terekenin mühürlenmesi ve yazımı giderleri,
onun tarafından bakılan kimseleri 3 aylık geçim giderleri, mirasbırakanın terekesinden indirilecektir.
Mirasbırakanın sağlararası karşılıksız kazandırmaları, tenkis edilebilir ölçüde, tasarruf edilebilir kısmen hesabında terekeye eklenmesi gerekecektir.
Sigorta alacakları da yeni Türk Medeni Yasasının 509. maddesinde mirasbırakanın ölümü zamanındaki satın alma değeri göz Önünde tutularak mirasbırakanın terekesine eklenecektir.