Pontus
Pontus (Yunanca: Πόντος, Pontos) antik Yunanca "deniz" anlamına gelmesi ve Yunan mitolojisinde Gaia'nın oğlunun adı olmasının yanı sıra Amasyalı Strabon'dan itibaren antik yazarlarca Karadeniz'in güney kıyısında Halys ırmağının (Kızılırmak) doğusunda yeralan Kuzey Anadolu sahillerini hinterlandıyla birlikte tanımlamak için kullanılmıştır. Yine aynı dönemden itibaren bu topraklarda yaşayanlar ve Pontus kıyısında doğan kişiler için Pontuslu anlamına gelen Pontikos terimi kullanılmıştır[1] Pontus günümüz Orta ve Doğu Karadeniz Bölgesine denk düşmektedir. Bu yüzden siyasi bir terim olmaktan çok coğrafik ve kültürel bir terimdir.


Konu başlıkları
Tarih[değiştir]
Tarih öncesi çağdan bu yana Karadeniz bölgesinde insan yerleşimi izlerine rastlanmaktadır. En eski Yunan destanı olan Argounautlar seyahati Karadeniz sahilleri üzerinden Kolhis ülkesine (Lazika) gerçekleştirilmiştir. Bölgeye Yunan kololonizasyonun MÖ 7. yüzyılda başladığı ve Sinop, Samsun, Giresun, Rize gibi çok sayıda kentin Yunan kolonistler tarafından kurulduğu bilinmektedir [2]. Yunan kolonistler kendini Kolh olarak adlandırılan Kafkas orijinli topluluklar ile kaynaşarak bölgenin orijinal halkını meydana getirmişlerdir.[3] MÖ 6. yüzyılda bölgenin Pers hakimiyetine girmesiyle beraber Pontus Ahamenişlere bağlı Kapadokya Satraplığı'na bağlandı. Sonraları Kapadokya'nın Karadeniz Bölgesi'ne giren parçası Pontus olarak anılmaya başlandı ve Pers-Helen kökenli aristokratlarca bir krallık olarak yönetildi. M.S. 6. yüzyılda Hıristiyanlık yöreye Trabzon üzerinden yayılmış, Mitra tapınakları yıkılmış, incil etkisiyle yerel diller unutularak Yunanca hakim kılınmıştır. Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde yerli halkın İslam'a geçmesi ve Türkmen yerleşimleri ile 19. yüzyıl sonlarında birkaçı dışında bölgedeki topluluklar büyük ölçüde Müslüman ahaliden olmuştur. 1923 Türkiye-Yunanistan Nüfus Mübadelesi'ne kadar sözkonusu bölgede kaydadeğer bir Rum nüfus yaşamaktaydı.
Günümüzde Pontus Rumları[değiştir]
Günümüzdeki Hristiyan Pontus Rumları; başta Selanik ve Kavala olmak üzere Yunanistan'da yaşamaktadırlar. Karadeniz'de yaşadıkları için şive farklılıkları,horon,kemençe gibi kültürleri hala yaşatmaktadırlar. Ayrıca oraya göçeden Rumlar'ın soyadı -idis ile bitmektedir.
Türkiye'de Müslüman oldukları için kalan Pontus Rumları bölgede hala Pontus Rumcasını konuşanlarına da rastlamak mümkündür. Özellikle Giresun,Trabzon ve Rize'nin batı kesiminde bulunan bu Rumlar'ın çoğunluğu Laz kimliğini kullanmaktadır. Yüzlerce yıldır bölgedeki halklarla yaşadıkları için bölgedeki Türkler'in diline Rumca kelimeler geçtiği gibi horon,kemençe kültüründen nasiplerini almıştır.
Pontus Krallığı[değiştir]
Orta ve Doğu Karadeniz bölgelerinde kurulan Helenistik Krallık (MÖ 302-MÖ 64). Kurucusu Mithridates I Ctistes Büyük İskender sonrası Helenistik Dönemde Mysia'daki (Mysia Marmara'nın Güneyinden başlayarak Bergama'nın bulunduğu alan, yaklaşık olarak Karesi bölgesi) Grek Cius kasabasının Pers'li yönetici hanedanın soyundan gelmektedir. Babasının öldürülmesinden sonra benzer bir kaderle karşı karşıya olduğu şüphesinden çekinerek çok az bir taraftarla (6 kişi oldukları rivayet edilir) Kuzey Doğuya Paflagonya'ya (Yaklaşık olarak günümüz Türkiye'sinin Orta Karadeniz Bölgesi) kaçarak burada Cimiata adında güçlü bir kale inşaa ettirip taraftar toplamaya başlamıştır. Ve bunda da oldukça başarılı olmuş ve MÖ 281'de basileus (kral) ünvanını kazanmıştır.
Notlar[değiştir]
- ^ Özhan Öztürk. Pontus: Antikçağ'dan günümüze Karadeniz'in Etnik ve siyasi Tarihi. Genesis Kitap. Ankara, 2011
- ^ Antik Çağda Karadeniz
- ^ Procopius'un Trabzon seyahati
Ayrıca bak[değiştir]
Dış bağlantılar[değiştir]


|Tarih ile ilgili bu madde bir taslaktır. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.|