İrlanda’nın yapması gereken önemli bir seçim var. Artan uluslararası muhalefet karşısında yüzde 12,5 kurumlar vergisi oranına bağlı kalmalı mı? Yoksa G7 anlaşmasına uygun düşmeli ve en az yüzde 15’lik bir oran belirlemeli mi, Çarşamba günü başbakan yardımcısı bir vergi stratejisine zaman ayırarak “büyük bir kısmı” dedi. [Ireland’s] ekonomik model”?
Düşük oranlı İrlanda kurumlar vergisi rejimi, 1980’lerde imalat için yüzde 10’luk bir oran ve Dublin’de finansal hizmetler için özel bir rejimle başladı, ancak 2003’ten itibaren tüm ticari kazançlarda yüzde 12,5’lik bir kurumlar oranı yaratmak için ülke çapında genişletildi.
Hiç şüphe yok ki, kurumlar vergisi sisteminin büyük sonuçları oldu. Çok sayıda ABD şirketi, kurumlar vergisi amacıyla yerlerini değiştirmek için İrlandalı şirketler tarafından devralınmalarına izin verdi. Daha fazlası, cömert vergi kurallarından yararlanmak için ülkede fikri mülkiyet ve diğer maddi olmayan varlıkları ve kiralık uçakları buldu.
Vergiden kaçınma faaliyetleri artık o kadar yaygın ki İrlanda milli gelir rakamları anlamsız hale geldi. Gayri safi yurtiçi hasıla, yaşam standartlarının bir göstergesi olarak anlamsızdır, çünkü İrlanda dışındaki insanlara akan yabancı şirketlerin karları çok büyük ve istatistiklere dahil edilmiştir. Ulusal Merkezi İstatistik Ofisi, daha kullanışlı bir ekonomik performans göstergesi bulmak için yeni bir ölçü, “değiştirilmiş gayri safi milli gelir” tasarlamak zorunda kaldı.
Ancak İrlanda’nın vergi rejiminin şirketler için önemli olduğu açıksa, ülkenin kendisi için refah kaynağı olup olmadığı çok daha açık bir sorudur. Örneğin İrlanda’nın ekonomik yükselişinin zamanlaması vergi değişiklikleriyle örtüşmemektedir. 1990 yılına kadar Birleşik Krallık’tan bağımsızlığının ilk 70 yılında İrlanda, AB seviyesinin yaklaşık yüzde 70’i oranında değiştirilmiş bir GSMH’ye sahipti. Bu, yüzde 12,5 vergi rejimi uygulanmadan önce 1990’larda AB ortalamasına yükseldi.
Akademik araştırmalar, İrlanda vergi oranının kurumsal yer kararlarında makul derecede önemli olduğunu öne sürse de, ulusal başarının tek nedeni olmaktan uzaktır. Muhtemelen daha önemli olan, İrlanda’nın son 50 yılda öncelik verilen eğitim sistemine yapılan yatırım ve kalitedir. Dublin Ekonomik ve Sosyal Araştırma Enstitüsü’nden John FitzGerald’a göre, bu “çalışma çağındaki nüfusun eğitim kazanımını dönüştürdü”. Çok sayıda mezun, İrlanda’ya dönmeden önce yurtdışında da deneyime sahiptir ve bu da onları uluslararası şirketler için çekici kılmaktadır. Bunlar, vergi oranından bağımsız olarak İrlanda ekonomisine güvenmek için nedenlerdir.
İrlanda Maliye Bakanı Paschal Donohoe, küresel anlaşmanın asgari yüzde 15’lik bir oranla devam etmesi halinde ülkenin kurumlar vergisi gelirinin beşte birini kaybedeceğini tahmin ediyor. Bu kayıp, maddi olmayan duran varlıkların yapay olarak ülkeye kaydırılmasının artık fazla bir avantajı olmayacağı için gerçekleşecektir. Bu zarar verir ama İrlanda diğer satış noktalarını kaybetmez: verimli bir ekonomi, İngilizce, AB tek pazarına erişim ve yüksek nitelikli işgücü.
İrlanda’nın kurumlar vergisinden kaçınmayı sona erdirme çabasına katılmasındaki risk, 1990’lardan bu yana başarısının yalnızca yurt dışından serbest ticarette yapay olarak düşük bir oran emilmesine bağlı olduğunu keşfetmesidir. Ama bu başarı tamamen yapay ise, her halükarda tehdit altındadır. ABD, şirketleri için tek taraflı olarak küresel bir asgari kurumlar vergisi uygulayabilir ve Biden yönetimi harekete geçmeye hazır.
Bu koşullarda, İrlandalıların şansına değil, becerilerine güvenerek parasını ağzına koymak ve kurumlar vergisi oranını yükseltmek Dublin’in çıkarınadır. Aksi takdirde, vergi söz konusu olduğunda, en büyük iki müttefiki olan ABD ve AB’den gelir çalmak isteyen bir parya ulus olduğu izlenimini pekiştirecektir. İrlanda için bu boş ve tehlikeli olurdu.