Mete Han kimdir, orduda onlu sistemi nasıl oluşturmuştur?
Mete Han; at üzerinde isabetli ok atma ve üstün kılıç kullanma maharetleri ile tanınan ordusunu, tarihte ilk kez görülen bir yönetim şeması ile düzenledi. Az sayıda askeri olmasına rağmen kalabalık Çin ordusuna karşı kurduğu "Ben bu kadar Çinliyi nereye gömeceğim!" cümlesi onu tarihi değiştiren komutanlardan biri yaptı. Oluşturduğu
onlu s istemle dünyanın ilk düzenli ordusunu kurdu, ı slıklı okla harp meydanlarında büyük bir başarı yakaladı. Peki, modern orduların temelini atan Mete Han, tarihte ilk kez görülen bu ordu şemasını nasıl çıkardı?
Giriş Tarihi: 02.05.2020
15:50
Güncelleme Tarihi: 27.06.2022
09:35
Mete Han, M.Ö 234 senesinde dünyaya geldi. Babası Asya Hun İmparatorluğu'nun kurucusu olan Teoman'dır. Tarihte
Oğuz Kağan olarak adlandırılan Mete Han, Türk tarihinde ilk modern devlet ve ordu anlayışını geliştiren hükümdar olmuştur. 35 sene boyunca imparatorluğun başında kaldığı ve M.Ö 174 senesinde vefat ettiği bilinmektedir. Tarihte Asya milletlerini tek çatı altında toplayan ilk hükümdar olan Metehan yaşamı boyunca Büyük Okyanus'tan Hazar'a, Keşmir'den Kuzey Sibirya'ya kadar uzanan büyük bir devlet kurmuştur.
Mete Han' Çin imparatoriçesine yazdığı mektupta çocukluğunu şöyle anlatır. "Irmaklar ve göller arasında doğdum; geniş yaylalarda sığırlar ve atlar arasında büyüdüm; kendimi sık sık sınır boylarında buldum".
Mete Han onlu sistemi nasıl oluşturmuştur?
İlk kez
Mete Han tarafından M.Ö. 209 yılında kurulan düzenli kara ordusunda sayı itibarıyla 10.000 atlıdan oluşan en büyük birlik, " Tümen" olarak adlandırılmış, tümenler binlere, binler yüzlere, yüzler onlara ayrılmış, her birinin başına Tümenbaşı, Binbaşı, Yüzbaşı ve Onbaşı rütbelerine sahip birer komutan görevlendirilmiş ve aşağıdan yukarıya doğru emir-komuta zinciri içerisinde birbirine bağlanmıştır.
Mete Han'ın buluşu olan
onlu sistemde tabakalaşma yoktu. Hangi aileden ya da sosyal sınıftan gelseler de bunların hiçbirine bakılmadı. En zengin ile en fakir aynı sistemde birlikte hareket etti.
Mete Han ile tarih sahnesine çıkan bu teşkilatlanma modeli günümüze kadar uzanan yelpaze içerisinde hüküm süren diğer Türk devletleri ile süregelmiş, özellikle
Göktürkler, Uygurlar, Selçuklular ve Osmanlılar döneminde Türk Ordusu dünyanın sayılı ordularından birisi olmuştur. Ok atan süvarilerden etkilenen Çinliler, bu amaçla askerî okullar inşa etmişlerdir.
Tarihlerle 20 ilginç bilgi
Mete Han'ın ardından gelen orduda teşkilatlanma süreci
1040 yılında Dandanakan Meydan Muharebesi'nde Gaznelileri yenerek bağımsızlığına kavuşan, 26 Ağustos 1071 Malazgirt Meydan Muharebesi'nde Bizanslıları yenerek, Anadolu'yu yeni bir Türk yurdu yapan
Büyük Selçuklu Devleti'nde, kara kuvvetlerinin teşkilat ve eğitimi sağlam esaslara bağlandı.
Büyük Selçuklu Devleti'nden sonra,
Anadolu Selçukluları ve Mısır Türk Memlukları da mükemmel ordular kurdu.
Selçuklu ve Osmanlı'da hizmet veren ünlü hekimler
1299 yılında kurulan Osmanlı İmparatorluğu hızla büyüyüp güçlendi ve bu güçlenmeye paralel olarak da, batıda
Sırpsındığı, Kosova, Niğbolu, Varna, İstanbul'un Fethi ve Mohaç; doğuda Çaldıran, Mercidabık ve Ridaniye muharebelerinde büyük zaferler elde edildi.
Osmanlı ordusunun teşkilatlı bir şekilde ortaya çıkışı ise, Sultan I. Murad zamanında oldu.
Tarihte ilk süvarili ordu olma niteliğini taşıyan Osmanlı ordusu, önceleri yalnızca atlı akıncılardan oluşmakta iken, daha sonraları yaya birliklerin de katılmasıyla Yeniçeri Ocağı adı altında sürekli bir yapıya dönüştürüldü. İmparatorluğun yükseliş dönemlerinde elde edilen zaferlerde Yeniçeri Ocağı önemli bir rol oynamıştır.