Güzel insan nasıl olur?
Bollukta da darlıkta da, kazançlarından ihtiyacı fazlasını iyilik yolunda harcar... Harcadığında ne israf ne cimrilik eder... Malından isteyene ve mahrum kalmışa belli bir hak tanır; yoksulu doyurur ve yoksulu doyurmaya teşvik eder.
Prof.M.Esad Coşan
-Tedbirlidir; daima hazırlıklı ve uyanık bulunur... Bollukta da darlıkta da, kazançlarından ihtiyacı fazlasını iyilik yolunda harcar.
-Harcadığında ne israf ne cimrilik eder.
-Malından isteyene ve mahrum kalmışa belli bir hak tanır; yoksulu doyurur ve yoksulu doyurmaya teşvik eder.
-Elinden çıkana üzülmez; isteyerek verir.
-İyilerinden ve sevdiklerinden verir.
-Borcuna sadıktır... Emeksiz / haksız kazançtan kaçınır; kumar oynamaz.
-Hırsızlık yapmaz.
-Anne babasına güzel söz söyler, iyi davranır, esirgeyerek alçakgönüllülükle üzerlerine kanat gerer.
-Akrabalık bağlarını canlı tutar... Varsa eşine sadık kalır ve evliliği teşvik eder.
-Namusunu korur.
-Soyların belli olmasını teşvik eder.
-İnsanların mahremiyetlerine saygı duyar, kendi evinden başka eve izin verilinceye kadar girmez.
-Yetimi ve yetimin haklarını korur.
-Kadınların kadınlıklarının (fuhuş, teşhir, vb. yollarla) sömürülmesine karşı durur.
-Adaleti ayakta tutar; hükmettiğinde adaletle hükmeder... Görevi ehli olana verir.
-Doğruyu getirir; söz ve işleriyle onu tasdik eder.
-Herkesçe güvenilir ve dürüst olarak bilinir.
-Doğruyu gizlemez... Yalan yere şahitlik etmez, en yakını dahi olsa kimseyi kayırmaz.
-Yapamayacağı şeye söz vermez ve gerçekte yapmadığı şeyi söylemez.
-Çaresiz kalsa bile inanç veya ilkelerinden vazgeçmek yerine başka bir yere göç etmeyi tercih eder.
-Şahitlik etmekten kaçmaz.
-Hainlik yapmaz; karşısındaki ona hainlik yapsa veya karşısındakinin ona hainlik yapacağını düşünse bile.
-Kötülük üzere gizli konuşmaz.
-Yalana kulak vermez... Sağlıklı düşünmesini engelleyecek şeylerden uzak durur.
-İnanmak için mucize beklemez.
-Büyüyle, falla uğraşmaz.
-Haberin doğruluğunu araştırır; kulaktan dolma bilgiyle, zan ve tahminle konuşmaz; kesin bir delil olmadan hiçbir şey hakkında münakaşa etmez.
-Hayra çağırır, iyiliği tavsiye eder, kötülükten sakındırır... Çokluğu bir ölçü olarak almaz ve çokluk kuruntusuna düşmez.
-Grupçuluk yapmaz; ortak temeller üzerinde yoğunlaşır, farklılıkları ayrılık vesilesi yapmaz.
-Düşmanlık üzerine yardımlaşmaz.
-İnsanların arasını düzeltir, aralarına ayrılık sokmaz... Kalbinde kin tutmaz.
-Kendi gibi kimseleri kardeş edinir, onlarla bağlarını canlı tutar.
-Dost, akraba ve yakınlarını ziyaret etmeyi bırakmaz.
Örnek hayatlar...
Zeyd b.Harise
Zeyd’in babası Harise, Man oğullarından olan eşi Suda’yı oğlu ile birlikte ailesine gönderdi.
Man oğullar Zeyd ve annesi oradayken düşmanın baskınına uğradı. Baskında Man oğulları yenildi. Esir alınıp götürülenler arasında Zeyd de vardı. Annesi döndü.
Baba Harise oğlu için yollara düştü. Ama oğlu Zeyd’i bulamadı. Man oğulları esirleri götürüp Ukaz Panayırı’nda sattılar. Zeyd’i, Hakim b. Hizam satın alarak halası Hatice’ye hediye etti. Hatice de Zeyd’i yeni evlendiği Muhammed b. Abdullah’a hediye etti. Efendimiz (sav)’e henüz peygamberlik vazifesi verilmemişti. Ama O Muhammed-ül Emin’di. Zeyd’i azad etti.
Kâbe ziyareti mevsiminde Harise’nin akrabalarından bazıları Zeyd’i Mekke’de gördü ve babasına haber verdi. Harise, Rasulullah(sav)’a gelerek fidyesini verelim Zeyd’i ver teklifinde bulundu.
Efendimiz(sav), Harise’ye Zeyd’e soralım sizinle gelmek isterse fidye de gerekmez dedi.Zeyd, Peygamberimiz (sav)’i tercih etti ve babasıyla gitmedi.Rasulullah buna çok sevindi ve Zeyd’i oğlu olarak ilan etti.
O günden sonra Zeyd’in adı Mekke’de Zeyd b. Muhammed olarak anılır oldu.
Aydınlık bir günde Efendimiz (sav)’e ilk vahiy geldi. O, risalet görevini yüklenince Zeyd de ilk müslümanlardan oldu.
Rasulullah (sav)halasının kızı Zeyneb’i Zeyd’e nikahladı. Zeyneb, Zeyd ile gönülsüz evlendi.Bir süre sonra Zeyneb ile Zeyd ayrıldı.
İslam, evlatlığın evlat yerine geçmeyeceği gerçeğini göstermek için Resulullah (sav) halası kızı Zeynep’le evlendi. Cahiliyedeki evlat edinmenin, gerçek evlat gibi kabul edilmesi adetini kaldırdığını ilan etti. Böylece Zeyd tekrar eski ismiyle Zeyd b. Harise diye anılmaya başladı.
Rumlar rahat durmuyordu.Efedimiz (sav) onların tacizlerine dur demek için bir ordu hazırladı ve komutanlığına da Zeyd b.Harise’yi atadı. Efendimiz (sav) sonra da şöyle talimat verdi:
“Savaşta Zeyd b. Harise şehit olursa, yerine Cafer b.Ebu Talib o da şehit olursa komutayı Abdullah b. Revaha alacak.”
Mute denilen yerde iki ordu karşılaştı. Rum ordusu 200 bin kişiden oluşuyordu. Müslümanlar ise bir avuç insandı. Şiddetli bir çatışma başladı. Zeyd var gücüyle savaşıyordu. Düşmanın çembere aldığı Zeyd şehit düştü.. Komutayı Cafer devraldı, ne var ki bir süre sonra o da şehit düştü...