Yaklaşık 100 milyon insanın ölümüne neden olan İspanyol grip salgınının yaşandığı 1918-1920 yıllarına yolculuk ediyoruz.
Son günlerde Çin'de görülen ve büyük bir salgına dönüşen koronavirüs, şu ana kadar 107 kişinin ölümüne neden oldu. Ancak dünya tarihine baktığımızda, daha vahim sonuçların olduğunu görüyoruz. Şimdi sizlerle birlikte 1918-1920 yıllarına küçük bir yolculuk gerçekleştirip, bilimin çaresiz kaldığı ve 50-100 milyon arası insanın ölümüne neden olan İspanyol gribine yakından bakacağız.
Birinci Dünya Savaşı sona ermiş ve halk yaralarını sarmaya başlamıştı. Ancak tarihler 11 Mart 1918'i gösterdiğinde ABD'nin New Mexico eyaletinde, ölümcül bir virüs vakası ortaya çıktı.
H1N1 virüsünün (bilinen adıyla domuz giribi) bir alt türünün yol açtığı ölümcül salgın, ilk başlarda önemsenmese de 1918'in son aylarına doğru Türkiye dahil birçok ülkeye yayıldı.Birinci Dünya Savaşı'nın son yıllarında bütün dünyayı etkisi altına alan ve İspanyol gribi olarak adlandırılan ölümcül grip salgını, bazı tarihçilere göre savaşı bitiren en önemli etkenlerin başında gelmiştir.
SALGININ ÖNLENEMEZ İLERLEYİŞİ
O yıllarda pek de gelişme gösteremeyen sağlık sektörü, grip salgınının yayılmasını engelleyemedi. Zayıf, yaşlı ve çocuklardan ziyade daha çok sağlıklı genç erişkinleri etkileyen İspanyol gribi, ABD'den İngiltere'ye, Fransa'dan Hindistan'a kadar birçok bölgeye hızlıca yayıldı.
Gribin etkileri ilk olarak ABD'de ve daha sonra Avrupa'da hissedilmeye başlandı. ABD nüfusunun yüzde 28'lik bir kısmı bu hastalığa yakalandı ve yaklaşık 675 bin Amerikalı yaşamını yitirdi.
Ardından diğer ülkelerden de vahim sonuçlar gelmeye başladı. İngiltere'de 250 bin ve Fransa'da 400 bin kişi İspanyol gribine yenik düşerek öldü.
Virüs salgınından en fazla etkilenen ülkelerden biri olan Hindistan'da ise yaklaşık 17 milyon insan yaşamını yitirdi.
Ayrıca ünlü düşünür Max Weber de 1920 yılında bu hastalık nedeniyle hayatını kaybetti.
100 MİLYONA YAKIN İNSAN ÖLDÜ
18 ay süren önlenemez salgın nedeniyle dünya genelinde, 100 milyona yakın insan yaşamını yitirdi. O dönemde yaşayan dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 5'inin ölümüne neden olan İspanyol gribi, insanlık tarihinin bilinen en büyük grip salgını olarak tarihe geçti:
İSPANYOL GRİBİ BELİRTİLERİ
İspanyol gribine yaklanan hastalarda gözlemlenen belirtiler, normal grip salgınlarına hiç benzemiyordu. Solunum güçlüğü yaşayan hastaların yüzü daha sonra kızıl bir renge bürünüyor ve ardından bu renk maviye dönüyordu. Hastalar öldüğünde ise yüzleri simsiyah bir renge bürünüyordu.
GÜNÜMÜZDE HÂLÂ ARAŞTIRILIYOR
İspanyol gribi adı verilen virüs salgınının üzerinden 100 yılı aşkın bir süre geçmesine rağmen virüsün ardındaki sır perdesi henüz aralanmış değil.
Yıllar sonra açılan bazı toplu mezarlardan alınan örnekler sonucunda, domuz gribine sebep olan H1N1 virüsü örneklerine rastlansa da 2005'te Ann Reid ile birlikte virüsün gen dizilimini bulan Amerikalı bulaşıcı hastalıklar uzmanı Jeffery Taubenberger, hâlâ cevaplayamadıkları birçok sorunun olduğunu söylüyor.Bu nedenle hayatlarının baharında ve sağlıklı olan 100 milyona yakın insanı, bu hastalık karşısında bu kadar zayıf kılan şeyin ne olduğu tam olarak bilinmiyor.
NEDEN İSPANYOL GRİBİ ADI VERİLDİ
Salgın ilk olarak İspanya'da değil, ABD'de başladı. Peki neden bu ölümcül virüse İspanyol gribi deniyor?
İspanyol gribi olarak adlandırılmasının sebebi İspanya'nın, Birinci Dünya Savaşı'nda yer almamış olması. Savaşa katılan ülkelerde uygulanan askeri sansür nedeniyle Avrupa devletlerinde, bu salgından hiç söz edilmedi. Ancak İspanyol basını, salgın konusunu ilk defa gündeme getirdi ve adı İspanyol gribi olarak kaldı.