Onur
Onur, Fransızca; honneur! Türkçe; 1. isim İnsanın kendine karşı duyduğu saygı, şeref, öz saygı, haysiyet, izzetinefis!
Bir arkadaşım ile sohbet ederken bana; Sen her şeye izafi, göreceli diyorsun! demişti! Ben de ona; Bana izafi olmayan bir şey söyle ya da göster; bana söyleyeceğin veya göstereceğin her şey, sana ya da bana izafi olarak algılanacaktır! demiştim!
Onur da izafidir, görecelidir! Biri ya da birilerine göre Onurlu bir davranış, bir başkasına-başkalarına Onursuz gelebilir! Bakışa göreceli! Hırsızlık-yalan-hile genelde Onursuz davranış olarak kabul edilir ama Savaşta bunlar gerekli diyenler de çıkar! Yani Onursuz olan bir davranış, başka bir göreceli anlayış ile Onurlu olarak kabul edilebilir! Kedi yavrusunu yemeyi aklına koyduğunda, onu fareye benzetip yermiş! Yavrusunu yemesi, Onursuzluk ama fareyi yemesi, onun doğal davranışı! Buna benzer şekilde yapılmak istenen Onursuzluklara, bir yol açmak mümkün! Bazı durumlarda da Onursuzluk bir gruba ya da kişiye Hak; başka bir gruba da Yasak olarak kabul edilebilir! Aynı şeyi biri-birileri yaparsa, Yanlış; diğerleri yaparsa, Doğru olarak kabul edilebilir! Neye, nereden bakıldığına göreceli! Bir tiyatroda, Onurlu bir oyuncunun Onursuz bir kişiyi oynaması gibidir! Rolde başka, gerçekte başkadır hali!
Mesela; bazı toplumlarda Düello (iki kişilik kavga), Onur için yapılır ve kavgaya dışarıdan yardım ve müdahale olmaz! Bazı toplumlarda ise bir kişiye, kalabalık saldırır! Bazı toplumlarda sadece Güçlü ve egemen olanlar, onurlu kabul edilir! Bazı toplumlarda da sadece Hanedan ailesi, onurlu olarak kabul edilir! Din adamları, krallar ve egemenlerin de benzer ayrıcalıkları kabul edilir! Seçilmiş ırk-onurlu ırk söylemleri de izafi elbet! Onur anlayışı, görecelidir!
Antik dönem filozofu Diyojen, bir fıçıda yatarmış; zamanın soylu, onurlu, egemen kişisi, başına dikilmiş ve ona; Dile benden ne dilersen? diye yüksekten bakar bir şekilde, gölgesi Diyojene düşer şekilde sormuş! Diyojenin cevabı şu; Gölge etme, başka ihsan istemem!
Sık söylenen ama içeriği, sıkça ihlal edilen bir söz Onur! Genelde onurlu olmak ya da onurlu olanlar, övülür; menfaat ve çıkar söz konusu olunca bazı Onur, rafa kalkar! İnsanlar, menfaat ve ihtiyaçlarına; hırs ve heveslerine yenildiklerinde Onur, geçici olarak rafa kalkar! İhtiyaç gidince veya heves tatmin olunca Onur, raftan iner!
Onur, gerektiğinde rafa kaldırılıp gerektiğinde de kullanılan bir şey mi? Onur, ihtiyaç halinde kullanılıp yine başka bir ihtiyaç halinde rafa kaldırılabilir mi? Ya da Onur, sadece bir göstermelik Söylem mi? Onur, sadece çelişkileri perdelemek için mi kullanılır? Onurlu kabul edilenlerin, tüm yaptıkları veya söylemleri Onurlu mu? Bazı kabuller ve öğretileri, onurlu veya onurlu olarak sunulan kişiler üzerinden kabul etmek veya ettirmek isabetli mi?
Bu sorulara, herkes kendince cevap bulabilir! Aynen Onur gibi bu soruların cevapları da kişiye izafi-göreceli olacaktır!
Son tahlilde; uzun uzun Onur felsefesi yapmak mümkün! Benim Onur anlayışım şöyle; Bir insan, yaptığı ya da söylediği şeyler ile çelişmiyor ise her durum ve şarta dair değişik Onur anlayışı geliştirmiyor ise kendi ile barışık ise yaptıklarının ve söylediklerinin ardında ise onurludur! İnsan, tekamül gereği değişebilir; kabulleri de değişir, siyasi görüşleri, dini inançları da değişebilir, yaşam felsefesi de değişebilir ama Onur sahibi, değişim halinde de Onurlu olmayı başarabilir! Değişimin onurla sadece Onurlu iken Onursuz olma şeklinde bir alakası var! Diğer değişimlerin direk alakası yok! Onurlu olmak haricinde her şey değişebilir; Onur kalsın yeterlidir!