Kuduz kelimesi muhtemelen ağızda köpüren öfkeli bir hayvanı akla getiriyor. Enfekte bir hayvanla karşılaşma, ağrılı, hayatı tehdit eden bir duruma neden olabilir. Göre Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) her yıl dünya çapında yaklaşık 59.000 insanın kuduzdan ölüğünü rapor ediyor. Bu ölümlerin yüzde doksan dokuzu bir köpek tarafından ısırılması sonucu.
Bununla birlikte, hem hayvanlar hem de insanlar için aşıların mevcudiyeti kuduz vakalarında keskin bir düşüşe yol açmıştır. Kuduz, merkezi sinir sistemini etkileyen ve özellikle beyinde iltihaplanmaya neden olan bir virüsten kaynaklanır. Evcil köpekler, kediler ve tavşanlar ve kokarcalar, rakunlar ve yarasalar gibi vahşi hayvanlar, virüsü insanlara ısırık ve çiziklerle aktarabilir.
Kuduzu belirtilerini tanıma;
Isırık ile semptomların başlangıcı arasındaki süreye kuluçka dönemi denir. Bir kişinin enfekte olduktan sonra kuduz semptomları geliştirmesi genellikle dört ila 12 hafta sürer. Bununla birlikte, kuluçka dönemleri de birkaç günden altı yıla kadar değişebilir.
Kuduz başlangıcı grip benzeri semptomlarla başlar;
- Ateş
- Kas Güçsüzlüğü
- Karıncalanma
- Ayrıca ısırık yerinde yanma
Virüs, merkezi sinir sistemine saldırmaya devam ederken, gelişebilecek iki farklı hastalık türü vardır.
Öfkeli kuduz; Öfkeli kuduz geliştiren enfekte kişiler hiperaktif ve heyecanlı olur ve düzensiz davranışlar sergileyebilir. Ssemptomları:
- Uykusuzluk hastalığı
- Kaygı
- Bilinç bulanıklığı, konfüzyon
- Çalkalama
- Halüsinasyonlar
- Aşırı tükürük
- Yutma problemleri
- Su korkusu
Felçli kuduz; Bu tür kuduzun ortaya çıkması daha uzun sürer, ancak etkileri de aynı derecede şiddetlidir. Enfekte insanlar yavaş yavaş felç olur, sonunda komaya girer ve ölür. Kuduz vakalarının yüzde 30’u felçlidir.
Kuduza nasıl yakalanırız?
Kuduzlu hayvanlar virüsü diğer hayvanlara ve insanlara tükürük yoluyla ya da çizik yoluyla aktarırlar. Bununla birlikte, mukoza zarlarıyla herhangi bir temas veya açık bir yara da virüsü yayabilir. Bu virüsün yalnızca hayvandan hayvana ve hayvandan insana bulaştığı kabul edilir. Virüsün insandan insana bulaşması son derece nadir olmakla birlikte, korneaların nakledilmesinin ardından bildirilen bir avuç vaka olmuştur. Kuduz hastalığına yakalanan insanlar için, aşılanmamış bir köpeğin ısırması, en yaygın suçludur.
Bir kişi ısırıldığında, virüs sinirleri yoluyla beyne yayılır. Baş ve boyundaki ısırıkların veya çiziklerin, ilk travmanın yeri nedeniyle beyin ve omurilik tutulumunu hızlandırdığı düşünülmektedir. Boynunuz ısırıldıysa, mümkün olan en kısa sürede yardım isteyin.
Bir ısırmanın ardından kuduz virüsü sinir hücreleri yoluyla beyne yayılır. Virüs beyne girdiğinde hızla çoğalır. Bu aktivite beyin ve omurilikte şiddetli iltihaplanmaya neden olur ve sonrasında kişi hızla kötüleşir ve ölür.
Kuduz yayabilen hayvanlar;
Hem vahşi hem de evcil hayvanlar kuduz virüsünü yayabilir. Aşağıdaki hayvanlar, insanlarda kuduz enfeksiyonunun ana kaynaklarıdır;
- Köpekler
- Yarasalar
- Yaban gelinciği
- Kediler
- İnekler
- Keçiler
- Atlar
- Tavşanlar
- Kunduzlar
- Çakallar
- Tilkiler
- Maymunlar
- Rakunlar
- Kokarcalar
- Dağ sıçanları
Kim kuduza yakalanma riski altındadır?
Çoğu insan için kuduza yakalanma riski nispeten düşüktür. Bununla birlikte, sizi daha yüksek bir risk altına sokabilecek belirli durumlar vardır. Bunlar;
- Yarasalarla dolu bir bölgede yaşamak
- Vahşi hayvanlara daha fazla maruz kalınan ve aşılara ve immünoglobülin önleyici tedaviye çok az erişimin olduğu veya hiç olmadığı kırsal bir alanda yaşamak
- Sık kamp yapmak ve vahşi hayvanlara maruz kalmak
- 15 yaşın altında olmak (kuduz en çok bu yaş grubunda görülür)
- Dünya çapında çoğu kuduz vakasından köpekler sorumlu olsa da, yarasalar kuduz ölümlerinin çoğunun sebebidir
Doktorlar kuduzu nasıl teşhis eder?
Kuduz enfeksiyonunun erken evrelerini tespit edecek bir test yoktur. Semptomların başlamasından sonra, bir kan veya doku testi , bir doktorun hastalığa sahip olup olmadığınızı belirlemesine yardımcı olacaktır. Vahşi bir hayvan tarafından ısırıldıysanız, doktorlar tipik olarak semptomlar ortaya çıkmadan önce enfeksiyonu durdurmak için önleyici bir kuduz aşısı uygulayacaktır.
Kuduz tedavi edilebilir mi?
Kuduz virüsüne maruz kaldıktan sonra, bir enfeksiyonun yerleşmesini önlemek için bir dizi enjeksiyon yapabilirsiniz. Enfeksiyonla savaşmanız için size hemen bir doz kuduz antikoru veren kuduz immünoglobülini, virüsün ayak basmasını önlemeye yardımcı olur. O halde, kuduz aşısı yaptırmak, hastalığı önlemenin anahtarıdır. Kuduz aşısı, 14 gün boyunca beş aşılık bir seri halinde yapılır.
Hayvan kontrolü muhtemelen sizi ısıran hayvanı bulmaya çalışacak, böylece kuduz testi yapılabilecektir. Hayvan kuduz değilse, büyük kuduz atışlarından kaçınabilirsiniz. Bununla birlikte, hayvan bulunamazsa, en güvenli eylem, önleyici atışlar yapmaktır.
Bir hayvan ısırığından sonra mümkün olan en kısa sürede kuduz aşısı yaptırmak, enfeksiyonu önlemenin en iyi yoludur. Doktorlar yaranızı en az 15 dakika sabun ve su, deterjan veya iyotla yıkayarak tedavi edeceklerdir. Ardından, size kuduz immünoglobini verecekler ve kuduz aşısı için enjeksiyon turuna başlayacaksınız. Bu protokol, “temas sonrası profilaksi” olarak bilinir.
Kuduz tedavisinin yan etkileri;
Kuduz aşısı ve immünoglobulin çok nadiren aşağıdakiler dahil bazı yan etkilere neden olabilir;
- Enjeksiyon bölgesinde ağrı, şişme veya kaşıntı
- Baş ağrısı
- Mide bulantısı
- Karın ağrısı
- Kas ağrıları
- Baş dönmesi
Kuduz nasıl önlenir?
Kuduz, önlenebilir bir hastalıktır. Kuduza yakalanmanızı önlemek için alabileceğiniz bazı basit önlemler vardır:
- Evcil hayvanlarınızı aşılayın
- Evcil hayvanlarınızın dışarıda dolaşmasını önleyin
- Başıboş hayvanları hayvan kontrolüne bildirin
- Vahşi hayvanlarla temastan kaçının
- Yarasaların evinizin yakınındaki yaşam alanlarına veya diğer yapılara girmesini önleyin
- Enfekte bir hayvanın tüm belirtilerini yerel hayvan kontrol veya sağlık merkezlerine bildirmelisiniz
Dikkat: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.