Omurgalı Hayvanlarda Kafatası Tipleri: Anapsid, Diapsid, Synapsid, Euryapsid Nedir?
İlginizi Çekebilecek Sorular
- Homo neandertaller ile homo sapiensler nasıl verimli döl elde edip nesillerini devam ettirebildi?
- Teoriler yasa olurmu?
- Sorum şuki yer küremizin kilosu sabitmi? Ve ya artıyormu?
- Mitoz bölünmede organellere ne olur? Nasıl oluşurlar?
- Türler arası benzerlikler evrime işaret midir?
- Soya sütü iddia edildiği üzere erkeklerde sperm üretimini negatif yönde etkiler mi?
Paylaş
Bu türev bir içeriktir. Yani bu yazının omurgası, University of Cumberlands isimli kaynaktan çevrilerek dilimize uyarlanmıştır; ancak "çeviri" içeriklerimizden farklı olarak, bu içerikte orijinal metin birebir korunmamıştır. Anlatım ve konu akışı gibi detaylar Evrim Ağacı yazar(lar)ı ve/veya editörler tarafından güncellenmiş, değiştirilmiş ve/veya geliştirilmiştir. Yazar, kaynaktan alınan metin omurgası üzerine kendi örneklerini, bilgilerini, detaylarını eklemiş; içeriği ve anlatımı zenginleştirmiş ve/veya çeşitlendirmiş olabilir. Bu ek kısımlarla ilgili kaynaklar da, yazının sonunda gösterilmiştir. Metnin omurgasını oluşturan kaynağı, orijinal dilinde okumak için lütfen yukarıdaki bağlantıya tıklayınız. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.
Kafatasının arka (posterior) kısmında, göz çukuru (fossa orbitalis) arkasında fazladan boşlukların olup olmasına göre sınıflandırılır. Bu şekilde canlıların filogenetik ilişkileri anlaşılır ve taksonomik olarak sınıflandırılmalarına yardımcı olur.
Anapsid
Temporal boşluklara sahip olmayan kafatası tiplerine denir. Evrimsel olarak sürüngenlerin en eski alt sınıfı oldukları düşünülür. Paleontolojik olarak bu kafatası tiplerinin izleri Carboniferous Devri'nde 350 milyon yıl kadar geriye sürülebilir. Günümüzdeki kaplumbağalar ve Captorhinus cinsi gibi birçok soyu tükenmiş sürüngen bu tipte kafatasıya sahiptir.
Diapsid
Bu kafatası tiplerinde bir üst (superior) ve bir alt (inferior) olmak üzere iki tane temporal çukur mevcuttur. Timsahlar, kertenkeleler, yılanlar, kuşlar, dinozorlar (avian ve non-avian) dahil çeşitli canlılar bu kafatası tipine sahiptir. Timsahlara göre kertenkele ve yılanlarda bu açıklıklar daha büyüktür, kemikler ise daha incedir. En azından bu kafatası tipinde 7.925 sürüngen türü şu an hayatta.
Ayrıca son çalışmalarda Araeoscelis denilen soyu tükenmiş bazı diapsid cinslerini ayırmak amacı ile neodiapsid (yeni diapsidler) denilen takım olarak kendi içinde ayrılmıştır.
Synapsid
Göz çukurunun arka altında tek bir temporal açıklığa sahiplerdir. Diapsidlerdeki arka alt (posteroinferior) çukura yakın bir konumda bulunur. Bu kafatası tipindeki bütün sürüngenlerin soyu tükenmiştir. Ancak memeliler ve memelilere yakın olan canlı türleri bu grupta yer alır. Filogenetik olarak synapsidler kendi içerisinde therapsid denilen bir dal verir. Memeliler ve akrabaları bu alt grup içerisindedir. İnsanda (Homo sapiens) ikinci açıklık nerede diye sorarsanız, elmacık kemiğinin kemeri olan arcus zygomaticus'un arkasındadır.
Primitif synapsidlere aynı zamanda pelycosaur da denir. Memeli olmayan türleri proto-memeli olarak adlandırılır. Örnek olarak Erken Permian Dönemi'nde yaşamış Dimetrodon limbatus verilebilir. Unutmayın Dimetrodon dinozor değildir!
Euryapsid
Bu türler de synapsidler gibi göz çukurunun arkasında tek bir açıklığa sahiptirler; ancak deliğin konumu synapsidlerden farklı göz çukurunun arka üstünde (posterosuperior) yer alır, daha dar ve uzun bir morfolojiye sahiptir. Bütün türlerinin soyu tükenmiştir. Soyu tükenmiş deniz sürüngenleri olan plesiosaur ve ichthyosaur takımı bu sınıflandırılma dahilindedir.
- 0
- 0
- 0
- 1
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 23/02/2020 23:09:41 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/5088
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.