Ailede Çocuğu Koruma İlkesi
Çocuk hak ehliyetini, sağ doğmak koşuluyla, ana rahmine düştüğü andan başlayarak elde eder. (TMK. m. 28 f. II.)
Çocuğun korunması yönünden Türk Medeni Kanununda birçok hüküm yer almaktadır. Bir kaç örnek verebiliriz:
Mahkemece butlanına karar verilen bir evlilikten doğan çocuklar, ana ve baba iyiniyetli olmasalar bile evlilik içinde doğmuş sayılırlar. (TMK. m. 157 f. I.)
Yani Türk medeni kanununa göre butlan kararı evlilik için şu anlama gelir.
- Geçersiz evliliktir.
- Yok Sayılan Evliliktir.
- Hiç yapılmamış Kabul edilir.
Buna rağmen hiç yapılmamış ve yok sayılan bu evlilik içerisinde ana rahmine düşen çocuklar Butlan Kararı neticesinde bile evlilik varmış sayılarak evlilik içerisinde doğdukları kabul edilir. Burada bir çelişki yoktur. Çocuğun Fiziksel olarak da anne ve babası değiştirilemeyeceği için sanki evlilik varmış gibi hiç evlenmemiş kabul edilen anne ve babanın sanki evlenmiş ve boşanmış gibi çocuğun üzerindeki hakları sabittir. Nafaka, miras, velayet konuları gündeme gelir.
Boşanma veya ayrılık davası açılınca hakim, davanın devamı süresince çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri re’sen alır. (TMK. m. 169)
Eşler, çocukların bakımına, eğitim ve gözetimine beraberce özen göstermekle yükümlüdürler. (TMK. m. 185 f. II.)
Artık değere katılmada mal rejimi sözleşmesiyle başka bir esas kabul edilebilir. Ancak bu tür anlaşmalar, eşlerin ortak olmayan çocuklarının ve onların altsoylarının saklı paylarını zedeleyemez.” (TMK. m. 237.)
Evlilik dışında doğan çocuk, ana ve babasının birbiriyle evlenmesi halinde kendiliğinden evlilik içinde doğan çocuklara ilişkin hükümlere tabi olur. (TMK. m. 292.)
Çocuk ile baba arasındaki soybağının mahkemece belirlenmesini çocuk isteyebilir. (TMK. m. 301 f.I.)
Ana, baba ve çocuk, ailenin huzur ve bütünlüğünün gerektirdiği şekilde birbirlerine yardım etmek, saygı ve anlayış göstermek ve aile onurunu gözetmekle yükümlüdürler. (TMK. m. 322.)
Çocuğun bakımı, eğitimi ve korunması için gerekli giderler ana ve baba tarafından karşılanır. Ana ve baba, yoksul oldukları veya çocuğun özel durumu olağanüstü harcamalar yapılmasını gerektirdiği takdirde ya da olağan dışı herhangi bir sebebin varlığı halinde, hakimin izniyle çocuğun mallarından onun bakım ve eğitimine yetecek belli bir miktar sarf edebilirler. (TMK. m. 327.)
Ana ve babanın bakım borcu, çocuğun ergin olmasına kadar devam eder. Çocuk ergin olduğu halde eğitimi devam ediyorsa, ana ve baba durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde olmak üzere, eğitimi sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlüdürler. (TMK. m. 328.)
Eşler, ergin olmayan üvey çocuklarına da özen ve ilgi göstermekle yükümlüdürler. (TMK. m. 338.)
“Üvey çocuklarına Özen ve ilgi göstermeyen davalı kadın boşanmaya neden olan hadiselerde kusurlu sayılır.” (Y2HD, 8.4.2004, 3628-4542.)
Kendi çocuğu üzerinde velayeti kullanan eşe diğer eş uygun bir şekilde yardımcı olur; durum ve koşullar zorunlu kıldığı ölçüde çocuğun ihtiyaçları için onu temsil eder.
Çocuğun bedensel ve zihinsel gelişmesi tehlikede bulunur veya çocuk manen terk edilmiş halde kalırsa hakim, çocuğu ana ve babadan alarak bir aile yanına veya bir kuruma yerleştirebilir. (TMK. m. 347.)
Çocuğun aile içinde kalması ailenin huzurunu onlardan katlanmaları beklenemeyecek derecede bozuyorsa ve durumun gereklerine göre başka çare de kalmamışsa, ana ve baba veya çocuğun istemi üzerine hakim aynı önlemleri alabilir. Ana ve baba ile çocuğun ödeme gücü yoksa bu önlemlerin gerektirdiği giderler Devletçe karşılanır.
Velayetin kaldırılması halinde ana ve babanın çocuklarının bakım ve eğitim giderlerini karşılama yükümlülükleri devam eder. Ana ve baba ile çocuğun ödeme gücü yoksa bu giderler Devletçe karşılanır. (TMK. m. 350.)
Ana ve baba, çocuğun mallarını yönetmekte her ne sebeple olursa olsun yeterince özen göstermezlerse hakim, malların korunması İçin uygun önlemleri alır. Hakim, özellikle malların yönetimi konusunda talimat verebilir; belirli zamanlarda verilen bilgi ve hesabı yeterli görmezse, malların tevdi edilmesine veya güvence gösterilmesine karar verebilir. (TMK. m. 360.)