KADİR BOY
Hesap Uzmanı
Bilindiği gibi Katma Değer Vergisi Kanunun 1. maddesinde «Türkiye'de yapılan aşağıdaki işlemler Katma Değer Vergisi'ne tabidir» denmek suretiyle hangi teslim' ve hizmet işlemlerinin yergiye tabi olduğu tadat edilmiştir.
Birinci bentte ise «Ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin vergiye tabi olduğu belirtilmiştir.
Bu bendin ve birinci maddede sayılan diğer bentlerin ilk bakıştaki lafzi ifadesinden nakil vasıtalarının K.D.V. karşısındaki durumu açık değildir.
Konunun irdelenmesinde nakil vasıtalarını dört grupta toplayabiliriz.
1 — Özel mülkiyete konu teşkil eden nakil vasıtaları;
Bu gruba gireri nakil vasıtalarının teslimi Katma Değer Vergisi kapsamına alınmamıştır. Ancak rekabet eşitsizliğini gidermek maksadıyla isteğe bağlı mükellefiyet tesis edilmek suretiyle, vergiye tabi olacağı açıktır.
2 — Ticari bir işletmeye dahil nakil vasıtaları:
Nakil vasıtalarının, iştigal mevzuu ne olursa olsun ticari bir işletmenin aktifine kayıtlı iken elden çıkarılması ticari kazanç sayıldığından, Katma Değer Vergisine tabidir.
Ticari, sınai, zirai faaliyet ile serbest meslek faaliyetinin devamlılığı, kapsamı ve niteliği Gelir Vergisi Kanunu hükümlerine göre tayin ve tespit olunur.
Ticari işletmeye dahil nakil vasıtalarının tesliminin, ticari faaliyet kapsamına girdiği. bu teslimden doğan kazancın ticari kazanç sayıldığı Gelir Vergisi Kanunu'nun mükerrer 80. maddesinin son fıkrasında belirtilmiştir.
Fıkra hükmünün konuya ilişkin bölümü:
«...ticari işletmeye dahil amortismana tabi iktisadi kıymetlerle, hakların elden çıkarılmasından doğan kazançlar ticari kazanç sayılır ve bunlara ticari kazanç hakkındaki hükümler uygulanır» demektedir.
Ticari kazanç sayılan bir faaliyet ticari bir faaliyettir.
Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 1. maddesinin birinci bendinde ticari faaliyet çerçevesinde yapılan teslimler vergiye tabi kılınmıştır.
Dolayısıyla ticari bir işletmeye dahil olup, aynı zamanda amortismana tabi iktisadi bir kıymet olan nakil vasıtalarının teslimi Katma Değer Vergisine tabi olmaktadır.
Kaldı ki Vergi idaresi yayınladığı 15 seri no.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinde konuya açıklık getirerek «Gerçek usulde vergilendirilen katma değer vergisi mükelleflerce işletmelerinde kullanılan otomobil, kamyon, minibüs, otobüs gibi nakil vasıtalarının teslimi vergiye tabidir» demektedir.
Ayrıca «işletmenin mutad faaliyetinin bu malların işletilmesi veya alım satımı olmaması durumu değiştirmeyecektir.» demek suretiyle bu tür teslimlerin de vergiye tabi olduğu belirtilmiştir.
3 — Ticari işletme olan Nakil vasıtaları:
Ticari bir işletmeye dahil bulunmayan, Özel mülkiyete de konu olmayan kamyon, kamyonet, otobüs, otomobil gibi nakil vasıtaları kendi başlarına ticari bir işletme sayılmaktadır.
Ticari bir işletme sayılan bu nakil vasıtalarının tesliminden, elden çıkarılmasından doğan kazançlar ticari kazanç sayılmaktadır.
Bu husus Gelir Vergisi Kanunu'nun Mükerrer 80. maddesinin son fıkrasında da belirtilmektedir. Şöyle ki:
«Faaliyetine devam eden ticari bir işletmenin kısmen veya tamamen satılmasından...... doğan kazançlar ticari kazanç sayılır ve bunlara ticari kazanç hakkındaki hükümler uygulanır.»
Kanun hükmünden de anlaşılacağı üzere ticari işletme sayılan nakil vasıtalarını teslim karşılığında sağlanan kazançlar ticari kazanç olup, Katma Değer Vergisine tabi olmaktadır.
Söz konusu nakil vasıtalarının gerçek usulde mükellefiyete konu olması gerekmektedir.
Özel hizmetlerde kullanılan binek otomobilleri ile götürü usulde vergilendirilen veya vergiden muaf olanlar tarafından yapılan nakil vasıtaları teslimleri vergiye tabi olmayacaktır.
Kaldı ki bu husus 15 seri no.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinde de açıklığa kavuşturulmuş bulunmaktadır.
4 — Ferdi ortaklık şeklinde işletilip ticari işletme sayılan nakil vasıtaları: ...