Arthur Upham Pope
- Kişiliği : İran üzerine yaptığı çalışmalarla ve Şark halılarını düşkünlüğüyle bilinen Amerikalı şarkiyatçı, İran
- Doğum : 1881 - Rhode Island, ABD
- Ölüm : 3 Eylül 1969 - Şiraz, İran
İran üzerine yaptığı araştırmalarıyla ve Şark halılarına düşkünlüğüyle bilinen Amerikalı şarkiyatçı Arthur Upham Pope, ABD’nin Rhode Island eyaletinin Phonix şehrinde doğdu. Babası İngiliz kökenli bir Püriten papazı olan araştırmacı, Massachusetts'teki Worcester Akademisi’nde lise öğrenimini tamamlamasının ardından Providence’daki Browne Üniversitesi’nde felsefe üzerine lisans eğitimi gördü. Kariyerini bu yönde inşa etmek isteyen Pope, bu alanda doktora çalışmaları yapmaya başlamış olsa da hastalanması sebebiyle eğitimini tamamlayamadı.
İlk sosyal faaliyeti, Şark halılarına düşkünlüğü sebebiyle Rhode Island eyaletinde açtığı halı sergisi olan Pope, 1911-1917 yılları arasında California Üniversitesi'nin felsefe bölümünde öğretim görevliliği yaptı. Hayatını Ackerman ile birleştirdiği yıl Chicago Sanat Kurumu’nun İslam Sanatları başdanışmanı oldu. İran’a yaptığı ilk gezide geleceğin başbakanı olacak Rıza Han ile iyi ilişkiler kurdu ve ona başkanlığı döneminde sanat ve mimari üzerinde durması yönünde tavsiyelerde bulundu. Rıza Han Şah olunca onun etkisiyle eski mimariye uygun birçok yapı inşa ettirdi. 1929'dan 1939'a kadar arkadaşlarıyla birlikte İran, Irak ve Afganistan'da arkeolojik kazılar yapan Pope, çalışmalarından dolayı İran Akademisi üyeliğine seçildi ve şehinşahlık nişanıyla ödüllendirildi. 1966'da İran'a gidip Şiraz'a yerleşen Pope, burada öldü ve vasiyeti üzerine İsfahan'da Bend-î Hacû Köprüsü yanında bir yere defnedildi; daha sonra şah tarafından mezarının üzerine Selçuklu mimarisinde bir anıt kabir yaptırıldı.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Rıza Kurtuluş, Arthur Upham Pope, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2007, cilt.34, sf.322
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Ali Suavi
Ali Suavi, 1839 ile 1878 yılları arasında yaşamış olan Osmanlı düşünürü ve yazarıdır. Sanatçının eğitime ne zaman, nerede ve nasıl başladığı kesin olarak bilinmemekle beraber Ulûm gazetesinde bir kısmı yayımlanan “Yeni Osmanlılar Tarihi” adlı anılarında verdiği bilgilere göre Davut Paşa Lisesi’ni bitirdikten sonra Babıâli’de kaleme girmiş ve burada iki üç yıl kadar kâtip olarak çalışmıştır.Bu sırada cami derslerine de devam etti.Muhtemelen Sami Paşa’nın Maarif nazırlığı sırasında açılan bir imtihanı kazanarak Bursa Lisesi’ne öğretmen oldu.Daha sonra başka okullarda da öğretmenlik yapan sanatçı, Şehzadebaşı Camii’nde vaazlar vermeye başladı.Henüz Muhbir gazetesinde yazı yazmaya başlamadan önce dinî ilimlerdeki bilgisiyle dikkati çeken Ali Suâvi aynı zamanda kuvvetli bir hatipti ve kendisini dinleyenleri kolayca tesir altına alabiliyordu.Adı ve şöhreti kısa zamanda bütün şehirde duyuldu.Yine kendi ifadesine göre bu vaazlara ara sıra Sadrazam Fuat Paşa bile geliyordu.Daha sonraki dönemlerde bir teklifle Muhbir gazetesinde yazmaya başladı.Burada yazdığı siyasi içerikli yazılardan dolayı gazete bir ay süreyle kapatıldı.Bu gazetede yazan Namık Kemal Erzurum valiliğine, Ziya Paşa Kıbrıs mutasarrıflığına tayin edilirken Ali Suâvi de Kastamonu’ya sürüldü.Daha sonra buradaki sürgünden önce İstanbul’a sonra da Avrupa’ya kaçmış, daha sonraları Abdülhamit’in izni ile İstanbul’a dönmüştür.
-
-
Tayyar Mehmed Paşa
Doğru düşünceli, tedbirli, edepli, dürüst, vakur ve kahraman biri olarak nitelenen Osmanlı sadrazamı Tayyar Mehmed Paşa askerî harekâtta hızlı hareketinden dolayı Tayyar lakabıyla anılırdı. Eski Bağdat valilerinden Uçar Mustafa Paşa’nın oğlu olan Mehmed Paşa, babası Bağdat beylerbeyi iken kendisi Musul beyi idi. II. Osman’ın Lehistan seferinde gösterdiği yararlıktan dolayı Halep valiliğine tayin edildi. Ertesi yıl Sivas beylerbeyi oldu. O sıralarda Erzurum Beylerbeyi Abaza Paşa, ayaklandı ve yeniçerileri katlederek topladığı sekbanlarla Sivas’ı işgal etti. Sivas’ı Abaza’dan kurtaran Tayyar Mehmed Paşa bu âsiden kaçanları da yanına aldı. Durumu öğrenen Abaza tekrar Sivas’a hareket etti. Tayyar Mehmed onu hediyelerle karşıladı ve kendisiyle birlikte olduğuna inandırdı. Abaza’nın ordugâhında Tayyar Paşa’nın gece baskını yapacağı sesleri yükselince Abaza ve adamları şehre hücuma kalkıştı. Tayyar Mehmed Paşa ortalığı yatıştırmak için tek başına Abaza’nın otağına gitti. Abaza Paşa, Tayyar Paşa’yı zincire vurdurdu ve Mehmed Paşa’nın ikna edici sözleri üzerine serbest bıraktı. Tayyar Mehmed Paşa, daha sonra Kayseri civarında yapılan savaşta Abaza’ya karşı hükümet kuvvetlerinin galip gelmesini sağladı.
-
Remzi Oğuz Arık
Remzi Oğuz Arık, Türk fikir ve ilim adamı ve arkeologtur. Manisa Müzesi’nin de kurucusu olan Remzi Oğuz, 1939 yılında Ankara Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi arkeoloji profesörlüğüne, 1945 yılında ise Ankara Arkeoloji ve Etnografya Müzesi müdürlüğüne tayin edildi. Bu arada hızlı bir yayın faaliyetine girerek Çığır ve Millet dergilerinde kültüre dayalı milliyetçilik konularında yazılar yazdı. 1949 yılında Ankara İlahiyat Fakültesi İslam sanatları tarihi profesörlüğüne getirildi ise de 1950 yılında bu görevden ayrılarak politikaya atıldı ve Demokrat Parti’den Seyhan milletvekili seçildi.
-
Hikmet Turan Dağlıoğlu
Suriye sınırları içinde kalan Deyrizor kasabasında ilk ve orta öğrenimini yaptıktan sonra yüksek öğrenimine Macaristan’ın Budapeşte şehrindeki Yüksek Sanatlar Okulu’nda devam etti. Tanınmış Türk folkloru araştırmacısı Ignachi Kunoş’un derslerine de giren Hikmet Turhan, böylece ömrü boyunca ilgi duyacağı folklor konuları hakkında ilk önemli bilgileri edindi. 1919’da Türkiye’ye dönünce sırasıyla İznik, Adapazarı, Mudurnu ve Bolu’da ilkokul öğretmenliği yaptı. Bir süre sonra Isparta İdadisi Türkçe muallimliğine oradan Karesi Ortaokulu Türkçe öğretmenliğine ve son olarak İzmir Erkek Lisesi’nde ve İlk öğretmen Okulu’na tayin edildi. İzmir’deki öğretmenliklerinin ardından elsine-i Şarkiyye mütehassısı ve tasnif memuru unvanıyla İstanbul Şark Eserleri Müzesi’nde görev alan Dağlıoğlu, 1934’te Ankara Arkeoloji Müzesi müdürü oldu. 7. dönem Antalya milletvekili seçildikten sonra son olarak Türkiye Sivil Emekliler Derneği başkanlığı yaptı.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun