Yazar, Paris Uluslararası İlişkiler Okulu, Sciences Po’nun dekanıdır.
Ukrayna’daki savaştan ortaya çıkan anlatı, jeopolitik riskteki artışın, küresel ticaret sistemindeki mevcut memnuniyetsizliği artıracağı ve parçalanmaya yol açacağı yönünde. Güvenlik, verimliliğin önüne geçecek. Benzer düşünen ortaklarla entegrasyon, çok taraflılığın yerini alacak. Bu anlatı ne doğru ne de arzu edilir. Devam eden çatışmanın ticaret karşıtı önyargıyı güçlendirdiğine şüphe yok. Ama bu küresel bir trend mi? Kısa cevap hayır.
Başta gelişmekte olan ülkeler olmak üzere dünyanın birçok yerinde ticaret entegrasyonuna yönelik bir iştah var. Kanıt, Dünya Ticaret Örgütü üyeliğinin genişlemesi, artan sayıda ticaret anlaşmaları ve Afrika Kıtası Serbest Ticaret Bölgesi ve Bölgesel Kapsamlı Ekonomik Ortaklık gibi büyük ölçekli bölgesel girişimlerin bolluğudur. Gelişmiş ekonomilerde bile, anketler sürekli olarak entegrasyona karşı olumlu tutumlar sergilemekte ve ticarete muhalefetin genel olarak kabul edilenden daha az sektör veya bölgede yoğunlaşabileceğini göstermektedir.
Bu, birçok çalışan için ekonomik koşulların kötüleştiğini inkar etmek anlamına gelmiyor. Ancak bunun artan ticaretten kaynaklanıp kaynaklanmadığı merak ediliyor. Kanada’daki (veya diğer zengin ülkelerdeki) işçiler, ABD’deki meslektaşlarına göre ticarete çok daha fazla maruz kalmalarına rağmen daha iyi durumdaysa, Amerikalı çalışanların sıkıntıları için ticareti suçlamak mantıklı değil. ABD, Amerikan işçilerinin yaşamını iyileştirmek için önemli siyasi kaldıraçlara sahiptir ve bunları kullanmamak sorumsuzluktur.
Ruh hali ticaret aleyhine dönmüş olsa bile, ekonomi kanunları dönmedi. Karşılaştırmalı üstünlük mantığının yönlendirdiği ticaret entegrasyonu zahmetli ve verimlidir; ticaretin parçalanması acı verici ve verimsiz olacaktır. Gelişmiş ekonomilerde işçileri kayırma girişiminde bulunarak talebi yeniden yönlendirmek veya talebi yerel üretime kaydırmak için ticaret ve sanayi politikasını kullanmak, yalnızca herkes için üretkenlik artışını azaltacaktır.
Şirketler, güvenlik risklerini yeniden değerlendirerek ve tedarik zincirlerini yeniden yapılandırarak Ukrayna’daki savaşa yanıt verecek. Ancak halihazırda yapılmış yatırımlar, alternatiflerin maliyeti ve ülkeler arasındaki ücret farklılıkları gibi faktörler göz önüne alındığında, bu sürecin ani değil kademeli olması muhtemeldir. Yeniden iksa veya dost iksa – küresel tedarik zincirlerini müttefiklerle sınırlamak – uzun vadeli hükümet müdahalesini gerektirecek ve uzun vadeli sürdürülebilirliği hakkında soruları gündeme getirecektir.
Hedefleme ilkesi, ticaret politikasının ticaretten kaynaklanmayan verimsizliklerle başa çıkmak için uygun araç olmadığını öne sürer. Piyasaların piyasa dışı kurumlara ihtiyacı vardır. Ticaret anlaşmaları, rekabet, çevre, çalışma, cinsiyet ve diğer konularda hükümlere izin vermek için son yıllarda olduğu gibi kapsamlarını genişletmelidir. Bu, pazarları açacak ve verimsizlikleri gidermek için iç politikalarda iyileştirmeleri teşvik edecektir.
Daha da önemlisi, ticaret sistemini parçalamanın nihayetinde çevre koruma veya ulusal güvenlik gibi ticaret dışı hedeflere ulaşılmasına yardımcı olup olmayacağını sormalıyız. Parçalanma, ekonomilerin iklim değişikliğiyle mücadele için gereken büyük yatırımları üstlenmesini zorlaştıracaktır. Rakip sistemlerin, uzun vadeli çevresel kazanımlar yerine kısa vadeli kazanımlara öncelik vermesi muhtemeldir. Parçalanmış bir ticaret sistemi, gelişmiş ekonomilerden gelen azalan talebi dengelemek için mücadele edecek olan gelişmekte olan ülkeler için büyüme fırsatlarını da düşürür. Fırsatları kısıtlamak, dünyayı yalnızca daha tehlikeli ve istikrarsız hale getirecektir.
Bu, DTÖ’den ayrılma zamanı değil – tam tersi. DTÖ sistemi hiçbir zaman kendi iyiliği için liberalleşmeyle ilgili olmadı. Anlaşmazlıkları ve yayılmaları yönetmek için öngörülebilir kurallar ve bir çerçeve oluşturmakla ilgiliydi. Önümüzdeki birkaç yıl içinde uluslararası ilerlemenin zor olacağı açıktır. Dijital ticarette ilerlemeler başlangıçta bölgesel olarak yapılabilir. Ülkeler çok taraflı sisteme yatırım yapmaya devam ettiği sürece bu bir sorun değil. Bu senaryoda bile, DTÖ sistemi davranış kuralları ve önemli yaptırım mekanizmaları sağlayabilir. Yaklaşan DTÖ bakanlar toplantısı için mesaj, küresel işbirliğinin iklim değişikliğinden tekrarlayan pandemilere kadar her şeye karşı koruma sağlamak için hayati önem taşıdığıdır.
2015’e dönüş ne mümkün ne de arzu edilir. 1990’ların ve 2000’lerin daha umut verici varsayımlarından bazıları – karşılıklı bağımlılığın silaha dönüştürülemeyeceği, ekonomik yakınlaşmanın siyasi nezaketi teşvik edeceği – yanlıştı. Ancak kurumlar vergilendirmesi, yasadışı sermaye akışları, karbon fiyatlandırması ve en önemlisi güçlü sosyal güvenlik ağlarıyla rekabetçi pazarları teşvik etmek için etkili yerel politikalar konusunda uluslararası işbirliğinin olduğu bir dünyada hala daha iyi durumdayız. Bütün bunlar, küreselleşmeden kaotik bir geri çekilmeye tercih edilir.
Kaynak : https://www.ft.com/content/bb1fab70-02e0-4392-8fa5-e88c03398d44