Aromaterapi tedavisinde kullanılan bitkisel temel (taşıyıcı) yağların faydaları
Bitkisel yağlar; aromatik-uçucu yağlar ve temel taşıyıcı yağlar olmak üzere iki başlık altında incelenir. Temel taşıyıcı yağlar uçucu yağları taşırlar ve bitkisel yağlar, taşıyıcı yağlar veya karışım yağlar olarak adlandırılırlar. Temel taşıyıcı yağlar saf olarak da kullanılabilir.
- Avokado yağının faydaları: Protein, vitamin ve yağ asitleri açısından zengin olup yaşlı, kuru ve hassas ciltlere çok iyi gelir. Derinin kurumasını önler ve yıpranmış ciltlere faydalıdır.
- Buğday yağının faydaları: A,B,C ve E vitaminleri içerir. Deriyi sıkılaştırır ve kırışıkların düzelmesinde fayda sağlar.
- Kabak çekirdeği yağının faydaları: Cildi düzgünleştirir, yumuşatır ve cildin yaşlanmasını geciktirir.
- Ay çiçeği yağının faydaları: Temel yağ olmasının yanı sıra uçucu yağ asidi de içerir, E vitamini içerir ve isilik, enfeksiyon riskini azaltır.
- Ceviz yağının faydaları: Cildi besler, serinletir, sakinleştirir ve enfeksiyonlara karşı koruyucu etkisi bulunmaktadır.
- Çuha çiçeği yağının faydaları: İçinde bulundurduğu uçucu yağ asitleri sayesinde bağışıklık sistemini güçlendirir ve egzama gibi cilt hastalıklarının tedavisinde destek sağlar.
- Fındık yağının faydaları: Deriye çok kolay emilir, derinin beslenmesini sağlar, beden yorgunluğuna ve zihin yorgunluğuna iyi gelir. Besleyici etkisi sayesinde saç dökülmesine ve kuru ciltlere faydalıdır.
- Hindistan cevizi yağının faydaları: Güneş losyonlarında zararlı güneş ışınlarına karşı koruyucu olarak eklenir. Cildi serinletir, nemlendirir, besler ve deri enfeksiyonlarına karşı fayda sağlar.
- Jojoba yağının faydaları: Meksika kökenli bir ağacın meyve çekirdeklerinden elde edilir ve akışkan bir özelliği vardır. Vitamin, mineral yönünden zengin olup akne ve kepek şikayetlerinde kullanılır.
- Soya yağının faydaları: Soya yağının derinden emilimi kolaydır ve A, E vitaminleri yönünden zengin, cilt bakımında tercih edilir.
- Susam yağının faydaları: Hafif, berrak ve altın sarısı yağ olup, A ve E vitaminleri, proteinler bakımından zengin, cildi besleyici, güneş ışınlarından koruyucu özeliğe sahiptir.
- Kayısı yağının faydaları: A vitamini içerir ve kuru ve yaşlı deride yüz bakımında faydalıdır.
- Tatlı badem yağının faydaları: Acı ve tatlı badem çekirdeğinin karışımından veya sadece tatlı badem yağından elde edilir. Deri tarafından emilimi kolay ve akıcı, sade bir kokuya sahiptir. D vitamini bakımından zengin olup, saç bakımında, kuru ciltlerde, kırılgan tırnaklarda, çatlak ciltlerde ve ciltte oluşan pürüzlerde fayda sağlar.
- Zeytin yağının faydaları: Olgunlaşmış zeytinlerin ilk preslenmesinden elde edilir. Güçlü zeytin kokulu ve berrak renktedir. E vitamini bakımından zengin olup, kaliteli sızma zeytin yağı klasik bir kozmetik katkısıdır. Cildi derinlemesine işler ve cildi normalleştirilir. Cildin yenilenmesinde fayda sağlar ve aromatik yağlar ile karıştırıldığında etkili bir kokuya sahip olur.
Aromaterapi tedavisinde kullanılan uçucu (aromatik) yağların faydaları
Aromaterapide kullanılan aromatik yağlar doğal ve bitkisel kaynaklı yağlardır. Bitkisel aromatik yağlar bitkilerin özünden yapılır ve her zaman yağ içermezler. Bitkisel yağlar yanıcı olup suda çözünmez ve alkol, katı ve sıvı yağlar içinde daha rahat çözünürler. Bu öz yağlar, günlük yaşamda kullanılan diğer yağların aksine cilt tarafından daha kolay emilirler. Bu yağların etkisi kuvvetli olduğu için dikkatli kullanılması gereklidir. Aromatik yağlar tek başına kullanılmaz ve temel taşıyıcı yağlar içerisinde inceltilerek ve karıştırılarak kullanılırlar.
Ada çayı yağının faydaları: Latince adı salvia officinalis’tir. Yaprakları yumuşak, gri yeşil renkte bir bitkidir. Ada çayı yağı yeşil ve koyu kıvamlıdır. Adaçayı yağı, masaj şeklinde ve banyoda kullanılır ve uygulamadan önce inceltilmelidir. Gargara olarak boğaz ağrılarına ve ağız yaralarına iyi gelir. Solunum yolları ve cilt için iyi bir antiseptiktir. Ciltte ısı ve gevşeme sağlayan etkisi vardır. Adet ağrılarında, streste ve yorgunlukta rahatlatıcı etkiye sahiptir. Ada çayı yağı ile karıştırılabilen yağlar arasında bergamot yağı, limon yağı, lavanta yağı ve biberiye yağı gibi yağlar vardır. Ada çayı yağı hamilelerde kullanılmaz.
Bergamot yağının faydaları: Latince ismi citrus aurantum bergamia’dır. Bergamot yağı olgunlaşmış ekşi turunç kabuğundan elde edilmektedir. Masaj olarak, banyoda ve buğu şeklinde kullanılır. Kullanılmadan önce bir taşıyıcı yağ ile inceltilmelidir. Sindirim sistemi hastalıklarından kalın bağırsak iltihabı gibi karın ağrılarında, bağırsaklardaki gaz şikayetlerinde, hazımsızlıkta, mide ağrılarının tedavisinde kullanılır. İdrar yolları hastalıklarında, sistit rahatsızlığında, idrar yolları iltihabında ve ağrılı idrar durumlarında kullanılır. Baş ağrılarında ve bademcik iltihabında kullanılır. Üst solunum yolu enfeksiyonlarında kullanılır. Psikolojik rahatsızlıklardan anksiyete ve insomnia adını verdiğimiz uykusuzlukta etkilidir.
Bergamot yağının deriyi tahriş etme özelliği olduğundan uygulandıktan sonra cilt güneş ışığına maruz kalmamalıdır. Bergamot yağı ile karıştırılabilen yağlar arasında selvi yağı, yasemin yağı, lavanta yağı ve neroli (turunç çiçeği özü) yağı gibi yağlar vardır.
Biberiye yağının faydaları: Latincesi rosmarinus officinalis’dir. Türkiye’de Akdeniz bölgesinde yetişir. Biberiye yağının tahriş edici özelliği vardır ve yaprakları baharat olarak kullanılır. Antiseptik ve uyarıcı etkisi vardır. Kanı durdurucu ve dinçlik verici bir etkiye sahiptir. Baş ağrılarında ve akciğer hastalıklarında kullanılır. Dolaşım bozukluklarında ve idrar zorlanmalarında kullanılır. Masaj olarak, banyoda ve buğu şeklinde kullanılabilir. Biberiye yağının hamilelikte ve epilepsi hastalığında kullanılmı doğru değildir.
Çam yağının faydaları: Latincesi pinus palustris’dir. Çam ağacı kışın yaprak dökmeyen iğnemsi yapraklı ağaçlardandır. Çam aromatik yağı çok sert, koyu yapıda, kâfur kokusundadır. Masaj olarak, banyoda, buğu şeklinde ve lapa tarzında kullanılabilir. Kullanılmadan önce bir taşıyıcı yağ ile inceltilmelidir. Antiseptiktir. Bütün viral enfeksiyonlarda kullanılır. Öksürükte ve soğuk algınlıklarında kullanılır. Kaslardaki ağrılarda ve romatizmal hastalıklarda etkilidir. Çam yağı ile karıştırılabilen yağlar arasında Lavanta yağı ve biberiye yağı gibi yağlar vardır.
Gül yağının faydaları: Latincesi rosa damascenea’dır. Isparta ve Burdur civarında yetişen bir kültür bitkisidir. Çiçekleri pembe olup çok güzel kokuludur. Aromatik yağın tatlı bir çiçek kokusu vardır. Kullanılmadan önce bir taşıyıcı yağ ile inceltilmelidir. Vücuda enerji verir ve streste, depresyonda, baş ağrılarında, uykusuzlukta kullanılır. Gül aromatik yağı masaj olarak, banyoda ve buğu şeklinde kullanılabilir. Gül yağı ile karıştırılabilen yağlar arasında bergamot yağı, sardunya yağı, yasemin yağı gibi yağlar vardır. Ayrıca bütün diğer aromatik bileşikler ile de karışım yapılabilir.
Kafur yağının faydaları: Latincesi cinnamonium camp-hora’dır. Kafur genç kafur ağacının kökünden ve gövdesinden elde edilir. Kafur aroma yağı keskin bir sıcaklık verir ve serinletici ve tonik etkisi de vardır. Kas ağrılarında, burkulmalarda ve boyun ağrılarında kullanılır. Stresin giderilmesinde etkisi vardır. Astım hastalığında ve balgamın sökmede faydalıdır. Kafur yağı ile masaj yapmak için bir taşıyıcı yağ ile seyreltilmelidir. Birkaç damla pamuğa damlatılarak vücuda sürülerek böceklere karşı koruma sağlayabilir. Bu yağ ile karıştırılabilen yağlar arasında ada çayı yağı, selvi yağı, santal esansı gibi yağlar vardır. Kafur yağının hamilelikte kullanımı doğru değildir.
Kekik yağının faydaları: Latincesi thymus vulgaris’dir. Güney Avrupa’da yetişir. Kırmızı kekik ve tatlı kekik olarak iki cinsi vardır. Kırmızı kekik kuvvetli bir antiseptiktir fakat toksik etkiye sahip olduğu için hiç kullanılmamalıdır. Tatlı kekik bitkisi ise sinirsel baş ağrılarında faydalıdır. İdrar yolları iltihabında ve üşütmelerde kullanılır. Öksürük ve balgam sökülmesinde ve ruhsal sıkıntılarda kullanılır. Adale ağrılarında, romatizma hastalıklarında ve böcek sokmalarında fayda sağlar. Kullanılmadan önce bir taşıyıcı yağ ile inceltilmelidir. Kekik aromatik yağı masaj olarak, banyoda ve buğu şeklinde kullanılabilir. Kekik yağı ile karıştırılabilen yağlar arasında limon yağı, bergamot yağı, melisa yağı, biberiye yağı, lavanta yağı ve sardunya yağı gibi yağlar vardır.
Lavanta yağının faydaları: Latince’de lavandula agustifolia’dır. Lavanta bitkisinin çiçeğinden elde edilir. Aromaterapide, kasları gevşetmek ve sinir uçlarını uyarmak için kullanılır. Hipertansiyonda kullanılır. Yorgunluk ve depresyon hallerinde kullanılır. Deri problemlerinde etkilidir. Masaj olarak, yaraların üzerine lapa şeklinde, kompres olarak ve buğu tarzında kullanılabilir. Lavanta yağı ile karıştırılabilen yağlar arasında portakal çiçeği yağı, ada çayı yağı, patchouli yağı, çam yağı ve biberiye yağı gibi yağlar vardır.
Limon yağının faydaları: Latincesi citrius limon’dur. Subtropikal bölgelerde yetişir. Aromaterapi olarak başın temizlenmesinde kullanılır. Soğuk algınlığında ve zihinsel yorgunlukta kullanılır. Vücut ağrılarında ve dolaşım sisteminin hızlandırılmasında kullanılır. El ve ayaklardaki uyuşukluk, ayak yanması ve ellerin yanmasında kullanılır. Böcek ısırmalarında kullanılır. Aromatik limon yağı masajda, banyoda, buğu şeklinde ve lapa şeklinde kullanılabilir. Limon esansı yağının deriyi tahriş edici etkisi vardır. Güneş yanıklarından hemen sonra kullanılmaz. Serin ve karanlık ortamda saklanmalıdır. Limon yağı lavanta yağı ve neroli yağı ile karıştırılarak kullanılabilir.
Melisa yağının faydaları: Latincesi melissa officinalis’dir. Akdeniz iklimine sahip ülkelerde park ve bahçelerde süs bitkisi olarak yetiştirilmektedir. Spazm çözücü olarak kullanılır. Ruhsal ve fiziksel sakinleştiricidir. Hazmı kolaylaştırıcı olarak ve bağırsak gazlarını giderici olarak kullanılır. Terlemeyi önlemek ve yara iyileştirici olarak kullanılabilir. Aşırı gerginliğin getirmiş olduğu sinir krizlerinde, depresif huzursuzluklarda, istem dışı kasılmalarda, hafıza zayıflığını gidermede kullanılır. Melisa yağı masaj yapmak için, banyoda, buğu şeklinde ve lapa şeklinde olarak kullanılabilir.
Mercan köşk yağının faydaları: Latincesi origanum majorana’dır. Mercanköşk yağı çalı şeklindeki bitkinin kurutulmuş çiçeklerinden elde edilir. Baharatımsı, biberimsi, kafur ve kekiği andıran bir kokusu vardır. Kullanılmadan önce bir taşıyıcı yağ ile inceltilmelidir. Vücudu gevşetici, sıcaklık verici ve sakinleştirici etkileri bulunmaktadır. Baş ağrısında ve uykusuzlukta faydalıdır. Tansiyon yüksekliğinde kullanılır. Eklem ağrılarında ve burkulmalarda kullanılır. Bronşitte, öksürükte ve soğuk algınlıklarında kullanılır. Mercan köşkü yağı hamilelikte kullanılmaz.
Nane yağının faydaları: Latincesi mentha piperita’dır. Sulak yerlerde yetişen bir kültür bitkisidir. Yaprakları koyu yeşildir. Nane aromatik yağı mentol bakımından zengindir. Portakalımsı keskin kokusu vardır. Vücutta gevşeme ve canlılık sağlar. Streste, uykusuzlukta, yorgunlukta, halsizlikte, kas spazmlarında ve bütün psikolojik rahatsızlıklarda etkilidir. Nane yağı ile karıştırılabilen yağlar arasında benzoin yağı, limon yağı, biberiye yağı ve anason yağı gibi yağlar vardır.
Papatya yağının faydaları: Latincesi matricaria recutita’dır. Papatya çiçeğinden elde edilir. Kozmetik tedavisinde en çok kullanılan aromaterapik yağlardandır. Kullanılmadan önce bir taşıyıcı yağ ile inceltilmelidir. Cilde tazelik kazandırır. Ağrı giderici ve sakinleştirici etkisi vardır. Yumuşatıcı etkisinden dolayı ciltteki alerjide, kızarıklıklarda ve hassas derilerde kullanılır. Yaraların iyileşmesini hızlandırır. Papatya yağı aromaterapi için masaj şeklinde, banyoda ve buğu şeklinde kullanılabilir. Papatya yağı ile karıştırılabilen yağlar arasında sardunya yağı, lavanta yağı, patchouli yağı ve gül yağı gibi yağlar vardır.
Portakal yağının faydaları: Latincesi citrus sinensis’dir. Meyvenin kabuk kısmındaki salgı ceplerinden portakal esansı elde edilir. Portakal aromatik yağı %90 limon özelliğindedir. Vücuttaki halsizliği kaldırır aynı zamanda gevşeme sağlar. İyi bir cilt canlandırıcısı dır. Portakal yağı aromaterapide masaj olarak, banyoda, buğu şeklinde, lapa şeklinde ve kompres şeklinde kullanılabilir. Portakal aromatik yağının deriyi tahriş edici özelliği vardır. Bu yüzden az miktarlarda kullanılmalıdır. Kullanımdan sonra güneşe çıkılmaması gerekir.
Sandal ağacı yağının faydaları: Latincesi santalum albüm’dür. Hindistan ve Malakka’nın dağlık bölgelerinde yetişir. Aromatik yağ odundan elde edilir ve sandal esansı adını taşır. Kullanılmadan önce bir taşıyıcı yağ ile inceltilmelidir. Antiseptik, teskin edici, gevşetici ve kan pıhtılaştırıcı etkiye sahiptir. Aromaterapide, uykusuzlukta kullanılır. Gerilimde, streste, depresyonda ve ruhsal problemlerde faydalıdır. Öksürükte ve balgam söktürmede etkilidir. Bu yağ masaj şeklinde, banyoda, buğu şeklinde ve kompres yapılarak kullanılabilir. Sandal ağacı yağı ile karıştırılabilen yağlar arasında karabiber yağı, selvi yağı, neroli yağı ve ylang ylang yağı gibi yağlar bulunmaktadır.
Yasemin – jasmine yağının faydaları: Latincesi jasminum grandiflorum’dur. Güneydoğu Asya ve Akdeniz ikliminde yetişen hoş kokulu, beyaz çiçekli, tırmanıcı bir bitkidir. Kullanılmadan önce bir taşıyıcı yağ ile inceltilmelidir. Kaslarda gevşeme sağlayan, ruhsal sıkıntılı durumlarda gerilimi azaltan ve ruhsal coşkunluk veren bir yağdır. Aromatik yağ olarak streste, yorgunlukta, aşırı hassasiyette, dalgınlıkta kullanılır. Menopoza bağlı şikayetlerde etkilidir. Bütün ağrılarda ve karındaki kramplarda faydalıdır. Yasemin yağı ile karıştırılabilen yağlar arasında portakal çiçeği yağı vardır.
Ylang ylang yağının faydaları: Latincesi cananga odorata’dır. Tropikal bölgelerde yetişen bir ağaçtır. Filipin ve Madagascar’da yetişir. Aromatik yağ, tatlı ve çiçek kokusunda dır. Teskin edici, kasları rahatlatıcı, unutkanlığı giderici ve ruhsal sıkıntıları ortadan kaldırıcı etkiye sahiptir. Aromatik yağ masaj şeklinde, banyoda ve buğu şeklinde kullanılabilir. Ylang ylang yağı ile karıştırılabilen yağlar arasında yasemin yağı ve santali yağı gibi yağlar vardır.
Zencefil yağının faydaları: Latince ismi zingiber officinale’dır. Tropikal ve subtropikal bölgelerde yetişen yumrulu patates gibi bitkilerdendir. Zencefil yağı, limonumsu, biberimsi tarzda ve baharat kokusunda dır. Vücut ısısını yükseltici, kanamayı durdurucu ve antiseptik olarak fayda sağlar. Kan dolaşımını artırıcı ve gerginlikte fayda sağlar. Öksürükte ve karın ağrılarında kullanılır. Adale kasılmalarında ve aşırı yorgunlukta kullanılır. Zencefil, aromatik yağı masaj şeklinde, banyoda, buğu şeklinde ve lapa şeklinde kullanılabilir. Zencefil esansı güçlü bir uyarıcı olduğundan dikkatli kullanılmalıdır. Zencefil yağı ile karıştırılabilen yağlar arasında kişniş yağı, limon yağı ve küçük Hindistan cevizi yağı gibi yağlar vardır.