Çocuklarda kulak enfeksiyonları neden olur?
Soğuk algınlıkları dışında çocuklarda en sık rastlanan hastalık kulak enfeksiyonlarıdır. 3 yaşa gelen her beş çocuktan dördü en az bir kere kulak enfeksiyonu geçirmiştir, ancak bu enfeksiyonların çoğu antibiyotik tedavisi ile iyileşir. Kulak enfeksiyonlarına en çok 6 ay-1 yaş arasındaki çocuklarda rastlanır. Daha sonra sıklıkları gittikçe azalır ve 5 yaşında genellikle ortadan kalkar. Bazı çocuklarda tedavi edildiği halde, işitme kaybına götüren türde kulak enfeksiyonu eğilimi bulunmaktadır. Çocuğun konuşmayı öğrendiği dönemde ileri derecede bir işitme kaybı dil ve konuşma kazanılmasında gecikmelere neden olabilir.
Kulak enfeksiyonları nasıl oluşur?
Kulak üç kısımdan oluşur ve dış, orta ve iç kulak şeklinde değerlendirilir. Östaki borusu adı verilen bir kanal orta kulağı boğazın ve burnun arka kısmı ile birleştirmektedir. Çocuk, bir boğaz ya da burun enfeksiyonu geçirdiğinde ya da alerji olduğunda östaki borusu tıkanır ve iç kulakta sıvı birikmeye başlar. Çocuklarda östaki borusu erişkinlerdekine göre daha küçük ve daha yatay olduğundan sıvının akması kolay değildir. Bu nedenle borunun tıkanması da daha kolaydır. Orta kulakta biriken sıvı, bakteriler nadiren de virüsler tarafından enfekte olur. Böylece kulak zarı şişer ve ağrımaya başlar. Bu durum "otitis media" yani orta kulak iltihabı olarak adlandırılır.
Kulak enfeksiyonlarına neden olan faktörler
- Grup ortamları çocuğun diğer çocuklardaki mikroplar ile temas olasılığını artırarak üst solunum yolu enfeksiyonu ve kulak enfeksiyonu riskini artırmaktadır.
- Sigara içen kimselerin yanında bulunan çocuklarda solunum yolları enfeksiyonu riski ve kulak enfeksiyonları riski artmaktadır.
- Özellikle bir yaşından önce orta kulak enfeksiyonu geçiren çocuklarda daha sonraki yaşamında kulak enfeksiyonlarına yakalanma riski artmaktadır.
- Ailede sık kulak enfeksiyonu öyküsü bulunan çocuklarda daha fazla kulak enfeksiyonları görülür.
- Anne sütü yerine biberon ile beslenmek, anne sütü kulak enfeksiyonlarına karşı bağışıklık etkenleri içermektedir. Ayrıca bebeklere yatar pozisyonda verilen mamalar boğazın arka tarafında birikerek çocuğun boğazını ve kulağını birbirine bağlayan östaki tüplerinin boşalmasını engelleyerek kulak enfeksiyonları riskini de arttırabilir.
- ABD'de yaşayan bazı etnik grupların da orta kulak enfeksiyonlarına yatkınlıkları diğerlerinden fazladır.
- Yarık dudak ve yarık damak hastalığı, kafatası ve boğaz şekil bozuklukları ya da Down sendromu östaki borusunun şeklini değiştirdiği için kulak enfeksiyonu riskini artırabilmektedir.
- Bağışıklık sisteminin doğumsal olarak, ilaç kullanımı yüzünden ya da AIDS gibi hastalıklar nedeni ile baskılanmış olması kulak enfeksiyonuna yakalanma riskini arttırabilir.
Çocuklarda kulak enfeksiyonları önlenebilir mi?
Kulak enfeksiyonlarını önlemek için risk etkenlerinin bir kısmını ortadan kaldırmak mümkündür. Örneğin, çocuğun anne sütü ile beslemesi, biberon verirken bebeğin oturur pozisyonda tutulması, çocuğun sigara dumanı olan yerlerden uzak tutulması, çocuğun elinin ve yüzünün temiz tutulması ile mikropların üremesi engellenebilir ve bu tür önlemler alınabilir.
Çocuklarda kulak enfeksiyonları belirtileri
Kulak enfeksiyonlarında erken dönemde tedavinin başlatılabilmesi için kulak enfeksiyonlarının erken tanınması oldukça önemlidir. Doktor çocuğun muayene edilip edilmeyeceğine ve tedaviye başlanıp başlanmamasına karar verir. Aşağıda bahsi geçen bazı belirtiler çocukta görülür ise çocuğun doktora götürülmesi gereklidir.
- Küçük bebekler kulaklarını çekiştirebilir, sinirli ve huzursuz olurlar. Bu yakınmalar özellikle bebeğin beslenme ve yatma zamanlarında artış gösterir.
- Çocuğun ateşi 37.5 veya 38 derece civarında olabilir.
- Çocukta sarı ya da beyaz renkli kulak akıntısı olabilir ve bu akıntı kan içerebilir, kötü kokulu olabilir.
- Çocuğun kulağında işitme kaybı olabilir. Orta kulakta biriken sıvı beyne ses dalgalarının iletilmesini güçleştirebilir. Eğer kulakta sıvı kalır ise enfeksiyon geçtiğinde bile işitme kaybı sürebilir.
- Çocukta baş dönmesi ve kulakta çınlama görülebilir. Yaşça büyük olan çocuklar baş dönmesinden ve kulaklarda çınlamadan şikayet edebilirler.
- Çocuklarda gelişen kulak enfeksiyonlarında görülen diğer belirtiler ise küçük çocuklar kulaklarının ağrıdığını size söyleyemediklerinden gösterdikleri özelliklere dikkat edilmelidir. Kulağını tutması ya da her zamankinden daha huzursuz olması bebeğin kulak enfeksiyonu hakkında ebeveyne ipucu verebilir.
Çocuklarda kulak enfeksiyonları tedavisi
İşitme kaybı gibi sorunların önlenebilmesi için doktor çocukta kulak enfeksiyonu belirtilerini dikkatlicee inceler. Kulak enfeksiyonu tanısı konuldu ise bazı tedavi yöntemleri uygulanır.
Kulak enfeksiyonu için antibiyotik tedavisi nedir? : Antibiyotikler genel kulak enfeksiyonlarına neden olan bakterilerin yok edilmesi için kullanılır. Doktor hastaya bir antibiyotik tedavisi önerdi ise reçeteyi önerildiği şekilde antibiyotik tedavisi uygulanmalıdır. Talimatlara uyulmaz ise bakterilerin bir kısmı canlı kalabilir ve başka bir enfeksiyona neden olabilir. Dekonjestan ve antihistaminikler gibi ilaçlar kulak enfeksiyonlarını tedavi edemediğinden bunları kullanmaktan kaçınmak gerekir.
Kulak enfeksiyonu için ağrı kesici tedavisi nedir? : Asetaminofen ve ibuprofen gibi ilaçlar ağrıyı ve rahatsızlığı ortadan kaldırabilir. Aspirin ölümcül bir hastalık olabilen Reye sendromuna neden olabildiğinden aspirin kullanmaktan kaçınılmalıdır.
Kulak enfeksiyonu için diğer yardımcı tedavi yöntemleri : Kulağın üstüne sıcak, nemli bezlerin yerleştirilmesi ağrıyı azaltabilir. Ancak 12 aydan küçük bebeklerde ve çocuğun uyuduğu sırada yanık olasılığına yol açabileceğinden bu kompresler dikkatli kullanılmalı ya da kullanılmamalıdır.
Sık kulak enfeksiyonu geçiren çocuklarda ne yapılmalı?
Altı ay içinde üçten fazla kulak enfeksiyonu geçiren çocuklarda doktor 1 veya 6 ay kullanım için düşük doz antibiyotik tedavisi önerebilir, ancak bu tedavi bazı riskler taşımaktadır. Bu şekilde düşük doz antibiyotik kullanımı daha sonra antibiyotiklere dirençli bakterilerin üremesine neden olabilir. Bu nedenle bu tedavinin risk ve yararlarını ebeveyn, doktor ile görüşmelidir.
Kulak enfeksiyonları için cerrahi tedavi var mı?
Sürekli ya da tekrarlayıcı kulak enfeksiyonlarında bir diğer tedavi yöntemi de timpanoplasti adı verilen cerrahi girişimdir. Bu girişim ile orta kulaktan sıvının boşalabilmesi için kulak zarına küçük tüpler yerleştirilir. Böylelikle sıvının orada birikip enfekte olması önlenebilir. Her cerrahi girişim gibi bu işlemin de bazı riskleri bulunmaktadır. Genel anestezi riskinin yanı sıra kulak zarında zedelenme riski de söz konusudur. Her iki kulak zarına küçük birer kesi yapılır ve orta kulak içine tüp yerleştirilir. Tüpler 6-18 ay boyunca burada kalır ve daha sonra çıkarılır.