Soru: İnsanlar en fazla kaç saat uyanık kalabilirler?
Yanıt: Bu soruyu San Diego Kaliforniya Üniversitesi'nden psikiyatri profesörü J.Christian Gillin şöyle yanıtlıyor:
Bu soruya hızlı verilecek bir yanıt 264 saat, veya 11 gündür. 1965 yılında 17 yaşında bir lise öğrencisi olan Randy Gardner bir bilim şenliğinde bu rekoru kırdı. Başka araştırmalarda denekler 8-10 gün arası uyanık kalmayı başarmışlardı. Bu deneklerin hiçbirinde kalıcı, fiziksel veya zihinsel ciddi sorunlar görülmemekle birlikte tümünde konsantrasyon, motivasyon, algılama ve diğer zihinsel işlev bozukluğu izlendi. Ne var ki bu denekler bir-iki gece uyuduktan sonra normale döndüler. Ayrıca savaş zamanında askerlerin çatışma sırasında 4 gece üst üste uyumadığı veya ilaç tedavisi görmeyen manik hastalarının 3 ile 4 gün boyunca uyumadığı söylenir.
Bu soruya tam olarak yanıt vermek için ''uyanık kalmak'' kavramı üzerinde durmak gerekir. Uzun süre uykudan men edilen normal deneklerin arada sırada ''mikro uyku'' adı verilen hafif uyuklama -birkaç saniye süren- dönemleri geçirdikleri izlenir. Bu kişilerin ayrıca bilişsel ve hareket yeteneklerini zaman zaman yitirdikleri görülmüştür. Pek çok insan, uykusuz sürücülerin otoyollarda neden olduğu kazaları ve uykusuz II.Dünya Savaşı pilotlarının saldırı sonrasında üsse dönerken uçaklarını nasıl düşürdüklerine ilişkin öyküleri duymuştur. Gardner deneyin sonunda ''uyanıktı'', ancak bilişsel olarak iş göremez haldeydi.
Nadir görülen bazı hastalıklarda insanların uykusuz kalabilme süresi değişik ve ilginç bir tablo sergiler. Örneğin, Morvan Sendromu denilen hastalıkta, hasta kas seyirmesi, ağrı, aşırı terleme, kilo kaybı, dönemsel halüsinasyonlar ve uykusuzluk gibi semptomlar gösterir. Fransa, Lyons'da Michel Jouvet ve meslektaşları Morvan Sendromu tanısı konmuş 27 yaşındaki bir erkek hastayı inceledi. Ve bu hastanın birkaç ay boyunca hiç uyumadığını gördü. Bu süre içinde hastanın uykusu gelmiyordu, kendini yorgun hissetmiyordu veya duygu durumunda bir dalgalanma söz konusu değildi. Ancak, hemen hemen her gece saat 9 ile 11 arasında 20-60 dakika süren sesli, görsel, koku içeren ve dokunma hissi uyandıran halüsinasyonlar görüyordu. Bunun nasıl olduğunu henüz kimse açıklayamıyor. ABD, Savunma Bakanlığı'na bağlı araştırma merkezlerinde, şu anda 24/7 olarak nitelendirilen ve haftanın 7 günü 24 saat hiç uyumayan, ancak işlevlerini gerektiği gibi yerine getiren asker, denizci ve havacı projesi üzerinde araştırmalar sürdürülüyor. Biyo-mühendislik bir gün Morvan Sendromu özelliklerini taşıyan, uykuya gereksinim duymayan, ancak sağlıklı asker ve sivil yaratmayı başaracak mı? Ne var ki her şeye karşın uyku hala doğanın insana verdiği en büyük nimet olma özelliğini koruyor. Sağlıklı bir uyku kadar vücudu hiç bir şey dinlendiremez ve yenileyemez.
Cumhuriyet 20.07.2002


Anlık


Yarın


|11°||25° 13°|