Galvanometre, elektrik akımını ölçmek için kullanılan bir cihazdır.
Galvanometre denen aygıtlar bir elektrik devresinden akım geçip geçmediğini saptamaya yarar. Bütün ampermetre ve voltmetreler de aslında birer galvanometredirler. Elektrik akımını ölçmek için Ampermetre kullanırız fakat devreden geçen zayıf akımlar sözkonusu olduğunda daha hassas olan galvanometre ile de ölçüm yapılabilir. Galvanometre genellikle Küçük akımların varlığının ve yönünün belirlenmesinde kullanılır.
İlk Galvanometre:
16 eylül 1820 tarihinde Halle Universitesinden Johann Schweigger tarafından yapılmıştır. Aynı zamanda André-Marie Ampère de çalışmalarıyla bu aletin geliştirmesine katkıda bulunmuştur. 1882 yılında Jacques-Arsène d´Arsonval sabit bir mıknatıs ve hareketli bir bobin üzerinde bir yay ile askıda duran galvanometreyi geliştirdi.
1888 de Edward Weston, bugün standart elektrik donanımı haline gelen bu cihazın ticari verisyonunu oluşturdu.
Galvanometre´nin adı nereden Geliyor:
Elektrik konusundaki çalışmalarıyla tanınan İtalyan fizyoloji ve fizik bilgini Luigi Galvani´den gelmektedir.
Hans Christian Örsted Bir mıknatısın yanındaki telin içinden akım geçirildiğinde mıknatısın teli hareket ettirdiğini gözlemledi. böylece Bir telin içinden akım geçirildiğinde elektrik akımının, telin çevresinde bir manyetik alan oluşturduğu ortaya koydu. Oersted´in yaptığı deneylerin sonuçlarının 1820 yılında yayınlanması, bilim dünyasında büyük yankılar yarattı. Bir mil üzerinde dönebilen mıknatıslanmış bir iğrenin, bir sargı içerisine yerleştirilmesiyle elde edilen galvanometre aynı ilke ile çalışmaktadır.
Galvanometrenin Yapısı ve Çalışma Prensibi :
Solenoid şeklinde sarılmış bir telden geçen elektrik akımı değiştiği takdirde etrafında oluşan manyetik alan ibreyi oynatır. Ampermetrede mekanizmada kullanılan telden daha küçük değerli bir direnç mekanizmaya paralel olarak, voltmetrede ise daha yüksek değerli bir direnç seri olarak bağlanır. Galvanometre küçük elektrik akımlarını gösterir, bir tür milivoltmetre ya da microvoltmetre ya da ampermetre gibidir.
Bobinden elektrik akımı geçirildiğinde, iğne belirli bir açı kadar sapma gösterir. Bu açının büyüklüğü akım şiddetine bağlıdır; akım arttıkça açı da büyür. Çok yaygın olarak kullanılan döner bobinli galvanometre (diğer adıyla d´Arsonval galvanometresi)nde at nalı biçimindeki güçlü bir mıknatısın kutup uçları arasında oynayabilen bir bobin ve bu bobine bağlı bir gösterge bulunur. Günümüzde sayısal galvanometreler üretilip kullanılmakta, LCD ekran ile sayısal ölçüm yapılabilmektedir.
Helmholtz Galvanometresi ve Shalom galvanometresi
Kaynaklar: http://electricinnn.blogspot.com , Vikipedi
Elektromania.net