Kırım Tatarlarının baskınları komşularına büyük demografik ve ekonomik zarar getirdi. Böyle bir avcıya dayanmanın zor olduğu açıktır. Bununla birlikte, Moskova, Eski Rus devletinin topraklarının büyük bölümünü birleştirme görevini çözene ve bütün güçleri tek bir yumrukta toplayana kadar, Kırım "kıymık" ını ortadan kaldırma sorununu çözmek mümkün değildi. Ayrıca, o zamanlar Avrupa ve Asya'nın önde gelen askeri gücü olan Splendid Limanı, Kırım Hanlığı'nın arkasında durdu. Böylece, bu önemli görevi “eşekarısı yuvaları” Kazan ve Astrakhan'da elendikten sonra Ivan Vasilyevich altında çözemediler. Sonra on yıllar boyunca Rusya, Sorunlar tarafından zayıfladı. İlk Romanovlar batı yönüne daha çok ilgi duyuyorlardı. Peter, Kuzey Karadeniz bölgesine ilerleme sürecine başladı, ancak sonunda saltanatının neredeyse tamamı Baltıklar için İsveç İmparatorluğu ile savaştı. Yakalanan Azov bile Türkiye'ye geri dönmek zorunda kaldı.
Böylece, Rusya uzun süre savunmadan hareket etti. Kırım Hanlığı'nın varlığının ilk döneminde, Moskova için hala stratejik bir bakış açısıyla faydalı olsaydı, Büyük Horde ve Litvanya Büyük Dükalığı zayıfladığından, daha sonraki bir dönemde Kırım, Rus devleti için büyük bir tehdit haline geldi.
Rus devleti, güney sınırlarında geniş ölçekli tahkimatlı çizgiler (çentikli, zasechnye özellikleri) oluşturmak için insanları ve kaynakları seferber etmek zorunda kaldı. Güçlendirilmiş hatlar esas olarak nehir kıyıları ve diğer doğal engeller boyunca oluşturulmuştur. Tahkimat hatlarının temeli, daha sonra çoğu şehir olan büyük ve küçük kalelerdi (kaleler). Birkaç düzine savaşçıdan birkaç yüz binlerce kişiye kalıcı garnizonlar barındırdılar. Tehlikeli yönler, abatiler tarafından engellenen yollar - düşmüş ağaçlar, tehdidin tarafındaki ipuçları, bu tür ağaçlar kuruduğunda dalları bir tür "mızrak" haline geldi. Çentikler, bozkır süvarisine karşı oldukça etkiliydi. Onları yakmak ve doğramak zordu, zaman kaybına, sürpriz bir faktöre yol açtı. Ek olarak, çentik, yulaf, toprak surları, geçitler ve sırtlar ile tamamlanmıştır. Tüm şeritte gözetleme kuleleri, kuleler ve tahkimatların yapıldığı, geçitlerin bulunduğu yerdeki direkler ve surlar yapılmıştır. Bazı yönlerde, savunma hattının derinliği 20-30 kilometreye ulaşabilir. İleri, devriyeler ilerletildi. Kazaklar tarafından belli bir koruma rolü oynadı. Uzun menzilli keşif gerçekleştirdiler, mahkumları dövdüler, yeniden baskınlar düzenlediler.
500 kilometreyi ilk inşa eden 16. yüzyılda Büyük serif hattı. Ancak, ilk savunma hatları XIII. Yüzyılda inşa edilmeye başlandı. XIV. Yüzyılda, Vladimir Grand Duchy'nin güney sınırlarını korumak için Vladimir Büyük Danimoviç Dükü, Oka Nehri'nden Don Nehri'ne ve daha sonra Volga'ya kadar kesintisiz bir çizgi çizdi. Kalıcı bir koruyucu kuruldu. Savunma, 1 savaşçısını 20 avlularına maruz bırakan yerel nüfusu tespit etti. Çentikli nöbetçi (milis), 35'tan önceki 16. yüzyılın ikinci yarısında binlerce savaşçıyı numaralandırdı. Bu, şehirlerin ve kalelerin kalıcı garnizonlarını saymaz. Büyük tehdit anında ülkenin orta bölgelerinden gelen raflar takviye hattına çekildi. Ayrıca, yeni surlar inşa etmek ve eskisini güncellemek için kırsal nüfus sürekli olarak cezbedilmiştir.
Büyük bir kavşak hattı Pereyaslavl-Ryazan'dan Tula'ya kadar uzanıyordu. Oka Nehri boyunca (bu nehir uzun zamandır Rusların ana savunma hattıydı) Belyov'dan Peremyshl'e, daha sonra Odoev, Krapivna, Tula, Venev'den Pereyaslavl-Ryazan'a kadar geçti. Bir diğer savunma sektörü de Skopin'den Ryazhsk, Sapozhok ve Shatsk'a geçti. 1560-ler'de, on yıllardır oluşturulan müstahkem hat kapatılarak tek bir sınır savunma sistemi oluşturuldu. Bu çizgi neredeyse tüm nüfusu içeriyordu.
Belaların yıllarında çizgi bozulmaya başladı ve yer yer terk edildi. 1630-lerde sınır çizgisinin restorasyonu ile ilgili çalışmalar başladı. Belgorod sınırında Akhtyrka'da başladı ve Volga'da Simbirsk'e giden Volny, Belgorod, Yablonov, Novy Oskol, Olshansk, Voronezh, Orlov, Usman, Sokolsk, Kozlov ve Tambov'dan geçti. Güçlendirilmiş çizginin uzunluğu 600 kilometredir ve 800 kilometre mesafeye kadar olan eğilmeleri hesaba katar. Daha sonra güney yönünde birkaç tahkimat çizgisi yapıldı.
Böylece, ilk başta, Rus devleti, kendisini bir şekilde bozkır sakinlerinin baskınlarından korumak için, tüm çabalarını güçlü ve derinlemesine savunan savunma hatları (tespit edilen) oluşturmak için yoğunlaştırdı. Bu sorunu çözmek için büyük insan ve malzeme kaynakları seferber edildi. Ancak, bu satırlar baskın ve bozkır kampanyalarının sorununu tam olarak çözemedi. Radikal olan başka bir çözüm vardı. Uzun zamandır tekmeleyen Kazan Hanlığı örneğini takiben, savaşın sonunda her şeye karar verildi.
Belgorod Kalesi
Kırım Hanlığı’nın günleri
Yukarıda belirtildiği gibi, Kırım Hanlığı'nın ilk ortaya çıkışı, Moskova'ya stratejik olarak faydalı oldu. Kırım, Büyük Horde ve Litvanya’ya karşı, yani Kırım Hanlığı ve Moskova’nın muhalifleri ortaktı. 1462'te Büyük Dük Ivan III Vasilyevich ve Kırım Hanı Hacı Giray, mektup alışverişinde bulundular ve 1472'te iki güç, "kardeşlik arkadaşlığı ve düşmanlara karşı sevgi için birinin arkasında durmak için" ön anlaşma imzaladı. Mengli Girey, “Moskova devletinin toprakları ve neo-savaşın prensipleri aittir, bu eylemi bilmeden uyguladı, idam etti, yakaladı, esir aldı, fidye olmadan vermesi ve yağmalananları, tamamen, görevsiz ve gümrüksüz insanlara Moskova'ya iade etmesine söz verdi. Kırım'da doğrudan ve gümrüksüz bir şekilde çalışmak ”. 1480’te, Kırım’da Rus devleti ile Kırım Hanlığı’nın Polonya ve Han Akhmat Büyük Ordusu’nun ittifakı sona erdi.
Zaten 1480’te bulunan Mengli-Girey, Polonyalıların Moskova’ya saldırma ihtimalini engelleyerek Polonya Podolia’ya bir hamle yaptı. Bu, Khan Ahmad'ın Ugra Nehri'nde dururken kaybetmesinin ön koşullarından biriydi. Yakında, Akhmat Nogai ve Sibirya süvarileri tarafından ani bir saldırı geçirdi ve öldürüldü. Moskova nihayet Horde'a bağımlılıktan kurtuldu.
1482’te Kırım Han Mengli Giray’nın birlikleri, daha sonra Litvanya’ya ait olan Kiev’i ele geçirip imha etti. 1584'ta Polonya-Türkiye savaşı başladı. Birleşmiş Türk-Tatar kuvvetleri, Tuna'nın ağzında Kilia'nın en önemli liman kalesini ve ardından Belgorod-Dniester'i (Akkerman) ele geçirdi. 1489’te, Polonya-Litvanya devleti bir barış antlaşması imzaladı. Sonuç olarak, Liman ve Kırım Hanlığı, tüm Karadeniz kıyılarını Tuna'nın ağzından Dinyeper'ın ağzına kadar ele geçirdi. Türk garnizonları büyük kale ve şehirlerde bulunuyordu. Yeni topraklarda Nogai ve Kırım'dan insanlar Budjak ordularını oluşturdu.
Kırım Hanlığı ile Rus devleti arasında, Tula ve Ryazan'dan Hazar, Azak ve Karadeniz'in kıyılarına kadar “vahşi alan” olarak adlandırılan dev bir bozkır bölgesi ortaya çıktı. Uzun süredir Rusya'nın güneyindeki kara toprağı tarıma en uygun olanı boşaltıldı. İnsanlar, ölmek ya da esir olmak için sürekli tehdit nedeniyle oraya yerleşmediler.
İronik olarak, Kırım Hanlığı'nın yaratılmasına yardım eden Litvanya olmasına rağmen, Kırım Tatarlarının baskınlarından en büyük zararı, o zamanlar Litvanya Büyük Dükalığı'nın bir parçası olan Güney Rus toprakları (Küçük Rusya) ve o zamanlar Rus toprakları gibi gelişmiş bir savunma sistemi olmayan bir Rus toprakları meydana geldi. krallık. Polonyalı yetkililer, Rus eteklerinde “Ukrayna” nın gelişmiş bir savunma sistemini oluşturmadılar. Bu nedenle, çocukluğundan beri yerel halk alışkındı. silahlara, seçkin atamanlar, esaula ve diğer yetkililer, genel hazine ve cephanelikle askeri birliklerde ve ittifaklarda savaş ve birlikler. Sayıları çok hızlı bir şekilde artan “Ukrayna Kazakları” bu şekilde ortaya çıktı.
Geç XV - erken XVI yüzyıllarda. ölen Akhmat-Murtaz, Sayid Akhmad II ve Şeyh Akhmed'in çocukları, Kırım'a karşı mücadeleye devam ettiler, ancak çok başarılı olmadılar. Bunun içinde büyük bir rol Horde topraklarında Rus birliklerinin kampanyaları tarafından oynadı. 1492 - 1497'te Mengli Girey, her yıl birlikler ile Güney Rusya topraklarına (Küçük Rusya, modern Ukrayna) baskın düzenledi. 1502’te Kırım Hanlığı’nın birlikleri Büyük Orda Hanı Şeyh Ahmed’i yendi, topraklarında yürüdü ve Sundurma’yı sembolik olarak yaktı. Büyük Orda varoldu. O andan itibaren, Kırım hanları kendilerini Altınordu'nun varisi olduğunu iddia ederek Büyük Ulus'un ustaları olarak adlandırdılar. Don ve Volga arasındaki topraklar resmen Kırım Hanlığı'nın bir parçası oldu, ancak Korkunç İvan'ın altında Rus devletinin bir parçası oldu.
Sonuç olarak, Kırım Hanlığı, tüm Kuzey Karadeniz bölgesinin egemen ustası oldu (Osmanlıların yüce gücünü hesaba katarak). Kırım Hanlığı'nın Osmanlı mezhebine ilişkin temel görevi, Tatar birliklerinin Brillant Limanı'nın fetih kampanyalarına katılımıydı.
Kırım Hanlığı'nın bağımsızlığını tehdit eden ana düşmanın tasfiyesinden sonra Büyük Horde, Kırım Tatarları dikkatlerini Rus devletine çevirdi. 1507'ten bu yana, Rusya'ya yapılan baskınlar kalıcı hale geldi. Geçici Rus-Kırım ittifakı çöktü. Hemen hemen hepsi tarih Kırım Hanlığı, Moskova, Güney Rus ve Batı Ruslara (Litvanya ve Polonya yönetiminde) baskınlar ve geziler düzenler ve Polonya, yağmalamaları, haraç toplamak ve tutsakları satılık ve kefaletlerini almak için topraklarına düşer. Ayrıca, Kırım Tatarları, Kafkasya topraklarında geziler yaparak, Türkiye ve Pers savaşlarına katıldı.
Perekop'ta eski bir savunma yapısına dayanan istmus - Perekop şaftı, Türkler ve Tatarlar, Or-Kapa (Perekop Kalesi) kalesini inşa etti. Bu stratejik kale, Perekop İsthmus aracılığıyla Kırım'a giden tek kara yolunu kapattı. Perekop kalesi, Karkinitsky Körfezi'nden Sivash'a taşla süslenmiş, kulelerle güçlendirilmiş ve altı tabana sahip sekiz kilometrelik bir şaftı. Şaft derin hendek kazmadan önce. Yarımadanın içine sadece bir asma köprü ile kapılardan girmek mümkündü. Kalenin içinde, Tatar savaşçıları hariç, her zaman bir janissary'den oluşan bir Türk garnizonu vardı. Kalenin silahlanması 100 silahlarına kadardı. Daha sonra, bu kale Moskova voyvodası Danila Adashev, hetman Peter Konashevich-Sagaidachny, Zaporozhian atamanı Ivan Sirko, Rus generalleri Vasili Golitsyn, Burkhard Mihnikha, Peter Lassi ve Vasily Dogyukogo’nun birlikleri tarafından bastırıldı. Perekop kalesi nihayet yalnızca 1771'te çekildi.
Bu durumda, Kırım hanları Moskova ve Litvanya arasında manevra yaptı. Rus tarihçi S.M Soloviev şunları yazdı: “Kırım hanımlarının hem devletlerden hem de Moskova ve Litvanya'dan hediyeler alması, hem daha fazlasını verecek olana, hem de her ikisinin de mülkünü boşaltmak için her ikisinden de mallarını boşaltmak için yardım alma sözü vermesi ve karşılıklı düşmanlıkları. Bundan sonra, hem devletlerin hem de Moskova ve Litvanyalıların Kırımlarla olan ilişkileri, herhangi bir sözleşmeyle kısıtlanmayan, yemin etmeyen soygunların bir türünü üstleniyor. Buna, iktidarda bile olsa, hanların geri yüklemeye çalıştığı eski anlam olan eski iktidara daha saçma iddialar katıldı. ” Polonya’nın Rusya karşıtı antlaşmaları, Litvanya Büyük Dükalığı ve Kırım Hanlığı, 1507, 1513, 1516, 1520’te imzalandı. Tekrar tekrar Rus toprakları, Kırım Tatarlarının işgalini sarstı. En büyük seyahatler, 1516, 1537, 1555, 1570, 1572, 1589, 1593, 1640, 1666, 1667, 1671, 1688 içerisinde gerçekleşti. Binlerce ve onbinlerce insan doldu ve Cafe, Karasubazar, Bakhchisarai ve Gozleva'ya satıldı.
Aynı zamanda, Kırım Tatarları, Litvanya ve Polonya topraklarına aktif olarak saldırdı (yılın 1569'inden - Rzecz Pospolita). Böylece, 1489, 1494, 1499, 1500, 1502, 1508, 1509, 1524, Kırım birlikleri Podolsky, Galitsky, Volynsky, Kiev topraklarında zalim baskınlar yaptı ve daha sonra Litvanya Büyük Dükalığı'na ait topraklarda bulundu. 1531'teki Cherkassy'deki büyük Tatar ordusunun baskınından sonra Kazaklar, Polonyalı yetkililere Dinyeper'ın ağzındaki devlet sınırlarının düzenli olarak korunmasını organize etmeyi teklif etti. Bu teklifler Sejm'de bile onaylandı, ancak icra edilmedi. Kazaklar sadece müstahkem kasaba verdi - Chigirin. 1550'in başlangıcında, soylu bir soylu Rurikovich ailesinin temsilcisi olan Dmitry Vishnevetsky, Dinyeper'ın ağzında güney Rus topraklarına ve Polonya'yı Kırım ordularına giden yolu kapatmak için kale inşaatına başladı. Khortytsya adasında, Zaporijya Sichinin başlangıcı olarak hizmet edecek bir kale inşa edildi.
Perekop surlarının kalıntıları
Devam edecek ...