-
eserin isminde de malum deneme olaraktan kati cevaplar vermiyor locke; felfesik olarak hatalı gördüğü düşünce ve çıkarılmaları karşı bir argümanla, soru sorarak ve verdiği cevapların neden haklılık payı olduğunu irdeleyerek ileri sürüyor. yanlış olduğunu göstermeye çalışarak aynı zaman 'doğru'yu yani savlarını irdeliyor.
çok çok kapsamlı bir kitap, sadece descartes'in ide tanımını yanlış görmekle kalmayıp daha derinlere de iniyor. nitekim bu analitik husus, eseri şaheser yapıyor. bir köprü kuruyor aslında; öncülü descartes'i ve başka filozofların fikirlerini tartışırken ardılı hume ve kant'a ışık oluyor. (kant noktayı koyuyor tabii nihayetinde)
derine inişi de bi'nevi paraşütle yapıyor, diyebilirim. ideyi ya da ideleri incelerken idenin kaynağının 'duyumun nesneleri' ve 'düşünüm nesneleri' olarak belirtiyor. aslında tıkanıklığı şu noktada çözüyor: algınanan tikel idelerin bir araya gelerek başka bir ideyi var ettiğini açıklamaya çalışıyor. ''bu ide nereden çıktı, kaynağı yok, yoksa da o zaman doğuştan töz'ün özünde var olan bir şeydir'' diyene, ilk algılama sonrası kiplerin izlediği yol, var oluş biçimleri, etki ve etkileşimlerini uzun uzudıya masaya yatırıyor.
kitabın tüm içeriğini/özetini yazmaya lüzum görmüyorum, bu ön bilgiyle merak eden okur zaten. yanlız şöyle bir uyarı işe yarar diye düşünüyorum: kitabın ismi de olan ''insan anlığı üzerine bir deneme''nin içinde de geçen anlık kelimesini tam teşekküllü algılamak için sayfa:159 no:10 kısmını okuduktan sonra kitaba başlayın derim.
yayınevi: kabalcı
sayfa: 529