Ekim 10 Batı Kazakistan’ın (Genç Zhuz’un gönüllü olarak Rusya devletine girmesiyle ilgili sertifikanın imzalanmasıyla, yıllarca süren Belovezhskaya toplantısına kadar, Rusya’nın diğer halklarıyla olan birlik ve ortak kaderini belirleyene kadar, yüzyıllar boyunca Batı Kazakistan’ın gönüllü olarak girişine ilişkin bir sertifikanın imzalanması.
Bu olay, Kazakistan ekonomisinin ve kültürünün yükselmesine, buradaki feodal sivil çatışmanın sona ermesine katkıda bulundu. Ayrıca, Kazak topraklarının dış güvenliğini sağladı ve Kazakları, Dzungaristan askeri feodal devletinin köleleştirilmesinden ve Mançu-Çin Qing imparatorluğundan kurtardı. Kazak Hanlığı, XV. Yüzyılın sonunda kuruldu. Üç zhuz (bölge): Yaşlı (Semirechye), Orta (Orta, Kuzey ve kısmen Doğu. Kazakistan) ve Küçük (Batı Kazakistan) ayrıldı. 1726 yılında, genç bir Zhuz adına, Kazak hükümdarlardan biri olan Khan Abdulhayr, Dzungaria'nın Kazakistan aleyhinde bir enternasyonal mücadele ve yoğun saldırı atmosferinde, vatandaşlığa kabul için Rusya hükümetine başvurdu. 1731’te bu istek verildi. 18. yüzyılın 30-40'inde, Orta Zhuz'un ve yaşlıların bazı topraklarının çoğu Rusya'ya katıldı. XIX yüzyılın altmışlı yılında. Kazakistan’ın Rus devletine gönüllü girişi sona erdi.
Kazak sığır yetiştiriciliği kabilelerinin ve onların mallarının korunmasında önemli bir rol oynadı. 18. yüzyılın 40 - 60'unda: Rus askeri savunma noktaları, özellikle Yamyshevskaya kalesi (1716'ta kuruldu), Zhelezinskaya (1717'ta), Semipalatinsk (1718'ta) .), Ust-Kamenogorsk (1720'ta), Bukhtarma (1761'ta) ve diğerleri. Sınır tahkimatlarının temel görevlerinden biri, Rus ve Kazak topraklarının Dzungar Hanlığı ve daha sonra Çin Çini tarafından fethinin önlenmesiydi. Yabancı işgallere karşı mücadelede Kazaklara mümkün olan her türlü destek verildi. Kaleler aynı zamanda, Rus devletinin göçebelerle olan ticari ilişkilerinin genişlemesi ve Rus etkisinin aralarında yayılmasının destekleyici temelleriydi. Rusya ve Kazakistan kavşağında Sibirya'nın güneybatı kesiminde askeri savunma noktalarının daha fazla inşası, büyük ölçüde Rus-Dzungaristan ve Kazak-Dzungar ilişkileri ile Çin’in sınırındaki bölgelerin durumu tarafından belirlendi. Çin makamlarının, Orta Asya’nın bu bölgesindeki bölgelerini, her türlü entrika yardımı ile şiddetlendirmeye ve Rusya ile Dzungaria arasındaki yakınlaşmayı önlemeye çalıştığı belirtilmelidir.
Kazak topraklarına en yıkıcı baskınlar, 1738-1741’teki Dzungarian juntai-ji (Khan) Galdan-Tseren’in birlikleri tarafından yapıldı. Orta Zhuz'u istila etmiş ve sonuçta korkunç olan Kazak auls'ünde bir pogrom yapmış, kaçan sakinleri Orsk kalesine kadar takip etmişlerdir. Rus askeri yönetiminin, Rus vatandaşlığını kabul eden Kazakların savunmasındaki belirleyici eylemleri, Dzungarları geri çekilmeye zorladı. Bundan sonra, sınır servisinin gereklilikleri, Dzungar birliklerinin tüm saldırgan eylemlerinin daha zamanında bilgi verilmesi ve bildirilmesi bakımından önemli ölçüde arttırıldı. Öyleyse, Sibirya il ofisi başkanı P. Buturlin'in tahkimat sınırlarının komutanlarının reçetesinde şöyle yazıyordu: "... eğer onlar, Zemgorsk Kalmyks (Dzungar), ne kadar şerefsiz eylemler olacaksa, il ofisinin kendisinin hızını kendisinin bildirmesi gerekir."
18. yüzyılın kırklarında, Sibirya sınır yetkilileri savunma hattını daha da güçlendirmek için adımlar attı. Örneğin, Irtyş’ün batı kıyısında, Voolsvski, Verblyuzhsky ve diğerlerinden biraz daha sonra Bolsheretsky, Inberiysky, Beterinsky’nin çıkışları inşaatı başladı. 1741'in sonbaharında, Kazak devriyeleri Tara'dan batıya gönderildi ve kentin kendisinde garnizon güçlendirildi.
20 Mayıs 1742, Senato, Kazak nüfusunun korunması ve sınır bölgelerinin Dzungar’lardan korunmasına yönelik tedbirler konusunda özel bir karar aldı. Özellikle, “sınırlar ve sultanların insanlarıyla ne kadar korunabileceği” olması gereken tüm sınır noktalarındaki birlik sayısını arttırması öngörülmüştü. Aynı yıl, Han makamlarına Kazakistan devletinin Rusya devletine girişi ile ilgili mevcut durumu açıklama görevi ile Dzungaria'ya özel bir elçilik gönderildi. Ayrıca Galdan-Tseren’i ilan etmesi de öngörüldü, “böylece, Kazakların vatandaşlığı hakkında bilinmesi, onlara daha fazla zarar vermemesi ve askerlerini onlara göndermemesi” dedi. Sonuçta, söz konusu Dzungarlar'ın, yılın 6'unun başında Orta Cüz'ü işgali sırasında ele geçirdiği Rus konusu Sultan A1742lay'in tutsaklığından kurtarılması ortaya çıktı. Dzungar'ın bu zhuzun Kazaklarına karşı taleplerinin kısıtlanması konusunda bir anlaşmaya varıldı (Kazak nüfusu, Dzungarian hanına haraç ödemekten muaf tutuldu).
Ancak, Dzungaria sınırındaki bölgelerde durum huzursuz kaldı. 1744'te oraya gelen Oirats Batı Moğolları, Galdan-Tseren'in Ust-Kamenogorsk'a, Semipalatinsk kalelerine ve Kolyvan tesislerine asker gönderme niyetleri olduğunu bildirdi. Nitekim, Oirat'ın Altay madenleri üzerindeki müfrezeleri tarafından yıkıcı bir baskın gerçekleşti. Militan komşular sınır bölgelerinde az sayıdaki Rus askerini biliyorlardı ve bu da cesur saldırılarını açıklıyor.
Mevcut durum göz önüne alındığında, Rus hükümeti Orenburg Komisyonu başkanına I.I. Neplyuevu, "en aşırı hızda" Sibirya'ya üç ejderha alayı gönderir. Sınır bölgelerine ve diğer askeri birimlere aktarıldılar ve Yukarı Irtyş'teki kaleleri güçlendirmek için önlemler alındı. Öncü birliklerin genel komutanlığı I.B.’ya verildi. Kinderman. Alınan önlemler, Batı Sibirya ve Kazakistan'ın güvenliğinin sağlanmasına katkıda bulundu ve Kazaklar ile Ruslar arasındaki ekonomik bağların ve ticaretin gelişmesi için yeni fırsatlar açtı. Bu Kazak nüfusu tarafından iyi anlaşıldı. Orta Zhuz'un padişahlarından biri olan Barak, kendisini Rusya'ya karşı çevirmeye çalışan Dzungaryalı büyükelçilerle yaptığı görüşmelerde, Rus kalelerinin inşasından ve Rus halkından hiçbir suç ve gürültü olmadığını, ancak yalnızca yarar sağladığını söyledi.
Kazakların Jungar saldırganlığından korunmasının, Rus hükümeti tarafından askeri güç kullanılmadan gerçekleştirildiği bilinmektedir. Her iki taraf da Rusya ve Dzungaria, sık sık ortaya çıkan anlaşmazlıkları barışçıl müzakereler yoluyla çözmeyi tercih ederek açık silahlı çatışmalardan kaçındı. Dzungar yöneticileri bazen Rus makamlarının desteğini ve Qing Çin'in artan tehdidi ile ilgili yardımlarını bile aradılar.
Rusya'nın Orta Asya sınırlarındaki konumunu güçlendirmede önemli bir rol, Altay ve Irtysh bölgesi de dahil olmak üzere Güney Sibirya'daki Rus halkının başarılı ekonomik gelişmesinde rol oynamıştır.
Rus-Rus ilişkilerinin gelişmesinde ve Kazakların dış istilalardan korunmasında Rus kalelerinin önemi, özellikle 1755'un başında, iki Çin ordusu içindeki İmparator Qianlong'un emriyle, Hancı'nın işgal ettiği Qing kuvvetleri tarafından Dzungar devletinin yenilgisinden sonra artmıştır. Çinliler acımasızca Dzungarlarla “ateş etmek ve kılıç kullanmak için ihanet etmek” istediler. Birçok mahkum köleliğe satıldı. Binlerce Dzungaryalı aile Volga'ya kabilelerine - Volga Kalmyks'e kaçtı.
Rus hükümeti, Çin’in Kazak ve diğer kabilelerin dolaştığı sınır bölgelerine girmesini engellemek için önlemler aldı. Bu kritik anda, Sibirya maden işletmelerinin savunması ve Kazaklar da dahil olmak üzere Rusya vatandaşlarının korunması Sibirya Valisi V.A.'ya verildi. Myatlevo. Liderliği altında, ek takviye edilmiş noktalar inşa edildi, askeri muhafız devriyesine hizmet etmek üzere yeni memurlar işe alındı. Güney Sibirya kalelerinin garnizonlarını 1763-1764’te yenilemek için Eski İnananlardan birkaç at ve ayak birliği kuruldu. Onları hizmet için Ust-Kamenogorsk kalesinin komutanının emrine gönderdiler. Çok sayıda Don Kazak ve 150'e kadar sürgün edilmiş Kazak Kazakları, Sibirya savunma hattına transfer edildi.
Ezilen Çinli Dzungar'ın bir kısmı, Rus sınır tahkimatlarına kaçmak zorunda kaldı. Birçoğu Yamyshevskaya, Semipalatinsk, Ust-Kamenogorsk'a ve diğer kale ve bölgelere gelenler, Rus vatandaşlığı kazanmaya ve böylece askerlerin ve milislerin kanlı askerlerinin kanlı misillemelerini önlemeye çalıştı. O zaman, birçok Kazak Dzungarların intikamını alma arzularında, önceki yıllarda yaşanan hırsızlık nedeniyle haklı çıkmıştı.
Rus vatandaşlığının Oirat kabilelerinin bir kısmının gönüllü olarak kabul edilmesi, 18. yüzyılın kırklı yaşlarında Dzungaria'nın yenilgisinden önce meydana geldi. Şimdi sınır tahkimatlarına akın ettiler. Temmuz ve Eylül aylarında 1756, Sibirya valisi V.A. Myatlev, Dışişleri Yüksekokulu'na, Çinlilerin peşindeki çok sayıda Dzungar'ın, Rus bozkır tahkimatlarına sığındığını söyledi.
Ust-Kamenogorsk, Semipalatinsk, Yamysheaskaya ve diğer kaleler, bir kural olarak, Dzungarların Rus vatandaşlığının yemin ettiği noktalar haline geldi. 7 Agustos 1758, Sibirya Genel Valisi F.I. Soymonov, Devlet Koleji'ne, Kalmyk mültecilerini 5187 halkına ve yüksek egemenlerin elinin altında yaklaşık yirmi bin farklı sığır götürdüğünü söyledi. Bu insanların bir kısmı sınır kale içine yerleştirildi. Aynı zamanda, Tauta (Kalmyk) hanlarından Rusların 6 vatandaşlığını istemek için Semipalatinsk kalesine geldiler: Zaman, Manut, Sheereng, Uryanhai, Norbo-Ciryk ve Lousant.
Dzungarian Hanlığı'nın tek yöneticisi olmayı hayal eden Amursana bile bir dizi yenilgiye uğradı, 27 Haziran 1757, halkıyla birlikte Semipalatinsk kalesine kaçtı ve Çinlilerin misillemesinden korkarak sığındı. İsteği kabul edildi.
Çinliler defalarca gönüllü olarak Rus vatandaşlığını kabul eden Kalmyks'i cezalandırmaya çalıştılar.Bu nedenle, Temmuz 1758’te, bir anda Çin’in çıkardığı Ust-Kamenogorsk kalesinin duvarları altında çalkalandı. silah, Dzhungar mültecilerin geri dönüşünü istedi. Bu tür taleplerin kale komutanları tsin belirleyici bir ret ile cevap verdi. Böylece, uzun zaman önce, Qing İmparatorluğu'nun saldırganlığının ardından, surların yıkılmasının ardından, Rusya ve Kazakistan'ın doğu sınırındaki kalelerin yıkılmasını talep eden Dzungarlar, duvarlarının dışında kurtuluş yapmak zorunda kaldılar. Pek çok Orta Asya halkının, özellikle de Dzungarların, Rus vatandaşlığını kabul etme istekleri, baskı yapan ve Rusya himayesinde olanları korkutmaya çalışan Çin hükümetinin muhalefetine neden oldu.
1758'in ortasında, bir zamanlar güçlü olan Orta Asya devleti Dzungaria'nın varlığı sona ermişti. Zorla, esas olarak Kazakistan'ı hedef alan Çin emperyal valiliği olan Xinjiang'a (yeni sınır) dönüştürüldü. Orta Asya’nın kuzeybatısındaki Mançu-Çin’in genişlemesinin önünü açan Oirat (Dzungarian) devletinin, fetihler tarafından dünya yüzeyinden tam anlamıyla silindiği dikkat çekicidir. Bu tür bir zulüm sık sık karşılanmıyor hikayeler insanlık, Qing hükümeti ısrarla Dzungar Hanlığı'nın yenilgisini isyancılara karşı barışçıl bir eylem olarak sunmaya çalıştı.
O zaman, Kazak milislerinin saldırganlara karşı direniş örgütlemeye çalıştıkları ancak mağlup oldukları durumlar olduğu halde Kazaklar, Mançu-Çin ordusuna karşı itme örgütlenmesi için yeterli güce sahip değildi. Bu arada, Dzungaria ve Doğu Türkistan'ı ellerine alan Qing gücü, sadece bu toprakları kendi gücünün altında tutmakla kalmayıp aynı zamanda Kazakları Sincan'dan da uzaklaştırmaya çalıştı. Altay'daki Rus mallarına karşı da gerçek bir tehdit vardı. Bütün bunlar, geniş bir bölgenin savunmasını daha da güçlendirmek için Rus hükümetinin bir dizi önlemi ortaya çıkardı.
1760'te Yukarı Irtysh ve diğer tahkimatçıların komutanlarına, Rus birliklerini Ust-Kamenogorsk kalesinden Teletskoye Gölü'nün dahil olduğu bir karakola götürmeleri emredildi. 1763'te, Korgeneral I.I. bu emri yerine getirmek için Batı Sibirya'ya gönderildi. Springer. Rusya'nın doğusundaki mülkiyeti Çinlilerin olası istilalarından korumak konusundaki sorunları çözmek zorunda kaldı. Aynı yıl, Bukhtarma kalesi, Irtysh savunma hattının oluşturulmasını tamamlayan Bukhtarma nehrinin ağzında kuruldu. Sibirya'nın güneyindeki diğer savunma hatlarında olduğu gibi, hem Ruslar hem de Kazaklar olmak üzere ekonomik faaliyet için elverişli koşullar yaratan Rus tarımsal yerleşimlerini de içermekteydi.
Sonuç olarak, 18. yüzyılda Sibirya'nın güneybatı bölgelerinin gelişimi sırasında inşa edilen Yamyshevskaya, Ust-Kamenogorsk, Semipalatinsk, Bukhtarma ve diğer Rus askeri savunma noktalarının, Kazakların Dzungaria'yı ve ardından Ching Çin'i ele geçirmelerinde korunmasında önemli bir rol oynadıkları belirtilmelidir. . Konumlarının avantajı, topçu ve düzenli askeri birliklerin varlığı, saldırgan komşuları sınır bölgelerindeki doğrudan düşmanlıklardan uzak durmaya zorladı.
Ancak savunma noktaları, Kazakistan halkının sessiz yaşamı ve gelişimi için önemli olan tarihsel bir süreç olan Kazakistan'ın Rusya'ya gönüllü girişinin hızlanmasına katkıda bulundu.
Kaynaklar:
Zlatkin I. Dzungar Hanlığı Tarihi 1635-1758. M.: Bilim, 1983. C. 235-241.
Gurevich B. XVII'de Orta Asya'da Uluslararası İlişkiler - XIX Yüzyılların İlk Yarısı M., Science, 1979, s. 76-78.
Z. Kasymbaev, Kazakistan'ın Rusya'ya gönüllü girişinin 250 yıldönümüne // Askeri Tarih Dergisi. 1981. №1. C. 71-76.
Toropitsyn I.V.N.Tatischev ve I.I. Neplyuev: Rusya-Kazak sınır ticaretinin gelişimine iki yaklaşım. 1744 g. // Tarihsel arşiv. 2009. No 1. C. 188-198.