2KAN NEDİR ?Kan vücutta oksijeni ,besin maddelerini, hormonları, vitaminleri ve antikorları dokulara taşıyan ve oluşan karbondioksit ve atık maddeleri vücuttan uzaklaştıran yaşamsal sıvıdır.
3KAN NEREDE ÜRETİLİR ?Kanın üretimi daha embriyo döneminde başlar. İlk olarak "sarı kese" de başlar. Bu üretim 3. ay gibi sonlanır. Hemen 1. aydan itibaren kan üretimi karaciğer ve dalağa kayar. Doğumdan itibaren üretim uzun ve yassı kemiklerde olur. Erişkin bir kişide 30 yaşından sonra üretim yassı kemiklere kayar.
4KAN NEREDE OLUŞUR ?Kan kabaca plazma dediğimiz sıvı ve şekilli elementlerden oluşur. Pıhtılaşması engellenmiş olan bir tüp kan santrifüj edilirse altta kırmızı küreler ve üstte plazma olmak üzere iki ana kısma ayrılır. Arada kan pulcukları (platelet- trombosit) ve beyaz kürelerden oluşan çok ince bir hat kalır bu hatta " buffy coat" adı verilir. Plazma kanın yaklaşık % 55’ini oluşturur. Plazma içerisinde; su, proteinler, ve diğer suda çözünen maddeler bulunur.
7KIRMIZI KÜRELERKırmızı küreler , aynı zamanda ERİTROSİTLER olarak ta bilinir. İngilizce olarak "Red Blood Cells" isimlendirilirler. Bu nedenle bazen testlerde kısaca "RBC" olarak yazılırlar. Kanın nerdeyse yarısını oluştururlar. Eritrositlerin büyüklükleri 8 mm kadar olup mm3’te 4-6 milyon kadar bulunurlar . İçleri "Hemoglobin" adı verilen bir yapıyı ihtiva eder. Hemoglobin ortasında bir demir yapısı içeren protein içerir. Bu yapı Kırmızı Küreler’in dokulara akciğerlerden oksijen ve tekrardan oluşan karbon dioksidi taşımasını temin eder.
9BEYAZ KÜRELERBeyaz küreler , aynı zamanda LÖKOSİT olarak bilinir. İngilizce olarak "White Blood Cells" olarak yazılır. Testlerde "WBC" olarak kısaltılabilir. Görevleri vücudun enfeksiyonlara karşı savunulmasıdır. Değişik türde Beyaz Küreler mevcuttur. Her hücre değişik bir şekilde savaşır. Birkaç sınıflaması vardır.
10KAN PULCUKLARIPıhtılaşmadan sorumlu hücrelerdir. Genelde sayıları mm3’te arasında bulunur.
11KAN TRANSFÜZYONUTam kan veya kana ait trombosit, eritrosit, plazma vs ürünlerin damar yolu ile ihtiyacı olan kişiye verilmesine kan ve kan ürünü transfüzyonu denir.
12ENDİKASYONLAR: Kan hacmindeki eksikliğin giderilmesi: Sağlıklı bir insan ml kanı, arteryel kan basıncında ve nabızda herhangi bir değişiklik olmadan kaybedebilir. Transfüzyon endikasyonu doğması için kan hacminin % nin kaybı gerekmektedir.Kanın O2 taşıma kapasitesinin düzeltilmesi:Bu görev eritrositlerindir, transfüzyon gereksinimi için Hb 10 gr ın altına inmesi ve nefes darlığı, çarpıntı, halsizlik gibi belirtilerin ortaya çıkması şarttır.Yetersiz pıhtılaşma faktörleri ve kan elemanlarının yerine konması:1 Ünite tam banka kanında ml kan ve pıhtılaşmayı engelleyen ml ACD solüsyonu bulunur. Htc değeri %30-40 arasında olup 200 mg demir içerir.
13KAN ÜRÜNLERİ:Tam kan: Antikoagülanlı, ayrıştırılmamış kandır. İçerisinde fonksiyonel olmayan trombositler ve labil koagülasyon faktörleri dışında (Faktör V - VIII) koagülasyon faktörleri mevcuttur. Enfeksiyon riski yüksek bir üründür.+2 ,+6 derece alarmlı ,ısı kontrollü, onaylı bir dolapta saklanmalıdır.Buzdolabından çıktıktan 30 dk. sonra transfüzyona başlanmalıdır.
14TAM KAN ENDİKASYONLARI: Hipovolemide eritrosit replasmanı amaçlıExchange transfüzyonEritrosit süspansiyonu ve konsantreleri temin edilemeyen ancak eritrosit transfüzyonu gereken hastalar
15TAM KAN KONTRENDİKASYONLARI: Kronik anemiKalp yetmezliğiVolüm yüklenmesi durumunda risk taşır.
16TAM KAN UYGULAMASI: ABO ve alıcı Rh D uygun olmalı Kan torbasına asla tıbbi ilaç eklenmemeliTransfüzyon 4 saat içerisinde bitirilmeli1 ünite kan verilerek yapılan transfüzyon herhangi bir yarar sağlamaz.1 ünite kan Hb düzeyini %0,5-1 gr , Htc değerini %2 artırır.
17KAN BİLEŞENLERİ:Tam kandan ayrıştırılarak elde edilirler. (eritrosit konsantresi, eritrosit suspansiyonu, plazma, trombosit konsantresi)Aferez ile toplanan plazma ve trombositKriopresipitat: Taze donmuş plazmadan toplanır. Faktör VIII ve fibrinojenden zengindir.Plazma türevleri: Albümin, koagülasyon faktör konsantreleri, immunglobulinlerden oluşur.
18ERİTROSİT KONSANTRESİ: Plazmasının çoğu uzaklaştırılmış ml. eritrositden oluşur.Enfeksiyon açısından tam kanla aynı riski taşır.Saklama koşulları tam kan ile aynıdır.
19ERİTROSİT KONSANTRESİ ENDİKASYONLARI: Anemik hastada eritrosit replasmanı amacıyla,Akut kan kaybında,kristaloid ve replasman sıvıları ile beraber kullanım,uygulama tam kandaki gibidir.
20ERİTROSİT SUSPANSİYONU: 100ml normal salin, adenin, glukoz, mannitol eklenmiş minimal plazma içeren 150 – 200 ml eritrositden oluşur. Akım hızı tam kandan daha iyidir.Enfeksiyon riski mevcuttur.Saklama +2, +6 derecedir.Endikasyonu eritrosit konsantresindeki gibidir.Kontrendikasyonları: exchange transfüzyonunda önerilmez.
22LÖKOSİTİ AZALTILMIŞ ERİTROSİTLER: Lökosit filtresi kullanılarak filtrelenmiş olarak hazırlanan 1 ünitede 5 milyon lökosit bulunduran eritrosit suspansiyonu yada konsantresi.Lökosit azaltılması CMV bulaş riskini azaltır.
23TROMBOSİT KONSANTRESİ: 4 – 6 donörden hazırlanmış üniteler en az 240 milyar trombosit içerecek şekilde erişkin dozu bir torba içerisinde havuzlanır.Bakteriyel proliferasyon riski mevcuttur. Havuzlandıktan sonra ilk 4 saat içerisinde kullanılmalıITP, TTP, septisemi de tedavi başladıktan sonra endikedir.Hipersplenizm olgularında endike değildir.
24TAZE DONMUŞ PLAZMA:Tan kan donasyonunu izleyen, ilk 6 saat içinde tam kandan ayrılmış ve hızla -25 derece yada daha alt ısıda soğutularak hazırlanmış plazmayı içeren torbadır.Endikasyonları: Karaciğer hastalığı, warfarin aşırı dozu, masif transfüzyon, DIC, TTPHızlı infüzyonlarda akut allerjik reaksiyon olabilir.
26KRİOPRESİPİTAT:TDP nin +4 derecede kontrollü olarak eritilmesi sırasında oluşan presipitatın ml plazma içinde süspansiyonu ile hazırlanır. ABO uygu ürün kullanılmalıdır.Standart kan verme setiyle mümkün olduğunca erken transfüze edilmelidir.Eritildikten sonra 6 saat içerisinde infüze edilmelidir.Endikasyonları:WVB hastalığı, hemofiliA, hemofiliB ve DIC de fibrinojen kaynağı olarak kullanılır.
27PLAZMA TÜREVLERİ:İnsan albümin solüsyonu: donasyon ile elde edilen büyük miktardaki plazma havuzlarından fraksinasyon ile elde edilir.Endikasyonlar: terapötik plazma değişiminde replasman sıvısı olarak %5 albumin kullanılır. hipoproteinemi de diüretiğe dirençli ödem tedavisiAlbümin plasma replasmanında serum fizyolojik ya da diğer kristaloid sıvılarına üstünlüğü yoktur.İntravasküler beslenme için kullanımı uygun değildir.
28KOAGÜLASYON FAKTÖRLERİ Faktör VIII Konsantresi: Donör plazmalarının büyük havuzlarından elde edilmiş yarı saflıkta faktör VIII içerir.Endikasyonlar: Hemofili A tedavisi ve WVB hastalığı tedavisi.Rekombinant DNA teknolojisi kullanılarak invitro hazırlanmış faktör VIII konsantreleri bulunmaktadır.Enfeksiyon riski: Lipit zarfı olmayan hepatit A ve parvo virüsleri için daha fazla bulaştırıcıdır.
29İMMUNGLOBULİNLER:Plazmanın Ig G antikor bileşenini içeren konsantre edilmiş solüsyondur. Örneğin HBV, kuduz, tetanoz immunglobulinleri.Endikasyon: spesifik enfeksiyonların önlenmesi, immun yetersizlik durumlarının tedavisiCiddi reaksiyon oluşacağından intravenöz yerine sadece intramusküler olarak kullanılır.Anti Rh D immunglobulin: Rh D negatif annelerde yeni doğanın hemolitik hastalığını önlemek için kullanılır.İntravenöz immunglobulin: intravenöz uygulama için ek işlemden geçmiştir.Endikasyonlar: ITP, immun yetersizlik tedavileri, hipogamaglobulinemi, HIV bağlantılı hastalık
30TRANSFÜZYON REAKSİYONLARI: Akut hemolitik transfüzyon reaksiyonlarıFebril non - hemolitik transfüzyon reaksiyonlarıTransfüzyona bağlı akut akciğer hasarıÜrtiker ve anaflaktik reaksiyonlarİmmünomodülasyon,Transfüzyona bağlı GVHDPost transfüzyon purpuradan oluşurİmmünolojik olmayan transfüzyon reaksiyonlarıHiperkalemiSitrat toksisitesiHipotermiDolaşım yüklenmesiTransfüzyona bağlı hemosiderozisTransfüzyonun enfeksiyöz komplikasyonları.
32AKUT HEMOLİTİK TRANSFÜZYON REAKSİYONLARI: Ateş, titreme, göğüs ağrısı, hipotansiyon, bulantı, kızarıklık, dispne, hemoglobünüri, şok, genaralize kanama, oligüri veya anüri, sırt ağrısı infüzyon bölgesinde ağrı gibi semptomlarla kendini gösterir.ABO ve diğer gruplar ile Rh uygunsuzluğunda ,yazım hatalarında görülebilir.
34AHTR ŞÜPHESİNDE NELER YAPILMALI: Hemen transfüzyon durdurulur,Normal serum fizyolojik ile intravenöz yol açık tutulur,Hastanın yatağı başında tüm etiketleri formları ve tanımlamaları kontrol edilir,Durum acele ile kan bankası personeline bildirilir,Mümkün olan en kısa sürede alınan gerekli kan örnekleri kan bankasına ulaştırılır.
35AHTR TEDAVİ İLKELERİ Hipotansiyonla mücadele Yeterli renal kan akımının saglanmasıŞok önlenirse renal yetmezlik önlenirAynı zamanda diüretik ajanlar eklenir(mannitol)
36FEBRİL NON HEMOLİTİK TRANFÜSYON RX Transfüsyonların %1 inde görülür.Transfüsyon sırasında yada hemen sonrasında görülürhemoliz bulguları ve vücüt ısısının 1 Dereceden daha fazla artmasıyla görülür.Klinik anlam taşımaz, ancak ayırıcı tanısı önemlidir.Reaksiyon tam kan, eritrosit süspansiyonu, plazma ve F 8 verildiginde görülür.
37FEBRİL NON HEMOLİTİK TRANFÜSYON RX TEDAVİSİ AntihistaminikEpinefrinSteroidKan transfüzyonuna devam edilir.
38TRANSFÜSYONA BAGLI AKUT AKCİGER HASARI(TRALI) Transfüzyondan sonra gelişen solunum sıkıntısı, hipoksi, pulmoner infiltrasyonlarla kendini gösterir.Şiddetli ve akuttur.ARDS den ayırımı zordur, Tx dan kısa sonra gelişen ARDS taplosunda TRALI akla gelmelidir.
39TRALI TEDAVİSİHızlı solunum desteği, entübasyon, O2, mekanik ventilasyon uygulanır.TRALI saat içinde uygun tedavi ile düzelir.
40ÜRTİKER VE ANAFLAKTİK RX Plasmada yer alan proteinlere, ilaçlara vs karşı bu reaksiyonlar gözlenmekte.Ürtiker ve anjio ödem şeklinde kendini gösterir.Hafif sistemik rx da PO antihistaminik, PO steroid, IM adrenalin verilir.Şiddetli sistemik rx da ise IV arenalin uygulanabilir.
41İMUNOMODÜLASYONKan tx dan sonra alıcıların bağışıklık sistemindeki değişiklikleri içerir.İmmun sistemin baskılanması şeklinde görülebilir.Bu tablodan daha ziyade vericiye ait lökositler sorumludur.İmmunosüpreyon nedeni ile yıllardır bb nakil alıcılarına nakil öncesi kan tx u yapılmıştır.
42TRANSFÜZYANA BAĞLI GVHD Deri döküntüsü, ishal, kc enzimlerinde yükselme, sarılık, Kİ hipoplazisi ve pansitopeni şeklinde kendini gösterir.En korkulan tx komplikasyonudur. Tx dan hafta sonra enf. A bağlı ölümle sonuçlanır.Tedavide başarılı olunamamıştır.
43POSTTRANSFÜZYON PURPURA Orta ve ileri yaştaki kadınlarda görülür.Tx dan 1 hafta sonra trmb. Sayısının hızla düşmesi ve kanama diyatezinin başlaması ile kendini gösterir.Tedavi acilen başlanmalı. Yüksek doz IV IG uygulanır, bu yoksa yüksek doz trombosit verilir.
44İMMUNOLOJİK OLMAYAN TX REAX: Hiprcalemi: Depolanmış kanda 3 hafta içerisinde K+ değeri kat artar. Kardiac arreste neden olabilir.Tedavi: Ca glukonat, Ca laktat ve katyon değiştirici resinler kullanılır.
45SİTRAT TOKSİSİTESİ: Kullanılan sitrat iyonize olmuş Ca u bağlar. Masif tx da, kc fonksiyon bzk. da sitrat toksik hale gelir.Kas tremoru, kardiac aritmiler ,ağız çevresinde uyşmalar görülür.Ca – clorid, Ca – glukonat verilmesi ile düzelme olur.
46HİPOTERMİ:Büyük miktarda verilen soğuk kan tx u vücut ısısının 27 – 29 dercelere düşmesine neden olur.Ventricüler aritmi ve kardiac arrest gelişebilir.
47DOLAŞIM YÜKLENMESİ:Kalp ve akc yetmezliği olanlarda, derin anemi ile uzun süredir yaşamakta olanlarda ve küçük bebeklerde görülür.Tedavi: Tx hızının azaltılması, hastanın pozisyonunun değiştirilmesi, diüretik ve oksijen verilmesiKonsante eriteosit süsp u verilmesi ile bu risk yarıya iner.
48TX. A BAĞLI HEMOSİDEROZİS: Multipl tx yapılan T. Major gibi hastalıklarda görülür. Dokularda Fe birikimi olur.DFO kullanılır, demiri bağlar.C vitamini Fe depolarını mobilize ederek Fe atılımına sebep olur.DFO (-) cinko dengesine neden olarak büyümeyi olumsuz etkiler.
49TX NUN ENFEKSİOZ KOMPLİKASYONLARI: Bu enfeksion ajanları dolaşımda uzun süre kalırlar.Taşıyıcılık yada latent hastalığa neden olurlar.İnkübasyon dönemleri uzundur.Asemptomatik enf. A neden olurlar.
50TRANSFÜZYON PRATİĞİ Transfüzyon ile ilişkili personel: Hastanın doktoruCerrahAnestezistYoğun bakım doktoruTransfüzyon hemşiresiKan taşıyan personelişbirliği - prosedürler
51İDEAL TRANSFÜZYON İŞLEMİ Kan merkezinden kan çıkışı yapılmadan yapılması gerekenlerKan merkezinden kan çıkışı ve transportTransfüzyon öncesi yapılması gerekenlerTransfüzyonGeri bildirim
52KAN MERKEZİNDE KAN ÇIKIŞI YAPILMADAN YAPILMASI GEREKENLER Doktor orderi – kan istem formu:Formda hastanın adı soyadıHastaya özgü belirteçler (doğum tarihi, dosya yada hasta numarası)KomponentinadıKomponentte herhangi bir özel işlem istenip istenmediği (yıkama, filtrasyon, ışınlama)İstenen ünite sayısıyada transfüze edilecek volüm miktarıKomponentin transfüzyon hızı
53HASTA ONAM FORMU Transfüzyon için: Endikasyonları, Riskleri Muhtemel yan etkileriAlternatif tedavileri içermelidir.Hastanın transfüzyonla ilgili sorularına cevapTransfüzyonu reddetme hakkıEğer hasta onay verecek durumda değilse,Kanuni olarak vekil onayıVekil bulunmuyorsa ve transfüzyonun acil olduğu düşünülüyorsa, hasta onayı aranmaz. Medikal kayıtlar tutulmalıdır.
54TRANSFÜZYON ÖYKÜSÜTransfüzyon reaksiyonunu düşündürebilecek mevcut semptomlarTransfüze edilecek komponentle ilgili daha önce bir reaksiyonDaha önce bir reaksiyon varsa,Herhangi bir ilaca ihtiyaç olup olmadığınaKomponentin işleme tabi tutulup tutulmamasına karar verilir.
55KAN ÖRNEĞİ Daha önce alınmış kan örneği 3 gün içinde kullanılabilir. 3 ay içinde gebelik yada transfüzyon öyküsü olmayan hastalarda daha uzun süreli kan örnekleri de kabul edilebilir.Hasta kan örneği alındıktan hemen sonra hasta başında etiketlenmelidir.Etiket üzerinde;- Hastaya ait belirteçler- Örneği alan personel bilgileri- Kan örneğinin alındığı tarih- Kan istem formu ve kan örneğine göre, kan merkezi hastanın kanını hazırlar.
56PREMEDİKASYONTransfüzyon öncesi doktor transfüzyon reaksiyonu düşünerek ilaç orderi vermişse, kan merkezinden kan çıkışı yapılmadan ilaç uygulanmalıdır.Antipiretikler; daha önce febrilreaksiyon varsa kullanılmalıdırAntihistaminikler; ise geçmişte hafif allerjikve ürtiker reaksiyonu varsa uygulanabilir.Meperidin veya kortikosteroid daha ciddi alerjik reaksiyonlarda uygulanabilir.Premedikasyon, oral verilecekse transfüzyondan dakika önce, intravenöz verilecekse 10 dakika önce uygulanması uygundur.
57DAMAR YOLU AÇILMASIDamar yolu, kan hasta başına getirilmeden önce açılmış olmalıdır. Kullanılacak kateterin genişliği, kanın infüzyon hızına göre değişir. Genellikle 18 – 20 gaugeiv kateter yeterlidir. Bebeklerde 22 – 24 gauge kateterler tercih edilir.
58KANIN ISITILMASI 1 Ü eritrosit süspansiyonu soğuk verilebilir. Endikasyonları:Kan hızla verilecekseBebeklerdeSoğuk aglütinin hastalığı olanlardaSantral venöz yolla soğuk komponent hızla sağ atriuma verilirse hipotermiye bağlı olarak kardiak aritmi, netice olarakta mortalite meydana gelebilir.42 °C üzerine çıkılması hemolize yol açabilir.Kan mikrodalga fırınlarda ve sıcak su altında ısıtılmamalıdır.
59İNFÜZYON POMPALARI Kanın istenilen sürede verilmesi Alarm sistemleri Kanın hücresel elemanlarının harabiyeti (Hücresel elemanları etkilemeyen infüzyon pompalarının kullanılımı)Basınçla kanı çok hızla infüze edebilen cihazlar ile dakikada mlt kan transfüze edilebilir. (Eritrosit harabiyeti)
60ACİL SETİ Antihistaminik Adrenalin %0.9’luk NaCl iv solüsyonu Oksijen kaynağıAspiratör
62KAN MERKEZİNDE KANIN ÇIKIŞI VE TRANSPORT - Kan merkezi personelinin kan kontrolüKanın rengi değişmişseBulanık iseKöpük varsaPıhtı varsa3 Torbanın bütünlüğü bozulmuşsa kanın çıkışına izin verilmemelidir.- Kan merkezinde acil durumlar dışında, 1 adetten fazla kan çıkışına izin verilmez.
63TRANSPORT SIRASINDA Hasta isim ve numaralarına Hasta ABO ve Rh kan grubunaDonör ABO ve Rh kan grubunaEğer yapılmışsa crossmatch testineTarih ve zamana bakılır.
64KAN TRANSFÜZYONUNUN ERTELENMESİ Kanın geri gelişi 30 dakikadan fazla sürmüşse,Kan 10°C den daha fazla ısınırsa, kan yeniden kullanılmak üzere değerlendirilmez.Hasta kanları kliniklerde muhafaza edilmemelidir.
65TRANSFÜZYON ÖNCESİ DURUM Hasta yatak başı(transfüzyonu yapacak kişi tarafından)Kan merkezinden kan çıkışı yapılmadan yapılması gerekenlerle aynıdır.Hastaya uygunsuz kan verilmesini önleyen son adımdır.-Kan da renk değişikliği, köpük veya baloncuk, anormal bulanıklık, pıhtı veya kan torbasının bütünlüğünde bozulma var mı?-Hastanın isim ve hasta numaraları ile kan torba üzerinde etikette yazılı isim ve numaralar birbiri ile uyumlu mu?-Doktor orderi kontrol edilerek herhangi bir ilave işleme (filtre, yıkama) gerek var mı?-Hastanın kan grubu ile torba üzerindeki kan grubunun uygun mu?-Kanın son kullanma tarihi ne zaman?
66Kan verme setleriKan verme setleri; mikrondandaha büyük partikül veya pıhtılarKan verme setinden öncelikle kanın kendisi yada % 0.9’lukNaClgeçirilir.Tercih edilecek infüzyon setleri, gerektiğinde kanı by – pass yapabilecek %0.9’ luk NaCl verilmesini sağlayan, “Y” setler olmalıdır.
67MİKROAGREGAT FİLTRELERİ 20 – 40 mikrondan daha büyük fibrinler ve ölü hücre kümelerinden oluşan partikülleri filtre edilir.Rutinde kullanılmaz.Cerrahi sırasında veya sonrasında toplanmış otolog kanın reinfüzyonunda tercih edilir.
68LÖKOSİT FİLTRELERİEritrosit yada trombosit süspansiyonlarına uygulanır.% 99,9 ve üzerinde lökositleri filtre ederler.Ünite 5 x 106 ‘dan daha az hücre içermelidir.Her filtre, üretici firma tarafından onaylanmadıkça her ünite için 1 adet olarak kullanılmalıdır. 2 eritrosit süspansiyonu için aynı filtre kullanılacaksa toplam transfüzyon süresi 4 saati aşmamalıdır.Hasta başı filtre kullanımı sırasında bazı hastalarda hipotansiyon gelişmektedir. Özellikle ACE inhibitörü kullanan hastalarda daha sıklıkla görülür. Böyle durumlarda transfüzyon derhal durdurulmalıdır.Kan depolanma öncesinde filtre edilerek hastaya verilmelidir.
69KANIN SULANDIRILMASI% 0.9’lukNaCldışında hiçbir solüsyon kanla beraber verilmez.Dextroz içeren solüsyonlar eritrositleri hemolize uğratır.Ringer laktat solüsyonları Ca içerdiklerinden sitrat ile etkileşerek pıhtılaşmaya yol açmaktadır.FDA kan ile %5’lik albümin ve plazma protein fraksiyonlarının birlikte verilmesinde sakınca olmadığını belirtmiştir.
70KAYNAKÇASümer Z, Sümer H, Bakıcı MZ, Koç S. Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Kan Merkezi donör kanlarının HBsAg, anti-HCV, anti-HIV ve sifilis seropozitifliği yönünden değerlendirilmesi. Viral Hepatit Derg ;7:Boulton F. A hundred years of cascading – started by Paul Morawitz (1879–1936), a pioneer of haemostasis and of transfusion. Transfusion Medicine 2006; 16: 1–10transfuzyonun-tanju-atamer.pdfGiarratana MC, Kobari L, Lapillone H, ve ark. Exvivo generation of fully mature human red bloodcells from hematopoietic stem cells. Nat Biotechnol 2005;23:69-74.Blood substitutes.Schmidt PJ. Technology transfer: the DeBakey roller pump. Transfusion 2007;47: