Omphalos
Altın, saf altın yetiştirdiğimiz o zamanlar ...
4,500 patates çeşidinin tümü, soylarının Amerika kıtasına kadar uzanmaktadır. Yabani patatesler, And Dağları'ndan Alaska'ya uzanan Amerikan kordilası boyunca yetişir. Yamaçlarda yaşayan insanlar, akıllarından geçen bir süredir patates yiyorlar. Taş aletler ve korunmuş patates kabukları, yaklaşık 13.000 yıl önce güney Utah ve güney-orta Şili'de yabani patateslerin yiyecek için hazırlandığını gösteriyor; benzer kanıtlar, bunların evcilleştirilmesinin Peru'nun kuzey kıyısındaki en az MÖ 7800'e dayandığını gösteriyor. Utah ile Şili arasındaki 9000 kilometrede yaşayan birçok kültürün diyetinin önemli bir bölümünü oluşturdular.
Kinoa ve mısır gibi yiyeceklerle birlikte, acı biber, fasulye ve diğer sebzelerle zenginleştirilmiş mutfaklara sağlam, nişastalı bir omurga sağladılar. Her çeşit, bir 'ana patatesten' üretilebilir. Kulağa eski bir tanrı gibi geliyor ama botanikte bu terim, ek bitkilerin yetiştirildiği genetik materyali sağlayan sıradan yumru veya tohumluk patates anlamına geliyor.
Patateslerle ilgili bir zorluk, depolanmasının zor olmasıdır. Bir torba patatesin izini kaybetmiş olan herkes bunu bilir. Kötü kokulu bir su birikintisine dönüşmek için talihsiz bir eğilimleri vardır. And halkları bu sorunu dondurarak kurutarak çözdü. Patatesleri yüksek dağların yoğun soğuğuna maruz bırakmak, onları çürümeye karşı bağışıklığı olan küçük taş yumruklara dönüştürür. Bu teknik aynı zamanda bazı acı çeşitlerde bulunan zehirli glikoalkaloidleri nötralize ederek bunların güvenli bir şekilde yenmesini sağlar. Patates kayaları taşlaşmış üzümler gibi ayaklarının altında ezilirse, onları yıllarca süren kuru bir toza indirgemek mümkündür. Bu kurumuş madde, Chuño , İspanyolları 16. yüzyılda ilk karşılaştıklarında büyüledi ve nasıl yapıldığını her zaman bazı ayrıntılarıyla anlattılar. Ancak Avrupalılar bunu kendileri benimsemekte yavaştı; 20. yüzyılda bize Smash ve diğer ticari olarak üretilen hazır patates pürelerini getirmek endüstriyel üreticilere bırakıldı.
Patates, And dünyasında günlük beslenmenin önemli bir parçası olduğu için yetiştirilmesi önemli bir konuydu. Çeşitli ritüeller bol bir hasat sağlamaya yardımcı oldu. 16. yüzyıl Peru'sundan bir hesap, Lampa dağ köyünde ekim mevsiminin açılışını belirleyen şenlikleri anlatıyor. Yerel ileri gelenler, işlemleri izlemek için halıların üzerine oturdular. Davulda müzik yapan altı adamın taşıdığı tohumluk patateslere zengin giysili görevliler eşlik etti. Olaylar, kanı hemen patateslerin üzerine serpilen çok güzel bir lamanın kurban edilmesiyle doruğa ulaştı. Karşılaştırılabilir uygulamalar (lama kanını içermesi gerekmez) günümüzde de devam etmektedir. İspanyol rahipler bu törenlere şiddetle karşı çıktılar, ancak çoğu zaman onları engelleme konusunda güçsüzlerdi.
Andlı yazar Felipe de Guaman Poma de Ayala, 17. yüzyılın başlarında, Avrupalıların gelişinden sonra bestelediği olağanüstü bir el yazmasında tarımsal patates döngüsünü anlattı. Yerli soyluların oğlu Guaman Poma, anavatanının İspanyol fethinden kısa bir süre sonra doğdu. Hayatının sonlarında bir dereceye kadar şahit olduğu tarihi anlatmak için harekete geçti.
Guaman Poma’s Yeni Chronicle 1000 sayfalık metne başlığını koyduğu gibi, İnka hükümdarları aracılığıyla Adem ve Havva'dan Guaman Poma'nın birçok kötülüklerini ayrıntılı olarak belgelediği İspanyol yönetiminin kasvetli dönemine kadar dünyanın evrensel bir tarihini sunuyordu. Ayrıca hem Hristiyan hem de İnka dinlerinin ritüel takvimlerini ve her ay gerçekleştirilen tarımsal görevleri açıkladı. Chronicle, Guaman Poma’nın kendine özgü ve son derece çekici çizimleriyle cömertçe gösterilmiştir. Bazıları, temel patatesi yetiştirmek için gereken emeği gösteriyor. Elinde sopa kazıp, bir erkek ve kadın Haziran için fotoğraftaki tarlayı otlarken, ikinci bir kadın ağır bir çuvalı depoya koyuyor. Diğer çizimler, iş başında patates eken ve bol bitkiye bakan kadın ve erkekleri tasvir ediyor.Patateslere böyle bir emperyal gözetim bahşedilmedi.
İnka eyaletinde yüksek bir statüye sahip olan mısırdan farklı olarak, patatesler düşük bir gıda olarak kabul ediliyordu, gerekli ancak sıradan. Patatesin omphalo'larında bile onlara biraz küçümseme ile bakılıyordu. And Dağları boyunca, mısır çok önemli olanları demlemek için kullanıldı. Chicha veya Akha , neredeyse her önemli siyasi karşılaşmaya eşlik eden mısır birası. Patatesler yüksek diplomaside benzer bir rol oynamadı; Andlar için de bizim için sıradan şeylerdi. Guamon Poma, mısır yiyenlerin sağlam yapısını kabarıklıkla karşılaştırdı, kuruyarak geçindirmek zorunda kalan köylüleri etkiledi Chuño .
Bu nedenlerden ötürü patatesler, mısır mahsulü üzerinde yoğunlaştırılan yoğun devlet ritüelinden hoşlanmadı. İnka, her yıl sembolik bir mısır ekme törenine müzik ve şarkı eşliğinde katılırdı. Eyalet düzeyindeki benzer şenlikler mısır hasadına damgasını vurdu ve araya giren dönem, ekim sezonu boyunca oruç tutan ve mahsulün ilerlemesini takip eden bir rahip ekibi tarafından denetlendi. İnka'nın başkenti Cuzco çevresindeki kutsal tarlalarda, onu 'teşvik etmek' için büyüyen mısırın arasına küçük altın kopya mısır sapları serpildi. Patateslere böyle bir emperyal gözetim bahşedilmedi. Bir köy düzeyinde yetiştirildiler, daha fazla yerel yörüngede takas edildiler ve tüketildiler, büyümeleri, yüzyıllar önce, patates tohumlarının üzerine lama kanı serpilmesinin Katolik din adamını rahatsız ettiği Lampa'da olduğu gibi daha küçük ritüellerle desteklendi.
Yine de tüm patatesler, toprak tanrıçası Pachamama'nın kızı ve Mısır Anne Saramama'nın kız kardeşi olan Patates Ana Axomama'nın ilgisinden yararlandı. Bu isimlerin de önerdiği gibi, And patates dili ve kozmoloji dişil üreme gücü açısından zengindir. Bitki yetiştiricileri, belki de farkında olmadan, tüm patates bitkilerinin türediği ana yumru köklerden söz ederken bu kelime dağarcığını tekrarlarlar. Axomama, And Dağları'ndaki patates tarlalarını izleyerek - bilim adamlarının önerdiği gibi yumrunun 'beşik bölgesi' dedikleri - yumrulu yavrularıyla ilgileniyor. Axomama, kız kardeşleri ve güçlü anneleri ile birlikte dünyanın doğurganlığını kontrol eder, patateslerin büyümesini ve beslenme için gerekli diğer şeyleri denetler. Pachamama ve doğurgan kızlarına evdeki türbeler, eyalet düzeyinde patates ihmalini dengeledi. Bu kadın hanedanının hürmeti, İnka imparatorluğunun resmi ritüellerinden uzun zamandır öncesine dayanıyor ve günümüze kadar devam ediyor.
And çiftçileri için insanlık tarihi ve insan vücudu bu bitkilerle ve daha geniş evrenle iç içe geçmişti. Güzel ya da sıradışı patateslerin kendileri minyatür Patates Anneleriydi ve hepsi dişi vücudunun üretken güçlerini kapsıyordu. Tarihçi Irene Silverblatt, 'Mısır ve kil, patates ve altın, kadınların yaratma güçlerinin amblemleri olarak birbirine bağlıydı' diye yazıyor. Tıpkı Abosch'un Patates 345'in aynı anda katı, dünyevi bir patates, organik, canlı bir gezegen ve belki de bir insan vücudu olması gibi, Patates Anne, yeni nesil patatesleri yetiştirmek için kullanılan doğurgan bir ana bitkidir ve komuta eden kadim bir varlıktır. dünyanın güçlü üretici gücünün Bugün And patates çiftçileri, iyi bir hasatla kendilerini sevindirecek kadar tatlı hissedeceğini umarak ürkütücü, kadınsı toprağı şımartıyorlar. Sömürgecilikten önceki mutlu günlerde, “altın, saf altın yetiştirdik” diye hatırlıyorlar: altın külçeler olarak patatesler, canlı taşlar.
MS 1. binyılda Peru'nun kuzey kıyılarında yaşayan Moche, patates şeklinde güzel seramik kaplar oluşturdu. Moche çömlekçileri genellikle patates, kabak veya mısır gibi sıradan gıda maddelerinin gerçekçi kopyalarını yarattı. Sıradan mutfak dünyasının unsurlarını temsil ederken aynı zamanda bu kilden rekreasyonlar, tüm varoluşu mümkün kılan kapsayıcı ruhani evrene ima ediyordu. Bir kapta dört patates, evrenin dört köşesine işaret ediyor.İnsanları patatese bağlayan hikâyenin, beslenmenin yanı sıra bir şiddet hikâyesi olduğunu hatırlatıyorlar.
Moche çömlekçileri, böylesine güzel pişmiş toprak sebzelerin yanı sıra, kesik ve kesik çizgilerle şekilsiz insan yüzlerini, eksik dudakları ve burunları patates biçiminde birleştiren rahatsız edici kaplar yaptılar. Tuhaf, soğanlı bir figür bize tek bir çömlekten bakıyor, gövdesi yumrulu yumrulardan oluşuyor. Karnından üç göz dışarı bakıyor. Dudakları eksik, ancak doğal olmayan geniş ağzı ile yüzünü buruşturabilir.
İlk kez 1949'da yayınlanan anıtsal bir patates tarihinin yazarı olan Redcliffe Salaman, bu saksıların And hasat ritüellerinin talihsiz kurbanlarını tasvir ettiği teorisini geliştirdi. Patates hasadını temsil etmek üzere bazı kişilerin seçildiğini tahmin etti. Bir patates ne kadar 'göz' gelişirse, o kadar çok filiz gönderir, bu da onun daha verimli üreteceği anlamına gelir. Belki de bol bir mahsul elde etmek için, bu sembolik patates insanlarının kendi vücutlarına ek gözleri veya ağızlarını başka bir dev göze genişletmek için dudakları kesilmişti. Yaşayan Bay Patates Başları, yüzleri patatese dönüştü - beklenmedik ortak yanlarını ortaya çıkarmak için üst üste bindirilmiş insanlar ve patatesler. Antropologlar bu yorumu sorguladılar, ama bu tuhaf saksıları incelerken düşündüğüm şey bu. İnsanları patatese bağlayan hikâyenin, beslenmenin yanı sıra bir şiddet hikâyesi olduğunu hatırlatıyorlar.
*
Büyük Açlık
'Ve patates toplayıcıların olduğu yerde hala akan boğazın kokusunu alıyorsun.'
İrlanda'da patatesler, insanlar, gıda ve ıstırap arasındaki bağlantılar çok derin. Nüfusun beşte birinin ölümü veya göçüyle sonuçlanan 1845-1848 Büyük Kıtlığı, İrlanda tarihine damgasını vurdu. Patates İrlanda'ya on altıncı yüzyılda, muhtemelen İspanya'dan geldi ve sonraki yüzyıllarda İrlandalı yoksulların beslenmesinde daha da önemli bir rol oynamaya başladı. Patatesin dünyayı ve ışığı kaloriye dönüştürme konusundaki üstün gücü, ticari buğday, süt ürünleri ve et üretimi on altıncı yüzyılda İngilizlerin İrlanda'yı kolonileştirmesinin ardından genişlerken, tüm ailelerin kırsal İrlandalıların sıkıştırıldığı küçük toprak parçalarında yaşamalarını mümkün kılmıştır. .
1840'lara gelindiğinde, nüfusun yaklaşık yüzde 40'ı neredeyse tamamen patatesle ya da sağmal bir ineği otlatmak için yeterli toprağa sahiplerse biraz ayranla birlikte patatesle geçiniyordu. İrlanda'nın kırsal kesimindeki yoksul erkekler günde üç ila beş kilo patates yiyorlardı. Yetiştirilen çeşitler bu diyet kadar sınırlıydı. And Dağları'ndaki tek bir vadi, yüzden fazla farklı türde ekilmiş patates içerebilirken, 19. yüzyıl İrlanda'sında yetiştirilen patateslerin çoğu, İrlandalı Lumper olarak bilinen sarı etli bir çeşitti. Tek bir patojen tüm hasadı tahrip edebileceğinden, monokültürler hastalığa karşı son derece savunmasızdır. İrlanda'nın patates mahsulü 1845'te ve yine 1846 ve 1848'de başarısız olduğunda, bir milyondan fazla insan öldü.
Kıtlık, geç bir yanıklık salgınıyla tetiklendi ( phytophthera infestans ), muhtemelen Amerika'da ortaya çıkan bir mikro organizma, ancak krizi İrlanda toplumunu yeniden şekillendirmek için hoş bir fırsat olarak gören İngiliz hükümetinin tepkisi felaketin boyutu büyük ölçüde arttı. Londra'daki Hazine'nin baş yöneticisi Charles Trevelyan gibi yetkililerin görüşüne göre, İrlanda'nın tüm ekonomik yapısı modern kapitalist uygulamaya bir hakaretti.
Onlarla (sadece) yaşamak mümkün olduğu için, patatesler kırsal kesimdeki İrlandalı ailelerin kendi kendine yeterli kalarak ücretli emek disiplininden kaçmalarına izin verdi. Patates ekonomisinin çöküşünün İrlandalı küçük çiftçileri küçücük toprak parçalarından proletaryanın saflarına iteceğini umuyordu. Trevelyan, bunun kıtlığın “geçici kötülüğüne” değecek muazzam bir gelişme olacağına inanıyordu. Aynı zamanda, felaket boyutundaki insani krizden İngilizlerin sorumlu tuttuğu, verimsiz ve kayıtsız İrlandalı toprak ağaları sınıfını da silip süpürecekti. İngiliz hükümetinin onun bakış açısından yapması gereken son şey, bu arkaik sistemi, acı çeken İrlandalılara yardım ederek desteklemek oldu. Trevelyan gibi liberaller için patates, modernitenin önünde bir engeldi, ekonomik rasyonaliteye giden yolda bir engeldi. Devletin düşmanıydı. 'Patatesle yaşayan bir ulus için ne umut var?' tiksinti içinde haykırdı.Annesiyle sessizce patatesleri soymanın, 1987 sonatında, paylaştıkları en yakın bağ, ölümünden sonra hatırlanacak soğuk bir rahatlık olduğunu ilan etti.
Trevelyan’ın İrlandalı köylüsünün sefaletinden patatesin sorumlu olduğu görüşü geniş çapta paylaşıldı. Patates tarihçisi Redcliffe Salaman'ı patatesi 'yoksulluğun ve bozulmanın sürdürülmesi için en mükemmel araç' ilan etmeye iten şey, her şeyden çok bu tarih oldu. 19. yüzyılın sosyal kışkırtıcısı William Cobbett'i ateşleyen patates, İrlandalıları toprak ağaları tarafından sömürülmesi için hayatta tuttukları için lanet olası bir üründü. Onlar, 'sefaletin, pisliğin, sefaletin ve köleliğin' köküdür. İnsanları hayvan durumuna veya aslında patates durumuna indirdiler. Cobbett’in görüşüne göre İrlandalı köylüler, yaşadıkları patateslerden neredeyse ayırt edilemez hale gelmişlerdi. İrlandalıların barındığı sefil, kirli barakalar, yer altı patates yataklarından pek farklı değildi. Lümpen İrlandalı köylü ve Lumper patatesi neredeyse aynıydı. Gerçekten de 'insanlar ve patatesler arasındaki benzerlikler'.
Ancak İrlanda'da patates yalnızca ölümün bir göstergesi değil ve Trevelyan’ın cesur yeni ücretli emek dünyasının acımasız merhametidir. Aynı zamanda Axomama'nın ve onun devam eden yavrularının, aileleri birbirine bağlayan bağların, beslenmenin, beslenmenin, bağlarının bir sembolüdür. Büyük İrlandalı şair Seamus Heaney patatesin her iki yönünü de yakaladı. 1939'da doğan Heaney, Kuzey İrlanda'da küçük bir çiftlikte büyüdü. Kırsal yaşamın ritimleri, İrlanda'nın gelenekleri ve sorunlu tarihi gibi onun şiirini şekillendirdi. Heaney, 1995 yılında Nobel Edebiyat Ödülü'nü kabul ettiği sırada verdiği derste tüm bu etkilere değindi.
Heaney’nin çok övülen şiiri patatesin İrlanda’daki karmaşık yankılanmasını yakalıyor. Şiirlerinde patatesler kendi geçmişine işaret ederek onu ebeveynlerine ve büyükanne ve büyükbabasına bağlar. Annesiyle patates hazırlamak, babasının patates yatağını kazmasını seyretmek, kendi soyunun yeniden canlandırılması, İrlanda tarihindeki kendi köklülüğü ve bu geçmişle bazen rahatsızlık veren ilişkisini hatırlatır. Annesiyle sessizce patatesleri soymanın, 1987 sonatında, paylaştıkları en yakın bağ, ölümünden sonra hatırlanacak soğuk bir rahatlık olduğunu ilan etti. Heaney’nin şiirindeki patatesler, her günün sabit ritmini aktarır. Bir sepet yeni patates, İrlanda toplumunda siyasi şiddetle oyulan yarıkları dengeliyor. 'After a Killing' te sebze için alışveriş yapan genç bir kızın görüntüsü, hoşuna gitsin ya da gitmesin, ölümün her yerde var olmasına rağmen yaşamın devam edeceğini ima ediyor. Patatesler, Kıtlığın acı dolu tarihini anlatır.
'At a Potato Digging' (1966), Kıtlığı ve aynı zamanda patatesin yaşam için kaçınılmaz merkeziyetini çağrıştırıyor. Şiir, insanlarla patates arasında sürekli bir ayrılıkla şekilleniyor. Modern bir hasadın tanımıyla başlar. Kıtlığın ilk yılı olan Siyah'45'ten bu yana geçen yüzyıla rağmen, onun gölgesi, patatesleri toplamak için eğilerek, kara toprağa saygı göstererek selam veren yorgun işçilerin üzerinde beliriyor. patatesler ve yaşam ve ölüm:
Yüzyıllar
Kıtlık tanrısına korku ve saygıdan
Alçaltılmış dizlerinin arkasındaki kasları sıkılaştırmak,
Çimden mevsimlik bir sunak yapın.
Axomama'yı bu zor tanrıyı besleyen yok.
İkinci dörtlük, canlı, nabız gibi atan patateslerin kendilerini anlatır. Yeni hasat edilen patatesler kaygan, nemli yenidoğanlar, kara Toprak Anneleri tarafından besleniyor.
patlar
düğüm patates (temiz doğum)
kimin katı hissi, kimin ıslak içi
toprak ve kök tadı vaat ediyor.
Yeraltı tavşanları gibi, bereketli patatesler de yerin altında bir 'kil kulübe' içinde olgunlaşır. Moche'un patates gözlerini canlı insan yüzlerine kestiği gibi, Heaney de patatesleri insan kafasına dönüştürüyor. Onlar “canlı kafatasları, kör gözlü”, kör ama canlıdırlar. Hasattan sonra, hepsi insan mezarları için fazlasıyla yankılanan uzun kil çukurlarında saklanırlar. Patatesler ve insanlar karanlık dünyadan doğar ve ona geri döner.Heaney, kaltak bir anne olarak patatesi lanetlerken ve And patates çiftçileri patates annesini onurlandırırken, Neruda patatesi bir baba olarak selamladı.
Mezar benzeri depolama çukurları, 'kokuşmuş patatesler toprağı kirlettiğinde' Kıtlık haberi veriyor. Bir zamanlar 'taş gibi ses çıkaran' yeni patatesler kil gömme yerlerinde çürümüştür. Patatesin yaşayan bir kafatası imajını tersine çeviren aç İrlandalılar, kendileri 'canlı kafatasları, kör gözlü' olurlar. Patatesler, halkını beslemeyi reddeden 'orospu toprağında' ölü yatarken, 'vahşi sert iskeletler', açlıktan gagalanarak öldürülür. Nihai dörtlük, istirahat halindeki hasatçılar 'ölü darbeli' ama en azından canlı olarak, kara ve inançsız toprağa 'soğuk çay içkileri, kabuklar saçarak' bu sunularla kararsız annelerini yatıştırırken günümüze geri dönüyor. Şiir, hepsi dünyanın bereketli ama güvenilmez bedenine bağımlı olan geçmişi ve bugünü, insanları ve patatesleri birleştirir. Heaney’in Kara Toprak Annesi, Axomama gibi, patatesi kadın bedenlerinin gizemli üreme güçlerine ve aslında tüm insan bedenlerine bağlar.
Heaney’in şiiri, Kevin Abosch tarafından kaydedilen, insanlar ve patatesler arasındaki ortak noktalara değiniyor. İrlandalı şair ve İrlandalı patatesin her ikisinin de Abosch’un fotoğrafının nesneleri olması uygun görünüyor. Abosch’un Heaney portresi, Potato 345’in fotoğrafıyla aynı yıl çekildi. Her biri, bireysellikleri bakımından eksiksiz ve inkar edilemez, yıldızsız siyah bir gökyüzüne karşı kontrast oluşturmuş görünüyor.
*
Baba patates
Aileler, tarih ve patatesin sıradan dünyası arasındaki rezonans, Heaney'nin hayranlık duyduğu başka bir şairin, Şilili Pablo Neruda'nın eserinde eşit güçle çağrılır. Heaney, Neruda ile hayatımızı dolduran günlük, işlevsel nesneleri araştıran bir şiir taahhüdünü paylaştı. Heaney gibi, Neruda da 'eşyaların kullanılmış yüzeylerine, ellerin eşyalara verdiği aşınmaya' değer veriyordu. Şiirleri sürekli olarak hem yıpranmış yüzeyleri hem de hayatlarını diriltmeye çalıştığı isimsiz işçileri onurlandırdı.
Neruda’nın çocukluğu istikrarsızdı; babası demiryolu işçisi olarak zar zor geçiniyordu ve oğlunun şiir yazma hırsı onu kızdırdı. Yine de bir şair Neruda oldu, ilk olarak cinsel arzuyu utanmadan kutladığı için ün ve hayranlık kazandı. Yirmi Aşk Şiiri ve Umutsuzluğun Şarkısı ve daha sonra tüm bir doğal güzellik, insan mücadelesi, emeğin haysiyeti ve sevginin üstünlüğünden oluşan tüm bir evreni şiire yoğunlaştırma yeteneği için. Heaney gibi, o da Nobel Edebiyat Ödülü'ne layık görüldü.
1950'lerde Neruda, 'temel ödüller' adını verdiği bir dizi şiir üzerinde çalışmaya başladı. Neruda kısa süre önce Şili Komünist Partisi'ne katılarak uzun süredir devam eden bir eğilimi resmileştirdi. Yeni onayladığı siyasi inançlarına uygun olarak, metafiziği ve estetik avangardı keşfetmek yerine, hayatın maddi gerçekliğini yansıtan daha az görkemli şiir biçimleriyle deneyler yapmaya başladı. Sonuç, temel kokulardı. Birçoğu özellikle işçi sınıfı kültürünün canlılığı ve özgünlüğüne odaklanıyor. Bir eleştirmenin ifade ettiği gibi, 'sıradan olanı ve gündelik olanı şiirsel muamelenin onuruna' yükseltirler. Kişisel kargaşanın ortasında yazılmışlardı; Neruda’nın karısı geçtiğimiz günlerde, Meksika’da kaldığı süre boyunca hastalandığı sırada kendisine bakmak için tutulan Şilili bir şarkıcı olan Matilde Urrutia ile olan ilişkisini öğrenmişti. Kokular yine de çoğunlukla neşelidir ve günlük yaşamın sıradan zevklerini kutlar. Yemek yinelenen bir konudur; Neruda soğan, domates, zeytinyağı ('mayonezin göksel anahtarı') ve ekmeğin yanı sıra patatese de odes yazdı. Hepsi sıradan insanlar tarafından yenen basit ve dürüst yiyecekler olarak övülür.
Heaney, kaltak bir anne olarak patatesi lanetlerken ve And patates çiftçileri patates annesini onurlandırırken, Neruda patatesi bir baba olarak selamladı. “Patatese Övgü” şairin soyunun bir bildirisiyle başlar: Şili patatesinin yerli oğludur. Neruda, Güney Amerika'daki patates (papa) ve baba (papa) terimlerinin benzerliğinden yola çıkarak, İspanya'da bilindiği üzere patata yerine patates papa demekte ısrar ediyor. 'Patates, sana patata değil,' patates-baba 'diyorum, dedi. Ode, Neruda'yı dürüst Yeni Dünya patatesine bağlayan paylaşılan mirası açıkça ortaya koyuyor. Şair patatese hitap ederek, “saf bir İspanyol olarak doğmadın, tenimiz gibi karanlıksın. Biz Amerikalıyız, patates-baba, biz Hintliyiz. ' Neruda ve patates, aynı Güney Amerika ailesinin üyeleridir. Daha sonraki stanzalar, sıradan annelerinin patateslerini yeryüzündeki yumuşak, nemli bir yuvaya nasıl dikkatlice ektiğini, burada küçük hazineleri, Kızılderililerin gerçek zenginliğini koruduğunu açıklar. Sahiplenici fatihler toprağı tahrip ettiklerinde, altın kadehler değil, patatesler, farklı bir çeşit lütuf buldular.
Patatesi tüm uluslar tarafından onurlandırılan 'açlığın düşmanı' olarak öven Neruda’nın gazabı sessiz alçakgönüllülüğünü kutluyor. Patates babamız, büyük bir tantana beklemeden yeryüzünde onurlu bir şekilde dinlenmekten memnun. 'Şarkımı beklemiyorsun, çünkü sağırsın, körsün ve gömüldün,' diye itiraf etti Neruda, bir tavanın sıcak yağının patatesin sessizliğini bozmasına neden olup olmayacağını düşünmeden önce. Neruda için patates, Heaney için olduğu gibi, yakın akrabalarımızdır ve onların acısı bizim acımızdır.
Prostat kanserinden hasta olan Neruda, Augusto Pinochet'i iktidara getiren askeri darbeden on iki gün sonra 1973'te öldü. Siyasi görüşlerini ve şiirlerini küçümseyen yeni rejimin emriyle öldürülmesi muhtemeldir. Kısa bir süre sonra Neruda’nın arkadaşı şair Yevgeny Yevtushenko, ölümünü onurlandırmak için bir “Neruda Mektubu” yazdı. Sonuç olarak:
Ama bugün Neruda'yı görüyorum ...
o her zaman merkezdedir
ve tereddüt etmeden
şiirini insanlara taşır
basitçe ve sakince
bir somun ekmek gibi.
Ya da bir patates, Yevtushenko yazabilirdi.
__________________________________
Nereden Nesne Dersleri: Patates . Bloomsbury Publishing'in izniyle kullanılmıştır. Telif hakkı 2019, Rebecca Earle tarafından.