Hiç kimse çocuk yetiştirmenin ve onun kişiliğini oluşturmanın büyük çaba ve zaman gerektirdiğini tartışamaz. Çocuk sahibi olmak gayet doğal ve basit bir süreçtir fakat iyi birer ebeveyn olmak çok daha karmaşıktır. Bir çocuğu nasıl yetiştireceğinizi bilmek istiyorsanız, aşağıdaki adımları izleyin.
Sağlıklı bir rutin geliştirin.
İlk önce ebeveynlik.
İyi ebeveynler bilinçli bir şekilde ebeveynlik planlarını oluştururlar. Çocuklarının kişiliklerini geliştirmek için ilk önce kendi önceliklerini belirlerler. Ebeveyn olduktan sonra, önceliklerinizi çocuklarınıza göre belirlemeli ve fedakârlık yapmayı öğrenmelisiniz. Elbette, kendinizi tamamen ihmal etmemelisiniz, ancak çocuğunuzun ihtiyaçlarını önceliklerinize koyma fikrine alışmanız gerekir.
- Çocuğunuzun yetiştirilmesi konusunda partneriniz ile iş bölümü yapmalısınız. Böylelikle her biriniz kendinize de zaman ayırabilirsiniz.
- Haftalık rutininizi planlarken, çocuğunuzun ihtiyaçları birincil odak noktanız olmalıdır. Çocuklarınızla vakit geçirirken dijital dünyadan ve diğer aile dışı yükümlülüklerden uzak durmayı deneyin.
Çocuğunuza her gün kitap okuyun.
Her gün çocuğunuza bir şeyler okumak için bir zaman ayarlayın. Bu genellikle uyku zamanı veya şekerleme zamanı olabilir. Elinizden geldiğince çocuğunuza her gün en az yarım saat ile bir saat arasında bir okuma yapın. Çocuğunuz sadece kelimelere karşı bir sevgi duymayacak, aynı zamanda çocuğunuzun hem akademik hem de davranışsal başarı şansı daha yüksek olacaktır. Araştırmalar, günlük olarak okuma alışkanlığı olan çocukların okulda daha az kötü davranış sergilediğini göstermektedir. Bu alışkanlık çocuğunuz büyüdüğünde ona okuma aşkı kazandırabilir.
- Çocuğunuz okumayı veya yazmayı öğrenmeye başladığında, onu rahat bırakın. Yanlışlarına hemen müdahele etmeyin. Hatalarını iki saniyede bir düzeltmeyin, yoksa çocuğunuz cesaretini kaybedecektir.
- Çocuğunuzun sevdiği hikayeleri tekrar okumak çok güzel olabilir. Çocuğunuz okuduğunuz şeyden hoşlanıyorsa, bu onların akıcılığını geliştirmelerine yardımcı olur.
Ailecek akşam yemeği yiyin.
Modern ailedeki en tehlikeli trendlerden biri, aile yemeklerinin kaybolmasıdır. Yemek masası sadece yemek ve aile işletmesi değil, aynı zamanda değerlerimizin öğretilmesi ve aktarılması için de bir yerdir. Davranışlar ve kurallar yemek masasında öğrenilir. Aile yemeği zamanı çocukların hayatları boyunca sürecekleri idealleri öğretir ve sürdürür.
- Çocuğunuz yemek seçiyorsa, çocuğunuzun yeme alışkanlıklarını eleştirmekle ve bir şahin gibi yemediği şeyleri seyretmekle yemek vaktini harcamayın. Bu davranış, çocuğunuzun olumsuz bir tutum geliştirmesine sebep olabilir.
- Çocuğunuzu yemek hazırlama sürecine de dahil edin. Çocuğunuz bakkaldan yiyecek seçmenize, masayı hazırlamanıza ya da sebzeleri yıkamanıza yardım ederse ve yiyecekler ile ilgili küçük işler yapmasına da izin verirseniz onun için akşam yemeği daha eğlenceli olacaktır. Aileye yönelik menü planlamada da tüm aileyi dahil edin.
- Akşam yemeklerinde günlük sohbetler edin. Çocuğunuzu da bu sohbetlere dahil edin. Gününün nasıl geçti gibi sorular yöneltin. Bu arada siz de kendi gününüz ile ilgili çocuğunuzla paylaşımda bulunun. Bunu yaparsanız çocuğunuza aşırı yüklenmeden ondan ayrıntılı bilgiler alabilirsiniz.
Sıkı bir uyku rutini oluşturun.
Çocuğunuzu her gece beş dakikalık esneme aralıkları ile yatağa gitme konusunda zorlamasanız da onun takip edebileceği bir yatma rutini ayarlamalısınız. Çalışmalar gösteriyor ki; sadece bir saatlik eksik uyku bile çocukların bilişsel yetenekleri ve algılama düzeylerini olumsuz etkilemektedir. Bu yüzden çocukların okula gönderilmeden önce yeterince dinlendirilmeleri gerekmektedir.
- Oluşturduğunuz bu rutin dinlenme aralıkları da içermelidir. Televizyonu, müziği veya herhangi bir elektronik cihazı açıksa kapatın ve çocuğunuzla birlikte yatın, onunla konuşun.
- Çocuğunuza şekerli aperatifleri yatmadan hemen önce vermeyin, bu onun uykuya dalmasını zorlaştırır.
Çocuğunuzu, becerilerini geliştirmesi için teşvik edin.
Tabi ki her hafta on farklı aktivite ile çocuğunuzu zorlamayın. Ona yapmaktan hoşlandığı, sevdiği etkinlikler bulun ve haftalık rutinine dahil edin. Bu, futboldan sanata kadar her şey olabilir – çocuğunuz bir şey için bir yetenek veya sevgi gösterdiği sürece gerçekten ne olduğu önemli değil. Çocuğunuzu devam etmesi konusunda teşvik edin.
- Çocuğunuzu farklı ders ve etkinliklere götürmek, diğer çocuklarla sosyalleşmesine de yardımcı olacaktır.
- Tembel olmayın. Çocuğunuz hoşlandığı halde piyano derslerine gitmek istemediğinden şikâyet ederse, siz de vazgeçmeyin. Devam etmesi konusunda onunla konuşun.
Çocuğunuza her gün yeterince oyun zamanı verin.
“Oyun zamanı”, çocuğunuzun televizyonun önünde oturması ve siz bulaşıkları yıkarken oyuncakları ile öylesine oynaması anlamına gelmez. “Oyun zamanı”, çocuğunuzun sizin de odasına ya da oyun alanına oturmasına izin vererek, oyuncakların farklı yönlerini keşfetmesine yardımcı olmanızdır, onunla yakından ilgilenmenizdir. Her ne kadar yorgun olsanız da, çocuğunuzu oyuncaklarıyla oynamanın faydalarını göstermeniz önemlidir, böylece ihtiyaç duyduğu uyarımı alır ve kendi kendine oynamayı öğrenir.
- Çocuğunuzun oynayabileceği 80 milyon oyuncağa sahip olmasının bir önemi yok. Kalite, oyuncakların sayısı değildir. Bazen çocuğunuzun en sevdiği oyuncağının boş bir tuvalet kağıdı rulosu olduğunu bile fark edebilirsiniz.
Çocuğunuzu sevin.
Çocuklarınızı dinlemeyi öğrenin.
Çocuklarınızın hayatlarını etkilemek, yapabileceğiniz en büyük şeylerden biri. Onlarla konuşun, onları dinleyin ve anlamaya çalışın. Çocuklarınızı hiçbir zaman dinlemez ve tüm zamanlarınızı emir vererek geçirirseniz, onlar da size saygı duymaz ve zamanı geldiğinde sizinle ilgilenmezler. Çocuklarınızı konuşmaya teşvik edin. Kendilerini erken ifade etmelerine yardımcı olmak, gelecekte başarılı bir şekilde iletişim kurmalarına sağlar.
Çocuğunuza saygı gösterin.
Çocuğunuzun, tıpkı sizin gibi, ihtiyaçları olan ve isteyen, yaşayan, nefes alan bir insan olduğunu unutmayınız. Çocuğunuz yemek seçiyorsa ona sürekli yemek masasında baskı uygulamayın, hata yaptığında kamuoyu önünde onunla sert şekilde konuşup onu utandırmayın. İyi davranışı karşısında onu sinemaya gitmekle ödüllendirirseniz, bu sözünüzü mutlaka yerine getirin.
- Çocuğunuza saygı duyarsanız, çocuğunuz da size saygı duyar.
Çocuğunuzu asla “çok fazla” sevemeyeceğinizi bilin.
Çocuğunuzu “çok fazla” ile şımartmayın. Çocuğunuzu çok fazla övmek onu şımartabilir. Çocuğunuza sevgi yerine oyuncak vermek ya da çocuğunuzu kötü davranışa karşı azarlamak onun için faydalı değildir. Çocuğunuza günde en az bir kez onu ne kadar sevdiğinizi söyleyin.
Çocuğunuzun günlük hayatında yer alın.
Her gün onun yanında olmak için çaba ve güç sarf edin. Ancak çocuğunuzu kendi ilgi alanlarını ve karakterlerini geliştirmeye teşvik etmek istiyorsanız, onun için güçlü bir destek sistemi oluşturmalısınız. Bu, çocuğunuzu günün her saatinde takip etmeniz gerektiği anlamına gelmez, ancak onun ilk futbol maçından plajda aile zamanına kadar tüm küçük anlar için yanında olmanız gerektiği anlamına gelir.
- Çocuğunuz okula başladıktan sonra hangi dersleri aldığını ve öğretmenlerinin isimlerini bilmelisiniz. Çocuğunuzun ev ödevlerinde ve zorlu görevlerde ona yardım etmeli ama onun yerine o işi yapmamalısınız.
- Çocuğunuz büyüdükçe biraz sizden geri çekilmeye başlayabilir. Çocuğunuzun her zaman yanında olmadan da onun kendi ilgi alanlarını keşfetmeye teşvik edebilirsiniz.
Bağımsızlığını teşvik edin.
Çocuğunuzu, kendi ilgi alanlarını keşfetmesi için teşvik edin. Çocuğunuza hangi dersleri alacağını söylemeyin; çeşitli seçeneklerin arasından seçmesine izin verin. Çocuğunuzun giyinmesi konusunda ona yardımcı olabilirsiniz, çocuğunuzla birlikte kıyafet alışverişine çıkabilirsiniz, onunda görünüşünde söz hakkı vardır. Ve eğer çocuğunuz arkadaşlarıyla oynamak isterse ya da kendi oyuncakları ile oynamak isterse, zaman zaman kendi kimliğini inşa etmesine izin verin.
Çocuğunuzu disipline edin.
Çocukların sınırlara ihtiyacı olduğunu bilin.
Zaman zaman bazı sınırları göz ardı edeceklerdir. Makul ceza, insanın öğrenme yollarından biridir. Çocuklar cezanın ne anlama geldiğini anlamalı ve kaynağının ebeveyn sevgisi olduğunu bilmelidir. Bir ebeveyn olarak, istenmeyen davranışları disipline edecekseniz bilişsel araçlara ihtiyacınız olacaktır. Kafa karıştırıcı, ilgili olmayan bir ceza oluşturmak yerine daha bilinçli ceza ödül yöntemini deneyebilirsiniz. Vurulan ve tokatlanan çocukları diğer çocuklarla savaşmaya daha eğilimlidir. Arkadaşları ile olan anlaşmazlıkları çözmek için saldırganlığı kullanma olasılıkları daha yüksektir. Aile içi şiddete maruz kalan çocukların da Travma Sonrası Stres Bozukluğu geliştirme olasılığı daha yüksektir.
Çocuğunuzu iyi davranışları için ödüllendirin.
Çocuğunuzu iyi davranışlar için ödüllendirmek, çocuğunuzu kötü davranışlar için cezalandırmaktan daha önemlidir. Çocuğunuzun, doğru bir şey yaptığında nasıl davranacağını bilmesi, gelecekteki davranışlarını teşvik edecektir. Çocuğunuz iyi bir davranış sergilediyse bu iyi davranışını fark ettiğinizi söyleyin ve yapmadığı bir şey için onu asla cezalandırmayın.
- Çocuğunuzun iyi ve doğru davranışlarının önemini küçümsemeyin. “Seninle gurur duyuyorum …” demek, çocuğunuzun iyi davranışının gerçekten takdir edildiğini hissetmesini sağlayabilir. Ona bu davranışını takdir ettiğinizi gösteren sözler söyleyin.
- Çocuğunuza zaman zaman oyuncak ile ödüllendirebilirsiniz, ancak çocuğunuzun her zaman iyi bir şey yaptığında bir oyuncağı hak ettiğini düşünmeyin.
Tutarlı olun.
Çocuğunuzu etkili bir şekilde disipline etmek istiyorsanız, o zaman tutarlı olmalısınız. Çocuğunuzu bir gün bir şeyler yaptığı için cezalandırmazsanız ve sonra başka bir gün yapmayı bıraktığında şeker verirseniz tutarlı davranmış olmazsınız, böyle davranışlardan kaçının.
- Siz ve eşiniz, aynı disiplin yöntemlerini kullanarak çocuğunuza karşı birleşik bir cephe olmalısınız. Evinizde “iyi polis, kötü polis” rutini olmamalı.
Kurallarınızı açıklayın.
Çocuğunuzun disiplin yöntemlerinizi tanımasını gerçekten istiyorsanız, o zaman çocuğunuzun neden bazı şeyleri yapamadığını açıklayabilmeniz gerekir.
- Sadece diğer çocuklara karşı iyi davranmasını ya da oyuncaklarını temizlemesini söylemeyin; Ona bu davranışın sizin için ve toplum için neden iyi olacağını söyleyin. Çocuğunuzun eylemleri ile ne anlama geldiği arasında bir bağlantı kurmak, çocuğunuzun karar verme sürecinizi anlamasına yardımcı olacaktır.
Çocuğunuza eylemlerinin sorumluluğunu almasını öğretin.
Bu aşama, çocuğunuzu disipline etmenin ve karakterini oluşturmanın önemli bir parçasıdır. Eğer yanlış bir şey yaparsa, yemeğini yere atmak gibi, davranışı onun yaptığından emin olun ve bunu neden yaptığını sorun, onunla konuşun. Çocuğunuz yaramaz bir şey yaptıktan sonra neden olduğu hakkında bir konuşma yapın.
- Çocuğunuzun, herkesin hata yapabileceğini bilmesi önemlidir. Çocuğunuzun yaptığı hata, buna tepki vermesi kadar önemli değildir. Bu hataya vereceği tepki daha önemlidir.
Çocuğun karakterini inşa etmek
Karakter eğitimini sadece kelimelere indirmeyin.
Bizler uygulama yoluyla erdem kazanırız. Ebeveynler ahlaki eylemi; öz disiplin, iyi çalışma alışkanlıkları, başkalarına nazik ve saygılı davranışlar ve toplum hizmeti aracılığıyla teşvik ederek çocuklara yardım etmelidir. Karakter gelişimindeki en alt satır davranıştır. Çocuğunuz gerçek insani davranışlar için çok küçükse, çocuğunuza yaşına bakılmaksızın her zaman başkalarına karşı nazik olmayı öğretebilirsiniz. Çocuğunuza sadece ne yapacağını söylemeyin, onun doğru bir davranış modeli kazanması için yapacaklarını ilk önce kendiniz davranışa dönüştürmelisiniz.
İyi bir rol model ol.
Onunla yüzleşin: insanlar öncelikle modelleme yoluyla öğrenirler. Aslında, çocuklarınıza iyi veya kötü bir örnek olmaktan kaçınamazsınız. İyi bir örnek olmak, o zaman muhtemelen en önemli işinizdir. Çocuğunuza bağırır ve ona asla bağırmamasını söylediğinizde, kızgın olduğunuzda duvara vurduğunuzda ya da komşularınız hakkında kötü yorumlarda bulunduğunuzda, çocuğunuz bu davranışın iyi olacağını düşünecektir. İlk önce siz doğru davranışlarda bulunup ona rol model olmalısınız.
- İlk günden itibaren iyi bir rol modeli olmaya başlayın. Çocuğunuz, düşündüğünüzden daha önce ruh halinizin ve davranışlarınızın farkında olacaktır.
Çocuklarınızın öğrenecekleri konusunda çok dikkatli olun.
Çocuklar süngerler gibidir. Aldıkları şeylerin çoğu ahlaki değerler ve karakterlerle ilgilidir. Kitaplar, şarkılar, televizyon, internet ve filmler, çocuklarımıza sürekli olarak ahlaki ve ahlaksız mesajlar gönderiyor olabilir. Ebeveynler olarak, çocuklarımızı etkileyen fikir ve görüntü akışını kontrol etmeliyiz.
- Siz ve çocuğunuz, bakkaldaki bir tartışma, şiddete ilişkin haberler, üzücü bir şey görüyorsanız, çocuğunuzla bunun hakkında konuşun, öyle olmaması gerektiğini ve doğrusunu sebepleri ile birlikte ona anlatın.
İyi davranışları öğretin.
Çocuğunuza “Teşekkürler” ve “lütfen” demeyi, başkalarına da saygı gösterilmesi gerektiğini öğretin. Bu gibi küçük ayrıntılar gelecekte başarılı olmalarına yardımcı olacaktır. Çocuğunuza, yetişkinlere karşı nazik davranma, yaşlılara saygı gösterme ve diğer çocuklarla kavga etmekten kaçınması gerektiğini söyleyin. Öğretme gücünü hafife almayın. İyi davranışlar çocuklarınızı hayatlarının geri kalanı boyunca onları takip edecek ve en kısa sürede onlar tarafından modellenmeye başlanacaktır.
- İyi davranışların önemli bir tarafı da erken yaşlarda kazanılmasıdır. Çocuğunuzu üç yaşındayken kendi oyuncaklarını temizlemesini öğretirseniz yirmi üç yaşında harika bir ev sahibi olacaktır.
Sadece çocuklarınızın kullanmasını istediğiniz kelimeleri kullanın.
Çocuğunuzun önünde bir kişi hakkında küfür etme, şikayet etme veya olumsuz şeyler söyleme isteğiniz olsa da, sadece telefonda konuşuyor olsanız bile, çocuğunuzun her zaman dikkat ettiğini unutmayın. Eğer eşinizle ısıtılmış bir argüman yaşıyorsanız, kapalı kapılar ardında yapmak daha iyidir, böylece çocuğunuz olumsuz davranışlarınızı taklit edemez. Onun önünde tüm olumsuz davranışlardan kaçının, sizden gördüğünü yapacaktır.
- Kötü bir kelime kullanırsanız ve çocuğunuz bunu fark ederse, gerçekleşmemiş gibi davranmayın. Bunun yerine, özür dileyin ve tekrar olmayacağını söyleyin. Hiçbir şey söylemezseniz, çocuğunuz bu kelimelerin doğru ve normal olduğunu düşünecektir.
Çocuklarınıza başkaları için empati kurmasını öğretin.
Empati, çok erken yaşlarda öğretemeyeceğiniz önemli bir beceridir. Çocuğunuz başkalarına nasıl empati duyulacağını bilirse, o zaman dünyayı daha yargısız bir bakış açısıyla görebilecektir ve kendini başkalarının yerine koyabilecektir. Çocuğunuzla olanlar hakkında konuşmaya çalışın ve arkadaşları ile yaşadığı herhangi bir olumsuzluk karşısında nasıl hissettiğini ve olumsuz davranışlara neyin yol açtığını anlamaya çalışın. Örneğin; bir garson siparişinizi unutursa, çocuğunuza garsonun tembel ya da aptal olduğunu söylemeyin; bunun yerine, tüm gününü ayaklarının üzerinde geçirdikten sonra ne kadar yorgun olabileceğini anlatın. Ona kendini başkalarının yerine koymayı öğretin.
Çocuklarınıza minnettar olmalarını öğretin.
Çocuğunuza gerçekten minnettar olmayı öğretmek, çocuğunuzu her zaman “teşekkür ederim” demeye zorlamaktan farklıdır. Çocuğunuza minnettar olmasını gerçekten öğretmek için, her zaman kendinize “teşekkür ederim” demelisiniz, böylece çocuğunuz iyi davranışları görür. Ona sahip oldukları için şanslı olduğunu söyleyin.
- Ona hayatın her kesiminden insanları göstermeye çalışın, böylece sahip olduklarının değerini ve elindekilerin kıymetini anlar.