Sorumluluğun bağlandığı hukuki olgu gözetim veya objektif özen yükümlülüğünün ihlalinden kaynaklanmaktadır. Zarardan sorumlu olan kişinin sorumluluktan kurtulabilmesi için kurtuluş beyyinesi getirme imkânı bulunmaktadır. Objektif özen yükümlülüğünün eksiksiz olarak yerine getirildiğinin veya yerine getirmiş olsaydı bile zararın ortaya çıkacağının ispatlanması halinde sorumluluktan kurtulmak mümkündür.[1]
Doktrinde özen sorumluluğuna olağan sebep sorumluluğu da denilmektedir.[2] Olağan sebep sorumluluğu kişinin kusursuz olmasına rağmen objektif özen yükümlülüğünü yerine getirmemiş olmasından kaynaklanmaktadır.
Bu sorumluluk Türk Borçlar Kanununda “Özen Sorumluluğu” üst başlığı altındaki adam çalıştıranın sorumluluğu (m.66), hayvan bulunduranın sorumluluğu (m.67-68), yapı malikinin sorumluluğu (m.69-70.) olarak düzenlenmiştir.
Kurtuluş beyyinesi getirerek sorumluluktan
kurtulma olanağı Medeni Kanunda da düzenlenmiştir. MK. m.369’da yer alan aile
başkanının sorumluluğunun da bu kapsamda değerlendirileceği kabul edilmektedir.
Evin bireylerinden olan küçüğün, kısıtlının, akıl hastalığı ve zayıflığı
bulunan kişinin verdiği zarardan dolayı evin başkanı sorumlu tutulmuştur. Ancak
aile başkanı alışılmış koşulların gerektirdiği dikkati ve gözetim sorumluluğunu
yerine getirdiğini veya bu dikkat ve özeni göstermiş olsaydı bile zararın
meydana gelmesinin engellenemeyeceğini ispat ederek sorumluluktan
kurtulabilmektedir.
[1] Kılıçoğlu, s.232.
[2] Antalya, s. 70.