İÇ DENETİM
Bir kurumun faaliyetlerini geliştirmek ve onlara değer katmak amacını güden bağımsız ve nesnel (objektif) bir güvence ve danışmanlık faaliyetleridir.
Güvence hizmetleri: kurumun risk yönetimi, kontrol ve yönetişim süreçlerine dair bağımsız bir değerlendirme sağlamak amacıyla kanıtların nesnel bir şekilde incelenmesidir.
Güvence hizmetlerinin genellikle üç tarafı vardır:
Bir kurum, faaliyet işlev, süreç, sistem veya başka bir unsurun doğrudan içinde olan kişi veya grup ( süreç sahibi)
Değerlendirmeyi yapan kişi veya grup ( iç denetçi)
Değerlendirmeyi kullanan kişi veya grup
Danışmanlık hizmetleri: Herhangi bir idari sorumluluk üstlenmeden bir kurumun faaliyetlerini geliştirmek ve onlara değer katmak amacını güden, niteliği ve kapsamı denetlenen ile birlikte kararlaştırılan istişari faaliyetler ve bununla bağlantılı diğer hizmetlerdir.
Danışmanlık hizmetlerinin genellikle iki tarafı vardır:
Tavsiye veren kişi veya grup ( iç denetçi)
Tavsiye talep eden ve alan kişi ve grup
İç denetimin amacı: Gözden geçirilen faaliyetlerle ilgili nesnel analizler, değerlendirmeler, tavsiyeler ve yorumlar yaparak yönetimin tüm üyelerine sorumluluklarını etkili bir biçimde yerine getirmede yardımcı olmaktır.
- İç denetim, yönetsel bir kontroldür; diğer kontrollerin etkinliğini ölçer ve değerlendirir.
- İç denetim, yönetim hedeflerinin gerçekleşme yolunda olduğu konusunda yeterli güvence sağlamda yararlanılan bir yönetim aracıdır.
- İç denetim, işletmedeki kontrollerin etkinliğini ölçmeyi ve bu kontrolleri değerlemeyi hedef alır.
İÇ DENETİM STANDARTLARI
Standartlar; iç denetim uygulamasının nasıl olması gerektiğini gösterir. Standartlar, iç denetçilerin bulunduğu her türlü kurum ve şirkette iç denetim mesleğinin tamamına hizmet etmek için oluşturulmuştur.
Uluslararası standartlar;farklı endüstri ve ortamlarda, ölçek ve özellikleri farklı kurumsal yapılarda gerçekleştirilen iç denetim faaliyetinden beklenen sonuçların etkili bir şekilde gerçekleşmesine imkân tanımaktadır. 2006 yılında Uluslararası İç Denetçiler Enstitüsünün (IIA) yönetim kurulu, Mesleki Uygulama Çerçevesini ve IIA’nın rehber yapısını ilgili süreçler doğrultusunda gözden geçirmekle görevli bir uluslararası komite ve çalışma grubu oluşturdu. Çalışma grubunun faaliyetleri, çerçevesinin kapsamını gözden geçirmek ile rehberin geliştirilme, gözden geçirilme ve yayımlanma süreçlerinin şeffaflığını ve tutarlılığını artırmaya odaklandı. Bu çalışmanın sonuçları, yeni bir Uluslararası Mesleki Uygulama Çerçevesi (UMUÇ) ve yeniden yapılandırılan bir Mesleki Uygulama Konseyi (PPC) oldu.
RESMİ REHBER, İKİ SINIF REHBERDEN OLUŞMAKTADIR:
- Zorunlu Rehber: İç denetimin mesleki uygulaması için zorunlu rehberde ortaya konan kurallarla uyum gereklidir ve elzemdir
UMUÇ’UN ÜÇ ZORUNLU UNSURU
İç denetim tanımı
Etik kuralları
İç denetimin uluslararası mesleki uygulama standartları
- Kuvvetle Tavsiye Edilen Rehber: Resmi bir onay sürecinden geçerek IIA tarafından onaylanır.
UMUÇ’UN KUVVETLE TAVSİYE EDİLEN UNSURLARI
Pozisyon raporları
Uygulama önerileri
Uygulama rehberleri
Standartlar, mesleki uygulama çerçevesinin bir parçasıdır.
STANDARTLAR YAPISAL OLARAK İKİYE AYRILIR:
- Nitelikli Standartlar; İç denetim faaliyetlerini yürüten kurumların ve kişilerin özelliklerine yöneliktir.
- Performans Standartları; İç denetimin doğasını açıklar ve bu hizmetleri performansını değerlendirmekte kullanılan kalite ölçütlerini sağlar.
STANDARTLARIN AMAÇLARI
İç denetim uygulamasını olması gerektiği gibi temsil eden temel ilkeleri tanımlamak
Katma değerli iç denetim faaliyetlerini teşvik etmeye ve hayata geçirmeye yönelik bir çerçeve oluşturmak
İç denetim performansının değerlendirilmesine uygun bir zemin oluşturmak
Gelişmiş kurumsal süreç ve faaliyetleri canlandırmak
KURUMSAL YÖNETİM, RİSK YÖNETİMİ VE İÇ KONTROL – İÇ DENETİM İLİŞKİSİ
Kurumsal Yönetim ve İç Denetim
Kurumsal Yönetim: Bir şirketin hak ve sahipleri ve kamuoyunun menfaatlerine zarar vermeyecek şekilde, mali kaynakları ve insan kaynaklarını kendine çekmesini, verimli çalışmasını ve bu sayede de hissedarları için uzun dönemde ekonomik kazanç sağlamasını mümkün kılan kanun bileşimidir.
KURUMSAL YÖNETİMLE İLGİLİ DÜZENLEMELER DÖRT TEMEL İLKEYE ODAKLANMAKTADIR
Adillik ilkesi: Şirket yönetiminin bütün hak ve sahiplerine karşı eşit davranmasının ifadesidir.
Şeffaflık ilkesi: Şirketin kamuoyu ile doğru, açık ve karşılaştırılabilir bilgi paylaşımını gerektirmektedir.
Hesap verebilirlik ilkesi: Yönetim kurulunun tepe yönetim performansını bağımsız bir şekilde izlemesini ve tepe yöneticilerin hissedarlara karşı hesap verebilirliğinin temin edilmesini gerektirmektedir.
Sorumluluk ilkesi: Şirketlerin hissedarları için değer yaratırken toplumsal değerleri yansıtan kanun ve düzenlemelere uyum gösterecek şekilde faaliyet göstermesini ifade etmektedir.
RİSK YÖNETİMİ VE İÇ DENETİM
Risk: Şirketlerin ve kurumların hedeflerini gerçekleştirmesini engelleyecek, kayıplara neden olabilecek her türlü olayın gerçekleşme olasılığıdır.
Risk yönetimi: Şirketlerin faaliyetleri sırasında ortaya çıkabilecek risklerin önceden belirlenmesi, tanımlanması değerlendirilmesi, ölçülmesi ve bu riskleri azaltacak veya ortadan kaldıracak önlemler bütünü olarak tanımlanabilir.
Risk yönetiminin amacı: Riskten kaçınmak değil riski yöneterek, fırsatlardan yararlanarak şirket için maksimum faydanın elde edilmesidir.
Etkin bir risk yönetiminin dört aşaması
Risklerin belirlenmesi
Risklerin ölçülmesi ve değerlendirilmesi
Risklerin yönetilmesi ile risklerin kontrol edilmesi
Denetimi ve raporlaması
Kurumsal Risk Yönetimi
Şirketi etkileyebilecek potansiyel olayları tanımlamak, riskleri şirketin kurumsal risk alma profiline uygun olarak yönetilmek ve şirketin hedeflerine ulaşması ile ilgili olarak makul bir derecede güvence sağlamak amacı ile oluşturulmuş sistematik bir süreçtir.