İtalyan siyaset adamı ve yazarı Machiavelli (Floransa, 1469-Floransa, 1527).
Soylu ama orta halli bir avukatın oğlu olan Niccolo Machiavelli (Makyavel de denir), Mediciler dönemi Floransa’sında yaşadı. İyi bir latince öğrenimi gördükten sonra tarih ve siyaset olaylarıyla ilgilenmeye başladı. 1498’de Floransa kançılarlığına, ardından da Onlar Kurulu sekreterliğine seçildi; bu ikinci görevi süresince Fransa’da, Almanya’da ve Roma’da değişik diplomatik sorumluluklar yüklendi ve dönemindeki devletlerin siyasal kurumlan ile yöneticilerin ruhsal yapısı üstüne çeşitli gözlemlerde bulundu. Floransa’nm bağımsızlığım korumak amacıyla 1505’te Floransa paralı askerlerinin yerini alacak ulusal milisleri düzenlemeye girişti ama başarılı olamadı. Buna karşılık 1509’da Pisa’nın ele geçirilmesinde rol oynadı.
Eylül 1512’de, koruyucularının Mediciler tarafından kovulması üstüne, işsiz kaldı, hatta suçlu bulunarak (Şubat 1513) tutuklandı. Ama kısa bir süre sonra serbest bırakılınca, karısı ve çocuklarıyla birlikte San Casciano’da yoksul bir yaşam sürmeye başladı; bütün zamanını Latin ve Yunan klasik yazarlarını okumaya ve kendi yapıtlarım oluşturmaya verdi. Yaşammın son yıllarında Mediciler tarafından özellikle Roma’da birkaç göreve getirildi.
22 Haziran 1527’de ölen Machiavelli, Floransa’nm Santa Croce Kilisesi’ne gömüldü. Daha sonra 1787’de Toscana dükü, bu kilisede bulunan Galilei ve Michelangelo’nun anıtlarının yanma Machiavelli için mermer bir anıt yaptırdı.
Eserleri
Machiavelli, ününü iki siyaset yapıtına borçludur: Hükümdar (İl principe, 1513) ve Discorsi sopra la prima Decade di Tito Livio’da (Titus Livius’un Roma Tarihi Adlı Yapıtının İlk On Cildi Üstüne Konuşmalar, 1513).Machiavelli bu yapıtlarda Eskiçağ Roması’ nın yönetimini, yükselişinin ve çöküşünün nedenlerini inceledi. Hükümdar (ya da Prens) “machiavellici” bir Machiavelli’nin, yani her türlü yerleşik ahlak kurallarım hiçe sayan bir siyasal uygulamadan yana kaygısız bir entrikacının yaygın bir görüntüsünü ortaya koyar (gerçekteyse, dürüst ve çıkar gütmeyen kişiliğiyle Machiavelli, kendim tümüyle Floransa’ya adamış, namuslu bir devlet memurudur). Hatta bazıları Hükümdar’da. halkı aristokratik iktidarın aşırılıklarına karşı etkilemeye yönelik demokratik bir girişim gözlemlemişlerdir.
Bir dizi konuşma (söylev) biçiminde düzenlenmiş olan Hükümdar’da bir yandan tarihi örneklere dayanarak devlet adamlarının iktidarı nasıl kazanıp koruduklarını ya da yitirdiklerini ortaya koyarken, öte yandan da Lorenzo de Medici’yi (kitap ona ithaf edilmiştir) iktidarın uygulanması konusunda yönlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu bir bakıma, siyasette pragmacılığın savunulması demektir. Rönesans döneminde yaşayan Machiavelli’nin görüşleri, çoğunlukla Eflatun’un diyaloglarındaki sofistlerin geliştirdiği savları, stoacı öğretileri ve Romalıların gerçekçiliğini anımsatırken, Ortaçağ idealizmiyle kesin olarak karşıtlaşır.
Machiavelli’nin bir başka önemli yapıtı da İstorie Fiorentine’dir (Floransa Hikâyeleri). Çağımızdaki bazı araştırmacılar tarafından dünya edebiyatının başyapıtlarından biri olarak kabul edilen bu çalışmanın dokuz kitabı Roma İmparatorluğunun düşüşünden 1499’a kadar uzanan dönemi içerir. Yapıtta anlatılan olaylar, yalnızca Floransa’daki çeşitli parçalanmaları değil, İtalya’nın bütünündeki (özellikle Venedik, Müano, Pisa) olayları kapsar. Machiavelli, birbirini izleyen çok kısa bölümler aracılığıyla betimlediği olayların etkili bir çözümlemesini yapar; birkaç belirgin özellikle bir olguyu, bir hareketi, bir tipi belirler. Machiavelli’nin yapıtları büyük bir etki uyandırmıştır; özellikle gerçekçüik anlayışı, XVII. yy’da Erasmus’un iyimser hümanizmine karşı liberten akımın gelişmesine yol açmıştır.
1740’ta prens olan Büyük Friedrich Hükümdar’da ileri sürülen savları çürütmek için machiavellicilik karşıtı bir yapıt gerçekleştirmiştir. Günümüzde de çok sayıda eleştirmenin üstünde özenle durduğu Machiavelli’nin öbür yapıtları arasında, savaş konusunu ele aldığı Dialoghi dell’arte della guerra (Savaş Sanatı Üstüne Karşılıklı Konuşmalar), birer komedi olan Aşk Otu (Mandragola) ve Clizia, bir tür romanlaştırılmış özyaşamöyküsü olan Vita di Castruccio Castracani (Castruccio Castracani’nin Yaşamı) sayılabilir. Yazarın ayrıca bazı alegorik şiirleri de vardır.