Hamilelikte şeker hastalığı
Gestasyonel diyabet nedir?
Gestasyonel diyabet tip1 ve tip2 diyabetten farklı olarak gebelik boyunca ortaya çıkan ve gebelikten sonra düzelen diyabet türüdür. Ancak gebelik diyabeti olan kadınlarda daha sonra tip 2 diyabet geliştiği de gözlenmiştir. Gestasyonel diyabet gebelerde görülen değişik derecelerdeki glukoz tolerans bozukluğu olarak da tanımlanabilir. Gebelerde açlık kan şekerinin 90 mg\dl'nin, tokluk kan şekerinin de 120 mg\dl'nin altında olması ve HbA1C değerinin %6'nın altında olması beklenmektedir. Bu değerlerin üzeri gestasyonel diyabet olarak adlandırılmaktadır.
Gebelik diyabeti için yüksek risk taşıyanlar şunlardır:
- Birinci derecede akrabalarında şeker hastalığı olanlar
- Obez olmak
- Daha önceki gebeliklerinde gestasyonal diyabet olması
- Afro-Amerikalılar, Asyalı kadınlar, latinler
- Gebelikte kortizon kullanımı
- Gebelikten önce kötü glukoz tolerans öyküsü
Gestasyonel diyabet tanısı nasıl konur?
Gestasyonel diyabet tanısında glukoz yükleme testi kullanılmaktadır. Glukoz yükleme testinde hastaya 50 gr şeker verilerek 1 saat sonra glukoz değerine bakılır. Kan şekeri 140 mg/ dl üzerine çıkarsa 100 gr'lık şeker yükleme testine geçilir. Bu test esnasında bir, iki ve üçüncü saatlerde kan şekerine bakılır. En az iki değerin 140 mg/ dl'nin üzerinde olması gestasyonel diyabet tanısı koymak için yeterlidir. Gestasyonel diyabet yönünden riskli gebeler gebelik doğrulandıktan sonra en kısa sürede diyabet yönünden değerlendirilmelidir. Riskli olmayan gebeliklerde de 24-28. haftalarda diyabet taraması yapılmalıdır.
Hamilelikte şeker hastalığının anne bebek için taşıdığı riskler nelerdir?
Anneye ait riskler:
- Kendiliğinden düşük
- Hiperglisemi
- Hipoglisemi
- Organ hasarı
- Preeklampsi
- idrar yolu enfeksiyonu
- Şiddetli kansızlık
- Sezaryen doğum
- Doğum sonrası kanama
- Doğum sonrası doku enfeksiyonları
Anne karnındaki bebeğe ait riskler:
- Doğumsal anomaliler
- Gelişme geriliği
- Bebeğin suyunun çok az veya çok fazla olması
- İri bebek
- Erken doğum
- Doğum travması
Yenidoğan bebeğe ait riskler:
- Solunum sıkıntısı
- Hipoglisemi
- Sarılık
- Ölüm
Hamilelikte şeker hastalığının tedavisi nasıl yapılır?
Hamilelikte şeker hastalığı saptanan gebeler, kan şekerlerini düzenli olarak takip etmelidir. Hedeflenen kan şekeri açlık seviyesi 90 mg/dl'nin altında olmalı, tokluk kan şekeri ise 1. saatte 140 mg/dl'nin ve 2. saatte 120 mg/dl'nin altında olmalıdır. Gebelik şeker hastalığında tıbbi beslenme tedavisi uygulanmalıdır. Bu tedavide amaç, gebenin yeterli kilo almasını sağlamak ve kan şekerinin yükselmesini önlemektir.
Gebeler düzenli egzersiz yapmalıdır. Egzersiz kas kitlesini artırır ve dokuların insüline duyarlılığını yükseltir. Yapılacak egzersizler gebeyi zorlamamalıdır. Gebelerde şeker hastalığı tedavisinde insülin kullanılabilir. Ağızdan kullanılan diyabet ilaçları gebelerde önerilmemektedir.