Ancak bu zafer kısa ömürlü oldu. Flores’in partisi ARENA, 1024 Sayılı Kararname’yi geri almaya yetecek oyu sağlayan bir ittifak kurdu. Çatışma altı ay daha sürdü ve bu süre zarfında San Salvador’da pek çok yürüyüş ve gösteri yapıldı. Bunlar, göstericilerin hem barışı sembolize etmek hem de beyaz önlüklü doktorlar ve hemşirelerle dayanışma ibaresi olarak beyaz önlükler girdiği muazzam kalabalıkların katıldığı eylemlerdi. Yaklaşık 800 bin kişinin yaşadığı bu kentteki eylemlere 25 bin ila 200 bin kişi arasında katılım oluyordu. Pek çok doktor mücadelenin maddi ihtiyaçlarını karşılamak için evlerini, arabalarını ve ev eşyalarını sattı.
Çatışmalar, Dünya Bankası, kamu sağlık sisteminin modernleştirilmesi adına verilecek borç için özelleştirme şartını geri çektiğinde sona erdi. Sendika liderleri ve hükümet temsilcileri, kamu sağlık sisteminde özelleştirmelerin durdurulmasında anlaşmaya vardı. STISSS [Salvador Sosyal Güvenlik Enstitüsü İşçileri Sendikası] ve SIMETRISS’e [Salvador Sosyal Güvenlik Enstitüsü İşçileri Tıbbi Sendikası] eski maaşları ve kıdemleri iade edildi ancak grevler sırasında işlerinden alınan bazı doktorların başka yerlerde işe alınmaları gerekti. Anlaşma uyarınca ayrıca tıbbi profesyoneller, hükümet yetkilileri ve sendikalar ile sivil toplumdan temsilcilerden oluşan bir Sağlık Reformu Takip Komisyonu da kuruldu. Kamu sağlık hizmetlerini koruma ve genişletme çabaları, özellikle 2009’da Farabundo Martí Ulusal Kurtuluş Cephesi’nin siyasi kanadını temsil eden solcu Mauricio Funes’in cumhurbaşkanı seçilmesinden sonra devam etti (Askeri kanat olan FMLN 1980’lerden 90’lara kadar süren uzun iç savaşta ARENA’ya karşı savaşmıştır.) İç savaş sırasında sürgünde kalan tanınmış bir Latin Amerikalı sosyal sağlık mücadelesi lideri olan Dr. María Isabel Rodríguez, Sağlık Bakanı olarak kamu sağlık ve tıp hizmetlerini yönetmek için geri döndü. Funes döneminde özellikle hükümet ekonomik ve sosyal politikalarda sivil topluma daha fazla danışmata başladı. Sağlık hizmetlerinde bu yönelim, ana kaynağı Sağlık Hizmetleri Özelleştirilmesine Karşı Yurttaş İttifakı olan bir beş yıllık stratejik plan halinde kendini gösterdi. Burada Yurttaş İttifakı, proaktif ve uzun vadeli eylemlere yönelen bağımsız bir hareket olarak uzman görüşü sağladı. Ayrıca, sivil toplum üyelerinin sağlık hizmetleri politikalarının tasarlanması ve uygulanmasına ve hükümetin sözlerine bağlı kılınmasına yardımlarını sunmak üzere davet edildiği bağımsız bir Ulusal Sağlık Forumu kuruldu. Funes yönetimi, hemşireler gibi eskiden marjinalize edilip artık başka gruplarla birlikte Ulusal Emek Yuvarlak Masası’nda yer alanların seslerini de içerdi. Bunun yanında Funes kabinesinde daha fazla kadına yer verdi ve bu kadınlar, konumlarını cinsel ve üreme sağlığı meselelerine vurgu yapmakta kullandı.
Eski bir FMLN gerilla lideri olup 2014’te cumhurbaşkanı seçilen Salvador Sánchez Cerén, Funes döneminde kazanılan sağlık hizmeti ilerlemelerini koruyup güçlendirmeye yemin etti. Sağlık Bakanlığı, sağlık hizmetlerinde kamu sektörünün ağırlığını artırmaya yönelik yeni girişimler yaptı. Bu çabaları geliştirici eleştirel bir şekilde destekleyen, Şili’de Salvador Allende yönetiminin sosyal tıp alanına katkılarından etkilenen bir sağlık profesyonelleri koalisyonu oluşturuldu. Koalisyon, ismini Dr. Salvador Allende Sağlık Profesyonelleri Koalisyonu koydu. Koalisyon El Salvador’da neoliberal politikalara karşı önceki mücadelelerden oluşmuş olsa da, yönetiminde daha genç sağlık emekçileri yer aldı. Bu emekçiler, Kasım 2014’teki Latin Amerika Sosyal Sağlık Birliği kongresinin San Salvador’da yapılmasına da öncülük etti, bu kongreye neoliberal politikalara karşı mücadeleden ve kamu hizmetlerini güçlendirecek alternatif modellerden yana binlerce ilerici sağlık emekçisi katıldı.
Yazar: Howard Waitzkin, Rebeca Jasso-Aguilar
Çeviri: İsmet Güneş
Kaynak: Monthly Review