22.03.2000 - 01:00 | Son Güncelleme: 22.03.2000 - 01:00
İtidalli olmak gerekir
Bazı kimseler, (Herkes başka bir mezhebin hükmü ile amel eder) diyorlar. Mezhepler kardeştir, mensupları birbirini çok sever. Emredilen bir ibâdeti yaparken güçlük çeken, hak mezheplerden birini taklit eder.
Bazı kimseler, (Herkes başka bir mezhebin hükmü ile amel eder) diyorlar. Mezhepler kardeştir, mensupları birbirini çok sever. Emredilen bir ibâdeti yaparken güçlük çeken, hak mezheplerden birini taklit eder. Bir ihtiyaç olmadan, bu daha kolay, bu daha işime gelir diyerek mezhep taklidi yapılmaz. İhtiyaç yokken veya mezheplerin kolay gelen taraflarını taklit etmek [telfik] caiz değildir, haramdır. Dinin bir emrini yapmak için, başka mezhebi taklit gerekince, o mezhebin bu husustaki şartlarına da uymak gerekir. İmam-ı Rabbani hazretleri, (Müslümanları sıkıntıya sokmak haramdır. Şafiî âlimleri, Şafiîde yapılması güç şeylerin Hanefiye göre yapılmasına fetva vermişlerdir.) buyuruyor. Şafiî bir genç, bir kız kaçırsa, kızın babası razı olmazsa, Şafiîde evlenmek caiz olmaz. Ancak ihtiyaçtan dolayı Hanefi taklit edilerek evlenilebilir. Bir Hanefi, Hanbelide caiz diye mukimken iki namazı birleştiremez. Seferde iken de, Şafiî veya Malikide caiz diye birleştiremez. Şayet namazlarını kaçırma tehlikesi varsa, diğer üç mezhebden birini taklit ederek öğle ile ikindiyi veya akşam ile yatsıyı cem ederek bir vakitte kılabilir. Taklit ettiği mezhebe göre abdest alması, namaz kılması gerekir. Şafiîde denizde yaşayan her hayvan yenir diye, hanefilerin zaruretsiz deniz aygırı, deniz haşaratı yemeleri caiz olmaz. Yine Şafiîde kan çıkınca abdest bozulmaz diye, kan çıktığı hâlde, yeniden abdest almadan namaz kılınmaz. Şafiî olan biri de, yabancı kadına dokununca, Hanefide abdest bozulmaz diye, bu haliyle namaz kılamaz. Hacda, kadınlara dokunma ihtimali çok olduğu için, Şafiî olanın abdestli durması zordur. Bu durumda Hanefiyi taklit eder. Bir Hanefi, Ramazan günü, geceden niyet ettiği orucunu yiyip içerek bozsa, Şafiîde kefaret gerekmez diye, kefaretten vazgeçemez. Hanefide iki yaşından küçük bir çocuk, bir kadını bir defa emse, o kadının bütün çocukları ile süt kardeş olur. Şafiîde ise ayrı ayrı 5 kere doya doya emmesi gerekir. 5 kere emmediği için, Şafiîye göre süt kardeş olmaz diye, bir Hanefi, süt kardeşiyle evlenebilir mi? Ancak, evlendikten sonra süt kardeş oldukları meydana çıkmışsa, o zaman bir yuvanın yıkılmaması için Şafiî mezhebi taklit edilir. Böyle bir zaruret olmadan süt kardeşle evlenmek caiz olmaz, nikah bâtıl olur. Şafiîde Besmelesiz kesilen hayvan yenir diye, Hanefilerin Besmelesiz kesilmiş hayvanı yemeleri haram olur. Şafiîde kadınların altın ve gümüşten olan ziynet eşyalarının zekâtı verilmez diye, bir Hanefinin, bu ziynetlerden zekât vermemesi caiz olmaz. Altın ve gümüşten başka madenlerin zekâtı Şafiîde verilmez diye, Hanefilerin Şafiîyi taklit etmeleri caiz olmaz. Malikide guslü gerektiren bir şey olmazsa, meste ömür boyu meshetmek caiz diye, bir Hanefinin, mukimken mestine bir günden fazla meshetmesi caiz olmaz. Hanbelide erkeğin avret yeri yalnız seveteyndir diye, bir Hanefinin uyluklarını zaruretsiz açması caiz olmaz. İmam-ı Rabbanî hazretleri (Mezhebimizin hükmüne aykırı gibi görülen hadis-i şerifler, âlimlerin sözlerini reddetmek için delil ve senet olamaz.) buyuruyor. M. Hadimi hazretleri de, (Dindeki dört delil, müctehidler içindir. Bizim için delil, mezhebimizin bildirdiği hükümdür. Çünkü bizler, ayet ve hadisten hüküm çıkaramayız. Mezhebin bir hükmü, ayete, hadise uymuyor gibi görünse de yanlış değildir. Çünkü ayet ve hadis ictihad isteyebilir, başka bir ayet veya hadisle değiştirilmiş olabilir veya başka bir tevili olabilir.) buyuruyor.