a) İthalat vergilerine tabi eşyanın serbest dolaşıma girmesi,
b) İthalat vergilerine tabi eşyanın ithalat vergilerinden kısmi muafiyet suretiyle geçici ithali halinde,
Doğar.
Gümrük yükümlülüğü, normal usulde yapılan beyanlarda gümrük beyannamesinin tescil tarihinde, basitleştirilmiş usulde yapılan beyanlarda basitleştirilmiş işlemlere ilişkin beyannamenin ya da gümrük idaresince kabul edilen ticari veya idari belgenin tescil edildiği ya da tescil hükmünde kayıt işleminin yapıldığı tarihte başlar.
Dolaylı temsil durumunda, hesabına gümrük beyanında bulunulan kişi de yükümlüdür. Birinci fıkrada belirtilen rejimlerden biri için bulunulan beyanda kullanılan veriler, kanunen alınması gereken vergilerin tamamen veya kısmen tahsil edilememesine sebep olduğu takdirde, beyanın yapılabilmesi için bu verileri veren ve bu verilerin yanlış olduğunu bilen veya normal olarak bilmesi gereken kişiler de gümrük vergilerinden sorumludur.
Eşyanın kanuna aykırı şekilde Türkiye Gümrük Bölgesine girmesi
Madde 615 - İthalat vergilerine tabi eşyanın, Gümrük Kanununa aykırı şekilde Türkiye Gümrük Bölgesine girmesi ya da bir serbest bölgede bulunan ithalat vergilerine tabi eşyanın, Kanuna aykırı olarak Gümrük Bölgesinin başka bir yerine gitmesi hallerinde, gümrük yükümlülüğü doğar.
Gümrük yükümlülüğü, eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesine Kanuna aykırı olarak girişi tarihinde başlar.
Kanun hükümlerine göre ;
a) Eşyanın kanuna aykırı olarak girişini gerçekleştiren kişiler,
b) Eşyanın kanuna aykırı girişine iştirak eden ve girişin kanuna aykırı olduğunu bilen veya normal olarak bilmesi gereken kişiler,
c) Söz konusu eşyayı elde eden veya elinde bulunduran ve bu eşyayı elde ettiği veya aldığı sırada eşyanın kanuna aykırı olarak girdiğini bilen veya normal olarak bilmesi gereken kişiler,
Gümrük vergilerinden sorumludurlar.
Eşyanın kanuna aykırı olarak gümrük gözetimi dışına çıkarılması
Madde 616 - Gümrük gözetimi altındaki ithalat vergilerine tabi eşyanın, kanuna aykırı olarak gümrük gözetimi dışına çıkarılması halinde gümrük yükümlülüğü doğar.
Gümrük yükümlülüğü, eşyanın gümrük gözetiminden çıkarıldığı tarihte doğar.
Kanun hükümlerine göre;
a) Eşyayı gümrük gözetiminden çıkaran kişiler,
b) Bu çıkarma işine iştirak eden ve eşyanın gümrük gözetiminden çıkarıldığını bilen veya normal olarak bilmesi gereken kişiler,
c) Söz konusu eşyayı elde eden veya elinde bulunduran ve bu eşyayı elde ettiği veya aldığı sırada gümrük gözetiminden çıkarıldığını bilen veya normal olarak bilmesi gereken kişiler,
d) Eşyanın geçici depolanmasında veya tabi tutulmuş olduğu gümrük rejiminin kullanılmasından doğan yükümlülükleri yerine getirmesi gereken kişiler,
Gümrük vergilerinden sorumludurlar.
Eşyanın kanuna aykırı olarak gümrük gözetimi dışına çıkarılmış sayılacağı haller
Madde 617- 616 ncı maddede belirtilen eşya için yapılan gümrük beyanı veya aynı yasal etkiye sahip başka bir belge sunulması ve yetkili gümrük idarelerin onaylaması için bir belgenin düzenlenmesi, eşyanın gümrük statüsünü serbest dolaşımda bulunan eşya gibi değerlendirilmesine yol açabilecek yanlış niteliğe sahip ise, bu fiil, 616 ncı maddenin 1 inci fıkrası uyarınca, eşyanın gümrük gözetiminden çıkarılması hükmündedir.
Eşyanın geçici depolanması veya tabi tutulmuş olduğu gümrük rejim koşullarına uyulmaması
Madde 618- 616 ncı maddede belirtilen haller dışında;
a) İthalat vergilerine tabi eşyanın geçici depolanmasından veya tabi tutulmuş olduğu gümrük rejiminin uygulanmasından doğan yükümlülüklerden birinin yerine getirilmemesi,
b) Eşyanın söz konusu gümrük rejimine tabi tutulmasına veya nihai kullanımı nedeniyle indirimli yahut sıfır ithalat vergi oranı uygulanmasına ilişkin koşullardan birine uyulmaması hallerinde ve bu fiillerin geçici depolamanın veya ilgili gümrük rejiminin yanlış uygulanması sonucunu yarattığının tespit edilmesi,
Durumunda ithalat nedeniyle gümrük yükümlülüğü başlar.
Gümrük yükümlülüğü;
a) Birinci fıkranın (a) bendinde belirtilen hükmün yerine getirilememesinin bir gümrük yükümlülüğü doğurması halinde, bu tarihte;
b) Eşyanın söz konusu gümrük rejimine tabi tutulmasına veya özel amaçlı kullanımı nedeniyle indirimli ya da sıfır ithalat vergi oranı uygulanmasına ilişkin bir koşula uyulmadığının sonradan tespiti halinde, ilgili rejime tabi tutulduğu tarihte;
Başlar.
Yükümlü, ithalat vergilerine tabi eşyanın geçici depolanmasından veya tabi tutulduğu gümrük rejiminin uygulanmasından doğan yükümlülükleri yerine getirmesi gereken kişi ya da söz konusu rejime tabi tutulması için konulmuş koşullara uyması gereken kişidir.
Serbest bölgelerde bulunan eşyanın kanuna aykırı olarak tüketilmesi veya kullanılması
Madde 619 - Serbest bölgelerde bulunan ithalat vergilerine tabi eşyanın, Kanuna aykırı olarak tüketilmesi veya kullanılması halinde gümrük yükümlülüğü doğar.
Eşyanın kaybolması ve bu kaybın kanıtlanamaması halinde, eşya serbest bölgede tüketilmiş veya kullanılmış sayılır.
Gümrük yükümlülüğü, serbest bölgede bulunan eşyanın Kanuna aykırı olarak tüketildiği veya ilk kez kullanıldığı tarihte başlar.
Yükümlü, eşyayı tüketen veya kullanan, buna iştirak eden ve tüketimin veya kullanımın, Kanuna aykırı olduğunu bilen veya normal olarak bilmesi gereken kişilerdir.
Gümrük idarelerinin kaybolan eşyayı serbest bölgede tüketilmiş veya kullanılmış saydığı ve dördüncü fıkranın uygulanmasına imkan bulunmadığı hallerde, eşyanın gümrük idarelerince bilinen en son kullanıcısı, gümrük vergilerini ödemekle yükümlü kişidir.
Eşyanın gümrük statüsü açısından serbest dolaşımda sayılması
Madde 620 - Eşyaya uygulanabilecek yasaklama veya kısıtlamalar ile cezai hükümler saklı kalmak üzere, 616, 617, 619 veya 620 nci maddeler uyarınca bir gümrük yükümlülüğünün doğması ve ithalat vergilerinin ödenmesi durumunda, bu eşya gümrük statüsü açısından bir beyana gerek görülmeksizin serbest dolaşımda bulunan eşya sayılır.
Zapt ve müsaderenin eşyanın gümrük statüsünü etkilemeyeceği
Madde 621 – 658 inci maddenin birinci fıkrasının (d) ve (e) bendi uyarınca eşyanın zapt ve müsaderesi bu eşyanın gümrük statüsünü etkilemez.
Eşyanın telef olması veya kaybı
Madde 622 - 615 inci madde ile 618 inci maddenin 1 inci fıkrasının (a) bendi hükümleri saklı kalmak kaydıyla, yükümlünün;
a) Kanunun 37 ila 40 ıncı madde hükümlerine göre eşyanın yetkili bir gümrüğe sunulmasından,
b) Bir serbest bölgeden Türkiye’ye eşya sokulmasından,
c) Eşyanın geçici depolanmasından,
d) Eşyanın tabi tutulduğu gümrük rejiminin kullanılmasından,
Doğan yükümlülüklerini yerine getirememesinin eşyanın tahrip olmasının veya tekrar yerine konulamaması şeklinde kaybının, eşyanın özelliklerine bağlı bir nedenden veya beklenmeyen hal veya mücbir sebepten ya da gümrük idarelerinin izninden kaynaklandığını kanıtlaması halinde, ithalat nedeniyle gümrük yükümlülüğü doğmuş sayılmaz.
Nihai kullanımı nedeniyle indirimli veya sıfır ithalat vergi oranından yararlanarak serbest dolaşıma giren eşyanın, gümrük idarelerinin izni ile ihraç veya yeniden ihraç edilmesi halinde de ithalat nedeni ile bir gümrük yükümlülüğü doğmuş sayılmaz.
Eşyanın telef olması veya kaybının kanıtlanması
Madde 623 - Eşyanın tekrar yerine konulamaz şekilde kaybı, bunun kullanılamaz hale gelmiş olmasını ifade eder. Gümrük idarelerinin izninden kaynaklanmayan hallerde, eşyanın telef olması veya kaybı, idarenin taraf olduğu mahkeme kararı ile kanıtlanır.
Ancak;
a) Suçüstü şeklindeki hırsızlıklar, hazırlık tahkikatı üzerine Cumhuriyet Savcılığınca verilen belge ile,
b) Hasar, telef veya kayıp herkesçe bilinen ve duyulan başka olaylar yüzünden olmuşsa o yerin en büyük mülki idare amiri tarafından verilecek belge ile,
Kanıtlanır.
Gümrük yükümlülüğünü etkilemeyecek haller
Madde 624 - Eşyanın gümrük denetiminden yasadışı olarak çıkarılmasına teşebbüs olmaması, ilgili kişi tarafından kasten yapılmış bulunmaması ve eşyanın durumunu düzenleyen tüm gerekli işlemlerin yerine getirilmesi koşuluyla aşağıda sayılan ihmaller, 618 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen gümrük yükümlülüğü açısından, eşyanın geçici depolama faaliyeti veya tabi tutulmuş olduğu gümrük rejiminin doğru işleyişini etkilemez:
a) Süre uzatımı amacıyla başvurulduğunda, verilen sürenin uzatılması için gerekli koşullar olmasına karşın, eşyanın, gösterilen geçici depolama yerine konulması veya uygulandığı gümrük rejimi altında, gümrükçe onaylanmış işlem veya kullanımlardan birine tabi tutulması için verilen sürenin aşılması,
b) Transit rejimi altındaki eşyanın varış gümrük idaresine sunulması için verilen süre aşılarak ilgili idareye sunulması,
c) Eşyanın geçici depolamaya veya gümrük antrepo rejimine tabi tutulması durumunda, elleçleme izninin verilmesi için gerekli koşulların bulunması şartıyla, gümrük idarelerinden önceden izin alınmaksızın eşyanın elleçleme işlemine tabi tutulması,
d) Eşyanın geçici ithalat rejimine tabi tutulması durumunda, önceden bu kullanıma izin verilmesi için gerekli şartların olması koşuluyla, eşyanın izin belgesinde gösterilenden farklı bir şekilde kullanılması,
e) Eşyanın geçici depolama veya bir gümrük rejimine tabi tutulması durumunda, gümrük idarelerinin isteği üzerine arz edilebilecek durumda olması şartıyla; izin belgesinde gösterilenden farklı şekillerde ve yerlerde bulunması,
f) Eşyanın geçici depolama veya bir gümrük rejimine tabi tutulması durumunda, gerekli işlemler yapılmadan Türkiye gümrük bölgesinden çıkarılması veya serbest bölgeye konulması,
g) Eşyanın nihai kullanımı nedeniyle, indirimli veya sıfır vergi oranından yararlanarak işlem görmesi durumunda, amaçlanan kullanıma tabi tutulmadan önce, eşyanın devredenin stok kayıtlarında olması ve devredilenin söz konusu eşyanın izin hak sahibi olması şartıyla eşyanın gümrük idarelerine bildirilmeden devredilmesi,
Madde 625 - Yükümlü 624 üncü maddede gösterilen şartları ispat edemediği takdirde, 618 inci maddenin 1 inci fıkrası uyarınca bir gümrük yükümlülüğü doğar.
Cezai hükümlerin uygulanması
Madde 626 - 624 üncü maddede belirtilen ihmallerin bir gümrük yükümlülüğüne yol açmaması, yürürlükteki mevzuat çerçevesinde söz konusu gümrük rejimi altında düzenlenen izin belgelerinin geri alınmasını veya iptalini engellemez.
1918 sayılı Kaçakçılığın Men ve Takibine Dair Kanun hükümleri saklıdır.
Kabul edilebilir kayıplar
Madde 627 - 622 nci maddenin uygulanmasında, gümrük idareleri, ilgili kişinin isteği üzerine, ortaya çıkan kayıpların sadece eşyanın mahiyetinden kaynaklandığı ve ilgili kişinin ihmalinden ya da hileli işlerinden kaynaklanmadığını gösterilebildiği durumlarda, kayıp miktarını dikkate alır.
Birinci fıkradaki ihmal ya da hileli işler deyimi; nakliye, depolama, elleçleme, söz konusu eşyanın işlenmesi veya değerlendirilmesine ilişkin, mevzuat hükümlerinin uygulanmasındaki bir savsaklama anlamına gelir.
Gümrük idaresince kabul edilebilir kaybın tespiti
Madde 628 - Gümrük idareleri, eşyanın mahiyeti gereği uğradığı önlenmesi imkansız kaybın başka bir açıklaması olmadığına kanaat getirmesi halinde yükümlünün ispat zorunluluğunu kaldırabilir.
Atık ve artıklar
Madde 629 - Özel amaçlı kullanım nedeni ile indirimli veya sıfır ithalat vergi oranından yararlanarak ithal edilen eşya için 622 nci maddenin birinci fıkrası uyarınca, bir gümrük yükümlülüğünün doğmadığının kabulü halinde, söz konusu fıkrada belirtilen tahribattan kaynaklanan atık ve artıklar serbest dolaşımda olmayan eşya sayılır.
Özel amaçlı nihai kullanım nedeniyle indirimli veya sıfır ithalat vergi oranından yararlanarak serbest dolaşıma giren eşya için 616 ve 618 inci maddeler uyarınca, gümrük vergileri tahakkuk ettiğinde, serbest dolaşıma giriş sırasında ödenen gümrük vergileri tutarı, tahakkuk eden gümrük vergileri tutarından indirilir. Bu hüküm, gerektiğinde bu tür eşyanın tahribi sonucu kalan atık ve artıklar için bir gümrük yükümlülüğü doğduğunda da uygulanır.
İhracat vergilerine tabi eşya
Madde 630 - İhracat vergilerine tabi eşyanın bir gümrük beyannamesi kapsamında Türkiye Gümrük Bölgesi dışına ihraç edilmesi halinde, gümrük yükümlülüğü doğar.
Gümrük yükümlülüğü, normal usulde yapılan beyanlarda gümrük beyannamesinin tescil tarihinde, basitleştirilmiş usulde yapılan beyanlarda basitleştirilmiş işlemlere ilişkin beyannamenin ya da faturanın tescil edildiği ya da tescil hükmünde olan kayıt işleminin yapıldığı tarihte başlar.
Gümrük beyanında bulunulmaksızın eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesinden çıkarılması
Madde 631 - İhracat vergilerine tabi eşyanın gümrük beyanında bulunulmaksızın Türkiye Gümrük Bölgesi dışına çıkartılması halinde, gümrük yükümlülüğü doğar.
Gümrük yükümlülüğü, söz konusu eşyanın fiilen Türkiye Gümrük Bölgesi dışına çıktığı tarihte başlar.
Söz konusu eşyayı Türkiye Gümrük Bölgesi dışına çıkaran, bu fiile iştirak eden, beyanda bulunulması gerektiğini bildiği veya bilmesi gerektiği halde bulunmayan kişiler, gümrük vergilerinden sorumludur.
İhracat vergilerinden tam ve kısmi muafiyete tabi eşya
Madde 632 - Eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesi dışına ihracat vergilerinden tam veya kısmi muafiyete tabi tutularak çıkmasına ilişkin hükümlere uyulmaması halinde, gümrük yükümlülüğü doğar.
İhracat vergilerinin tam veya kısmi muafiyete tabi tutularak, Türkiye Gümrük Bölgesi dışına gönderilmesine izin verilen eşyanın gümrük yükümlülüğü, izin verilen yerden başka bir varış yerine ulaştığı tarihte başlar.
Gümrük idarelerinin ikinci fıkrada belirtilen tarihi tespit edememesi halinde, eşyanın söz konusu muafiyete hak kazanmasına ilişkin hükümlere uyulduğunu kanıtlayan bir belgenin ibrazı için rejim hak sahibine süre verilir. Söz konusu belgenin ibraz edilememesi halinde, verilen sürenin bittiği tarihte gümrük yükümlüğü doğar.
İthali ve ihracı yasaklama veya kısıtlamaya tabi eşyanın gümrük yükümlülüğü
Madde 633 - İthali ve ihracı yasaklama veya kısıtlamaya tabi eşya için de Kanunun 181 ilâ 185 ve 188 ila 190 ıncı maddelerinde belirtilen gümrük yükümlülüğü doğar.
Ancak, sahte paralar ile tıbbi ve bilimsel amaçlı kullanımları nedeniyle yetkili idareler tarafından sıkı bir şekilde denetlenen ekonomik dolaşıma girmeyen narkotik uyuşturucu ve uyarıcı maddelerin Türkiye Gümrük Bölgesine kanuna aykırı olarak girmesi halinde, kaçakçılık ve diğer ceza koyan kanun hükümlerine göre işlem yapılacağından, gümrük yükümlülüğü doğmaz. Bununla birlikte, cezai hükümler koyan kanunlar gereğince, gümrük vergilerinin ceza tespitine esas olması veya cezai kovuşturmaların gümrük yükümlülüğünün varlığına bağlı olması hallerinde, gümrük yükümlülüğü doğmuş sayılır.
Müşterek ve müteselsil sorumluluk
Madde 634 - Aynı gümrük vergilerinin ödenmesinden birden çok yükümlünün sorumlu olduğu hallerde, bunlar söz konusu vergilerin ödenmesinden müştereken ve müteselsilen sorumludur.
Gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihi kesin olarak tespit etmenin mümkün olmadığı haller
Madde 635 - Gümrük Kanunu ile konulmuş aksine hükümler ve ikinci ve üçüncü fıkra hükümleri saklı kalmak kaydıyla, bir eşyaya uygulanacak ithalat veya ihracat vergileri tutarı, bu eşyaya ilişkin gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihteki vergi oranları ve diğer vergilendirme unsurlarına göre belirlenir.
Gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihi kesin olarak tespit etmenin mümkün olmadığı hallerde, ilgili eşyaya ilişkin vergi oranları ve diğer vergilendirme unsurlarının uygulanması için dikkate alınacak tarih, gümrük idarelerinin bu eşya için bir gümrük yükümlülüğü doğduğu sonucuna vardıkları tarihtir.
Ancak, gümrük idarelerinin elde ettikleri bilgilerin gümrük yükümlülüğünün daha önceki bir tarihte doğduğunu tespit etmelerine imkân vermesi halinde, eşyanın ithalat veya ihracat vergileri tutarı, elde edilen bilgilere göre söz konusu yükümlülüğün doğduğunun anlaşıldığı en eski tarihteki vergi oranları ve diğer vergilendirme unsurlarına dayanılarak tespit edilir.
Dahilde işleme rejimine tabi tutulan serbest dolaşımda bulunmayan üçüncü ülkelerden gelen eşyaya ilişkin ithalat vergileri yükümlülüğü
Madde 636- Türkiye’nin taraf olduğu anlaşma hükümlerine göre dahilde işleme rejimi altında elde edilen Türk menşeli eşyanın anlaşmalara taraf ülkelere ithalinde, tercihli tarife uygulamasından yararlanmasının, bunların bünyelerine giren serbest dolaşımda olmayan eşyanın ithalat vergilerinin ödenmesi ve buna ilişkin belgelerin onaylanması koşuluna bağlı olması halinde, ithalata ilişkin bir gümrük yükümlülüğü doğar.
Bu halde gümrük yükümlülüğü, söz konusu eşyanın ihracına ilişkin gümrük beyannamesinin gümrük idaresi tarafından tescil edildiği tarihte başlar.
Yükümlü, beyan sahibidir. Dolaylı temsil durumunda, hesabına beyanda bulunulan kişi de yükümlüdür.
Dahilde işleme rejimine tabi tutulan serbest dolaşımda bulunmayan eşyaya ilişkin ithalat vergileri, ihracata ilişkin beyannamenin tescili tarihindeki vergi oranı ve diğer vergilendirme unsurlarına göre hesaplanır.
Geri gelen eşyanın gümrük yükümlülüğü
Madde 637 - Dahilde işleme rejiminin uygulanmasından sonra anlaşmalara taraf olmayan ülkelere ihraç edilip, daha sonra geri gelen ve bünyelerinde serbest dolaşımda olmayan eşya içeren işlem görmüş ürünler için de gümrük yükümlülüğü doğar.
Bu gibi hallerde, eşyanın ihraç tarihi, serbest dolaşıma giriş tarihi olarak kabul edilir ve kanunen alınması gereken ithalat vergileri tutarı, dahilde işleme rejimi hükümlerine göre belirlenir.
Gecikme faizi
Madde 638 - Gümrük yükümlülüğünün doğmasından sonra yükümlü tarafından gümrük vergileri için itiraz edilerek ihtilaf yaratılıp idari yargı mercilerine başvurulması ve yargı kararlarının kısmen ya da tamamen idare lehine kesinleşmesi durumunda;
a) Vergi tahakkukunun beyanname üzerinde tebliğ edilmesi halinde yükümlünün itirazı olduğuna dair düştüğü şerh tarihi,
b) Düzeltme talebinde bulunulması halinde, söz konusu talebin gümrük idaresinin kaydına girdiği tarih,
c) Düzeltme talebinde bulunulmadan itiraz edilmesi halinde itiraz dilekçesinin gümrük başmüdürlüğünün kaydına girdiği tarih,
İle gümrük vergilerinin kesinleştiği tarih arasındaki süre için kesinleşen kısma 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gecikme zammı oranında gecikme faizi uygulanır.
İKİNCİ BÖLÜM
Gümrük Vergilerinin Tahakkuku, Tebliği ve Ödenmesi
Gümrük vergileri tahakkukunu izleme defteri
Madde 639 – Bilgisayar sistemine dahil olmayan gümrük idarelerinde 75 no.lu ekte yer alan örneğe uygun Gümrük Vergileri Tahakkukunu İzleme Defteri tutulur. Bilgisayar sistemi tarafından hesaplanan gümrük vergilerine ait bilgilerin bilgisayar çıktıları Gümrük Vergileri Tahakkukunu İzleme Defteri yerine geçer.
Ancak;
a) Geçici bir dampinge karşı vergi veya sübvansiyona konu eşya için telafi edici vergi uygulandığı,
b) Kanunen alınması gereken vergi tutarının, bir bağlayıcı tarife ve menşe bilgisine istinaden belirlenen tutarlardan yüksek olduğu,
c) Vergi tutarının Bakanlar Kurulu tarafından belirlenen seviyenin altında kaldığı,
Hallerde, hesaplanan vergiler bu deftere kaydedilmekle birlikte, bunların özel durumu defterde belirtilir.
Vergilerin tahakkuk ettirileceği zaman
Madde 640 – Kesin vergi tahakkukları, eşyanın ağırlık, cins, nev’i, menşei ve kıymeti gibi vergilendirme unsurları dikkate alınarak; eşyanın muayene edilmesi halinde muayene sonuçları, muayene edilmemesi halinde beyannamede yer alan bilgiler üzerinden yapılır.
Gerekli teminatın sağlanması şartıyla, belirli aralıklarla ve aynı kişiye teslim edilen aynı cins eşyanın gümrük vergileri 30 günü geçmeyecek şekilde belirlenecek bir süre içinde tahakkuk ettirilerek Gümrük Vergilerinin Tahakkukunu İzleme Defterine kaydedilebilir.
Tahakkuk ettirilen vergilerin tebliği
Madde 641 - Tahakkuk ettirilen gümrük vergileri beyanname veya beyanname yerine geçen belge üzerinde yükümlüye tebliğ edilir.
Yükümlü tarafından gümrük beyannamesinde gösterilen vergi tutarı ile gümrük idaresince hesaplanan vergi tutarının eşit olması halinde, gümrük idarelerinin eşyayı teslim etmesi, gümrük vergilerinin yükümlüye tebliği yerine geçer.
Eksik alınan vergilerin tebliği
Madde 642 - Yapılan denetlemeler sonucunda hiç alınmadığı veya noksan alındığı belirlenen veya 641 inci maddenin birinci fıkrasında belirtildiği şekilde beyanname veya beyanname yerine geçen belge üzerinde yükümlüye tebliğ edilemeyen gümrük vergilerine ilişkin tebligat, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihten itibaren üç yıl içinde 76 no.lu ekte yer alan örnekle yapılır.
Şu kadar ki, gümrük yükümlülüğünün doğduğu olayla ilgili olarak dava açılması zamanaşımını durdurur.
Gümrük vergileri alacakları, ceza uygulanmasını gerektiren bir fiil ile ilgili olduğu ve suçun zamanaşımı daha uzun bulunduğu takdirde, bu alacaklar Türk Ceza Kanununun dava ve ceza zamanaşımları hakkındaki süreler içerisinde kovuşturulup tahsil edilir.
Vergi tahakkukunun kesinleşmesi
Madde 643- Verginin tahakkukunun kesinleşmesi, verginin, idare açısından tahsil edilebilir, yükümlü açısından ise ödenmesi gereken aşamaya gelmesini ifade eder.
Hiç alınmadığı ya da noksan alındığı gerekçesiyle idarece hesaplanan ve yükümlüye tebliğ edilen vergiler;
a) Tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde işlemi yapan gümrük müdürlüğüne düzeltme talebinde, 7 gün içinde işlemi yapan gümrük müdürlüğünün bağlı bulunduğu gümrükler başmüdürlüğüne itirazda bulunulmadığı,
b) Düzeltme talebi üzerine gümrük müdürlüğünce verilen red kararlarına karşı 7 gün içinde gümrükler başmüdürlüğüne itirazda bulunulmadığı,
c) İtiraz üzerine gümrükler başmüdürlüğünce verilen red kararlarına karşı süresi içinde vergi mahkemesinde dava açılmadığı,
d) Vergi mahkemesinde dava açılan durumlarda mahkemece idare lehine karar verildiği,
Takdirde kesinleşir.
Verginin tahakkuku; birinci fıkranın (d) bendinde, yargı kararları üzerine idarece yükümlüye tebligat yapıldığı tarihte, diğer hallerde ise sürelerin bittiği tarihte kesinleşir.
Muayene ve tahakkuktan sorumluluk
Madde 644 - Muayene memurları yaptıkları muayeneden, gümrük vergilerinin tahakkukundan ya da muafiyet hükümlerinin uygulanmasından, duruma göre tek başlarına veya müteselsilen sorumludur.
İkinci muayeneyi yapan veya beyannameyi kontrol edenler de aynı şekilde sorumludur.
Zamanaşımına uğrayan vergilerin sebep olanlardan tahsili
Madde 645 - Gerek tahakkuk ve gerek tahsil zamanaşımlarına uğrayan vergiler yükümlüsüne tebliğ edilir. Yükümlü tarafından zamanaşımı def’i ileri sürülerek ödeme yapılmazsa bu vergiler tahakkuk zamanaşımına uğrayanlarda vergi tahakkukunu yanlış yapan muayene memuruna, tahsil zamanaşımına uğrayanlar ise, zamanaşımına sebebiyet veren amir veya memurlara ödettirilir.
Hiç alınmayan veya noksan alınan vergilerin ödeme süreleri
Madde 646 - Eşyanın teslimini düzenleyen Gümrük Kanununun 69 uncu madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla, yapılan kontrol ve denetlemeler sonucunda hiç alınmadığı veya noksan alındığı belirlenen gümrük vergileri ile işlemleri daha sonra yapılmak üzere teslim edilen eşyaya ilişkin gümrük vergilerinin, yükümlüye tebliğ edildiği tarihten itibaren on gün içinde ödenmesi zorunludur.
Bununla birlikte, bu sürelerin bittiği tarihten itibaren ilgilinin yazılı istemde bulunması ve teminat alınması koşuluyla bu süre 30 gün daha uzatılabilir. Bu süre uzatımı bir beyanname kapsamı eşyanın her bir kalemi için ayrı ayrı da yapılabilir. Uzatılan süre için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gecikme zammı oranında faiz alınır.
İdarenin yürüttüğü işlemlerin gecikmesi nedeniyle veya adli mercilerce ya da eşyanın ithaline veya ihracına ilişkin olarak resmi mercilerce yürütülen herhangi bir işlem nedeniyle geçecek süreler ödeme süresini durdurur.
Hiç alınmayan veya noksan alınan vergiler hakkında da, 638 ve 643 üncü maddeler uygulanır.
Yükümlü, vergi tutarının tamamını veya bir kısmını verilen sürenin bitimini beklemeksizin ödeyebilir.
Verginin ertelenmesi
Madde 647 - Ödeme aşamasına gelmiş ancak henüz ödenmemiş gümrük vergileri ile yapılan kontrol ve denetlemeler sonucunda hiç alınmadığı veya noksan alındığı belirlenen gümrük vergilerinin 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 48 inci maddesine göre ertelenmesine ilişkin talepler Müsteşarlığa (Gümrükler Kontrol Genel Müdürlüğü) yapılır.
Ertelemeye ilişkin usul ve esaslar Müsteşarlıkça belirlenir.
Ancak, basitleştirilmiş usule göre tescil edilen bir beyannamede eksik bulunan bilgi veya belgenin tamamlanması için gümrük idaresi tarafından verilen süre içinde bu eksikliklerin tamamlanmaması halinde, Gümrük Kanununun 196 ncı maddesi hükümleri uygulanmaz.
Vergilerin ödenmesi
Madde 648 - Gümrük vergileri Türk Lirası olarak ödenir. Bu ödeme 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunda öngörülen usullere göre yapılır.
Gümrük vergileri, yetki verilen bankalar aracılığıyla da tahsil edilebilir.
Vergilerin ve para cezalarının takibi ve zamanaşımı
Madde 649 - Süresi içinde ödenmeyen gümrük vergileri ve gerek bu vergilere ait gerekse Gümrük Kanunu hükümlerine göre kesinleşmiş para cezaları, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunda yazılı zamanaşımı hükümlerine tabi olup yine bu Kanun hükümlerine göre idarece takip edilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Teminat
Genel hükümler
Madde 650 - Gümrük mevzuatı uyarınca, gümrük idarelerinin gümrük vergilerinin ödenmesini sağlamak üzere bir teminat verilmesini gerekli görmeleri halinde, bu teminat yükümlü veya yükümlü olması muhtemel kişi tarafından verilir.
Gümrük idareleri, teminat vermesi istenen kişinin yerine başka bir kişinin de teminat vermesini kabul edebilir.
Toplu ve götürü teminat
Madde 651- Bir kişinin bir gümrük idaresine ‘her türlü gümrük işlemlerine ilişkin’ vermiş olduğu teminat, o kişinin o gümrük idaresindeki bütün gümrük işlemleri için kullanılır. (27.02.2003 tarih ve 25033 sayılı RG’de yayımlanan Yönetmelik ile değişik)
Takip edilebilir olması halinde söz konusu teminat diğer gümrük idarelerinde de geçerlidir.
Toplu teminatın takibi 39 no.lu ekte yer alan örneğe uygun defter üzerinden yapılır. Bu defter, aynı ekte yer alan Kullanım Talimatına göre tutulur.
Gümrük yükümlülüğü gerektiren veya gerektirebilecek birden fazla işlem için Müsteşarlıkça belirlenecek şartları taşıyanların talebi üzerine, gümrükçe onaylanmış işlem veya kullanımlardan her biri için ayrı ayrı teminat verilmesi yerine tüm işlemleri kapsayacak götürü teminat verilebilir.
Götürü teminat sisteminden, A ve B Sınıfı Onaylanmış Kişi Statüsünesahip olan yükümlüler ile Müsteşarlıkça belirlenen şartları taşıyan antrepo işleticileri yararlanabilir. (23.12.2003 tarihli 25325 sayılı RG’de yayımlanan Yönetmelik ile değişik)
Götürü teminat, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununun eki (I) sayılı listede yer alan eşyanın ithaliyle ilgili Maliye Bakanlığınca yapılan düzenlemeler saklı kalmak kaydıyla, gümrük rejimlerine ilişkin tüm kamu alacakları için geçerlidir. (14.8.2002 tarih ve 24846 sayılı RG’de yayımlanan Yönetmelik ile değişik)
*“Götürü teminat, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununun eki (I) sayılı listede yer alan eşyanın ithali ile ilgili Maliye Bakanlığınca yapılan düzenlemeler ve ilgili diğer düzenlemeler saklı kalmak kaydıyla eşyanın gümrükçe onaylanmış işlem veya kullanıma tabi tutulmasına ilişkin tüm kamu alacakları için geçerlidir.”*30.06.2009-27274 R.G. ile değişik
Götürü teminat sisteminden yararlanabilme koşulları ve sistemin işleyişine ilişkin usul ve esaslar Müsteşarlıkça belirlenir.
Teminat tutarı
Madde 652 - Teminat tutarı, gümrük yükümlülüğü gerektiren veya gerektirebilecek birden fazla işlem için teminata konu gümrük vergileri tutarının kesin olarak tespiti halinde bu miktar, diğer hallerde ise tahakkuk ettirilen veya ettirilebilecek gümrük vergilerinin en yüksek tutarına eşit düzeyde saptanır.
Zaman içinde değişkenlik gösteren gümrük vergileri için verilen toplu teminat tutarları, söz konusu gümrük vergilerini her zaman karşılayabilecek biçimde belirlenir.
(23.12.2003 tarihli 25325 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik ile değişik)Götürü teminat sisteminden yararlanmak için verilecek teminat tutarı bir önceki yılda gümrük işlemleri nedeniyle teminat konusu olan toplam değerin %10’udur. Ancak;
a) Teminatın dahilde işleme rejimi kapsamındaki eşyayı da içermesi halinde 250.000 EURO *AVRO, dahilde işleme rejimi dışındaki gümrük işlemlerini kapsaması halinde ise 75.000 EURO *AVRO’ dan az olamaz.
b) Teminatın ÖTV Kanununun eki (I) sayılı listenin (A) cetvelinde yer alan eşyayı da kapsaması halinde teminat tutarının 10 milyon EURO*AVRO ’yu; bunun dışındaki her durumda 2 milyon EURO*AVRO ’yu aşmayan miktarda verilmesi mümkündür. *30.06.2009-27274 R.G. ile değişik
Teminat, bu miktarlar karşılığı Türk Lirası olarak da verilebilir.(27.02.2003 tarihli 25033 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik ile değişik)
Götürü teminat tutarı, yıllık olarak Müsteşarlıkça belirlenir.(27.02.2003 tarihli 25033 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik ile değişik)
Kabul olunabilecek teminat ve değerlendirilmesi
Madde 653 – (28.10.2005 tarih ve 25980 sayılı Resmi Gazete ile değişik)Gümrük işlemleri sırasında teminat alınmasına gerek görülen hâllerde;
a) Tedavülde olan nakit Yeni Türk Lirası (YTL),
b) Bankalar ve özel finans kurumları tarafından verilen süresiz teminat mektupları,
c) Hazine Müsteşarlığınca ihraç edilen Devlet İç Borçlanma Senetleri veya bu senetler yerine düzenlenen belgeler (Nominal bedele faiz dâhil edilerek ihraç edilmiş ise bu işlemlerde anaparaya tekabül eden satış değerleri esas alınır.),
d) Hükümetçe belli edilecek Millî Esham ve Tahvilât (Bu Esham ve Tahvilât, teminatın kabul edilmesine en yakın borsa cetvelleri üzerinden %15 noksanıyla değerlendirilir.),
e) İlgililer veya ilgililer lehine üçüncü şahıslar tarafından gösterilen ve alacaklı amme idarelerince haciz varakalarına müsteniden haczedilen menkul ve gayrimenkul mallar,
f) Genel ve katma bütçeye dâhil kamu kuruluşlarının, belediyelerin, sermayesinin tamamı devlete ait olan kamu iktisadî kuruluşlarının ve Türkiye’deki yabancı misyon şeflerinin verecekleri garanti mektupları,
g) Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından kabul edilen ve bu Bankanın belirlediği efektif alış kuru üzerinden hesaplanan dövizler,
teminat olarak idarece kabul olunur.
Garanti mektubu ile işlem yapılması durumunda, yükümlülüklerin tam ve zamanında yerine getirilmemesi hâlinde yükümlüye bir yıl boyunca bu haktan yararlanma izni verilmez.
Teminat mektuplarının bu Yönetmeliğin 655 inci maddesindeki kayıt ve şartlara uygun, alacak miktarını karşılayacak değerde ve süresiz olması gerekir."
Ek teminat, teminatın değiştirilmesi ve çözülmesi
Madde 654 - Teminatın zaman içinde değerini yitirmesi veya yetersiz kalması halinde, ilgili gümrük idaresi ek teminat verilmesini veya ilk teminatın yeni bir teminat ile değiştirilmesini isteyebilir.
Teminatı veren, verdiği teminatı, idare amirinin izniyle kısmen veya tamamen aynı değerde başka teminat ile değiştirilmesini isteyebilir.
Teminatın alınmasını gerektiren gümrük yükümlülüğü sona erdiğinde teminat çözülür.
Gümrük yükümlülüğü kısmen sona erdiğinde, verilmiş teminat ilgilinin talebi üzerine kısmen çözülür. Ancak, söz konusu teminatın kısmen çözülmeye uygun olması gerekir.
Teminatın kabulü
Madde 655- (28.10.2005 tarih ve 25980 sayılı Resmi Gazete ile değişik)Gümrük işlemleri dolayısıyla, vergiler teminatı olarak kabul edilebilecek teminat mektupları, idareye ibraz olunduktan sonra, ait oldukları tahakkuku yapılmış vergiler tutarını karşılayıp karşılamadıkları incelenir ve 59 no.lu ekte yer alan örneğe uygun görüldüğü takdirde kabul edilir.
Bu mektuplar ayniyet alındısı karşılığında Gümrük Müsteşarlığı adına ilgili Saymanlık Müdürlüklerine veya Malmüdürlüklerine teslim edilir.
*“Gümrük işlemleri dolayısıyla, vergiler teminatı olarak kabul edilebilecek teminat mektupları, idareye ibraz olunduktan sonra, ait oldukları tahakkuku yapılmış vergiler tutarını karşılayıp karşılamadıkları incelenir ve bu Yönetmeliğin ekinde yer alan EK-59 sayılı Teminat Mektubu Örneğine uygun görüldüğü takdirde kabul edilir. Götürü teminat sisteminden yararlanmak için ibraz edilmiş teminat mektupları ise 652 nci maddenin üçüncü fıkrası uyarınca belirlenecek teminat tutarını karşılamaları ve bu Yönetmeliğin ekinde yer alan EK-59/A sayılı Banka Teminat Mektubu Örneğine uygun görülmeleri durumunda kabul edilir.
Teminat mektupları ayniyat alındısı karşılığında Gümrük Müsteşarlığı adına ilgili Saymanlık Müdürlüklerine veya Malmüdürlüklerine teslim edilir. Götürü teminat sisteminden yararlanmak amacıyla ibraz edilen teminat mektupları için düzenlenen alındı belgeleri, teminat mektubunun adına düzenlendiği onaylanmış kişi statü belgesi sahibine ya da yasal temsilcisine verilebilir.”*30.06.2009-27274 R.G. ile değişik
Hazine Müsteşarlığınca ihraç edilen Devlet İç Borçlanma Senetleri veya bu senetler yerine düzenlenen belgeler ile dövizin kabulü birinci fıkra hükmüne tâbidir.
Garanti mektupları, ilgili gümrük idaresinde muhafaza edilir. Türk Parası olarak alınan teminat karşılığında vezne alındısı düzenlenir ve bu paralar emanet hesabında tutulur.
Teminat mektuplarının takibi
Madde 656 - (28.10.2005 tarih ve 25980 sayılı Resmi Gazete ile değişik)Bir gümrük yükümlülüğü karşılığında alınan teminat mektubu, söz konusu yükümlülüğün yerine getirilmemesi hâlinde takibe alınır. Teminat mektubunu veren hak sahibine yükümlülüğe ilişkin sürenin bitiminden 20 gün önce tebligat yapılarak bu yükümlülüğünü yerine getirmemesi hâlinde teminat mektubunun nakde dönüştürüleceği belirtilir. Bu süre içinde söz konusu yükümlülüğün yerine getirilmemesi durumunda teminat mektubunun nakde dönüştürülmesi yönünde işlem yapılır.
(23.12.2003 tarihli 25325 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik ile yürürlükten kaldırılmıştır.)
(23.12.2003 tarihli 25325 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik ile yürürlükten kaldırılmıştır.)
(23.12.2003 tarihli 25325 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik ile eklenmiştir.) Götürü teminat sisteminden yararlananların yükümlülüklerini yerine getirmemesi veya gümrük mevzuatının ihlali durumunda, aşağıdaki şekilde işlem yapılır:
*“Müsteşarlık, götürü teminat sisteminden yararlanılamayacak durumların belirlenmesi; götürü teminat yetkisinin verilmesi, geçerlilik süresi, güncellenmesi ve kapsamının değiştirilmesi; teminatın yenilenmesi ve değiştirilmesi; kabul olunabilecek teminat türünün belirlenmesi; götürü teminat yetkisinin askıya alınması ve geri alınmasına ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir.
Geçici bir süre için götürü teminattan yararlanma hakkı askıya alınanların, götürü teminat sisteminden yararlanmak için vermiş oldukları teminat mektupları iade edilmez ve askıya alma süresi içinde teminata bağlanması gereken gümrük vergileri ve diğer vergilerin tümü 652 nci maddenin birinci fıkrasında belirtildiği şekilde teminata bağlanır.
Götürü teminat sisteminden yararlanma hakkı geri alınan yükümlünün, götürü teminat kapsamındaki tüm gümrük vergileri ve diğer vergilerin 652 nci maddenin birinci fıkrası uyarınca teminata bağlanmasının ardından, götürü teminat sisteminden yararlanmak için verilen teminat iade edilir.”*30.06.2009-27274 R.G. ile değişik
a) Götürü teminat sisteminden yararlanmak için verilen teminatın herhangi bir nedenle geçerliliğini kaybetmesi halinde, teminat yeni bir teminat ile değiştirilir.
b) Götürü teminat sisteminden yararlanan yükümlünün, bu sistemden yararlanma şartlarından birini kaybetmesi halinde, götürü teminat sisteminden yararlanma hakkı iptal edilir.
c) Götürü teminat sisteminden yararlanmak için verilen, götürü teminattan yararlanma hakkını etkileyecek nitelikteki bilgilerde eksikliğin sonradan tespiti halinde, ilk tespitte yükümlü 6 ay süre ile bu haktan yararlandırılmaz . Ayrıca yükümlü hakkında 4458 sayılı Gümrük Kanununun 241 inci maddesine göre işlem yapılır. İkinci tespitte ise yükümlünün götürü teminattan yararlanma hakkı iptal edilir.
d) Kamu alacağının tahsil edilememesi halinde, bu alacak teminattan karşılanır. Daha sonra bakiye borcu kaldığı takdirde, zamanaşımı da dikkate alınmak sureti ile geciktirilmeksizin bu meblağın 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun Hükümlerine göre tahsili yönünde işlem yapılır. Ayrıca yükümlünün götürü teminat sisteminden yararlanma hakkı iptal edilir.
e) (28.10.2005 tarih ve 25980 sayılı Resmi Gazete ile yürürlükten kaldırılmıştır.
f) Yükümlünün müracaat etmek suretiyle teminatını güncellememesi durumunda 4458 sayılı Gümrük Kanununun 241 inci maddesi uygulanır ve teminatını güncelleştirene kadar götürü teminattan yararlanma hakkı askıya alınır.
g) Yükümlünün götürü teminattan faydalanmaktan vazgeçmesi durumunda götürü teminattan faydalanma hakkı iptal edilerek bu husus BİLGE sistemine tanıtılır ve durum gümrük ve muhafaza başmüdürlüklerine bildirilir.
(23.12.2003 tarihli 25325 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik ile eklenmiştir.) Herhangi bir nedenle, götürü teminat sisteminden yararlanma hakkı tamamen ortadan kalkan yükümlünün, teminatlı gümrük işlemleri teminata bağlandıktan sonra götürü teminatı iade edilir.
(23.12.2003 tarihli 25325 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik ile eklenmiştir.) Geçici bir süre götürü teminattan yararlanma hakkı iptal edilenlerin, götürü teminatı iade edilmez ve bu süre boyunca teminatlı işlemlerinde ilgili gümrüğe yeniden teminat verilir. Yükümlünün ilgili gümrüğe yeniden teminat verme işlemleri tamamlandıktan sonra götürü teminatı iade edilir.
İkinci fıkranın (c) bendinde sayılan cezaların uygulanmasında, birinci tespit ile ikinci tespit arasında 5 yıllık bir zaman aralığı göz önünde bulundurulur. (28.10.2005 tarih ve 25980 sayılı RG’de yayımlanan Yönetmelik ile değişik)
Faiz tahakkuk ve tahsil ettirilecek haller
Madde 657 - Nakdi teminat dışında, Gümrük Kanununa göre;
a) Tahakkuk ettirilip tahsili gereken gümrük vergileri için verilen teminatın kabulü tarihinden itibaren,
b) Bir şartlı muafiyet düzenlemesine ve ekonomik etkili gümrük rejimine tabi tutulan eşyanın ilgili rejimin öngördüğü hükümlere uyulmaması nedeniyle bir gümrük yükümlülüğü doğması halinde, buna ilişkin teminatın kabulü tarihinden itibaren,
Başlamak üzere, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre belirlenen gecikme zammı oranında faiz tahsil edilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Gümrük Yükümlülüğünün Sona Ermesi
Gümrük yükümlülüğünün sona erdiği haller
Madde 658 - 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, gümrük yükümlülüğü;
a) Vergilerin ödenmesi,
b) Vergilerin kaldırılmasına karar verilmesi,
c) Gümrük beyannamesinin iptal edilmesi,
d) Eşyanın bir gümrük rejimi kapsamında tesliminden önce zapt ve müsadere edilmesi veya imha edilmesi; serbest dolaşımda olmayan eşyanın hazineye hiçbir masraf getirmeyecek şekilde, gümrük idaresinin gözetiminde imhası veya gümrüğe terk edilmesi; doğal özellikleri veya beklenmeyen haller yahut mücbir sebep nedeniyle telef veya kaybı,
e) İthalat vergilerine tabi olup, Gümrük Kanununa aykırı şekilde Türkiye Gümrük Bölgesine giren ya da bir serbest bölgeden bu Kanuna aykırı olarak Gümrük Bölgesinin başka bir yerine çıkarılan eşyanın müsadere edilmesi,
Hallerinde sona erer.
Dahilde işleme kapsamında doğan gümrük yükümlülüğünün ortadan kalkması
Madde 659 - Gümrük Kanununun 194 üncü maddesi uyarınca Türkiye’nin taraf olduğu anlaşma hükümlerine göre dahilde işleme rejimi altında elde edilen Türk menşeli eşyanın anlaşmalara taraf ülkelere ithalinde, tercihli tarife uygulamasından yararlanmasının, bunların bünyelerine giren serbest dolaşımda olmayan eşyanın ithalat vergilerinin ödenmesi ve buna ilişkin belgelerin onaylanması koşuluna bağlı olması halinde doğan gümrük yükümlülüğü, bu işlemlerin söz konusu eşyanın geri gelmesi veya ihracatın gerçekleşmemesi gibi nedenlerle iptal edilmesiyle ortadan kalkar.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Vergilerin Geri Verilmesi veya Kaldırılması
Geri verme veya kaldırma
Madde 660 - Geri verme deyimi, ödenmiş olan gümrük vergilerinin tamamen veya kısmen geri ödenmesini ifade eder.
Kaldırma deyimi, henüz ödenmemiş olan gümrük vergilerinin tamamen veya kısmen alınmamasına karar verilmesi anlamına gelir.
Yanlışlıkla tahakkuk ettirilen veya ödenen verginin geri verilmesi veya kaldırılması
Madde 661 - Kanunen ödenmemeleri gerektiği halde ödenmiş olduğu belirlenen gümrük vergileri geri verilir. Kanunen tahakkuk ettirilmemeleri gerektiği halde tahakkuk ettirilen gümrük vergileri kaldırılır.
Ancak, kanunen ödenmemesi veya tahakkuk ettirilmemesi gereken gümrük vergileri ilgili kişinin kasten yaptığı bir tahrifat sonucunda ödenmiş veya tahakkuk ettirilmişse, bu vergilerin geri verilmesine veya kaldırılmasına ilişkin talepler kabul edilmez.
Kanunen ödenmemeleri gereken gümrük vergileri, söz konusu vergilerin yükümlüye tebliği tarihinden itibaren 3 yıl içinde ilgilinin gümrük idaresine müracaatı üzerine geri verilir veya kaldırılır.
Kontrol ve denetleme sonucunda, geri verme veya kaldırma hallerinden birinin tespiti durumunda, aynı süre içinde geri verme veya kaldırma işlemi doğrudan yapılır.
Bu süre mücbir sebep veya beklenmeyen hallerde Müsteşarlıkça uzatılabilir.
Beyannamenin iptali nedeniyle vergilerin geri verilmesi veya kaldırılması
Madde 662- Bir gümrük beyannamesine dayanılarak ödenmiş olan gümrük vergileri bu beyannamenin iptal edilmesi üzerine ilgilinin talebiyle geri verilir. Bu talebin, Gümrük Kanununun 46 ve 70 inci maddesinin 2 nci fıkrasında belirtilen süreler içerisinde yapılması gerekir.
Eşyanın sözleşme hükümlerine aykırı çıkması nedeniyle vergilerin geri verilmesi veya kaldırılması
Madde 663- Beyannamenin tescili tarihi itibarıyla, kusurlu veya ithallerine esas teşkil eden sözleşme hükümlerine aykırı olduklarından bahisle, ithalatçı tarafından kabul edilmeyen eşyaya ilişkin ithalat vergileri geri verilir veya kaldırılır. Kusurlu eşyaya, teslimden önce hasar gören eşya da dahildir.
Bu tür eşyaya ilişkin ithalat vergilerinin geri verilmesi veya kaldırılması; kusurlu veya sözleşme hükümlerine aykırı olduklarının tespiti için gerekli olan ilk kullanım dışında eşyanın kullanılmamış olması ve eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesi dışına ihraç edilmesi koşullarına bağlıdır.
Gümrük idareleri, ilgilinin talebi üzerine, eşyanın ihracı yerine; imhasına, yeniden ihraç amacıyla transit veya gümrük antrepo rejimine tabi tutulmasına veya serbest bölgeye konulmasına izin verir. Söz konusu işlem veya kullanımlardan birine tabi tutulan eşya, serbest dolaşımda olmayan eşya olarak değerlendirilir.
Eşyanın yukarıda belirtilen şekilde bir gümrük antreposuna veya serbest bölgeye gönderilmesi halinde bu eşyanın serbest dolaşımda olmayan eşya olarak tanındığını teyit etmek için bu yerlerdeki ilgili gümrük idareleri bilgilendirilir.
Birinci ve ikinci fıkralar uyarınca geri verilecek veya kaldırılacak gümrük vergileri için vergilerin yükümlüye tebliği tarihinden itibaren süresi içerisinde gümrük idaresine müracaat edilmesi gerekir. Mücbir sebebin tespiti halinde bu süre Müsteşarlıkça uzatılır.
Diğer hallerde vergilerin geri verilmesi veya kaldırılması
Madde 664- 661 ila 663 üncü maddelerde belirtilen haller dışında, Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası anlaşma hükümleri çerçevesinde, Bakanlar Kurulu tarafından belirlenecek hallerde gümrük vergileri geri verilir veya kaldırılır.
Birinci fıkrada belirlenen geri verme ve kaldırma işlemleri, gümrük vergilerinin yükümlüye tebliği tarihinden itibaren 1 yıl içinde ilgili gümrük idaresine başvurulması üzerine yapılır.
Ancak, mücbir sebebin tespiti halinde, bu sürenin aşılmasına Müsteşarlıkça izin verilir.
Yetkili gümrük idareleri:
Madde 665 – (28.10.2005 tarih ve 25980 sayılı Resmi Gazete ile değişik)Gümrük vergilerinin;
a) 54.296 YTL’ye kadar olan geri verme veya kaldırma işlemlerini yapmaya ilgili gümrük müdürlükleri,
b) 271.491 YTL’ye kadar olan geri verme veya kaldırma işlemlerini yapmaya gümrük başmüdürlükleri,
c) 271.491 YTL’nin üstündeki geri verme veya kaldırma işlemlerini yapmaya ise Müsteşarlık (Gümrükler Kontrol Genel Müdürlüğü),
yetkilidir.
Birinci fıkrada belirtilen tutarlar, her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen Yeniden Değerleme Oranında arttırılır ve bu hesaplamada 1 YTL’ye kadar olan tutarlar dikkate alınmaz.
Vergilerin geri verilmeyeceği veya kaldırılmayacağı haller
Madde 666 – Gümrük vergileri;
a) Bir alıcı ile satıcı arasında yapılan sözleşmenin, özellikle fiyat da dahil olmak üzere şartları belirlenirken eşyanın kusurlu mahiyetinin dikkate alınması,
b) Eşyanın kusurlu olduğu veya sözleşmenin şartlarına uygun olmadığı teyit edildikten sonra ithalatçı tarafından satılması,
Hallerinde, 663 üncü madde çerçevesinde geri verilmez veya kaldırılmaz.
Ayrıca, gümrük beyanından önce denenmek üzere geçici olarak teslim edilen eşyanın vergileri, eşyanın kusurlu veya sözleşme hükümlerine aykırı olduğu hususlarının deneme sırasında anlaşılamadığı kanıtlanmadıkça geri verilmez veya kaldırılmaz.
7/1/2000 tarih ve 2000/69 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’nın 43 üncü maddesi ile belirlenen miktarın altında kalan gümrük vergileri geri verme veya kaldırma işlemine konu olmaz.
Geri verme veya kaldırma başvurusu
Madde 667 – İthalat veya ihracat vergilerinin geri verilmesi veya kaldırılması başvurusu, bu vergileri ödeyen veya ödemekle yükümlü olan kişi veya bunların temsilcileri veya hak ve yükümlülükleri devralan kişi tarafından 77 no.lu ekte yer alan ‘Geri Verme veya Kaldırma Başvurusu Formu’ ile ilgili gümrük idarelerine yapılır. Söz konusu formun fotokopi ile çoğaltılmak suretiyle kullanılması mümkündür.
Geri verme veya kaldırma başvurusu formu biri asıl olmak üzere iki nüsha olarak düzenlenir.
Bu formun üzerinde gösterilen bilginin tamamını içermeyen bir başvuru kabul edilebilir. Ancak, formun 1, 2 ve 3 no.lu kutularının doldurulması zorunludur. Bu durumda ilgili gümrük idaresi, eksik bilgi ve/veya belgelerin tamamlanması için bir süre belirleyebilir. Bu süreye uyulmaması halinde başvuru geri çekilmiş sayılarak başvuru sahibi derhal bu durumdan haberdar edilir. Mücbir sebep hallerinde süresi içerisinde bu durumu kanıtlayan belge ile müracaat edilmesi üzerine gümrük idaresince ek süre verilir.
Gümrük idarelerince ek bilgi ve belge istenmesi
Madde 668 - Geri verme veya kaldırma başvurusunun, ek bilgi veya belge temin edilmesini veya talebin Yönetmelikte öngörülen geri verme veya kaldırma şartlarına uygun olduğunu kesinleştirmek için inceleme yapılmasını gerektirmesi halinde, başvuru yapılan gümrük idaresi bu amaca uygun olarak gerekli önlemleri alır, başvuru sahibinden ihtiyaç duyulan bilgi ve belgelerin ibrazını talep eder ve bu amaç doğrultusunda gerekli kontrolleri yapar.
Gümrük idaresince yapılacak işlemler
Madde 669 - Gümrük idareleri yukarıdaki maddede belirtilen kontrolleri de yaptıktan sonra gerekli görülen tüm bilgi, belge ve ayrıntılara sahip olduğunda başvuru formunu, 14 no.lu kutuyu doldurmak suretiyle kabul eder.
Başvurunun kabul edildiği tarihten itibaren, 30 gün içerisinde bir karara varılarak bu karar başvuru formunun 15 no.lu kutusuna kaydedilir.
Geri verme veya kaldırma talebinin gümrük müdürlüklerince karara bağlanması gerektiği hallerde ilgili şef, muayene memuru ve müdür yardımcısı tarafından yapılan inceleme sonucunda varılacak karar başvuru formunun 15 no.lu kutusuna yazılarak bu görevliler tarafından imzalanır ve gümrük idare amirince onaylanır.
Talebin başmüdürlükçe karara bağlanması gerektiği hallerde, bu inceleme başmüdürün uygun göreceği üç kişilik heyet tarafından yapılır ve formun 15 no.lu kutusu bu görevliler tarafından imzalanır. Karar başmüdür veya yetkili kıldığı kişinin unvanı yazılmak ve imzalanmak suretiyle onaylanır.
Başmüdürlük yetkisinde olan taleplerin gümrük müdürlüklerine yapılması halinde bu talep doğrudan başmüdürlüğe intikal ettirilir.
Gümrük idare amirlerinin izinli olmaları, raporlu bulunmaları ve diğer nedenlerle görevlerine gelmemeleri halinde, vekilleri formu imzalamaya yetkili olup, başka herhangi bir nedenle yetkisiz kimseler formları imzalayamaz.
Müsteşarlık yetkisine giren miktarlara ait formlar düzenlenip onaylanmak üzere Müsteşarlığa (Gümrükler Kontrol Genel Müdürlüğü) gönderilir. Başvuru formunun merkeze gönderilmesinin gerekli olması halinde, başmüdürlüklerce geri verme veya kaldırmanın gerekçeleri formun gönderme yazısına kaydedilir.
Tutulacak kayıtlar
Madde 670 – Geri verme veya kaldırma işleminde ilgili beyannamenin birinci nüshası esas alınarak her beyanname için ayrı form düzenlenir. Bunlar için başmüdürlükler ve müdürlüklerde ayrı birer dosya açılır. Onaylanan formlar 78 no.lu ekte yer alan örneğe uygun deftere birden başlamak üzere kaydedilir. Ancak, birinci nüsha beyannamenin çeşitli nedenlerle bulunamaması halinde geri verme işlemleri ikinci nüsha üzerinden yapılarak işlemi biten ikinci nüsha beyannamenin tasdikli bir nüshası işlemi yapan gümrük idaresince saklanır ve asıl ikinci nüsha Müsteşarlığa (Gümrükler Kontrol Genel Müdürlüğü) gönderilir.
Ödeme emrinin istenmesi
Madde 671 – 669 uncu maddeye göre düzenlenip onaylanarak iadesi kabul edilen vergiler; geçmiş mali yıllara ait olduğu takdirde, bütçenin ilgili tertibinden ödenmesinin sağlanması için başmüdürlükler veya müdürlükler tarafından onaylanan form 79 no.lu ekteki yazı ile birlikte saymanlık müdürlüğüne gönderilir.
Ticaret politikası önlemlerinin uygulanması
Madde 672 - Geri verme veya kaldırma talebinin, serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescili sırasında, bir tarife kotası, tarife tavanı veya diğer tercihli tarife düzenlemeleri çerçevesinde indirimli veya sıfır vergi oranına tabi bir eşyaya ilişkin olması halinde, geri verme veya kaldırmaya ancak gerekli belgelerle birlikte başvuruda bulunulması ve;
a) Bir tarife kotası durumunda, kota sınırlarına ulaşılmamış olması,
b) Diğer durumlarda, normal olarak tahakkuka esas alınan vergi oranının yeniden belirlenmemiş olması,
Halinde hak tanınır.
Birinci fıkrada ileri sürülen şartlar yerine getirilmemiş olsa dahi, indirimli vergi oranının eşyaya uygulanmaması gümrük idareleri tarafından yapılan bir yanlışlıktan kaynaklanıyorsa ve serbest dolaşıma giriş beyannamesi tüm ayrıntıları içeriyor ve buna indirimli veya sıfır vergi oranına tabi tutulma başvurusu için gerekli tüm belgeler eklenmiş ise, geri verme veya kaldırmaya hak tanınır.
Geri verme veya kaldırmaya dayanak teşkil eden ve tercihli tarife sağlayan belgelerin aranması
Madde 673 - Menşe belgesi, dolaşım sertifikası veya diğer gerekli bir belgenin, geri verme veya kaldırma başvurusuna dayanak olarak ithal edilen eşyanın serbest dolaşıma giriş sırasında tercihli tarife uygulamasından yararlanabilir olduğunu göstermek üzere düzenlenmesi halinde gümrük idaresi, bu başvuru ancak;
a) Bu şekilde düzenlenen belgenin, söz konusu eşyaya özgü olması ve söz konusu belgenin kabulü ile ilgili tüm şartları taşıması,
b) Tercihli tarife uygulamasına ilişkin diğer tüm şartların yerine getirilmesi,
Durumunda kabul eder.
Atık veya artıklar
Madde 674 - Gümrük idaresinin denetimi altında izinle gerçekleştirilen eşyanın imha edilmesiyle ortaya çıkan atık ve artıklar geri verme veya kaldırma kararı alındıktan sonra, serbest dolaşımda olmayan eşya olarak kabul edilir.
Eşyanın bir kısmının gümrükçe izin verilen işleme veya kullanıma sokulması hali
Madde 675 – Geri verme veya kaldırma talebine konu eşyanın bir kısmının ihraç veya yeniden ihraç edilmesi veya gümrükçe izin verilen başka bir işlem veya kullanıma konu edilmesi halinde; geri verilmesi veya kaldırılması gereken tutar, eşyanın tamamına uygulanan ithalat vergileri tutarı ile eşyanın geri kalan kısmına uygulanması gereken ithalat vergileri tutarı arasındaki fark kadardır.
Faiz uygulaması
Madde 676 - Yetkili idareler tarafından, gümrük vergileri ile bunların ödenmelerine bağlı olarak tahsil edilmiş gecikme faizinin veya gecikme zammının geri verilmesinde idarece faiz ödenmez. Ancak, geri verme kararının alındığı tarihten itibaren 3 ay içerisinde idarece söz konusu kararın uygulanmaması halinde, ilgilinin talebi üzerine, 3 aylık sürenin bitiminden itibaren faiz ödenir. Bu faiz, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun tecil faizine ilişkin hükümlerine göre hesaplanır.
Gümrük vergilerinin hatalı olarak kaldırılması veya geri verilmesi halinde, başlangıçta tahakkuk eden vergiler ile Kanunun 216 ncı maddesi uyarınca ödenmiş faizler yeniden tahsil edilir. Tahsil edilmeyen miktarlar tebliğ tarihinden itibaren 10 gün içinde ödenir. Bu süre içinde ödenmeyenler için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre işlem yapılır.
ONUNCU KISIM
Diğer Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Liman ve Antrepo İşletmelerinin Yükümlülükleri
İşletmeci kuruluşlar tarafından uyulması zorunlu hususlar
Madde 677 - Türkiye ile diğer ülkeler arasında demiryolu dahil kara, deniz ve hava yoluyla yapılan eşya ve yolcu taşımalarında yararlanılan istasyon, deniz ve hava limanlarını işleten kuruluşlar ile posta idareleri, Gümrük Kanunu hükümlerine göre gerekli gümrük gözetim ve denetim işlemlerinin yapılmasını sağlamak üzere; yolcu salonları, geçici depolama yerleri, antrepolar ile görevli gümrük ve gümrük muhafaza idarelerinin çalışmalarına elverişli ve yeterli bürolar ve gözetleme kuleleri tesis etmek; buraların aydınlatma, ısıtma ve temizlik ihtiyaçlarını karşılamak; demirbaş eşya ile telefon ve diğer teknik donanımlarını bedelsiz olarak sağlamak; limanlarda ve gümrük kapılarında gümrük gözetimine tabi eşya ve kişiler ile diğerlerinin birbirine karışmasını önlemeye yönelik her türlü fiziki yapıların sağlanması konusunda Müsteşarlığın isteklerini yerine getirmek zorundadır.
Posta idareleri, birinci fıkrada sayılanların yanı sıra posta kolilerinin muayene ve tahlili için gerekli ölçü aletleri ve diğer donanımları sağlamakla yükümlüdür.
Antrepo işleticilerinin yükümlülükleri
Madde 678 - Antrepo işleticileri buralardaki eşyanın güvenliği ve hizmetlerin çabuk görülmesi bakımından, zaman içerisinde Müsteşarlıkça gerekli görülecek ek donanımları ve değişiklikleri yapmak ve ileri teknolojinin gerektirdiği araçları sağlamak zorundadır.
Özel antrepo işleticileri, buralarda görevlendirilmesini istedikleri gümrük veya gümrük muhafaza memurlarına ödenecek olan ve miktarı Müsteşarlıkça belirlenecek fazla çalışma ücretlerini ve yolluklarını peşin olarak gümrük veznesine ödemekle yükümlüdür.
Doğrudan doğruya belirli bir özel veya genel antrepo ile ilgili gümrük işlemlerini yerine getirmek üzere kurulan gümrük ve gümrük muhafaza idarelerinde görevli memurların devlet tarafından belirlenen maaş, fazla çalışma ücreti ve diğer tahsisat tutarları, antrepo işleticileri tarafından her ay peşin olarak gümrük veznesine yatırılmak zorundadır.
Posta idarelerinde yapılacak gümrük denetimleri ve gümrük işlemleri nedeniyle gümrük memurlarına ödenecek olan ve Müsteşarlıkça belirlenen fazla çalışma ücretleri, posta idareleri tarafından gümrük veznesine yatırılır.
İKİNCİ BÖLÜM
Çalışma Zamanları, Gümrük Personelinin Kıyafeti ve Gümrük Bayrağı
BİRİNCİ AYIRIM
Çalışma Zamanı ve Fazla Çalışma Ücreti
Çalışma saatleri
Madde 679 - Her gümrükte günlük kanuni çalışma saatlerinin başlangıç ve sonu, iklim, mevsim ve o yerin ihtiyaçları göz önünde bulundurularak valilikler tarafından yapılan düzenlemeler çerçevesinde Müsteşarlıkça belirlenir.
Gümrük idareleri, Müsteşarlığın onayını aldıktan sonra, çalışmalarını buna göre düzenler.
Daimi çalışılan gümrük idareleri
Madde 680– (28.10.2005 tarih ve 25980 sayılı Resmi Gazete ile değişik) Gümrük Kanununun 35 inci maddesi hükümleri saklı kalmak üzere gece ve gündüzün her saatinde yolcu ve yük alıp verme işleri yapılan veya taşıtların geliş ve gidişleri normal çalışma saatlerine uymayan kara hudut kapıları, demiryolu istasyonları ile deniz ve hava limanlarındaki gümrük idareleri devamlı surette açık bulundurulur. Buralarda görevli memurların çalışma saatleri, aralarında nöbet esasına göre düzenlenir.
Yolcuların ve taşıtların giriş ve çıkışlarına ait işlem dışında yükleme, boşaltma ve her türlü gümrük işlemlerinin normal çalışma saatleri içinde yapılması gerekir. Ancak, bu saatler dışında veya tatil zamanlarında hizmet talebinde bulunulduğunda yazılı olarak yapılacak bu talep işin yapılacağı gümrük idare amirince yerinde görülürse, gerekli önlemler alınmak ve çalışacak personelin fazla çalışma ücretleri ve varsa kanunî yollukları talep sahipleri tarafından ilgili saymanlık hesabına yatırılmak koşuluyla kabul edilir.
Gümrüklerdeki sorumlu saymanlık ve TASİŞ personeli dâhil olmak üzere memurlar bu suretle kendilerine verilecek işleri yapmakla görevlidirler. Başmüdür, müdür veya vekilleri normal çalışma saatleri dışında verilecek hizmetleri düzenler ve kontrol ederler.
Normal çalışma saatleri içinde veya dışında olduğuna bakılmaksızın çalışma ücretinin yatırılması hâlinde özel kurye taşımacılığı gümrük hizmeti ile özel yolcu servisi taleplerinin yetkili gümrük idarelerince karşılanması mümkündür.
Çalışma saatleri dışında hizmet talebi
Madde 681 – (28.10.2005 tarih ve 25980 sayılı Resmi Gazete ile değişik)Tespit edilmiş bulunan normal çalışma saatleri dışında veya resmî tatil günlerinde gümrük memurlarının çalışması, fazla çalışma ücretine tâbi olup, iş sahiplerinin mesai saatleri içinde yapacağı yazılı isteğe bağlıdır.
Bu başvurular, ilgili gümrüğün amirince incelenir. İstek yerinde görülürse gerekli tedbirler alınarak mesai saatleri dışındaki çalışma için 683 üncü maddede tespit edilen ücretin ilgili saymanlık hesabına yatırılması üzerine gereği kadar çalışacak memur (gümrüklerdeki sorumlu saymanlık ve TASİŞ personeli dâhil) seçilir. Bu seçim sırasında yetkili ve ehliyetli memurlar arasında mümkün olduğu kadar sıra izlenir.
Resmî tatil günlerinde ve idare amirlerinin takdir edeceği zorunlu hâllerde yazılı olarak yapılacak çalışma saatleri dışında hizmet verilmesi talepleri, belirlenen ücretin tatilden sonra çalışmanın başladığı günde, ilgili saymanlık hesabına yatırılacağına dair taahhütname verilmesi kaydıyla kabul edilir. Bu yükümlülüklerini yerine getiremeyenlerin fazla mesai uygulamasından yararlanmalarına ilişkin talepleri, söz konusu yükümlülüklerini yerine getirinceye kadar karşılanmaz.
Yükümlülerin talebi hâlinde gümrük veznesine toplam olarak fazla mesai ücreti yatırılması ve her fazla mesai dilekçesi konusu tutarın bu toplam miktardan mahsup yapılması suretiyle işlem tesisi mümkündür.
Gümrüklerdeki sorumlu saymanlık ve TASİŞ personeli dâhil olmak üzere memurlar bu suretle kendilerine verilecek işleri yapmakla görevlidirler.
Normal çalışma saatleri dışında, gümrük idaresince kendilerine verilecek işleri yapmakla görevli saymanlık personeline fazla çalışma ücreti ödenir. Bu ücret, Gümrük Saymanlık Müdürlüğünde görevli personelin tamamına, Gümrük Saymanlık Müdürlüğü olmayan yerlerde ise bu görevi yürüten saymanlık personelinden en çok dört kişiye ödenir.
Bu çalışmaları, idare amiri olarak, başmüdür, müdür veya vekilleri düzenler ve kontrol eder.
Fazla çalışma bordrosu
Madde 682 - Normal mesai dışında çalışılan saatler, çalışılan yerler de gösterilmek suretiyle, dilekçeler üzerinde tespit ve iş sahibi ile çalışan memur ve idare amirleri tarafından imza olunur.
İşin bitiminden sonra, çalışan gümrük memurları, mal sahibi veya vekilinin katılması ile 80 no.lu ekteki matbu örneğe göre işin mahiyetini, çalışılan günleri ve saatleri ve çalışmaların ismini gösteren iki nüsha bordroyu düzenler ve imza ederler. Bu bordro idare amirleri tarafından kontrol edilerek onaylanır.
İkinci nüsha normal mesai dışı çalışma ücret bordrosu dilekçe ile birlikte saklanır.
Birinci nüsha hak sahiplerine yapılacak ödemeye esas tutulur ve bu ödemenin belgesi addolunur.
Fazla çalışma ücreti
Madde 683 – (28.10.2005 tarih ve 25980 sayılı Resmi Gazete ile değişik)Talep sahipleri tarafından yatırılacak fazla çalışma ücreti;
a) Her saat başına; ihracat işlemleri için 7 YTL, diğer işlemler için 12 YTL,
b) Türk plâkalı kamyonlar için kamyon başına; ihracat işlemlerinde 12 YTL, diğer işlemlerde 20 YTL,
olarak uygulanır.
Yukarıda belirtilen tutarlar, her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen Yeniden Değerleme Oranında arttırılır ve bu hesaplamada 1 YTL’ye kadar olan tutarlar dikkate alınmaz.
Fazla çalışma ücreti, yabancı plâkalı kamyonlara ilişkin her türlü gümrük işlemi için araç başına 15 ABD Doları veya 12 EURO veya 19 İsviçre Frangı veya 8 İngiliz Sterlini olarak uygulanır.
Fazla çalışma süresi, görevli personel başına, normal günlerde 7; hafta tatili, ulusal ve dinî bayramlar ile genel tatil günlerinde l4 saati geçemez. Refakatle görevlendirilen memurlar ile ihracat işlemlerinde görevli amir ve memurlar için bu tahdit uygulanmaz.
Fazla çalışma masrafları
Madde 684 - Çalışma saatleri dışında iş görecek memurlara fazla çalışma ücretinden başka yol masrafları da ödenir veya bunların götürülüp getirilmeleri iş sahiplerince sağlanır.
Belediye hudutları dışında yapılacak çalışmalar için ayrıca iş sahiplerince yolluk hükümlerine göre gündelik verilir. Bu takdirde, sadece kanuni çalışma saatleri dışındaki çalışmalar için ücret ödenir.
Yol masrafları ile gündelikler de, fazla çalışma ücretleri gibi iş sahiplerinden 681 inci maddeye göre alınır.
Çalışmanın devamı
Madde 685 – (28.10.2005 tarih ve 25980 sayılı Resmi Gazete ile değişik) Çalışma saatleri içinde başlayan bir iş, yükümlüden ve gümrük idaresinden kaynaklanmayan bir nedenle kesildiği ve buna çalışma saatleri dışında devam edildiği takdirde, ilk saat ücreti alınmaz. Memur değişikliği hâlinde, aynı şekilde işlem yapılır.
Ancak, gümrük idaresinden kaynaklanan nedenlerle işlemlerin normal çalışma saatleri dışına sarkması hâlinde, kesinti yapılan süre kadarki fazla çalışma zamanı için fazla mesai tahsilâtı yapılmaz.
Fazla memur çalışması
Madde 686 - Bir işte birden fazla memur çalıştığı takdirde, her memur için aynı fazla çalışma ücreti tahakkuk ettirilir.
Çalıştırma isteğinde bulunanların fazla olması
Madde 687 -(23.03.2007 tarihli 26471 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik ile yürürlükten kaldırılmıştır.)
Ücretlerin alınması
Madde 688 –(28.10.2005 tarih ve 25980 sayılı Resmi Gazete ile değişik) Yolluk ve gündelikler, tahsil müzekkeresiyle alındı karşılığında ve peşin olarak alınır ve ilgili saymanlıkça emanet hesabına geçirilir. Esas bu olmakla beraber, iş sahibinin durumu ve zaman itibarıyla çalışma ücretinin sonradan alınması da idare amirince kabul edilebilir.
İlgili saymanlık hesabına yatırılan fazla çalışma ücretleri emanet hesabına alınır. Emanete alınan fazla çalışma ücretlerinden tahakkukları kesinleşen fazla çalışma ücretleri tutarının % 50’si ile varsa kanunî yolluklarının tamamı hak sahibi personele ödenir. Fazla çalışma ücreti olarak yatırılan tutarların geriye kalan % 50’si ise bütçeye gelir kaydedilir.
Fazla çalışma ücretlerinin dağıtımı
Madde 689 - Gümrük, gümrük muhafaza, gümrüklerdeki sorumlu saymanlık ve TASİŞ personeli tarafından yapılan fazla çalışma için yükümlüden çalışma saati başına 683 üncü maddede belirtilen çalışma ücretine göre hesaplanacak meblağ dışında herhangi bir bedel tahsil edilemez. Gümrük idareleri diğer birimlerin hisselerine düşen fazla çalışma ücretlerinin tahsil ve dağıtımını tek elden gerçekleştirmek ve gerekli koordinasyonu sağlamakla yükümlüdür.
Fazla çalışma ücretinin dağıtımında bu personel arasında herhangi bir ayrım gözetilmeksizinfazla çalışmaya iştirak eden tüm memurlara fazla çalışma ücreti ödenir. Ancak fazla çalışma ücretlerinin dağıtımında gümrük muhafaza personeli tarafından alınan tayın bedelleri bu ücretten düşülür.
Fazla çalışma ücretinin çalışma saati ile ilişkili olarak hesaplanması esastır. Ancak yükümlülerin talebi halinde global fazla çalışma ücreti tahsil edilerek emanet hesabına alınması ve her başvuruda bu hesaptan mahsup yapılması suretiyle de işlem görülmesi mümkündür.
Memuriyet mahalli dışında iş görecek memurlar için temin edilmiş bir taşıt aracı bulunmaması ve iş sahiplerinden alınacak yol masrafları ile belediye hudutları dışına çıkılması halinde ödenecek yollukların 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre hesaplanacak miktarları aşmaması gerekir.
Fazla çalışma ücretlerinin ve harcırahların çalışmaya iştirak eden memurlara dağıtımında, aylık ödeme esasına uyulur ve bir aya ait ödemeler müteakip ayın başında hak sahiplerine ödenir. Fazla çalışma ücretine ait ‘Mesai Dışı Çalışma Ücret Bordrosu’ ilgili gümrüğün bağlı olduğu başmüdürlük tarafından Müsteşarlık veya Müsteşarlık merkez denetim elemanları istenilmesi halinde ibraz edilmek üzere 5 yıl süre ile saklanır.
Birim amirleri uygulamanın yukarıda belirtilen esaslar çerçevesinde yürütülmesi için her türlü tedbiri almak ve gerekli kontrolleri yapmakla yükümlüdür.
Fazla çalışma ücretinin ödenmesi
Madde 690- (28.10.2005 tarih ve 25980 sayılı Resmi Gazete ile yürürlükten kaldırılmıştır)