Antik Mısır döneminde başkent olarak kullanılan bir şehir olan Antik Pi-Ramesses kenti ve tarihi ile ilgili bilgiler.
Pi-Ramesses, pi ramesse olarak da bilinir, Kitabı Mukaddes’te raamses. bugün kantir, hatana ya da tel eddebaa. 15., 19. Ve 20. sülaleler dönemlerindeki Eski Mısır başkenti. Kahire’nin 100 km kadar kuzeydoğusunda, Nil Deltasındadır. Eski Krallık döneminde kurulduğu sanılan Per Ramessu’yu İÖ 1674’te Hyksoslar fethederek Avaris adıyla başkent yaptılar. İÖ y. 1567’de Hyksosları yenilgiye uğratan I. Ahmose kenti yağmaladı. Bu tarihten sonra 19. sülale dönemine değin kent önemsiz bir yer olarak kaldı. Bu arada yöreye İbraniler yerleştiler.
Burada bir saray yaptıran I. Seti (hd İÖ 1318-1304) seramik üretimini de başlattı. Onu izleyen II. Ramses yörenin askeri açıdan elverişliliğini görerek Per Ramessu’ yu başkent yaptı. II. Ramses’in hükümdarlığının ilk yıllarında büyük tapınaklar, evler, ambarlar, doklar ve askeri tesisler inşa edildi (Kitabı Mukaddes’teki “ambar şehirleri” adı buradan gelir, Çıkış 1:11). Kent, her biri bir tanrıya adanan dört bölüme ayrıldı: Amon ve Buto Mısır, Set ve Astarte Asya kökenli tanrılardı. Bu durum II. Ramses’in Suriye ve Mısır dinlerini birleştirme çabasının bir sonucuydu. Kentin merkezinde firavun kültü egemendi. Kent yalnızca firavunun oturduğu yer değil, aynı zamanda yönetsel başkentti. Bürokrasi buraya taşınmıştı. Kentin, ırmak boyunca uzanan verimli hinterlandı halkın hem yiyecek, hem dinlence gereksinimini sağlıyordu. İmparatorluğun Suriye ve Filistin’deki topraklarının denetlenmesinde büyük rol oynayan kent, 20. sülale döneminin (İÖ 1200-1085) ortalarında Asya’daki toprakların yitirilmesi üzerine önemini yitirdi. 20. sülale döneminin sonlarına doğru, 23 km kuzeydeki Tanis (bugün Sanü’l-Hacerü’l-Kıbliye) kenti Per Ramessu’nun yerini aldı. 21. sülale döneminde (İÖ 1085-935) firavunların Tanis’te oturmaya başlaması Per Ramessu’nun iyiden iyiye geri plana düşmesine yol açtı.
Kentteki yapıların taşlarının yağmalanarak yeni yapılarda kullanılmış olması, II. Ramses’in başkentinin yerinin belirlenmesi konusunda büyük bir karışıklık yarattı. 1940’larda Mısırlı arkeologların başlattığı ve 1975’ten sonra Avusturyalıların sürdürdüğü kazılarla yeri saptanan kentin aynı zamanda Hyksoslar dönemi de aydınlığa kavuştu.
Nasıl Keşfedildi?
1884’te Flinders Petrie, kazılarına başlamak için Mısır’a geldi. İlk kazısı, 170 işçiyle geldiği Tanis’teydi. 1930’ların sonlarında, Tanis’teki harabeler Pierre Montet tarafından araştırıldı. Tanis’teki kırık Ramesside taş işçiliği, arkeologların onu Pi-Ramesses olarak tanımlamasına yol açtı. Ancak sonunda bu anıtların ve yazıtların hiçbirinin bölgeden gelmediği anlaşıldı.
1960’larda Manfred Bietak, Pi-Ramesses’in o zamanlar Nil’in en doğudaki kolunda bulunduğunun bilindiğini fark etti. Antik Delta’nın tüm kollarının haritasını özenle çıkardı ve Pelusiac kolunun Ramses’in hükümdarlığı sırasında en doğuda olduğunu, Tanitik dalın (yani Tanis’in bulunduğu dal) hiç var olmadığını belirledi. Bu nedenle Ramesside çanak çömleklerinin en yüksek olduğu yer olan Tell el-Dab’a ve Qantir’de kazılara başlandı. Yüzeyde daha önce herhangi bir yerleşim izi görülmemesine rağmen, keşifler kısa süre sonra Tell el-Dab’a’yı Hyksos’un başkenti Avaris olarak belirledi. Qantir, Ramesside başkenti Pi-Ramesses’in yeri olarak kabul edildi. Qantir/Pi-Ramesses, Tanis’in yaklaşık 30 km (19 mil) güneyinde yer alır; Avaris’in yerleşim yeri olan Tell el-Dab’a, Qantir’in yaklaşık 2 km (1.2 mil) güneyinde yer almaktadır.
2017 yılında, Roemer ve Pelizaeus Müzesi’nden arkeologlar, bir harç parçasının dibinde çocukların ayak izlerini ortaya çıkardılar, ve ayrıca muhtemelen daha fazla çalışma için fresk olan boyalı duvar parçalarını ortaya çıkardılar.