Hepatit, karaciğer iltihabıdır. Bu durum kendi kendini sınırlayabilir veya fibroz (yara izi bırakma), siroz veya karaciğer kanseri şeklinde ilerleyebilir. Hepatit virüsleri, dünyadaki en yaygın hepatit nedenidir ancak diğer enfeksiyonlar, toksik maddeler (örneğin alkol, bazı ilaçlar) ve otoimmün hastalıklar da hepatite neden olabilir.
A, B, C, D ve E tipleri olarak adlandırılan 5 ana hepatit virüsü vardır. Bu 5 tür, neden oldukları hastalık ve ölüm yükü ve salgınlar ve salgın yayılma potansiyeli nedeniyle büyük endişe kaynağıdır. Özellikle, B ve C tipleri yüz milyonlarca insanda kronik hastalığa yol açmaktadır ve birlikte, karaciğer sirozu ve kanserinin en sık nedenidir.
Hepatit A ve E’ye tipik olarak kontamine yiyecek veya su girmesi neden olur. Hepatit B, C ve D genellikle enfekte vücut sıvılarıyla parenteral temasın bir sonucu olarak ortaya çıkar. Bu virüsler için yaygın bulaşım türleri arasında, bulaşmış kan veya kan ürünlerinin alınması, kontamine ekipmanları kullanan invaziv tıbbi prosedürler ve anneden bebeğe doğumda, aile üyesinden çocuğa ve ayrıca cinsel temas yoluyla hepatit B bulaşması bulunur.
Akut enfeksiyon sınırlı semptomlarla veya hiç semptom olmadan ortaya çıkabilir veya sarılık (cildin ve gözlerin sararması), koyu renkli idrar, aşırı yorgunluk, bulantı, kusma ve karın ağrısı gibi semptomları içerebilir.
Farklı Hepatit Virüsleri Nelerdir?
Bilim adamları A, B, C, D ve E harfleriyle tanımlanan 5 benzersiz hepatit virüsü tanımlamışlardır. Hepsi karaciğer hastalığına neden olurken, önemli şekillerde farklılık gösterir.
Hepatit A virüsü (HAV)
Enfekte olmuş kişilerin dışkısında bulunur ve çoğunlukla kirli su veya yiyecek tüketimi yoluyla bulaşır. Bazı seks uygulamaları da HAV’ı yayabilir. Enfeksiyonlar birçok durumda hafiftir, çoğu insan tam iyileşme sağlar ve diğer HAV enfeksiyonlarından immün kalır. Bununla birlikte, HAV enfeksiyonları ciddi ve hayatı tehdit edici olabilir. Dünyanın bazı bölgelerinde sağlık sanitasyonunun kötü olduğu bu virüs bulaşmıştır. HAV’u önlemek için güvenli ve etkili aşılar mevcuttur.
Hepatit B virüsü (HBV)
Enfektif kan, semen ve diğer vücut sıvılarına maruz kalma yoluyla bulaşır. HBV enfekte olmuş annelerden doğum sırasında bebeklere veya erken çocukluk döneminde aile üyelerinden bebeğe geçebilir. Bulaşma ayrıca HBV ile kontamine olmuş kan ve kan ürünlerinin transfüzyonları, tıbbi prosedürler sırasında kontamine enjeksiyonlar ve enjeksiyonlu ilaç kullanımı yoluyla da gerçekleşebilir. HBV ayrıca, enfekte HBV hastalarına bakarken kazara iğne batması yaralanmaları yaşayan sağlık çalışanları için de risk oluşturmaktadır. HBV’yi önlemek için güvenli ve etkili aşılar mevcuttur.
Hepatit C virüsü (HCV)
Çoğunlukla enfektif kana maruz kalma yoluyla bulaşır. Bu, HCV ile kontamine olmuş kan ve kan ürünlerinin transfüzyonu, tıbbi prosedürler sırasında kontamine enjeksiyonlar ve enjeksiyonlu ilaç kullanımı yoluyla olabilir. Cinsel yoldan bulaşmak da mümkündür, ancak çok daha az yaygındır. HCV için bir aşı yoktur.
Hepatit D virüsü (HDV)
Sadece HBV ile enfekte olanlarda görülür. HDV ve HBV’nin ikili enfeksiyonu daha ciddi bir hastalığa ve daha kötü sonuçlara neden olabilir. Hepatit B aşıları, HDV enfeksiyonuna karşı koruma sağlar.
Hepatit E virüsü (HEV)
Çoğunlukla kirli su veya yiyecek tüketimi yoluyla bulaşır. HEV, dünyanın gelişmekte olan bölgelerinde hepatit salgınlarının yaygın bir nedenidir ve gelişmiş ülkelerde giderek artan bir hastalık nedeni olarak kabul edilmektedir. HEV enfeksiyonunu önlemek için güvenli ve etkili aşılar geliştirilmiştir, ancak yaygın olarak bulunmaz.