Boşaltım Sistemi ile ilgili Çıkmış Sorular ve Çözümleri:
Boşaltım Sistemi konusuna hakim olmak ve sınavlarda daha çok iyi bir sonuç almanız için sayfamızda Boşaltım Sistemi ile ilgili geçmiş yıllarda YGS, LYS, ÖSS, ÖSS-2, ÖYS’de Çıkmış Sorular ve Çözümlerini bir araya getirdik. Derscalisiyorum.com Türkiye’nin En Büyük Eğitim Portalı.
Boşaltım Sistemi
1.
İnsan vücudu için gerekli olan küçük moleküllü bir bileşik, kanda, normal olarak bulunması gerekenden daha fazla miktarda bulunuyorsa; aşağıdakilerden hangisinin olması beklenir?
A) İdrarla dışarıya atılması.
B) Enerji haline çevrilmesi.
C) Böbreklerde depo edilmesi.
D) Bağırsaklar tarafından geri emilmesi.
E) Akyuvarlar tarafından parçalanması.
1996-ÖSS
1.
İnsanda kan sıvısı ve doku sıvısı birçok maddenin derişim olarak sabit tutulduğu iç ortamlardır. Bunun sağlanmasında, akciğerler, böbrekler, karaciğer ve deri görev yapar. Özellikle böbrekler, suyu, tuzları, azotlu artıkları atarak homeostatik dengenin kurulmasında en önemli rol oynar.
Ayrıca böbrekler bu dengeyi sağlamak için bazı zararlı maddeleri de atabilirler. Örneğin; şeker hastalarında, kanın glikoz oranı hormonlarla dengelenemediği için, kan glikozu normalin üzerindedir. Böbrekler bu glikozun bir miktarını atarak homeostasiyi sağlamaya çalışırlar.
Böyle faydalı maddeler, enerji haline çevrilseydi, bağırsaklar tarafından emilseydi, akyuvarlar tarafından parçalansaydı kanda gerekenden fazla oranda bulunmazdı.
Böbrek bir depo organı olmadığına göre, yapacağı en uygun işi bu fazla maddeleri, faydalı bile olsa dışarı atmaktır.
Cevap – A
2.
Aşağıdaki şemada normal bir insanın böbreğindeki bir nefron ve bu nefronun özellikleriyle ilgili bazı bilgiler verilmiştir.
Buna göre, numaralı damarlarla ilgili aşağıdaki karşılaştırmalardan hangisi yanlıştır?
A) I. damarın taşıdığı çözünen madde miktarı, III. damarın taşıdığı çözünen madde miktarından fazladır.
B) I. damarın kan basıncı, V. damarın kan basıncından fazladır.
C) II. damarda kaybedilen su miktarı, IV. damarda geri emilen su miktarından fazladır.
D) V. damarın taşıdığı boşaltım madde miktarı, I. damarın taşıdığı boşaltım madde miktarından fazladır.
E) V. damarın taşıdığı su miktarı, III. damarın taşıdığı su miktarından fazladır.
2000-ÖSS
2.
3.
Bir insanın, belirli bir süre içinde, vücuduna aldığı sıvıdan daha fazla miktarda idrar çıkarmasına;
l. böbrek atar damarında kan basıncının azalması,
II. böbrek kanallarından suyun geri emilimini sağlayan hormonun normalden az salgılanması,
III. böbreklerden geçen kan akım hızının azalması
durumlarından hangileri neden olabilir?
A) Yalnız l B) Yalnız II C) Yalnız III
D) l ve II E) l ve III
2003–ÖSS
3.
Sağlıklı bir insanda idrar miktarını artırmak için, böbrekten süzülen sıvı miktarının artırılması gerekir. Böbreğe gelen kan akım hızınının azalması veya böbrek atardamarındaki kan basıncının düşmesi, böbrekteki süzülme miktarını azaltacağından oluşan idrar miktarı da azalacaktır.
Böbrekteki boşaltım kanalcıklarından su emilini sağlayan ADH (vazopressin) hormonudur. Bu hormonun kandaki miktarının azalması boşaltım kanalcıklarından geri emilen su oranını azaltır. Bu durumda geri emilemeyen su, idrarla atılmak zorunda kalınır. Bu da oluşan idrar miktarını artırır.
Cevap – B
4.
I. Vücut sıvısı derişiminin, dış ortamın derişimiyle eşit olmasını sağlama
II. Enerji kullanarak tuzu dışarıdan alma
III. Seyreltik idrar oluşturma
IV. Su içmeme
Yukarıdakilerden hangileri, tatlı sularda yaşayan balıkların özellikleridir?
A) I ve II B) II ve IV C) I, II ve III
D) I, III ve IV E) II, III ve IV
2004–ÖSS
4.
Bir canlı hangi ortamda yaşarsa yaşasın, vücut içi sıvıları ile dış ortamın derişimi hiç bir zaman eşit olamaz. Zaten dış ortamın sürekli değişkenliği böyle bir durumu imkansız kılar. Canlılık için böyle bir olayın gerekliliği de yoktur. Çünkü canlı sistemler, çevrelerindeki değişikliklere göre iç ortamlarını düzenleyebilirler.
Tatlı su balıklarının yaşadıkları ortam, kendi yoğunluklarından daha seyreltiktir. Bu nedenle, gerek solungaç kılcallarından, gerek ağız içi epitelinden vücuda sürekli su girişi olur.
Bu fazla suyu atmak isteyen hayvan, seyreltik (az yoğun) idrar atar. Ayrıca zaten fazla olan su girişinden dolayı su içmesine gerek kalmaz.
Tatlı sudaki tuz yoğunluğu çok azdır. Hayvanın vücudunda daha fazla oranda tuz bulunduğu için, tuzun alınması aktif taşımayla sağlanır. Bu durum ise enerji harcanmasını gerektirir.
Cevap – E
5.
Karada yaşayan bir memeli hayvandaki proteinlerin yadımlama (yıkım) sürecinde; sırasıyla oluşan amino asit, amonyak ve üre molekülü miktarlarının, boşaltım işlemine girmeden önce, zamana göre değişimi aşağıdaki grafiklerde gösterilmiştir.
Buna göre, proteinlerin yadımlama (yıkım) sürecinde oluşan amino asit, amonyak ve üre molekülü miktarlarını gösteren grafiklerin numaraları aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
|Amino asit


miktarı
|Amonyak


miktarı
|Üre


miktarı
|A)||I||II||III|
|B)||I||III||II|
|C)||II||I||III|
|D)||III||II||I|
|E)||III||I||II|
2001–ÖSS
5.
Proteinlerin yıkım sürecinde, ilk önce proteinler amino asitlere yıkılır. Amino asitler solunumda enerji kaynağı olarak kullanılınca, amonyak açığa çıkar. Bu süreçte kanda bir miktar artan amonyak, karaciğerde üreye çevrilir.
Bu olaylar sonucunda, amino asitler tamamen harcanır, NH3 bir süre artar sonra azalır, üre ise atılana kadar (böbreklere taşınana kadar) artar.
Cevap – E

