Spoiler uyarısı: Yazı diziyi henüz izlememiş ve kitapları okumamış olanlar için hikayeyle ilgili bilgiler içermektedir.
Yeni Netflix dizisi 3 Cisim Problemi'nin hikayesine derinlemesine girdiğinizde karşınıza üç kitaplık bir "problem" çıkıyor.
Bunun nedeni de dizinin, Çinli bilimkurgu yazarı Cixin Liu tarafından kaleme alınan "Dünya'nın Geçmişi" üçlemesi serisinden çeşitli kısımları kullanıyor olması. Üçleme Üç Cisim Problemi, Karanlık Orman ve Ölümün Sonu kitaplarından oluşuyor. Eğer dizinin merkezinde yer alan bir grup arkadaşın kitapta nasıl olduğunu merak ediyorsanız, dizideki bu karakterlerin çoğunun kitapta hiçbir zaman bir araya gelmeyen karakterlerden esinlenilerek oluşturulduğunu göreceksiniz.
Dizinin ana karakterlerinden sadece ikisi ilk kitaptan alınmış ve sadece biri aynı ismi koruyor. Karakterlerden sadece bir tanesi Karanlık Orman kitabından ve kalanı da Ölümün Sonu kitabında yer alıyor. Büyük ihtimalle dizinin dramatik finalinin sonrası da Ölümün Sonu kitabını konu alıyor olacak.
Yani tüm sekiz bölümü de izledikten sonra kitapları okumayı planlıyorsanız, karakterlerin kitaptaki hallerini görmek pek mümkün değil ve dizinin geleceğiyle ilgili spoiler yememe ihtimaliniz yok gibi. Bununla birlikte Wallfacer hikayesi de bizi ikinci kitabın (Karanlık Orman) ilk üçte birlık kısmına götürüyor.
Ama endişelenmeyin. Yazdıklarımız sadece diziyle ilgili spoiler içeriyor.
Gelin uzaylı başlıklarımızı takalım (kitapta tüm vücuda giyilen V-suit olarak geçiyor) ve kitaptaki farklılıklara göz atalım.
Ye Wenjie'ye büyük bir "Evet"
San-Ti'ye (Amerikan bilimkurgu yazarı Ken Liu'nun yaptığı İngilizce çeviride yaşadıkları üç güneşli sisteme atıfla "Trisolaran'lar" olarak nitelendirilen uzaylı ırk) hikayenin seyrini değiştiren mesajı gönderen kadının hikayesi neredeyse hiç değiştirilmeden, ama biraz yoğunlaştırılmış şekilde ekrana yansıyor.
Hem kitap hem de dizi, Ye Wenjie'nin babasının Çin'deki Kültür Devrimi sırasında Mao Zedong'un destekçilerinin batı biliminin öğretilmesine karşı şiddet dolu baskısıyla halka açık şekilde aşağılanmasıyla başlıyor. Bu utanç verici döneme bakış atmak Çin'de büyük bir önem taşıyor. Liu'nun romanının orijinal versiyonu Çin'de yayınlandığında, bu olaylar hikayenin ortasına gizlenmiş şekilde sunulmuş. Yazar da bu olayları aslında kitabın başına koymak istediğini belirtiyor.
Sonrasında işçi kampına gönderilen Ye, Rachel Carson'ın Sessiz Bahar (Silent Spring) kitabının bir kopyasını bulundurmaktan dolayı başını derde sokuyor. Dizide bahsedilmiyor, ancak Ye burada tanıştığı bir adamla evlenip, sonrasında gönderdiği mesajın bilinmesini engellemek amacıyla adamı öldürüyor. Ardından kendisi Dünya-Trisolaran Organizasyonu'nun (ETO) başındaki kişi olarak karşımıza çıkıyor ve ikinci kitapta Wallfacer karakteriyle önemli bir diyalog yaşıyor.
Ye'nin aynı zamanda dizide de gösterildiği gibi intihar eden bir kızı da var, ancak intiharın sebebi sadece Ölümün Sonu kitabında ortaya çıkıyor.
Augustina 'Auggie' Salazar ve Da Shi
Da Shi (Benedict Wong) olarak bilinen huysuz, şüpheci, sigara tiryakisi dedektif kitaplarda da oldukça etkili bir karakter (kitapta Manchester'lı değil Çinli, ama olsun). Hem birinci hem de ikinci kitapta karşımıza çıkan Da Shi, başlangıçta Wade'in karanlık hükümet örgütü için çalışmaktan ziyade serbest çalışan bir dedektif olarak kitapta yer alıyor. Ayrıca kendisi Çin ordusunda çalışmış eski bir subay.
Da Shi'nin birlikte çalıştığı nanoteknoloji uzmanı - dizide gözlerinde geri sayım gören Fransız bilim insanı Auggie (Eiza Gonzalez) - kitapta adı Wang Miao olan bir adam ve sadece ilk kitapta karşımıza çıkıyor. Hem Auggie hem Wang, son teknoloji araştırmalarını durdurana kadar San-Ti/Trisolaran'lar tarafından takip ediliyor.
Her ikisi de Sophon'ların evrendeki radyasyon seviyelerini farklı göstermesi sayesinde yıldızların göz kırpmasını sağlamasını görüyor. Ancak Wang'ın bunu görmek için şehre uzak bir bilimsel araştırma merkezine gitmesi gerekiyor (Dizide Oxford'daki üniversitede görüyorlar ki bu yıldızları görmenin zor olduğu şehrin ortasında olduğu için kitapta çok daha mantıklı).
Her iki karakterin de nanofiber teknolojisi, Panama Kanalı'nda ETO gemisi Judgment Day'e yapılan saldırıda kullanılıyor (kitapta bu saldırı Da Shi'nin fikri olarak geçiyor). Dizide çok daha vahşi detaylar gösteriliyor, ancak kitapta da 40 görünmez nanofiber telin gemiyi dilimlediği atlanmamış.
ETO lideri Mike Evans (Jonathan Pryce), kitaptakiyle aynı karakter ve "Lord"uyla radyo üzerinden masal anlatıyor. Ayrıca Judgment Day saldırısında da hayatını kaybediyor. Kitaplardaki en büyük ekstra ise Ye onunla ilk tanıştığında Evans, "türler arası komünizm" felsefesini onunla paylaşıyor. Bu felsefede insanlarla tüm flora ve faunanın aynı haklara sahip olması fikri güdülüyor.
Jack Rooney ve '3 Cisim' oyunu
Jack Rooney'nin (John Bradley) karakterinin kitap versiyonunun Ölümün Sonu'na kadar göremeyeceksiniz. Dikkat etmezseniz de gözünüzden kaçabilir. Kendisi kitapta Hu Wen olarak geçiyor ve kanserli okul arkadaşının sınıf gezisinde ürettiğinden ilham alan bitkisel bir meşrubat olan "Green Tempest"i üreterek zengin oluyor. "3 Cisim" oyununa dizideki gibi katılmıyor. Hatta üçlemedeki nanoteknoloji uzmanı Wang Miao hariç hiçbir ana karakter bu oyuna katılmıyor.
Oyunun kendisi kitaptakiyle büyük benzerlik gösteriyor, ancak dizidekinden çok daha fazla seviyeye sahip. Wang kendini oyunda Kopernik olarak tanımlıyor ve NPC olduğunu düşündüğümüz çok daha fazla tarihi figürle tanışıyor. Hatta bir bölümde Papa Gregory, Galileo ve Aristo'yla bilgisayar dönemi öncesinde üç cisim problemine teknik bir çözüm getirmeye çalışıyor.
Wang'ın dev insan bilgisayarından sonra oynadığı bir başka bölümde Einstein, üç güneşin yerçekimi etkisiyle gezegenden kopan büyük bir aya işaret ediyor. Trisolaran dünyasının son yıkımı nihai olarak gösterilir, diğer eskiyi gösteren bölümlerdeyse Ye'ye sessiz olmasını söyleyen Trisloran'la da taşınıyoruz.
Dizide olduğu gibi, oyunun kitaptaki versiyonu da az sayıdaki başarılı oyuncuyu ETO'ya dahil edildikleri ya da oyundan atıldıkları bir buluşmaya götürür - ancak buluşmada çoğu kendi alanlarında oldukça başarılı (bir işadamı, bir politikacı ve ünlü bir avangart yazar dahil) daha fazla oyuncu vardır. Wang, Da Shi'nin yardımıyla gizli göreve gider ve bunun sonucunda Çin Ordusu ETO'ya sızar.
ETO ile işbirliği içinde olduğu bilinen bir çevre aktivisti olan Pan Han adlı bir karakter, Shen Yufei adlı bir 3 Cisim oyuncusunun öldürülmesinden sorumludur ki bu, dizideki Rooney'nin öldürülmesine en yakın benzerlik olarak karşımıza çıkıyor.
Will, Wade ve Wallfacer
İşte dizinin kitap üçlemesiyle bağlantısının iyice karıştığı noktaya geldik. Will Downing (Alex Sharp) karakteri, kitaptaki öleceği kesin olan kanser hastası Yun Tianming'den esinlenerek oluşturulmuş. Tianming nadiren gördüğü eski sınıf arkadaşı Cheng Xin'e aşık (dizide Jess Hong tarafından canlandırılan Jin Cheng karakteri).
Meşrubat satan arkadaşı Hu Wen'in parasıyla ölmek üzere olan Tianming, eski aşkına Stars Our Destination projesi kapsamında (kitapta özel bir kurum değil, Birleşmiş Milletler tarafından yönetiliyor, bu da yıldız satın almanın resmi olması açısından çok daha mantıklı) bir yıldızın haklarını satın alıyor.
Sonrasındaysa Will'den daha erken bir dönemde Tianming, devletin daha önce yasadışı saydığı ötenaziyi serbest bırakan yeni bir yasayla birlikte hayatını sonlandırmaya karar verir. Bu kısımda dizide yer alan "farklı rakamlarla beş kez cevaplayın" işlemini de kitapta görüyoruz.
Kitapta Tianming'in intiharı, Cheng tarafından engelleniyor. Kendisi Birleşmiş Milletleri'n Gezegen Savunma Konseyi'in Trisolaran filosuna casus araç göndermekten sorumlu bir roket uzmanı.
Dizide Cheng, uzaya yerleştirilen nükleer bombalar sayesinde gerçekleştirilmeye çalışılan "merdiven" projesini Wade (Liam Cunningham) adındaki bir karaktere öneriyor. Bu sayede gönderilecek araç, ışık hızının yüzde birine hızlanabilecek. Wade de araçla birlikte ölmekte olan bir hastanın donmuş kafasını göndermeyi öneriyor. İşte bu sırada Cheng'de eski sınıf arkadaşının durumu hakkında bilgi sahibi oluyor (Dizidekinin aksine sıklıkla birlikte takılmıyorlar).
Kitaplarda Wade, Thomas Wade adında genç ve yakışıklı bir Amerikalı (Dizide yaşlı bir İrlandalı). Sadece ilk kitap olan Üç Cisim Problemi'nde Merdiven projesiyle ilgili olarak görülüyor. Dizide Wade'in üstlendiği rol, kitapta aslında çeşitli hükümet görevlileri ve generaller tarafından canlandırılıyor. (Örneğin Cheng'in İngiliz deniz subayı erkek arkadaşı Raj Varma, dizi için üretilmiş bir karakter)
Wade, Tianming'e insanlığa karşı sadakat yemini imzalamasını sormuyor, ancak projenin altı finalisti için BM Genel Sekreteri tarafından sunulan bir yemin bulunuyor. Tianming yemini reddeden tek finalist değil, ancak kendisi kafasının dondurulup uzay aracına konmasına yetecek kadar yaşayan tek finalist oluyor.
Dizide uzay aracı, güneş yelkenlisinin gemiye bağlandığı kablolardan birindeki hata yüzünden rotasından şaşıyor. As in the show, the probe is blasted off course thanks to a fault on one of the hooks on its solar sail. Aynı Wade'in yolculuğunda olduğu gibi Tianming de uzaylılara Dünya yemeklerinin örneklerini sağlamak amacıyla çeşitli tohumlarla paketleniyor. Ancak dizide Cheng'in ısrarıyla eklenen tohumlar, kitapta Merdiven projesi tarafından seçiliyor.
Dizide bir de Wallfacer olan Saul Durand (Jovan Adepo) karakteri var. Saul aslında ikinci kitaptaki sosyoloji porfesörü Luo Ji. Eğer dizide de Saul'un final bölümüne kadar etrafta boş boş dolandığını düşünüyorsanız, bunun nedeni Luo Ji'nin üçlemeye ikinci kitap olan Karanlık Orman'a kadar dahil olmaması.
Luo Ji (adının İngilizce'deki 'logic' yani 'mantık' olması bir tesadüf değil)the fact that his name sounds like "logic" is no coincidence) de Saul kadar Birleşmiş Milletler'deki Wallfacer adaylığına şaşkın. Ancak Luo Ji'nin kendi deyimiyle "kozmik sosyoloji" konusunda uzman olmasından dolayı kitabı okuyanlar bu adaylığı çok da şaşırtıcı bulmayacaklardır. Tek gecelik ilişkiler yerine Luo Ji'nin bir kız arkadaşı var ve adaylık öncesinde kendinden ayrılıyor. Ayrıca Luo Ji'yi hedef alan şüpheli araba kazasında da ölmüyor.
BM'deki Wallfacer duyurusu, kitaptakiyle adları farklı üç diğer Wallfacer da barındırıyor. Luo Ji de sonrasında Wallfacer'lıktan kaçmaya çalışıyor ancak yine Sophon'ların hedefi haline geliyor.
Suikast girişiminin ardından Da Shi, Luo Ji'nin ana koruması ve en yakın yardımcısı oluyor.
Sophon'lar çok iyi
Dizide olduğu gibi kitapta da Sophon'lar, tek bir protondan üretilen süper zeki bilgisayarlar olarak karşımıza çıkıyor. Trisolaran'lar bu minik atomaltı parçacığı daha üst boyutlarda açmayı öğrenmiş, bu nedenle Dünya üzerindeki gelişmiş fizik araştırmalarını durdurma konusunda çok istekliler.
Dünya'ya ulaşmış sophon'ların ana amaçları, kitapta çok daha net anlatılıyor: Parçacık hızlandırıclara giriyorlar ki, insanlar atom çarpıştırma deneylerinden doğru sonuçlar alamasınlar. Ancak bunun dışında "Sizler böceksiniz" mesajında olduğu gibi iletişimi kesip kontrol altına alabiliyorlar. Aşağıdan Cixin Liu'nun sophon'ların gücünü Karanlık Orman kitabında nasıl anlattığına bakalım:
Bir sophon mikroskobik boyuttadır ve yüksek zekâya sahip olmasına rağmen, mikroskobik boyutu nedeniyle makroskobik dünya üzerinde sadece sınırlı bir etki potansiyeline sahiptir. İnsanlık üzerindeki birinci tehdidi, yüksek-enerjili fizik testlerinde hatalar ve karışıklıklar oluşturmak ve Dünya’yı gözleyen kuantum engel ağını aşmaktır.
Mikroskobik boyutta olduğu için öldürücü değildir ve herhangi bir saldırıda da bulunamaz. Bir sophon, makroskobik dünya üzerinde büyük bir etki yaratmak istiyorsa ancak daha alt boyutta açılmış hâli ile bunu yapabilir. Buna rağmen etkileri son derece sınırlıdır, çünkü düşük boyutta açılmış bir sophon makroskobik ölçekte çok zayıftır.
Yine de kitaplarda sophon'lar, Luo Ji'ye suikast düzenlemek için oldukça çaba harcıyorlar. ETO'daki müttefiklerini kullanarak, Wallfacer'ların kafasındaki gizli uzun dönem stratejileri ortaya çıkarmaya çalışan Wallbreaker'ları aday gösteriyorlar.
Dizinin yapımcılarının Karanlık Orman kitabındaki Wallfacer vs. Wallbreaker çatışmalarını nasıl göstereceği merak konusu. Tabii burada dizinin ortak yapımcıları David Benioff ve D.B. Weiss'ın önceki kitap uyarlaması Game of Thrones'un ilk bölümlerde kitaplardan farklı olan kısımlarının, dizinin sonraki bölümlerine nasıl etki ettiği de ortada.
Ancak şu ana kadar Benioff ve Weiss ile yardımcı yapımcı Alexander Woo, görünmez nanofiberler kadar hassas bir iğneden iplik geçirdiler: dizi, daha uluslararası bir karakter kadrosuyla olabildiğince orijinalinin ruhuna yakın kalan sürükleyici bir uyarlama halini aldı.
Aynı Game of Thrones'un yazarı George R.R. Martin gibi Cixin Liu'da TV versiyonuna izin vermiş durumda. Ancak Martin'in aksine Liu'nun üçlemesi tamamlanmış durumda.
Chris Taylor'ın makalesini Özgür Yıldız Türkçeleştirdi.