"Ya Rab, bu uğursuz gecenin yok mu sabahı
Mahşerde mi biçarelerin, yoksa felahı?
Nur istiyoruz, sen bize yangın veriyorsun!
Yandık diyoruz boğmaya kan gönderiyorsun!" Bu dizeler Mehmed Akif'e ait.
Tek Tanrılı dinlerin yanıt vermekte en zorlandığı soru TEODİSE yani İyi olan Tanrı ile olup biten kötülüklerin bağdaşmazlığı. Konu M.Ö 4. yüzyılda Epikuros'a dek gitse de, 18. yy'da toparlayıp soran İngiliz Filozof David HUME. Diyor ki: "Tanrı kötülüğü önlemek istiyor da gücü mü yetmiyor? Öyleyse o güçsüzdür. Yoksa gücü yetiyor da kötülüğü önlemek mi istemiyor?Öyleyse o iyi niyetli değildir. Hem güçlü, hem de iyi ise, bu kadar kötülük nasıl oldu da var oldu?"
🕊
Zerdüşt'ün, en yakın M.Ö 6. yy'da ortaya çıktığı göz önüne alındığında, Teodise'nin Epikuros'tan önce düşünüldüğü anlaşılır. Tek ve "İYİ" olan Tanrı ile kötülüğün bağdaşmazlığına çözüm olarak, Zerdüşt İKİ TANRILI bir din kurar. İyiliğin ilahı Ahura Mazda (Hürmüz); kötülüğün ilahı Ahriman'dır. Farsça bu iki ilahlılığa DOGANEGİ (ikili demek) ya da DOTA PARASTİ (Çift ilaha tapmak demek) denir.
İslam'da Teodise "açıklanırken" kötülük her iki durumda da insanın üstüne yıkılır: "İnsana irade verildi, kötülük etti. Kötülük etti, tabiatın kötülüğünü hak etti." Ne kadar aydınlatıcı (!) değil mi...
⛵
Elips Yayınlarının Devlet çevirisi ile Sabahattin Eyüboğlu'nun Devlet çevirisini karşılaştırmalı okuyorum. TEODİSE konusuna SOKRATES'in girdiğini fark ettim. Aynı Tanrı üstüne hem iyiliği hem kötülüğü yüklemenin ne zor iş olduğunu o da fark etmiş. Çözüm olarak, Tanrı'ya iyiliği verelim, kötülüğe başka başka nedenler arayalım, diyor.
Bu sorun, herkesin ayağına dolanıp duracak. Halının altına süpürmekle kimse kurtulamaz...
📚
#kitap#kitapaşkı#kitapkurdu#araştırma#çayvekitap#felsefe#teoloji#teodise#sosyoloji#psikoloji#sokrates#mehmedakif#şiir#devlet#platon#kitaplariyikivar#safahat#okuyorum#kitapsever#epikuros#davidhume#kitaplar#kendinibil#okumahalleri#neokuyorum#kitapsevgisi#sosyolog#zerdüşt#avesta#iyikötü