PANİK ATAK...
Kişinin daha çok çarpıntı gibi kalp krizi belirtileri hissederek ölüm korkusu yaşadığı panik ataklar, günde iki-üç kez ya da haftada bir kez meydana gelebilir. Ataklar bazen hiç beklenmedik şekilde aylar sonra da tekrarlayabilir
Panik atak nedir?
Ani gelen bir korkudur aslında. O anda kişide ölüm korkusu olur. Panik atak, çarpıntı, sıcak basması gibi bedende olan bir değişikliğin algılanmasıyla başlar. Sonra kişi bu algılar sonucunda 'Çarpıntım var, demek ki kalp krizi geçiriyorum[/swf2][swf3]Tansiyonum yüksek demek ki beyin kanaması geçireceğim' gibi endişelere kapılır. Daha sonra bunlar giderek şiddetlenir.
Atak hali birkaç dakika veya yarım saat sürebilir sonra da hiçbir müdahale yapılmadan kendiliğinden geçer. Ancak bu süreyi insanlar çok yoğun algılarlar. Bazı hastalar panik atak sonrasında, 'Üzerimden kamyon geçmiş gibi oldu' tanımlamasını yapar. 'Yardım yetişmeyecek, kimse beni duymayacak ve ben öleceğim' gibi başka korkular da geliştiği için zamanla panik atağı agorafobi denilen başka fobiler de takip eder.
Bu kişi yalnız sokağa çıkmak istemez, sürekli doktora özellikle de kardiyoloğa gider. Bütün check-up'lar yapılır fakat bir türlü teşhis konulamaz. Doktorlar kişiye 'Senin bir şeyin yok' dedikleri için hastalar daha fazla endişelenir. Hasta bir şeyler hissediyordur. Yolunda gitmeyen bir şeyler vardır ama doktor her zaman 'Bir şey yok' demektedir. Hasta atak geldiğinde bir an önce hastaneye gitmek ister. Bir panik atak hastası yılda ortalama 10 veya 12 kez hastaneye ya da muayene olmak için doktora gider.
Panik atağın türleri var mı?
Panik atak başlama durumuna göre farklılıklar gösterebilir. Kimi insanda çarpıntıyla başlar. Kiminde sıcak basması olur. Bazılarında uyuşmayla gelir. Panik atak şiddetlerine göre de sınıflandırılabilir. Bazı insanlar daha hafif ve daha seyrek geçirir. Bazı insan çok daha sık geçirir. Sınıflandırma da bu özelliklere göre yapılır.
Panik ataklı neler hisseder?
Korkuyla beraber üç büyük değişiklik olur.
1 - İnsan bedensel olarak korkuya tepki verir: Örneğin büyük bir köpekle ıssız bir yerde karşı karşıya kaldınız, köpek üzerinize doğru geliyor. O anda sahneyi durdurup ne yaşadığınıza bakarsak ilk olarak gerildiğinizi, ikinci aşamada nefes alıp vermenizde hızlanma, çarpıntı olduğunu, sıcak basması, soğuk terleme ve ağız kuruluğu olduğunu görürüz. Ayrıca uyuşmalar ve 'Dizlerimin bağı çözüldü' diye tanımlanan durumlara da rastlanır. Panik atak yaşayan kişi de kalp krizi geçireceğinden korktuğu için benzeri durumlar yaşar. Nefes darlığı olabilir, içi geçiyormuş gibi olur, kasılmalar olur.
2 - Tehlikenin kaynağına konsantre olunur: Kişi korktuğu zaman tamamen korktuğu şeye odaklanır, etrafı görmez. Köpek örneğinde olduğu gibi sadece köpeği algılar. Panik atak yaşayan kişi de bedeniyle ilgili korkular taşıdığı için başka hiçbir şey düşünmez. Bedenine ne kadar çok dikkat ederse o kadar çok şey hisseder. Mesela kolunuza uzun süre dikkat edin ve 'Acaba uyuşuyor mu?' diye düşünün, size uyuşuyormuş gibi gelir. Dolayısıyla panik atak yaşayan kişi tamamen bedenine konsantre olur.
3 - Kişi korktuğu zaman kara senaryolar yaratır: Örneğin kedi fobisi olan birinin yanına küçücük bir kedi geldiğinde ondan çekinir, sanki o üzerine atlayacakmış, ona zarar verecekmiş gibi gerçekdışı tehlikeler üretir. Fobi, korkunun yoğun bir şeklidir bu nedenle kişi her şeyi daha olumsuz algılar. Kişi kalp krizi geçireceğine inandığında daha da çok korkuya kapılır, daha çok korkunca da fiziksel belirtiler, şikâyetler daha da artar. Böylece bir kısırdöngü oluşur. Panik atak giderek şiddetlenir ve en üst düzeye ulaşır.
Panik atağa neler sebep olabilir?
1 - Panik ataklı hastaların ortak yönü, mükemmeliyetçi olmaları ve her şeyin hemen ve en kısa sürede olmasını istemeleridir. Bu stres panik atak üzerinde büyük etki oluşturur. Ayrıca acelecilerde de panik atak riski yüksektir.
2 - Hipoglisemi gibi hormon bozuklukları ve bazı fiziksel hastalıklar da panik atağa neden olabilirler. Bunlar panik atağı tetikleyen sebeplerdir ve tedaviyle ortadan kaldırılmaları mümkündür. Bu durum tedavi edilmediği sürece panik atağın bir tetikçisi olarak kalacaktır. Bu hastalığın tedavisiyle panik atak büyük ölçüde ortadan kaybolacaktır. Ama hipoglisemisi olan ve bu nedenle panik atak yaşayan bir hasta bu durum ortadan kalktıktan sonra da dikkati bedenine çok fazla yönlendirmiş olduğu için ufak tefek değişiklikleri tehlike işareti olarak algılamaya devam eder ve yine panik atak ortaya çıkabilir. Tekrarlama korkusu olur, her insanda olan çarpıntıları yine panik atak geliyor diye algılayabilir ve sonucunda da panik atağı gelişir ve yine kısırdöngüye girer.
Panik atak kimlerde görülür?
Panik atak kadınlarda daha çok görülüyor. Şehir hayatı içinde yaşayanlarda, stresin yoğun yaşandığı meslek gruplarında olanlarda çok sık rastlanır. Köyde yaşayanlarda da panik atak olur ama daha seyrektir.
Kadınlarda niye daha fazla olur?
Bence kadınlarda daha fazla görülmesinin birkaç nedeni var. Bunlardan biri kadınların daha fazla stres altında olması. Çalışan erkekler günde 8-10 saat başlarında bir patronla yaşıyorlar ama kadınların güne yayılmış sorumlulukları çok daha fazla. Çocukların sorumlulukları, evin sorumluluğu veya evde yine patron gibi davranan kocanın olumsuz etkisi var. Ayrıca erkekler günlük streslerini atmak için farklı yollar bulabiliyor. Erkek sıkıldığı zaman arkadaşlarıyla bir yere gidiyor, içiyor, bağırıp çağırıyor, maça gidiyor. Kadınlarda bu imkân biraz daha kısıtlı. Kadının stresle baş etmek için yapabileceği alanlar yok denecek kadar az. Ayrıca kadınlarda panik atağın daha çok görülmesinin bir nedeni de kadınların yaşadıkları sıkıntıyı yapıları gereği daha rahat anlatabilmeleri ve yardım isteyebilmeleri. Belki birçok erkek de aynı sorunları yaşıyor ama bunu açıklamaya çekiniyor.
Panik atak hastası mıyım?
1 - Birdenbire ve hiç beklemediğiniz bir şekilde şiddetli korku, kaygı ve sıkıntı hislerine kapıldığınız oluyor mu?
2 - Atakların, en azından bazılarının, hiç beklemediğiniz bir anda ortaya çıktığı oluyor mu?
3 - Korku atakları sırasında aşağıdaki şikâyetlerden bazılarını yaşıyor musunuz?
Göğsünüzde bir sıkışma hissi ya da ağrı oluyor mu?
Titremeniz oluyor mu?
Şiddetli kalp çarpıntınız oluyor mu?
Şiddetli terlemeniz oluyor mu?
Nefes alıp vermeniz sıklaşıyor mu ya da nefes açlığı hissediyor musunuz?
Sıkıntı hissiniz ya da baş dönmeniz oluyor mu?
Etrafınızdaki her şeyi gerçekdışıymış gibi hissediyor musunuz?
Sıcak basması ve soğuk terlemeniz oluyor mu?
Karıncalanma ve uyuşma hissiniz oluyor mu?
Kontrolünüzü kaybettiğiniz hissine kapılıyor musunuz?
Ölüm korkusu yaşıyor musunuz?
Bayılmaktan korkuyor musunuz?
4 - Ataklar sırasında korku hissi birdenbire ortaya çıkıp birkaç dakika içerisinde daha da kötüleşiyor mu?
5 - Böyle bir ataktan sonra tekrar bir atağın gelmesinden ya da atak esnasında olabileceklerden dolayı endişeli ya da korkmuş hissediyor musunuz?
6 - Ataklarınızdan dolayı alışverişe gidememek, işe gidememek, araba kullanamamak gibi günlük aktivitelerinizde değişiklik yapmak zorunda kalıyor musunuz?
Değerlendirme: 1, 2, 4, 5 numaralı sorular ile 3 numaralı sorunun alt şıklarından en az ikisine verdiğiniz cevap 'evet'se büyük bir ihtimalle sizde panik atak hastalığı var. Eğer bunlara ilaveten bir de 6 numaralı soruya 'evet' cevabını verdiyseniz panik atak hastalığınıza agorafobi eşlik ediyor demektir. Bununla birlikte unutulmamalıdır ki agorafobi eşlik
etsin ya da etmesin panik atak hastalığınızın olup olmadığına ancak uzman bir doktor karar verebilir.