Dünyada ilginç şeyler olmakta. Önce Yunanistan Başkanı Papandreu diğer AB ülkelerinden yardımı alıp almama konusunda (ve dolayısıyla istikrar ve kemer sıkma paketini uygulayıp uygulamakta) vatandaşların fikrini sormak üzere referanduma gitmek zorunda kaldı.
Diğer taraftan da mali açıdan sıkışık durumdaki Avrupalılar, Çin'den yardım alma alternatifine döndüler ve Fransız Başbakanı Sarkozy Çin lideri Hu Jintao ile temas kurarak 'EFSF' kısa adlı istikrar fonuna parasal destek talebinde bulunurken, İstikrar Fonunun Başkanı ise Japonlardan yardım talebinde bulundu.
Bütün bunlar dünyadaki dengelerin ne kadar kısa zamanda değiştiğini gösteriyor. Ancak biraz tarih bilenler için pek de yeni bir durum yok.
Aşağıdaki grafik 500 yıldan fazla bir zaman geriye giderek bakıldığında, Çin'in bugünkünden daha da fazla ekonomik güce sahip olduğunu gösteriyor. Bu grafik Angus Maddison adlı ünlü iktisatçının bir ömür boyu çalışarak elde ettiği verilerin grafiği. Tabii bu kadar geriye gidilince verilerden şüphe edebilirsiniz ama gene de kabul edilmek zorunda ki, Çin grafikte görüldüğü gibi, bir zamanlar toplam dünya üretiminin yüzde 30-35 kadarını üretmekteymiş. Sonra 1900'lü yıllara girilirken zayıflıyor ve global GSMH'nın yüzde beşine iniyor.
Bugün ise kendisinden sonra gelen hegemon Avrupa ve sonra da bir sonraki hegemon ABD'yi geçme süreci içinde olan Çin'in artan gücü grafikte görülüyor.
Bu satırların sürekli okurları bilir: Kısa bir süre evvel ünlü iktisatçı Peterson Enstitüsü üyesi Arvind Subramaniyan'nın bu konudaki çalışmasını aktarmıştık zaten. Arvind Subramanian Hindistan'da Ahmedabat'ta ve Delhi'de okumuş, sonra Oxford Üniversitesinden master ve doktora dereceleri almış, sonra da GATT, IMF gibi kuruluşlarda çalışmış ve Harvard ve J.Hopkins gibi okullarda öğretim üyeliği yapmış bir kişi. Şimdi ise Peterson Institute for Int. Economics adlı araştırma kuruluşunda.
Arvind Çin'in Batı'yı ne zaman geçeceği ve ekonomik gücünün nasıl siyasi güce dönüşeceğinin takvimini vurgulayan ilk eserini Foreign Affairs dergisinin Eylül/ Ekim 2011 sayısında 66-78 numaralı sayfalarda yayınlamıştı. Geçtiğimiz günlerde ise 'Eclipse: Living in the Shadow of China's Economic Dominance' adlı 2011 baskısı kitabı satışa çıkmıştı, elimden bırakamayıp bir gecede okudum.
Tabii Batı bu tür tezlere sempatik bakmaz. Nitekim Financial Times gazetesi başyazarı Martin Wolf, 17 Ekim tarihinde gazetenin 12'nci sayfasında yayınladığı yazıda Arvind'in tezlerini küçümsemiş, ABD'nin 2030 yılında tamamen geçileceği tezine pek katılmamıştı.
Ekonomik güç=Siyasi güç
AMA dinsizin hakkından imansız gelir diye de bir söz var.
The International Herald Tribune gazetesinin 29-30 Ekim 2011 sayısında 6. sayfada Arvind Subramanian Çin'in Sarkozy'nin yardım talebini kabul etmesini, ama bunu karşılığında da IMF'nin yönetiminde ABD'nin oy hakkı kadar bir hak sahibi olma talebini (yani Avrupa'nın yerine geçmeyi) gündeme getirmesi gerektiğini vurguluyor.
Ekonomik güç demek siyasi güç elde etmek demek. Subramanian'a göre Çin bunu hak ediyor. Yarın Subramanian'ın yazısının detaylarını sütuna taşıyacağız. Çin liderlerinin önünde eğilmek sırası şimdilik Avrupa'da!
Ama Subramanian'ın Eclipse adlı kitabın kapağında da Başkan Obama'nın Çin liderinin önünde eğilmesinin fotoğrafı bulunuyor!