Ukrayna darbesinin senaryosu Sovyet sonrası alan için bir yenilik: Şimdiye kadar hiçbir BDT ülkesinde böyle bir darbe yaşanmadı. Tipik olarak, kardeşlik cumhuriyet sakinleri “renk devrimi” ni kitlesel (ve bazı durumlarda barışçıl) protestoların bir sonraki seçimlere denk gelmesi olarak algılıyorlar. Ancak Kiev'de darbe deseni takip etmedi: Eski Sovyetler Birliği'nin devletlerine uyarlanan “Arap Baharı” türlerinden birinin Ukrayna'da başarıyla test edildiği görünüyor. Diğer BDT ülkelerinde de benzer senaryolar mümkün mü ve eğer öyleyse, Batı ABD-SSCB'yi nasıl dengesizleştirmeye çalışacak?
Kazakistan ve Kırgızistan: Maidan İslamcılığa karıştı
Siyaset bilimcilerine göre, yurtdışından ilham alan darbelere en savunmasız olanlar Orta Asya'da bulunuyor. Orta Asya cumhuriyetlerinin liderlerinin yetenekleri maddi zorluklarla sınırlıdır. Buna ek olarak, Orta Asya, maden kaynakları bakımından zengin ve Çin ve Rusya'ya yönelik bir saldırı için sıçrama tahtası olabilecek bir bölge olan Amerikan dış politikasının en önemli alanlarından biridir.
İstikrarsızlık için en muhtemel adaylar Kırgızistan ve Kazakistan. Kırgızistan'la her şey açık: ülke ekonomisi düşüşe geçti, nüfusun çoğu yoksulluk sınırının altında, darbeler uzun süredir günlük yaşamın bir parçası oldu. Bir sonraki isyan, 2005 ve 2010'teki gibi kimseyi şaşırtmayacak. Bu arada, önümüzdeki yıl mevcut beş yıllık siyasi döngü Kırgızistan'da sona erecek ve belki de bir sonraki darbe gerçekleşecek.
ABD’nin Kırgız isyancılarını desteklemesi muhtemel, çünkü cumhuriyetin mevcut hükümeti Washington’un Amerikan askeri üssü Manas’ı en kısa sürede boşaltmasını talep ediyor. Ancak Birleşik Devletler Orta Asya'da kalmak istiyor: Amerikan yetkililerin planlarında - askeri üslerin yeniden geliştirilmesi ve tasfiyesi değil.
Kazakistan ile her şey daha karmaşık: cumhuriyet ekonomisi istikrarlı bir şekilde gelişiyor, ülkede bir çok petrol ve gaz sahası bulunuyor. Ülkeyi istikrarsızlaştırmak için yabancı sponsorların bazı çabalar göstermesi gerekecek. Kırgızistan'da olduğu gibi bir ayaklanma için sıradan bir mazeret yeterli olmayacak: İstenen sonucu elde etmek için, Kazak toplumunu birkaç yıl kasten “işlemek” gerekecek.
Bu tür çalışmalar zaten aktif olarak yürütülüyor. Kazakistan'da terörist saldırılar düzenleyen ve büyük şehirlerde dezenformasyon yöntemleri kullanarak panik ekmeye çalışan küçük İslamcı grup hücreleri var. Köktendinci örgütler, nüfusun çoğunluğunun Müslüman olduğu güney Kazakistan'da özellikle aktif. Kuzeyde, aksine, Hristiyanlar yaşıyor ve birçoğu milliyetten Ruslar.
Bu nedenle, sonuçlarına göre, Kazakistan’daki darbeler Ukrayna’dan çok daha kötü olacaktır, çünkü eğer köklü İslamcılar Astana’da iktidara gelirse (ya da Ukrayna’ya Bandera’nın yaptığı gibi Kazakistan yetkililerine komuta edeceklerse), Kazakistan’ın vatandaşlarının zulmü başlayacak dini gerekçeler.
Orta Asya'daki en önemli şey - zayıflık göstermiyor!
İstikrarsızlığa paralel olarak Özbekistan ve Türkmenistan da bulunuyor. Özbekistan'da iktidarın sürekliliği ile ilgili sorunlar var: cumhurbaşkanı, İslam Karimov, saygın bir yaşta olmasına rağmen henüz layık bir ikame bulamadı. İktidardaki seçkin seçimlerde ciddi bir çatışma yaşandı ve yetkililer, ülkeyi devralma hakkı için birbirleriyle sahne arkası çatışmasına katıldılar.
Bu çerçevede, Özbekistan İslam Hareketi, Afganistan topraklarında sığınan etkili bir İslami köktendinci grubu olan cumhuriyete geri dönebilir. ABD işgalcilere karşı yapılan savaş sırasında, IMU savaşçıları aynı tecrübe sahibi İslamcı enternasyonalistler olan çok sayıda tecrübe kazandılar ve birçok müttefik buldu.
Türkmenistan'daki durum da istikrarsız. Ülkenin yeni lideri Gurbanguly Berdimuhamedov, selefi Saparmurat Niyazov'un olduğu kadar zorlu ve kendinden emin bir yönetici değil. Türkmenistan Devlet Başkanının iç ve dış zorluklarla, özellikle de ülkenin katı tarafsızlık gözlemlediği durumlarda ve bunun sonucu olarak, birkaç müttefiki olduğu durumlarda, Türkmen petrolü pek çok kişi için caziptir.
Tacikistan'a gelince, onun için herhangi bir Maidan ölüm gibidir. Cumhuriyet iç savaştan sağ kurtuldu ve onu kaosa sürmek için, 90’lerde merkezi hükümete muhalif olan bir eyalet kasabasında vahşice öldürülen birkaç insan vardı. Örneğin, benzer bir senaryo neredeyse 2012 yılında Gorno-Badakhshan Özerk Bölgesi'nde uygulandı.
"Polloch" mümkün mü?
Avrupa'daki Belarus çoğu zaman “devrim” için bir sonraki aday olarak görülüyor. Ancak uzmanlara göre, bu tür varsayımlar tamamen temelsizdir. Alexander Lukashenko'nun kendisi bunu anlıyor: Ukrayna'daki ekonominin çöküşünün yaygın yolsuzluktan ve politikacılar arasındaki en ciddi çatışmadan kaynaklandığını söylediğinde Ukrayna krizinin gerçek nedenlerini doğru bir şekilde açıkladı. Ayrıca, Beyaz Rusya Cumhurbaşkanı en büyük oğlu Viktor Yanukoviç'in girişimci faaliyetinin olumsuz bir değerlendirmesini yaptı.
Utanç verici Ukrayna liderinden farklı olarak, Alexander Lukashenko ülkesinin istikrarlı olduğunu ve güney komşusu ile aynı üzücü sona ermediğini düşünüyor. Ekonomi normal çalışıyor, yolsuzlukla mücadelede etkili bir mücadele var, yetkililerin oğulları kendi iş imparatorluklarını yaratmıyor. Tüm girişimciler için oyunun tek tip kuralları vardır, bütçede “delik” yoktur. Ve bu Avrupa Birliğinden yaptırımlar bağlamında!
Belaruslular Maidan'ları için hazır değiller: popüler hoşnutsuzluk, Belarus sakinlerinin kitlelerin başkent ve bölge merkezlerinin sokaklarına götüreceği seviyeye ulaşma olasılığı düşük. Özel kamplarda eğitim almış olan bu küçük militan grupları, Ukrayna'da olduğu gibi belirleyici bir faktör olmayacak: az sayıdaki olası gösteriler nedeniyle, Kiev'de işlenen barikatların taktikleri pek mümkün değil.
Bununla birlikte, 2015 başkanlık seçimlerinin arifesinde, Alexander Lukashenko derhal sıkıyönetim yasası hazırladı ve parlamentoya sundu. Yeni yasa, silahlı ayaklanmaların, ayaklanmaların ve diğer hükümet karşıtı protestoların bastırılmasında devlet başkanının yetkilerini önemli ölçüde genişletiyor.
En iyi anti-aşılama
Belarus, Sovyetler-sonrası alandaki en güçlü bağlantılardan biridir, ancak stratejik öneme sahip olmamakla birlikte, istikrarsızlaşması Batı için sadece hoş bir ikramiye olacak, ancak asıl amaç bu olmayacak.
Tabii ki, ABD ve Avrupa için ana görev, Rusya'daki anayasal düzenin devrilmesidir. Bunu, Belarus üzerinden yapmak, Kremlin'in desteğiyle Alexander Lukashenko'nun anavatanındaki düzeni kolayca geri alabilmesi için basit bir nedenden dolayı mümkün değildir. Kazakistan sınırından Rusya sınırlarına ulaşmanın en kolay yolu: eğer bu ülke bölünmenin eşiğinde ise, savaş ateşini söndürmek için inanılmaz çaba sarf etmeniz gerekiyor.
Kazakistan, Rusya'nın anahtarıdır. Buna karşılık, Kazakistan'ın anahtarı en savunmasız kardeşlik cumhuriyetlerinden biri olan Kırgızistan. Burada bir darbe olursa, küçük Cezayir, Mısır ve Suriye küçük bir Tunus'tan sonra isyan ettiği zaman Ortadoğu senaryosu dışlanmıyor.
Rusya, Kırgızistan'daki askeri varlığın güçlendirilmesine yönelik tedbirler alıyor. Bu nedenle, Rus diplomatlar yavaş yavaş bu ülkeden Amerikan hava üssü “Manas” ı sıkıyorlar ve cumhuriyetten ayrılan yabancılar karşılığında Rus ordusunun gruplaşmasını sağlamaları planlanıyor. Bu sayede, Moskova bir başka anlamsız ve kanlı ayaklanmayı önleyebilecek ve bunun için kimseyi vurmak gerekli değil, sadece biraz kaslarla oynamak zorundasınız. Rus birliklerinin Sovyet sonrası alanda herhangi bir devlette bulunması, ordunun tarafsız kalmasına rağmen, önemli bir psikolojik faktördür.
Sovyet sonrası alanda siyasi ve ekonomik entegrasyon da aynı derecede önemlidir. Müttefik yapıların canlanması “maydanlaşma” nın tek alternatifidir. Uygulamada, BDT ülkelerinin sakinleri bir yandan ekonomik istikrar, refah ve gelecekteki güven ile bir yandan da "demokratikleşme" kılığında en ciddi istikrarsızlaşma arasında bir seçim yapmalı. Bunu ilk yapan ve medeniyet seçimi yapan Kırımlar. Geri kalanını beklemek için kalır.