KURTULUŞ CEPHESİ Kasım-Aralık 2010
Siyasetti
Durgunluk
Siyasette bir hafta çok uzun zamandır!.
Bu söz Demirelin ünlü sözlerinden birisidir.[1*] Her ne kadar zaman içinde bu söz, siyasette bir gün çok uzun zamandıra dönüştürülmüşse de, yine de siyasetin ne kadar belirsiz, esnek, değişken olduğunu ifade etmesi açısından değerini ve önemini yitirmemiştir.
Elbette burada siyaset sözcüğü, düzenin kendi yasal sınırları ve derin ilişkileri içindeki siyaseti tanımlar. Bu açıdan, bir haftanın çok uzun zaman olduğu siyaset, tam anlamıyla düzenin siyasetidir, egemen ve sömürücü sınıfların siyasetidir.
Bu siyaset, değişkendir, çünkü hiçbir kurala ve ilkeye bağlı değildir.
Bu siyaset, oynaktır, çünkü temsil ettiği sınıf ve tabakaların çıkarları sürekli yer değiştirir.
Bu siyaset, güvenilmezdir, çünkü tutarlılığı yoktur, çıkarlardaki her değişimle değişir.
Pek sevilmese de, medyada pek söz edilmese de, bu siyasetin ortaya çıktığı yer, genellikle sınıfların ve sınıflar arasındaki ilişkilerin sürekli dengesiz olduğu, dolayısıyla bu sürekli dengesizlik içinde herşeyin, her an değişebildiği geri-bıraktırılmış ülkelerdir.
Bu ülkelerin en temel özelliği, tüm iç ilişkilerin dış dinamiğe, yani emperyalizme bağımlı olması ve dengesini emperyalist metropollerde bulmasıdır. Bu dengesizlik, kaçınılmaz olarak dış dinamiğin yönetimi altında, iç güçler tarafından belli bir düzene sokulur, yani dengesizlik düzenli hale getirilir. Böylece ülkede yapay (suni) bir denge ortaya çıkar.
Denge yapay (suni) olduğu için de, her an herşey olabilir.
Herhangi bir ilin, herhangi bir kasabasının önde gelen siyasetçi tüccarının ödeme güçlüğü içine düşmesi, senet ve bonolarının protesto edilme olasılığının ortaya çıkması, yani böylesi sıradan ve küçük bir olayın bile siyaset alanında önemsenebilecek dalgalanmalara yol açabilmesi, sadece bu dengesizlikle ve bu dengesizliğin düzenlenmiş haliyle, yani suni dengeyle açıklanabilir.
Emperyalizmin (ki bu kavram ne kadar doğru ve zorunlu bir kavramsa da, medyatik değildir. Bu nedenle dış güçler, Atlantik ötesi, globalleşen dünya vb. içeriksiz sözcükler kullanılmaktadır.) aşırı-üretim krizleri ve buna bağlı olarak ortaya çıkan ve şiddetlenen pazar sorunu, bağımlı ülkelerde (her ne kadar gelişmekte olan ülkeler deniliyorsa da, gerçek gerçeklikte geri-bıraktırılmış ülkeler) bir hareketliliğe yol açar. Dünün (sözcüğün zamansal anlamında dün) bir sanayi koluna ilişkin pazar sorunu, bugün ya da yarın çok kolaylıkla bir başka sanayi kolunun (ve metanın) pazar sorunu haline gelir. Bu değişkenlik, geri-bıraktırılmış ülkelere doğrudan yansır ve onların düne ilişkin ilişkilerini değiştirir.
Örneğin, ABDnin buğday, mısır vb. tarım ürünlerindeki aşırı-üretimi, Almanyanın şekerdeki aşırı-üretimi, Fransa ve İngilterenin süt ve et üretimindeki aşırı-üretim sorunu vb. birden geri-bıraktırılmış ülkelerde milyonlarca insanın yazgısını değiştirebilecek, kırdan kente göçe yol açabilecek sonuçlar yaratır.
Özellikle 1980 dünya ekonomik bunalımı sonrasında emperyalist ülkelerdeki küçük ve orta sanayinin teknolojik değişimiyle ortaya çıkan aşırı-üretim, bu küçük ve orta sanayi ürünleri için yeni pazarların bulunmasını zorunlu hale getirmiştir. Bu döneme kadar tekelci sermayenin aşırı-üretimine bağlı olarak geliştirilen pazar ilişkileri, şimdi emperyalist ülkelerin küçük ve orta sermayesinin pazar gereksinmesini de kapsamıştır. Bu da, yalın biçimde sermaye ihracına dayalı sanayi yatırımlarının (dışa bağımlı) değil, doğrudan meta ticaretinin önem kazanmasına yol açmıştır.
Artık geri-bıraktırılmış ülkelerin pazarı, neredeyse üçer aylık periyotlarla değişen meta ticareti ilişkilerinin içine çekilmiştir. Üç ay önce belli metaların ticareti ağırlık kazanmışken, yeni bir üç aylık dilimde bir başka metanın/metaların ticareti öne geçer. Böylece bir önceki üç ayın metalarının ticaretiyle gelişen bir kesim, bir sonraki ay, ya kendisini yeni metaların pazarlanmasına uyumlandırmak ya da piyasadan çekilmek zorundadır.
Tüm bu ticari ilişkiler, yani emperyalist ülkelerin metalarının pazarlanmasının yarattığı ilişkiler, doğrudan sermaye ihracıyla birlikte yürür. Çoğu zaman türev araçlarla üretilmiş sermaye, bu metaların pazarlanması için kredi olarak geri-bıraktırılmış ülkelere akar. Geri-bıraktırılmış ülkelerin iç ve dış borçlanmasındaki artış ve sıcak para girişi, doğrudan emperyalist ülke metalarının pazarlanmasındaki artışa paralel gelişir.
Bunlar sürekli hareketliliğin ve değişkenliğin maddi temelidir.
Ancak kimi durumlarda uluslararası ilişkilerde belirsizliğin arttığı, durgunluğun yaygınlaştığı dönemler ortaya çıkar. Böyle dönemlerde siyaset de durgunlaşır.
Bir başka deyişle, dengesizlik ya da bunun düzenlenmiş hali olarak suni denge, bizim gibi ülkelerde sürekli bir durumdur. Ancak dengesizliğin varlığı, siyaset alanında her gün ve her an sürekli bir hareketliliğin, değişkenliğin olması anlamına gelmez. Tıpkı devrimci durumun sürekli olmasına rağmen devrimin yapılamaması gibi.[2*]
Düzen içi siyasetin her gün yeni şeyler yarattığı ve ürettiği zamanların yanında, siyasetin tatil yaptığı (konjonktürel) durgunluk dönemleri de ortaya çıkar. Bu dönemlerin sıklığı ya da süresi, tümüyle dışa bağımlıdır. Kimi zaman birkaç ay sürebileceği gibi, kimi zaman birkaç haftayla sınırlı olabilir. Ancak her durumda değişkenlik, hareketlilik esastır; durgunluk geçici ve görelidir.
Geçen yılki yerel seçimlerle başlayan ve 12 Eylül referandum sürecinde yoğunlaşan siyaset, bugün, sözcüğün tam anlamıyla bir durgunluk içine girmiştir. Bir diğer ifadeyle, 2010 yılının son çeyreğinde Türkiyede siyaset tatile çıkmıştır!
AKP, her ne kadar referandumdan zaferle çıkmışsa da, gerek dış politikadaki gelişmeler, gerekse iç sömürücü sınıflar arasındaki huzursuzluklar nedeniyle belli bir durağanlık içine girmiştir. CHPdeki iç çatışmaların yarattığı belirsizlik de benzer bir durgunluğa yol açmıştır. MHP, referandum sürecinde parçalanan tabanını yeniden toplama telaşı içindedir. Geriye kalan küçük partiler (DP, SP, BBP) baraj sorunu nedeniyle ne yapacaklarını hesaplama peşindedirler. PKK ile varılan ateşkes anlaşması da siyasal gündemi durgunlaştırmıştır.
Asıl olarak da emperyalizmin geleceğe dönük yeni düzenlemelere yönelmesi, ama bu düzenlemelerin tam olarak ne olacağının bilinmemesi, dünya çapında bir belirsizlik, beklenti ve durağanlık yaratmıştır. Füze kalkanı projesinden, yeni NATO konseptinden İrlanda krizine kadar pek çok şeyin yarattığı bu durağanlık, ülke içindeki durgunlukla birleşerek, siyasetin tatile çıkması sonucunu doğurmuştur.
Bugün Türkiyedeki düzen içi siyaset, durgunluk ve belirsizlik içindedir. Medya için hergün yeni olaylar ve konular üretmemektedir. Böyle olunca da, medya ve medya tarafından belirlenen siyasal gündem neredeyse uzun bayram tatiline girmiştir. Dün reyting rekorları kıran tartışma programları, bugün izlenmesi zor ve sıkıcı programlar haline dönüşmüştür. Bunun doğal sonucu olarak da, hızla değişen siyasal gündem nedeniyle hiç değinilmemiş konular ve olaylar gündemin ilk sırasına çıkartılmaya çalışılmaktadır.
Bu konuda verilebilecek en tipik örnek, Mısır Çarşısı bombalaması davasıdır. Pınar Selek, hiçbir neden yokken birden medyanın gündeminin ilk sırasına çıkartılmıştır. Yargıtayın aylar önce Pınar Selekin suçlu olduğuna ilişkin aldığı karar, birden yeni bir habermişçesine gündeme sokulmuştur. Kendisi bile, eski bir olayın böylesine yeniymişçesine sunulmasını anlayamadığını ifade etmek zorunda kalmıştır.
Bir başka örnek, eski ve yeni Radikalin İkisinin başyazarı Ahmet İnselin Komünist Devrimi Sorgulamak başlığıyla 1917 Sovyet Devrimini ve Sovyet deneyimini gündemleştirme girişimidir. Benzer bir sorgulamayı da Tarafta Halil Berktay gündemleştirmeye kalkışmıştır.
İşte siyasetin durağanlaştığı ve hareketli siyaset günlerinde gündeme giremeyen konular öne çıkartılmak durumunda kalındığında, Diyarbakır belediye başkanı Osman Baydemir olayı, neredeyse Kasım ayının en muteber konusu olmuş, medya mal bulmuş mağribi[3*] gibi bu olayın üstüne atlamıştır.
Bunların yanında, boş zaman eğlencesi olarak ipadlara ilişkin yazılar köşe başlarında bolca yer aldı. Yine de bu durağanlıkta, füze kalkanı, Sultan Erdoğanın Lübnan seferi ve de K. Kılıçdaroğlunun fıtık olması bulunmaz hint kumaşı sayılabilir.
Durgunluk, her ne kadar dış dinamikten kaynaklansa da, iç dinamiklerin de bunda belli bir etkisi olmuştur. Özellikle yaz sıcağında yürütülen referandum kampanyaları siyasetçileri epeyce yormuş görünmektedir. Onlar da, bir nebze huzur bulabilmek için durağanlığı fırsata çevirmeye çalışmışlardır.
Kısacası, 2010un son çeyreğinde yaşanan siyasal durgunluk, hareketli siyaset günlerinde ele alınmamış, alınması akla gelmemiş, akla gelse bile gündeme girememiş pek çok şeyin, nedenleri bilinmeksizin ortaya atıldığı bir zaman aralığı oluşturmuştur.
Bu son çeyreklik zaman aralığı, 2009 yerel seçimlerinden 12 Eylül referandumuna kadar geçen sürede ortaya çıkan politizasyonun da zayıflamasını getirmiştir. Ve düzen içi siyasetin durgunluğunun en temel olgusu da budur.
Başta da ifade ettiğimiz gibi, ülkedeki sorunların çözümlenmesinde en önemli olgulardan birisi suni dengedir. Suni (yapay) denge ise, Mahir Çayan yoldaşın tanımıyla, halkın tepkileri ile oligarşi arasında kurulmuş bir denge durumudur, tepkilerin pasifize edilmesidir. Bir başka deyişle, suni denge, halkın düzene karşı olan tepkilerinin açığa çıkmasının önlenmesi, halkın politizasyonunun önüne geçilmesi durumudur. Bu tepkilerin mevcut hükümete karşı olup olmaması değil, bir bütün olarak düzene yönelik bir tepkiyi içermesi önemlidir. Bu da kitlelerin politizasyonuyla kendisini açığa vurur.
Bugün artık gözlerini kapatmayan herkesin çok iyi bildiği gibi, 12 Eylül askeri darbesinden günümüze kadar süren otuz yıllık süreç, asıl olarak suni dengenin yeniden kurulması ve pekiştirilmesi sürecidir. Bu sürecin en tipik olgusu da, hareketlenen siyasal ortama bağlı olarak kitlelerin politizasyonunun engellenmesidir. Bu konuda iktidar partileri kadar muhalefet partileri de aynı misyona sahiptir. Bugün için hiçbir düzen partisi bu misyona aykırı tutum içine girmemiştir, girememiştir. MHPnin son durumu bu konuda açıktır.
Bilindiği gibi 12 Eylül referandumunda MHP tabanının, ülkücülerın yarıya yakını, MHP yönetimine rağmen evet oyu kullanmıştır. Bu referandum, sağ ile solun bir hesaplaşmasına indirgendiği ölçüde MHP tabanında kaymaya yol açmıştır. Buna paralel olarak MHP tabanı, yönetimin, özellikle de Devlet Bahçelinin pasif tutumundan duydukları rahatsızlığı her fırsatta dile getirmeye başlamıştır.
Şüphesiz Devlet Bahçeli, tüm diğer düzen partileri gibi misyonu yerine getirmektedir. MHP için bu misyon, kendi tabanının eylemsiz kalması, politize edilmemesidir. MHP yöneticilerinin ve medya köşe yazarlarının ara sıra da olsa belirttikleri gibi, şehit cenazeleri birbiri ardına gelirken MHP tabanının cenaze törenlerinde slogan atmaktan öteye geçmemesi misyonun yerine getirilmesinin açık olgusudur. Bugün MHP yönetiminin, tıpkı Deniz Baykallı CHP gibi, kendi tabanını elde tutabilmek ve harekete geçirebilmek için, bu tabanı aktifleştirmesi, politize etmesi gerekmektedir. Bu ise, misyona aykırıdır, suni dengenin korunması ve sürdürülmesi amacından sapmaya yol açar. MHP yönetimi işte bu ikilemin içine sıkışmıştır.
MHP tabanının harekete geçirilmesi, açıktır ki, ilk başta Batıdaki Kürtlere ve ardından da tüm sola yönelik saldırılara yol açacaktır. Bu da, kaçınılmaz olarak kitlesel çatışmaların ortaya çıkması demektir. Devletin istemediği de budur.
Devlet bunu istemezken, Devlet Bahçelinin bunu yapmaktan başka seçeneğinin olmadığı bir noktaya gelmesi, ister istemez MHP içinde yeni arayışların ortaya çıkmasına yol açmaktadır. Her ne kadar yeni MHP, kesinkes 12 Eylül askeri darbesinden günümüze kadar sürdürdüğü misyondan vazgeçemeyecektir, ama yeni MHP tartışmaları içinde bir süre daha kazanılmış olacaktır.
Deniz Baykalın da çok iyi bildiği gibi, CHPnin iktidar olabilmesi ya da oylarını artırabilmesinin tek yolu kitlelerin politize olmasıdır. Kitlelerin politize olması CHPyi ne kadar iktidara yaklaştırırsa yaklaştırsın, aynı zamanda düzenin sınırlarını aşan bir kitle hareketinin de başlangıcını oluşturacaktır. Birincisi (iktidar olma) ne kadar çok istenirse istensin, ikincisi (kitle hareketinin düzenin sınırlarını aşması) o kadar istenmeyen bir durumdur. Deniz Baykal ve CHP, dün olduğu gibi bugün de bu ikilemin içine sıkışmıştır.
AKP ise, her iki muhalefet partisinin sıkışıklığını değerlendirmektedir. Çoğu zaman saldırgan politikası, bu ikileme sıkışmış olan muhalefetin çaresizliğinden güç almaktadır.
Benzer durum merak etmeyin ordu var için de geçerlidir. Ne ülkenin ekonomik durumu, ne uluslararası konjonktür, ne de oligarşi içi dengeler, askeri darbenin yapılabilmesini olanaklı kılmamaktadır. Öte yandan ise, darbe olasılığının minimize olması, kutsal orduya karşı AKPnin ayarını maksimum düzeye çıkarmaktadır. Düne kadar Ergenekon operasyonlarıyla ayar verilen orduya, şimdi bedelli askerlik, polislere kısa dönem askerlik, profesyonel ordu vb. söylem ve tartışmalarla bir kez daha ayar yapılmaktadır. Bu ayar içinde, AKP orduya ne kadar çok ayar yaparsa bedelli askerlikin çıkma olasılığının o kadar çok olduğu sanısı yaratılmaktadır. Profesyonel ordu söylemi de, zorunlu askerlik sistemini zayıflatmaktadır. Bu yolla Türk ordusu, tipik bir Latin-Amerika ordusu düzeyine indirgenmeye çalışılmaktadır.
Böyle bir ordu, şüphesiz emperyalizm için de, AKP için de (ve İran için de) yönetilebilir Türkiye için idealdir. Komşularıyla sıfır sorun politikası, ülke sınırlarında bir dış tehditin ortadan kalkması anlamına geldiği ölçüde, ülkenin sınırlarını korumakla görevli bir ordu da işlevsiz kalacaktır. Bugün siyasal durgunluk, aynı zamanda ordunun pasifize edilmişliğiyle belirlenmektedir.
Elbette bu durgunluğu, fırtına öncesi sessizlik biçiminde yorumlamak olanaklıdır. Ancak burada önemli olan sessizlikin hangi fırtınanın habercisi olduğudur. Fırtınadan kastedilen, Haziran 2011 seçim kampanyalarından başka bir şey değildir. Buna da fırtınadan çok meltem rüzgarı denilebilir. Şüphesiz Haziran 2011 seçimleri önemlidir ve kritiktir. AKPnin açık ara seçimleri alması (ki MHP tabanının ne ölçüde çözüleceği belirleyecektir), sol kitlenin, sözcüğün tam ve bütünsel anlamıyla umutlarını yitirmesi sonucunu doğuracaktır. Bu da, pasifikasyonu, edilgenliği, kaderciliği ve sinmeyi beraberinde getirecektir. Ama %42lik bir kitlenin topyekün sinmesi, edilgenleşmesi kimileri için zafer gibi görünebilse de, gerçek anlamda fırtına öncesi sessizlikin maddi temelini oluşturur.
2010un son çeyreğinde ortaya çıkan siyasal durgunluk, ne kadar boş ve anlamsız konuların gündeme gelmesine yol açarsa açsın, Türkiyenin, belli belirsiz, yüksek sesle söylenmeyen bir yazgıya doğru ilerlediğinin üstünü örtmektedir. Tıpkı 17 Aralık 2004ün bir gün öncesinde AB pasaportunu cebine koyup ülkeyi terk etmeye hazır görünen kitlenin, bir gün sonra şiddetli bir AB karşıtı konumuna geçmesi gibi.
Bugün sol kitle açısından Kılıçdaroğlu ve yeni CHP bir umuttur, ama son umuttur. Olası bir seçim yenilgisi, sol kitlenin düzen sınırları içindeki beklentilerinin sonu olacaktır. Böyle bir yenilgi, kişisel bozgun havasından çok daha ağır bir psikolojik ortamın oluşmasına yol açacaktır.
Bugün heyecansız ve beklentisiz bir ortam oluşturan siyasal durağanlık, aynı zamanda CHP içindeki çatışmaların yarattığı bir belirsizliktir. Kılıçdaroğlunun, Baykalın ve Önder Savın nerede durdukları ve neler planladıkları belirsizleştikçe, CHPden kaynaklanan durağanlık, hareketsizlik o kadar artmaktadır. Kurultaylı ya da kurultaysız bu belirsizlik belli ölçülerde giderilmedikçe de, CHPnin kitleleri harekete geçirici etkisi işlevsiz kalacaktır.
Yine de tüm bu süreci etkilemesi gereken ve süreci kökten değiştirecek olan sınıf mücadelesinin, devrimci mücadele olduğu her türlü tartışmanın dışındadır. Solun legalizasyonu ve bu legalizasyonla eski solcu bireylerin kendi geleceklerini güvenceye almaları, kaçınılmaz olarak herşeyin olduğu gibi kalması isteğiyle özdeşleşmiştir.
12 Eylül kuşağı, Ece Temelkuranın yeni keşfettiği sözle, aldatılmış bir kuşaktır. Düzen sınırları içinde mutlu olabileceklerine, daha iyi yaşam koşullarına kavuşabileceklerine inandırılmışlardır. Bu nedenle de, siyasallaşma, siyasal hareket ve dönüşüm olasılıklarının artması, bu kuşağı korkuya ve endişeye sevk etmektedir. Bir yandan AKP iktidarının kalıcılaşmasından, yani Türkiyenin islamlaştırılmasından korkan bu kuşak, diğer yandan düzenin köklü (devrimci anlamda) değişmesinden korkmaktadır. Zaman zaman ortaya çıkan siyasal durgunluğun bir unsuru da bu kuşağın bu çelişkisidir.
Denge, hareketten ayrılamaz. Dünyasal cisimlerin hareketinde, hareket dengededir ve denge harekettedir (bağıntılı). Ama tüm özellikle bağıntılı hareket, yani burada her cismin hareketi, hareket halindeki bir cismin üzerinde, bağıntılı hareketsizliğin, dengenin meydana getirilmesi yolundaki çabadır. Cisimlerin bağıntılı bir hareketsizlik içinde bulunması olanağı, dengenin geçici durumları olanağı, madde ve bununla birlikte hayatın farklılaşması için temel koşuldur. (Engels, Doğanın Diyalektiği, s. 312.)
Ne denli hareketin nesnel yasası böyleyse de, devrim, nesnel koşulların varolduğu durumda öznel etmenlerin bilinçli hareketiyle gerçekleşir. Öznel etmenlerin bilinçli hareketleri ne denli az olursa, düzenin kendi varlığını sürdürmesi o denli kolaydır.
Dipnotlar
Konuyla bağlantılı yazılar:
*** Hasım, Husumet, Kin, Nefret ve Düşmanlık
[Mart-Nisan 2008 - 102. Sayı]
*** 12 Eylül Riyakarlığı ve Gerçekler
[Temmuz-Ağustos 2010 - 116. Sayı]
*** Anayasa Referandumunda Ne Yapmalı?
[Temmuz-Ağustos 2010 - 116. Sayı]
*** Unutulmuş Referandum Tayyip-Bonaparteın Coup de Têtesi
[Eylül-Ekim 2007 - 99. Sayı]
*** "Yaşasın Napoléon, Yaşasın Sosisler" [Oligarşinin Adam Satın Alma Politikası]
[Kasım-Aralık 2000 - 58. Sayı]
*** Manipülasyon ve Dezenformasyon ["Yalan söyleyin, mutlaka inanan çıkacaktır." (Göbbels)]
[Eylül-Ekim 2009 - 111. Sayı]
*** Hasım, Husumet, Kin, Nefret ve Düşmanlık
[Mart-Nisan 2008 - 102. Sayı]
*** 12 Eylül ve Toplumsal Bunalım
[Eylül-Ekim 1995 - 27. Sayı]
*** 12 Eylül
[Eylül-Ekim 2000 - 57. Sayı]
*** Yardım Paketleri, Büfeci İslam, Bakkal Solu!
[Temmuz-Ağustos 2007 - 98. Sayı]
*** Danıştay saldırısı Sonrasında Şeriatçı Manipülasyon ve Dezenformasyon
[Mayıs-Haziran 2006 - 91. Sayı]
*** AKP Mehteranı Eşliğinde 8,5 Milyar Dolarlık Bağdat Seferi
[Eylül-Ekim 2003 - 75. Sayı]
*** Demokrasi ve Hukuk Devleti
[Ocak-Şubat 2010 - 113. Sayı]
*** AKP Hükümeti ya da "Merak etmeyin Ordu var..."
[Kasım-Aralık 2002 - 70. Sayı]
*** Demokratik Devrimin Tamamlanmadığı Bir Ülkede Merak Etmeyin, Ordu Yok!
[Eylül-Ekim 2007 - 99. Sayı]
*** Genelkurmay ile Fettullahçı Cemaat Arasında Consensus ya da Uyumlu Çatışma
[Ocak-Şubat 2010 - 113. Sayı]
*** AKPyi Kapatmak ya da Gayrı-Meşru Olmak
[Mart-Nisan 2008 - 102. Sayı]
*** Velevki AKP Kapatılsa Ne Olur!
[Temmuz-Ağustos 2008 - 104. Sayı]
*** AB Anayasa Referandumu - AB Tipi Yeni-Sömürgeciliğin İflası
[Mayıs-Haziran 2005 - 85. Sayı]
*** Askeri Darbe ile Şeriatçı Hükümet Arasına Sıkışanlar
[Eylül-Ekim 2003 - 75. Sayı]
*** Fransa Tarihinden: II. Cumhuriyetin sonu
[Eylül-Ekim 2007 - 99. Sayı]
*** İslam İnkılâbının Gerçek ve Üstün Münevverler Aristokrasyası
[Kasım-Aralık 2002 - 70. Sayı]
*** Kurşun Geçirmez Yelek Arkasındaki Korku
[Ocak-Şubat 2006 - 89. Sayı]
*** "Globalleşen" Dünyada Anti-Emperyalist Bir İktidar Yaşayabilir mi?
[Kasım-Aralık 1999 - 52. Sayı]
[1*] Bilindiği gibi S. Demirelin bu türden sözleri çoktur. Örneğin benzin sıkıntısı döneminde, Tanker tanker benzin var da, ben mi içtim sözü gibi.
[2*] Çünkü her devrimci durum bir devrime yol açmaz. Leninin çok açık biçimde belirttiği gibi, ... devrim, sadece ... nesnel değişikliklere öznel bir değişiklik, yani devrimci sınıfın, eğer düşürülmezse, kriz döneminde bile asla düşmeyecek olan eski hükümeti yıkmaya (ya da sarsmaya) yetecek güçte devrimci kitle eylemi yürütme yeteneği eşlik ettiği bir durumdan doğar. Yani devrimin nesnel koşullarının olgun olması yeterli değildir, buna uygun öznel koşulların da varolaması gerekir.
[3*] Mal bulmuş mağribi, her ne kadar bir başka ulusal aşağılamanın ürünüyse de, fakr-ü zaruret içindeki göçmen bir kitlenin davranışını tanımlar.