Piyano Pedallarının İşlevleri
Piyanoda pedallar ne işe yarar?
Piyanoda Pedal, piyanodan çıkan sesin sönmesine engel olan, tınlama süresini uzatan ve onu sadelikten uzaklaştıran bir araçtır. Piyanoda pedal yardımıyla eserler daha farklı renk ve tınılarla zenginleştirilebilir ve etkili bir biçimde yorumlanabilir. Piyanoda tuh ve karakter katmak diğer enstrümanlara göre daha zordur. Pedallar besteciye ait ruhun ve karakterin esere geçmesinde büyük yardımcı olur. Ayrıca, sağlam bir tuşe geliştirilmesinde de pedalın büyük katkısı vardır. Burada kısaca değinilen özellikleri bakımından pedal, piyano eğitiminde ayrıcalıklı bir yer ve öneme sahiptir.
Piyano pedallarının kullanımı..
Pedal tekniği, piyano eğitiminde önemli bir yere sahip olmakla beraber egzersiz ve pratik gerektiren eğitimi karışık olan bir tekniktir. Bu yüzden pedal konusunu yüzeysel olarak ele almak ve kısa sürede öğrenmek mümkün değildir. Pedal kullanımı konusunda olduğu gibi pedal öğretimine başlama zamanı konusunda da piyano eğitimcileri arasında farklı görüşler bulunmaktadır. Bazı eğitimciler öğrenci ancak piyano tekniği ve armoni bilgisi bakımından belli bir düzeye kadar geldikten sonra, ki bu birkaç yıl sürebilmektedir, pedal konusuna başlamayı uygun görmekteyken; bazı eğitimciler de pedal konusuna piyano eğitiminin ilk aylarından itibaren yer verilmesi görüşünü savunurlar.
Piyanoda genel olarak iki pedal bulunur: Birinci pedal (sağ pedal) , ikinci pedal (sol pedal). Bugün kullanılan konsol piyanolarının çoğunda sadece bu iki pedal mevcut olmakla birlikte bazılarında bir de orta pedal (surdin, gece pedalı) bulunur.
Şimdi bu pedalların özelliklerini daha yakından inceleyelim.
Sağ Pedalın Özellikleri ; Sesleri dolgunlaştırır ve uzatır. Tınlamaya devam etmesi istenilen notaların sayısını artırır. El ile bağlanması olanaksız olan sesleri birbirine bağlar. Armonik seslerin de esas sesle birlikte titreşmesini sağladığından, o sesin rengini parlaklaştırır, arpejlerdeki boşlukları doldurur bas seslerini uzatarak armoniyi tamamlar. Aksanlı seslerin kuvvetini artırır, ritim duygusunu canlandırır, çalınan cümledeki sesleri tatlılaştırma, yuvarlaklaştırma, renk zenginliği, ışık gölge oyunları verebilme gibi olanaklar sağlar.
Sol Pedalın Özellikleri ise, diğer dillerdeki karşılığıyla “soft pedal” ,“una corda” veya “sourdine” ise tuşları yanlamasına biraz sağa doğru kaydırır ve çekiçler yalnız bir tele vurur. Böylece çalınan sesler hem hafif, hem de mat bir renk alır. Ancak, duvar piyanolarında sol pedal sadece sesi hafifletir, tınıyı değiştirmez.
Üçüncü pedal yani orta pedala “ sostenuto”veya “tonal” da denir ve bazı eserlerde belirli sesleri veya akorları sürekli olarak tınlatmak amacıyla kullanılır.
Piyano eğitiminde pedalların yeri
Piyano çalmak tüm vücudun katılımı ile gerçekleştirilir. Bu nedenle ayakların katılımı, yani pedal kullanımı piyano öğretimi sonradan alınmamalıdır. Piyano eğitiminde pedallar başlangıç seviyesinden itibaren öğrenilmeli, pedal öğrenme süreci işitsel gelişimlerin bir bölümü olmalıdır. Bu sayede pedal, sağlayacağı zengin renk ve tını olanakları, piyanoda yorumladığınız müziği dolayısıyla kendisini ifade etme konusunda sonsuz özgürlük sağlayan bir araç haline gelecektir ve kişilerin sadece piyano çalma konusunda değil çaldığı esere kendinden bir şey katma ve müzik karakteri oluşturma açısından çok önemlidir.