19 Eylül'de, 3. Muhafızları da içeren Voronezh Cephesi'nin bir parçası olarak bir mobil grup kuruldu tank P. S. Rybalko ve V.K. Baranov'un 1. Muhafız Süvari Kolordu komutasındaki ordu. 20 Eylül'de mobil birimler Pereyaslav-Khmelnitsky yönünde bir saldırı başlattı. 22 Eylül gecesi, grubun avans müfrezeleri Rzhishchev ve Veliky Bukrin bölgelerinde Dinyeper'e ulaştı. Bukrin bölgesindeki Dinyeper'in kıvrımındaki Almanlar başlangıçta önemsiz güçlere sahipti, bu yüzden partizanların desteğiyle küçük motorlu piyade birimleri nehri zorladı. 23 Eylül, bölgede önemli düşman güçlerinin bulunmaması nedeniyle, Sovyet birliklerinin geçmesi için uygun bir zamandı. Ancak birliklerin büyük derinliklere yayılması, ağır silahlar için feribot tesislerinin olmaması ve topçuların gecikmesi nedeniyle bu an tam olarak kullanılmadı. Cephe kuvvetleri, Luftwaffe'nin desteğiyle, köprü piyadesinde düşman piyade ve tanklarının saldırılarını yansıtan ağır dövüşler yapmak zorunda kaldı.
K.S. Moskalenko'nun 40 Ordusu Pereyaslav-Khmelnitsky bölgesinde ilerlemiştir. Eylül 26 gecesi, N. E. Chibisova’nın 38 Ordusu, Dinyeper’ı Kiev’in kuzeyine zorlamaya çalıştı. Ancak Alman birlikleri sert ateşle bastırdı. İlerleyen günlerde, düşmanın sert karşı saldırılarına karşı savaşırken, Chibisov ordusu küçük bir Lutetage köprüsünü ele geçirdi. Ekim ayındaki 10'ten önce, 38-I ordusu önden boyunca 15-5 km ile 10 km'ye genişletti.
Voronej Cephesi'ne saldırmaya, havadan saldırı güçlerinin kullanımı eşlik ettiğini söylemeliyim. Binbaşı General I. komutasındaki komutasına nakledilen üç hava teçhizatı 1, 3 ve 5, I. Zatevakhin öne geçti. Toplam kolordu 10 bin kişi idi. İniş için, 150 bombardıman uçakları, 180 nakliye uçağı ve 35 iniş uçakları tespit edildi. İlk olarak, iniş operasyonunun Eylül 21'ta başlaması planlandı. Ancak Bogodukhovsky havaalanındaki birliklerin yoğunluğu ile ilgili sorunlar nedeniyle operasyon zamanında başlatılamadı. 3 ve 5 tugayının inişine Eylül 24 gecesi başladı. Gemiciler, Dinyeper'ın batısındaki 10-20 km'sinde Grushevo, Potaptsy, Trostinets, Litvinets ve Kovali bölgelerine indiler. Paraşütçülere, düşman birliklerinin ön birliklerin transferini sağlamak için Dinyeper'ın Bukrin virajına yaklaşmalarını engelleme görevi verildi.
Operasyonun teknik olarak zayıf hazırlanması nedeniyle, iniş aşamasında problemler çoktan başladı. İniş çok geniş bir alana dağılmış durumda. Saldırı gücünün bir kısmı askerlerinin emrinde indi, sol yakasında bile, diğerleri nehre atıldı, bir grup düşmanın arkasında derinlere düştü. Güçlü uçaksavar ateşten dolayı iniş, 600-700 metre ve 2 km değil bir yükseklikten yapıldı. Bu aynı zamanda paraşütçülerin dağılmasına da yol açtı. Ayrıca, yakıt tedariki ve tanker eksikliğiyle ilgili sorunlar nedeniyle uçaklar, Eylül ayında sabahları 25 bin kişiyle 4,6'i düşürdü ve iki süvaride 6,6 bin askeri vardı. Bu durum, radyo istasyonlarının uçaklar arasındaki dağılımındaki hatalarla ağırlaştı. Aynı zamanda operasyon grubunun dört güçlü radyo istasyonunu da kaybettiler. Sonuç olarak, merkez ve amfibi gruplar arasında iletişim kurulamadı. Destek ekibi düşürülmedi, bu nedenle iniş alanı yerden işaretlenmedi. Daha fazla iniş durdu, geri kalan bir buçuk ekip rezervine alındı. Sıfırlama ve topçu, harç için zaman yok.
Paraşütçülerin çoğunluğu beklenmedik bir şekilde kendilerini düşman birliklerinin merkezinde buldu. Ön merkez, iniş için belirlenmiş alanlarda Alman birliği bulunmadığı sonucuna vardı. Ancak, zaten 19-th tank bölümünün parçaları ve 112-th, 255-th piyade bölümleri ve 10-th motorize bölümünün birimleri yaklaştı. Pistlerden ve martın düşman sütunlarına yönelik grevlerden gelen mücadele taktikleri yerine, sayıca ve ateşli silahlarda üstünlüğü olan düşmanın dağıtılmış düzeninde savaşmak zorunda kaldık. Paraşütçüler eşit olmayan bir savaşa girmek zorunda kaldı, çoğu öldü. Böylece, Gruşevo köyünün doğusundaki bir ormanlık alanda, 150 havadan gelen tugayından yaklaşık 3 savaşçı grubu tarafından şiddetli bir savaş yapıldı. Bütün paraşütçüler kahramanca öldüler, teslim olmayı reddettiler ve çok sayıda düşman askerini imha ettiler.
Sonuç olarak, birlikler ağır kayıplara maruz kaldı ve kendisine verilen görevi yerine getiremedi. Aynı zamanda, Almanlar Sovyet çıkarma kuvvetinin düzenli bir savunma sistemini ihlal ettiğini kabul etti. Kanev Ormanı'nda toplanan en büyük iniş kuvvetleri - 600 civarında, Chernyshi köyü yakınlarında - 200 savaşçıları, Yablonov bölgesinde toplam 300 insan sayısı olan birkaç grup vardı. Ön 26 - 28 Eylül'ün emri, düşmanın arkasına üç grup fırlattı ve iniş kuvvetinin kaderini anlamaya çalıştı. Hepsi öldü.
Ekim ayına kadar, 5 Havadaki Tugayının komutanı 5, Teğmen Albay P. M. Sidorchuk, dağınık, hayatta kalan grupları birleştirilmiş bir tugada birleştirdi (yaklaşık 1,2 bin asker). Partizanlar ile temas kurduktan sonra, paraşütçüler aktif düşmanlıklar yapmaya başladı. Ekim 6'te, paraşütçüler genel merkezle temas kurdu ve düşmanın arkasını bozmak için sabotaj eylemlerine geçme emri aldı. Birkaç gün sonra, havadaki mühimmat ve malzemeler ayarlandı. Bu arada Almanlar, zırhlı araçlar kullanarak amfibi grupları ortadan kaldırmak için bir operasyon düzenledi. Ekim ayında 12 konsolide tugay kuşatıldı. Bir gece savaşında, paraşütçüler çevre halkasını deldi ve Taganchansky ormanına girdi. Birkaç düşman garnizonunu tahrip ederek sabotaj faaliyetleri düzenlediler. Almanlar tekrar büyük kuvvetleri bir araya getirip, konsolide iniş kuvvetini kuşatmaya ve yok etmeye çalışırken, Sovyet askerleri doğuya doğru 50 kilometrelik bir yürüyüş yaptılar. Partizan müfrezelerine bağlı olarak Cherkassy ormanına taşındılar.
Bozkır Cephesinin başlangıcı. 29 Ağustos'ta 5. Muhafızlar Tankı General P.A. Rotmistrov ve 53. General I. Ordu'nun birlikleri Poltava'ya giden yolu açarak Lyubotin'i kurtardı. Ancak, Sovyet birlikleri Merefa bölgesinde ciddi direnişe karşı çıktılar. Güneyden Kharkov'u kaplayan önemli bir demiryolu kavşağı ve ana direnç kavşağıydı. Almanlar burada nehir tarafından desteklenen güçlü bir savunma örgütledi. MZhA. Beş gün boyunca 7. Muhafızlar Ordusu M.S. Shumilov, Uda Nehri'nin başında sert savaşlar verdi. Sadece önemli topçu kuvvetlerinin yoğunlaşmasından sonra ve havacılık, düşman savunmaları kırmayı başardı. 5 Eylül'de Şümilov'un ordusu Merefa'yı kurtardı. Dinyeper yolu açıktı. Bununla birlikte, 8. Alman Veler ordusunun güçlü Poltava grubunu yenmek gerekiyordu. Poltava ve Kremenchug yönünde, 8. Alman ordusunun 3., 47. tank ve 11. ordu birliklerinden oluşan en güçlü grubu geri çekildi.
6 Eylül Genel merkez, cephelerin yönünü değiştirdi ve yeni sınır çizgileri getirdi. Voronezh Vatutin Front, Kiev'i hedef aldı. Konev Bozkır Cephesi, Poltava ve Kremenchug'un genel yönünde hızla ilerlemek zorunda kaldı; düşmanın istikrarlı bir cephe oluşturmasına izin vermemek, Poltava ve Kremenchug gruplarını yok etmek için. Rezerv Merkezinden, Steppe Front, 37 General MN Sharokhin Ordusuna teslim edildi. Voronej Cephesi'nden, 5'in Genel Muhafız Ordusu A.S. Zhadov geri döndü ve XVUMG. VV Glagolev Ordusu Güney-Batı Cephesi'nden transfer edildi.
Poltava bölgesinde, özellikle kanlı bir savaş yaşandı. Yedekler buraya aktarıldı - 106 Piyade Tümeni, SS Reich Tank Bölümü. Poltava garnizonu iki katına çıktı. Almanlar aktif olarak mühendislik çalışmaları yürütüyorlardı, mayın tarlaları, çukurlar, engeller yaratıyorlardı, demiryolları patladı ve otoyol köprüleri yaptılar. Sık sık karşı saldırılara girdi. Vorskla'nın sağ kıyısında, çok sayıda silah, harç ve makineli tüfek pozisyonları ile güçlü bir savunma hattı hazırlandı. Şehir her yönden savunma için hazırlandı, taş binalar güçlü noktalara döndü. Yaklaşımlar vuruldu. Nehirdeki tüm köprüler ve geçitler ortadan kaldırılmıştır. Poltava, Sovyet birliklerinin saldırısını içerdiği düşünülen güçlü bir direniş düğümü haline geldi.
Önün sol kanadı, 57 ve 46 ordularının birlikleri, Dnepropetrovsk yönünde ilerliyordu. Muhafız ordusunun 69 ve 7 birlikleri merkezde, Kobeljaki yönünde ilerlemiştir. Ön tarafın sağ kanadı - 5-I Muhafızları ve 53-I orduları, Poltava'yı kuzeyden ve güneyden atladı. Ancak cephenin mobil birimlerle büyük problemleri vardı - 5-I Muhafızları Tank Ordusu restorasyon için ayrıldı. 1 inci, General M. D. Solomatin komutasındaki kolordu cephenin sağ tarafında ilerliyordu, fakat çok az teçhizatı vardı.
Eylül ayının sonunda, 21, 53-I Managarov Ordusu ve 5-I Muhafız Ordusu Zhadov, Vorskla'nın doğu sahiline ulaştı. Hemen nehri geçip Poltava'yı serbest bırakamadılar. 22 Eylül ayında şafakta, iki ordunun birliği, düşmanın inatçı direnişine rağmen, nehri zorladı. 95 Muhafızları Tüfek Bölümünün askerleri ve 84 Tüfek Bölümü ilk önce Poltava'ya doğru yola koyuldu. Komiser Teğmen Skachko'nun yanı sıra Çavuş Mukhin ve Özel Konshalov'un liderleriydiler. Bunların arkasında 95 Muhafızlarının saldırı grupları, 84 Tüfek ve 9 Muhafızları Havadan Bölünmeler şehre girdi. Eylül sabahı 23 Poltava düşmanın kuvvetlerinden temizlendi. Rus görkem kenti serbest bırakıldı. İnsanlar kurtarıcıları memnuniyetle karşıladı. Şehir düşman tarafından ağır hasar gördü, bu yüzden Poltava'nın merkezinde Naziler neredeyse tüm binaları havaya uçurdu. Ayrılmadan hemen önce, Almanlar okulu yakmaya çalıştı, sakinleri çocuklarıyla birlikte yakındaki evlerden sürdüler. Fakat Sovyet askerleri lanetlenmiş insanları kurtarmayı başardı.
Hırpalanmış Alman birlikleri, Kremenchug'daki Dinyeper geçişlerine geri çekildi. Kremenchug sol yakasında önemli bir iletişim merkeziydi ve Kharkov ve Poltava'nın kaybından sonra, Alman komutanlığı her şekilde bunu sürdürdü. Askerlerin sol bankadan çekilmesini sağlayan feribotlar ve bir köprü vardı. Askeri mühendislik biliminin kurallarına göre donatılmış olan Kremenchug köprüsü kuruldu. En yakın yaklaşımlarda tank karşıtı hendekler kazıldı, mayın tarlaları ve tel bariyerleri kuruldu. Geçişi kapsayacak şekilde, Reich ve Great Germany bölümlerinin birimleri gönderildi. Şehir önemli miktarda yiyecek toplanmış, iyi çalınmış, köleliğe sürüklenecek olan binlerce insan.
Kremenchuk’daki geçişler, 5 Muhafızları ve 53 Ordusu’nun birliklerini ele geçirmeliydi. Eylül 28 Sovyet birlikleri Kremençug'a ulaştı. İki gün şiddetli savaşlardı. Eylül 29 Sovyet birlikleri Kremençug'u düşman kuvvetlerinden tamamen temizledi. Aynı zamanda Stavka, düşman Kirovograd grubunu yenmek için Çerkasya, Novo-Ukrainka, Voznesensk genel yönündeki ana saldırıyı emretti. Bozkır Cephesinin sol kanadı, düşmanın Dnepropetrovsk grubunun arkasına girmek için Pyatikhatka ve Krivoy Rog yönünde saldırmak zorunda kaldı.
Kremenchug'u ele geçirdikten sonra, 5-inci Muhafızları ve 53-inci ordularının birimleri derhal Dinyeper'ı zorlamaya başladı. Eylül ayında 25-26, Bozkır Cephesinin bir kısmı Verkhnodniprovsk'un kuzey batısındaki ilk köprü başlıklarını ele geçirdi. Alman birlikleri sürekli kontra atak yaptı. Sovyet havacılığının yeni pistlere yeniden dağıtım yapmak için vakti olmadığı gerçeğinden yararlanan Luftwaffe, birliklerimiz ve geçişlerimize güçlü darbeler verdi. Ancak nehir, hareket halinde ve geniş bir cephede Sovyet birlikleri tarafından zorlandı. Alman komutasının "Doğu milinin" Kızıl Ordu için aşılmaz bir engel olacağına dair umutları kendilerini haklı çıkarmadı.
Dinyeper Sovyet birlikleri zorlamak için eldeki malzemeleri kullanmak zorunda kaldı. Arazi bozkırdı, orman yoktu. Nehir yolunda, yıkılan evlerden tekneler, variller ve kalaslar toplamaya çalıştılar. Nehir kenarında, en yakın yerleşim yerlerinde varil, çit, kapı, ahşap baraka, çatı vb. Kullanılmış, askerler ve komutanlar orjinal Rus ustalıklarını ve ustalıklarını göstermiştir. Nehri geçerken ve köprüler için sert savaşlar yaparken, askerler, çavuşlar, memurlar kitlesel kahramanlık gösterdiler. Dinyeper'a giderken, Sovyet askerlerinin Alman kavurucu dünya taktiklerinin neden olduğu pek çok çirkin fotoğraf gördüklerine dikkat edilmelidir. Sovyet askerleri adil bir intikam duygusu ile parladı.
Eylül 29’tan Ekim 10’e, yılın 1943’i, 37 ve Gardiyanlar ordusunun 7’inin köprü başlarında, ağır çatışmalar devam etti. Alman komutası Sovyet köprü başlarını 4 tank bölümlerine (6, 9, 23 ve Ölü Kafa) ve bir motorlu ("Büyük Almanya") karşısında yoğunlaşarak yok etmeye çalıştı. Alman birlikleri ardı ardına karşı saldırı düzenledi. Bu bölgelerde, Almanlar zırhlı araçlarda (Sovyet birlikleri başlangıçta ağır ekipman için taşıma araçlarına sahip değildi) ve uçaklarda avantaj yaratmayı başardı. Sovyet birlikleri köprü başını tutabiliyordu, tüm düşman saldırıları püskürtüldü. Ekim ayına kadar, Bozkır Cephesi birlikleri, Dinyeper'ın sol yakasını düşmandan tamamen temizledi, ikisi de operasyonel öneme sahip olan sağ yakasında 10 köprülü başlarını ele geçirdi.
Güney-Batı ve Güney cephelerinin eylemleri. Güney-Batı Cephesi güçleri Ağustos 13-16 saldırısını başlattı, ancak yavaşça gelişti. Aynı zamanda, Cephenin Güney Cephesi birliklerinin ilerlemesi, Ağustos 18’ta saldırıya geçen Güney Cephesi’nin Mius Cephesi’nden geçen ve Ağustos’ta 30’un Taganrog’a saldıran kuvvetlerinin başarısına katkıda bulundu. Eylül 15 birlikleri Ordu Grubu "Güney" Melitopol bölgesinde yola çıktı. Güney-Batı Cephesinin ana çabaları Dnepropetrovsk ve Zaporizhia istikametlerinde yoğunlaştı. Güney cephesi, Dinyeper, Kırım'ın alt kesimlerine doğru ilerliyordu.
23’ten 30’a Eylül ayına kadar Güney-Batı Cephesi birlikleri Dnepropetrovsk’taki Alman köprüsünü imha etti. Korgeneral BT üyesi T. Shlyomina komutasındaki 6 Ordusu, Dinyeper'ı zorladı ve şehrin güneyinde iki küçük köprü başlığı işgal etti. Aynı zamanda, ön kuvvetler, Alman kuvvetlerinin güçlü bir direniş merkezi yarattığı Zaporozhye'ye ulaştı. Hitler, Zaporijya köprüsünü ne pahasına olursa olsun, 1 tank ordusunun birimlerine kategorik bir emir verdi. Alman komutanı Zaporizhia'nın ellerinde iken, Kızıl Ordu'nun Dinyeper ve Azak Denizi'nin bükülmesinde bir taarruz riski taşımayacağına inanıyordu.
28 Eylül Yüksek Komutanlığı, Ekim ayı başında Güney-Batı Cephesi'ne düşmanın Zaporizhia köprüsünü ortadan kaldırmak için bir emir verdi. Yönerge, Dinyeper'ın sol yakası düşman birliklerinden arındırılmadığı halde, Wehrmacht'ın Sovyet birliklerinin yan ve arka tarafına saldırabileceğini vurguladı. Ekim 10 sol cephenin sol tarafında, kuzeydoğu, doğu ve güneydoğudan grev yapan saldırıya geçti. Saldırgan, 12-I Muhafız Ordusu'nun güçlerinin bir parçası olan 8-I, 3-I ordularını içeriyordu. Alman birlikleri, defalarca ağır Tiger tankları ve saldırı silahları kullanarak karşı saldırılara girdi. Zaporozhye bölgesinde dört gün ağır kavga edildi. Ekim ayının sonunda, Alman birliklerinin şiddetli direnişini aşan 13, Kızıl Ordu düşman savunmasını kırdı. Ekim gecesi, şehir düşman kuvvetlerinden arındırıldı.
sonuçlar
Bazı hatalara ve Sovyet birliklerinin yaşadığı tüm zorluklara rağmen, Dinyeper Savaşı, Kızıl Ordu'nun en iddialı saldırı operasyonlarından biri haline geldi ve önemli olumlu sonuçlara yol açtı. Alman birlikleri, Kursk'taki yenilgiden sonra, Oryol ve Kharkov, Mius cephesinde, “Doğu mili” üzerinde konsolidasyona giremedi ve kendilerini düzene sokamadılar. Kızıl Ordu, düşmanlardan milyonlarca insanın bulunduğu geniş alanları kurtardı, SSCB'nin askeri gücünü güçlendirmek için hemen kullanılmış olan büyük ekonomik fırsatlar. Alman komutanlığı bir kez daha Kızıl Ordu’nun gücünü ve Sovyet komutanlarının kabiliyet seviyesini hafife aldı. Alman birlikleri bir ila beş Sovyet cephesinde güçlü bir darbeye hazır değildi. Wehrmacht, insan gücü ve teknolojide ağır kayıplar verdi. Almanya, kömür, demir cevheri, manganez, demir dışı metaller ve yiyecek sağlayan önemli ekonomik alanlarını kaybetti.
Sovyet komutanlığı tarafından yapılan hatalar arasında araştırmacılar düzenli transfer araçlarının bulunmadığına, özellikle ağır makineler için eksikliklerinin doğaçlama yollarla telafi edilmek zorunda olduklarına dikkat çekiyorlar. Ciddi bir hava desteği eksikliği vardı, Sovyet havacılık bağlantılarının yeni kalkış alanlarına taşınacak zamanı yoktu. Sonuç olarak, Alman havacılığı, Sovyet birlikleri için ciddi hasarlara neden oldu ve askerlerin Dinyeper'ın sağ yakasına taşınmasını zorlaştırdı. Sovyet komutanlığı, Alman kuvvetlerinin önemli bir bölümünü "Dinyeper'a koşarken" büyük nehire ezmeyi planlıyordu. Ancak bu görev gerçekleştirilemedi. Alman birlikleri daha fazla hareket kabiliyetine sahipti ve ilerleyen cepheler mobil birimlerde cidden eksikti. Sovyet tankı, Kursk Muharebesi'nden sonra, büyük kayıplara maruz kaldıklarında, ordunun yeniden örgütlenmesini bekliyordu. Eylül ayının ortalarında, Rezerv'den Stakes, yalnızca 3-inci Muhafız Tank Ordusunu transfer etti, ancak ciddi bir ekipman eksikliği yaşadı, özellikle de motorlu piyade taşımacılığı.
Sadece Rokossovsky Merkez Cephesi, karşı çıkan Alman kuvvetlerinin savunma kararlarını reddetme görevini tamamladı. Merkez Cephe hücum hattındaki Alman savunması basitçe çöktü Ancak bu alanda başarı tam olarak kullanılmamıştır. Rokossovsky'ye göre, Dinyeper Savaşı'nın ilk aşamasında Kiev'i Merkez Cephesi güçleri tarafından serbest bırakma şansı vardı. Ancak cephenin güçleri Gomel sektörüne yöneldi ve kuvvetlerinin bir kısmı Voronej cephesine geçti. Voronezh, Steppe, Güney-Batı cepheleri, esas olarak düşman kuvvetlerinin önden ekstrüzyonu nedeniyle saldırıya uğradı. Buna ek olarak, Almanlar kendileri de her yere çekildiler ve bölgeyi “taradı”. Kavurulmuş yeryüzü taktikleri de Sovyet taarruzunun hızını yavaşlattı. Arka tarafın sıkılması gerekiyordu.
Sovyet ordusu Dinyeper'ı harekete geçirmeye zorladı. "Doğu" mili her yerde kırıldı. Ekim ayının başlarında, Merkez, Voronej ve Steppe Cephesi birlikleri, Dinyeper'ın sağ kıyısında 21'i, Merkez Cephesinde 7, Voronezh Cephesinde 9 ve Steppe Cephesinde 5'i bir köprü kurdu. Güney-Batı Cephesinin taarruz bölgesinde, 2 köprülü başı ele geçirildi. Tüm ekim ayında ele geçirilen köprü başlarında şiddetli savaşlar yapıldı. Önemli ölçüde piyade, tank ve uçak kuvvetleri toplayan Alman komutanlığı Sovyet birliklerini nehirden atmaya çalıştı. Kızıl Ordu, yakalanan köprülerin başını tutmaya, onları birleştirmeye ve genişletmeye çalıştı. Çok sayıda köprü başlığı Almanların güçlerini elemelerine odaklamalarına izin vermedi. Aynı zamanda, küçük bedenleri Sovyet birliklerini, Dinyeper Savaşı'nın ikinci aşamasına hazırlanmak için onları genişletmek için ağır savaşmaya zorladı.
Dinyeper Savaşı'nın ilk aşamasında, her iki taraf da ağır kayıplara uğradı. Sovyet birliklerinin toplam kayıpları yaklaşık 428 bin kişiydi. Alman toplam zararı - 320 binden fazla kişi.