Editör’ün Notu:
Leyla Gencer Şan Yarışması’nın dördüncüsü, İKSV ve La Scala Tiyatrosu Sahne ve Gösteri Sanatları Akademisi Vakfı’nın işbirliğiyle 25-30 Ağustos tarihlerinde yapılacak. Filiz Ali, yarışma vesilesiyle 25 yıl boyunca La Scala’nın 'Türk Diva’sı olmuş Leyla Gencer’i yazdı.
Yıl 1962. Ağustos ayı olsa gerek. Trenle Milano’dan Venedik’e giderken duvarlardaki afişlerde koskoca Leyla Gencer adını görüyorum, yarı yolda Verona’da trenden iniyorum. Verona’nın otuz bin kişilik devasa Roma Arena’sı silme dolu. Biletim portakallı gazoz satan adamın yanı. Işıklar yavaşça kararıyor ve otuz bin kişi aynı anda ellerindeki mumları yakıyor. Otuz bin kişinin neredeyse tamamı, gazozcu dahil olmak üzere oynanacak operanın tüm partilerini ezbere biliyor ve beğenilmeyen şarkıcının yuhalanması son derece doğal. Arena’da aslanlar ve gladyatörlerin yerini opera şarkıcıları almış sanki. Birden bütün Arena suspus oluyor, sahneye pelerinine sarılmış bir siluet süzülüyor ve daha ağzını açmadan 30 bin kişi “Leyla, Leyla” diye bağırmaya başlıyor.
'La Regina Turca’
Yıl 1985, Paris’te Saint Germaine Bulvarı üzerindeki büyük kitapçılardan birinin vitrininden Leyla Gencer “Anna Bolena” olarak bakıyor yoldan geçenlere. Fotoğrafın üzerinde kocaman harflerle “La Regina Turca” yazılı: “Türk Kraliçesi”.
Yıl 1991, New York’ta Washington Meydanı civarında koleksiyoncular için nadir bulunan uzunçalar plak satan bir büyük mağaza. İki operasever koleksiyoncu, Gencer’in mevcudu tükenmiş bir canlı sahne kaydı plağı için kıran kırana çekişiyorlar.
Gencer, opera kariyerine 1950’de Ankara Devlet Operası sahnesinde oynadığı “Cavalleria Rusticana” operasındaki Santuzza rolüyle adım atmıştı. Kısa zamanda bu sahnenin ona dar geleceği belliydi. Onu, Giancarlo Menotti’nin “Konsolos” operasında canlandırdığı Magda rolünde görenlerin belleklerine yerleşmişti ünlü “Kâğıt” aryası. 1953’te “Ver elini İtalya” dedi. İlk durağı Napoli San Carlo Operası’ydı.
1950’ler İtalya’sında opera altın çağını yaşıyordu. Maria Callas ve Renata Tebaldi, La Scala Operası “diva”lığı için çekişiyorlardı. Gencer’in bu kurtlar sofrasında kendine bir yer bulmuş olması onun olağanüstü kalitesini ve yeteneğini göstermeye yeter aslında.
Opera geleneği olmayan bir ülkede iyi bir müzisyen olarak yetişmesi aslında ona avantaj sağlamıştı. Geleneğe değil notaya sadık kaldığını söyledi hep. Bestecilerin ne istediğini müzikal bilgisi ve duygusunun yardımıyla geleneğe bağlı Avrupalı meslektaşlarından daha derinlemesine anlayabiliyordu. Azimliydi, çalışkandı, kendine güveni sonsuzdu, engellerden, ayağına takılan çelmelerden yılacak biri değildi. 1957’de ayak bastığı Milano La Scala Operası’nda, adı geçen tüm büyük opera yıldızlarından daha uzun kalmayı başardı böylece. Gavazzeni, Ricardo Muti gibi büyük opera şeflerinin en yakın dostu oldu.
Eğitime yöneldi
Opera sahnesinden ayrıldıktan sonra eğitime yönelen Gencer, Yapı Kredi Bankası’nın desteğiyle başlayıp devam ettirilemeyen “Leyla Gencer Şan Yarışması”nı Doğuş Grubu ve Garanti Bankası sponsorluğunda, Dışişleri Bakanlığı ve Borusan Holding’in katkılarıyla yeniden canlandırdı. IV. Leyla Gencer Şan Yarışması, İstanbul Kültür Sanat Vakfı ile La Scala Tiyatrosu Sahne ve Gösteri Sanatları Akademisi Vakfı’nın işbirliğiyle 25 - 30 Ağustos 2006 tarihleri arasında düzenlenecek. Yarışmanın finali, 30 Ağustos Çarşamba akşamı 20.00’de Aya İrini Müzesi’nde izleyiciye açık olarak gerçekleştirilecek. Finalistler, Stephane Lissner başkanlığında Leyla Gencer, Gürer Aykal, Yekta Kara, Gianni Tangucci, Helga Schmidt ve John M. Mordler’den oluşan jüri tarafından belirlenecek aryaları, Gürer Aykal yönetimindeki Borusan İstanbul Filarmoni Orkestrası’yla seslendirecek.
Yarışmaya uluslararası alanda büyük ilgi olması Leyla Gencer adını taşıyan bir yarışmanın müzik dünyasındaki önemini de vurguluyor. 23 bin 500 euro tutarındaki ödül, 40 yarışmacı arasından seçilecek olan altı finalist arasında paylaştırılacak.
Yarışmanın biletleri Biletix’ten edinilebilir.