Bwayi Yıkama İstasyonu Burundi'nin Kayanza anabölgesindeki Matongo altbölgesinde yer alır. Yaklaşık 4000 yetiştirici ya doğrudan ya da bölgeye dağılmış haldeki 10 tane toplama istasyonu üzerinden kahvelerini istasyona ulaştırırlar. Çiftçilerin ortalam yarım hektarlık bir arazisi vardır ve burada kahveye ek olarak muz, fasulye, taro ve cassavo üreterek ailelerinin geçimine katkıda bulunurlar.
Kayanza bölgesinde 21 yıkama istasyonu vardır: Kinyovu (1880 m), Gatare (1680 m), Buhorwa (1820 m), Mutumba (1500 m), Karehe (1580 m), Kirema (1880 m), Karinzi (1740 m), Butezi (1660 m), Muhanga (1580 m), Kiririma (1700 m), Mutsinda (1580 m), Nyarurambi (1600 m), Kiryama (1760 m), Gitwenge (1580 m), Gacokwe (1650 m), Rama (1580 m), Bwayi (1760 m), Rugoza (1560 m), Kavumu (1650 m), Rubanga (1600 m), Ruhinga (1640 m)
Burundi’deki hemen tüm kooperatif/yıkama istasyonları aynı işleme metodunu kullanır. Bu metotta temiz dağ sularıyla 12-24 saat arasında yıkanmadan önce kahve meyvesinin önce nektarı ayrıştırılır ve 12 saate kadar “kuru” şekilde fermente edilir. Kuru fermantasyon neticesinde parchment üzerinde hala şeker kaldıysa suyla temas eder etmez zaten fermantasyon anında durur. Ardından hacmine göre ayrışması için kahve su kanallarından geçirilir ve en son olarak da yükseltilmiş tablalarda kurutulma aşamasına geçmeden önce tekrar 12-18 arasında suda bekletilir.
Tıpkı Ruanda gibi son birkaç yıl içinde kahve coğrafyasında yeniden adını duyurmaya başlayan Burundi, Doğu Afrika’da Ruanda, Tanzanya ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti arasına sıkışmış küçük bir ülkedir. Kaliteli kahve denince adını pek duymamamız bir parça da son birkaç on yılda süregiden iç savaşlar (sayısız Afrika ülkesinde kahve tarımının köküne kibrit suyu eken) yüzündendir. Dünyanın en yoksul ülkelerinden biridir ve kahve ülke ithalatının %85’ine yakın bir kısmını karşılar. Nüfusun yaklaşık %40’ı, yani 600 bin aile geçimini kahveden sağlar ve 90’lardaki iç savaşın tarumar ettiği ülkenin tekrar ayağa kalkmasında büyük bir rol oynamaktadır.
Ülkeye kahveyi 1930’larda Belçikalı kolonistler getirmiştir. Yine 1960’larda Dünya Bankası kredileriyle 160’a yakın yıkama istasyonu kurulmuştur ki bu bile kaliteli kahve açısından ülkede ne kadar büyük bir potansiyel olduğunu ispatıdır. Zamanla kahve küçük çiftçiler için önemli bir gelir kapısına dönüşmüş ve 2012 yılında devletin sahip olduğu tüm bu yıkama istasyonları ve kurutma tesislerinin satılmasıyla yeni ve büyük bir atılım yaşanmıştır.
Burundi kahveleri hem kahveye ilişkin kültürel bakış açısı ve tarih ve hem de tat olarak komşusu Ruanda ile büyük benzerlikler sergiler. Çekirdek türü olarak burada da bourbon hakimdir. Dahası aslında Ruanda, Burundi’nin yıkama pratiklerini benimsemiştir. (uzatılmış bir fermantasyon aşaması, yıkama, temiz suda bekletme ve yüksek tablalarda biraz daha uzun bir kurutma evresi). Her iki ülkede de kabaca kırmızı meyveler ve turunçgillerin hakim olduğu son derece parlak, damakta kalıcı bir tatlı asiditenin hissedildiği kahveler yetişir.
Burundi kahve için ideal bir agroekolojiye (yükseklik, toprak yapısı, tepelik ve dağlık alanlar, iklim) sahiptir ve büyük bir potansiyel barındırır. Ağaçlar yamaçlara ekildiğinden erozyonu önlemek için bitkisel yastık (malçlama) yöntemine başvurulur. Ancak nitelikli kahve açısından en büyük problem doğrudan ticaret sürecinde kendini gösterir. Çiftçilerin yıllık üretimi çok azdır. Ortalama 0.4 hektarlık bir araziden oluşan çiftliklerde takriben 250 tane ağaç bulunur. Dahası ağaç başına alınan ürün de son derece düşüktür (Kenya’da ağaç başına 1kg düşerken Burundi’de bu 0.5kg’dır). Buna bir de Burundi hükümetinin müdahaleleri (Etiyopya’daki ECX benzeri) de eklenince çiftlik kavramı yerini daha çok yıkama istasyonlarına bırakmıştır. Kayanza bölgesi Ruanda sınırına bitişiktir. Buradaki kahvelere ayrıksı kalitesini kazandıran hem meyvenin kalitesi hem de üretimin yüksek irtifada, çoğunlukla 1500-2000 metre arasında yapılmasıdır.
Café Imports ise Afrika’nın derinliklerinde, bu küçük ülkenin derinliklerinde 2006’dan beri Tanganyika Gölü’nün güneyinden başlayarak kahve mücevherinin peşinde koşmaktadır. Buradaki kahvelerin nitelikli kahve potansiyelini gören ilk girişimlerden biri de Café Imports’dur. Burada sadece tat profilinden değil -Kenyalar kadar kompleks ve en iyi Kolombiyalar kadar çok yönlü kahveler konuşuyoruz unutulmasın- ama ayrıca nitelikli kahve kavramının bu bölgeye sunabileceği ekonomik getirilerden de söz ediyoruz.
Burundi kahvesi A dan Z ye lojistik açıdan gerçek bir sorunlar yumağıdır. Bizim için bile. Afrika’daki en düşük milli gelirlerden birine sahip son derece yoksul bu ülkede şimdilerde 1990 sonları ile 2000 başlarını anımsatırcasına siyasi çekişmeler ve toplumsal huzursuzluklar yine başrolü oynamaya başlamıştır. Ülkenin kıtanın için hapsolmuş ve denizden uzak konumu da bu duruma tuz biber ekmektedir. FOB (Free On board- yani pek çok kahve yetiştiricisi ülkede olduğu gibi limana getirilip konteynırlara doldurulduktan sonra) şeklinde satılmak yerine Ruanda, Burundi ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti kahveleri FOT( Free On Truck) yani kahvenin doğrudan üretildiği bölgeden alınıp karayoluyla limana kadar taşınmasını içeren ve çok daha riskli ve meşakkatli, zaman açısından ise çok daha uzun süren bir yöntemle satılır.
Kahve cinsleri, işleme metotları, çiftçilerin genel yaşam tarzları ve tarihleri açısından kağıt üzerindeki benzerliklerine rağmen (iki ülke Afrika kahvesine ilişkin anlatım ve tarih yazımlarında ve yeşil çekirdek firmalarının kahve listelerinde nedense hep beraber anılır) Ruanda ve Burundi iş tadım masasına geldiğinde gece ile gündüz kadar birbirlerinden farklıdır. Burundi kahvelerinin canlandırıcı, cıvıl cıvıl asiditesi ve inanılmaz zenginliği ve çok yönlülüğü kesinlikle teruar’ın bir sonucudur ve kahvenin kendisi en az ülkenin kendisi kadar lezzetli ve büyüleyicidir. Café Imports olarak Burundi kahvelerine, halkına ve ülkenin bizzat kendisine aşığız desek yeridir. Yıkama istasyonumuzdaki iş ortaklarımızdan mikrolot kahveler almaya devam ederek bizimle çalışmaya seçen kavurmacılara Afrika’dan çıkan en ilginç ve tadım masasında tutarlı bir şekilde yüksek tadım notları yakalayan bu enfes Burundi kahvelerini sunmaya devam etmek istiyoruz.
Tedarikçi: Cafe Imports