14 Mayıs2013
OSMANLI DEVLETİNİ PAYLAŞMA TASARILARI (GİZLİ ANTLAŞMALAR)
İtilaf devletleri savaş sırasında özellikle stratejik öneme sahip Osmanlı topraklarını kendi aralarında paylaşmak için gizli antlaşmalar imzalamışlardır.
Gizli antlaşmalar imzalanmasının başlıca nedenleri şunlardır:
• Savaştan çekilmeyi düşünen itilaf devletlerinin savaşa devam etmelerini sağlamak
• Bazı tarafsız devletlerin itilaf devletleri yanında savaşa katılmasını sağlamak
• Osmanlı ülkesindeki farklı milletlerin ayaklanmasını sağlamak
• Savaştan sonra kendi aralarında anlaşmalar çıkmasını önlemekBu amaçla imzalanan antlaşmalar şunlaradır:
- Boğazlar Antlaşması(mart 1915):Çanakkale savaşlarının başlaması sonrasında İngiltere,Fransa ve Rusya arasında imzalandı.İngiltere ve Fransa Boğazlar ve çevresini Rusya’ya verilmesini kabul ettiler.Buna karşılık Rusya’da bu iki devletin Osmanlı Devletinin diğer bölgeleri ile Asya’daki çıkarlarını kabul etti.
- Londra Antlaşması(26 Nisan 1915): İngiltere, Fransa,Rusya ve İtalya arasında imzalandı.On iki ada Antalya ve çevresi İtalya’ya bırakıldı.Ayrıca 1912 Uşi antlaşmasında Trablusgarp hakkında Osmanlı devletinin kazandığı ayrıcalıkların İtalya’ya ait olduğu kabul edildi.Bu antlaşma sonrasında İtalya İttifak devletleri yanında savaşa girmeyi kabul etti.
- Sykes-Picot Antlaşması(3 Ocak 1916):İngiltere ile Fransa arasında imzalandı.
- Adana,Antakya,Suriye kıyıları ve Lübnan Fransa’ya bırakıldı.
- Irak bölgesi İngiltere’ye bırakıldı.
- Suriye’nin iç kesimleri ile Musul ve Ürdün de İngiliz ve Fransızların koruması altında bir Arap krallığı kurulması kararlaştırıldı.
- Filistin’de İtilaf devletleri ile Şerif Hüseyin tarafından uluslar arası bir kurul oluşturulması istendi.
- Arapların çoğunlukta olduğu yerlerde halifeliğin Araplarda kalması kabul edildi.
Bunlar Arapların Osmanlı devletine karşı ayaklanmalarında etkili oldu.