-
"babil yaratılış söylencesi, "gökyüzünde iken" anlamına gelen başlangıç sözcüklerinden enuma eliş olarak bilinen destandır.
ingiliz arkeologların 1845'te, şimdiki irak topraklarındaki nino-va'da başlattıkları kazılar
sırasında buldukları yedi adet kil tablet üzerine çivi yazısıyla kaydedilmiştir. bu tabletler, mö 668 ile 627 yılları arasında hüküm süren kral asurbanipal'in kütüphanesine aittir.
ninova'dan pek uzak olmayan asur'daki alman kazıları 1902'de başlamış ve bunun sonucunda,
babillilerin ulusal tanrısı marduk'un adının yerine asurluların ulusal tanrısı asur'un adının bulunması dışında tamamen aynı olan enuma eliş'in bir başka versiyonu bulunmuştur. bu destanın böylelikle babilliler için olduğu kadar, asurlular için de önemli olduğu anlaşılmaktadır.
bu tabletlerin, tahminen mö 1000 yıllarına kadar dayanmasına rağmen, içerikleri ve biçimleri,
üzerlerine kayıtlı olan hikâyenin, mö 1900'ler kadar eski yıllarda var olabileceğini ortaya koyar. babil'i mö 1728'den mö 1686 yılına dek yöneten hammurabi'nin ünlü yasalar topluluğunun girişinde, hem enuma eliş hem de marduk'tan söz edilir.
giriş kısmındaki ifade şöyledir: "tanrıların kralı enum ile göklerin ve yeryüzünün efendisi ve ülkenin kaderini belirleyen tanrı olan enlil, marduk'u tanrılar arasında üstün kıldıkları, daha sonra ona enlilin tüm insanlar üzerindeki krallık görevini verdikleri ve sonunda babil'i dünya devletleri arasında üstün kıldıkları zaman, enum ve enlil beni, dindar ve tanrıdan korkan hammurabi'yi, ülkenin üzerinde adaletin bir güneş gibi parlamasını sağlayarak ve böylece kötü olan her şeyi yok ederek insanların hayatlarını zenginleştirmek için seçtikleri zaman..."
enuma eliş, babil'de her yıl sonbaharın başlangıcını simgeleyen on günlük yeni yıl festivalinin bir
parçası olarak, huşu içinde ezbere okunmuş ve dramatize edilmiştir. tatil, evrendeki düzenin yeniden kurulması, hayatın yenilenmesini ve gelecek yıl için tüm insanların kaderlerinin belirlenmesini vurgulayan ciddi bir olaydır.
bilim adamları, babillilerin, enuma eliş'te anlatılan kaos güçleriyle düzen güçleri arasındaki savaşı
pandomimle temsil ettiklerine inanmaktadır. marduk mahkûmiyetten kurtulana dek babil sokaklarında düzensizlik hüküm sürecektir. daha sonra marduk, tiamat ve onun şeytani güçlerine karşı tanrıların gücünü temsil eden bir tören alayına önderlik eder. marduk'un, tiamat'ı ve onun isyankâr güçlerini alaya bir savaştan sonra yenmesi ve evrende düzeni kurmasından sonra babilliler onun suretini, babil sokaklarında gösterişli bir resmi törenle taşırlar. bu büyülü yöntemle insanlar, kaderlerini kontrol eden tanrıları etkilemeyi ve bereket, bolluk ve iyi talihle dolu bir yıl getirmeleri için ikna etmeyi ummuşlardır.
ayrıca babil halkı, bu söylencenin dicle ve fırat nehirleri üzerinde sihir gücüne sahip olduğunu da
düşünmüş olabilirler. bu nehirler her yıl kıyılarını basmış ve sık sık yaşadıkları yerleri şiddetli tufanlarla harap etmiştir. insanlar dramatizasyon ve büyü gücünü, bu korkunç bahar tufanlarının tahribine karşı toplumlarını koruyabilmek amacıyla kullanırlar.
marduk söylence tarafından onurlandırıldığında, aynı zamanda evreni yaratan ve kaostan bir düzen çıkaran babil'in koruyucu tanrısı ve tanrıların yeryüzündeki evi olarak marduk
tapınağı'nın kurulduğu babil kenti de onurlandırılmış olmaktadır. böylece söylence, bir dini görüşle dünyevi ve siyasal bir görüşü birleştirmektedir. yeni yıl tatili sırasında insanların kaderi kadar, babil'in siyasal kaderi de belirlenmektedir.
böylece enuma eliş, bir yaratılış söylencesinden daha fazlasını ifade eder. babilliler sümerlerin
geleneksel yaratılış söylencesini almışlar ve onu, yeni ulusal, dinsel ve siyasal amaçlarla kullanmak üzere yeniden şekillendirmişlerdir. evrenin yaratılışının açıklaması, yıldırımlar tanrısı marduk'un yüce iktidara ulaşması ve onun yeryüzündeki kenti olan babil'in methe-dilmesi hikâyesine dönüşmüştür."
alıntı yapılan kaynak;
dünya mitolojisi - donna rosenberg syf. 159-160
dikkate değerliği bakımından ayrıca;
(bkz: #122983)