Kodein güçlü bir ağrı kesicidir. Ameliyat veya bir travmadan sonra oluşan ağrı gibi durumlarda ağrı hissini azaltmak için ağrı kesici olarak kullanılır. Aspirin, ibuprofen ve parasetamol gibi ağrı kesicilerin yeterli olmadığı uzun süre devam eden ağrı durumunda da kodein kullanılabilir.
Kodein ayrıca ishal tedavisinde de kullanılabilir.
Kodein reçeteli temin edilebilen ilaçlardandır. Reçetesiz kodein alamazsınız.
Kodein içeren hap, şurup veya iğne (enjeksiyon) formunda ilaçlar vardır. Kodeinin enjeksiyon formları sadece hastanelerde yapılır.
İçindekiler
- 1. Kodein Nedir?
- 2. Kimler kodein kullanabilir? Kimler kodein kullanamaz?
- 3. Kodein nasıl ve ne zaman alınır
- Farklı kodein türleri
- Ne kadar kodein kullanılmalı?
- Kodein dozum artacak mı veya kodein dozum azalacak mı?
- Ne kadar süre kodein alacağım?
- Kodein ilacımı almayı unutursam ne olur?
- Kodein almayı bırakırsam ne olur?
- Çok fazla kodein alırsam ne olur?
- Kodein nasıl muhafaza edilir?
- Diğer ağrı kesicilerle birlikte kodein kullanmak
- 4. Yan etkiler
- 5. Kodeine bağlı gelişen yan etkilerle nasıl başa çıkılır?
- 6. Hamilelik ve emzirme
- 7. Diğer ilaçlarla birlikte kodein kullanmak
1. Kodein Nedir?
Kodeinin etki mekanizmasına dair bazı önemli bilgiler şöyledir:
- Kodein, sinir sistemi boyunca beyne giden ağrı sinyallerini durdurarak ağrı kesici etkisini gösterir.
- Kodeinin en yaygın yan etkileri kabızlık, bulantı ve uykulu hissetmedir.
- Kodein bağımlılık yapabilir. Ancak, kodeini ağrı kesici olarak doktor kontrolünde alıyorsanız bağımlılık yapma ihtimali düşüktür.
- Uykulu hissetmek gibi yan etkilere yakalanma olasılığınız daha yüksek olduğu için kodein alırken alkol almamak en iyisi olabilir.
- Doktor reçetesi olmadan kodein kullanmayın. 12 yaşın altındaki çocuklara kodein kullanılmamalıdır. Sadece parasetamol ve ibuprofen gibi günlük ağrı kesiciler yeterli gelmediğinde 12 ila 18 yaş arası çocuklara kodein kullanılabilir.
2. Kimler kodein kullanabilir? Kimler kodein kullanamaz?
Yetişkinler kodein kullanabilir.
Ancak kodein herkes için iyi bir tercih değildir. Kodein kullanmadan önce doktoruna danışması gereken bazı hastalar:
- geçmişte kodein ya da başka ilaçlara karşı alerjisi olanlar
- akciğer rahatsızlıkları (bronşit, astım, KOAH, zatürre …)
- kafa travması
- adrenal bez problemleri
- nöbetlere neden olan bir hastalık (epilepsi, …)
- alkol bağımlılığı
- hipotiroidi
- böbrek veya karaciğer rahatsızlıkları
- safra kesesi taşları
- prostat büyümesi
- düşük kan basıncı (hipotansiyon)
- myastenia gravis (kas güçsüzlüğüne neden olan nadir bir hastalık)
- ülseratif kolit belirtileri (bağırsak rahatsızlıkları)
18 yaşın altında olan ve bademcik veya adenoidleri tıkayıcı uyku apnesi adı verilen bir uyku problemi nedeniyle çıkarmış olanlar kodein kullanmamalıdır.
Kodein genellikle hamilelikte önerilmez. Hamile kalmaya çalışıyorsanız, zaten hamile iseniz veya emziriyorsanız, kodein almadan önce doktorunuza söyleyin.
3. Kodein nasıl ve ne zaman alınır
Kodeini doktorunuzun önerdiği şekilde kullanmalısınız.
Kodein içeren ilaçları ağız yoluyla almadan önce tok olmak veya bir miktar atıştırmalık ile almak mide bulantısı hissini azaltır.
Kodeini günün herhangi bir saatinde alabilir, ancak her gün aynı saatlerde almaya çalışın. Eşit zaman aralıklarıyla kodein almaya çalışın.
Farklı kodein türleri
Kodein şu şekilde gelir:
- Tabletler (haplar); bunlar genellikle 15mg, 30mg veya 60mg kodein içerir
- Şurup (sıvı); bunlar genellikle 5 ml kaşık içinde 25 mg kodein içerir
- Öksürük şurubu; bunlar genellikle 5 ml kaşık içinde 15 mg kodein içerir
- Enjeksiyon (genellikle hastanede verilir)
Kodeini sıvı formda alıyorsanı (şurup, süspansiyon, likit ..) doğru miktarda ölçmeye çalışın. Enjektör (şırınga) kullanmak doğru ölçmenize yardımcı olur. Eczaneden enjektör temin edebilirsiniz.
Yemek, tatlı ya da çay kaşığı ile sıvı ilaçları ölçmeye çalışmak hatalı ilaç kullanmanıza neden olabilir!
Ne kadar kodein kullanılmalı?
Normal kodein dozu 15mg ila 60mg’dir. Bu dozu günde 4 defaya kadar alabilirsiniz.
Ağrı tedavisi için:
- Yetişkinler genellikle her 4 saatte bir veya iki 30mg tablet alır.
- Çocuklar (12 ila 18 yaş arası) genellikle 6 saatte bir veya iki 30 mg tablet (veya sıvı ilaçlarda bir veya iki ölçek – bir ölçek 5 ml) alır.
- yaşlı insanlar veya böbrek veya karaciğer problemi olan kişiler genellikle her 4 saatte bir 15 mg tablet alır.
İshali tedavi etmek için:
- Yetişkinler genellikle her 4 saatte bir veya iki 30 mg tablet (veya bir veya iki 5 ml kaşık sıvı) alır.
- Çocuklar (12 ila 18 yaş arası) genellikle 6 saatte bir veya iki 30 mg tablet (veya sıvı ilaçlarda bir veya iki ölçek – bir ölçek 5 ml) alır.
- Yaşlı insanlar veya böbrek veya karaciğer problemi olan kişiler genellikle her 4 saatte bir 15 mg tablet alır.
Öksürüğü tedavi etmek için:
Yetişkinler ve çocuklar genellikle her 4 ila 6 saatte bir veya iki ölçek (5ml kaşık dolusu) öksürük şurubu alırlar.
Aşağıdaki durumlarda 24 saat içinde 4 dozdan fazla kodein almayın:
* 12-18 yaş arasındaki çocuklar
** 60 mg dozlarla kodein almak
Kodein dozum artacak mı veya kodein dozum azalacak mı?
Kodeine bağlı yan etkiler yaşarsanız doktorunuz ilaç dozunuzu azaltabilir veya ilacı kesebilir.
Kodein kullanmanıza rağmen iyileşemezseniz doktorunuz kodein dozunu arttırabilir veya ilacınızı değiştirebilir.
Ağrınız veya ishaliniz sizin için reçete edilen kodein dozuyla rahatlamıyorsa veya kodeine bağlı yan etkiler sizi rahatsız ediyorsa doktorunuza danışın.
Ne kadar süre kodein alacağım?
Sadece birkaç gün kodein kullanmanız gerekebilir. Kodeini daha uzun süre kullanmanız da gerekebilir.
Kodein ilacımı almayı unutursam ne olur?
Bir doz almayı unutursanız, ilaç kutusundan çıkan prospektus bilgilerini kontrol edin ya da eczacınızdan veya doktorunuzdan ne yapmanız gerektiği konusunda tavsiye isteyin.
Unuttuğunuz dozları telafi etmek için, kesinlikle aynı anda 2 doz kullanmayın.
Kodein almayı bırakırsam ne olur?
Uzun süre kodein kullanıldığında vücutta tolerans oluşturabilir. Genellikle toleransa bağlı problem yaşamazsınız.
Ancak kodein kullanmayı bir anda bırakırsanız kodeini bir anda bırakmaya bağlı hoş olmayan durumlar yaşayabilirsiniz.
Kodein kullanmayı bırakmak istiyorsanız doktorunuza danışın. Doktorunuz kodein dozunuzu kademeli olarak azaltabilir. Böylece kodeini bir anda bırakmaya bağlı hoş olmayan durumlar yaşamaktan korunabilirsiniz.
Kodein kullanmayı bir anda bırakmak şu durumların yaşanmasına neden olabilir:
- tedirgin hissetmek
- kaygılı hissetmek
- titreme
- terleme
Birkaç hafta veya daha uzun süredir kodein kullanıyorsanız, kodein kullanmayı bırakmadan önce doktorunuza danışın.
Çok fazla kodein alırsam ne olur?
Çok fazla kodein kullandıktan sonra, eğer hastaneye gitmek isterseniz, kendiniz araç kullanmayın. Ambulans çağırın ya da bir yakınınızdan sizi hastaneye götürmesini isteyin.
Hastaneye giderken kullandığınız kodein ilacını, kalan ilaları ve kutudan çıkan prospektusu yanınıza alın.
Kodein nasıl muhafaza edilir?
Size kodein reçete edildiğinde, şunlara özellikle dikkat edin:
- kodeini evde uygun sıcaklıkta ve güvenli bir şekilde saklayın
- çocukların göremeyeceği ve erişemeyeceği yerlerde saklayın
- kodein ilacını asla kimseye verme
Kullanılmayan kodeini eczacınıza iade edin.
Diğer ağrı kesicilerle birlikte kodein kullanmak
4. Yan etkiler
Tüm ilaçlar gibi, kodein de bazı kişilerde yan etkilere neden olabilir. Ancak genellikle ya yan etki yapmaz ya da küçük bir yan etkiye neden olur.
Kodein dozu arttıkça yan etki gelişme riski de artar.
Sık görülen kodein yan etkileri
Yaygın yan etkiler, 100 kişiden 1’inde görülür. Aşağıdakiler dahil sizi rahatsız eden bir yan etki yaşarsanız doktorunuza veya eczacınıza danışın.
Kodeine bağlı olası ciddi yan etkiler
Ciddi yan etkiler 100 kişiden 1’inde görülür. Aşağıdaki durumlarda hemen bir doktora başvurun:
- Nefes almada zorluk veya kısa sığ nefes alma
- Kas sertliği (özellikle dinlendikten sonra hareket etmeyi genellikle normalden daha zor buluyorsunuz)
- Baş dönmesi ve yorgun hissetme dahil düşük tansiyon belirtileri
- Nöbet geçirme
Ciddi alerjik reaksiyon
Nadir durumlarda, kodeine karşı ciddi bir alerjik reaksiyon (anafilaksi) gelişmesi mümkündür.
Zaman kaybetmeden acil doktora başvurmanız gereken durumlar:
– Kaşıntılı, kırmızı, şişmiş, kabarmış veya soyulmuş bir cilt görünümü
– Hırıltılı nefes alma
– Göğüste veya boğazda sıkışma hissi
– Nefes almakta veya konuşmakta zorluk
– Ağzınız, yüzünüz, dudaklarınız, diliniz veya boğazınızda şişme başlarsa
Bu belirtilere sahipseniz, ciddi bir alerjik reaksiyonunuz olabilir ve hastanede derhal tedaviye ihtiyaç duyabilirsiniz.
Bunlar kodeinin neden olabileceği tüm yan etkiler değildir. Daha fazla bilgi için kodein içeren ilacınızın içerisinden çıkan prospektüs bakabilirsiniz.
5. Kodeine bağlı gelişen yan etkilerle nasıl başa çıkılır?
Neler yapılabilir?
Kabızlık: Taze meyve, sebze ve tahıllar gibi diyetinize daha fazla lif katmaya çalışın. Her gün birkaç bardak su veya alkolsüz sıvı içmeye çalışın. Yapabiliyorsanız, hafif bir egzersiz yapmak da yardımcı olabilir. Kabızlığınız geçmezse müshil kullanmak güvenlidir. Genellikle, laktuloz en iyisidir, ancak önce bir eczacıya veya doktora danışın.
Bulantı ve Kusma: Bulantı veya kusma hissine engel olmak için ilacınızı tok karnına almaya çalışın. Yemeklerden sonra veya bir miktar atıştırmakla birlikte kodein almak bulantı hissini azaltacaktır. Bu his birkaç gün içinde normalleşmelidir. Bulantı veya kusma hissiniz varsa az az su için. Eğer bulantı veya kusma hissi devam ederse doktorunuza danışın. Doktorunuz bulantı önleyici ilaç önerebilir veya ilacınızı değiştirebilir.
Uyku hali: Vücudunuz kodeine alıştıkça bu yan etki birkaç gün içinde kaybolmalıdır. Daha uzun süre devam ederse doktorunuzla konuşun.
Konfüzyon, sersemlik veya baş dönmesi: Eğer ayağa kalktığınızda baş dönmesi yaşıyorsanız ayağa yavaş yavaş kalkmayı deneyin veya kendinizi iyi hissedene kadar oturmaya devam edin. Başınız dönmeye başlarsa, bayılmamanız için uzanın, daha iyi hissedene kadar oturun. Vücudunuz kodeine alıştıkça birkaç gün içinde bu yan etki kaybolmalıdır. Daha uzun süre devam ederse doktorunuza danışın.
Ağız kuruluğu: Şekersiz sakız çiğnemeyi veya şekersiz tatlılar emcüklemeyi deneyin. Doktorunuz ayrıca ağzınızı nemli tutmak için yapay tükürük ikamesi reçete edebilir. Bu bir sprey, jel veya pastil olarak gelir.
6. Hamilelik ve emzirme
Kodeinin hamilelik ve emzirme döneminde kullanılması önerilmez.
Gebeliğin başlangıcında kodein kullanımı doğacak bebekte rahatsızlıklara neden olabilir.
Gebeliğin sonlarında kodein kullanırsanız, yeni doğan bebeğinizin yoksunluk belirtileri alma veya kodeine bağımlı olarak doğma riski vardır.
Bununla birlikte, hamilelikte ağrıyı tedavi etmek önemlidir. Şiddetli ağrısı olan bazı hamile kadınlar için kodein en iyi seçenek olabilir. Doktorunuz sizin ve doğacak bebeğiniz için neyin en iyi olduğu konusunda size en iyi bilgiyi verecek kişidir.
Emziren kadınlarda kodein kullanımı
Emziren kadınlarda kodein kullanılması önerilmez.
Emziren kadının kodein kullanması durumunda, bir miktar kodein süt ile bebeğe geçebilir ve bebekte solunum zorluğuna neden olabilir. Doktorunuza kodein dışında kullanabileceğiniz ağrı kesici olup olmadığını sorun.
Doktorunuzu mutlaka haberdar edin!
* Gebe kalmayı planlıyorsanız
* Gebeyseniz
* Emziriyorsanız
7. Diğer ilaçlarla birlikte kodein kullanmak
Bazı ilaçlar kodeini etkiler ve yan etki gelişmesi riskini arttırır.
Aşağıdakiler dahil herhangi bir ilaç alıyorsanız doktorunuza söyleyin:
- uyumaya yardım eden ilaçlar
- depresyon ilaçları – bazıları kodeinle birlikte kullanılmaz
- yüksek tansiyon için kullanılan ilaçlar
- alerji ilaçları
- anksiyete ve kaygı ilaçları
- ruh sağlığı için kullanılan ilaçlar
Kodeinin bitkisel ilaçlar ve takviyelerle karıştırılması
Takviye besinlerin veya bitkisel ilaçların kodein ile birlikte kullanılması bazı sorunlara yol açabilir. Takviye besinler veya bitkisel ilaçlar genellikle eczanelerde satılan medikal ilaçlar gibi diğer ilaçlara ile olan ilişkileri test edilmez.
Bitkisel ilaçlar veya takviyeler alıyorsanız doktorunuza veya eczacınıza belirtin.