Patolojik yalan; bir kişinin alışkanlık olarak sürekli yalan söylediği bir durum ya da hastalıktır. Aşağıdaki makalede bu hastalığın belirtilerinden ve düzeltmek için harekete geçmenize yardımcı olacak bazı bilgiler bahsedeceğiz.
“Alec 28 yaşında, akıllı genç bir adamdı. Sürekli yeni iş arar olmuştu ve bir yerde 6- 8 aydan fazla kalamamaya başlamıştı. Bu durumun onun yetenekleri ile bir ilgisi yoktu. Aksine, sürekli işini değiştirmesine neden olan akıl almaz başka bir alışkanlığı vardı. Alec, patolojik yalan bozukluğu yaşıyordu. İş arkadaşlarına yalanlar söylüyor ve sağlığıyla ilgili hikayeler uyduruyordu. Hayatını tehdit eden bir hastalığı olduğunu ve tedavi göreceğini anlatıyordu. Bu hikayeler onun arkadaşları ve patronu tarafından çok fazla sempati toplamasına neden oldu. Bu nedenle sık sık izin alıyor ya da sağlık sorunlarını bahane edip başka şehirlerde iş buluyordu. Zaman geçtikçe insanlar yalanlarını fark etmeye başladılar. İş yerinden izin aldığında ya da acil bir sağlık sorununu bahane ettiğinde, iş arkadaşları tarafından bir restoranda yemek yerken yakalanıyordu. Yakalandığında yalan söylediğini asla kabul etmiyor, yeminler ediyordu. En sonunda ya kovuluyor ya da işten ayrılmak zorunda kalıyordu. Alec, en sonunda kendisinde bir sorun olduğunu anladı ve bir psikiyatriste başvurdu.”
Kız/erkek arkadaşınızla yada eşinizle bu hikayede anlatılana benzer bir sorun yaşadınız mı? Cevabınız evet ise, bu kişi patolojik yalan sendromu yaşıyor olabilir. Güven, her türlü ilişkide en önemli şeydir. Karşınızdaki kişi size en ufak şeyler için bile sürekli yalan söylüyorsa bu hayatınızı berbat eder. Patolojik yalan sendromu, altta yatan başka psikolojik sorunların bir semptomu olarak kabul edilir. Bu bozukluklar antisosyal kişilik bozuklukları (AKB), sanrısal düşünce, narsisistik kişilik bozukluğu (NPD) gibi bazı psikolojik hastalıklar olabilir.
Patolojik yalan bozukluğu “psödologia fantastika” veya “mitomani” olarak bilinir. Anton Delbreuck 1891 yılında ilk defa bu psikolojik bozukluğu keşfetti. DSM-IV’e göre bu hastalığın nedenleri şüphelidir ve kendi başına bir hastalık değil, başka psikolojik hastalıkların bir belirtisidir. Peki, bir kişiyi yalan söylemeye zorlayan nedenler neler olabilir? Bu nedenler bir kişinin duygularını incitmekten kaçınmak, utancı önlemek, gereksiz sorunlardan kaçınmak olabilir. Ancak patolojik yalancılık bunlardan daha farklı bir durumdur bir tür alışkanlık gibidir. Beyaz yalanların dışında patolojik yalanlar manipülatif bir araç olabilir. Bu kişiler yalanı sorumluluklardan, tarihlerden, projelerden kaçınmak için bir kalkan olarak kullanılıyor olabilir. Ayrıca daha önce konuşulan yalanları tamamlamak için destek kaynağı da olabilir. Yani, kişi sorumluluklarından uzak durmak ve uydurma yalanlarına biraz gerçeklik katmak için sürekli yalan söylemektedir.
Patolojik yalan çocuklarda, ceza almak istememe, ödevlerini yapmaktan kaçınma ya da daha fazla oyun zamanı almaya çalıştığında görülür. Yani çocuklar bile isteklerini elde etmek ve büyükleri manipüle etmek için yalan söyleyebilirler. Bu durum çocukta herhangi bir psikolojik hastalığın belirtisi ise bu çok ciddi bir sorundur. Bu durumun daha da büyümemesi ve ciddi ruhsal bozukluklara dönüşmemesi için bir çocuk psikiyatri uzmanından yardım almalısınız.
Ergenler ise yanlışlarını gizleme dürtülerinden dolayı patolojik yalancılara dönüşür. Bunu cezalandırılmaktan kaçınmak ve ebeveynlerinin duygularını incitmemek için yaparlar. Bazıları akran baskılarından dolayı, arkadaşları arasında popüler olabilmek için ya da özgürlüklerini kazanmak için yalan söyleyebilir. Yetişkinler daha karmaşık nedenlerle ve isteklerini yerine getirmek için yalan söylerler. Her yalanın bir nedeni vardır ancak patolojik yalan bozukluğu durumunda sebep, gizli bir ruhsal bozukluk olabilir. Bu ruhsal hastalıklar; bağımlılık, dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, bipolar bozukluk, dissosiyatif kimlik bozukluğu olabilir.
Belirtileri:
İnsanlar günlük yaşamlarında yalan söyleme eğilimindedir. Ancak patolojik yalan bozukluğu durumunda, bu kişiler her şey hakkında yalan söylemektedir. Gerçek olamayacak kadar harika hikayeler uydurabilirler. Patolojik yalancılar çoğu zaman buluşmalarınızı iptal eder ve onlara kolayca kanmanıza neden olacak bahaneler öne sürerler. Onları her zaman gittikleri yerde ilginin merkezi yapacak büyük bir olay yaşamaktadırlar. Yalanları yakalandığı zaman oldukça sinirlenirler, savunmaya geçerler ve asla hiç bir zaman yalan söylemediklerini söylerler. O kişinin kendisini daha önce nasıl kandırıldığını anlatan arkadaşları, ailesi ve yakınlarının anlattığı hikayeler duyabilirsiniz.
Etkileri:
Patolojik yalanın etkileri normal yalanlardan daha kötüdür. Kişisel ilişkileri gergindir ve aşk hayatları gelgitlidir. Bu insanlar ebeveynleri, kardeşleri, arkadaşları, eşleri, çocukları, iş arkadaşları hatta daha yeni tanıştığı insanlara bile yalan söylemektedir. Çoğu zaman patolojik yalancı, arkadaşları ve ailesi için bir utanç kaynağına dönüşür. Yakınlarından uzaklaştıkça bazı patolojik yalancılar psikolojik problemlerinin yanında bazı davranış problemleri de geliştirmeye başlar.
Tedavi:
Tedavinin başarısı kişinin yalan söylediğini kabullenip kabullenmemesine bağlıdır. Bu kişilerin yardıma ihtiyaçları olduğunu kabul edip nitelikli bir psikiyatri uzmanına gitmeleri gerekmektedir. Doktor ilk önce kişide bu soruna yol açan nedenleri bulmaya çalışabilir. Daha sonra altta yatan psikolojik sorunu ve buna paralel olarak psikolojik yalan sendromuna uygun bir tedavi uygulayacaktır. İlaçlar ve psikoterapi patolojik yalan tedavisinin bir parçasıdır.
Bir yerden sonra doğrular ve yalanlar arasındaki farkı bulmak son derece zorlaşır. Eğer bir patolojik yalancıyla karşılaşırsanız onlarda bir sorun olduğunu fark etmelerini sağlayın. Patolojik yalan bozukluğu olan bir kişi, hiç bir zaman yalan söylediğini kabul etmediği için bunu görmesini sağlamak düşündüğünüzden daha zor olabilir. Eğer kabul etmelerini sağlayamazsanız önünüzde 2 seçenek kalacaktır. Birincisi patolojik yalancı ile bağlarınızı tamamen koparmanız veya yalanlarını görmezden gelmenizdir. Eğer bu kişi sizin için çok şey ifade ediyorsa onun yerine tıbbi ve psikolojik yardım aramayı deneyebilirsiniz. Ancak beynin içinde gizlenmiş ne tür bir psikolojik rahatsızlık olduğunu bu şekilde anlamanız çok zordur o yüzden dikkatli olmalısınız. Tedavide en önemli nokta sorunu kabul edip, yardım almalarını sağlamaktır.
Kaynakça:
http://www.buzzle.com/articles/pathological-lying.html
Yazar:Tülay Arsoy