Beyaz sayfa (White paper)
ICO'nuzun belki de en güçlü ve etkili aracı. Beyaz sayfa (White paper), projenizin ve ICO'nuzun teknik, operasyonel ve aşamalı bir açıklamasıdır. Takımın ayrıntılı bir açıklamasını ve her takım üyesinin biyografisini içerir. Eğitim ve önceki ilgili deneyimlere özel dikkat gösterilmelidir. Eğer gıda piyasası ya da konserler için bir ICO başlatıyorsanız, kilit ekip üyeleriniz yalnızca sinema alanında çalışmışsa başarılı olmanız çok zordur. İlgi düzeyi ve uzmanlık kilit noktalardır. Eğer bu satırları okuduktan sonra hiçbir takım üyenizin ilgili tecrübeye sahip olmadığını fark ettiyseniz, endişelenmeyin - bir çözüm var. Bunun hakkında daha sonra konuşacağız.
Beyaz sayfa (white paper) ayrıca bir yol haritası içermektedir. Lütfen bunun hem belgede hem de açılış sayfasında olması gerektiğini unutmayın. Gerçek şu ki, beyaz sayfa sadece bir grup yatırımcının odağıdır. Diğerleri sitenize, sunumunuza, alanınıza, grafik arayüzünüze ve yaklaşık 5-7 diğer başka şeylere dikkat eder.
Yol haritasında, ilk altı aydan bir yıla kadar olan planlarınız derinlemesine sunulmalıdır. Geleceğe bakıldığında ise, üç aylık yol haritası güncellemeleri yeterli olacaktır. Eğer zaman çizelgenize geçmiş zaferleri ve başarıları ekleyebiliyorsanız, o halde ekleyin! Gerçek şu ki, her yatırımcı projenizden para kazanmak istiyor ve bu bölümü ne zaman ve ne kadar kazanabileceklerini tahmin etmek için kullanıyorlar. Yatırımcılar, belirli bir zaman dilimi içinde ilk yatırımlarından 10 veya 20 kat daha yüksek bir getiri görmek istiyorlar.
Her yoldan geçen kişinin beyaz sayfanıza saygı duymasını beklemeyin, ancak bu, beyaz sayfanızın iyi yapılması gerektiği gerçeğini değiştirmez. Bir beyaz sayfa çok sayıda yatırımcıyı, kripto para meraklılarını ve etkileyiciyi ilgilendirmektedir. Düşük kaliteli belgeler ICO'nuza ve markanıza onarılamaz bir zarar verebilir. Eğer etkili bir beyaz sayfa yazmak için danışmanlık, öneri veya yardıma ihtiyacınız olursa, lütfen bizimle iletişime geçin; Merehead uzmanları hemen size yardımcı olacaklardır. Bazen, bir kripto para oluştururken, kripto para sahipleri bu tür belgeleri de yazmaktadır.
Beyaz sayfanın büyüklüğü 100 sayfadan fazla olmamalıdır. Öte yandan, 5-10 sayfa yazmayı hedefleyebilir, ancak başarılarınızı, fikirlerinizi, planlarınızı ve pazarınızı yeterli şekilde tanımlamanız zor olabilir. Ayrıntılara dikkat edin ve projenize en uygun olanı yapın.
ICO'lar İçin Durum Tespiti
Firmanız hakkında araştırma ve ICO planlarının analizi yatırımcılar için son derece önemlidir. Geçen yıl, piyasada çok fazla sahtekârlık ve dolandırıcılık görüldü ve bu nedenle yatırımcılar bundan endişe duymakta. Neredeyse her podcast, konferans ve etkinlikte konuşmacılar, yatırımcılara ICO’ya gerekli özenin gösterilmesini özellikle tavsiye ediyorlar. Bunun, sosyal çekicilik, beyaz sayfa, ekibin projenize katılımının analizine ek olarak proje kalitesi, hazır olma durumu ve diğer birçok faktöre ek olarak dikkate alınması gerekmektedir. Yatırımcılarınızın %70’i olmasa da en az yarısının ICO'nuzdan emin olmak için durum tespiti yapacağını görmeye hazır olun. Savaş alanından önce hazırlanmalı ve hem zayıf hem de güçlü yanlarınızın farkında olmalısınız. Derin ve itinalı bir inceleme için kurumunuza veya Merehead'e başvurun. Tuzakları olabildiğince erken tanımlayın ve düzeltin. En nihayetinde, projenize hak ettiği özeni gösterin.
Takım
Daha önceden bahsedildiği gibi takım ilgili deneyimlere sahip olmalı ve bu çok önemlidir. Bu durum ilgili deneyimler olmadan başarılı bir ICO başlatamayacağınız anlamına gelmemekte. Bizi yanlış anlamayın – Eğer amacınız 10 bin dolar toplamak ise deneyim alakasızdır. Fakat amaç 10 milyon dolar ise, her bir detay mükemmellikle harmanlanmalı.
ICO ekibi birkaç gruba ayrılabilir. Bunlardan ilki ve en önemlisi kurucuları ve C seviyesi yöneticilerdir (CEO, CTO, COO, CMO, vb.). İkincisi, geliştiricileriniz ve yöneticilerinizdir. Üçüncü, en az önemli olan grup, sıradan çalışanlarınızdır. Bu grup, müşteri destek ekibinizi, halkla ilişkiler yöneticilerinizi vb. içerir. Sitede ve beyaz sayfada ekip üyesi olarak kaç kişi belirtmeniz gerektiği konusunda kesin bir cevap yoktur. Eğer ekibiniz küçükse, hepsini LinkedIn, Twitter ve VK'daki (Rusça konuşan kitleler için) kişisel profillerine bağlantılar ile belirtin. 50'den fazla katılımcınız varsa, açıkça en önemli olanlar sunulmalıdır. Örneğin, bazı fikirler için hold.co adresini ziyaret edebilirsiniz.
Bir ICO için nasıl bir ekip oluşturulacağı ve uygun şekilde yönetileceği ile ilgili birkaç önemli ayrıntıyı da paylaşmak istiyoruz. Örneğin, şirketimiz 15 kişilik bir takım ve 30'a yakın üyeden oluşan bir ekibin kurucularıyla temasa geçmiştir. Her aşamada, her biri yönetim aşamasında belirli zorluklarla karşılaştı. Başka bir deyişle, ilk başta nitelikli adaylar bulmak sorun oldu. Neyse ki, kripto para kazanma konusunda tecrübeli kişiler de dahil olmak üzere, diğer ülkelerden BT pazarındaki doğru adayları bulabilirsiniz. Ülkenizde doğru kişiyi bulamazsanız, yakınlardaki ülkelerde veya ortak dili olan ve daha düşük maliyetli olanlardan yardım isteyin.
Örneğin, ICO Rusya'dan geliyorsa, işbirliğinin sorunsuz bir şekilde yürütülmesi için ortak bir dil olacağından, Ukrayna ve Belarus'tan potansiyel adaylara yakından bakmak faydalı olacaktır. Almanya için bu İsviçre ve Avusturya. İngilizce konuşan kişiler için Filipinler'e bakabilirsiniz. Her zaman bir çözüm vardır. Ancak iş zihniyeti ve yaklaşımını hatırlamakta fayda var. Şeytan ayrıntıda gizlidir.
Zaman dilimleri, ortak bir dille çalışmak imkânsız olacağından başka bir zorluk çıkarmaktadır. Bu nedenle, Trello, GDrive, Takvim, Skype, Slack ve Körfez ülkeleri için Zoom dahil olmak üzere birçok uygulamada şirket hesapları kullanmak zorunda kalacaksınız. Alternatif olarak, aklınızdaki problemleri çözecek ve başarılı olmanıza yardımcı olacak Merehead gibi uzman bir şirketle bağlantı kurabilirsiniz.
ICO için Danışmanlar Nasıl Seçilir
You can find advisers for your ICO at conferences and professional events, and even LinkedIn.
Danışmanlar, projeyi güçlü bir şekilde etkileyen ekibin önemli bir parçasıdır. Bir mentor olacak şekilde doğru danışmanları bulmak zor değildir. Ya projenize inanırlar ya da siz onları kayda değer sonuçlar ile etkileyene kadar sizi görmezden gelirler.
Onların ICO'nuzdaki rolü, önünüzdeki yolu zeki ve ince bir şekilde işlemektir. Eğer ekibin deneyimi yoksa da bir çözüm olduğundan bahsettiğimi hatırlıyor musunuz? Cevap danışmanlar. Eğer sizin projenizin alanında tecrübeleri varsa, yolunuz çok daha kolay hale gelir.
Danışmanlarla olan ilişkiler için nadiren ödeme yapılır. Projenizden onlara pay vermeniz tipik bir durumdur. ICO açılış sayfanızda onların bilgilerini yayınlanmaya kesinlikle değer, çünkü kendileri bu sektördeki etkileyicilerdir. Deneyimlerinden güç almak, zirveye çıkmanıza yardımcı olacaktır.
ICO'nuz için danışmanları konferanslarda ve profesyonel etkinliklerde ve hatta LinkedIn'de bulabilirsiniz.
Kendi Kripto Paranızı veya Token'inizi Yaratma
Fikrinizde, teknik dokümantasyonda ve teknik incelemede belirlenirken, kendi kripto paranızı veya tokeninizi seçme ve yaratma zamanı. Hangisini seçmeliyim? Kripto parayı veya tokeni oluşturmak için hangi blok zinciri seçilmelidir? Birkaç seçeneğe bakalım:
- Popüler bir kripto paranın çatallanması. Zamanla, Litecoin (bir Bitcoin çatalı), Bitcoin cash gibi birçok kripto para Bitcoin çatallanmasıyla ortaya çıktı. Ana hatlarında sadece bir miktar özelleştirme, yeni paketleme ve çalışmaya hazırsınız.
- Ethereum'a dayalı token. Coinmarketcap listesinde dolaşımdaki tokenlerin neredeyse %90'ı Ethereum'a dayanmaktadır. Bu tokenler ve Ethereum'a dayanan bir ERC20 tokeni yaratma konusundaki yazımız aracılığıyla onları nasıl oluşturacağınız hakkında daha fazla bilgi edinebilirsiniz. Bugüne kadar belirlenmiş 7 ERC standardı vardır ve bunlar arasında en popüleri sayısız ayar seçeneği ve ilave fonksiyonlar seçeneğiyle ERC20’dir. Cryptokitties, Binance coin ve Venezüella Petro’su Ethereum'a dayanan tokelerdir.
- Neo, NXT, Ripple, Waves tokenleri. Neyse ki, diğer blok zincirler de kripto para ve tokenlerin temeli olan akıllı sözleşmelerin yetenek ve işlevlerine sahiptir. Artıları ve eksileri, her bir blok zincirinde değişiklik gösterir. Örneğin, Waves tokenler, Ethereum ile karşılaştırıldığında daha fazla işlem yapabilir. Öte yandan, fırsatları ve işlevselliği göz önünde bulundurmanız gerekir. Genellikle NXT'ye dayanan bir kripto para oluşturulması daha pahalı, daha uzun ve daha az verimlidir. Hangi tür kripto para birimini seçmeniz gerektiğinden emin değilseniz, danışmanlık ajansına veya yöneticilerimize başvurun.
- Kendi Blockchain'inizi Geliştirme. Bu, bir ICO için karmaşıklık açısından en az verimli yöntemdir ve zaman ile paraya inanılmaz yatırım gerektirir. Hyperledger Fabric'te hazır, zengin bir işlevsellik varsa neden bir şeyi sıfırdan yeniden icat edesiniz ki? Örneğin, sağlık hizmetinde blockchain'in önemini düşünün; neden hızlı hareket etmeniz gerektiğinin farkına varacaksınız.
- Diğer blok zincirlere dayanan kripto para birimi oluşturma. Hyperledger Fabric, Corda, Ethereum, NEO ve diğerlerinin hepsinin kendi blok zincirleri bulunmakta. Ayrıca, her birinin üzerinde bir kripto para birimi oluşturabilirsiniz.
Hangi platformu seçtiğinizin bir önemi yok, çünkü merkezi olmayan kripto para birimi borsaları için sizin kendi parala biriminiz yakıt gibidir.
ICO Pazarlama
Düzinelerce pazarlama ve halkla ilişkiler kanalı var. Ancak, ICO için hangisinin en etkili olduğu ile ilgileniyoruz. Forumlar ve sosyal ağlar, Facebook, Google, Bing’de reklamlar var; konferanslar ve elbette kendi açılış sayfanız var. Daha önceki yazımızda ICO pazarlama planının ayrıntılarını açıklamıştık.
Bununla birlikte, pazarlamanın, ICO öncesi aşamada, kitlesel satış esnasında ve hatta kripto para biriminin kullanıma sunulmasından önceki tüm aşamalarda gerçekleştirilmesi gerektiğini hatırlatmak isterim. Buradaki önemli nokta pazarlamanın hem içerde hem de dışarıda olmasıdır. Marka için çalışmalısınız. Aday müşteri yaratma, yatırımcı ilişkileri ve hatta potansiyel ekip üyelerine ve danışmanlarına pazarlama yapma, yapılması gereken önemli görevlerdir. Yatırımcı tabanınız, kullanıcı tabanınızdan çok daha önemlidir.
Yerelleştirme ve Çeviri
Bu pazarlamanın asistanı ve hizmetçisidir. En zengin yatırımcılar ABD, Çin, Kore, Japonya ve Rusya’dadır. Eğer sitenizde bu ülkeler için yerelleştirme yoksa ciddi bir hata yapmaktasınız. Pareto prensibini daima hatırlayın. Etkilerin %80'i çabalarınızın %20'sinden, etkilerin kalan %20'si ise çabalarınızın %80'inden gelmektedir. Bu durum, kripto para birimleri söz konusu olduğunda yukarıda belirtilen ülkelere yansıtılabilir.
Yerelleşmenin başka bir dile çevrilmiş bir çeviri olmadığını, başka bir izleyici kitlesine bir uyarlama olduğunu unutmayın. Onların tarzları, yönelimleri, zihniyetleri, dilleri, yazıları ve diğer yönleriyle kendini ortaya koyar. Elbette bu, yerelleşmenin çevirileri içermesi gerektiği gerçeğini değiştirmez, ancak yerelleştirme dilden çok daha fazlasıdır ve kültürel değişkenler gibi şeyleri de içermektedir. Peki ya işi yapmak için doğru ekip üyelerine sahip değilseniz ya da ikinci dil becerileriniz yeterince ustalaşmadıysa?
ICO Yerelleştirmeniz için Ödül Programı Nasıl Uygulanır?
Ekibinizin kendisi ilerlemek için dil becerilerine sahip değilse, bir ödül programı kurtarıcınız olabilir. Örneğin, önemli bir pazara yerelleşmenize yardımcı olan bir kullanıcı, tokenlerinizin +%2'sini alır. Bu, yerelleştirmeye olan çok sağlam bir katkı için mantıklı, öyle değil mi? Yönlendirme sistemi (referral system), bonus programı ve sosyal ağlarda paylaşım için minnettarlık, promosyonların temelini oluşturan 3 temel şarttır.
Ayrıntılar pazarlamacılarla çalışılıp kurucular tarafından onaylandıktan sonra, teşvik edici bir program veya ödül programının ICO'nuz için patlayıcı bir çığ etkisi yaratabileceğini göreceksiniz. Böyle bir plan kullanmamak büyük bir günahtır. Doğru uygulama ile pazarlama maliyeti birkaç kat azaltılabilir. Ancak, pazarlama departmanının ve teknik uzmanların yanı sıra müşteri destek departmanının da iyi koordine edilmiş bir çabasını gerektirir.
ICO Öncesi Aşama
Sonunda, ICO öncesi kampanyasının başlatılmasına yaklaştık. Konferanslarda, insanlar genellikle, ICO öncesi aşamanın neden gerekli olduğunu ve ICO'nun onsuz yapılıp yapılamayacağını soruyorlar. Cevap vermek gerekirse, bir ICO öncesi aşama olmadan gerçekten de bir ICO yapılabilir; bu projeler için zorunlu bir gereklilik değildir. Ancak, hataların bedeli devasa olabilir. ICO öncesi aşama genellikle çeşitli nedenlerden dolayı gereklidir. Birincisi, bu takip eden kitlenin önemli ve ayrıntılı bir çalışması olarak hizmet vermektedir. Eğer bir ICO öncesinde, harcama tutarı olarak maksimum yatırım miktarı tutarına (hard cap) ulaştıysanız, bunun birkaç nedeni olabilir.
Ya miktarı küçümsediniz ya da pazarlama için fazla para ödüyorsunuz. Serçe vurmak için bir gülle kullanılabilir, ancak gerekli midir? Bu durum tıpkı beyaz etiketli bir kripto parası kullanmak yerine kendi kripto para birimini oluşturmak için bir geliştirme ekibi işe almak gibi. İkincisi, ICO'ların maliyeti 15.000 ila 80.000$ arasında değişmektedir. Kurucuların ellerinde her şeyi kapsayacak kadar böylesine bir para miktarı her zaman yoktur, çünkü pazarlama maliyetleri hala vardır. Pre-ICO, pazarlama ve gelecekteki iyileştirmeler için harcayabileceğiniz küçük bir parayı finanse etmenize olanak sağlar.
Analizlerden, gerçeklere ve tahminlere. Özellikle, ICO öncesi aşama ne kadar sürmeli? Normalde 1-2 hafta. Bizim uygulamalarımızda, 1 ay ICO öncesi süresi olan projeler vardı. Markayı olumsuz yönde etkileyeceği için daha uzun ICO öncesi kampanyalar yürütmemenizi şiddetle tavsiye ediyorum.
Bu aşamada, kullanıcılar genellikle projenize yatırım yapmakla çok ilgileniyorlar ve bu nedenle minimum yatırım miktarını (soft cap) elde etmek çok kolaydır. Bu basit bir nedenden kaynaklanmaktadır. ICO öncesi süreçte tokenlerin/kripto paraların maliyeti, izleyicinin dikkatini çekmek ve token hakkında reklam yapıp, söylenti oluşturmak için çok daha düşüktür (genellikle 3-5 kat). Böylece bir çığ etkisi doğar. Ayrıca, coinler daha ucuz olduğu için, marj ve gelir daha büyük olacaktır.
ICO öncesi aşama bittikten sonra ne yapmalıyım? Kitlesel satışa başlamak faydalı olabilir mi? Olmaz. Bu aşama bittikten sonra satışı analiz edin, yeteneklerinizi değerlendirin, beklentilerinizi göz önünde bulundurun ve planladığınız miktara ulaşmanın ne kadar gerçekçi olduğunu belirleyin. Akıllı sözleşmenizde değişiklikler ve iyileştirmeler yaptıktan sonra test edin ve bir sonraki aşamaya geçmeye hazırsınız.
Kitlesel Satış Aşaması
Ürününüzün canlı, gelişmiş ve başarılı olacağını gösteren, ICO'nun ana yaşam evresi. Tüm çabalar önceki aşamaların başarılı bir şekilde üstesinden gelmek için harcanmalıdır. Kitlesel satışın ortalama süresi 2-4 haftadır, bazen 2 aya kadar uzar. Ancak, başarılı projelerin sadece birkaç gün içinde maksimum yatırım miktarına (hard cap) ulaştığını hatırlamakta fayda var.
Kitlesel satış aşaması hakkında bilinmesi gerekenler nelerdir? İzleyicileriniz ve takipçileriniz ile sadece sürekli iletişim. Belki de bu aşamada düzeltilebilecek ve geliştirilebilecek tek şey budur. Sözleşmede yapılacak hiçbir değişiklik yok, hiçbir şey yok. Yalnızca yatırımcılarla olumlu, derin ve anlayışlı iletişim. Herhangi bir temas, herhangi bir ipucu, size potansiyel yatırımcı sağlayabilir.
ICO’dan Sonra Ne Yapılmalı
Kitlesel satıştan sonra projenizin bittiğini düşünüyorsanız, sonuçlar için zaman ayırın. Projenizin en ilginç kısmı burada başlıyor. Başarılı bir ICO başlattıktan sonra, yatırımcılarla sürekli iletişimi sürdürmek ve onları gelişmelerden, haberlerden haberdar etmek önemlidir. Belki fare deliği kovalamak veya agresif pazarlama yapmak biraz gereksizdir, fakat sosyal ağlarda işletmenizin sayfalarını yönetmek önemlidir.
Projenizde geliştirme, pazarlama ve daha fazla hareket için yatırım olarak topladığınız parayı harcayabilirsiniz. Ancak, şirketin sermayesini arttırmak mümkün müdür, ve eğer mümkünse, nasıl?
Oldukça makul bir soru. Gerçek şu ki, tokenlerinizi veya kripto paralarınızı yatırımcılara sattıktan sonra, bunları bitcoin, altcoin veya nakit olarak takas etmek isteyeceklerdir. Bu talebe yardımcı olmak için kripto paranızı borsalarda listeleyebilirsiniz. Bu, şirketlerin ürünlerini piyasaya sürdükten ve popülerlik kazandıktan sonra ilerledikleri yoldur. Borsalarda kripto paraların listelenmeleri sermaye büyütme için bir katalizör görevi görür. Şirkette işler iyi giderse, bu haberler yeni yatırımcıları çekecek ve fiyatı artıracaktır.
Aksi halde, ürün henüz piyasaya sürülmediyse, şirketin kendisi de dâhil olmak üzere her şeyi riske atarsınız. Sonuçta, yatırımcıların mantığı basittir; yatırım yaparak para kazanmak istemekteler. Tokenleri sattıktan sonra, onları bir krito para borsasında listelerseniz, yatırımcılarınızın onları satmak ve kur oranını değiştirmek için acele edeceğinden emin olabilirsiniz. Bu sebeple ICO, bir halka arz (IPO) ile karşılaştırılır. Yatırımcıların psikolojilerini ve düşünce tarzlarını bilmeniz gerekir.
Borsada Kripto Paranızı Nasıl Listeleyebilirsiniz
Bir yandan, bu belirsiz bir sorudur ve temel olarak insan faktörlerine dayanmaktadır. Ne de olsa, borsaların sahipleri kendi ihtiyaçları ve istekleri olan başka insanlardır. Bununla birlikte, yönetici-temelli borsa, peer-to-peer işlem borsası ve marj işlem borsaları gibi birçok kripto para borsası vardır. Hepsi ilave olarak 3 türe ayrılabilir: büyük, orta ve küçük.
Her bir tür için gereksinimler ve ölçütler zaman zaman değişebilir. Ancak, küçük borsalar için minimum gereksinim kripto paranızın veya tokeninizin açık kaynak kodlu olması gerektiğidir. Borsa ekibi de para biriminizi zayıf noktalar ve güvenlik açıkları için analiz edecektir. Eğer sonuçlar tatmin edici olursa, kıymetli kripto paranızı memnuniyetle listeleyeceklerdir. Yine de, paranız günlük / aylık işlem hacmini veya diğer gereksinimleri karşılamıyorsa, borsalar kendi takdirlerine bağlı olarak paranızı listeden çıkarma hakkını saklı tutar.