Kurdeşen Tedavisi
Kurdeşen nasıl geçer? Kurdeşen belirtileri çoğunlukla hafif olduğu ve birkaç gün içinde kendi kendine iyileştiği için kurdeşen vakalarının çoğunun tedaviye ihtiyaç duyulmamaktadır.
Akut Kurdeşen Tedavisi
Belirtiler can sıkıcı veya kalıcıysa, antihistaminik ilaçlardan yardım alınabilmektedir. Belirtiler kötüleşiyorsa doktora danışmalısınız. Belirtiler çok şiddetli ise, doktor kısa süreli kortikosteroid tablet gibi diğer ilaçları reçete edebilir.
Belirtiler daha da kötüleşirse veya tedavi iki hafta sonra bile yardımcı olmamışsa, tekrar bir doktora başvurun. (1)
- Antihistaminikler
Antihistaminikler histaminin etkilerini bloke ederek kaşınmayı durdurmaya ve döküntüleri azaltmaya yardımcı olur. Antihistaminiklerin örnekleri arasında şunlar bulunmaktadır:
- setirizin
- fekzofenadin
- loratadin
Çoğu insan için, modern antihistaminikler uyuşukluğa neden olmaz, ancak bazı istisnalar olabilmektedir. Araç kullanmadan veya bir iş görmeden önce antihistamine nasıl tepki verdiğinizi test edin.
Antihistaminikler alkolle birlikte alındıklarında da uyuşukluğa neden olabilir. İlaçla birlikte verilen bilgi broşürünü daima okuyun.
Antihistaminikler hamile kadınlara genellikle reçete edilmemektedir, çünkü tamamen güvenli olup olmadıkları bilinmemektedir. (2)
- Kortikosteroid Tabletler
Belirtiler şiddetli ise, prednizolon gibi yüksek doz kortikosteroid tabletler kısa bir süre için reçete edilebilir. Kortikosteroidler kurdeşen belirtilerini azaltan bağışıklık sistemini bastırmaktadır. Genellikle 3-5 gün süren bir prednizolon seyri önerilir.
Steroid tabletleri uzun vadeli olarak almak genellikle önerilmez, çünkü aşağıdakiler gibi geniş bir yan etki ve komplikasyon yelpazesine neden olabilirler:
- Yüksek tansiyon (hipertansiyon)
- Glokom (göz tansiyonu)
- Katarakt
- Diyabet (veya mevcut diyabetin daha da kötüleşmesine neden olabilir) (3)
Kronik Kurdeşen Tedavisi
Kronik kurdeşenin tedavisi belirtileri kontrol etmeyi ve bunları daha da kötüleştiren herhangi bir tetikleyiciden kaçınmayı amaçlamaktadır.
Kronik kurdeşen ya da anjiyoödem varsa, bir cilt hastalıkları uzmanına (dermatolog) sevk edilebilirsiniz. Bunun nedeni, anjiyoödemin potansiyel olarak daha ciddi olması ve solunum zorluklarına neden olabilmesidir.
Sadece kronik kurdeşen varsa ve tedaviye rağmen belirtiler devam ederse yine bir cilt hastalıkları uzmanına yönlendirilmelisiniz. (4)
- Antihistaminikler
Kronik kurdeşen antihistaminiklerle tedavi edilmektedir. Belirtiler sürdüğü sürece antihistaminleri düzenli olarak almak gerekebilir.
Belirtiler tedaviye yanıt vermiyorsa doktor tarafından doz artışı önerilebilir. Dozun arttırılması, daha önce tedaviye cevap vermeyen belirtileri kontrol etmeye yardımcı olabilir.
- Mentollü Krem
Mentollü kremler alternatif olarak veya antihistaminiklere ek olarak kullanılabilir; çünkü kaşıntıdan kurtulmaya yardımcı olur. Bu kremler doktor tarafından reçete edilebilir. (5)
- Kortikosteroid Tabletler
Bazen, daha ciddi kurdeşen patlamaları, prednizolon gibi kısa doz kortikosteroid tabletlerle tedavi edilebilir. Kortikosteroid tabletlerin olası yan etkileri şunları içermektedir:
- İştah artışı ve kilo artışı
- Ruh hali değişimi
- Uykusuzluk
Yukarıda bahsedilen sebeplerden dolayı kronik kurdeşen için uzun süreli kortikosteroid kullanılması önerilmemektedir. (6)
- H2 Antihistaminik
Eczacıdan alınabilen antihistaminikler H1 antihistaminikleri olarak bilinir. Bununla birlikte, H2 antihistaminler de dâhil olmak üzere çeşitli antihistaminler de bulunmaktadır.
H2 antihistaminleri bazen kronik kurdeşeni tedavi etmede etkili olabilmektedir, çünkü kan damarlarını daraltarak cildin kızarıklığını azaltmaktadır. H2 antihistaminleri, H1 antihistaminiklerine alternatif olarak veya onlarla kombinasyon halinde kullanılabilir. H2 antihistaminiklerinin yan etkileri nadirdir, ancak şunları içerebilmektedir:
- Baş ağrısı
- İshal
- Baş dönmesi
H2 antihistaminik aldıktan sonra sersemlemiş hissederseniz araç kullanmayın veya makine kullanmayın. (7)
- Lökotrien Reseptör Antagonistler
Lökotrien reseptör antagonistleri, ciltteki kızarıklık ve şişliği azaltmaya yardımcı olabilen bir ilaç türüdür.
Bunlar, kortikosteroid tabletlerin kullanılmasında uzun vadede yararlı bir alternatif olabilir, çünkü geniş çaplı yan etkilere neden olma riski taşımazlar.
Lökotrien reseptör antagonistlerin yan etkileri nadirdir ve nispeten önemsizdir. Yan etkileri baş ağrısı ve mide bulantısı (hasta olma hissi) içerebilmektedir. (8)
- Siklosporin
Siklosporin, kortikosteroidlere benzer şekilde çalışmaktadır. Bağışıklık sisteminin zararlı etkilerini bastırmaktadır. Hem kapsül hem de sıvı formda bulunmaktadır.
Siklosporin yan etkileri şunları içerir:
- Yüksek tansiyon (hipertansiyon)
- Böbrek sorunları
- Artan kan kolesterol düzeyleri
- Baş ağrısı
- Titreme)
- Özellikle göğüs enfeksiyonları, idrar yolu enfeksiyonları ve sitomegalovirüs adı verilen viral enfeksiyona karşı artan hassasiyet (9)
Diyet
Uzun vadeli kurdeşen sorunu yaşayan kişilerde diyetin rolü konusunda bazı belirsizlikler bulunmaktadır. Bazı insanlarda kurdeşeni tetikleyebilecek iki kimyasal vazoaktif aminler ve salisilatlar olmak üzere iki grup bulunmaktadır.
Bu kimyasalları içeren yiyecekleri önlemek veya azaltmak belirtileri hafifletebilir. Belli gıdalardan kaçınmanın size yardım edip etmediğini görmek için bir gıda günlüğü tutabilirsiniz.
Bununla birlikte, diyetinizi kısıtlamadan önce bir diyetisyenle konuşmalısınız. Böylece, gereksiz yere gıdalardan kaçınmadığınızdan ve diyetinizin sağlıklı olduğundan emin olabilirsiniz. (10)
Tetikleyicilerden Kaçınma
Kurdeşeni tetikleyen ya da kötüleştiren şeyin ne olduğunu biliyorsanız, tetikleyiciyi kullanmaktan kaçınmak belirtilerinizi kontrol altında tutabilir.
Alkol ve kafein gibi tetikleyiciler kolayca engellenebilir. Belirli bir ilacın belirtilerinizi tetiklediğini düşünüyorsanız, alternatifleri mevcut olabileceğinden doktorunuza başvurun.
Özellikle, belirtiler yaşam kalitenizi olumsuz etkiliyorsa, stresten kaçınılması daha doğru olabilir.
Şiddetli kurdeşen geri geliyorsa, meditasyon veya hipnoz gibi gevşeme teknikleri stres düzeyleri ve belirtilerin şiddetini azaltmaya yardımcı olabilmektedir. (11)
Kurdeşen İçin Hangi Doktora Gidilir?
Kurdeşen teşhisi ve tedavisi için bir cilt hastalıkları uzmanına (dermatolog) başvurabilirsiniz. (12)
Kurdeşen Nedir?
Kurdeşen (ürtiker ve ısırgan döküntüsü olarak da bilinmektedir), alerjik reaksiyonlar, ilaçlar ve ısı gibi çeşitli nedenler tarafından tetiklenebilen bir deri döküntüsüdür. Genelde kurdeşeni neyin tetiklediğini tahmin etmek mümkün olabilirken, bazı durumlarda tetikleyici tam olarak bilinmemektedir.
Kurdeşen, vücut histamin adı verilen ve virüs veya bakteri ile savaşmak için kullanılan bir protein ürettiğinde ortaya çıkmaktadır.
İlk dikkat çeken belirtisi cilt üzerinde görülen kırmızı döküntülerdir. Bazen bunlara, kabarcıklar da eşlik edebilmektedir. Cildin kurdeşen döken alanları genellikle birkaç saat sonra normale dönmeye başlamaktadır, ancak bazen vücudun başka yerlerinde da tekrar ortaya çıkabilmektedir. (13)
Kurdeşen Belirtileri
Kurdeşen nasıl anlaşılır? Kurdeşen belirtileri birkaç dakika, birkaç ay hatta yıllarca sürebilmektedir. Kurdeşen başlangıcı belirtileri genellikle, böcek ısırıklarına benzeyen kurdeşenler çeşitli şekillerde farklılıklar gösterebilmektedir: (14)
- Kaşıntı
- Cilt yüzeyinde kenarları kırmızı renk olan kabarcıklar
- Yuvarlak bir şekli olan ve bir bölgede toplanan döküntüler
- Yuvarlar olabilen bu döküntülerin aynı zamanda biçimi değiştirebilir, kaybolabilir ve birkaç saat içinde tekrar ortaya çıkabilir
- Kabarıkların ortasına parmağınızla bastığınızda, rengi beyaza döner (15)
Kurdeşen Nedenleri
Kurdeşen neden olur? Kurdeşene neden olduğu bilinen bazı faktörler şöyle sıralanmaktadır:
- İlaçlar (antibiyotikler, aspirin ve kodein gibi)
- Bazı gıda katkı maddeleri
- Enfeksiyonlar (bakteriyel, viral veya parazit dâhil)
- Sistemik lupus eritematosus, kızamıkçık ve hepatitler gibi bazı spesifik koşullar
- Duygusal stres
- Bitkiler veya hayvanlarla temas
- Sıcaklık
- Soğuk hava
- Egzersiz ve terleme
- Arı ve yaban arısı sokmaları (16)