devlet, insan toplumu örgütlenmesinin edebi bir biçimi değildir. devletin mevcut olmadığı bir zaman nasıl vardıysa, onun artık mevcut olmayacağı bir zaman da er geç gelecektir. devlet, toplum düşman sınıflara bölündüğünde ortaya çıkar, ve sınıfsız toplumda, yani komünizmde, giderek kaybolur. sınıfsız bir toplumda devlete ihtiyaç yoktur.
sınıflar arası çekişmenin olduğu bir toplumda sınıf kavgası da kaçınılmazdır. kapitalizm sistemi bunun üzerine kuruludur.
komünizmin ilk aşamasında, yani sosyalizmde, devlet'in varlığı hâlâ esastır. yeni sistem, kendini ülke dışı düşmanlardan, tıpkı genç sovyet rusya'ya dış müdahalede ve sscb'ne nazi almanyası'nın saldırısında olduğu gibi, korumak zorundadır.
iç faktörler de çok önemlidir. çünkü, kapitalizmin devrilmiş olması, halkın derhal, yardımsız, rehbersiz olarak, sosyalist bir yoldan toplum için çalışacağı anlamına gelmez. bunun için ekonomik koşullar kapitalizm yıkılır yıkılmaz var olmayacaktır. başka bir deyişle, sosyalizmde maddi eşitsizlik hâlâ kalmakta devam edecektir. orada da hırsızlar, caniler, başkalarının sırtından kolay kolay yaşama yollarını arayanlar varolacaktır.
tüm halk devlet işlerinin yürütülmesinde yeraldıkça devlet'e de gerek kalmayacaktır.