Almanya Başbakanı Olaf Scholz (SPD) çok emin konuşyor: "Küresel açlık krizi riski Rusya'nın sorumluluğundadır, bundan Putin savaşı sorumludur." AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de vurucu konuştu: "Gıda artık Kremlin'in terör cephaneliğinin bir parçasıdır.” Rusya limanları kapattığı için şu anda Ukrayna'dan 20 milyon tondan fazla tahıl ihraç edilemiyor. Bunun ithalata bağımlı ülkeler için dramatik olduğuna şüphe yok. BM Gıda ve Tarım Örgütü FAO'ya göre, Orta Doğu ve Afrika'daki 30'dan fazla ülke buğdaylarının üçte birinden fazlasını Rusya ve Ukrayna'dan alıyor ve şimdi onu dünya pazarından daha pahalı almak zorunda. Ancak politikacılar ve medya tarafından yayılan “bir silah olarak açlık” anlatısı, sadece gıda krizinin yapısal nedenlerini gizlemeye hizmet ediyor.
Küresel gıda üretimi dünya nüfusunu bir buçuk kat besleyebilecek seviyelerde olmasına rağmen, 2015'ten beri aç insan sayısı artıyor. İnsanların gıda hakkı için kampanya yürüten STK FIAN'dan Roman Herre, "Yokluk krizimiz yok, bir fiyat krizimiz var" diyor. Son iki yılda temel gıda maddelerinin fiyatları yüzde 40 arttı. Herre, Ukrayna savaşının tetikleyici değil, hızlandırıcı olduğunu söyledi. FIAN, açlığın nedenlerini yerel gıda üretiminin marjinalleştirilmesinde, mahsullerin ihracat için üretilmesinde (Cash Crops), tarım şirketlerinin gücünde ve tarım ürünleri spekülasyonunda görüyor.
Lighthouse Reports organizasyonunun "The Hunger Profiteers" araştırması, Ukrayna savaşının başlangıcında bankaların yatırımcılarına tarım fonlarına yatırım yapmalarını ve artan gıda fiyatlarına bahis oynamalarını nasıl tavsiye ettiğini anlatıyor. Mart ayının ilk haftasında bu tür fonlara 4,5 milyar dolar aktı. Küresel tahıl ticaretine hakim olan Archer Daniels Midland, Bunge, Cargill ve Louis Dreyfus gibi şirketler spekülatif ticaretle uğraşıyor. Herre, “Kimse depolarında ne kadar istif yaptıklarını bilmiyor” diyor. Bu da fiyatlara etki ediyor. Oxfam'ın "Profiting from Pain" raporuna göre, tarım tüccarlarının kârları son yıllarda keskin bir şekilde arttı: 2021'de Cargill, beş milyar dolar ile şirket tarihindeki en büyük net kârı elde etti.
Bill Gates yanlış yolda
Tarımın finansallaşması, Dünya Bankası ve Uluslararası Para Fonu (IMF) ve 1980'ler ve 90'lardaki yapısal düzenlemeler tarafından desteklendi. Borçların azaltılması için Güney'deki ülkeler kendi geçimleri için gıda üretmek yerine ihracat için kahve, pamuk veya kakao gibi mahsuller yetiştirmek zorunda kaldılar. Böylece gıda ithalatına bağımlı hale geldiler.
Freitag’ın haberine göre, neoliberal kalkınma yardımları bunu sürdürüyor. Tarım işletmeleri, hükümetler, BM ve vakıflar tarafından finanse edilen kamu-özel ortaklıkları, küçük toprak sahiplerini küresel değer zincirlerine entegre etmek ve zirai kimyasallarla verimliliği artırmak için ortaya çıktı. En büyüklerinden biri, "Bill & Melinda Gates Vakfı ve Rockefeller Vakfı tarafından 2006 yılında kurulan ve Alman hükümeti tarafından toplam on milyonla desteklenen "Afrika'da Yeşil Devrim İttifakı" (AGRA)'dır. AGRA, 2020 yılına kadar 20 Afrika ülkesinde gıda güvensizliğini yarıya indirmek ve lisanslı tohumlar, böcek ilaçları ve suni gübrelerle 30 milyon küçük çiftçinin gelirini ikiye katlamak istedi. Ancak bunun yerine, aç insan sayısı üçte bir oranında arttı, verim neredeyse hiç artmadı, ancak darı, manyok ve tatlı patates gibi yerel çeşitlerin yerini ticari monokültürler aldı. Ukrayna savaşından bu yana fiyatlar patladığı için çiftçiler artık gübre için ödeme yapamıyor.
G7 ülkeleri yakın zamanda gıda güvenliği için bir ittifak kurdu. Bu sorunları çözmez. Gerçekten yardımcı olabilecek şey: kimyasal yoğun tarım yerine yerel üretime geçiş, küçük çiftçilerin güçlendirilmesi, şirketler için yapılmış enerji bitkileri ve et üretimi düzenlemesinin aşamalı olarak durdurulması. O zaman açlık artık bir silah olmayacak.