Bugün Ukrayna’da olanları, İkinci Dünya Savaşı ve sonrasındaki gelişmelerden ayrı düşünmek maalesef mümkün değildir. İkinci Dünya Savaşını kaybeden Almanya’nın savaşı kazanan dört ülke tarafından işgal edilmesinin sonrasında, Avrupa’nın haritası da yeni baştan çizilmiştir.
Hitler Almanya’sı, İkinci Dünya Savaşında, 1941-1942 yıllarında eriştiği en geniş sınırında, Kıta Avrupası’nın önemli bölümünü işgal etmişti. Avrupa anakarasında Hitler’in işgal etmediği ülkeler arasında sadece İspanya, Portekiz, İsveç, İsviçre ve Türkiye kalmıştı. Alman ordusu, İskandinavya’da Danimarka’yı, Norveç’i, Finlandiya’yı ve Baltık ülkeleri Letonya, Litvanya ve Estonya’yı da işgal etmişti. Alman ordusu doğuya doğru, bugünkü Kırım, Ukrayna ve Belarus’un tamamını işgal etmiş, Sovyetler Birliği’nin en büyük şehirlerinden Leningrad’ı (bugünkü ismi St. Petersburg) kuşatmış, Moskova’ya çok yaklaşmış ve güneyde de Kafkasya’ya doğru yönelmişti.
Alman ordusu, 23 Ağustos 1942 tarihinde, Rusya’daki Stalingrad (bugünkü ismi ile Volgograd) şehrini kuşatmıştı. Sovyetler Birliği ordusunun karşı saldırısı ile, Alman ordusu 2 Şubat 1943 tarihinde, savaştaki ilk büyük yenilgisini almış ve Stalingrad şehri, Hitler ordusunun doğuya yaptığı Barbarossa harekâtında, ulaşabildiği en ileri nokta olmuştu. Bu muharebeden sonra, Alman ordularının ileriye gidişleri, geri çekilmeye dönüşmüştür.
Hitler’in Sovyetler Birliği’ne karşı düzenlediği Barbarossa harekâtı, adını Almanya’nın tarihteki önemli krallarından, Üçüncü Haçlı seferinin komutanı Friedrich Barbarossa’dan almıştır. Barbarossa, adından da anlaşılacağı gibi, saçı ve sakalı kızıl renkli bir kraldı. Kudüs’ü ele geçirmek için, ordusu ile beraber Anadolu’ya girmiş, 1122 yılının Aralık ayında, Toros Dağlarında, atı ile ırmaktan geçerken boğulmuştur. Friedrich Barbarossa’nın, çok ilginç bir şekilde, üç ayrı yerde mezarı vardır. Kalbi ve iç organları, boğulduğu yere yakın olan Mersin, Tarsus’daki St. Paul kilisesinde gömülüdür. Cesedi Antakya’daki St. Peter kilisesine gömülmüştür. Daha sonra, kemikleri mezarından çıkarılarak, Lübnan’ın Sur şehri katedralinde gömülmüştür.
Fotoğrafta görülen heykel, Roma-Cermen imparatoru Friedrich Barbarossa’nın heykeli. Bu heykel, Mut ilçesinde, boğularak hayatını kaybettiği Göksu ırmağına yakın bir yere, Almanya’nın girişimi ile dikilmiş.
Haritaya geri dönersek; savaşın sonrasında, ABD, İngiltere, Fransa ve Sovyetler Birliği Almanya’yı işgal etmiştir. ABD Almanya’nın güneyini, İngiltere Almanya’nın kuzeyini, Fransa Almanya’nın Fransa’ya yakın olan bölgesini işgal etmiştir. Sovyetler Birliği, tarihte Doğu Almanya devleti adını alacak bölgeyi işgal etmiştir. İngiltere’nin, ABD’nin ve Fransa’nın işgal ettiği bölgeler daha sonra birleştirilecek, Saar bölgesinin de katılması ile Batı Almanya devletini meydana getirmiştir. Sovyetler Birliği, Oder ve Neissen nehrini Doğu Almanya’nın doğu sınırı olarak belirlemiştir. Haritada mor ile gösterilen bölge ABD’nin anlaşmaya aykırı olarak işgal ettiği ve daha sonra çekilerek Sovyetlerin işgaline bıraktığı bölge.
Sovyetler Birliği, işgal ettiği Polonya’nın doğu topraklarını, savaş sonrasında Polonya’ya vermemiş, Belarus ve Ukrayna topraklarına katmıştır. Sovyetler Birliği’nin el koyduğu Polonya topraklarının yerine, İkinci Dünya Savaşının öncesinde, Almanya’nın elinde bulunan Kuzey Prusya toprakları Polonya’ya verilmiş. Böylece, Polonya ülkesi, doğudan batıya ötelenmiştir. Polonya’ya verilen Prusya topraklarında yaşayan Almanlar Almanya’ya göç ettirilmişler, Sovyetler Birliğine katılan Polonya topraklarında yaşayan Polonyalılar da, Polonya’ya göç ettirilmiştir. Bugün Ukrayna’da yaşananları, Almanya’nın İkinci Dünya Savaşı sonrasında yaşadığı yenilgiden ve savaşın kazananları arasında oluşturulan güç dengesinden ayrı düşünmek çok zor.
Haritalara ve resimlere geri dönelim. Siyah beyaz fotoğraf, İkinci Dünya Savaşı’nın liderlerini bir arada gösteriyor. En solda, ABD Başkanı Franklin D. Roosevelt, ya da kısa ismi ile FDR var. Demokrat Partili. Onun yanında Birleşik Krallık lideri, Başbakan Winston Churchill var. Muhafazakâr Partili. Churchill’in yanında Almanya lideri Adolf Hitler var. Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partili. Adolf Hitler’in yanında Josef Stalin var. Komünist Partili.
Savaşın bittiği 1945 yılı hem savaşın kaybedeni Adolf Hitler hem de savaşın kazananları Roosevelt ve Stalin için iyi sonuçlanmıyor. Hitler, düşman askerlerinin eline geçmemek için, 30 Nisan 1945 günü, Berlin’deki sığınağında tabanca ile intihar etti. Roosevelt, 12 Nisan 1945 günü, Georgia’daki evinde beyin kanaması sonucu hayatını kaybetti. Churchill, savaş bitiminde yapılan seçimlerde yenilerek, 26 Temmuz 1945 tarihinde, başbakanlığı kaybetti.
Savaş sonrasındaki Almanya’yı gösteren harita, 1947 yılında çizilmiş. Bu haritada Polonya’ya terk edilen eski Prusya topraklarını ve Sovyetler Birliği’nin el koyduğu eski Königsberg yeni adı ile Kaliningrad bölgesini görmek mümkün. Königsberg Prusya’nın Baltık Denizinin kıyısında bulunan çok önemli bir limanıydı. Bugün Rusya toprağı olan bu bölgenin, karadan Rusya ile sınırı yoktur.
Yukarıda sunulan büyük harita ise, 1914,1933,1941-1942 ve 1947 yıllarındaki Almanya’yı kırmızı renk ile gösteriyor. 1914 yılında, Birinci Dünya Savaşı’na giren Almanya, 1871 yılındaki Anayasa ile başlayan ve Birinci İmparatorluk adı da verilen Meşruti Krallık ile yönetiliyor. Alman devletlerini bir araya getiren Birinci İmparatorluğun kurucusu Otto von Bismarck, aynı zamanda devletin ilk şansölyesi. Birinci İmparatorluk 1918 yılında son bulmuş ve imparator sürgüne gönderilmiştir. İkinci İmparatorluk, 1919 yılından Hitler’in iktidara geldiği 1933 yılına kadar devam eden, Weimar Cumhuriyeti’ne verilen addır. Üçüncü İmparatorluk, Hitler’in iktidara geldiği 1933 yılından, İkinci Dünya Savaşı’nın kaybedildiği 1945 yılına kadar devam eden Nazi Almanyası dönemidir. Kanımca, Batı Almanya’yı Doğu Almanya ile birleştiren ve Berlin’i Birleşik Almanya’nın başşehri yapan Almanya’nın Dördüncü İmparatorluğu başlamıştır.