"- Vay! - dedi mutlu Ostap. - Evde komple arşiv!
- Tamamen tamamlandı, - arşivci mütevazi bir şekilde cevap verdi, - Ben, bilirsin,
her ihtimale karşı ... Kommunkhoz'un buna ihtiyacı yok, ama ben, yaşlılığımda belki
işe yarar ... Yaşıyoruz, bilirsiniz, bir yanardağ gibi ... Her şey olabilir ...
O zaman insanlar mobilyalarını aramak için acele edecekler ve onlar nerede, mobilya? İşte buradalar!
İşte buradalar! Dolapta. Ve kim kurtardı, kim kurtardı? Korobeinikov. Buraya
teşekkürler beyler ve yaşlı adama söyleyin, yaşlılığında ona yardım edin ... Ve çok şeyim var
gerek yok - sipariş başına on tane servis edilecek - ve bunun için teşekkürler ...
git, dene, tarlada rüzgarı ara. Beni bensiz bulamazlar!.. "
("On İki Sandalye" I. Ilf ve E. Petrov)
- Tamamen tamamlandı, - arşivci mütevazi bir şekilde cevap verdi, - Ben, bilirsin,
her ihtimale karşı ... Kommunkhoz'un buna ihtiyacı yok, ama ben, yaşlılığımda belki
işe yarar ... Yaşıyoruz, bilirsiniz, bir yanardağ gibi ... Her şey olabilir ...
O zaman insanlar mobilyalarını aramak için acele edecekler ve onlar nerede, mobilya? İşte buradalar!
İşte buradalar! Dolapta. Ve kim kurtardı, kim kurtardı? Korobeinikov. Buraya
teşekkürler beyler ve yaşlı adama söyleyin, yaşlılığında ona yardım edin ... Ve çok şeyim var
gerek yok - sipariş başına on tane servis edilecek - ve bunun için teşekkürler ...
git, dene, tarlada rüzgarı ara. Beni bensiz bulamazlar!.. "
("On İki Sandalye" I. Ilf ve E. Petrov)
paradoksları hikayeler. Tarihsel bilginin "tuzakları" üzerine bir önceki makalede, her şey var gibi gözükse de, ancak bir şey açıkça eksikken, J. Orwell'in "1984" adlı romanından, toplumu üçe bölme nedeninin bir alıntıdan alıntı yaptım vatandaşlarının kategorileri o zaman, "bu ... daha düşük olanlar için, sıkı çalışma ile ezilmeleri ve sadece zaman zaman bakışlarını günlük yaşamın sınırlarının dışına yönlendirmeleri karakteristiktir.". Ve Orwell'den hemen sonra bir yorumcu hemen şöyle yazdı:Arşive gidecek vaktim yok, ailemi beslemem gerekiyor!"Ve kesinlikle haklı. Ama ... en büyük tarihi felaketler döneminde, çok çalışmakla meşgul olan insanlar bile "bakışlarını gündelik hayatın ötesine". “Nedir, votka fiyatı yükseldi mi? Bu tesis neden kapalı, çünkü üzerinde çalıştım ... ”- vb.
Ancak bu soruları cevaplamak için okul kursu (ve hatta bir şekilde öğrenilmiş) nedense yeterli değil. Ve en azından bir şekilde size işkence eden soruları cevaplamak için nereye gitmeli? Bugün hakkında konuşacağımız ciddi sorunların başladığı yer burası ...
Bilgi bizimdir ve "bizim değil"
Her şeyden önce, SSCB zamanlarından beri, nüfusu bilgilendirme tutumunun çok belirsiz olduğu, bu arada, bir dizi "Zehirli Kalem" makalesinin yayınlandığı gerçeğiyle başlamak gerekecek. burada VO'da. Bir yandan, açıkça basılmaması gereken karşılaştırmalı bilgiler verildi. Ancak öte yandan, birçok bilgi sınıflandırıldı. Örneğin, Pravda gazetesinin Aralık 1941 sayısında “Hitler'in Yalanları” adlı materyalde, köpeğin yalan söylediği ve 3,2 milyon mahkum değil, sadece… 500 bin! Ancak, savaş öncesi "az kanlı yabancı bir ülkede" savaş hakkında propaganda yapan insanlara bu rakamın bile sadece canavarca görünmesi gerektiği anlaşılabilirdi! Ve kimse dilini çekmediğinde neden bunun hakkında konuşalım? "Zaferden sonra sayalım!" - hepsi bu, bu kadar yeter! Herkes anlayacaktır. Ponsonby ve Heigl'in, maaşlar ve banyolarla ilgili hikayeleri olan "Tek Katlı Amerika" adlı kitapları da SSCB'de yayınlandı, halkımızın onsuz yapabileceği. "Orada zencileri asıyorlar" - asıl mesele bu.
Rusya Federasyonu arşivlerinde, tarihimizin birçok meselesine tamamen farklı bir şekilde bakmayı mümkün kılan milyonlarca belge var. Örneğin, işte SSCB'de vasıflı yabancı işçilerin işe alınmasına ilişkin bir belge. Yani, sadece mühendis sıkıntısı değil, aynı zamanda sadece işçi değil, nitelikli olanlar da vardı! Yabancı uzmanların işe alınmasına ilişkin parti belgesi. RGASPI F.17 Op. 114 D. 257 L. 140
Ama Kautsky, Troçki, Buharin, Chayanov, Raskolnikov ve diğerlerinin kitapları yasaklandı ve savaştan sonra aynı Orwell, Pareto ve Voznesensky'miz. "SBKP (b) tarihinde kısa bir kurs" ya tarihsel bilginin bir örneği olarak övüldü ya da "kişilik kültü için" kütüphanelerden kaldırıldı. On İki Sandalye bazen basıldı, ardından sistemimize iftira atmakla suçlandı. Herhangi bir bilgi karşılaştırması olanağına sahip olmadığımız ortaya çıktı ve metafizik diyalektiğin yerini aldı. Aslında, V.I.Lenin'in en ciddi sözleşmesi ihlal edildi:
“Bize göre devlet, kitlelerin bilincinde olduğu için güçlüdür. Kitleler her şeyi bildiğinde, her şeyi yargılayabildiğinde ve bilinçli olarak her şeyin peşinden gittiğinde güçlüdür."
(PSS V.I. Lenin İKİNCİ TÜM RUS SOVYETLER KONGRESİ R. s. 21)
Ondan önce burjuva devletinden söz etti:
"Burjuva görüşe göre güç, kitlelerin körü körüne, emperyalist hükümetlerin emirlerine itaat ederek katliama gitmesidir."
İlginç, değil mi? Ne de olsa yöneticilerimiz burjuva değildi, ama bazen aynı şekilde davranıyorlardı. Yukarıdan emrettiler ve insanlar onayladı ve sevindi - aksi halde izin verilmedi.
İktidardaki SBKP'nin görüşüne göre, şu ya da bu şekilde halkın zararına giden her şey parti arşivlerine gömüldü. Araştırmacıların orada çalışması mümkündü, ancak yalnızca kendi konularında. Ancak görevde olan "kız" ın da sessiz kalmaktan yorulduğu, lisansüstü öğrencilerin de yorulduğu ve ardından iletişim sonucunda çikolataların kutularının portföylerinden çıkarıldığı, minnetle kabul edildiği, ve lisansüstü öğrenciler sırayla konuyla ilgili uygun olmayan, ancak ilgilerini çeken materyallerle tanışma fırsatı buldular. Örneğin, Chapaevsk'ten akrabalar bana 1943'te yerel bir askeri tesiste meydana gelen korkunç bir patlamadan bahsetti. Ne o zaman ne de daha sonra onun hakkında herhangi bir ayrıntı rapor edilmedi. Ve işte - işte buradalar, tüm belgeler. Ancak 1985-1987'de. onları kullanmak hala imkansızdı. Ama bugün mümkün oldu. Bütün bunları okuyan ve "XX yüzyılın Sırları" dergisinde çıkan bu olaylar hakkında ilginç bir makale yazan bir kişi vardı, ancak içeriği ve konuları "Askeri İnceleme" ye oldukça layık: Chapaevsk'teki fabrikada patlama... Ancak, yazarın kendisi de yazdığı gibi, arşiv daha önce kapatıldı. Bu felaketle ilgili ilginç bilgiler de bu çalışmada yer alıyor: A.N. Balysh. 30'larda SSCB'de patlayıcı üretiminin gelişimi. XX yüzyıl ve Büyük Vatanseverlik Savaşı sırasında Lend-Lease kapsamındaki malzemeler. RUDN Bülteni, Rusya Tarihi serisi, 2012, No. 4.
Parti belgeleriyle ilgili yalnızca birkaç ciltlik çalışma göstermek istiyorum. Burada önümüzde bir zamanlar çok gizli belgeler var: farklı ülkelerdeki Komünist Partilerin üyelerinin listeleri ve bunlarla ilgili SSCB'de tutulan dosyalar. Artık fotokopilerinin hangi arşivden elime geçtiğini bile söylemeyeceğim. Ve önemli değil, çünkü hayat hepsini işlemeye ve 30'ların enternasyonalist komünistlerinin kimler olduğuna dair bir çalışma yazmaya yetmez. Bugün kimsenin ihtiyacı yok ... Şey, vardı ve vardı ...
O kadar çok bilgi var ki içinde boğulmak çok kolay...
OK KPSS'nin aynı Kuibyshev arşivinde, aniden 1975'teki komik bir yerel muhalifle ilgili materyalle karşılaştım - VO okuyucularından birine bundan bahsetmeye söz verdi ve şimdi size söylüyorum. Neden komik? Çünkü bir çeşit protesto afişiyle yol boyunca yürüyordu... yalınayak! Ve nedense bu, herkesi korkuttu ve parodi görevlileri arasında hararetli bir tartışmaya neden oldu. Sadece bir tane vardı. Ama yalınayak. Ve bu yüzden bu konuda çok ses çıkardı. Dürüst olmak gerekirse, 1985'te neden aynı olduğunu anlamadım ve hala anlayamıyorum. Yalınayak ve Tanrıya şükür, postere bakmak zorundaydın, ayaklarına değil! Ancak, kendi yollarıyla ilginç ve farklı birçok gerçek var. Her şeyi okumak için ... ne zaman ne de enerji var. Belgelerle dolu kalın klasörleri çevirmek bile zaman alır!
OK KPSS'nin N. arşivinde gömülü olan çok gizli bir davanın bir başka örneği, 1977'de bir yerde gerçekleşen yerel üniversitelerden birinin spor fakültesi bölüm başkanının ahlaksız davranışıyla ilgiliydi. Kadın yüzücüleri ofisinde çıplak olarak fotoğrafladı. Ne kadar çıplak olduğunu anlamak zordu. Ana şey, parti komitesinin bunu rapor etmesidir. Ve üniversitenin parti organizatörü ve yardımcısı. Ofise girdik, açık bir kasa bulduk, içinde bir şişe konyak, bir tabak üzüm ve ... "görüntüler" olan bir paket fotoğraf. Sonra sahibi ofise girdi ve onları almaya başladı, bunun sonucunda paket patladı, "ama geriye kalanlar onların pornografik doğasına ikna olmak için yeterliydi.", - parti organizatörü raporunda daha sonra yazdı. Bu "olay" hakkında söylentiler olduğunu hatırlıyorum. Ama artık yok ... İlginç olmasına rağmen. "Çilek". Ama dikkat dağıtıyor. Ne de olsa, bir “kendi konusu” ile başa çıkmak psikolojik olarak zordur.
Yani, insanlar hem ciddi bilgiden ayrıldılar: patlamalar, kazalar, afetler hem de tamamen günlük çarpışmalar açısından. Tek ve tartışılmaz bilgi kaynağı, bir sonraki genel sekreterin gösterge niteliğindeki açıklamalarının yer aldığı Pravda gazetesiydi. Ve bu kadar! Yeter insan!
Şimdi kişisel olarak sadece kendimi suçlayabilirim, eski evimde 1898'den 1917'ye kadar "Niva", 1929'dan 1938'e kadar "Bilim ve Teknoloji", 1938'den 2007'ye kadar "Tekhnika-Molodezhi" ve bir dizi dergi dosyalamak, bu, aslında, bütün bir arşiv, muhtemelen Korobeinikov'unkinden daha kötü değil ... bir zamanlar tüm bunları "ikinci el kitapçıya" veya atık kağıtlara teslim ettim. Ama bu doğru - modern bir apartman dairesinde tüm bunlar nerede saklanacaktı?
Bu şekilde karşılaştırmalı, yani en değerli bilgiyi alma fırsatından mahrum kalıyoruz. Biri aileyi beslemek zorundaydı ve arşiv ve dergiler için zamanı yoktu, ancak birinin onları tutacak yeri yoktu, çünkü dairelerimiz “aile arşivleri” için tasarlanmamıştı.
1991'den sonra durum (bu son makalede yazılmıştır) daha iyiye doğru çarpıcı biçimde değişti. Lenin kütüphanesinin özel deposu dağıtıldı. SSCB'de yasaklanan kitaplar artık okunabiliyor. Ama yine de insanların ezici çoğunluğunun "ailelerini beslemesi gerekiyor". Arşivlere ayıracak vakitleri yok. Ama oraya gidenler öyle bir şeyi hemen ortaya çıkardı ki, vatandaşlarımızın safları çıldırdı! "Olamaz. Düşmanların entrikaları!" Ve kontrole git? Ama nasıl? Aileni beslemek zorundasın! Toplumdaki eksik bilgi kısır döngüsü bu şekilde kapandı. Gerçekte arşivlerin tüm kapıları açık olmasına rağmen.
"covid dönemi"nin arşivlenmesi
Ama arşiv çalışmalarımızı bitirdik... aynı covid. Arşivler "uzaktan" çalışmaya başladı ve bunun için bize %100 uyarlanmadılar. Sonuç olarak, bazı arşivlerin kuyruğu yıllardır uzadı. Ya da şimdi cevap verdikleri soru yelpazesi keskin bir şekilde daraltılmıştır.
Her nasılsa yaklaşık bir yıl önce FSB arşivine bir talepte bulunmak zorunda kaldım. Hangi soruda olduğu önemli değil, burada gördüğünüz cevap önemlidir.
Veya örneğin Podolsk'taki Savunma Bakanlığı arşivini alın. Sokakta XXI yüzyıl ve arşivin kendi web sitesi var. Ve üzerinde okuyoruz:
"Tematik, biyografik (şecere) nitelikteki taleplerde, bireysel vatandaşların menfaati için ve ayrıca makale, kitap, monografın hazırlanması için arşiv bilgileri açığa çıkarmaz, bu bilgiler okuma sırasında bağımsız olarak kullanıcılar tarafından incelenir. arşiv odası."
İşte nasıl, yani, para için bile oradan "böyle" bir şey alamazsınız! Yani, gel, yaşa, çalış. Diyelim ki bir kişi yaşıyor ... Rostov-on-Don. Askeri tarihle ilgileniyor. Ama bir fabrikada çalışıyor. Yani tatilde Moskova'ya gitmesi gerekiyor ve en fazla 24 gün içinde oraya (şimdi kimin böyle bir tatili var, hepsi değil diyelim!) İhtiyaç duyduğu bilgileri toplamak için günde beş materyal? Ve haftanın dört günü işçileri olacak! Hadi ama, tek bir normal insan böyle bir şey yapmaz. Yani arşivlerin kapıları ardına kadar açık ama... onlara girmek o kadar kolay değil.
Birkaç yıl önce St. Petersburg'daki Donanma arşiviyle bağlantı kurmam gerekiyordu. Dava numarasını biliyordum. Onun için bir sipariş verdim. Nazik, sempatik insanlar, bu konuda başka belgeler olduğu konusunda bilgilendirildim. Ben de onları sipariş ettim. Sadece 30 sayfa daktiloyla yazılmış metin. Ve tüm bunlar 1450 rubleye mal oldu. Çok değil ama çok az da değil. Daha sonra yayınlar nedeniyle hepsi defalarca ödedi. Ama ya bir kişi kendisi için, kendi kendine eğitim için bilgi arıyorsa? O zaman sadece yeterli parası olmayacak.
Ama tezler de var. 400-500 ruble ödüyorsunuz ve herhangi birinin tam metni herhangi bir konuda elektronik olarak gönderilecek - çalışmak istemiyorum! Kişi tarihle ilgilendiğini söylüyor. Ama sadece YouTube ve "canlı dergiler" için yeterli. Voprosy istorii ve Rodina onun için esasen erişilmez yayınlardır.
Bu arada, dilerseniz, her zaman şehrinizdeki üniversite kütüphanesine gidebilirsiniz. Sorunu kafasıyla çözün ve içinde saklanan ve Akademik Konseyinde savunulan tezlere erişin. Ya bir şeyden hoşlanırsan? Okumaktan açıkça daha akıllı. Her durumda, daha da kötüye gitmeyecek. Sayfalar taranabilir, fotokopi çekilebilir ancak tezler bunun için pek uygun değildir. Onları bükmek zor!
Ve böyle garip bir durumun bataklığında, ondan periyodik çağrılarla - "iftiracıları geri çevirmek", "tarihin yeniden yazılmasıyla mücadele etmek" vb. mümkün. herkes için. Sokakta yürüyorsunuz ve aniden kafanıza çarptı: "Şey, arşive gideceğim, serin bir yerde oturacağım, birkaç vaka okuyacağım ..." Ve ... herhangi bir özel izin. Rus vatandaşı mı? Bu, tüm tarihini bilmeye hakkınız olduğu anlamına gelir. Hem iyi hem de kötü! Eh, "yığına", savaş döneminin belgelerinden tüm gizlilik etiketlerini kaldırmak gerekiyor. Biz kazandık? Biz kazandık! Öyleyse neden bir şeyi gizlesin? Özellikle kendi insanlarından. Ve sonra, görüyorsunuz, tarihimizi tahrif etmek daha zor olacak ve ona olan ilgi keskin bir şekilde artacak ve bir bütün olarak halkın kültürü artacaktır. Çünkü bilinçli insanlar her zaman sorumsuz insanlardan daha kültürlüdür...