B12 vitamini eksikliği nedir?
B12 vitamini eksikliği, vücudun yetersiz B12 vitamini depolarına sahip olduğu bir durumdur. Bu vitamin, kırmızı kan hücrelerinin üretimi de dahil olmak üzere sağlığın birçok yönü için gereklidir. Sağlıklı sayıda kırmızı kan hücresi, vücudun hücrelerine ve dokularına oksijen ve besin sağlamak için kritik öneme sahiptir.
B12 vitamini, optimal sağlığı korumak için günlük olarak alınması ve sindirim sistemi tarafından etkili bir şekilde emilmesi gereken suda çözünür bir vitamindir. Çoğu insan çeşitli yiyecekler yiyerek yeterli B12 vitamini alır. Doğal olarak B12 vitamini içerenler arasında yağsız kırmızı et, kümes hayvanları, balık, bira mayası ve süt, peynir ve yoğurt gibi süt ürünleri bulunur. B12 vitamini ayrıca bazı kahvaltılık gevreklere, ekmeklere ve diğer güçlendirilmiş gıda ürünlerine de eklenir.
B12 eksikliği en çok, vücudun yenilen gıdalardan B12 vitaminini ememediği bir hastalığı veya durumu olan kişilerde görülür. Daha az yaygın olarak, B12 eksikliği, B12 vitamini içeren gıdaların yetersiz alımından kaynaklanır. Ayrıca yaşlı erişkinlerde de nispeten yaygın olarak görülmektedir.
Tedavi edilmeyen B12 vitamini eksikliği anemisi, sinir hasarı ve büyüme anormallikleri gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Düzenli tıbbi bakım almak ve tedavi planınızı takip etmek, B12 eksikliğinden kaynaklanan ciddi komplikasyon riskini azaltmaya yardımcı olacaktır.
B12 vitamini eksikliği belirtileri nelerdir?
B12 vitamini eksikliğinin belirtileri bireye, altta yatan nedene, B12 eksikliğinin ciddiyetine ve diğer faktörlere bağlı olarak değişir. Bazı durumlarda, B12 eksikliği belirtileri belirsiz olabilir, gelişmesi yıllar alabilir veya hemen fark edilmeyebilir.
B12 eksikliğinin bazı belirtileri, vücudun hücrelerine ve dokularına hayati oksijen taşımak için gerekli olan kırmızı kan hücrelerinin üretiminin azalmasından kaynaklanır. B12 eksikliği belirtileri gastrointestinal sistemi, sinir sistemini ve kardiyovasküler sistemi etkileyebilir.
B12 vitamini eksikliğinin genel belirtileri şunlardır:
- Göğüs ağrısı veya kalp çarpıntısı
- Kafa karışıklığı, hafıza kaybı veya bunama
- Kabızlık
- Depresyon
- Gelişimsel gecikmeler
- Baş dönmesi, dengeyi sağlamada güçlük ve bayılma
- Yorgunluk veya halsizlik
- Sarılık (cildin ve gözlerin sararması)
- Cildin solgunlaşması
- El ve ayaklarda uyuşma veya soğukluk
- İştahsızlık
- Nefes darlığı
- Ağız veya dil yarası
- Kilo kaybı
B12 eksikliği psikolojik belirtileri
B12 vitamin eksikliğinin fiziksel etkileri ve sonuçlarının yanında, insan sağlığını psikolojik olarak da olumsuz etkilemektedir. B12 vitamin eksikliğinde yaygın olarak görülen sinir hasarı, kansızlık, yorgunluk gibi belirtilerin doğrudan psikolojik durumu ve zihinsel faaliyetleri etkilediği görülmektedir.
B12 vitamin eksikliğinin psikolojik belirtileri arasında aşağıdakiler bulunabilir:
- Depresyon
- Çabuk sinirlenme veya aşırı hassaslaşma
- Unutkanlık, düşünme ve kavrama becerilerinde yavaşlama
- Moral bozukluğu, mutsuzluk
- Davranış değişiklikleri
- Kaygı
B12 vitamini eksikliği neden olur?
B12 vitamini eksikliği en sık olarak vücudun B12 vitaminini düzgün bir şekilde sindirememesi ve emememesinden kaynaklanır. B12 vitamini emilimi, aşağıdakileri içeren hastalık ve durumlardan kaynaklanabilir:
- Atrofik gastrit (mide zarının iltihaplanıp inceldiği bir durum)
- Otoimmün endokrinopati (diyabet, tiroid bezinin yetersiz çalışması)
- Çölyak hastalığı (buğday ve diğer tahıllardan elde edilen glütene duyarlılık, bağırsak hasarına neden olur)
- Crohn hastalığı (bağırsağın herhangi bir bölümünü etkileyebilen iltihaplı bir bağırsak hastalığı)
- Pernisiyöz anemi (zayıf B12 emilimi olan atrofik gastritin bir sonucu)
- Bariatrik cerrahide olduğu gibi midenin veya ince bağırsağın bir bölümünün ameliyatla alınması
Ek olarak, örneğin diyabet, asit reflü ve mide ülseri gibi bazı durumları tedavi eden bazı ilaçlar vücudunuzun B12 vitaminini ne kadar iyi emebileceğini etkileyebilir. Daha az yaygın olarak, B12 vitamini içeren gıdaları yeterince yememenin bir sonucu olarak B12 eksikliği oluşabilir. B12 vitamini içeren gıdalar arasında yağsız kırmızı et, kümes hayvanları, balık, bira mayası ve süt, peynir ve yoğurt gibi süt ürünleri bulunur.
B12 vitamini eksikliği risk faktörleri nelerdir?
B12 eksikliği geliştirme riskinizi artıran aşağıdaki gibi dizi faktörün olduğu düşünülmektedir:
- Atrofik gastrit
- İlerleyen yaş
- Çölyak hastalığı
- Crohn hastalığı
- Sıkı bir vegan veya vejeteryan diyetinin ardından
- Bağırsak bakterileri
- Pernisiyöz anemi
- İnce bağırsağın bir bölümünün ameliyatla alınması
B12 eksikliği açısından risk altındaki kişiler şunları içerir:
- Vejetaryen veya vegan bir anne tarafından emzirilen bebekleri
- Ameliyat sonrası gastrik bypass ameliyatı olan hastalar
- Vegan veya katı vejetaryen olan hamile veya emziren kadınlar
B12 vitamini eksikliği nasıl tedavi edilir?
B12 vitamini eksikliği tedavi edilebilir bir durumdur. Hızlı teşhis ve tedavi genellikle eksiklik giderilir ve sinir hasarı, anemi veya bunama gibi ciddi komplikasyonlar geliştirme riskini minimumda tutmayı bekleyebilirsiniz. B12 eksikliğinin tedavisi, vücudun tükenmiş B12 vitamini depolarını değiştirmeyi içerir. Bu genellikle şunları içerir:
- Vücudun B12 vitaminini ememediği durumlarda ömür boyu tedavi olması gerekebilecek bir dizi B12 vitamini enjeksiyonu
- Oral B12 vitamini replasman tedavisi (B12 vitamini ayrıca burun spreyi yoluyla veya dil altında emilen dilaltı bir formda verilebilir.)
- Daha fazla kırmızı et, kümes hayvanları, balık ve süt ürünleri yemek
- B12 eksikliğinin altında yatan nedenleri tedavi etmek
B12 vitamini eksikliğinin potansiyel komplikasyonları nelerdir?
B12 vitamini eksikliğinin komplikasyonları ciddi olabilir. Doktorunuzun size uygun gördüğü tedaviyi aksatmayarak B12 eksikliğini tedavi edebilir ve komplikasyon riskini en aza indirebilirsiniz.
B12 eksikliğinin ciddi komplikasyonları şunlardır:
- Anemi
- Büyüme ve gelişmedeki anormallikler
- Bunama
- Depresyon
- Mide kanseri için artan risk
- Sinir hasarı (muhtemelen kalıcı)
- Semptomların ilerlemesi
B12 eksikliği nörolojik bozukluk nedeni olabilir mi?
B12 eksikliği nörolojik bozukluk nedeni olabilir. B12 vitamini eksikliği, sinir sisteminizi etkileyen aşağıdaki gibi nörolojik sorunlara neden olabilir.
- Görüş problemleri
- Hafıza problemleri
- Vücutta karıncalanma ve uyuşma hissi (parestezi)
- Tüm vücudunuzu etkileyebilen ve konuşma veya yürüme güçlüğüne neden olabilen fiziksel koordinasyon kaybı (ataksi)
- Özellikle bacaklarda sinir sisteminin bazı kısımlarında hasar oluşması (periferik nöropati)
B12 vitamini eksikliği nasıl önlenir?
Vücudun sindirim sistemi yoluyla vitamini uygun şekilde emememesinden kaynaklanan çoğu B12 vitamini eksikliği vakası, ancak altta yatan nedenin başarılı bir şekilde tedavisi ile önlenebilir. Bununla birlikte, B12 eksikliği riskinizi şu şekilde azaltabilirsiniz:
- Yağsız kırmızı et, kümes hayvanları, balık ve süt, peynir ve yoğurt gibi süt ürünlerinde bulunan yeterli miktarda B12 vitamini içeren bir beslenme düzeni (Kahvaltılık gevrekler gibi çeşitli gıda ürünleri de B12 vitamini ile güçlendirilmiştir.)
- Vegan bir diyet izliyorsanız, çölyak hastalığınız veya Crohn hastalığınız varsa ve bazı nedenlerden dolayı B12 eksikliği geliştirme riskiniz yüksekse, önerilen şekilde B12 vitamini takviyeleri almak
Not: Şeker hastalığı, asit reflü ve peptik ülser hastalığını tedavi eden bazı ilaçların vücudunuzun B12 vitaminini emme şeklini etkileyebileceğini unutmayın. En önemlisi, aldığınız takviyeler, reçeteli ilaçlar ve reçetesiz kullandığınız ilaçlar hakkında doktorunuza bilgi verin. Bu şekilde doktorunuz, aldığınız herhangi bir takviyenin veya ilacın sizi etkileyip etkilemediğini söyleyecektir.