Psoas sendromu; iliopsoas kasının, ayakta dururken, kalçayı kaldırma aktivitesinde oluşan ağrı , kasık ve sırttaki ağrıyla karakterize bir bozukluktur. Koşucularda yaygındır. Kalça fleksörünün, bacağın dış rotatörü sık aktivasyon oluşturduğu durumlarda; yürüyüş, koşma gibi aktivitelerle bir çok kişi de etkilenebilir.
Giriş
Psoas sendromu, iliopsoas kasının işlev bozukluğundan kaynaklanır. İliopsoas kasının önemli fonksiyonu kalça fleksiyonudur. Psoas sendromu; sırt, kalça ağrısı oluşturabilir. Kalça ağrısı genellikle karşı taraftadır ve dize kadar yayılabilir.
Sendrom tedavisi genellikle aktivite modifikasyonu, manuel terapi, fizik tedavi, NSAID’ler (Non Steroidal Antienflamatuar İlaçlar) ve kortikosteroid enjeksiyonları gibi konservatif tedavilerden oluşur. Konservatif önlemler semptomları hafifletmezse, cerrahi iliopsoas gevşetme uygulanabilir.
İliopsoas disfonksiyonunun tedavisinde osteopatik manipülatif tedavinin (OMT) önemli yer tutmaktadır. İliopsoas için iki tane OMT yöntemi vardır: kas enerjisi tedavisi (MET) ve kontrstrain’dir (CS). Tedavi yöntemi olarak MET veya CS seçimi, hastanın durumuna ve uzman tercihine bağlıdır.
MET, hastanın aktif olduğu doğrudan bir tekniktir. En yaygın MET protokolü üç ila beş izometrik kasılma tekrarını ve ardından gevşemeyi kullanır. MET, hastanın uzmana karşı istemli bir izometrik kas kasılması sağlamasını ve ardından uzmanın disfonksiyonu daha da kısıtlayıcı engele taşıyacağı kas gevşetmesini gerektiren aktif bir tedavidir.
CS, psoas kasını rahat bir konuma kısaltılmasını ve bu pozisyonu uzun süre tutmayı içeren pasif bir tedavidir. Hassas noktanın dokusundaki değişimi ve ağrının azalması izlenir. Hassas noktanın lokalize edildiği dolaylı bir tekniktir. CS, aşırı rahatsızlık yaşayan veya koordineli bir kas kasılması üretemeyen bir hasta için uygundur.
Psoas Anatomi ve Fizyolojisi
İliopsoas iki kısma ayrılır: psoas (majör ve minör) kası ve iliakus kası. Psoas major orijini T12 omuru ile başlar ve L1-L5 omurların her birinden çıkarak devam eder. Pelvisin içinden geçer ve femur’un trochanterine bağlanır. Psoas minör, T12’den L1’e kadar olan omurlarda ortaya çıkar. İliacus, iliak fossa’dan başlayıp Psoasla birleşerek iliopsoası oluşturur ve femurun daha küçük trokanterine eklenir.
Psoas majör ve minör kasları, lomber pleksusun L1-3 dallarının innervasyonunu alırken; iliakus, femoral sinirden innervasyon alır. İliopsoas başlıca kalça fleksiyonundan sorumludur. Bacağın dış rotasyonuna yardımcı olur. Aynı zamanda kalça fleksiyonu sırasında omurganın stabilizatörü olarak da görev yapabilir.
OMT; tedavide ağrıyı azaltmak, hareket açıklığını iyileştirmek ve nöromusküloskeletal fonksiyonu eski haline getirmek için kullanılır.
MET için yaygın olarak kabul edilen iki ilke vardır: İzometrik gevşeme, Karşılıklı inhibisyondur. Her iki ilke de, alfa motor nöron ve golgi tendon organı dahil olmak üzere kas lifleri ve eklemler içindeki proprioseptif mekanizmalardan yararlanır.
CS hassas noktaları, kasın yaralanması veya işlev bozukluğunun bir sonucu olarak oluşur ve etkilenen kasın propriyosepsiyonunda değişiklik ve hiperaktivite ile sonuçlanır. CS sırasında, kas pasif olarak kısalır.
Kontrendikasyonlar
- MET ve CS’de kontrendikasyonlar; Etkilenen bölgede kırık, etkilenen bölgede yırtık bağ veya tendon olmamalıdır. Talimatlar doğru uygulanmalı hasta kas gevşeyecek ise tam sağlamalıdır.
- Lomber omurga, pelvis ve kalçanın osteopatik bir yapısal muayenesi yapılmalıdır. İliopsoas için özel hususlar, iliopsoas kasının esnekliğini değerlendirmek için Thomas testini kullanılabilir.
OMT Teknikleri ve Uygulanışı
Hasta yüzüstü pozisyondayken Kas Enerjisi Tekniği (MET):
Uygulayan sağlık personeli: Disfonksiyonun karşı tarafında ayakta durur.
Hasta pozisyonu: Yüzüstü yatar.
Teknik:
- Cranialdeki elini disfonksiyonu olan kalçanın arka tarafına yerleştirin.
- Kaudaldeki elini kullanarak dizin hemen proksimalinden etkilenen tarafta uyluğun ön kısmını kavrayın.
- Kısıtlayıcı durumu hissedene kadar hastanın kalçasını uzatın.
- Kısıtlayıcı durumu devreye almaya devam edin ve hastaya kalçayı 3 ila 5 saniye boyunca masaya doğru aşağı çekmesi talimatını verin (izometrik kasılma).
- Hastaya, kısıtlayıcı durum tekrar hissedilene kadar gevşemesini ve kalçasını ekstansiyona getirmesini söyleyin.
- Son iki adımı 3 ila 5 kez tekrarlayın.
- Son tekrardan sonra, hastanın bacağını pasif olarak nötr bir konuma getirin.
- Disfonksiyonu yeniden değerlendirin.
Hasta sırtüstü pozisyondayken Kas Enerjisi Tekniği:
Uygulayan sağlık personeli: Disfonksiyonun ipsilateral (aynı) tarafında ayakta durur.
Hasta pozisyonu: Alt bacak masanın ucundan sarkarken sırtüstü yatar
Teknik:
- Hasta, kontralateral bacağını göğsüne saracak şekilde kalçayı ve dizini büker.
- Bir elini kontralateral bacağını fleksiyonda tutmak için kullanırken, diğer el kısıtlayıcı bariyere ulaşıncaya kadar dizin hemen üstünden aşağı doğru bir kuvvet uygulayın.
- Kısıtlayıcı durumu hissedin ve hastaya 3 ila 5 saniye boyunca kalça fleksiyonu elde etmek için dizini tavana doğru getirmesi talimatını verin (izometrik kasılma).
- Dizin hemen proksimalinde aşağı doğru bir kuvvet oluşturarak hastaya gevşemesini söyleyin . Ardından hastanın kalçasını ekstansiyona doğru hareket ettirmesini isteyin.
- Son iki adımı 3 ila 5 kez tekrarlayın.
- Son tekrardan sonra, hastanın bacağını pasif olarak nötr bir konuma getirin.
- Disfonksiyonu yeniden değerlendirin.
Karşı gerginlik:
Uygulayan sağlık personeli: Disfonksiyonun ipsilateral tarafında ayakta durur.
Hasta pozisyonu: Sırtüstü yatar
Teknik:
- Genellikle ASIS’in (Anterior Superior Iliac Spine) hemen medialinde bulunan iliopsoas kası içindeki hassas noktayı belirleyin.
- Hassas noktada ağrı seviyesini değerlendirin.
- Hastanın her iki kalçasını pasif olarak fleksiyona getirin ve alt bacakların tedavi masasına desteklenen klinisyenin uyluğuna yaslanmasına izin verin.
- Hastanın ayak bileklerini çaprazlayın ve kalçaların dışarı doğru dönmesine izin verin.
- Ağrıyı hassasiyet noktasında yeniden değerlendirin. Ağrı seviyesini azaltmak için hastanın pozisyonunu daha fazla kalça fleksiyonu veya dış rotasyonla ayarlayın.
- Pozisyonu 90 saniye boyunca veya parmağınızın altındaki hassas noktanın yumuşadığını hissedene kadar tutun.
- Hastayı pasif olarak nötr bir konuma geri getirin.
- Hassas noktayı yeniden değerlendirin.
Komplikasyonlar
Doğru yapıldığında güvenli prosedürlerdir. Hastalarda tedaviyi takiben hafif ağrı olabilir. Kas ağrısı genellikle beklenir. Hastalara rahatsızlığı azaltmak için OMT’yi takiben göreceli dinlenme ve yeterli hidrasyon sağlamaları önerilir.
Klinik Önem
OMT, psoas sendromunun belirtileri de dahil olmak üzere iliopsoas kası disfonksiyonunun tedavisi için faydalıdır. OMT, önerilen diğer cerrahi olmayan önlemlere göre daha az komplikasyonu olan bir tedavi seçeneğidir. İliopsoas kası lomber omurgayı, pelvisi ve bacağı birbirine bağlar. bu nedenle tedavi edilmemiş psoas disfonksiyonu, kinetik zincir boyunca telafi edici değişikliklere yol açar ve nihayetinde, vücudun diğer kısımlarında patolojiye yol açabilir.
Referanslar:
Eldemire, F., & Goto, K. K. (2020). Osteopathic Manipulative Treatment: Muscle Energy & Counterstrain Procedure-Psoas Muscle Procedures.