Kasırgalar, rüzgârın kesilmesi ve şiddetli fırtınalar Jüpiter'in atmosferini hareket ettiriyor
En büyük ve en yakın dev ötegezegenler, JüpiterRenkli bulutlar, sürekli değişen şekil ve renklerden oluşan bir kaleydoskop sunar. Burası fırtınalı havaların her zaman mevcut olduğu bir gezegendir: kasırgalar, antisiklonlar, rüzgârın kesilmesi ve güneş sistemindeki en büyük fırtına olan Büyük Kırmızı Nokta.
Jüpiter'in katı bir yüzeyi yoktur ve on binlerce mil derinliğindeki bir atmosferde, gezegene çizgili görünümünü veren, yalnızca yaklaşık 30 mil kalınlığındaki büyük amonyak buz kristalleri bulutlarıyla kalıcı olarak kaplanmıştır.
Bantlar, saatte 350 mile yaklaşan hızlarda, farklı enlemlerde, farklı yönlerde akan hava tarafından üretiliyor. Atmosferin yükseldiği açık renkli bölgelere bölge denir. Havanın düştüğü karanlık bölgelere kuşak denir. Bu karşıt akışlar etkileşime girdiğinde fırtınalar ve karışıklıklar ortaya çıkar.
Hubble, bu dinamik değişiklikleri her yıl benzeri görülmemiş bir netlikle takip ediyor ve her zaman yeni sürprizlerle karşılaşıyor. En son Hubble görüntülerinde görülen çok sayıda büyük fırtına ve küçük beyaz bulutlar, şu anda Jüpiter'in atmosferinde meydana gelen birçok aktivitenin kanıtıdır.
Hubble Uzay Teleskobu Jüpiter'in fırtınalı havasını izliyor
Dev gezegen Jüpiter, tüm farklı görkemiyle yeniden ziyaret edildi NASA'S Hubble uzay teleskobu 5-6 Ocak 2024'te çekilen bu son görüntülerde gezegenin her iki tarafı da görülüyor. Hubble, Jüpiter'i ve diğer dış güneş sistemi gezegenlerini her yıl güneş ışığı altında gözlemliyor Dış Gezegen Atmosfer Mirası Programı (OPAL). Bunun nedeni, bu büyük dünyaların, şiddetli rüzgarların karıştırdığı bulutlar ve sisle çevrili olması ve sürekli değişen hava düzenlerinin kaleydoskopuna neden olmasıdır.
[left image] – Klasik Büyük Kırmızı Nokta, Jüpiter'in atmosferinde belirgin bir şekilde yer alıyor ve Dünya'yı yutacak kadar büyük. Sağ altta, daha güney enleminde, bazen Red Spot Jr olarak adlandırılan bir özellik var. Bu antisiklon, 1998 ve 2000 yıllarında yaşanan fırtınaların birleşmesinin sonucuydu ve ilk olarak 2006 yılında kırmızı renkte göründü, daha sonraki yıllarda soluk bej rengine döndü. Bu yıl yine biraz daha kırmızı. Kırmızı rengin kaynağı bilinmemektedir ancak kimyasal bileşiklerin bir kombinasyonunu içerebilir: kükürt, fosfor veya organik maddeler. Red Spot Jr. onların şeritlerinde kalarak zıt yönlerde hareket ederek yanından geçiyor. Büyük Kırmızı Nokta ile yaklaşık iki yılda bir. Başka bir küçük kırmızı antisiklon daha kuzeyde görünüyor.
[right image] – Fırtına etkinliği karşı yarımkürede de görülebilir. Merkezin sağında bir çift fırtına, koyu kırmızı bir kasırga ve kırmızımsı bir antisiklon yan yana görünüyor. O kadar kırmızı görünüyor ki, ilk bakışta Jüpiter dizini yüzmüş gibi görünüyor. Bu fırtınalar zıt yönlerde dönüyor, bu da yüksek ve alçak basınç sistemlerinin alternatif bir modelini gösteriyor. Bir kasırgada, kenarlarda yükselen dalgalar, ortada ise bulutların inmesi atmosferik sisin dağılmasına neden olur.
Kaynak: NASA Goddard Uzay Uçuş Merkezi, Baş Yapımcı: Paul Morris
Fırtınaların birbirlerinin önünden sıçraması bekleniyor çünkü saat yönünde ve saat yönünün tersine dönüşleri birbirlerini itmelerine neden oluyor. NASA'nın Greenbelt, Maryland'deki Goddard Uzay Uçuş Merkezi'nden Opal proje lideri Amy Simon, “Çok sayıda büyük fırtına ve küçük beyaz bulutlar, şu anda Jüpiter'in atmosferinde meydana gelen faaliyetlerin çoğunun ayırt edici özelliğidir” dedi.
Görüntünün sol kenarına doğru, en içteki Galile ayı Io yer alıyor; küçük boyutuna rağmen (Dünya'nın ayından sadece biraz daha büyük) güneş sistemindeki volkanik açıdan en aktif cisim. Hubble yüzeydeki volkanik akıntı birikintilerini çözer. Hubble'ın mavi ve mor dalga boylarına olan duyarlılığı ilginç yüzey özelliklerini açıkça ortaya koyuyor. 1979'da NASA'da Gezgin 1 Uzay aracı, Io'nun pizzaya benzeyen görünümünü ve volkanik aktivitesini keşfetti; küçük bir ay olması nedeniyle gezegen bilim adamlarını şaşırttı. Hubble, her yıl çalkantılı Io'yu gözlemleyerek Voyager'ın kaldığı yerden devam etti.
Bu animasyonlu bilim görselleştirmesinde kullanılan Hubble Uzay Teleskobu görüntüleri, dev gezegen Jüpiter'in tam dönüşünü göstermektedir. Bu gerçek zamanlı bir film değil. Bunun yerine, Hubble'ın renkli gezegenin 5-6 Ocak 2024'te çekilen görüntüleri bir küre üzerine çiziliyor ve model daha sonra animasyonda döndürülüyor. Gezegenin gerçek dönüş hızı yaklaşık 10 saattir ve bu, Büyük Kırmızı Noktanın her tam dönüşte gelip gidişini izleyerek kolayca haritalandırılabilir. Hubble, Dış Gezegen Mirası Programı (OPAL) kapsamında her yıl Jüpiter'i ve güneş sistemindeki diğer dış gezegenleri gözlemliyor. İmaj kredisi: NASA, ESA, Amy Simon (NASA-GSFC), Joseph DePasquale (STScI)
Hubble Uzay Teleskobu otuz yılı aşkın bir süredir faaliyet gösteriyor ve evrene dair temel anlayışımızı şekillendiren çığır açıcı keşifler yapmaya devam ediyor. Hubble, NASA ve Avrupa Uzay Ajansı (ESA) arasındaki uluslararası işbirliğinin bir projesidir.Avrupa Uzay Ajansı). Teleskobu NASA'nın Greenbelt, Maryland'deki Goddard Uzay Uçuş Merkezi işletiyor. Goddard ayrıca Denver, Colorado'daki Lockheed Martin Space ile görev operasyonları yürütüyor. Baltimore, Maryland'deki Uzay Teleskobu Bilim Enstitüsü (STScI), NASA için Hubble ve Webb bilim operasyonlarını yürütmektedir. STScI, Washington DC'deki Astronomi Araştırma Üniversiteleri Birliği tarafından NASA adına işletilmektedir.