Bu Yazımızda Neler Var :
Neden bazı insanlar sivrisinek mıknatısıdır?
Dişi bir sivrisinekten saklanmak imkansızdır – CO2 ekshalasyonlarımızı, vücut ısımızı ve vücut kokumuzu takip ederek insan türünün herhangi bir üyesini avlayacaktır. Ancak bazılarımız, adil ısırık payımızdan daha fazlasını alan belirgin “sivrisinek mıknatıslarıyız”. Kan grubu, kan şekeri seviyesi, sarımsak veya muz tüketmek, kadın olmak ve çocuk olmak, bir kişinin neden tercih edilen bir atıştırmalık olabileceğine dair popüler teorilerdir. Ancak Rockefeller Nörogenetik ve Davranış Laboratuvarı Başkanı Leslie Vosshall, bunların çoğu için çok az güvenilir veri olduğunu söylüyor.
Bu nedenle Vosshall ve laboratuvarında eski bir post-doc olan Maria Elena De Obaldia, sivrisinek çekiciliğini açıklamak için önde gelen teoriyi keşfetmeye koyuldu: cilt mikrobiyotasına bağlı bireysel koku varyasyonları. Kısa süre önce yaptıkları bir çalışmayla, deriden yayılan yağ asitlerinin sivrisineklerin karşı koyamayacağı baş döndürücü bir parfüm oluşturabileceğini gösterdiler. Elde ettikleri sonuçları Cell dergisinde yayınladılar.
Rockefeller Üniversitesi’nde Robin Chemers Neustein Profesörü ve Howard Hughes Tıp Enstitüsü’nün Baş Bilimsel Sorumlusu olan Vosshall, “Cildinizde bu yağ asitlerinden çok miktarda bulunması ile sivrisinek mıknatısı olmak arasında çok güçlü bir ilişki var” diyor.
Kimsenin kazanmak istemediği bir turnuva
Üç yıl süren çalışmada, sekiz katılımcıdan günde altı saat boyunca ön kollarına naylon çorap giymeleri istendi. Bu işlemi birden fazla günde tekrarladılar. Sonraki birkaç yıl boyunca, araştırmacılar naylon çorapları, round-robin tarzı bir “turnuva” aracılığıyla tüm olası eşleşmelerde birbirlerine karşı test ettiler. De Obaldia’nın inşa ettiği, iki tüpe bölünmüş pleksiglas bir hazneden oluşan ve her biri bir çorap tutan bir kutuyla sonlanan iki seçenekli bir olfaktometre deneyi kullandılar. Zika, dang, sarı humma ve chikungunya için birincil vektör türler olan Aedes Aegypti sivrisineklerini ana odaya yerleştirdiler ve böceklerin tüplerden aşağıya bir naylona veya diğerine doğru uçtuğunu gözlemlediler.
Aedes aegypti için açık ara en cazip hedef, sivrisinekler için bir sonraki en çekici çalışma katılımcısından dört kat daha çekici olan ve en az çekici olan Denek 19’dan şaşırtıcı bir şekilde 100 kat daha çekici olan Denek 33’tü.
Denemelerdeki numuneler kimliksizdi, bu nedenle deneyciler hangi katılımcının hangi naylonu giydiğini bilmiyorlardı. Yine de, Denek 33’ün dahil olduğu herhangi bir denemede olağandışı bir şey olduğunu fark edeceklerdi, çünkü böcekler o örneğe doğru akın edeceklerdi. De Obaldia, “Deney başladıktan sonra birkaç saniye içinde belli oluyordu” diyor. “Bu, bir bilim insanı olarak beni gerçekten heyecanlandıran türden bir şey. Bu gerçek bir şey. Bu kılı kırk yarmak değil. Bu çok büyük bir etki.”
Araştırmacılar katılımcıları yüksek ve düşük çekiciler olarak ayırdı ve ardından onları neyin farklılaştırdığını sordu. Yüksek çekici katılımcıların sebumunda (ciltte nemlendirici bir bariyer) yükselen 50 moleküler bileşiği tanımlamak için kimyasal analiz tekniklerini kullandılar. Buradan, sivrisinek mıknatıslarının daha az çekici gönüllülerden çok daha yüksek seviyelerde karboksilik asitler ürettiklerini keşfettiler. Bu maddeler sebumda bulunur ve cildimizdeki bakteriler tarafından insana özgü vücut kokumuzu üretmek için kullanılır.
Vosshall’ın ekibi bulgularını doğrulamak için 56 kişiyi daha doğrulama çalışmasına dahil etti. Bir kez daha, Denek 33 en çekici olanıydı ve zaman içinde de öyle kaldı.
De Obaldia, “Bazı denekler birkaç yıl boyunca çalışmada yer aldı ve sivrisinek mıknatısı olduklarında sivrisinek mıknatısı olarak kaldıklarını gördük” diyor. “Bu süre zarfında denek veya davranışları hakkında birçok şey değişmiş olabilir, ancak bu kişinin çok istikrarlı bir özelliğiydi.”
İnsanlar, sivrisineklerin iki farklı koku reseptörü setiyle algıladığı başlıca iki koku sınıfı üretir: Orco ve IR reseptörleri. Araştırmacılar, insanları tespit edemeyen sivrisinekleri tasarlayıp tasarlayamayacaklarını görmek için, reseptörlerden biri veya her ikisi de eksik olan mutantlar yarattılar. Orco mutantları insanlara ilgi duymaya ve sivrisinek mıknatısları ile düşük çekiciler arasında ayrım yapmaya devam ederken, IR mutantları insanlara olan ilgilerini değişen derecelerde kaybettiler, ancak yine de bizi bulma yeteneklerini korudular.
Bunlar bilim insanlarının umduğu sonuçlar değildi. “Hedef, insanlara karşı tüm cazibesini yitirecek bir sivrisinek ya da herkese karşı zayıf bir cazibesi olan ve Denek 19’u Denek 33’ten ayırt edemeyen bir sivrisinekti. Bu muazzam olurdu,” diyor Vosshall, çünkü daha etkili sivrisinek kovucuların geliştirilmesine yol açabilirdi. “Ama yine de gördüğümüz bu değildi. Bu sinir bozucuydu.”
Bu sonuçlar, Vosshall’ın Cell’de de yayınlanan ve Aedes aegypti’nin son derece karmaşık koku alma sisteminin fazlalığını ortaya koyan son çalışmalarından birini tamamlıyor. Bu, dişi sivrisineğin yaşamak ve üremek için güvendiği bir arıza emniyetidir. Kan olmadan ikisini de yapamaz. Vosshall, bu yüzden “bir yedek planı, bir yedek planı ve bir yedek planı var ve peşinden gittiği insanların cilt kimyasındaki bu farklılıklara göre ayarlanmış durumda” diyor.
Sivrisinek koku izleyicisinin görünürdeki kırılmazlığı, menüdeki bir numaralı yemek olmadığımız bir geleceği hayal etmeyi zorlaştırıyor. Ancak potansiyel yollardan biri cilt mikrobiyomlarımızı manipüle etmektir. Denek 33 gibi yüksek cazibeli bir kişinin cildini, Denek 19 gibi düşük cazibeli bir kişinin cildinden alınan sebum ve cilt bakterileriyle kaplamak sivrisinek maskeleme etkisi sağlayabilir.
Vosshall, “Bu deneyi henüz yapmadık” diyor. “Bu zor bir deney. Ancak bu işe yararsa, sebumla etkileşimlerini bir şekilde değiştirebilen bakterileri cilde koyduğunuz bir diyet veya mikrobiyom müdahalesi ile Denek 33 gibi birini Denek 19’a dönüştürebileceğinizi hayal edebilirsiniz. Ancak bunların hepsi çok spekülatif.”
Vosshall ve meslektaşları, bu makalenin araştırmacılara sıtma yayan Anopheles cinsi de dahil olmak üzere diğer sivrisinek türlerini test etmeleri için ilham vereceğini umuyor: “Bunun evrensel bir etki olup olmadığını anlamanın gerçekten çok güzel olacağını düşünüyorum.”
kaynakça sciencedaily