- 01.Aralık.2012 #1
Ziyaretçilerimize Uyarı!: Kullanıcıların Profil Bilgileri Misafirlere Kapatılmıştır. Görmek için KAYIT olmalısınız.~
Urartular - Uygarlık TarihiUrartular - Uygarlık Tarihi
Sol Taraf: MÖ 714 yılında Asur Kralı Ziyaretçilere link gizlenmiştir görmek için ] döneminde Urartu.
uratru kronolojisi - uratru yazıtları - uratru krallığı - uratrularda siyasal ve kültürel ilişkiler - uratru dini ve tanrıları
Urartuların Başkenti Tuşpa (Van) idi. Urartu Devleti en güçlü döneminde (M.Ö 8-7.yy) günümüzdeki Doğu Anadolu Kuzeybatı İran Irak'ın küçük bir bölümü ile kuzeyde Aras Vadisi'ne egemendi.
Orta: II. Rusa ve III. Sarduri dönemlerinde Urartu.
Devletin başkenti Doğu Anadolu'da Van Gölü'nün doğu kıyısında yer almaktaydı; daha geç dönemlerdeki adıyla 'Tosp' Urartucadaki 'Tuşpaya dayanmaktadır.
Van Gölü denizden 1625 metre yüksekte olup Urmiye Gölü'nden 336 metre daha yukarıda yer almaktadır. 3400 ve 5000 km²'yi bulan alanlarıyla her iki gölde Anadolu-İran bölgesinin en büyük gölleridir. 'Deniz' olarak da değerlendirilirler.
Asurlar (Aşurlar eski Asurlar)'ın coğrafi metinlerinde Van Gölü'nden 'Nairi'nin Yukarı Denizi' Urmiye Gölü'ndense 'Nairi'nin Aşağı Denizi' olarak söz edilir. Bugün dahi Urumiye Gölü'nün Farsçası 'Deryeça'[kaynak belirtilmeli] yani 'Küçük Deniz' anlamındadir.
Urartu yerleşim bölgesinin sınırlarını batıda Karasu-Fırat kuzeyde Kuzey Ermenistan dağları doğuda İran Azerbaycanı'ndaki Savalan Dağları güneyde ise Zagros Dağları'yla birleşen Doğu Toroslar oluşturur.
Efsanevi Ağrı Dağı bu dağlık bölgenin orta noktasındadır. İncil'deki masoretik ünlüleştirmeden ötürü bu dağ Urartu adının "r r t" ünsüzleriyle yazılması sonucu "Ararat" adını almıştır. 5165 metrelik yüksekliği ile Büyük Ağrı Dağı Kafkasya'nın güneyindeki en yüksek dağdır. Küçük Ağrı Dağı Tendürek Aladağ Süphan Dağı ve Nemrut Dağı gibi genelde 3000 metreyi geçen diğer dağların çoğu Van Gölü yakınlarında yer almaktadır.
Sağ Taraf: MÖ 714 yılında Asur Kralı II. Sargon'un yaptığı sekizinci seferini belgeleyen 430 satırlık tablet (II. Sargon bu seferinde Ḫaldi Tapınağını da yağmalayarak MÖ 714'de Musaşirini işgal etmiştir). (Ashurbanipal Kütüphanesi Ninova arkeoloji kazıları esnasında ondokuzuncu yüzyılda bulunan bu kil tabletin ilk tercümesi 1912 yılında François Thureau-Dangin tarafından yayınlanmıştır.) "Louvre Plaketi" (№: A05372) Louvre Müzesi.
Asur Kralı II. Sargon dönemine ait bir kitabe parçası
Kronoloji
Tevratta Ararat olarak bahsedilmektedir.Daha sonraları Asur yazıtlarında Uruatri biçiminde rastlanır. Bu belgelerden anlaşıldığına göre M.Ö XIII yy ile IX. yy arasında Uruatri ve Nairi gibi toplumlar Doğu Anadolu'da beylik ve aşiretler halinde yaşamaktaydılar.
Urartuların kullandığı Yeni Asur Stilindeki Çivi Yazısı.
Krallık M.Ö IX. yy ortasında I. Sarduri ile ilan edilir. İlk Urartu yazıtı ve Van Kalesi'ndeki ilk anıtsal mimari bu krala aittir. M.Ö VII. yy'daki en güçlü krallardan biri olan [II. Rusa]'dan sonra ise gittikçe zayıflamış ve M.Ö VI. yy başlarında tarih sahnesinden çekilmiştir. Urartu krallarının sıradüzeni ve tarihlendirilmesi daha iyi belgelendirilmiş Asur kralları listesi ile kurulabilen paralellikler yardımıyla sağlıklı hale getirilebilmektedir.
Kaçak bir kölenin yakalanarak geri getirilmesi emrini içeren ve üzerinde resmi bir mühürü olan Teişebaini'de bulunan tabaka.
Yazıtların Dağılım Alanı
Urartular yönetim merkezi kale barajlar sulama kanalları anıtsal kaya mezarları gibi inşa programları yürüttükleri ve merkezi bölgeyle sıkı bağlar oluşturdukları bölgelerin çok uzaklarına yerel beylerin kabilelerin yaşadığı topraklara da sık sık sefer yapmış ve buralarda yazıt dikmişlerdir. Bu gelenek komşuları Asurdan da bilinmektedir.
Erebuni Müzesinde bulunan Erebuni Kalesi'in Urartu Kralı I. Argişti tarafından temellerinin atılışını kaydeden bir Urartu Çivi Yazısı Tablet
Yazıtlar daha çok başkent Tuşpa ve Van Gölü havzasından gelmektedir. Batıda Fırat kıyısında İzoli (II. Sarduri) kuzeyde Taşköprü (II.Sarduri) Hanak (I.Argişti) Kanlıca (I.Argişti) ve Gulidzan (I.Argişti) güneydoğuda Urmiye Gölü'nün güneyine dağru İran'da Kelişin (İşpuini-Minua) Topzava (I.Rusa) Taştepe (Işpuini-Minua) ile doğuda Erdebil'in güneyinde Naşteban ve Razliq tarafından
çevrelenen geniş bölgede yazıt dikmişlerdir.
Din ve Tanrılar
Van/ Meher Kapı anıtındaki yazıta göre Urartuların inandığı kutsadığı ve adlarına belirli dönemlerde kurban kestiği 79 tanrı tanrıça ve tanrısal özellik bulunmaktadır.
Urartu Tanrısı Haldi'nin Bir Tasviri
Bunlardan ilk üç sırayı Haldi Teişeba ve Şivini paylaşır. Haldi - (Eşi Bagbartu / Bagmaştu / Arubani) Urartuların baştanrısı idi. İsim olarak kökeni XIII. yy Asur yazıtlarına kadar inmektedir. En büyük tapınağı Muşaşir'de idi. Teişeba (Fırtına tanrısı) Hurri kökenlidir ve Hititlerde Teşup ile aynı tanrı olmalıdır. Şivini de (Güneş tanrısı) Hurri kökenlidir. Hititlerdeki Şimegi'nin karşılığıdır.
Urartular büyük merkezlerde tanrıları için kule tipi tapınaklar ve açık alanlardaki kayalara kapı görünümlü kutsal nişler yapmışlardı.
Urartu Tanrılarının Tasvir ve Rölyefleri
Ḫaldi :
Temsil Ettiği Kişilik : Yüce tanrı olan Ḫaldi genellikle bir aslan üzerinde ayakta tasvir edilmektedir.
Kaynağı: Görünüşe göre her ne kadar asırlık Urartu tanrısı olarak kabul görse de Menşei Asurluların kuzeydeki ibadet merkezi olan Muṣaṣir Antik Kentine dayandırılmaktadır.
Kurban Miktarı: Bayramlarda kendisi için 17 sığır ile 34 koyun kurban edilirdi.
Teişeba :
Temsil Ettiği Kişilik : Fırtına Rüzgar Gök Gürültüsü Yağmur ve Savaş Tanrısı olan Teişeba genellikle aslan ya da en azından bir boğa üzerinde ayakta tasvir edilmektedir.
Kaynağı: Babilliler-Asurlular Panteon'unda Fırtına Tanrısı; Adad (Akatça) Işkur (Sümerce) Hadad (Aramice) adı verilen tanrılar ile ayni özelliklere sahip olup ayni değerleri temsil etmektedir.
Kurban Miktarı: Bayramlarda kendisi için 8 sığır ile 12 koyun kurban edilirdi.
Şivini;
Temsil Ettiği Kişilik: Güneş Tanrısı olan Şivini hep kanatlı bir kalkan (disk) halinde tasvir edilmektedir.
Kaynağı: Asur tanrısı Şamaş ile ilişkilendirilmektedir.
Kurban Miktarı:Bayramlarda kendisi için 4 sığır ile 8 koyun kurban edilirdi.
Urartu Dinî Sanat Eserlerinden Kabartma ve Heykel Örnekleri
CenazeTörenleri
Cenaze töreni bölgeler arasında farklılıklar göstermektedir. Araştırmacılar Urartu kültürünün karakteristik bir cenaze töreni olmadığını ve defin törenlerinin değişiklik arzetttiğini saptamışlardır. Mezarlar içinde yakılan cesetlerin küllerinin yanı sıra bilezik kemer ve bronz eşyalar da bununmuştur.
Urartu Dinî Sanat Eserlerinden Kabartma ve Heykel Örnekleri
Orta ve Sol Taraf: Erebuni Kalesi Müzesinde bulunan Urartu Tanrıları Ḫaldi ile Teişeba'nın Kabartmaları Erivan Ermenistan.
Sağ Taraf: Urartu Tanrıları Ḫaldi ile Teişeba'nın Kabartmaları (Anadolu Medeniyetleri Müzesi Ankara).
Bu bulgulardan Urartuların ölümden sonra bir yaşama inandıkları sonucuna varılmıştır. Bir yerleştirilen kül Cesetlerinin yakılması ardından Urn gibi yerlerde toprağa gömüldükleri bazen de küllerin saksılar içine doldurulduktan sonra saklandığı anlaşılmıştır. Urartular'da şeklinde yaygın cenaze şekli cesetlerin yakılması idi. Bu yöntem öncelikle saraylarda krallara yapılan törenlerde uygulanmaktaydı. Tuşpa'da kral küllerinin saklandığı mağaralar bulunmuştur. Van Kalesi'nde Kudüs ve Frig mezarlarına benzer kaya mezarlar ortaya çıkarıldı. Mısır antik mezarların inşası ile benzerlikler cenaze törenlerinin çok kültürlülük arzettiğini kanıtlar niteliktedir.
Ölü Gömme
Urartu mezarlarına tümülüs adı verilir.Urartu'da yakarak veya yakmadan gömü yapılmaktaydı. Yönetici kesim ve olasılıkla aileleri büyük kale ve merkezlerin yakınındaki çok odalı kaya mezarlarına birlikte diğerleri ise sosyal statülerine göre toprak altına inşa edilen oda mezarlara basit toprak mezarlara veya yakılarak urne adı verilen küplere gömülmekteydiler. Merkezde Van Kalesi batıda Palu Malazgirt ve Altıntepe'de kuzeyde Aras Nehri'nin güney bölgesinde doğuda şangar (İran'da Bastam'ın kuzeyi) gibi önemli yönetim merkezlerinin yakınında çok odalı kaya mezarları bulunmaktadır.
Dilkaya Karagündüz ve Yoncatepe'de ise soyulmadan günümüze ulaşmış içinde birden çok gömü bulunan yeraltı oda mezarları incelenmiştir.{ölümden sonraki yaşama inandıkları için ölülerin mezarlarına günlük yaşamda kullandığı eşyalar konulurdu yastıkçanakçömlek v.s.}
MÖ 859-824 yılları arası Asur Kralı olan III. Şalmaneser Asur Yükseme Devri'ne ait olan bu Urartu-Asur Alçak-Kabartma (Bas Rölyef) parçasının genişliği 27 cm olup kabartma üzerinde MÖ 858 yılına kadar Asur ordularının Urartu Aşiretlerine karşı kazandığı zaferleri gösteren sahneler içermektedir (Yazıtta: Asur Kralı III. Şalmaneser kendi görüntüsünün Nairi'lileri (Ermenistan kökenli bir aşiretinin Asurca ismi) Karadeniz'e kovalamaya yeteceğini ifade etmektedir. (Asur ordusu III. Şalmaneser komutasında Van Gölü kıyılarında yaklaşık olarak MÖ 858 yılındaki Savaşta Na-İ-Ri'lileri bozguna uğrattı).
Siyasal ve Kültürel İlişkiler
Urartu tarihinin önemli bir bölümü güneydeki büyük düşman Asur ile mücadeleye odaklanmıştır. Ayrıca Menua döneminden itibaren kuzeyde yerel Diauehi Krallığı (Erzurum çevresinde) ve mahalli beylikler üzerine güneybatıda Hate (Malatya çevresi) güneydoğuda ise Kuzeybatı İrana; I. Argişti döneminde Hate - Tabal (Tuate'nin ülkesi); II. Sarduri Melitia Qumaha (Adıyaman bölgesinde) ve kralı Kuştaşpili; II. Rusa ise Hate Halitu ve Muşki üzerine sefer yapmışlardır.
Urartu Krallığı'nda çivi yazısı yıllık sefer yapma ölçü sistemi krali unvanlar stel dikme savaş taktikleri nüfus nakilleri resim süsleme ve kabartma sanatı gibi uygulamalar Asur etkili olarak gelişmiştir. Mimari sorguçlu miğferler kazanlardaki siren eklentileri hiyeroglif yazısı yakarak gömme fildişi sanatı gibi dallar ise Kuzey Suriye'den etkiler almıştır. Bronz levhalar üzerindeki bezemelerde Asur etkisi yanında Geç Hitit izleri de görülmektedir. Bütün bu etkiler Urartu insanı ve zorlu coğrafyasıyla bütünleşerek yeni biçimler almış ve Urartu sanatını oluşturmuştur. aaa
Sol Taraf: Karmir-Blur (Kızıl-Tepe)de bulunan bir bronz kalkan. Orta: Seramik tencere. Sağ Taraf: Ağaç üzerine nakşedilmiş bir oyma süs.
Çanak-Çömlek Sanatı
Devletin kuruluşu ile birlikte ortaya çıkmış gözüken parlak kırmızı astarlı çanak-çömlek grubu yönetim merkezi ve önemli Urartu kalelerinde bulunmaktadır. Halkın ürettiği yöresel ve geleneksel mallar da kullanılmaya devam etmiştir.
ALINTIDIR.
- 01.Mayıs.2013 #2
Ziyaretçilerimize Uyarı!: Kullanıcıların Profil Bilgileri Misafirlere Kapatılmıştır. Görmek için KAYIT olmalısınız.~
Tarih derslerinde uyumama sebep olan uygarlık.
Laiklik asla dinsizlik olmadığı gibi sahte dindarlık ve büyücülükle mücadele kapısını açtığı için gerçek dindarlığın gelişmesi imkanını temin etmiştir.
Mustafa Kemal ATATÜRK
- 02.Mayıs.2013 #3
Ziyaretçilerimize Uyarı!: Kullanıcıların Profil Bilgileri Misafirlere Kapatılmıştır. Görmek için KAYIT olmalısınız.~
Cenaze törenleri ürkütücüymüş.
Konu Bilgileri
Bu Konuya Gözatan Kullanıcılar
Şu anda 1 kullanıcı bu konuyu görüntülüyor. (0 kayıtlı ve 1 misafir)