ABD’nin Colorado eyaletinde mahkeme, Denver polisinin sadece Apple’ın ‘Bul’ uygulamasına güvenerek yanlış eve baskın düzenlemesi sonucu evi hasar gören yaşlı bir kadına 4 milyon dolar tazminat ödenmesine karar verdi.
4 Ocak 2022, 78 yaşındaki emekli posta çalışanı Ruby Johnson için sıradan bir Salı günüydü. Burası 43 yıldır yaşadığı ve üç çocuğunu tek başına büyüttüğü evdi.
Az önce duş almış ve oturma odasında oturuyordu. Bornozu, bonesi ve terlikleriyle televizyon izlerken bir polis memurunun megafonla ellerini kaldırarak dışarı çıkmasını söylediğini duydu. Kapısını açtığında ön bahçesinde zırhlı bir araç, tüfek taşıyan teçhizatlı polisler ve bir K-9 köpeği buldu.
Mahkeme belgelerine göre Johnson sonrasında nedenini bilmeden saatlerce ekip arabasında tutuldu; kimse ona tuvalete, ilaca, yemeğe veya bir bardak suya ihtiyacı olup olmadığını sormadı.
Nihayetinde polis (telefon dahil olmak üzere) yaşlı kadını iddia edilen suçla ilişkilendirecek hiçbir şey bulamadı. Johnson, arama emrini alan Denver Polis Departmanı dedektifi Gary Staab ve emri inceleyip onaylayan amiri Çavuş Gregory Buschy’ye dava açtı.
Arama emrinin ‘tek dayanağı’ olan Apple ‘Bul’ uygulamasıydı
Aslında her şey bir gün önce Jeremy McDaniel adlı bir adamın kamyonetinin çalındığını ihbar etmesiyle başladı. McDaniel araçta ‘bir tabanca, dört yarı otomatik tabanca, bir askeri tüfek, iki drone, 4 bin dolar nakit para ve bir iPhone 11’ bulunduğunu beyan etti. Dosya ertesi gün Staab’a verildi. Kamyoneti çalınan adam, Apple’ın ‘Bul’ adlı uygulamasını kullanarak ‘telefonun izini bulduğunu’ söylemişti.
Burada bir parantez açmakta fayda var. Apple’ın bu uygulaması kullanıcıların cihazlarının yaklaşık konumunu belirlemek için hücresel, Wi-Fi, GPS ve Bluetooth’tan gelen bilgileri kullanıyor. Ancak GPS uydularının sayısı, elverişsiz hava koşulları, yüksek binalar, dağlar ve gibi çok sayıda faktör uygulamanın doğruluğunu etkileyebiliyor.
Zaten yaşlı kadının avukatı Tim Macdonald da uygulamanın ‘bir kolluk kuvveti aracı’ olarak tasarlanmadığına dikkat çekiyor; kayıp iPhone’un ‘komşu evlerden birinde veya yoldan geçen bir sürücü tarafından yakındaki bir sokağa atılmış olması yerine’ Johnson’ın evinde olduğunu düşünmek için hiçbir neden olmadığını söylüyor.
Şikâyet dilekçesinde ekran görüntüsüne atıfta bulunarak “Telefonun nerede olabileceğini gösteren mavi daire en az altı farklı mülkü kapsıyordu. Ancak yine de polis, arama emrinin ‘tek dayanağı’ olan ‘Bul’ uygulamasını kullanarak Johnson’ın evine odaklandı. Apple’ın uygulama hakkında internette yayınladığı kullanıcı kılavuzu, Johnson’ın evinin aranmasını haklı çıkaracak her türlü mantıklı olasılığı ortadan kaldırıyor” denildi.
İçinde 6 silah bulunan çalıntı bir kamyoneti arayan polis nasıl yanlış eve gitti?
Johnson’ın avukatı, polis memuru Staab’ın ‘aceleyle hazırlanmış ve yanıltıcı bir belge hazırladığını’ ve amiri Buschy’nin o belgeyi sabah 11 civarında ve hiçbir düzeltme yapmadan imzaladığını vurguladı. Denver Bölge Savcı Yardımcısı Ashley Beck belgeyi saat 11:42’de onayladı. Bir saatten biraz fazla bir süre sonra Denver Bölge Mahkemesi Yargıcı Beth A. Faragher de arama emrini imzaladı.
Bir saatten kısa bir süre sonra Denver SWAT ekibi Johnson’ın evini bastı ve megafonla evini terk etmesini istedi.
Mahkeme belgelerine göre Johnson garajın kapısını nasıl açacağını soran polise bilgi verdi ancak buna rağmen garaj kapısını açmak için bir koçbaşı kullanıldı. Avukatlar ayrıca polis memurlarının evi darmadağın ettiğini ve evdeki eşyaları kırıp döktüğünü dile getirdi.
Ruby Johnson’ın avukatı Macdonald, çalıntı bir kamyon ve silah arayan polis memurlarının evine baskın düzenleyerek kendisini gözaltına alması ardından müvekkilinin hâlâ ‘ciddi fiziksel ve psikolojik sağlık sorunları’ yaşadığını söyledi. İki polis memuruna bireysel olarak dava açıldığını ancak toplam 4 milyon dolarlık tazminatı Denver Belediyesi’nin ödemekle yükümlü olduğunu açıkladı.
Bir polis departmanı sözcüsü bu hafta CNN’e yaptığı açıklamada (jüri üyelerinin her iki polisi Johnson’ın haklarını ihlal etmekten suçlu bulmasına rağmen) Denver polisi tarafından yapılan soruşturmada herhangi bir ihlal tespit edilmediğini, memurların disiplin cezası almadığını ve her ikisinin de hâlâ devriye biriminde çalıştığını kaydetti.
Johnson adına dava açan Colorado Amerikan Sivil Özgürlükler Birliği, “SWAT ekibi polis memurlarının anlamadığı ve hakkında hiçbir eğitim almadığı bir uygulamadan geldiği iddia edilen bir konuma dayanarak Johnson’ın evini aradı” açıklamasıyla durumun vahametinde dikkat çekti. Johnson’ın avukatı Macdonald ise “Eğitim ve politika değişikliği yapılmamasından rahatsızlık duyuyoruz ve cezai tazminat miktarının polisin insanların anayasal hakkını ciddiye alması gerektiğine dair güçlü bir mesaj vereceğini umuyoruz” dedi.