İnce Bağırsakta Aşırı Bakteri Üremesi SIBO Nedir
İnce bağırsakta bakteriyel aşırı büyüme (SIBO) ince bağırsağı etkileyen ciddi bir durumdur. Bakteriler vücudun besin maddelerini kullanmaya başladıkça yetersiz beslenmeye de yol açabilir. Sibo, hafif (abdominal şişkinlik) ile şiddetli (beslenme yetersizlikleri) arasında değişen semptomlar bulunabilir. Eğer bağırsak semptomlarının yanında açıklanamayan kilo kaybı yaşanıyorsa uygun bir teşhis ve tedavi planı uygulanmalıdır.
SIBO Belirtileri :
- Mide ağrısı
- Yemek yedikten sonra şişkinlik
- Kramplar
- İshal
- Kabızlık
- Hazımsızlık
- Dolgunluk hissi
- Gaz
- Kilo kaybı
- Beslenme eksiklikleri
Risk faktörleri: Kronik bir rahatsızlığa sahip olmak veya gastrointestinal (GI) yolu etkileyen bir ameliyat olması SIBO riskini artırabilir.
- HIV
- Crohn hastalığı
- Skleroderma
- DM
- Parkinson hastalığı
- Hipotiroidizm
- Bağırsakları yavaşlatan ilaçlar
SIBO’nun varlığı ile ilişkili olan bazı beslenme eksiklikleri :
• Karbonhidrat Malabsorbsiyonu:
SIBO’nun ince bağırsakta bulunan bakteriler tarafından erken bir karbonhidrat sindirimine neden olabilir. Karbonhidratlan parçalamaktan sorumlu enzimlerde bir disfonksiyona neden olduğu düşünülmektedir.
• Protein Malabsorbsiyonu:
SIBO’nun villusundaki hasar, ince bağırsağın proteini vücuda emmesi için azalmış bir kabiliyet ile sonuçlanabilir.
• Yağ Malabsorbsiyonu:
SIBO’dan kaynaklanan yag emiliminin, ince bağırsakta bulunan bakterilerin yağın parçalanması ve emiliminden sorumlu olan safra asitlerini yıkması nedeniyle oluştuğu düşünülmektedir. Yağ malabsorpsiyonu, A,D,E,K vitaminlerin eksikliklerine yol açabileceği için özellikle dikkat
edilmelidir.
• Vitamin B-12 eksikliği:
SIBO’nun varlığı, B-12 eksikliği riskini artırmaktadır. İnce bağırsaktaki bakteriler, vitaminleri kendileri kullanır ve böylece vitamin, emilim için vücutta mevcut olamaz. Bu eksiklik periferik nöropati ile sonuçlanabilir. Ayrıca megaloblastik anemi (genişlemiş alyuvar hücreleri) veya normositik anemi (düşük alyuvar hücre sayısı) de görülebilir.
• Demir Eksikliği:
İnce bağırsakta villusa mevcut olan bakteriler tarafından yapılan hasar nedeniyle demir emilemez ve demir eksikliğine bağlı anemiye neden olabilir.
• D vitamini eksikliği:
SIBO’nun varlığı, osteoporoz için riski artırmaktadır. D vitamini
eksikliğinin bir sonucu olduğu düşünülmektedir. E vitamini eksikliği ve A
vitamini eksiklikleri de görülebilir.
SIRO İcin Alternatif Uygulamalar
SIBO, antibiyotik ve diyet değişiklikleri ile iyileştirmeler yapılabilir.
• Antibiyotikler :
Antibiyotikler, ince bağırsaktaki bakteri sayısını azaltabilir, ancak sorunun nedeninin başında yatan temel konuya değinmeyeceklerdir. Eğer durumunuz kötü beslenmeye veya dehidratasyona yol açıyorsa, beslenme ve sıvılar için intravenöz (IV) tedaviye de ihtiyaç olabilir.
• Probiyatik
Probiyotik almak bağırsağınızdaki bakterileri normale döndürmeye yardımcı olabilir. 2010 yılında yapılan bir çalışmada, probiyotik tedavinin SIBO tedavisinde antibiyotiklere göre daha etkili olabileceği bulunmuştur. Ancak daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.
Beslenme İlkeleri:
Az az sık sık beslenme.
SIBO diyeti, şekerin düşük olduğu gıdalara odaklanmalıdır.
Günlük tüketilen su miktarının artırılması ağrıyı azalır ve sindirimi kolaylaştırır.
Karbonhidratlar parçalanamadığında, bağırsakta ishal veya şişkinlik gibi belirtilere neden olabilir. Kolonda bağırsak bakterileri tarafından fermente edilen sindirimi zor karbonhidratlar olan FODMAP’lerden kaçınılması gerekmektedir.
Kaçınılması gereken yiyecekler (FODMAP içerenler)
- Yüksek fruktozlu mısır şurubu, bal
- Buğday, sarımsak, soğan
- Fasulye, mercimek, soya fasulyesi
- İzomalt içeren tatlandıralar, mannitol, sorbitol
- Kayısı, kiraz, şeftali, erik gibi çekirdekli meyveler
Tüketilebilecek yiyecekler: (Düşük FODMAP içerenler)
- Yağsız kırmızı etler , hindi, tavuk, balık, yumurta
- Laktozsuz süt
- Mısır unu, pirinç, glütensiz ürünler
- Muz, greyfurt, mandalina, portakal
- Biber çeşitleri, marul salatalık havuç, kereviz taze roka, taze nane, maydanoz, ıspanak pazı, semizotu.
Sibo Nasıl Teşhis Edilir?
SIBO semptomlarından herhangi birine sahipseniz doktorunuza görünün. Bağırsak hastalığı olanların hastanelerin Genel Cerrahi ve Gastroenteroloji polikliniklerinden randevu almaları gereklidir. Doktorunuz belirtileriniz ve tıbbi geçmişiniz hakkında sorular soracaktır. Ayrıca karnınızı palpe etmeyi veya nazikçe hissetmeyi içeren bir fizik muayenesi yapacaktır. Ayrıca kan, dışkı veya diğer testleri de isteyebilirler.
Nefes testi
Nefes testi, SIBO’nun teşhisi için yaygın bir testtir. İnce bağırsakta fazla bakteri bulunması, bir nefes testi ile tespit edilebilen hidrojen ve metan gazlarının salınmasına neden olabilir. Bu test invaziv değildir ve evde veya bir doktorun muayenehanesinde yapılabilir.
Testten 24 saat öncesinde özel bir hazırlık diyeti yapılması ve test yapılmadan önceki 12 saat boyunca yemek yenmemesi gerekiyor. Hazırlık diyetinin amacı, bakteriler tarafından fermente edilebilen yiyeceklerin azaltılması ve bu sayede testte içilecek solüsyona karşı net bir tepkinin ölçülebilmesi. Bu yüzden test öncesindeki günde, genel olarak beyaz pirinç pilavı, balık/tavuk/et, yumurta, tavuk eti/kırmazı et sularından (kemik suyu değil) oluşan bir diyet tüketilmesi öneniliyor Yağ, tuz, karabiber,
çay ve kahvenin azaltılması öneriliyor. Bazen başlangıç gaz seviyelerini negatife indirmek için bu diyeti 2 gun sürdürmek de gerekebiliyor
Test öncesinde en az 2, bazı kaynaklara göre ise 4 hafta boyunca farmasötik ya da bitkisel antibiyotik kullanılmaması gerektiği söyleniyor. Ayrıca testten dört gün öncesinde hastanın her türlü laksatif (bağırsak çalıştırıcı ilaçlar), yüksek doz C vitamini ve magnezyum takviyelerinden uzak durması öneriliyor.
Testin başlangıcında bir açlık nefes örnegi alınıyor. Sonrasında ise laktuloz veya glukozlu bir solüsyon hastaya içirilerek her 15-20 dakikada bir nefes örnekleri alınıyor. Testte glukoz kullanılırsa, sadece ince bağırsağın mideye yakın kısımlarındaki bakteri artışı konusunda bilgi alınabiliyor, çünkü glukoz burayı gecemeden bağırsaktan emiliyor. Oysa kalın bağırsağa yakın kısımda gelişen SIBO’nun daha yaygın olduğu düşünülüyor. Bu yüzden glukozlu nefes testi negatif çıksa bile kalın bağırsağa yakın(distal) SIBO’yu teşhis etmek için laktuloz testi de yapmak gerekiyor
Laktuloz sadece bakteriler tarafından fermente edilebilen ve bağırsaktan emilmeyen bir şeker. Laktulozun ince bağırsaktan geçiş süresi konusunda farklı fikirler olsa da ortalama 90 dk ile 2 saat arasında olduğu söylenebilir. Alinan nefes örneklerindeki hidrojen/metan gazlarının miktarı ve gaz miktarındaki artışın kacıncı dakikalarda olduğu, bakterilerin yeri ve cinsi konusunda bilgi veriyor. Bunun sonrasında laktuloz kalın bağırsağa geçerek buradaki mikroflora tarafından fermente ediliyor. Test toplamda 3 saat kadar sürüyor.
Nefes testi maalesef standart bir sonuç vermiyor ve test sonucunda ölçülen gaz miktarlarını gösteren grafiğin doktor tarafından yorumlanması gerekiyor. Her doktoru testi yorumlaması da birbirinden farklılık gösterebiliyor.
Testin yapılması için özel bir cihaz gerekiyor. Evde test etme setleri olsa da bunların yine laboratuvara gönderilmesi gerekiyor. Test için kullanılacak cihazın metan gazi , ölçüp ölçememesi de önem taşıyor, çünkü tedavi metan veya hidrojen gazının baskı olmasına göre değişebiliyor.
Daha fazla test
Nefes testi kesin değilse veya SIBO tedavileri işe yaramıyorsa, doktorunuzun orada hangi bakterilerin büyüdüğünü görmek için ince bağırsağınızdaki sıvıyı örneklemesi gerekebilir.
Diyetisyen Emre UZUN
Kaynak:diyetisyenemreuzun.com