Stres Nedir? Stres Altında Mısınız? Stres altında mısınız? İşiniz çok zahmetli ve zorlu mu? Davranış biçiminizi, insan ilişkilerinizi, düşünce tarzınızı veya yaşama biçiminizi değiştirme isteği duyuyor musunuz? Stres ile ilişkilendirilebilecek sağlık sorunlarınız var mı? İş yerinizde strese bağlı olarak performans düşüklüğü yaşadığınızı hissediyor musunuz? Stres Nedir? Yardıma ihtiyacınız olduğunu düşünüyor musunuz?
Bu sorulardan bir çoğuna evet diyorsanız, stres altında olma ihtimaliniz vardır. Bu yüzden Strese sebep olan şeyleri öğrenmeye başlayarak çözüm üretebilirsiniz…
Stres mi? Stres Sonrası Reaksiyon mu?
Stres kavramını tanımlamadan önce, biraz düşünelim. Stres size neyi ifade ediyor? Sizi rahatsız eden şey Stres mi yoksa Stresin kaynağı mı? Stres kaynağına reaksiyon göstermenizin altındaki neden ne? Duygularınız mı? Yoksa inançlarınız mı? Lütfen detaylı olarak düşünün. Düşüncelerinizi not etmek amacıyla, yanınızda kağıt ve kalem bulundurun.
Stres kavramının size çağrıştırdığı 3 şey nedir?
Lütfen cevaplarınızı yanınızda bulunan kağıda yazın…
Kağıda yazdığınız cevapları sınıflandıracak olursanız, düşüncelerinizi hangi kategoriye yerleştirirsiniz? “Stres Kaynağı” mı? Yoksa “Stres Reaksiyonu” mu?
Lütfen cevaplarınızı kağıt üzerinde kategorize ediniz…
Şimdi belirlediğiniz 3 şeyden birini seçin. Seçiminiz “Stres Kaynağı” kategorisinde yer alıyorsa, buna karşılık stres reaksiyonunu hatırlamaya çalışın; eğer seçiminiz “Stres Reaksiyonu” kategorisinde yer alıyorsa, bu reaksiyonu göstermenize neden olan stres kaynağını bulmaya çalışın. Bulgularınızı kağıda yazın. Bulgularını içeriğimizi okuyarak tanımlayabilirsiniz…
Stres çevre ve birey arasındaki bir tür ilişkidir. Stres sadece ortamla veya kişinin bulunduğu mevcut durumla ilişkili değildir, bu iki kavramın birleşimi ile ortaya çıkan bir sonuçtur. Burada sözü edilen ilişki birey tarafından oldukça zorlu bir ilişki olarak değerlendirilir. Bu durumun yönetilmesi, bireyin ekstra bir çaba ve öz eleştiri yapmasını gerektirir.
Stres; Bizim dışımızda gerçekleşen olaylar olarak ifade edilir, bireyler bu olayları tehdit ve zararlı olarak düşünebilir.
Strese Karşı Reaksiyon; Birey tarafından tehdit veya zararlı olarak görünen olayın cevabı strese karşı reaksiyondur.
Stresin Yararlı Yüzü – Pozitif Stres
Genellikle stresin olumsuz bir olgu olduğunu düşündüğümüz için, kaçınmamız gereken bir olay olarak görürüz. Ancak, stresin olumlu tarafını da göz ardı etmemek gerekir. Yaşamda stres ve olumsuzluklar vardır. Ancak, birey bir olayda yeterli kaynaklara sahip olduğunu düşünürse ve içinde bulunduğu zor durum o kişi için ulaşılması gereken veya ulaşmak istediği bir takım şeyler içeriyorsa, kişi çok büyük ihtimalle pozitif stresle hareket ediyor olacaktır
Everest dağına tırmanmak fiziki anlamda oldukça zorlayıcı ve stres verici bir aktivitedir. Fakat hedefi bu dağa tırmanmak olan dağcılar için negatif bir stres olduğunu söyleyemeyiz. O anda dünyanın merkezinin en tepesinde olmak ve bayrağı doruğa dikmek dağcı için ulaşmak istediği zorlu bir hedef ve bir mutluluk kaynağıdır. Aynı hedef, tırmanmaya gücü, tutkusu olmayan bireyler için mutluluk ifade etmeyeceği gibi, olumsuz stresi de beraberinde getirecektir.
Stres Çeşitleri
Akut Stres
Hemen her gün meydana gelen, kısa süren ve sağlığı tehdit etmeyen strestir. Klavyeye kahve döküldüğü anda hissettiğimiz stres, metro veya otobüsün kalabalık olması durumunda hissettiğimiz stres, önemli müşteri görüşmeleri ve işlerin sıkışması vb. durumlarda hissettiğimiz stres akut strese örnek olarak verilebilir.
Periyodik Stres
Akut stres düzenli olarak deneyimlenmeye başlandığında bireyde tükenmişlik haline ve/veya şiddete yol açar. Bunların yanında kronik baş ağrıları, sürekli gergin hissetme, kalp rahatsızlıkları vb. durumlara neden olur. periyodik stres bulguları akut stresle aynıdır fakat daha sık yaşanır.
Kronik Stres
Kronik stres uzun vadeli zihinsel gerginlik ve/veya kalıcı zorluk ifade eden yaşam koşulları sonucunda ortaya çıkar. Çok zararlıdır ve yeme bozukluğu, migren, anksiyete, depresyon, uykusuzluk vb. dramatik sonuçlara yol açabilir.
Subjektif Bir Olgu Olarak Stres
Stresin bireysel değerlendirme sonucu ortaya çıkıyor olması, stres kavramını oldukça subjektif ve kişiye özel bir hale getirir. Stres, kişiden kişiye göre değişkenlik gösterebilir, bireylerin yaklaşımları farklı olabilir.
Tahminen üç kişinin bir projeyi geciktirmeleri, bu bireylerin aynı şekilde cevap verecekleri anlamına gelmez. Bir kişi bu olaydan dolayı ciddi stres altında olacak, diğeri ise daha hafif bir stres yaşayacaktır,üçüncü kişi ise çok rahat bir şekilde bu olaya tepkisini gösterebilecektir. Bu kişilerden her birinin kendi bünyesine ait bir stres tolerans sınırı vardır. Bir kişinin stres tolerans sınırı düşükken, diğeri daha yüksek düzeyde bir stres tolerans sınırına sahip olabilir.
Stresin Yanıt Aşamaları
Stres aslında bir dayanıklılık ve direnç unsuru olarak oldukça önemlidir. Stresli durumlara verdiğimiz tepkiler, strese karşı yanıtlarımız-dır. Hans Selye strese yanıt sürecini 3 aşama olarak özetler.
Alarm aşaması
Stresin meydana gelme ihtimali, bu aşamada kişi stresli olaya hazırlanmaya başlar.
Direnç aşaması
Stres alarm aşamasından itibaren sürmektedir, kişi başa çıkma mekanizmalarını harekete geçirir ve stresin olumsuz etkilerine direnmeye çalışır.
Bitkinlik aşaması
Uzun vadeli stresin mevcut olması halinde, kişi direnmekten vazgeçer ve stresle mücadele etmenin diğer yollarını arar. Bu aşamada kişinin sağlığı belirli ölçüde bozulmuştur. Migren, depresyon, uykusuzluk vb. sıkıntılar ortaya çıkabilir.
Sonuç Olarak;
Çalışan kişiler genelde ciddi stres altında yaşamaktadırlar. Evden arabalarına veya toplu taşıma araçlarına hızlı bir şekilde yetişmeye çalışıyorlar, kalabalık trafikte sıkıntı yaşıyorlar, toplantıya yetişmek için acele ediyorlar, akşam ise eve geldiklerinde, sessizlik ve dinlenmeye ihtiyaçları var, fakat evde aile ve diğer özel sorumluluklar bekliyor.
Bu yüzden kişilerin birbirlerini anlamaya ihtiyaçları var, eğer sizde bu ve buna benzer durumlarla karşı karşıya kalıyorsanız ilk önce Stresin altında yatan şeyin tespitini yapmalısınız.