Imperial Halk Sıhhati Okulu’ndan araştırmacılar, çok işlenmiş besinler ile kanser geliştirme riski ortasındaki alakanın bugüne kadarki en kapsamlı değerlendirmesini yaptılar. Ultra işlenmiş besinler, gazlı içecekler, toplu üretilen paketlenmiş ekmekler, birçok hazır yemek ve birçok kahvaltılık gevrek üzere üretimleri sırasında ağır halde işlenmiş besin unsurlarıdır.
Ultra işlenmiş besinler çoklukla nispeten ucuz, kullanışlı ve ağır bir formda pazarlanıyor ve çoklukla sağlıklı seçenekler olarak görülüyor. Lakin bu yiyecekler ayrıyeten ekseriyetle tuz, yağ, şeker bakımından daha yüksektir ve yapay katkı unsurları içerir. Artık obezite, tip 2 diyabet ve kardiyovasküler hastalık dahil olmak üzere bir dizi makus sıhhat sonucuyla temaslı oldukları düzgün bir halde belgelenmiştir.
İngiltere’deki çeşidinin birinci çalışması, 200.000 orta yaşlı yetişkin iştirakçinin diyetleri hakkında bilgi toplamak için Birleşik Krallık Biobank kayıtlarını kullandı. Araştırmacılar, 10 yıllık bir mühlet boyunca iştirakçilerin sıhhatini izlediler ve genel olarak rastgele bir kanser geliştirme riskinin yanı sıra 34 kanser tipi geliştirme riskini de incelediler. Ayrıyeten insanların kanserden ölme riskine de baktılar.
Çalışma, ultra işlenmiş besinlerin daha yüksek tüketiminin, genel olarak ve bilhassa yumurtalık ve beyin kanserleri ile daha yüksek kanser geliştirme riski ile bağlı olduğunu bulmuştur. Ayrıyeten, bilhassa yumurtalık ve göğüs kanserleri olmak üzere, kanserden ölme riskinin artmasıyla da ilişkilendirildi.
Bir kişinin diyetindeki ultra işlenmiş besindeki her yüzde 10’luk artış, genel olarak kanser insidansında yüzde 2’lik bir artış ve bilhassa yumurtalık kanserinde yüzde 19’luk bir artış oldu.
Ultra işlenmiş besin tüketimindeki her yüzde 10’luk artış, göğüs kanserinde yüzde 16’lık ve yumurtalık kanserinde yüzde 30’luk bir artışın yanı sıra genel olarak kanser vefatlarında yüzde 6’lık bir artışla ilişkilendirildi.
Bu temaslar, sigara içme durumu, fizikî aktivite ve beden kitle indeksi (VKİ) üzere bir dizi sosyo-ekonomik, davranışsal ve beslenme faktörü ayarlandıktan sonra da kaldı.
Imperial takımı, eClinicalMedicine’de yayınlanan çalışmayı Memleketler arası Kanser Araştırma Ajansı (IARC), São Paulo Üniversitesi ve Lizbon NOVA Üniversitesi’nden araştırmacılarla işbirliği içinde gerçekleştirdi.
Grup tarafından yapılan evvelki araştırmalar, Birleşik Krallık’ta hem yetişkinler hem de çocuklar için Avrupa’da en yüksek olan ultra işlenmiş besinlerin tüketim seviyelerini bildirdi. Grup ayrıyeten, ultra işlenmiş besinlerin daha yüksek tüketiminin, Birleşik Krallık’taki yetişkinlerde daha fazla ve tip 2 diyabet geliştirme riski ve çocukluktan genç yetişkinliğe uzanan Birleşik Krallık çocuklarında daha fazla kilo alımı ile bağlı olduğunu buldu.
Imperial College London Halk Sıhhati Okulu’ndan çalışmanın baş müellifi Dr Eszter Vamos şunları söyledi: “Bu çalışma, çok işlenmiş besinlerin riskimiz de dahil olmak üzere sıhhatimizi olumsuz istikamette etkileyebileceğine dair artan delillere katkıda bulunuyor. İngiltere’deki yetişkinlerde ve çocuklarda yüksek tüketim düzeyleri göz önüne alındığında, bunun gelecekteki sıhhat sonuçları için değerli tesirleri vardır.
“Çalışmamız nedensellik ilgisini kanıtlayamasa da, mevcut başka deliller, diyetimizde çok işlenmiş besinleri azaltmanın kıymetli sıhhat faydaları sağlayabileceğini gösteriyor. Bu bulguları doğrulamak ve çok işlenmiş besinlerin diyetimizde yaygın olarak bulunmasını ve ziyanlarını azaltmak için en güzel halk sıhhati stratejilerini anlamak için daha fazla araştırmaya gereksinim var.”
Imperial College London Halk Sıhhati Okulu’ndan çalışmanın birinci müellifi Dr Kiara Chang şunları söyledi: “Birleşik Krallık’taki ortalama bir kişi, günlük güç alımının yarısından fazlasını ultra işlenmiş besinlerden tüketiyor. Ultra işlenmiş besinler endüstriyel olarak türetilmiş bileşenlerle üretildiğinden ve çoklukla rengi, tadı, kıvamı, dokuyu ayarlamak yahut raf ömrünü uzatmak için besin katkı hususları kullandığından, bu son derece yüksektir ve tasa vericidir.
“Vücudumuz, bu ultra işlenmiş bileşenlere ve katkı hususlarına, en az seviyede işlenmiş taze ve besleyici besinlere verdiği yansıyı vermeyebilir. Bununla birlikte, çok işlenmiş besinler her yerde ve tüketimi teşvik etmek için ucuz fiyat ve cazip ambalajlarla yüksek oranda pazarlanmaktadır. Bu, nüfusu ultra işlenmiş besinlerden korumak için besin ortamımızın acil ıslahata gereksinimi olduğunu gösteriyor.”
Dünya Sıhhat Örgütü ve Birleşmiş Milletler Besin ve Tarım Örgütü daha evvel sağlıklı ve sürdürülebilir bir diyetin modülü olarak çok işlenmiş besinlerin kısıtlanmasını önermişti.
Brezilya, Fransa ve Kanada üzere ülkelerin ulusal beslenme kılavuzlarını bu cins besinleri sonlandırma teklifleriyle güncellemesiyle dünya çapında ultra işlenmiş besin tüketimini azaltmak için devam eden uğraşlar var. Brezilya ayrıyeten okullarda çok işlenmiş besinlerin pazarlanmasını yasakladı. Şu anda Birleşik Krallık’ta çok işlenmiş besinlerle çaba etmek için benzeri bir tedbir yoktur.
“Düşük gelirli haneler, bu ucuz ve sıhhatsiz ultra işlenmiş besinlere karşı bilhassa savunmasız. Herkesin sağlıklı, besleyici ve uygun fiyatlı seçeneklere erişimini sağlamak için en az işlenmiş ve taze hazırlanmış yemekler sübvanse edilmelidir.”
Araştırmacılar, çalışmalarının gözlemsel olduğunu, bu nedenle araştırmanın gözlemsel tabiatı nedeniyle çok işlenmiş besinler ile kanser ortasında nedensel bir ilişki göstermediğini belirtiyorlar. Nedensel bir irtibat kurmak için bu alanda daha fazla çalışmaya gereksinim vardır.
Bu çalışma, Cancer Research UK ve World Cancer Research Fund tarafından finanse edilmiştir.
Kaynak: