Ahmet Hamdi Tanpınar’ın 1939 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yeni Türk Edebiyatı Kürsüsü’nün başına geçirildikten sonra hazırlamaya başladığı eseri iki cilt olarak planlamış fakat sadece ilk cildi yayınlayabilmiştir. (s. 9) Mehmet Kaplan’ın ikinci cildin yayınlanmamasından kaynaklanan birtakım eksikliklerin bulunduğunu söylediği eser (Bozdoğan 1998: 173) Tanpınar’a özgü bir şekilde kaleme alınmış ve benzerlerinden oldukça farklı olmuştur. Eserde Tanpınar’ın, “ilmî olmaktan çok sanatkârane yorumları ve üslubu” (s.9) dikkati çekmektedir.
Eser, divan şiirinin özelliklerinin anlatıldığı uzun bir girişin ardından “Garplılaşma Hareketlerine Umumi Bir Bakış” başlığı altında Lale devrinden Tanzimat’a kadar olan Batılılaşma hareketlerinin anlatılmasıyla başlar.
Bundan sonra iki bölüme ayrılan eserin ilk bölümü “XIX. Asrın İlk Yarısında Türk Edebiyatı” ismini alır ve divan edebiyatı, halk edebiyatı şahıs ve eserlerine yer verir. “Tanzimat Seneleri” ile başlayan ikinci bölümde ise, adeta, Şinasi odak noktası olarak ele alınır, dönemin eser ve şahsiyetleri, tarihsel süreç de dikkate alınarak, Şinasi merkezli incelenir.
Eserin eksik kalan bibliyografya kısmı ise sonraki basımlarda ayrıca tamamlanmıştır.