15 Mart 1962 yılında dönemin ABD Başkanı John F. Kennedy Temsilciler Meclisinde ilk kez "Tüketici Hakları" kavramını kullanır.
İlk olarak Amerika, Avrupa ve İskandinav ülkelerinde ortaya çıkan tüketici koruma faaliyetleri Japonya'ya ve oradan da tüm dünya ülkelerine yayılmaya başlamıştır. Daha sonra Birleşmiş Milletler, 1985 yılında aldığı bir kararla Tüketici Hakları Evrensel Beyannamesini ilan ederken bu konuşmanın yapıldığı 15 Mart tarihini Dünya Tüketici Hakları Günü olarak kabul etmiş ve uluslararası tüketici örgütleri de bunu her yıl Dünya Tüketici Hakları Günü olarak kutlamaya başlamıştır. dersimiz.com
Ülkemizde ise Tüketiciyi Koruma faaliyetleri özellikle 08.03.1995 tarih ve 22221 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un, 08.09.1995 tarihinde yürürlüğe girmesinden sonra yurt genelinde önemli bir hız kazanmıştır.
Böyle bir haftanın niçin gerekli olduğuna değinmeden önce "Tüketici kimdir?" sorusuna yanıt bulmaya çalışalım: Tüketicinin kimliği yasalar tarafından "Bir mal veya hizmeti ticari veya mesleki olmayan amaçlarla edinen, kullanan veya yararlanan gerçek ya da tüzel kişidir." ifadesiyle belirlenmiştir. Tüketici haklarını bilen bir kimsenin bilinçli ve sağlıklı tercihler yaparak piyasayı şekillendireceği gerçeği ülkeleri Dünya Tüketici Hakları Günü'nü etkin olarak gündeme almaya teşvik etmiştir.
Ülkemizin de taraf olduğu 1985 tarihli Birleşmiş Milletler Evrensel Tüketici Hakları Bildirgesi'ne göre dokuz tane temel ve evrensel tüketici hakkı vardır. Bunlar aşağıdaki gibi sıralanabilir:
1. Temel ihtiyaçların Karşılanması Hakkı: Barınma, ısınma, aydınlanma, içecek ve kullanacak su bulma haberleşme, ulaşım tüketicilerin en temel ihtiyaçlarıdır. Her tüketici, bu temel ihtiyaçların karşılanmasını talep edebilir.
2. Sağlık Ve Güvenlik Hakkı: Satışa sunulan her türlü mal ve hizmetin insan yaşamı ve sağlığı açısından kullanıcısına zarar vermeyecek durumda olmasıdır.
3. Bilgi Edinme Hakkı: Tüketicinin mal ve hizmeti satın alırken doğru ,karar verebilmesinin sağlanması için tüketicinin gerekli bilgilere ulaşabilmesi ve zararlı, yanıltıcı reklamdan, etiketten, ambalajdan korunmasıdır.
4. Eğitilme Hakkı: Tüketicinin hak ve çıkarlarını koruyabilmesi, tüketici bilincine sahip olması için eğitim kurumlarında eğitilmesidir.
5. Zararların Giderilmesi Hakkı: Satın alınan mal veya hizmetten do/ayı tüketicinin uğramış olduğu zararın giderilmesi, o mal veya hizmetin yeniden tüketiciye ulaştırılmasıdır.
6. Sağlıklı Bir Çevrede Yaşama Hakkı: Sağlık koşullarına uygun bir çevrenin oluşumunda ülke ve doğal kaynakların doğru kullanımı ile çevrenin korunması, temiz ve sağlıklı bir şekilde gelecek nesillere bırakılmasıdır.
7. Ekonomik çıkarların korunması hakkı: Tüketiciye kıyaslama imkânı verecek çeşitte mal ve hizmetin en uygun fiyattan sunulması, satış sonrası her türlü teknik destek ve servisin tüketiciye ulaştırılmasıdır.
8. Seçme Hakkı: Tüketicilerin çeşitli ürün ve hizmetlere istedikleri zaman ulaşabilmeleri anlamındadır. Rekabetin tam olarak işlemediği pazarlarda devlet, aksaklıkların giderilmesi için yapacağı düzenlemeler ile uygun kalite ve fiyatlarda mal ve hizmetlerin tüketicilere sunulmasını sağlamalıdır.
9.Temsil Edilme, Örgütlenme, Sesini Duyurma Hakkı: Yukarıda sayılan hakların kullanılabilmesi, tüketicilerin haklarını koruyabilmeleri, mağduriyetlerinin giderilmesinde bir araya gelerek güç birliği oluşturmaları ve hükümetlerin ekonomik ve siyasi politikaların da dikkate alınma ve kamu kurumlarında temsil edilebilmesidir.
Her yurttaşımız bir tüketici olduğuna göre bu sıralanan haklardan haberdar olmalıdır. Böylelikle daha kaliteli bir üretim için üreticiler zorlanmış ve daha mükemmel ürünlerin önü açılmış olacaktır.
Tüketici Haklarını Koruyan Kurum Ve Kuruluşlar
Aşağıdaki kurumlara satın aldığınız ayıplı ve arızalı bir maldan kaynaklanan sorunu satıcı, üretici ya da ithalatçı kuruluşla çözümleyemediyseniz başvurabilirsiniz.
1- Tüketici Sorunları Hakem Heyetleri
2- TC. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı
3- Sanayi ve Ticaret İl Müdürlükleri
4- Tüketici Sorunlarına bakmakla görevli mahkemeler
5- Bulunduğunuz yerdeki tüketicinin korunmasına yönelik olarak faaliyet gösteren dernek veya vakıflar
6- Etiket mecburiyetini uygulama konusundaki şikâyetler için belediyeler
Bilinçli üretim ve tüketim toplumu oluşturmak çağdaş ve büyük Türkiye için çok önemli bir kazanım olacaktır.
Bu içerik belirligünvehaftalar.com tarafından eklendi , 1351 kez okundu.
Tüketim ile ilgili güzel sözler:
Bilinçsiz, amaçsız, gereksiz yaptığınız her harcama ve tüketim doğa insan dengesini bozuyor, çevreyi kirletiyor ve yaşlı dünyamızın sonunu hızlandırıyor.
Bilinçli tüketici olmak cimri olmak değildir, günümüzde bir zorunluluktur.