Duahan
H. P. Maxim
SANIRIM, bir güz çiftliğimizde domuz kestik. Bu her halde çok önemli bir
olay sayıldığından, üzerinde uzun uzun tartışmalar yapılmıştı. Kesim
işlemi kan görmeyeyim diye olacak bana gösterilmemişti.
Benim hatırladığım, yoksul komşuların etten
paylarını almaya gelişleridir. Hali vakti yerinde ailelerin yoksullara
et dağıtması bir gelenekti, galiba. Birkaç gün süreyle gelip gidenler
oldu. Annem onlara domuzun ayaklarını, başını, ciğerlerini parça parça
verip durdu.
O pazar sabahı babamla ben sundurmada oturmuş
gülünç şeyler konuşurken kılıksız bir adamın yakınımıza geldiğini
gördük. Adam sundurmanın tam önünde durup babama döndü ve «Ruhunu
Tanrıya emanet edip etmediğini..» sordu.
Babam adamın sözlerine pek dikkat etmemişti. Onun
bir parça domuz eti isteyenlerden olduğunu sanarak:
«Bilmem, karıma sorayım,» diye karşılık verdi.
Adamcağız ummadığı bu cevap karşısında şapşal
şapşal bakakaldı. Babam kalkıp içeriye girdi, anneme seslendi:
«Jane! Domuzdan işe yarar bir şey kaldı mı? Birisi
geldi, bir parça verelim.»
Annem o sırada küçük kardeşimi eleyip belemekle
meşguldü; uzaktan seslendi. Dağıtılacak parçaların bittiğini üzüntüyle
söylüyordu. Babam geri gelip annemin sözlerini tekrarladı.
Yoksul giyinişli adam büsbütün şaşırmıştı. Derdini
anlatamamanın verdiği sıkıntıyla babamın yüzüne aval aval bakmaya
başladı. Babam da hiç konuşmadan onu seyrediyordu. Bir süre durulduktan
sonra adam aynı soruyu tekrarladı:
«Ruhunuzu Tanrıya emanet ettiniz mi?»
Babam, yine iyi anlamamış gibi aşağıya indi. Bir
kulağını eğerek sordu:
«Ne diyorsun, anlayamıyorum!»
Adam, babamın bu pişkinliği karşısında bir süre
daha kararsızlık içinde bocalayıp durdu. Sonunda yeni bir çabayla tekrar
konuştu.
«Bu güzel pazar sabahında ruhunuzu Tanrıya emanet
ettiniz mi?»
Babam bu kez soruyu anlamış göründü. Adamı dikkatle
süzdü.
«Sen benim ruhumu Tanrıya emanet edip etmediğimi
mi öğrenmek istiyorsun?»
«Evet, hem de böyle güzel bir pazar sabahında..»
Babam bana dönüp muzipliğini gizlemeye çalışan bir
ciddiyetle:
«Percy,» dedi. «Bu efendi, böyle güzel bir pazar
sabahında ruhumuzu Tanrıya emanet edip etmediğimizi öğrenmek istiyor.
Sen emanet ettin mi?»
Ben «ruh» kelimesinin anlamını bilmemekle birlikte,
o sabah kalktığımdan beri kimseye bir şey vermediğim için «hayır»
anlamında başımı salladım. Babam adama dönüp: «Oğlum kendisininkini
emanet etmemiş!» dedi.
Sonra yeniden bana döndü:
«Acaba annen emanet etti mi, Percy?»
«Hayır baba, sanmıyorum.»
Bunun üzerine babam adama döndü, üzülmüş gibi bir
tavır takınarak:
«Ne yazık hiç birimiz emanet etmemişiz!» dedi.
Adamcağız şaşkınlıklar içindeydi. Aslında zavallı,
kendi halinde, cahil ve yoksul biriydi. Babam gibi bir bitirimle laf
yarışına çıkacak gücü de yoktu. Yanımıza gelip babamla birlikte dua'
etmek istediğini söyledi. Babam derhal kabul ederek onu buyur etti ve
oturması için yer gösterdi.
Karşılıklı bir şeyler konuştular. Sonra adam dua
etmek üzere yere diz çöktü. Babam:
«Dur bakalım,» dedi. «Başlamadan önce beni biraz
aydınlat! Din konusunda bilgin nedir? Şimdiye kadar kaç kez dua ettin?»
Adam bozuldu. Kekeleyerek ömrünün çoğunu dua ile
geçirdiğini söyledi. Bu yüzden böyle yoksul ve düşkün kalmıştı.
«Peki, bu kadar duanın bir faydası olmadı mı?
Dileklerin yerine gelmiyor mu? Mucizeler olmuyor mu?»
Adamcağız yutkundu, ağzının içinde birtakım
anlaşılmaz sözler geveledi..
«Eğer duaların tutuyorsa, dileklerin yerine
geliyorsa o zaman seninle ilgilenirim.»
Adam, Tanrının büyüklüğünden, pazar ibadetinin
sevabından filan dem vurmaya başladı. İşin varacağı sonucu merak
ediyordum.
Babam, adamı tepeden tırnağa süzerek, neden
Tanrının kendisine yeni bir elbise vermesi için dua etmediğini sordu.
Doğrusu, yerinde bir soruydu. Bence de bu adama en gerekli şey, bir
takım yeni elbiseydi. Ama Tanrıdan elbise istemek aklına gelmemişti her
halde.
Bunun üzerine babam celallendi. Vaiz verir gibi
konuşmaya başladı:
«Beni dinle efendi! Eğer hayatta bir şey elde
edemiyorsan, mutlaka yanlış dua ediyorsundur. Bildiğime göre, bir duanın
sözleri ne kadar doğru söylenirse, o dua o kadar tutarmış. Sadece dua
etmiş olmak için dua edilmez. Eğer şimdi diz çöküp etkili bir dua
edebilirsen sana elimden gelen her şeyi yaparım. İş de bulurum, para da
veririm. Teklifim şu: Misafir odamızda bir laterna var. Bu laterna on
parça müziği art arda durmadan çalar. Ben laternayı başlatacağım, sen de
dua edeceksin. Eğer müzikler bitmeden onu duanla durdurmayı başarırsan
senin çok iyi bir duahan olduğunu kabul edeceğim. Ne dersin?»
Adamcağız ezilip büzüldü. Bir şeyler söylemek
istedi ama, ağzından doğru dürüst bir şey çıkmadı. Bir süre acıklı bir
sessizlik oldu. Sonra babam ayağa kalkıp onu işaretle çağırdı.
Misafir odasına gittik. Babam, laternanın kolunu
sonuna kadar çevirerek iyice kurdu. Müzik başladığı anda kılıksız adama
dönüp:
«Hadi bakalım,» dedi. «işte sana iyi bir fırsat!
Şimdi diz üstü çök ve dua kudretiyle müziği sustur.»
Adamcağız, başka çaresi kalmadığından mı, yoksa dua
etmeye çok hevesli olduğundan mı nedir, derhal yere diz çöktü ve kirli
ellerini çenesinin altına kavuşturup okumaya başladı. Ağlamaklı sesiyle
habire okuyordu. Babam adamın arkasına dolanıp bana alaylı bir göz
kırptıktan sonra sonucu beklemeye başladık.
Laternada her parça bittikten sonra kısa bir
duraklama oluyor, arkasından yeni bir müzik başlıyordu. Duahan,
gözlerini devirerek, sesini yükselterek dua üstüne dua okuyordu. Öyle
acıklı bir hali vardı ki bayağı yüreğime dokunmuştu. Hani elimde olsa
gidip laternayı durdururdum.
Sıkıntı içinde dokuzuncu müzik parçasının sonuna
kadar geldik. Babam da, ben de heyecan içindeydik. Onuncu parça
başladığı anda babam:
«Sonuncu parça!» diye seslendi.
İşte tam bu gergin anda ummadığımız bir şey oldu;
odaya annem girdi. Doğrusu onu hiç beklemiyorduk. Annemin ağzı bir karış
açılmıştı. Bir yoksul duahan yere diz çökmüş, gümbür gümbür dua ediyor,
laterna en keyifli müziğini çalıyor, kocası ile oğlu da bir köşeye
çekilmiş gülümseyerek olanı biteni seyrediyorlardı.
«Ne oluyor Hiram?»
Babam, annemin edasını taklit ederek;
«Dua ediyor!» dedi.
«Peki, bu adam kim?»
«Bilmiyorum.»
«Niçin dua ediyor?»
«Laternayı durdurmak için.»
Annem, şaşkınlığını aşan bir kızgınlıkla babamın
yanına gitti. Laternayı hemen durdurmasını söyledi. Babam, duayı
kesmenin doğru olmayacağını işaretle anlattı. Annemin dehşetli bakışları
altında laterna çalmaya, adam okumaya devam etti. Annem ne yapacağına
bir türlü karar veremiyordu. Tam bu sırada laterna sustu. Onuncu parça
da bitmişti.
Babam birdenbire ayağa fırladı ve duahanın omzuna
vurdu:
«İşte böyle ahbap! Laternanın onuncu parçası da
bitti!»
Adam durmadı. Kendinden geçmiş gibi boyuna
okuyordu. Babam gürültüyle laternayı kapadı ve temsilin bittiğini
bildirdi.
Duahan isteksizce ayağa kalktı. Babam onu kolundan
tuttu.
«Bana bak duahan efendi! Sana verdiğim fırsatı iyi
kullanamadın. Şimdi git daha iyi dualar bul. Şu parayı da al, kendine
güzel bir ziyafet çek! »
Adamı dışarı götürdü. Merdivenlerden indirdikten
sonra iyi günler diledi. Duahan hiç itiraz etmeden bahçe yolundan
uzaklaştı.
Annem yanımıza geldi.
«Kuzum Hiram, nedir bu senin yaptığın?»
«Duaların etkisi üzerine deney yapıyordum. Bu adam
kendisini derin bir din bilgini sanıyordu. Ben de dua gücüyle laternayı
durdurmasını istedim, ama beceremedi.»
«Peki, kimdi bu adam?:.
«Tanımıyorum. Yoldan geçerken bize de uğradı.»
«Adı neymiş?»
«Bilmiyorum. Ama, tahminime göre, her halde «Zibidi
Efendi»dir.
O günden sonra ne zaman bu olaydan söz açılsa,
adamın adı «Zibidi Efendi» diye geçerdi.