İNTİFA VE GEÇİT HAKKINDAN KAYNAKLANAN DAVALAR
İNTİFA HAKKI
İntifa hakkı, başkasına ait bir eşya veya malvarlığı üzerinde, belirli bir kişiye, tam yararlanma imkânı sağlayan bir irtifak hakkıdır. İntifa hakkının kurulması ile gayrimenkulün maliki, eşyanın veya hakkın öz değerini kendisinde tutmakta, buna karşılık, bunlardan elde edilebilecek yararları belirli bir kişiye tahsis etmektedir.
İntifa hakkı, sözleşme ile kurulan, mahkeme kararı ile kurulan ve kanuni intifa hakkı olmak üzere üç şekilde karşımıza çıkmaktadır.
1. Sözleşmeyle Kurulan İntifa Hakkı
2. Kanuni İntifa Hakkı
3. Mahkeme Kararıyla Kurulan İntifa Hakkı
İntifa Hakkı Nasıl Sona Erer?
İntifa hakkının sona ermesi de tıpkı kurulması gibi intifa hakkının konusuna göre çeşitlilik göstermektedir. Taşınmaz üzerine tahsis edilen intifa hakkının sona ermesi için birden fazla neden bulunmaktadır. Bunlar;
- İntifa hakkı bir süreyle sınırlı olarak kurulmuşsa, sürenin dolması veya intifa hakkının feragati
- Ölüm veya kişiliğin ortadan kalkması (tüzel kişiliğin sona ermesi, gaiplik vs.)
- Terkin
- Taşınmazın tamamen yok olması
- Taşınmazın kamulaştırılması
- Taşınmazın cebri icra yoluyla satılması
- Mahkeme kararı
- İntifa Hakkında Zamanaşımı:
- Malikin ve hak sahibinin bütün talepleri, malın geri verilmesinden itibaren 1 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Malik veya hak sahibi bu taleplerini 1 yıl içinde ileri sürmelidir.
- İntifa Hakkı ile İlgili Yetkili Mahkeme
- İntifa hakkı ile ilgili yetkili mahkeme intifa hakkının kurulmuş olduğu yerin Asliye Hukuk Mahkemesidir.
GEÇİT HAKKI
Geçit hakkı Türk Medeni Kanunun 747.md ve devamında tanımlanmıştır. Geçit hakkında, taşınmaz sahibi, malik olan kişinin, genel yola bağlantısı olmayan taşınmaz üzerinden genel olan yola çıkmak için komşu taşınmaz veya taşınmazlar üzerinden kullanmış olduğu sürekli olarak kurulmuş bir haktır. Malik bu hakkını kullanırken, diğer bir ifade ile geçit hakkından bahsedebilmek için, geçit hakkı tesis işleminden yararın eşit olması gerekmektedir. Yani geçit hakkında her iki tarafın menfaati de eşit olmalıdır.
Taraflar kendi aralarında kararlaştırarak geçit hakkı konusunda anlaşma sağlayabildikleri gibi zorunlu olarak da geçit hakkı kurulabilir. Geçit hakkının mutlak olarak resmi şekilde yapılması gerekmektedir. Fakat geçit hakkının kurulması hususunda anlaşmazlıklarda tarafların bu haklarına ilişkin dava açma hakları da bulunmaktadır. Yargıtay’ın geçit hakkının resmi şekilde yapılmasına ve geçit hakkının ne şekilde tesis edilmiş sayılacağına ilişkin emsal kararları vardır.
Görevli ve Yetkili Mahkeme;
Dava, yüklü taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde açılmalıdır. Bu davalarda yetki, dava konusunun taşınmazın aynına ilişkin olması sebebiyle kesindir.
Av.Orhan ŞAHİN