Yunan Mitolojisinde Olimpos Dağı Neredeydi?
Yunan mitolojisinde tanrılar, Olimpos Dağı’nın en yüksek zirvesinde yaşardı.
Güzel sarayları birçok yazar tarafından detaylandırılmıştır. Altın salonlarda ziyafetler düzenlerler ve Zeus’un evindeki güzel bir avluda tüm tanrıların tam buluşmasına ev sahipliği yaparlardı.
Çoğu hesaba göre, tanrıların evi, Yunanistan’ın zengin hükümdarlarının saraylarına benziyordu. Lüks içinde yaşıyorlardı, ancak yine de ahır, demirhane ve depo odaları gibi mantıklı düşünceleri vardı.
Tanrıların Olimpos Dağı’nda rahat bir evleri vardı, ancak bu yer tam olarak onların evi miydi?
Bu sorguya verilecek yanıt, büyük ölçüde hangi kaynaklara başvurduğunuza bağlıdır. Bazı Yunanlılar Olimpos Dağı’nın nispeten kişisel şehirlerine yakın olduğuna inanırken, diğerleri bunun tamamen başka bir diyar olduğuna inanıyordu.
Dünya’daki Olimpos Dağı
İçindekiler
Olimpos Dağı yalnızca tanrıların evi değildi. Ayrıca Yunanistan’da kesin bir yerdi.
Olympus, modern Yunanistan ülkesindeki en büyük dağdır. Yunanistan’ın Teselya bölgesi ve Makedonya ulusunun sınırı boyunca uzanan, aynı adı taşıyan bir dağ çeşidinde bulunur.
Olimpos Dağı tek bir dağ olarak kabul edilir, ancak elliden fazla belirli insan zirvesi vardır.
Yunan tanrılarının evlerini bunların en yükseği olan Mytikas’ta yaptıkları söylenir. 2.900 metreden (9.500 fitten fazla) yüksek olan Mytikas, Avrupa kıtasındaki en yüksek zirvelerden biridir.
Bazı kaynaklar, tanrıların Olimpos’un zirveleri boyunca uzanan sarayları olduğunu iddia etti. En yüksek yer, tahtını orada tutan Zeus’a ayrılmıştı.
Bölgedeki en yüksek dağ olan Olympus, Yunan panteonunun uzak tanrıları için mantıklı bir yuva gibi görünüyordu. Oradan erkeklerin dünyasını görebiliyorlardı, ancak ölümlüler için neredeyse tamamen erişilemezdi.
Olimpos Dağı’nın antik görünümü, büyük ölçekte bir akropolisti.
Atina Akropolü tapınak kompleksleriyle tanındığında, bu tür birincil web siteleri ekstra mantıklı bir amaca hizmet etti. Bunlar, erken dönem Yunanistan halkını ve onların erzakını saldırılara karşı koruyan müstahkem tepelerdi.
Atina Akropolü ve farklı şehirler, buraya tahkimattan ziyade ritüellerle daha fazla ilişkilendirilmek için geldiklerinde bile, yine de bir kriz sırasında sığınma yerleri olarak hizmet ettiler. Yemek depoları tapınaklarda tutuldu ve kuyulardan ve pınarlardan tatlı su temin edildi.
Akropolis artık esas olarak tahkim edilmiş olmasa da, bir güvenlik noktası olarak kabul edildi. Orada inşa edilen tapınaklar güvenlik sağlıyordu çünkü hiçbir Yunanlı tanrıların kutsal alanında bulunan cinayet işlemeye cesaret edemezdi.
Olimpos Dağı bu kutsal alanın paradigmasıydı.
Tanrıların altın sarayları, dünyadaki tapınaklarının modasıydı. Bazı kaynaklar Olympus’un altın kapılarla korunduğunu iddia etse de, kesin güvenliği burada tanrıların kendisinden ve sitelerinin dokunulmazlığından geldi.
Yunan Olimpos Dağı’nın burada, müstahkem bir kaleden ziyade kutsal bir alan görünümüne sahip olması nedeniyle, tanrıların evinin bulunduğu yer fikri de değişti. Tanrıların her zaman Olympus’ta yaşadığı söylense de, sonraki yazarlar bunu aslında ilk Yunanlılardan çok daha az fark ettiler.
Göklerdeki Olimpos Dağı
Yunan inancı geliştikçe, tanrılar bölge halkından giderek daha uzak olarak görülmeye başlandı. Yunanlılar bile eskisi kadar kapalı değildi.
Olimpiya tanrılarının hikayeleri ilk ortaya çıktığında, Olimpos Dağı, hikayeleri dinleyen kişiler için anında tanınabilir bir dönüm noktası olmuştu. Ancak Anadolu, Kuzey Afrika ve İtalya’daki daha sonraki Yunan koloniciler için, Yunan dağı birçok efsanedeki eşsiz topraklardan çok daha uzaktı.
Olimpos Dağı’nın zirveleri yine de herhangi bir insanın tırmanamayacağı kadar aşırı ve engebeliydi, ancak bir bütün olarak dağ muhtemelen göründüğünden çok daha az uzak ve tehditkar görünüyordu. Farklı ülkelerdeki sıradağlara yönelik daha geniş tanıtım ve Olympus sıradağlarının ötesindeki ülkelerle artan ticaret sayesinde, dağ daha önce olduğundan çok daha az olağanüstü görünüyordu, ekstra uzak insanlar.
Yunan tanrıların evi fikri, bedensel dünyadan giderek daha fazla uzaklaştı. Sonunda, dünyadaki gerçek bir site olmaktan çıkıp neredeyse tamamen kutsal bir alan haline geldi.
Daha sonraki yazarlar, tanrıların Olympus’unun kuzey Yunanistan’daki dağ nedeniyle aynı olmadığını iddia ettiler. Bunun yerine, akropollerini sıradan insanlar tarafından görülmeyen ve tamamen ulaşılamayan bir diyarda buldular.
Bu Olympus, bulutların ve yıldızların yollarının üzerindeydi. Dipten o kadar uzaktı ki, tanrıların çoğu, akropolünden altlarındaki dünyayı şeffaf bir şekilde göremiyordu bile.
Olympus, yüksek gökyüzünün parlak mavi havası olan eter krallığındaydı. Bazı yazarlar, kubbenin gök kubbenin tepesinde olduğunu, o kadar aşırı olduğunu söylerler ki, tanrılar neredeyse çatılarından bronz kubbeye dokunabilirdi.
Tanrıların evi yine de adını dağla paylaşsa da, genel olarak ayrı bir krallık olduğu anlaşılıyordu. Bu, daha sonraki yazarların tanrıları nasıl tanımladıklarına da yansıdı.
Örneğin, gökyüzünü veya gökleri yönetmek için çok sık söylenirdi. Yüzeyinde uzak bir yerde yaşamaktansa, yeryüzünden tamamen uzakta oldukları anlaşıldı.
Yunanlılar, tanrıların hem bedensel hem de ilişkilerinden çok uzaklaştıklarına inanıyorlardı.
Tanrıların insanlarla rutin olarak etkileşime girdiği Kahramanlar Çağı’nın Truva Savaşı ile sona erdiğine inanılıyordu. Bundan sonra tanrılar, insan işlerine çok daha az müdahale etmeyi kabul etti.
Homer için bu çağ, doğumundan 300 yıl kadar kısa bir süre önce sona ermişti. Yunanlılar, kendilerini tanrılarla yakın temasta olan bireylerden yalnızca birkaç neslin ayırdığına inanıyorlardı.
Birbirini izleyen her nesille birlikte bu çağ daha da uzak bir hal aldı. Tanrılar, kahramanların sözde zamanına daha yakın olduklarından daha fazla insanlıktan ayrı görünüyordu.
Olimpos Dağı’nın uzak ancak görünen bir dağ zirvesinden ziyade görünmez bir bölge olarak görülmesi, Yunanlıların zaman içinde tanrılarına karşı değişen görüşlerini yansıtıyordu. Tanrılar, yakınlık, davranış ve ilişkiler açısından insanlığa yakın olmaktan, tamamen ayrı ve kutsal bir dünyanın sakinleri olarak görülmek için buraya geldiler.
Özet olarak
Tanrıların yaşadığı yerle ilgili Yunan görüşü zamanla değişti.
Yunanistan’ın en yüksek dağı olan Olimpos Dağı’nda yaşadıkları söylendi. Elli iki zirvesi o kadar uzak ve ulaşılmazdı ki, Yunanlılar tanrıların gözlerden uzak güzel saraylar inşa ettiğini ve sıradan insanların erişebileceğini düşünebilirdi.
Dağın zirvesi, çoğu Yunan şehrinin ortasındaki akropolise veya müstahkem tepeye benziyordu. Bu, tanrıları kimsenin erişemeyeceği kapalı ve kolayca savunulabilir bir alandı.
Ancak zamanla bu fikir değişmeye başladı. Belirli şehirlerdeki tepeler gibi, Olimpos Dağı da buraya müstahkem bir kale olmaktan çok kutsal bir alan olarak görülmeye başlandı.
Birçok insan buraya, Yunan mitolojisinde bahsedilen Olimpos Dağı’nın aynı olmadığına inanmaya geldi, çünkü kuzeyde gördükleri dağ. Bunun yerine Olympus, eter içinde, yıldızlardan bile daha yüksek, tamamen ayrı bir alemdi.
Yunan Olimpos Dağı görüşü, tıpkı orada yaşayan tanrılar gibi, yavaş yavaş insan deneyiminden daha fazla ayrıldı. Homeros’un zamanının insanları tanrıların yalnızca birkaç mil yukarıda olduğuna inanırken, daha sonraki Yunanlılar onların hiçbir şekilde görülemeyecek ayrı bir alemde olduklarına inandılar.
Bir önceki yazımız olan Mitolojide İskandinav Tanrısı Thor Kimdir? başlıklı makalemizde iskandinav mitolojisi, mitolojide thor ve Mjöllnir Çekici hakkında bilgiler verilmektedir.