Bronşit Nedir?
Akciğerin içinde kollara ayrılarak yayılan nefes yollarının ana kollarına bronş hava keseciklerine (alveolar, bir insan akciğerlerinde 300 milyon alveolar bulunur) giden dar yollara ise bronşiyol denir. Üşütme ve gripten sonra broşlar ve bronşiyollar iltihaplanır. Bronş ve bronşiyolların iltihplanmasına kısaca bronşit denir. Bronşite yakalanan kişi ağrı çekici ve kıvrandırıcı bir öksürükle kendini gösterir. Akut bronşitte bir enfeksiyon olup oldukça sık görülen bir hastalıktır.
Bronşit Nasıl Meydana Gelir?
1-) Grip veye üşütme sonrası virüsların sebep olduğu enfeksiyon sonrası bronş mukozası iltihaplanır ve akut bronşit ortaya çıkar. Virüslar bronşitin oluşmasında % 90 oranında rol oynarlar.
2-) Bakteriler yalınız veya viruslarla birlikte akut bronşite sebep olur.
3-) Çok nadirende olsa mantarlarda akut bronşite sebep olabilir.
4-) Ayrıca gazlar, buharlar, tozlar, kirli hava, sigara ve bulaşıcı çocuk hastalıkları (boşmaca, kızamık) dikkat edilmez ise akut bronşite sebep olur.
Akut Bronşitin Semptomları (Hastalık Belirtileri):
1-) Nefes yollarının aşırı hassaslaşması ve yırtıcı bir ağrı ile kendini gösterir
2-) Virüs enfeksiyonu sonucu oluşan akut bronşitte aşırı tükrük oluşur ve tükrük beyazımsı yapışkan bir balgam oluşur.
3-) Akut bronşitte: yüksek ateş, yorgunluk ve genel olarak kendini kötü hissetme
4-) Göğüs ağrıları oldukça nadiren görülür ve şayet tahriş edici öksürük ve akciğer iltihaplanması da (zatürre) söz konusu ise göğüs ağrısı da görülür.
5-) Eğer bronş mukozası iltihaplanmayla birlikte şişmişse o zaman balgam atamama nedeniyle kramplı bronşit ortaya çıkar.
Hastalığın tedavisi: Bronşite % 90 oranında virüsler sebep olur, fakat virüslere karşı antiviral bir kimyasal ilaç olmadığından tedavisi de ortodoks tıba göre mümkün değildir. Buna rağmen hastaları antibiyotik ilaçlarla tedavi etmeye çalışan doktorlar mevcuttur.
B-) Kronik Bronşit: Kronik Bronşitin ana sebebi sigaradır. Hastaların % 90'ının tiryaki olduğu veya önceden sigara içtiği bilinmektedir. Sigara içenlerin % 50'sinde 40 yaşından sonra kronik bronşit görülmektedir. Ayrıca iş yerindeki kirli hava, sıkca nefes yolları enfeksiyonuna yakalanma, sonbahar ve kış aylarında nemli hava ve immün zafiyeti nedeniyle kolayca bronşite yakalanma gibi sebepleri sayabiliriz.
Kronik Bronşit Nasıl Olur?
Hastalık başlamadan önce bronşların duvarına yerleşmiş olan tüy şeklindeki hücreler görevini yapamıyacak kadar yıpranmış veya felç gibi hareketsiz olur. Böylece Akciğerlerdeki balgamı tükürmek istediğinizde tüy şeklindeki hücreler balgamı tutamaz ve balgam her seferinde aşağı düşer . Balgamı atmaya uyarlanmış olan Akciğer sürekli buna karşı reaksiyon gösterir ve kişi sürekli öksürmek zorunda kalır.
Bunlara ilavetten hava kesecikleri (alveolar) küçülür veya yok olur, çünkü bronşlar ve bronşiyollar şişerek hava keseciklerine yer bırakmazlar. Bu durumun devametmesi zamanla hava keseciklerinin ve tüysü hücrelerin yok olması sonucu akciğer amfizimine (hava dolu baloncuk) dönüşür. Böylece kişi oksijen yetersizliği çeker ve nefes darlığı baş gösterir.
Hangi Rahatsızlıklar Ortaya Çıkar?
1-) Öksürük, zamanla kişi kendini sürekli kötü hisseder.
2-) Balgam sürekli koyulaşır ve atılması zorlaşır.
3-) Nefes darlığı ve kısa kısa nefes alma vede nefes alma gün geçtikçe dahada kötüleşir.
Bağırsak Florası ve Kılcal Kan Dolaşımı
Sağlıklı yaşayabilmek için çok önemlidir. Çünkü vitamin, mineral, aminoasit, enzim, glikoz, vb. besleyici maddenin hazırlanması, hücrelere ulaşması ve de mikroplarla mücadele eden makrofaj, T ve B- Hücreleri gibi savunma mekanizmalarının hücre aralarında dolaşması buna bağlıdır.Tabii doğru beslenirseniz tedavi sürecide o oranda kısalır. Asla peynir yememeli, çünkü asidoza ve iltihaplanmaya sebep olur. Siyah çay, kahve ve kola içilmemeli, çünkü bağırsakları kurutur ve vitamin, mineral ve aminoasitlerin alımını (absorbesini) önler. Alkol ve sigaranın zararları belli kanser, damarların yağlanması vb. artı uzun süre bira içilirse cinsel iktidarsızlık ve hatta kısırlığa sebep olmaktadır. Sucuk salam sosis gibi et mamullerine 5-6 ay ara vermek gerekir (sade temiz et az yenilebilir) çünkü asidoza sebep olmaktadır. Bu da birçok hastalığın ana kaynağıdır. Akşam yemeği yerine yoğurt, meyve veya salata yenilebilir veya sebze çorbası içilebilir. Hayvansal besinler, patates, tahıl (beyaz pirinç), bakliyat ve hamurlu yiyecekler, özelikle de tatlılar akşam yenirse tam sindirilmez ve zamanla problemlere sebep olur. Ne kadar beyaz pirinç, patates, hamurlu yiyecekler, tatlı yiyecek ve içecekler, o kadar yağ oluşturur. Çünkü nişasta glikoza (şekere) dönüşür, şekerde yağa dönüşerek vücutta depolanır. Şeker ve antibiyotikler bağırsak mantarları çoğaltır, mantarlar ise her türlü hastalığı tetikler.Tatlı deyince akıla baklava, çikolata, dondurma vs gelir, kavun, karpuz ve üzümde tatlıdır ve bunlarda mantarı tetikler, çünkü aşırı şeker içerirler.
Astım
Bronşitli astım deyince, kronik iltihaplı ve aşırı duyarlı bronşlar,
nefes darlığı, öksürük ve tık nefes akla gelir. Bunun sebebi nefes yolları
mukozasının (nefes yolları sümüksü iç deri), allergenler (çiçektozu, toz ve
hayvanların kıl ve tüyleri ve bazı besin maddeleri) tarafından tahriş edilir.
Tahriş olan bronş mukozası şişer. Normal olarak hasta öksürdüğünde
bronşlardaki balgamı, bronş- tüysü hücrelerin (cilliary, sillar) üstündeki
mukoza tabakası bu balgamı tutar, şayet bu hücreler zedelenmiş ise görevini
yapamaz. Öksürünce,balgam aşağı düşer, bunu mutlaka dışarı atması gerektiğine
programlanmış olan akciğer sürekli öksürür ve buda nefes darlığı ve de nefes
alamamaya sebep olur. Bu stresli durum hastanın korkulu ve kramplı durumlara
dönüşmesine neden olur. Sürekli tahriş olan akciğer mukozası şişer, buda
kişinin yetersiz oksijen alması demektir. Böylece kişide nefes darlığı görülür
ve hasta ıslık çalar gibi ses çıkarır ve buna ilaveten balgamın atılamaması
kişide boğuluyormuş gibi bir his verir.
Astım oluşmasında bir önemli neden
ise bağırsak florasının bozulması nedeniyle, bağırsaklardaki zararlı
bakteriler ve mantarlar zehirli gazlar ve zehirli alkoller üretmesi nedeniyle,
karında şişkinlik olur. Buda diyaframı yukarı doğru kaldırır. Neticede akciğer
ve kalp sıkışır ve kişi göğsüne bıçak batıyormuş gibi ağrılar hisseder. Buda
diyaframı yukarı doğru kaldırır. Sigaranın birleşimindeki karbon monoksit (CO)
oksijenden 300 defa büyük bir çekimle hemoglobine yapışır ve oksijeni devre
dışı bırakır, Böylece kişide kansızlık ortaya çıkar. Kansızlık önce beyin ve
sinir hücrelerinin ölmesine sonra kalp ve akciğer zafiyetine neden olur.
Sigaranın birleşimindeki kadmiyum çinkoyu dışlar, çinko yetersizliği enzim
yetersizliğine neden olur, bu da birçok hastalığın ortaya çıkması demektir. Öncelikle
uzman bir doktora gidilmelidir, ayrıca doğal ilaçlarla bağırsak florasını ideal
hale getirilebilir.
Öksürük
Öksürük nefes yollarını temizleme yöntemidir. Öksürük sırasında
diyafram gerilir. Böylece nefes yollarındaki hava artığı dışarı atılır ve hava
ile birlikte nefes yollarındaki balgamda dışarı atılır. Öksürük uzun süre devam
ederse, bunun sebebi araştırılmalıdır. Öksürük hastalık olmayıp akciğer, kalp
ve mide hastalıkları veya alınan kimyasal ilaçların yan tesirine işarettir.
Dakikada 15-20 defa hava teneffüsü yapılır. Akciğerde 300 milyon hava keseciği
bulunur ve bunlar 100 metrekare bir alan kaplar (bronşite bak). Akciğerlerdeki
sensorlar (sensory,sensori, duygu organları aracılığıyla alınan uyarıları his
merkezine ileten) oksijene ihtiyaç duyulduğunda beynine bildirir ve beyin
yeniden oksijen alınmasını emreder. Dakikada bir kişi 6-9 litre hava alır ve
bu sporcularda 50- 100 litreye çıkabilir.
Öksürük nasıl oluşur?
Nefes alış-verişlerde toz ve kir akciğere girer ve bunlar en alt uca
iner. Burada bakteriler için uygun yaşam ortamı oluşur. Öksürükle akciğere
giren artık maddeler ve bakteriler dışarı atılır, yani öksürük immün
sisteminin bir savunma mekanizmasıdır. Akciğer mukozası narin tüysü hücrelerle
donanmıştır ve öksürünce veya hapşırınca balgam biraz yukarı yıkar ve buradaki
tüysü hücrelere takılarak aşağı düşmez ikici hapşırma veya öksürmede balgam
dışarı atılır. Balgam bir, iki veya üç defada dışarı atılır. Aynı şekilde burun
boşluğu mukozasında da tüysü hücreler (cilliary, sillar) üstündeki
sümüksü mukoza tabakası bulunur ve bu hücreler toz ve de artık maddeleri
tutarak akciğere gitmesini önlerler. Öksürük aynı zamanda bazı hastalıklarında
belirtisi olabilir ve bunların başında üşütme gelir.
a-) Akut Öksürük
Akut öksürüğe genellikle üşütme hastalıkları nedeniyle nefes yoları
iltihaplanır. Bu iltihaplanmaya virüs, bakteri veya mantarlar birlikte veya
tek tek sebep olur. Akut öksürük 3 haftadan az sürer.
b-) Kronik öksürük:
Kronik öksürük 4 haftadan fazla sürerse buna kronik öksürük denir.
Kronik öksürüğün bir çok sebebi olabilir ve bunların başında;
1-) Kronik bronşit
2-) Emfizem bronşların genişlemesi
3-) Sinüzit
4-) Alerji
5-) Astım
6-) Kalp zafiyeti
7-) Mide içeriğinin geri akması
8-) Kimyasal ilaçların yan tesiri
9-) Akciğer hastalıkları
ve nadiren de akciğerdeki kötü huylu urlar (kanserli urlar) öksürüğe
sebep olur.
Öksürük türleri:
a-) Çocuk hastalıklarındaki öksürük:
Larenjitte çocuk hırıltılı (köpek hırıltısına benzer) tarzda öksürür,
boğmacada içini çekermiş gibi öksürme ve astımda örtüyormuş gibi öksürme
görülür.
b-) Balgam üreten öksürük:
Akciğer iltihaplanması, kronik bronşit, kronik akciğer hastalıkları,
astımlı ve alerjik hastalıklardaki balgam cam gibi parlak ve açıkken iken,
üşütme hatalıklarında sarımsı veya yeşilimsi renktedir.
c-) Kanlı öksürük:
Kanlı ve balgamlı tüküren kişilerde akciğer embolizmi (akciğerlerde
yabancı bir maddenin damarları tıkaması sonucu oluşan iç kanama), verem, kalp
zafiyeti, akciğer kanseri ve de nadiren de kan hastalığı buna sebep olur.
d-) Tahrişli öksürük:
Nefesle yutulan toz ve kir akciğerde tahrişe sebep olur ve kişi sürekli
öksürür. Ayrıca bazı kimyasal ilaçlarda tahrişe neden olur.
Öksürüğün Teşhisi
Doktor hastasını rahatsızlığını çok iyi bilmesi gerekir ve bu nedenle
hastalıkla ilgili sorulan sorar ve aşağıdaki bazı muayenelerin yapılması
gerekebilir.
1-) Kan muayenesi
2-) Balgam muayenesi
3-) Röntgen çekilmesi
4-) Akciğer fonksiyonunun testi
5-) Alerji testi
6-) Bronşoskopi ile bronşların iç yüzeyinin muayenesi
Hasta ne yapabilir?
1-) Sigarayı bırakmalı
2-) Alkol kullanıyorsa bırakmalı
3-) Evdeki temizlik maddelerine dikkat etmeli
4-) Evdeki yakıt maddelerinden (doğal gaz, gaz yağı, odun, kömür) çıkan
gazlar havayı kirletebilir dikkat edilmeli
5-) Odanın nem oranı ölçülmeli ve kuru havalarda ıslak bez asılmalı
veya içi su dolu bir kap kaloriferin üzerinde bulundurulmalı
Ayrıca öksürüğe karşı şifalı çayların içilmesi de iyi gelir.