Galatasaray Üniversitesi'nin otoparkında, Türkiye'nin başka herhangi bir otoparkında göremeyeceğiniz kadar büyük bir oranda Peugeot ve Citroen var. Yani Galatasaraylıların otomobil tercihleri Türkiye'nin genel ortalamasına uymuyor, Fransız otomobillerine doğru meyilli. Tahmin edebileceğiniz gibi, Galatasaraylıların Fransızlara meyli sadece otomobil tercihleriyle sınırlı değil. Ne de olsa Fransa'nın en övünülecek şeylerinden biri otomobil endüstrileri değil.
Hayatı buna benzer asimetriler imal eder. Hemen her birini de, genellikle, bilinçli bir aktörün tasarısı olarak değerlendiriyoruz. Halbuki Fransız otomobil markaları Galatasaraylılara özel indirim filan yapmıyor. Galatasaraylılar otomobil alacakları vakit, bir yerlerden direktif filan da almıyorlar. Bir tür mahalle baskısından gayrı bir şey yok ortada.
Kaldı ki, bugün olup biten şeyleri, bugünkü aktörlerin bugün yapmakta olduklarıyla anlamak da imkansız. Tarih mühim bir şey. Hasat yorgunluğu bugüne ait ama bugünkü tarlalarda biçilenler, toprağa bir vakitler -şöyle veya böyle- düşmüş olanlardan başkası değil. Toprağa düşmüş olanlar da, genellikle zannedilenin aksine, 'gün gelsin Galatasaraylılara otomobil satalım' diye planlanıp da ekilmiş filan değildi.
***
Baba Esad vefat ettiğinde, Suriye'nin başına kimin geleceği hakkında hiçbir ülke Fransa kadar tasalanmadı. Muhtemelen Suriye'de bile, Fransız gazetelerinde işgal ettiği kadar yer almadı mevzu. Kimse de 'ne alaka' demedi. Fransa'nın mesela Irak'tan, Ürdün'den esirgediği merakı Suriye'den esirgememesi kimseyi şaşırtmadı. Çünkü -herkes biliyor ki- Suriye, Fransa'nın arka bahçesi.
Arap baharı Tunus'ta başladı. Fransa'nın bir başka arka bahçesinde. Dominolar devrile devrile, parantezin Doğu Akdeniz'deki eşine kadar ulaştı. İkisi de Fransa'nın arka bahçesi olsalar da, Suriye, Tunus'a benzemiyor. Fransa'yla alakaları olmayan Libya veya Mısır'a hiç benzemiyor. Çünkü Suriye, aynı zamanda, İran'ın da arka bahçesi.
Eğer öyle olmasaydı, Sarkozy'nin 'İran'a saldırırız' dayılanmaları ciddiye alınmayabilirdi. Batı aleminin İran'a arada bir dişlerini göstermeye ihtiyaç duyduğu, bu defalık işin mahallenin delisine ihale edildiği filan düşünülür, gülüp geçilebilirdi. Ama bölgenin nabzı hanidir Suriye'de atıyor. Suriye çoktandır olmadığı kadar hassas. Ve Suriye'yi arka bahçesi olarak gören Fransa'nın Cumhurbaşkanı, Suriye'yi arka bahçesi olarak gören İran'a hırlıyor. Gülüp geçmek müşkül. Bir ihtimal Fransa, kapalı kapılar ardında, Batılı kardeşlerinden zılgıt yemiş, baskı görmüştür. 'Yok valla, ben aslında sizin kardeşinizim' demek lazım gelmiştir. Sarkozy de bu lüzum üzerine kükremiştir, kim bilir...
***
Bir başka ihtimal daha var.
Deniz Ülke Arıboğan'ın dediği gibi, aslında bir savaşın ortasındayız. Bir dünya savaşı bu. (Postmodern ekonomik krizin çözümü için elzem olan postmodern dünya savaşı da böyle oluyor besbelli.) Savaşın seyri, İran'ın Akdeniz kıyılarından sürülmesinin vaktinin geldiğini düşündürmüş olabilir. Arap baharı da cesaret vermiştir bir biçimde. Cepheyi açmak da, mal sahibi olarak, Sarkozy'ye düşmüştür.
Eğer hal buysa, ortalığın fena karışacağını, bugünleri çok arayacağımızı tahmin edebiliriz. Suriye'de hesaplar karışırsa, savaşın vites büyütmesi de şaşırtıcı olmaz. O vakit de kimin ne kazanıp ne kaybedeceği belli olmaz. Postmodern filan da olsa, adı üstünde, savaş bu...
Yine de, bana kalırsa, her durumda kaybedecek olan bir aktör var: İsrail. İran kazanırsa İsrail'in neden kaybedeceğini tahmin etmek kolay. Olsa olsa kayıplarının büyüklüğü bugünden belli olmayabilir. İran kaybeder de Akdeniz kıyılarından sürülürse? O vakit de bölgede şimdiki gibi bir İsrail'e lüzum kalmayacak.
Türkiye-İsrail ilişkileri dinamitleniyor. Rusya ve İran, Suriye'de olup bitenlere sessiz kalıyor, hatta utangaç bir destek veriyor. Tuhaf işler bunlar. Günün sonunda, İran'ın bombasının imalatına İsrailli uzmanlar destek olursa, şaşırmayın yani.