Nyazee, Imran Ahsan Khan. Theories of Islamic Law: the Methodology of Ijtihad. Islamabad: International Institute of Islamic Thought and Islamic Research Institute, 1994, 344pp.
ABSTRACT
Theories of Islamic Law: The Methodology of Ijtihad
This book has three parts and sixteen chapters. The first part deals with the concept of Islamic law, the second with the theories of the derivation and development of Islamic law, and the third with the methodology by which the legal system might incorporate and employ, in the present age, the theories of interpretation that are the subject of usul al-fiqh.
Imran Ahsan Khan Nyazee presents the similarities and differences between Islamic law and the Western legal system. He concludes that general jurisprudence is the same as that of usul al-fiqh and the issues faced by Western legal philosophers today were addressed by Muslim jurists more than a thousand years ago. He regards the Hanafite methodology of interpretation as similar to the method used in courts of law today.
Nyazee endeavours to remove some misconceptions regarding Islamic law. For example, he denies that there is a common theory of Islamic law but asserts that there are several theories of interpretation. He also argues against the ideas that sharia is rigid and that there is a “separation between theory and practice” in Islamic law. He discusses the critical issue of hiyal and refutes the criticisms raised by Western jurists such as Joseph Schacht and Ignaz Goldziher.
Nyazee discusses the debate amongst schools of Islamic law, intending to show that all jurists engage with and contribute to one another. For example, he discusses the theory of purposes of law presented by al-Ghazali, a follower of al-Shaf‘i, which assimilated the essence of the earlier theories of the Hanafis and Malikites.
Nyazee attempts to establish a link between the purposes of Islamic law and the modern world, and calls for their refinement. He analyses the “rule of recognition” for laws in the West and compares this rule with the concept of ijtihad in Islam. Finally, he presents the theory of Islamic law which has emerged from his study.
The book is unique in its attempts to link the ideas of usul al-fiqh to those in law. Nyazee successfully yields a system that translates the ideals of Islam into an efficient modern law.
Muhammad Umer Rattu
Nyazee, Imran Ahsan Khan. Theories of Islamic Law: the Methodology of Ijtihad. Islamabad: International Institute of Islamic Thought and Islamic Research Institute, 1994, 344 s.
ÖZET
İslam Hukuku Teorileri: İçtihat Metodolojisi
Theories of Islamic Law: the Methodology of Ijtihad
Kitap üç kısma ayrılmıştır ve 16 bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm İslam hukuku kavramını açıklar, ikinci bölüm İslam hukukunun kökenleri ve gelişimini ele alır. Üçüncü bölüm metodoloji konusuna ayrılmıştır; bu bölümde fıkıh usulü disiplini ile ilgili tefsir teorilerinin günümüzün yasal sistemleri tarafından hangi yollarla entegre edilip kullanılabileceği incelenir.
Kitap, İslam hukuku ve Batılı yasal sistemler arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları ortaya koyar. Yazar, fıkıh usulü ve genel hukuk ilminin birbiriyle aynı olduğu sonucuna varır ve günümüzde Batılı hukuk felsefecilerinin karşılaştığı sorunların İslam hukuku âlimleri tarafından bin yıl önce incelendiğini anlatır. Yazar, Hanefi tefsir metotlarının günümüzde mahkemelerde kullanılan metotlara benzediğini belirtir.
Yazar, İslam hukukuna dair bazı yanlış anlaşılmaları ortadan kaldırır: örneğin İslam hukukunun ortak bir teorisi olmadığını ve çok sayıda tefsir teorisi bulunduğunu belirtir. Buna ek olarak, Şeriat’ın katı olduğunu ve İslam hukukunda “teori ve pratik arasında bir ayrım” olduğunu reddeder. Aynı zamanda, kritik öneme sahip hiyal konusuna değinir, Schacht ve Ignaz Goldziher gibi batılı hukukçuların sundukları eleştirileri reddeder.
Yazar, İslam hukuku ekolleri arasında yer alan tartışmaları inceler; yazarın amacı herhangi bir hukukçunun üstünlüğünü kanıtlamak değil, birbirlerine olan katkılarını göstermektir. Örneğin, al-Shaf‘i’nin takipçisi al-Ghazali tarafından sunulan, Hanefi ve Malikilerin önceki karar ve teorilerini de içeren, hukukun amaçları ile ilgili teoriyi detaylı olarak inceler.
Yazar İslam hukukunun amaçları ile modern dünya arasında bir bağ kurmayı amaçlar ve mükemmelleştirilmelerinin önemi üzerinde durur. Yazar, daha sonra Batı’da yasaların tanımlanması için kullanılan “tanınma kuralları” fikrini inceler ve İslam’da kullanılan içtihat kavramıyla karşılaştırır. Son olarak, yazar çalışmasında ortaya çıkan İslam hukuku teorisini tanımlar ve İslam hukukunun gelişme, yapı ve doğasını çelişkilere yer vermeyecek bir şekilde açıklamaya çalışır.
Kitap, fıkıh usulleri ve hukuku fikirler ve kavramlar açısından bağdaştırmaya çalışması açısından benzersiz bir eserdir. Yazar, İslam’ın ideallerini etken bir modern hukuk sistemine kolaylıkla uygulayabilecek bir modeli başarıyla ortaya koymuştur.
Muhammad Umer Rattu
Çeviren Aysu Dinçer
Nyazee, Imran Ahsan Khan. Theories of Islamic Law: the Methodology of Ijtihad. Islamabad: International Institute of Islamic Thought and Islamic Research Institute, 1994, 344pp.
ملخص
نظريات الفقه الإسلامي: منهجية الاجتهاد
Theories of Islamic Law: the Methodology of Ijtihad
ينقسم الكتاب إلى ثلاثة أقسام تشتمل على ستة عشر فصلا يتناول قسمه الأول مفهوم التشريع الإسلامي، و يعالج الثاني نظريات الاشتقاق و تطور الفقه. أما القسم الثالث فمخصص للمنهجية التي يمكن من خلالها للنظام القانوني في العهد المعاصر إدراج و استخدام نظريات التفسير التي هي موضوع أصول الفقه.
يتناول الكتاب أوجه الشبه و الاختلاف بين الفقه الإسلامي و القانون الغربي و يخلص المؤلف إلى أن التشريع عامة يتفق مع أصول الفقه، و أن القضايا التي تواجه فلاسفة القانون الغربيين اليوم تطرق إليها الفقهاء المسلمون منذ ألف عام. و هو يعتبر أن منهجية المذهب الحنفي في تفسير الأحكام شبيهة بما هو قائم في المحاكم اليوم.
يوضح المؤلف بعض المفاهيم الخاطئة حول الفقه الإسلامي، فهو ينفي مثلا وجود نظرية واحدة للفقه الإسلامي و يؤكد أن هناك عدة نظريات خاصة بالتفسير. و كذلك ينفي سمة الجمود في الشريعة و وجود «فصل بين النظرية و التطبيق» في الفقه الإسلامي. كما و يتناول الكاتب أيضا مسألة «الحيل» الحساسة و يرفض الانتقادات التي وجهت بشأنها من قبل علماء غربيين مثل إغناس جولدتسيهر و شاخت.
يناقش المؤلف الحوارات الجدلية بين المذاهب الإسلامية المختلفة و التي لم تهدف لإبراز تفوق أحد الفقهاء على الآخرين، بل إنهم يكملون بعضهم البعض. فعلى سبيل المثال، يعرض لنظرية مقاصد الشريعة التي قدمها الإمام الغزالي و هو شافعي المذهب و التي استوعبت جوهر أحكام و نظريات الحنفية و المالكية السابقين عليها.
يسعى المؤلف كي ينشئ صلة بين مقاصد الشريعة و العالم المعاصر، كما يحلل «قاعدة الإقرار» الخاصة بتحديد القوانين في الغرب و يقارنها بمفهوم الاجتهاد في الإسلام. و في نهاية العمل يقدم الكاتب نظرية الفقه الإسلامي التي انبثقت من دراسته.
و الكتاب فريد من نوعه لأنه يحاول الربط بين أفكار أصول الفقه و بين القانون. و ينجح المؤلف في تقديم نظام يترجم مبادئ الإسلام إلى قانون معاصر فعال.
محمد عمر راتو
ترجمة حسين علي عبد الساتر