Protistler ve Protistlerin Genel Özellikleri
Protistler çok farklı özelliklere sahip canlıları içeren oldukça geniş bir âlemdir. Bu
gruptaki canlılar tek hücreli, çok hücreli, mikroskobik, makroskobik, ototrof ya da
heterotrof olabilirler.
Protistlerin Genel Özellikleri
- Ökaryot hücre yapısına sahiptir. Yaşamsal olayları, sitoplazmasındaki organellerde
gerçekleşir.
- Çoğunluğu bir hücreli olmasına rağmen çok hücreli olan canlı türleri de vardır.
Genellikle nemli ve sulu ortamlarda yaşarlar.
- Tatlı sularda yaşayan formlarında kontraktil koful bulunur.
- Eşeyli ya da eşeysiz ürerler.
- Bu âlemde, farklı beslenme şekilleri görülür. Örneğin; öglena ışık olduğu sürece
fotosentez ile besinini üretir, diğer zamanlarda ise besinini dışarıdan hazır olarak alır.
Bazı protist türleri ise parazit olarak yaşar.
- Protist üyelerinden biri alglerdir. Algler bir hücreli ya da çok hücreli olabilirler.
Alglerin büyük çoğunluğu suda yaşar. Fotosentez yaparlar, sudaki oksijen
miktarını arttırırlar ve sudaki bazı canlıların besinini oluştururlar. Taşıdıkları renk
pigmentine göre kırmızı, esmer, kahverengi alg gibi çeşitleri vardır.
- Protista âlemi üyelerinden bir diğeri cıvık mantarlardır. Tek hücrelidirler. Bunlar
nemli ve organik maddelerin yoğun olduğu bölgelerde yaşarlar. Heterotrof
beslenirler. Bazıları ölü ve artık maddeleri sindirerek (saprofit= çürükçül), bazıları
da bakteri ve mayalarla beslenir.
Parazit olarak yaşayan protistlere örnek olarak tek hücreli olan ve sporla çoğalan Plasmodium
(Plasmodyum) verilebilir.
Plasmodium, insanda sıtma hastalığına neden olur. Bu canlı; üreme döngüsünün bir kısmını insanda,
bir kısmını da anofel cinsi sivrisineğin dişisinde gerçekleştirir. Plasmodium; insanda eşeysiz üremesini
(mitoz), dişi anofelde eşeyli üremesini (mayoz ve döllenme) gerçekleştirir.
Amip, sitoplazma hareketi ile oluşan
yalancı ayakları ile aktif olarak hareket
eder. Yalancı ayakları besinini almak
için de kullanır.
Bir amip türü insanlarda amipli
dizanteri denilen hastalığa neden
olur. Bu canlı, parazit olarak kalın
bağırsakta yaşar.
Öglena kloroplast taşır. Işık varlığında
fotosentez yapar. Işık olmadığında
ise, besinlerini dışarıdan alır. Yani
hem ototrof hem de heterotrof olarak
beslenir.
Paramesyum, yüzeyindeki siller,
hareketi sağladığı gibi beslenmeye de
yardımcı olur.
Eşeyli ve eşeysiz üremenin birbirini takip ettiği üreme döngülerine metagenez (döl almaşı) denir.
Plankton; suda bulunan, aktif olarak hareket edemeyen, akıntıya bağlı olarak hareket edebilen
canlılara verilen genel isimdir. Fotosentez yapan planktonlara fitoplankton, diğer planktonları
tüketerek beslenen planktonlara zooplankton, ayrıştırıcı olan planktonlara bakteri planktonları
denir.