1960’larda “Breathless”, “Contempt” ve “Weekend” gibi filmlerle sinemasal ifadede çığır açan ve kariyeri boyunca film yapımcılarına yol gösteren, etkili Fransız Yeni Dalga yazar-yönetmen Jean-Luc Godard. Fransız medyasının bildirdiğine göre, altı yıllık kariyeri öldü. 91 yaşındaydı.
Birçok Fransız medya kuruluşu Godard’ın ölüm haberini Salı günü yapımcının akrabalarından öğrendiklerini bildirdi.
Sanatsal özgürlük karşılığında ticari başarıdan vazgeçmekten sonsuza dek memnun olan Godard, 1950’ler ve 60’larda Avrupa sinemasını alt üst eden, kişisel vizyonlarını yansıtan ve geleneksel film yapım geleneklerine meydan okuyan Fransız Yeni Dalgası’nın yönetmenlerinin en yaratıcısı ve radikaliydi.
Diğer Yeni Dalga yönetmenleri Francois Truffaut, Eric Rohmer, Jacques Rivette ve Claude Chabrol gibi, film takıntılı Godard da eleştirmen olduktan sonra film yapımcılığına geldi. Yönetmenin bir filmin “yazarı” olabileceğini, aynı şekilde bir yazarın bir roman yazarı olabileceğini iddia eden auteur teorisinin doğduğu yer olan etkili Fransız film dergisi Cahiers du Cinema’ya en erken katkıda bulunanlardan biriydi. .
Film eleştirmeni David Sterritt 2006’da The Times’a verdiği demeçte, “Godard auteur teorisinin mucitlerinden biriydi ve belki de Yeni Dalga film yapımcılarının en titiziydi” dedi.
Sterritt, “Filmlerinin ve videolarının her biri onun için son derece kişisel ve dünyaya ve içindeki insanlara dair tamamen benzersiz görüşlerini temsil ediyor” dedi.
Godard, 1960 yılında, Amerikan gangster B-filmlerine cesurca yenilikçi bir saygı niteliğindeki ilk uzun metrajlı filmi “Breathless” ile 29 yaşındayken uluslararası ilgiyi çektiğinde zaten birkaç kısa film yönetmişti.
Paris’te bir mekanda çekilen düşük bütçeli romantik suç dramasında Jean-Paul Belmondo, bir araba çalıp bir polisi öldürdükten sonra kaçan Humphrey Bogart saplantılı ahlaksız genç bir haydut olarak rol aldı. Aşkı, Jean Seberg tarafından oynanan ve sonunda ona ihanet eden Amerikalı bir kızdır.
“Nefessiz”, aksiyonu çevreleyen el kameralarının kuralları çiğnemesi, doğal aydınlatma, doğrudan ses kaydı, atlamalı kurgu ve spontanelik duygusuyla ve aynı zamanda Hollywood filmlerine yaptığı arsız göndermelerle ünlendi.
Chicago Sun-Times’ın son film eleştirmeni Roger Ebert, 2003 yılında “Nefessiz” için “Modern filmler burada başlıyor” diye yazmıştı. “1942’deki ‘Citizen Kane’den bu yana hiçbir ilk film bu kadar etkili olmadı.”
Yalnızca 1960’larda Godard, aralarında “Le Petit Soldat”, “A Woman Is a Woman”, “My Life to Live”, “Les Carabiniers”, “Band of Outsiders”, “A Married Woman” dahil olmak üzere yaklaşık 30 kısa film ve film yönetti. ”, “Alphaville”, “Masculine Feminine”, “Pierrot Le Fou”, “Onun Hakkında Bildiğim 2 veya 3 Şey” ve ünlü bir trafik sıkışıklığının yedi dakikalık trajikomik izleme görüntüsünü içeren “Weekend”, kaza.
60’ların sonlarında Godard, bir film yapımcısı olarak Sterritt’in “aşırı radikal politik evresi” olarak adlandırdığı şeye girişmişti.
Julia Lesage’in 1979 bibliyografyasında yazdığı gibi, “Jean-Luc Godard: Referanslar ve Kaynaklar Rehberi”: “Godard, hem politik bir film yapmanın en iyi yolunu hem de kendi ölçütünü, film yapımcılığını bütünleştirmenin en iyi yolunu arıyor gibiydi. militan Marksist-Leninist siyasi faaliyetle.
1970’lerin sonlarında, Sterritt, Godard’ın film yapımcılığına, filmlerin sanatsal açıdan radikal kalmasına rağmen, biraz daha tiyatro izleyicisine yönelik olarak döndüğünü söyledi.
USC Sinema Sanatları Okulu’nda eleştirel çalışmalar profesörü olan Marsha Kinder, “Goard ile ilgili önemli olan şey, tüm kuralları çiğnemesi ve kavramsallaştırmanız – fikirleriniz – yeterince cesur olsaydı her şeyin sinematik olabileceğini göstermesidir” dedi. 2006 yılında Times.
Kinder, “Vizyonu ne kadar vahiysel veya kasvetli olursa olsun, filmleri beni umutlandırdı çünkü dehası ve yaratıcılığı çok göz kamaştırıcıydı” dedi. “Sinemanın size ne tür zevkler verebileceğini yeniden tanımladı.”
Ancak Kinder, izleyiciler için kuralları çiğneyen Godard’ın “aynı zamanda çok çileden çıkarıcı olabileceğini” kabul etti.
Gerçekten de Godard, dinleyicilerine meydan okumasıyla tanınırdı.
Bir keresinde “Hikaye anlatmaktan pek hoşlanmıyorum” demişti. “Bir tür goblen kullanmayı tercih ediyorum, üzerine kendi fikirlerimi işleyebileceğim bir arka plan.”
Ve fikirlerden yola çıkarak, Godard 1995’te The Times’a verdiği bir röportajda, “izleyiciye yardımcı olmuyor. Ama yine de iyi bir seyirciyi tercih ederim. 10 kişinin %100’ünü beslemeyi tercih ederim. Hollywood 1 milyon insanın %1’ini beslemeyi tercih eder. Ticari olarak konuşursak, benim yolum daha iyi değil.”
Godard’ın filmleri, Martin Scorsese de dahil olmak üzere sayısız film yapımcısını etkiledi. 60’larda bir sinema öğrencisi olarak Godard’ın filmlerini izlerken Scorsese, “özgürlük, her şeyi yapabilme duygusuyla çekildiğini” söyledi – filmleri izlediğimde içimde bir tür neşe patladı.
Bir başka tanınmış hayran, yönetmen Quentin Tarantino, yapım şirketine Godard’ın 1964 tarihli filmi “Band of Outsiders”ın Fransızca başlığından (“Bande a Part”) sonra A Band Apart adını verdi ve “Pulp Fiction”ı çekerken Godard’ın özdeyişlerinden birine kulak verdi. : “Bir filmin başı, ortası ve sonu olmalıdır, ancak bu sırayla olmak zorunda değildir.”
Rahmetli yönetmen Bernardo Bertolucci bunu basitçe şöyle ifade etti: “Hepimiz Jean-Luc Godard olmak istedik.”
Kinder, “Bütün sinema tarihinde onun gibi biri yok” dedi. “Hollywood’a karşı intikamını aldı. Hollywood sinemasının egemenliğine gerçekten saldırmaktan asla vazgeçmedi ve sinemanın dilini ve yıkıcı olanaklarını genişletmeyi asla bırakmadı.
“Bence bu onu dünya sinema tarihinin en büyük film yapımcılarından biri yapıyor. Her şeyi mümkün kıldı.”
Godard, 3 Aralık 1930’da dört çocuktan biri olarak Paris’te doğdu. Annesi, Parisli zengin bir bankacının kızıydı ve babası, çalışmalarını Paris ve İsviçre arasında bölüştüren İsviçreli bir doktordu.
1933’te Godard’ın ailesi, babası Gland köyü yakınlarındaki bir klinikte işe başladıktan sonra kalıcı olarak İsviçre’ye taşındı. Beş yıl sonra, İkinci Dünya Savaşı sırasında yaşadıkları İsviçre’nin Nyon kentine taşındılar.
Savaştan sonra, 15 yaşındaki Godard, fiziksel ve biyolojik bilimlere odaklanan prestijli Lycee Buffon’da okumak için Paris’e taşındı. 1948’de Lozan’da bir koleje gitmek için İsviçre’ye döndü, ancak bir yıl sonra Paris’e geri döndü ve burada antropoloji sertifikası için Sorbonne’a kaydoldu.
Ancak o zamana kadar Godard sinemaya o kadar kapılmıştı ki çalışmalarına çok az ilgi gösterdi.
Eleştirmen Andre Bazin tarafından yönetilen ve geleceğin Yeni Dalga yönetmenleri Truffaut, Rohmer ve Rivette ile tanıştığı bir Left Bank film kulübüne katılmaya başlayana kadar sıradan bir film izleyicisi olduğunu söyledi. O ve arkadaşları da düzenli olarak Cinematheque Francaise’e giderdi.
1970 tarihli “Jean-Luc Godard” kitabının yazarı Jean Collet’e “Görecek her şeyi sistematik olarak gördük” dedi.
1950’de Godard, Rohmer ve Rivette, film eleştirilerini yayınlayan kısa ömürlü La Gazette du Cinema’yı kurdular; sadece beş sayı sürdü. Bazin 1951’de Cahiers du Cinema’yı kurduktan sonra, Godard burada makaleler yayınlamaya başladı. Ayrıca arkadaşlarının kısa filmlerinde oynayarak sinema öğrenmeye başladı.
Colin MacCabe’nin 2003 tarihli “Godard: Yetmişli Bir Sanatçının Portresi” kitabına göre, Godard birkaç yıl boyunca kendini geçindirmek için sürekli hırsızlık yapan ve sık sık yakalanan küçük bir hırsızdı.
MacCabe, Godard’ın Rivette’in ilk kısa filmini bir amcadan çalarak finanse ettiğini iddia etti. Ve 50’lerin başında, İsviçre Alpleri’nde baraj inşa eden bir şirkette çalıştıktan sonra Godard, Zürih’te çalıştığı İsviçre televizyon servisinden çaldıktan sonra üç gün hapiste yattı.
Godard hapisten çıktıktan sonra babası onu psikoterapi konusunda uzmanlaşmış bir İsviçre akıl kliniğine gitmeye ikna etti.
Klinikte birkaç ay geçirdikten sonra Godard, Alpler’deki inşaat şirketine geri döndü ve ilk filmini, barajın inşası üzerine 20 dakikalık bir belgesel olan “Beton Operasyonu”nu çekti. Daha sonra Paris’e dönmeden önce Cenevre’de 10 dakikalık bir kısa komedi filmi yönetti.
1961’de Godard, 60’larda “A Woman Is a Woman”, “My Life to Live”, “Band of Outsiders” ve diğer Godard filmlerinde rol alan Anna Karina ile evlendi. Karina ile evliliği boşanmayla sona erdi – 1967’nin “La Chinoise” da dahil olmak üzere birçok filminde rol alan Anne Wiazemsky ile olan evliliği gibi. Godard daha sonra işbirlikçisi Anne-Marie Mieville ile uzun süreli bir ilişkiye başladı. İkili, 70’lerde İsviçre’ye taşındı.
Son yıllarda Godard hem film hem de videoda çalıştı. Ve, Sterritt, “bazılarının onun başyapıtı, kariyerinin en büyük başarısı olarak gördüğü şey”, Godard’ın 1989’da piyasaya sürülen çok bölümlü bir video çalışması olan “Histoire(s) du Cinema” olduğunu söyledi. Daha sonraki filmleri arasında “Goodbye to Language” vardı. ”, evcil köpekleri aracılığıyla iletişim kuran genç bir çift hakkında 3D olarak parçalanmış bir film.
Godard hayatının sonlarında memnun görünüyordu, ancak eleştirmenlerin çalışmalarını hala incelemeye devam etmesine şaşırdı. Bununla birlikte, filmlerinin seyircisinin küçüldüğünü kabul etti.
Bir keresinde The Times’a “Neden hatırlandığımı asla anlamıyorum” dedi. “Her zaman neden hala tanındığımı merak ediyorum çünkü artık kimse filmlerimi görmüyor. Eh, neredeyse hiç kimse.”
McLellan, eski bir Times yazarıdır.
Kaynak : https://www.latimes.com/obituaries/story/2022-09-13/jean-luc-godard-dead