Divertiküller, bağırsak mukozasının uzantılarıdır. Genellikle zararsızdırlar. Ancak divertiküller, tekrarlayan veya kalıcı semptomlara da yol açabilir. Bu durumda kronik divertiküler hastalık veya divertikülitten söz edilir. Farklı şekilleri hakkında ayrıntılı bilgi edinin.
Bir bakışta
- Divertiküller, bağırsak mukozasının uzantılarıdır.
- Etkilenen bölgelerde, bağırsağın iç duvarı bağırsak kaslarından dışarı doğru çıkıntı yapar.
- Divertiküller genellikle zararsızdır ve tedavi gerektirmez.
- Divertiküler hastalık ise rahatsızlıklara veya komplikasyonlara neden olabilir.
- Divertikülit durumunda, çıkıntılar iltihaplıdır.
- İltihap, antibiyotiklerle tedavi edilebilir.
Not: Bu yazıdaki bilgiler bir doktor muayenesinin yerini tutamaz ve kişinin kendi kendine teşhis yapabilmesi veya tedavi etmesi için kullanılmamalıdır.
Divertiküller nedir?
Divertiküller, bağırsak mukozasının uzantılarıdır. Bağırsak kasları nedeniyle bağırsağın iç duvarı etkilenen bölgelerde dışa doğru çıkıntı yapar. Bu genellikle bağırsakta küçük balon şeklinde çıkıntılara neden olur. İçlerinde dışkı birikebilir.
Bağırsaktaki divertiküller genellikle zararsızdır, ancak rahatsızlık ve ağrıya neden olabilir.
Biraz basitleştirilmiş olarak, üç şekli vardır:
- Divertiküloz: Bağırsakların iç duvarı birkaç yerde dışa doğru çıkıntı yapar. Çıkıntılar herhangi bir rahatsızlığa neden olmaz.
- Divertiküler hastalık: Çıkıntılar rahatsızlığa veya komplikasyonlara yol açar.
- Divertikülit: Çıkıntılar iltihaplıdır.
Divertiküller, tekrarlayan veya kalıcı rahatsızlığa neden olabilir. Bu duruma, kronik divertiküler hastalık denir. Genellikle, divertikülit kolayca tedavi edilebilir. Ancak iltihap yayılırsa ciddi sonuçlar doğurabilir.
Divertiküller nasıl fark edilir?
Çoğu divertikül rahatsızlığa neden olmaz. Divertikül hastalığı sıklıkla karnın sol alt bölgesinde, daha az sıklıkla da sağ tarafta ağrı ile kendini gösterir. Tipik belirtileri gaz, kabızlık veya ishaldir. Semptomlar genellikle geçici olarak kaybolur, ancak sürekli de olabilir. Genellikle semptomlar yemekten sonra daha belirgin olur ve dışkılamadan sonra tekrar düzelir. Divertiküllerde bazen kanama olabilir.
Divertikülitte, alt karında aniden hafif bir ağrı oluşur. Ağrının yanında ateşlenme de olur. Diğer semptomlar arasında kabızlık, ishal, gaz ve mide bulantısı, bazen de kramplar vardır. Kusma nadiren olur. Doktor muayene sırasında hastanın karnına bastırdığında, karın kasları refleks olarak gerilir - buna savunma gerilimi denir. Aniden bırakıldığında ağrı artar.
Divertiküllerin nedenleri nelerdir?
Divertiküller bağırsak kaslarının zayıf olduğu bölgelerde oluşur. Genellikle bağırsağın sigma adı verilen S şeklindeki alt kısmında oluşurlar. Rektumun önündeki yaklaşık 40 ila 45 santimetre uzunluğundaki bu alanda, dışkının bağırsak duvarına yaptığı basınç en yüksek seviyededir.
Kalıtsal olarak, bazı insanlar divertiküllere daha yatkındır. Ayrıca, yaşlı ve aşırı kilolu kişilerde divertiküloz olma olasılığı daha yüksektir. Diğer risk faktörleri arasında zayıf bağ dokusu ve bağırsak hareketlerinde bozukluk bulunur. Yaşam tarzına olan etkisi kesin olarak bilinmemektedir.
Kabızlığa ve sert dışkılara yol açtığından, az lifli bir beslenme şeklinin divertiküler hastalık riskini artırdığına dair bazı kanıtlar vardır. Diğer faktörlerin, çok kırmızı et ile beslenme, sigara ve egzersiz eksikliği olduğu düşünülmektedir.
Bazı insanlarda divertiküllerin neden iltihaplandığı ve iltihaplanma riskinin nelere bağlı olduğu kesin olarak belirlenmemiştir. Faktörlerden biri muhtemelen kötü kan dolaşımı ve divertiküllerde fekal taşların oluşumudur.
Divertikülozun görülme sıklığı nedir?
Birçok insan divertikülozu hiç fark etmez. Divertikül yaşla birlikte daha yaygın hale gelir: 50 yaşın altındaki kişilerin yaklaşık yüzde 10'unda ve 70 yaşın üzerindekilerin yaklaşık yüzde 50'sinde divertikül bulunur. Kadınlarda ve erkeklerde benzer sıklıkta görülür.
Divertikülit, divertikülozu olan kişilerin yaklaşık yüzde birinde 10 yıl içinde gelişir. İltihap yaştan bağımsız olarak ortaya çıkabilmektedir.
Divertiküller nasıl önlenebilir?
Divertikülü olan kişilerin kendilerini şikayetlerden veya iltihaptan korumaları mümkündür. Bunun için yüksek lifli bir diyet önemlidir: Dışkının çok sertleşmemesini sağlar. Tam tahıllı ürünler, sebzeler, baklagiller ve meyveler bol miktarda lif içerir. Ek olarak, fiziksel egzersiz de sindirimi uyarır. Bunun gerçekten şikayetlere karşı koruma sağlayıp sağlamadığı belirsizdir.
Bazı beslenme önerileri, fındık, tahıl, mısır ve patlamış mısır gibi belirli yiyeceklerin tüketilmemesi tavsiyesinde bulunur.
Uzun bir süre, bu gıdaların küçük kalıntılarının divertikül içine sıkışıp orada iltihaplanmaya neden olabileceğinden şüphelenilmiştir. Ancak, yapılan çalışmalar bu teoriyi çürütmüştür. Bu, örneğin fındık tüketmekten kaçınılması gerekmediği anlamına gelir.
Divertiküloz nasıl teşhis edilir?
Muayene sırasında doktor, diğerlerinin yanı sıra önceki hastalıklar ve ilaçlar hakkında sorular soracaktır. Fizik muayene sırasında rektum ve karın palpe edilir ve dinlenir. Semptomlara bağlı olarak kan ve idrar testleri yapılır ve vücut ısısı ölçülür. Bunu genellikle ultrason muayenesi takip eder.
Teşhis hala kesinleşmediyse, bilgisayarlı tomografi ve muhtemelen kolonoskopi gerekebilir.
Akut divertikülit için kolonoskopi yapılmamalıdır. Ancak, divertikülit iyileştikten yaklaşık 4 ila 6 hafta sonra kolonoskopi mümkündür. Kolonoskopi ile, şikayetlerin polipler, bağırsak kanseri veya diğer hastalıklardan kaynaklanma olasılığı ortadan kaldırılır.
Divertikülit nasıl tedavi edilir?
Şikayetlere neden olmayan divertiküllerin tedavi edilmesine gerek yoktur. Divertikülitin nasıl tedavi edildiği ağırlık derecesine bağlıdır.
Tedavinin amaçları şunlardır:
- İltihaptan kaynaklanan komplikasyonları önlemek ve akut semptomları hafifletmek,
- nüksleri önlemek ve
- kronik semptomları hafifletmek.
Divertikülit antibiyotiklerle tedavi edilebilir. Antibiyotikler, divertikül iltihabı bakteriler tarafından tetiklendiğinden etkilidir.
Akut divertikülit düzelmezse veya kalıcı şikayetler ortaya çıkarsa, ameliyat düşünülür. Ameliyatta kalın bağırsağın etkilenen kısmı çıkarılır. Riskleri nedeniyle, ameliyat seçeneği iyice tartılmalıdır. Ancak peritonit gibi ciddi komplikasyonlarda derhal ameliyat yapılmalıdır.
Semptomlar kronik ise, lif açısından zengin bir beslenme denenebilir. Probiyotik gıdaların şikayetleri hafifletip hafifletmediği henüz yeterince aydınlatılamamıştır.
Antibiyotiklere ve cerrahiye, eskiden varsayıldığına göre daha nadiren ihtiyaç olduğunu gösteren çok sayıda faktör biliniyor.
Akut divertikülit tedavisi hakkında daha ayrıntılı bilgiler gesundheitsinformation.de adresinde bulunabilir.
- Andeweg CS, Berg R, Staal JB, ten Broek RP, van Goor H. Patient-reported Outcomes After Conservative or Surgical Management of Recurrent and Chronic Complaints of Diverticulitis: Systematic Review and Meta-analysis. Clin Gastroenterol Hepatol 2016; 14(2): 183-190. Aufgerufen am 13.05.2020.
- Carabotti M, Annibale B, Severi C, Lahner E. Role of Fiber in Symptomatic Uncomplicated Diverticular Disease: A Systematic Review. Nutrients 2017; 9(2): pii: E161. Aufgerufen am 13.05.2020.
- Lahner E, Bellisario C, Hassan C, Zullo A, Esposito G, Annibale B. Probiotics in the Treatment of Diverticular Disease. A Systematic Review. J Gastrointestin Liver Dis 2016; 25(1): 79-86. Aufgerufen am 13.05.2020.
- Leifeld L, Germer CT, Böhm S, Dumoulin FL, Häuser W, Kreis M et al. S2k-Leitlinie Divertikelkrankheit/Divertikulitis. Z Gastroenterol 2014; 52(7): 663-710. Aufgerufen am 13.05.2020.
- Morris AM, Regenbogen SE, Hardiman KM, Hendren S. Sigmoid diverticulitis: a systematic review. JAMA 2014; 311(3): 287-297. Aufgerufen am 13.05.2020.
Institut für Qualität und Wirtschaftlichkeit im Gesundheitswesen (Sağlık Hizmetlerinde Kalite ve Verimlilik Enstitüsü) (IQWiG) ile birlikte hazırlanmıştır.Tarih: