Ukrayna’da işgal altındaki dört bölge, Rusya’nın bir parçası olup olmama konusunda Kremlin tarafından tasarlanan referandumlarda Cuma günü oylamaya başlayacak ve Moskova’nın bölgeleri yaklaşık yedi aydır keskin bir şekilde tırmandırarak ilhak etmesi için zemin hazırlayacak.
Ukrayna ve Batılı müttefikleri, oyların meşru olmadığını ve ne özgür ne de adil olduğunu söyleyerek bağlayıcı bir güçleri olmayacağını söyleyerek reddettiler.
Referandumlara ve olası etkilerine bir bakış:
REFERANDUMLAR NEDEN OLUYOR?
Kremlin bu taktiği daha önce de kullanmıştı. 2014 yılında Ukrayna’nın Kırım bölgesinde alelacele olarak adlandırılan ve Batı tarafından da yasadışı ve gayri meşru olarak nitelendirilen bir referandum düzenledi. Moskova, oylamayı, dünyanın çoğu tarafından tanınmayan bir hamleyle Karadeniz yarımadasını ilhak etmek için bir gerekçe olarak kullandı.
Salı günü, Ukrayna’nın Donbas olarak bilinen doğu sanayi bölgesini oluşturan ayrılıkçı Luhansk ve Donetsk bölgelerindeki yetkililer aniden Rusya’ya katılım referandumlarının Cuma gününden itibaren yapılacağını duyurdular. Güneydeki Kherson ve Zaporizhzhia bölgelerindeki Moskova destekli yetkililer de oylama çağrısında bulundu.
Hareketler, Moskova’dan ve ayrılıkçı yetkililerden, savaş alanındaki değişiklikleri yansıtan referandumlar hakkında aylarca çelişkili sinyaller aldı.
Yaz aylarında, Kremlin tüm Donbas bölgesinin hızlı bir şekilde ele geçirilmesini umduğunda, yerel yetkililer Eylül ayındaki seçimleri organize etmekten bahsetti.
Rus birlikleri ve yerel ayrılıkçı güçler, Luhansk bölgesinin neredeyse tamamını, ancak Donetsk bölgesinin sadece yaklaşık %60’ını kontrol altına aldı. Rusya’nın doğudaki taarruzunun yavaş temposu ve Ukrayna’nın Kherson bölgesindeki bölgeleri geri alma baskısı, Moskova’daki yetkililerin oyları Kasım ayına kadar ertelemekten bahsetmesine neden oldu.
Kremlin’in planları, Ukrayna’nın bu ay şimşek çakmasıyla yeniden değişti ve Rus birliklerini kuzeydoğu Harkov bölgesinin geniş alanlarından çekilmeye zorladı ve Kiev güçlerinin daha fazla kazanım elde etme ihtimalini artırdı.
Gözlemciler, Kremlin’in ele geçirilen toprakları Rusya’ya dahil etmek için hızla hareket ederek Ukrayna’yı karşı saldırısını durdurmaya ve mevcut işgal alanlarını kabul etmeye zorlamayı veya yıkıcı misillemeyle karşılaşmayı umduğunu söylüyorlar.
OYUN YAPILACAĞI BÖLGELERDE NELER OLUYOR?
Kırım’daki 2014 seçimleri, sakinlerinin çoğunun Moskova yanlısı olduğu yarımadayı ele geçirdikten kısa bir süre sonra Rus birliklerinin yakın gözetimi altında yapıldı.
2014’ten bu yana Donbas’ın büyük bir bölümünü kontrol eden ayrılıkçılar, uzun süredir Rusya’ya katılmak için baskı yapıyor ve muhalefete çok az tolerans gösteriyorlar. Orada isyan patlak verdiğinde, ayrılıkçılar hızla çoğunluğun Rusya’ya katılmak için oy verdiği referandumlar düzenlediler, ancak Kremlin sonucu görmezden geldi.
İki bölge, Kırım’ın ilhakından haftalar sonra Ukrayna’dan bağımsızlıklarını ilan ederek, Devlet Başkanı Vladimir Putin’in sakinlerini korumak için Şubat ayında bir işgal başlatmak için bahane olarak kullandığı sekiz yıl süren savaşı tetikledi.
İşgalin ilk günlerinde Rus birlikleri tarafından işgal edilen güney bölgelerinde, Rus karşıtı duygular güçleniyor. Yüzlerce Kiev yanlısı eylemci tutuklandı ve birçoğu işkence gördüğünü iddia etti. Diğerleri zorla sınır dışı edildi ve on binlerce kişi kaçtı.
Rus kuvvetleri Kherson bölgesini ve Zaporizhzhia bölgesinin bir kısmını süpürdüğünden, Moskova tarafından atanan yetkililer Ukrayna TV yayınlarını kesip yerine Rus programlarını koydu. Sakinlerine Rus pasaportları dağıttılar, rubleyi tanıttılar ve hatta Rusya’ya katılmalarının önünü açmak için Rus plakaları çıkardılar.
Moskova tarafından atanan yönetimler, yerel yetkilileri öldüren, sandık merkezlerini ve diğer hükümet binalarını bombalayan ve Ukrayna ordusunun önemli altyapıyı hedef almasına yardımcı olan Ukrayna direniş hareketinin üyeleri tarafından sık sık saldırılara maruz kaldı.
OYUN YASALLIĞI HAKKINDA NE SÖYLENİYOR?
Beş günlük oylama süreci, bağımsız gözlemcilerin yokluğunda gerçekleşecek ve sonuca hile karıştırılması için geniş bir alan sunacak.
Bu hafta başında referandumlar açıklandığında, Batı hemen onların meşruiyetini sorguladı. ABD Başkanı Joe Biden ve Almanya Şansölyesi Olaf Scholz, bunları sahtekarlık olarak nitelendirdi ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, “yasal sonuçları olmayacağını” söyledi.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenskyy de halkın dikkatini dağıtmak için onlara “gürültü” dedi.
RUSYA’NIN ASKERİ SEFERBERLİĞİ NASIL İLİŞKİLİ?
Referandumların açıklanmasından bir gün sonra Putin, Ukrayna’daki güçlerini desteklemek için yedek kuvvetlerin kısmi seferber edilmesini emretti ve ayrıca Rus topraklarına yapılacak herhangi bir saldırıyı savuşturmak için nükleer silah kullanmaya hazır olduğunu ilan etti.
Savunma Bakanlığı, Rusya’nın İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana ilk seferi olan seferberliğin, daha önce askeri deneyime sahip yaklaşık 300.000 yedek askeri çağırmayı amaçladığını söyledi. Ancak gözlemciler, Putin’in kararnamesinin ordunun gerektiğinde sayıları artırmasına izin verecek kadar geniş olduğunu kaydetti. Bazı raporlar, Kremlin’in hedefinin kararnamenin gizli bir bölümünde 1 milyon adam toplamak olduğunu öne sürüyor.
Kremlin, hoşnutsuzluğu körüklemekten ve Putin’in destek tabanını aşındırmaktan çekinerek, böylesine derinden sevilmeyen bir hamle yapmaktan uzun süredir kaçınıyor.
En son Ukrayna karşı saldırısı, Rusya’nın mevcut sınırlı gönüllü kuvvetiyle 1.000 kilometrelik (600 milden fazla) cephe hattını kontrol edemediğini ortaya çıkardı. Askeri uzmanlar, yeni çağrılan yedek askerlerin savaşa hazır hale getirilmesinin aylar alacağını söylüyor.
PUTİN’İN NÜKLEER TEHDİTLERİ NASIL İLİŞKİLİ?
Putin yeni küçük düşürücü yenilgilerden kaçınmanın yollarını ararken, Çarşamba günü ülkenin topraklarını korumak için nükleer silah kullanmaya hazır olduğunun sinyalini verdi – Ukrayna’ya, şimdi Rusya’nın parçası olmaya hazırlanan bölgelere yönelik saldırısını durdurması için açık bir uyarı.
Gözlemciler, Putin’in tehdidini, Ukrayna ve onun Batılı destekçileri için çatışmayı dondurmak veya nükleer bir çatışmaya kadar potansiyel bir tırmanışla yüzleşmek için etkili bir ültimatom olarak gördüler.
Rus askeri doktrini, “devletin varlığını tehdit eden” konvansiyonel silahları içeren bir nükleer saldırı veya saldırganlığa karşılık olarak atom silahlarının kullanılmasını öngörse de, Putin’in açıklaması, bu silahların kullanım eşiğini daha da düşürdü.
Putin başkanlığındaki Rusya Güvenlik Konseyi başkan yardımcısı Dmitry Medvedev, Perşembe günü cumhurbaşkanının tehdidini güçlendirdi ve dört Ukrayna bölgesini emdikten sonra Moskova’nın onları savunmak için “stratejik nükleer silahlar da dahil olmak üzere herhangi bir Rus silahını” kullanabileceğini söyledi.
Kıtalararası balistik füzeler ve uzun menzilli bombardıman uçaklarını içeren stratejik nükleer güçlerden söz edilmesi, Rusya’nın bir gerilim durumunda sadece Ukrayna’yı değil, ABD ve müttefiklerini nükleer silahlarla hedef alabileceği konusunda bir uyarı gönderdi.
Zelenskyy, nükleer tehditleri yaygara olarak reddetti ve işgal altındaki tüm bölgeleri serbest bırakma sözü verdi.
—-
AP’nin Ukrayna’daki savaşı kapsamını şu adresten takip edin: