BRÜKSEL - Avrupa Komisyonu tarafından 9 Kasım'da yayımlanacak olan ve Türkiye için yol haritası niteliği taşıyan Katılım Ortaklığı Belgesi (KOB), Ankara'ya, bazı düzenlemeler için iki yıl süre tanıyor. Yeni belgede, Mayıs 2003'teki belgeye göre önemli farklılıklar var. Artık müsamaha yokTürkiye, belgede dikkat çekilen kısa vadeli hedeflerde en fazla iki yıl içinde belli bir ilerleme sağlamak zorunda. Müzakere başladığı için Türkiye, geçmiş örneklerine göre daha hassas davranmak durumunda. Ankara'nın belgede yer alan 150 siyasi ve ekonomik talepte Brüksel'i tatmin edici ilerleme kaydetmesi gerekiyor. 2001 ve 2003'te yayımlanan KOB'a yönelik esnek tavrın, bu belge için gösterilmemesi riski bulunuyor. Türkiye'nin, işkence, sivil-ordu ilişkisi, kadın hakları ve dinsel özgürlükler gibi alanlarda ilerleme kaydetmemesi ve bunun birkaç rapora konu olması halinde müzakereler olumsuz etkilenebilecek. Çünkü, talepleri karşılamamanın süreci baltalamak isteyen ülkeler tarafından 'sürekli ihlal' olarak yorumlanma riski var. Müzakere Çerçevesi'nde de 'sürekli ihlal' durumunda müzakerelerin askıya alınabileceği net şekilde dile getiriliyor. İlerlemenin iki yıl içinde kaydedilmesi gereği ise aslında yeni bir şart değil. Bu, belgenin özelliğinden kaynaklanan bir durumu yansıtıyor. Bundan önceki KOB'larda da kısa vadeli hedeflerin yerine getirilme süresi 'bir-iki yıl' olarak açıklanmıştı.Farklılıklar varKOB'da yer alan siyasi nitelikli talepler, Mayıs 2003'teki belgeye göre önemli farklılıklar içeriyor. En önemli söylem değişikliği Kıbrıs'ta. KOB'da önceki metne göre farklılaşan ana unsurlar şöyle: Kıbrıs: Önceki belgede sadece çözüme atıf yapan AB, bu kez Türkiye'den, ek protokolü Kıbrıs'ı da içine alacak şekilde uygulamasını istiyor. Belgede, 'Türkiye ile aralarında Kıbrıs Cumhuriyeti'nin de bulunduğu tüm AB üyeleri arasındaki ilişkilerin normalleştirilmesine yönelik adımları atın' deniliyor. AB üyelerinin uluslararası örgütlere üyeliğinin engellenmemesi ise taslak metinde yer almıyor. Rumlar bu unsuru belgeye sokturmak için çalışıyor.Dini özgürlükler: Gayrimüslim azınlıkların zorluklarını giderecek bir yasanın devreye girmesini isteyen AB, bu kesime ait mallara el konulması ve bunların satılması uygulamasına bir an önce son verilmesini istiyor.Azınlık hakları: AB, Türkçe dışındaki dillerin öğretilmesini desteklemek amacıyla uygun önlemler alınmasını istiyor.Güneydoğu: Koruculuk sistemine son verilip, bölgenin mayınlardan temizlenmesi isteniyor.Partiler: Seçim barajı ve parti kapatma konularında AB uygulamalarının örnek alınması, milletvekillerinin dokunulmazlıklarının daraltılması ve partilerin finansmanının Avrupa Birliği standartlarına çekilmesi isteniyor. Adalet: Savunma olanaklarının geliştirilmesi ve tercüme hizmeti verilmesi isteniyor.Asker-sivil: Savunma politikalarına ve ilgili harcamalara Meclis denetimi getirilmesi talep ediliyor.Değişmeyen unsurlarBelgede bir önceki KOB'a göre farklılık içermeyen talepler şöyle:İşkence: İşkence ve kötü muamele konusunda belirlenen sıfır hoşgörü politikası bağlamında alınan önlemlerin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve İşkencenin Önlenmesi Avrupa Komitesi önerilerine uyumlu bir şekilde uygulanmasının sağlanması isteniyor. İşkence ve kötü muamelede bulunanların cezasız bırakılmalarının önlenmesi, soruşturmaların zamanlı ve etkili olması, BM'nin işkence konusundaki sözleşmesinin imzalanması talep ediliyor.Yargı: Yargının bağımsızlığının sağlanması, mahkeme salonlarında savunma ve iddia makamlarının eşitliğinin sağlanması, yargıç ve savcıların AİHS'nin uygulanması konusundaki eğitimlerinin sürmesi, insan hakları konusundaki kararlarda yorumun tutarlı ve AİHS çizgisinde olması bekleniyor.İnsan hakları: İnsan hakları ve temel özgürlüklerden, siyasi görüş, dil, ırk, cinsiyet, etnik köken ve din ayrımı olmaksızın herkesin yararlanmasının yasalar ve uygulamalarla sağlanması, ifade özgürlüğünün basın özgürlüğü de dahil AİHS çizgisine getirilmesi ve sadece düşüncelerini ifade etmeleri nedeniyle ceza almış kişilerin durumlarının düzeltilmesi isteniyor. Kadın hakları: Namus cinayetleri dahil, kadına yönelik her türlü şiddeti engelleyecek önlemlerin alınması, kadının eğitim, siyasi ve toplumsal yaşamda rolünü artıran adımlar atılması isteniyor.Kültürel haklar: Türkçe dışındaki dillerde radyo ve TV yayınlarının sağlanması, yerel ve bölgesel yayınlara yönelik engellerin ortadan kaldırılması talep ediliyor.