Tam 40 yıl önceydi… Baharda açan çiçeklerin kokusu sarmıştı dünyanın dört bir yanını, bir rüzgarın kandında… Fransa’da esen rüzgar, fırtına olup esmişti her yanda… 40. yılında gençliğin ciğerlerine bahar havasının dolması için yeniden hatırlıyoruz 68 Mayısı’nı…
1968"in ilkbaharında Fransa’da öğrenci hareketi Vietnam Savaşı karşıtı eylemlerin dozunu artırdıkça artırıyordu. Paris"te öğrenciler ABD kurumları ve polise karşı eylemler düzenliyorlardı. Ama öğrenci hareketlerindeki asıl sıçramayı Nantarre Üniversitesi öğrencileri yarattı. Bu üniversite, Paris"in en yeni, en büyük (iki bini aşkın öğrenci), en modern ve Amerikan kampus modeline dayalı tek üniversitesiydi. Kuzey Afrikalı proleterler ve işsizlerin yaşadığı gecekondulardan yüksek duvarlarla ayrılmış dev beton bloklardan oluşan Nantarre Üniversitesi patlamaların en şiddetlisinin yaşandığı yer oldu ve bunlara öncülük etti.
Fransa Milli Eğitim Bakanı Fouchet"in “eğitimin sanayileştirilmesi”ni hedefleyen reform paketi, öğrencileri harekete geçirdi ve üniversite işgalleri başladı. Nisan ayı, Nantarre"nin ateşlediği sosyalist öğrenci hareketi ve ırkçı militanlar arasındaki Paris"te yoğunlaşan ama taşraya da yayılan çatışmalarla geçti. Çatışmaların gelişmesi üzerine Nantarre Üniversitesi kapatıldı, Sorbonne ise polis tarafından işgal edildi. Bunun üzerine CGT ve CFDT sendikalarının çağrısıyla bir günlük genel grev ilan edilerek gösteri çağrısı yapıldı. 13 Mayıs günü “işçi, öğrenci, öğretmen beraberdir” yazılı dev pankart arkasında, Paris"te 800 bin-1milyon kişilik bir kalabalık yürüdü. Aynı gece, öğrenciler Quarter Latin"i yeniden işgal edip, o geceyi Özgürlük Gecesi ilan edip, meydanı halka açtı.
DALGA DALGA YAYILDI
Mayıs 1968’de Nanterre’de Daniel Cohn Bendit önderliğinde öğrenci gösterileri olarak başlayan hareket daha sonra Paris’e ve diğer tüm üniversitelere sıçradı. Öğrenciler isteklerini üniversite sisteminde gerekli köklü değişiklik taleplerinden başlatarak bir rejim değişikliği talebine dönüştürdü. Bu talepler genç işçilerden başlayarak dalga dalga işçi sınıfını da etkiledi. CGT ve Fransız Komünist Partisi’nin gönülsüz duruşu ve olaylara bulaşmama tavrına karşın genel grev düzeyinde yaygın bir grev dalgası tüm ülkeyi kapsadı. Coşkuya dönemin Cumhurbaşkanı General De Gaulle de direnemiyordu. De Gaulle, sendikalarla pazarlığa oturarak işçilere Fransa tarihinde eşine rastlanmayan sosyal haklar tanımıştı. 68 olayları Fransa’dan başlayıp, dalga dalga, Türkiye de dahil pek çok ülkenin üniversite gençliğini ayağa kaldırdı.
BAHAR HAVASI YENİDEN…
Dünyanın pek çok yerinde bahar kıpırtısı var. Yunanistan’da gençler sosyal güvenlik yasasına karşı sokaklara çıkıyor. Fransa’da lise öğrencileri Cumhurbaşkanı Sarkozy’nin eğitim hizmetlerine karşı yürüttüğü saldırgan politikaları protesto etmek için sokaklarda… Türkiye’de de gençler mayısın ilk gününü alanlarda geçirdi. Şimdi bırakalım güneş içeri girsin… Bahar havası 68 ruhuyla yeniden sarsın her yanı… Sistemin tüm kötü kokularını yok etmek için… Birgün Genç