Son haftalarda İsrail'in Suriye topraklarına, özellikle Golan Tepeleri civarındaki güneydeki bölgelere yönelik saldırıları yoğunlaştı. Bu, İsrail güçlerinin 19 Kasım'da ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo'nun Suriye işgali altındaki topraklara yaptığı eşi görülmemiş bir ziyaret sonrasında Golan Tepeleri'ndeki varlıklarını artırmasıyla ortaya çıktı.
Peki, İsraillilerin Suriye'nin güney sınırlarında askeri hareketlerini artırmalarına neden olan nedir?
İsrail'in Golan cephesinde güvenlik endişeleri
İsraillilerin Suriye'nin güneyindeki askeri eylemlerini yoğunlaştırmasının en büyük nedeni, Suriye'nin iç gelişmeleri ve Suriye hükümeti ile onun Golan Tepeleri'ndeki müttefiklerinin olası misilleme saldırılarına ilişkin endişelerdir. Konunun daha iyi anlaşılması için işgal altındaki bölgenin jeopolitik önemini bilmeliyiz.
Golan Tepeleri, yaklaşık 1800 kilometrelik bir alana sahip olup, bunun 1200 kilometresi 1967'de Arap ülkeleriyle Altı Gün Savaşı sırasında İsrail rejimi tarafından işgal edilmiştir.
Golan Tepeleri'nin Suriye'nin güneyindeki ve İsrail rejimiyle sınırlardaki konumu benzersizdir. Golan'ın en yüksek noktasından, Suriye'nin güneyinin büyük bir kısmı ve hatta kuzey Golan'a 60 kilometre uzaklıkta bulunan başkent Şam bile görülebiliyor. Golan'ın güney kısmı İsrail topraklarına tepeden bakıyor.
Bu, Golan'ın güney kesimindeki varlığın düşmana stratejik olarak üstünlük sağladığı anlamına geliyor. Bunun kanıtı, Suriye güçlerinin 1948'den 1967'ye kadar işgal altındaki bölgelere yaptığı topçu saldırılarıdır. Son eylemler, Golan Tepeleri'nin güney bölgelerindeki Direniş Ekseni güçlerinin güç kazanmasına yönelik şiddetli bir İsrail korkusuna işaret ediyor gibi görünüyor. Bu, korku, İsraillilere Suriye'nin güneyindeki hava saldırılarını hızlandırmak için her türlü sebebi veriyor. Tel Aviv, Lübnanlı Hizbullah güçlerinin Suriye'nin güneyine yığılmasından çok korkuyor. Lübnan'ın El-Ahbar gazetesi İsrail araştırma kurumlarına atıfta bulunarak, Hizbullah'ın Suriye'nin güneyinde İsrail rejimi için risklerinin geçmişe kıyasla ciddi şekilde arttığını bildirdi. Lübnan Direniş hareketi, Suriye'nin güneyinde yaklaşık 58 askeri üste faaliyet gösteriyor, Bunların 28'i hareketin güney komutanlığına ev sahipliği yapıyor ve 30'u başka amaçlara hizmet ediyor. Kuneytra ve Dera vilayetlerindeki üsleri İsrail'in endişelerinin en büyük kaynağı.
İsraillilerin Golan Tepeleri'ndeki demografik yapısını ve konumunu düşünürsek, bu tehdit daha ciddi görünüyor. Şu anda İsrail yerleşimlerinin yüzde 10'u 20.000 yerleşimciye ev sahipliği yapan Golan Tepeleri'nde bulunuyor. Bu nedenle İsrailli liderler, Direniş güçlerinin güney Golan Tepeleri'nde toplanmasını bir tehdit olarak görüyor. Onlar Suriye ve diğer Direniş güçlerinin olası eylemleri sonucunda bölgeyi kaybederek Tel Aviv'in Golan'ın özel ekonomik statüsünü kaybetmesinden korkuyorlar. Bölge, özellikle İsrail'in petrol ve doğalgaz zenginliğine katkıda bulunabilecek enerji rezervleri söz konusu olduğunda İsrailliler için ekonomik öneme sahiptir. Bu da Tel Aviv'i dünya arenasında önemli bir enerji aktörü yapabilir.
Tel Aviv'de Golan ile ilgili uluslararası baskılar artıyor
İsraillileri korkutan sadece Suriye'deki gelişmeler değil. Ayrıca, bölgesel ve uluslararası toplumun eylemleriyle ilgili endişelerinin zorluğuyla karşı karşıya kalıyorlar.
1. Donald Trump'ın başkanlık seçimlerindeki yenilgisinin yanı sıra, İsrail rejimi son zamanlarda Birleşmiş Milletler Genel Kurulu özel oturumlarında ağır bir yenilgiye uğradı. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu 2 Aralık oturumunda Filistin ile ilgili dört kararı ve İsrail'in Golan Tepeleri üzerindeki egemenliğini reddeden bir kararı onayladı. "Filistin Halkının Devredilemez Hakları Komitesi, Filistin Hakları Bölümü, Filistin Davasına Barışçıl Çözüm ve Küresel İletişim Bölümü Özel Bilgi Programı" başlıklı dörtlü kararlarda, uluslararası örgütlerin Filistin davasına karşı sorumluluğu, yerleşim projelerinin kınanması ve ilgili konularda tek taraflı bir hesaplaşma gereği vurgulandı.
İsrail ve Amerikan baskılarına rağmen Golan Tepeleri'ne dair karar, işgal edilen bölgenin Suriye egemenliğine vurgu yapan bir başka karar oldu. Kararda, BM'nin toprakların zorla ilhak edilmesini reddetmesi göz önüne alındığında, İsrail'in Suriye topraklarını işgalinin devam etmesi, BM kararlarının ve fasıllarının ihlali olarak lanetlendi. Ayrıca Golan Tepeleri'ndeki herhangi bir inşaat işini de yasaklar ve Tel Aviv'in 1981'de kabul edilen 497 sayılı kararı uygulamayı reddettiğini belirtir.
İşgale yönelik küresel muhalefetin yüksek seviyelerine bakıldığında, İsrailli liderler şimdi açıkça mevcut tehditleri gördüler ve Golan Tepeleri'nin özel konumunu kaybetmekten şiddetle endişe duyuyorlar. Yani Suriye'nin güneyinde hava saldırıları düzenleyerek, çıkarlarına aykırı değişiklikleri önlemeye kilitleniyorlar.
2. İsrail'in ABD'nin Batı Asya'dan çekilmesi ve Tel Aviv gündemine Rus desteğinin olmaması endişesi. ABD'nin Batı Asya'dan çekilme planları, İsrail'in Suriye'nin güneyinde büyüyen operasyonlarının bir başka katalizörü.
Aslında, Amerikalılar Batı Asya bölgesindeki varlıklarının neredeyse imkansız olduğu sonucuna varırken, stratejilerini Çin'in tam ölçekli bir çatışmasına kaydırmaya başladılar ve Batı Asya'yı odak bölgeleri olarak Doğu Asya ile değiştirdiler.
Bu koşullarda ABD'nin özellikle Suriye'den ve genel olarak bölgeden çıkışı kesin görünüyor ve öte yandan Netanyahu'nun ve İsrail medyasının asılsız propagandasının aksine, Rus Hükümeti ve Devlet Başkanı Vladimir Putin şahsen Tel Aviv'e herhangi bir güvenlik ayrıcalığı veya garantisi sunmaya hazır değil. Geçtiğimiz yıllarda Netanyahu birkaç kez Moskova'ya gitti ve Ruslardan Tel Aviv rejiminin güvenlik zayıf noktası olan güney Golan Tepeleri'nde bir güvenlik duvarı kurmalarını istedi. Özellikle, Kuneytra ve Dera'yı çevreleyen bölgeler İsrail'in odaklandığı noktalardı. Ancak Rusya'nın tepkisi olumsuzdu. Net bir tablo olarak, İsrail'in mevcut durumu Washington ile hayal kırıklığı ve Moskova tarafından tahliye edilme arasında bir şeydir. Al-Waght