Amfetaminler nelerdir
Beyni kuvvetle uyaran maddelerin bir sınıfı. Bu sınıfın en önemli üyeleri amfetamin (benzedrin), deksamfetamin (dek sedrin) ve metilamfetamindir.
Amfetamin yaklaşık olarak 30 yıl kadar önce bulunmuş ve savaşlarda askerlerin geç yorulmasını sağlamak amacıyla kullanılmıştır.
Deksamfetamin daha güçlü bir ilâç olup, iştahı da giderdiğinden, son yıllara gelinceye dek aşın şişmanlığın tedavisi amacıyla kullanılmaktaydı.
Metilamfetamin ise en çok ameliyatlarda tansiyonu düşen hastaların tansiyonlarının yükseltilmesi amacıyla kullanılmaktaydı. Son yıllarda bu amaçla başka ilâçlardan yararlanılmaktadır.
Uykuyu ve yorgunluğu erteleme amacıyla kullanılabilmeleri, bu ilâçların gerekli gereksiz bir şekilde ve yaygın olarak kullanılmaları yolunu açmıştır. Bu sebeple, birçok ülkede yapımları ve satışları denetim altına alınmıştır. Bugün amfetaminler sadece narkolepsi adı verilen uzun uyku durumlarında ve bazı çocuk davranışları bozukluklarında kullanılmaktadır. Eskiden burun mukoza zarlarında büzülmeye yol açabildiklerinden nezle ve gripteki burun mukoza zarı şişkinliklerini gidermek amacıyla de kullanılan bu ilâçlar, yukarıda belirtilen sakınca sebebiyle, bu alanda da yerlerini başka maddelere bırakmışlardır.
Aklî ve psikolojik kötü yan etkileri yanma da, bu ilâçların gereğinden fazla alınmaları kan basıncını yükselterek beyin kanamalarına ve böylece inmelere yol açabilmektedir.