MAHMUT VURAL
Hesap Uzmanı
I - GİRİŞ
5 Nisan Ekonomik İstikrar Önlemlerine İlişkin vergisel düzenlemeler 3986 sayılı Kanun ile gerçekleştirilmiş ve bu Kanun 7.5.1994 tarih ve 21927 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.
Söz konusu 3986 sayılı Kanun ile Ekonomik Denge Vergisi, Net Aktif Vergisi, Ek Gayrimenkul Vergisi ve Ek Motorlu Taşıtlar Vergisi ihdas edilmiş, ayrıca Damga Vergisi ve harçlar arttırılmış ve diğer bazı kanunlarda değişiklikler yapılmıştır.
Bu yazımızda, 3986 sayılı Kanun ile yürürlüğe giren Ek Gayrimenkul Vergisi ile Ek Motorlu Taşıtlar Vergisi hakkında ayrıntılı açıklamalar yapılacaktır.
II - EK GAYRİMENKUL VERGİSİ:
3986 sayılı Kanun ile bir defaya mahsus olmak üzere yürürlüğe giren Ek Gayrimenkul Vergisi (EGV) Emlak Vergisine sıkı sıkıya bağlı bir vergidir. Bu vergi Emlak Vergisi Beyannamesi ile beyan edilecek, matrahı Emlak Vergisi matrahı olacak, tutarı emlak vergisi nispetleri üzerinden hesaplanacak, mükellefi ise, emlak vergisi mükellefleri olacaktır. Bu açıdan bakıldığından, E.G.V.'ni emlak vergisinin ikizi olarak nitelemek mümkündür. Bir başka ifadeyle, emlak vergisi mükellefleri, 1994 yılında vergilerini % 100 zamlı olarak ödeyeceklerdir.
Konu aşağıda ayrıntılı olarak açıklanmıştır.
A - Verginin Konusu:
1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu'nun (EVK) 1 \'e 12. maddelerinde belirtilen bina ve arsalar ek gayrimenkul vergisine tabidir. Araziler ise EGV'ne tabi değildir.
Emlak Vergisi ve EGV açısından bina kavramı, yapıldığı madde ne olursa olsun gerek karada, gerekse su üzerindeki sabit inşaatın tamamını kapsamakta, ancak yüzer havuzlar, sair yüzer yapılar, çadırlar ve nakil vasıtalarına takılıp çekilebilen seyyar evler ile benzerleri bina sayılmamaktadır.
1319 sayılı EVK'nun 12. maddesine göre belediye sınırları içinde belediyece parsellenmiş arazi arsa olarak kabul edilmektedir. Ayrıca bu madde de, belediye sınırları içinde veya dışında bulunan parsellenmemiş araziden hangilerinin arsa sayılacağının Bakanlar Kurulu Kararı ile belirleneceği hükme bağlanmıştır. Bakanlar Kurulu, bu yetkiye istinaden, parsellenmemiş arazilerden hangilerinin arsa sayılacağını 28.2.1983 tarih ve 83/6122 sayılı B.K.K. ile belirlemiş, söz konusu karar 11.3.1983 tarih ve 17984 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
Öte yandan 1319 sayılı EVK'nun 4/4 maddesinde, belediye ve mücavir alan sınırları dışında bulunan binalar, 14/9. maddesinde ise belediye ve mücavir alan sınırları dışında bulunan araziler kiraya verilmemek şartıyla emlak vergisinden muaf tutulmuştur. Ancak Gelir Vergisinden muaf esnaf ile götürü usulde Gelir Vergisine tabi mükellefler tarafından bizzat işyeri olarak kullanılan binalar ile arsa ve araziler hariç olmak üzere, ticari, sınai ve turistik faaliyetlerde kullanılan bina, arsa ve araziler ile muayyen zamanlarda dinlenmek amacıyla kullanılan binalar için bu muafiyet uygulanmayacaktır.
Bu durumda, belediye ve mücavir alan sınırları dışında kalan köylerdeki bina, arsa ve araziler ek gayrimenkul vergisine tabi olmayacaktır. Ancak, anılan yerlerde bulunup, ticari, sınai ve turistik faaliyetlerde kullanılan binalar (örneğin, pansiyon olarak kullanılan binalar, gerçek usulde gelir vergisine tabi tutulan bir mükellefin işyeri olarak kullanılan binalar ile kiraya verilen binalar) ile muayyen zamanlarda dinlenme amacıyla kullanılan binalar (örneğin mükellefler tarafından daimi ikametgah olarak kullanılmayan yazlık veya kışlık dinlenme evleri) EGV'ne tabi olacaktır.
B - Mükellef:
3986 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 7 Mayıs 1994 tarihinde bina ve arsa yönünden emlak vergisi mükellefi olanlar, EGV'nin mükellefidirler.
Emlak Vergisinin mükellefleri 1319 sayılı EVK'nun 3 ve 13. maddelerinde belirlenmiştir. Söz konusu maddelere göre, bina ve arsa vergisinin mükellefi, bina ve arsanın maliki varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa bina ve arsaya malik gibi tasarruf edenlerdir.
Bir bina ya da arsaya müşterek mülkiyet halinde malik olanlar hisseleri oranında mükelleftirler. İştirak halinde mülkiyette malikler vergiden müteselsilen sorumlu olurlar.
EGV bir defaya mahsus olmak üzere ihdas edilmiş bir vergidir. Bu nedenle her bir bina ve arsa üzerinden ancak bir defa vergi alınacaktır. Bu vergiyi ödeyecek olanlar (mükellefler) ise 1994 yılı genel beyan döneminde emlak ve vergisi beyanname ...