Burası dünyanın en güzel yeri mi?
Los Angeles'tan bildiriyorum
California‘ya her geldiğimde dünya üzerinden bundan daha güzel bir yer olmadığını düşünüp her şeyi bırakıp okyanus kenarında bir yere yerleşmeyi düşünüyorum. Sonra birkaç saat geçiyor, etrafıma bakıyorum, her şey çok steril gelmeye başlıyor ve nefret ediyorum. Sonra nefret geçiyor, yine hayran oluyorum.
California‘da, özellikle de Los Angeles‘ta birkaç gün geçirip daha kaotik bir şehre (mesela İstanbul ya da New York) döndükten sonra buraların olağan ritmi insana tuhaf gelmeye başlıyor. Türkiye‘den 10 saat geride; ama dünyanın geri kalanına da bir o kadar uzak. Adeta uzakta yalnız kalmak için tasarlanmış gibi bir vaha burası. New York‘a bile uçmak 6 saate yakın.
Los Angeles‘ta hiç kimse kaldırımda yürümüyor, sokaklarda hiç kimseyi görmek mümkün değil. Günün herhangi bir saatinde mağazalar, lokantalar bomboş. Akşam yemekleri erken yeniyor, lokantalar 22:00 gibi kapanıyor. En büyük mesele arabaya park yeri bulmak, hemen herkesin dilinde trafik ve hangi otobanın kullanacağına dair sohbetler var.
Cafe'lerde, otel lobilerinde rastgele masaların üstünde senaryolar duruyor, birileri sürekli film çekmekten, keşfedilmekten bahsediyor.
Fairfax Caddesi üzerindeki berber beni beklettikten sonra, “Kusura bakma, menajerimle konuşuyordum” diyor. Evet, berberin bile menajeri var; film setlerinde çalışıyor, onu ayarlıyor. En son Londra'da “The Avengers 2”nin çekimlerinde çalışmış ama sadece siyah erkeklerin saçını kesmek istemiyormuş, CV'si çeşitliliğini göstersin istediğinden yeni işler kovalıyor.
Aynı gün Manhattan Beach‘te dalgalarla boğuşurken etrafa bakıyorum ve herkesin ne kadar beyaz göründüğünü düşünüyorum. Hemen herkes sarışın, mükemmel Amerikalı görüntüsünde ve aralarına başkasını almak istemiyor gibi-ler. Bunu asla dillendirmeyecekler ama en ufak bir çeşitlilik ve farklılık onların hayatında ‘cızırtı' etkisi yaratıyor gibi.
Bir pastanede iki çocuğuyla yan masada oturan renkli gözlü, kıvırcık saçlı, sakallı adam tam da California prototipine uyuyordu. New York‘ta herkes bir koşuşturma içinde, herkes aşırı gergin gözükür, burada da herkes sorunsuz ve kusursuz bir hayatın parçasıymış gibi. Tekrar kafamı kaldırıyorum, Will Ferrell‘mış meğerse televizyon ressamı Bob Ross‘a benzettiğim o adam.
Los Angeles‘ta ünlü görmek, onlara ünlü değilmiş gibi davranmak bir görgü kuralı. Sonuçta herkes potansiyel ünlü. Bütün garsonların, valet'lerin menajerleri var ve herkes iş kovalıyor. Will Ferrell da, eminim, menajerinden gelecek telefonu bekli-yor. Bir arkadaşımın komşusu bir kredi kartı reklamında resepsiyonist rolü için görüşmeye gideceği için çok heyecanlıydı; oysa ben onu bugüne kadar fotoğrafçı sanıyordum. Demek ki keşfedilene kadar, menajerden telefon gelene kadar fotoğrafçı.
Yine akşam oluyor. Yine gökyüzü pembeye bürünüyor, denizin rengi griye dönüyor ve ben iki arada bir derede kalıyorum: Hayranlıkla kararsızlık arasında. Burası sahiden dünyanın en güzel yeri mi, yoksa sadece dışarıdan mı böyle gözüküyor?
Şehir hayatı nasıl olur
Yayalarla polisin savaşı
Yaklaşık 20 yıldır ha patladı ha patlayacak denen Downtown Los Angeles‘ta kiralar epey yükseldi, yeni yerler açıldı ve dışarıdan insanlar taşınıp şehrin ruhuna meydan okurcasına arabasız hayatı de-nemeye başladılar. DTLA tam olmadı ama uğraşıyor işte.
Bu süreç kentin koruyucuları açısından da yeni bir düzenlemeyi zorunlu kılıyor. Mesela LA Polis Departmanı epeydir kırmızı ışıkta yol boşken karşıdan karşıya geçen yayalara ceza kesiyor.
Bu konuda iki görüş var: Şehrin paraya ihtiyacı olduğu ve her yerden para kazanmaya çalıştığı. Mesela Beverly Hills‘teki trafik ışıklarında sarıyla kırmızı arasındaki süre kısaldı ki sürücüler tuzağa düşsün; sarıda geçmeye kalkanların otomatik olarak fotoğrafları kesilip ceza evlerine postalanıyor.
Şehir uzmanları kent yaşamının bazı zorunluluklarından bahsediyor. Kırmızı ışıkta geçen yayalar olmadan gerçek bir şehir kültürünün oluşmayacağının altını çiziyorlar.
1961'de yayımladığı ve şehircilik üzerine en önemli kitaplardan sayılan “The Life and Death of Great American Cities” kitabında Jane Jacobs kalabalık kaldırımların, sokaklarda yürüyen insanların şehre pek çok katkı sağladığını yazıyor. West Village‘taki evinin camından sokağa baktığında insanların birbirleriyle etkileşimlerini caddede sergilenen bir ‘bale'ye benzetiyor Jacobs; bu bale sayesinde sokaklar daha güvenli oluyor, birbirini daha fazla tanıyor insanlar. Los Angeles sokaklarında böylesi bir bale olmadığı için en pahalı evlerin olduğu sokaklarda bile birden birisi silah çekebiliyor, bir bakmışsınız açık apartman kapısından biri evin içine kadar giriyor.
Aslında bu şehir değişimi İstanbul‘u da ilgilendiriyor. Son 10 yılda hani zenginleştiğimiz söyleniyor ya, büyüyen şehir hayatı değil de izole siteler oldu. Araba sayısı arttı. İnsanlar sokaklardan kapılarla kapalı yerlere sürüklendi… Ve bildiğimiz anlamda bir şehir kültürü de öldürüldü.
En iyi film müziği
Geçen haftaya kadar Billboard 200 albümler listesinin tepesinde “Guardians of the Galaxy” (Galaksinin Koruyucuları) filminin müziği vardı. 70'li yıllardaki R&B şarkılarından oluşan albüm birkaç haftanın yoldaki arabalardan duyuluyor, herkes birbirine ‘Awesome Mix No. 1' adlı karışık kaseti öneriyor. Hatta filmin sitesinde insanların kendi karışık kasetlerini yapmaları öneriliyor. Herhalde “Pulp Fiction”dan beri ilk kez bir soundtrack albümü bu kadar ses getirdi.
Filmin ana karakterine ölüm döşeğindeki annesi bu kaseti bırakıyor, gelecekte geçen film boyunca da bu nostaljik şarkılar çalıyor. Karışık kaset ayrı bir nostalji, içindeki şarkılar ise apayrı. Ve insanın kulağına çok hoş geliyor. Sahi, ne zamandır film müzikleri önemini yitirmişti… Guardians of the Galaxy vesilesiyle pek çok insan gibi ben de hayatımı etkileyen film müziklerini şöyle bir düşündüm… Bir aralar “Great Expectations”i epey dinlerdim; “Boogie Nights”in iki CD'lik film müziği olmazsa olmaz, eskilerdense “Dirty Dancing” kuşkusuz… “Saturday Night Fever”ı saymıyorum bile. Pek kıymeti bilinmez ama Elliott Smith şarkılarının ağırlıkta olduğu “Good Will Hunting” de çok özel bir albümdür. Film müziğinin filmden daha güzel olduğu istisnai bir durumsa Beatles şarkılarının cover'larından oluşan “I Am Sam” olmalı.
Büyük uçaklar artık tutmuyor
A380'in ölümü
Sanırım Frankfurt Havalimanı'ydı ve uçak körüğe yanaşmayı beklerken pilotun anonsu gelmişti: “Şu anda yanımızdan Airbus A380 geçi-yor, ilgilenenler soldaki camlardan bakabilir.” Airbus'un iki katlı dev uçağının ilk uçuşlarından biri olmalıydı herhalde, herkes bir anda kafasını sola çevirmişti. İçinde olduğumuz uçak dahil hepimiz küçücük hissetmiştik kendimizi. A380'in hava yolculuğunu yeniden eski görkemli günlerine döndüreceği hesap ediliyordu, ama tahminler yanlış çıktı. Airbus yeteri kadar sipariş alamadığı gibi fiyatı da yarı yarıya düşürmek zorunda kaldı.
Geçenlerde New York Times‘ta yer alan bir habere göre Emirates dışında A380'e ilgi gösteren havayolu yok. Bazı şirketler de siparişleri iptal etmiş.
A380'in yanaşması için büyük havalimanı gerekiyor, o havalimanlarında da bu dev uçağa uygun kapıların yapılması. Airbus yolcuların büyük uçaklarda merkezi havalimanlarına uçup aktarmayla gidecekleri yerlere ulaşabileceklerini düşünüyordu. Bu öngörü yanlış çıktı, insanlar küçük uçak da olsa aktarmasız uçmak istiyor. Kuşkusuz 11 Eylül'den sonra hava yolculuğunun, havalimanında aktarma yapmanın, güvenlik kontrollerinin insanı canından bezdirmesi de etkili.
Ben Türk Hava Yolları‘nın da hep bir A380 sahibi olmasını isterdim ama şu an için böyle bir şey söz konusu değil. Basın Müşaviri Ali Genç tekliflerin geldiğini, değerlendirdiklerini ve henüz bir karar vermediklerini söylüyor. Şimdilik THY‘nin uzun hatlarda kullandığı Boeing 777 ve kısa hatlarda kullandığı A330'larla devam ettiğini de ekliyor.
Şirketin bu stratejisi anlaşılan günümüzdeki uçuş trendlerine de uygun. Ayrıca iç hatlarda da THY‘nin kullandığı uçaklar pek çok başka şirketin kısa mesafelerde tercih ettiği küçücük uçaklardan daha ferah.
Geçenlerde St. Louis'ten Chicago'ya 1 saat 10 dakikalık uçuşta toplam 14 sırası olan daracık bir uçakla gittim; klostrofobi ve bunaltı arasında bir kabustu benim için…