Büyük Alfred kimdir? Tarihte neden önemlidir? İngiltere’nin kurucusu ve en büyük lideri Wessexli Alfred mi? Alfred tarihte neden ”Büyük” (Great) sıfatıyla anılır? Büyük Alfred’in tarihi başarıları.
Dönem Britanyası
9 ve 10.yy’da İngiltere, siyasi birliğin olmadığı ve birbirinden bağımsız çok sayıda krallığın hüküm sürdüğü ve bu krallıkların savaşlarının yaşandığı bir bölgeydi. Yıllar boyu siyasi birlik sağlanamamıştı. Kuzey komşuları Danimarka ve halkı ise verimsiz toprak yüzünden gözünü İngiltere’nin verimli topraklarına ve zenginliğine dikmişti. Özellikle İngiltere’nin güneyindeki Alfred hükümdarlığındaki Wessex toprakları sınırlı yiyecek bulabilen kuzeyliler için oldukça cazipti.
Sakson İngiltere’ye ilk Dan çıkarmasının 786-802 yılları arasında olduğu düşünülmektedir. Yıllar boyu kuzeyden gelen Dan saldırıları ile tüm krallıklar Danlara boyun eğiyor ve onlara bağlı olarak yaşamak zorunda kalıyorlardı. Danlar gibi usta ve acımasız savaşçıların karşısına bütün veya ittifak haline krallıklar çıkmadığı için tüm krallıklar tek tek mağlubiyeti tadıyordu.
8. yüzyıl İngilteresi başta kuzeyde Northumbria Krallığı, merkez kısımda Mercia Krallığı ve güneyde ise Wessex Krallığı olmak üzere birçok krallıktan oluşuyordu. Bunların dışında daha kısıtlı topraklara sahip Cent, Essex, Sussex, East Anglia ve Wales Krallıkları da mevcuttu. Dan istilasına kuzeyden başlayarak tek tek boyun eğen krallıklar, güçlerini birleştirmek konusunda geç kalmışlardı. Wessex, İngiltere’nin en güneyinde kalan krallıktı ve bu saldırılardan en geç etkilenen krallıklardan biri oldu ancak Dan tehlikesi en sonunda Wessex kapılarına dayandı.
Büyük Kral Alfred
Büyük Alfred tahmini 849 yılında, Danlara* yenik düşmeyen tek Sakson Krallığı olan Wessex’te, tahtın 4 vârisinin en küçüğü olarak dünyaya geldi. Babası Ethelwulf’un ardından 3 ağabeyi de tahta geçti. Sıra kendisine geldiğinde ise yıl 871 idi. Alfred 871’de taç giymesinden 878 Edington Savaşı’na kadar geçen 7 yıllık süreçte Sakson ordusu başta olmak üzere hukuk, eğitim vb. birçok alanda köklü değişiklikler yaparak bütün İngiltere’nin temellerini attı. Bir taraftan yaklaşan tehlikeye önlemler alan Alfred, bir taraftan de merkezi otoriteli bütün bir İngiltere hayal ediyordu. Bu tür istilaların son bulmasının yalnızca güçlü merkezi otoriteye sahip bir İngiltere‘ye bağlı olduğunun farkındaydı.
Gittikçe artan Dan baskınları ve gemilerle akın akın gelen Viking askerleri büyük bir savaşın habercisiydi. Sonunda 870’li yılların sonunda büyük Dan ordusu Sakson toprakları üzerinde toplandı ve savaşa hazır hale geldi. Ne işgalci ve kazanmaya alışkın Dan ordusu İngiltere’den eli boş dönmeye, ne de İngiltere’nin düşmeyen son kalesi Wessex teslim olmaya niyetliydi. 878 yılında Edington’da iki ordu karşı karşıya geldi.
Edington Savaşı ve Büyük Alfred Reformları
Dan komutanları ordularının savaşçılıkta ustalığına güveniyor, Alfred ise yeni kurduğu sistemin meyvelerini vermesini umuyordu. Büyük bir reforma tabii tuttuğu ordusuna, ayrıca İngiltere hayali aşılayarak motive olmalarını sağladı. Ailelerini ve sevdiklerini kana boğan Dan ordusuna kan kusturmayı isteyen askerleri, düzenli bir ordu ile yenilemeyecek düşman olmadığına inandırdı.
Organize ve motive Sakson ordusu Edington Savaşı’nda Guthrum komutasındaki Dan ordusunu büyük bir hezimete uğrattı. Savaş hakkında Tanrı tarafından Sakson ordusuna yardım edildiği anlatılmaktadır. Bu olaydan etkilenen Dan lideri Guthrum vaftiz edildi, Hristiyan oldu ve Doğu Anglia kralı olarak İngiltere’de kaldı. Bir daha Wessex için tehdit oluşturmadı ve ölene kadar krallığının başında hüküm sürdü. Savaştan sonra yapılan Wedmore Antlaşması ile Doğu Anglia ve Wessex muadillerine sosyal sınıfları tanımlandı. Alfred, çatışmayı en aza indirerek iki halk arasındaki ticareti düzenleyecek bir çerçeve sağlamaya çalıştı. İki halkın kaynaşması hem tehdidi azalttı, hem de Britanya adasını daha güvenli hale getirdi. Alfred’in Wessex’teki askeri yükümlülüklere ilişkin reformları ise Danların başarılı bir şekilde baskın yapmasını zorlaştırdı. Ayrıca imzalanan Burghal Hidage*Antlaşması, Alfred’in vârislerinin Danların İngiltere’de işgal ettiği toprakları kontrol altına almalarını sağladı .
Yaptığı büyük değişimler ve bu savaş Alfred’e “Büyük” unvanını kazandırdı ve İngiliz krallar arasında bu unvana uygun görülen tek kişi oldu.
Wessex Krallığı yıllar sonra İngiltere ve Birleşik Krallığın temellerini atacak ve Büyük Alfred’in rüyası gerçek olacaktı. Ayrıca Danlar, yüzyıllar boyu bir daha İngiltere’ye ayak basmayacaktı. Sakson milletinin hafızasında cesaret ve zekâsı ile kalan Alfred, hâlen büyük İngiltere’nin kurucu lideri olarak anılır.
*Danlar: Danimarkalı Vikingler
*Burghal Hidage: Sakson yurtlarının isimlerinin ve haritalarının bulunduğu belge. Ayrıca Büyük Alfred krallığının, işgalcilerden korumak için tasarladığı burh ağının ayrıntılı bir resmini sunuyor.