Prof. Dr. Selim İnan, “Erken uyarı sistemleri aracılığıyla veya başka bir şekilde tsunaminin geldiği öğrenildiğinde yapılacak en önemli iş, deniz seviyesinden mümkün olduğunca daha yüksek yerlere doğru çıkmaktır" dedi.
Mersin Üniversitesi (MEÜ) Mühendislik Fakültesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Selim İnan, tsunaminin oluşumu ve korunma yolları hakkında bilgi verdi.
Tsunamileri, yerel, bölgesel ve Pasifik ölçeğinde olmak üzere 3 grupta sınıflandırmanın mümkün olduğunu belirten İnan, "Yerel tsunamiler daha çok volkanik patlamalar ve deniz tabanında meydana gelen büyük heyelanlardan kaynaklanmaktadır. Daha dar alanlarda etkili olurlar. En sık karşılaşılan bölgesel tsunamilerse ortaya çıkardığı enerji ve etkilediği dar alanlar açısından, yerel olanlara oranla daha büyük hasarlar verir. Pasifik Okyanusu'nu etkileyen tsunamiler, diğerlerine oranla daha az oluşmakta ve çok geniş alanlarda büyük hasarlara neden olmaktadır" dedi.
Tsunamilerin depremlere bağlı olarak geliştiğini kaydeden İnan, şöyle devam etti: "Genel olarak tsunamiler, okyanuslarda yer alan volkanik patlamalar, körfez veya kıyıya yakın yerlerde oluşan heyelanlar, okyanusa düşen meteorlar, okyanuslarda gerçekleştirilen nükleer patlamalarla deniz tabanının veya okyanus kabuğunun kırılması sonucunda oluşan depremlere bağlı olarak gelişirler. Bunlar içerisinde en yaygın olanı, deniz tabanında veya okyanus kabuğunda meydana gelen kırılmalara bağlı olarak gelişen tsunamiler olup, bunların oluşumunda plaka hareketleri önemli rol oynar."
Tsunamiden korunma yollarını da anlatan Prof. Dr. İnan, "Genel anlamda, erken uyarı sistemleri aracılığıyla veya başka bir şekilde tsunaminin geldiği öğrenildiğinde yapılacak en önemli iş, deniz seviyesinden mümkün olduğunca daha yüksek yerlere doğru çıkmaktır" şeklinde konuştu.
Tsunaminin ilk dalgasının büyük olmadığını kaydeden İnan, "Genel olarak nehir, boğaz ve körfezlerde daha etkili olan tsunamilerin tehlikesi birkaç saat sürebilir" dedi. Tsunami öncesinde denizin 200 ile 500 metre kadar geriye çekilebileceğini anlatan İnan, şöyle devam etti: "Tsunami sırasında okulda bulunuluyorsa öğretmenlerin ve yetkililerin uyarıları doğrultusunda hareket edilmelidir. Evde bulunuyorsak sakin bir şekilde ayrılmalı, mümkün olduğunca yüksek bölgelere çıkmalıyız. Deniz kıyısında bir otelde veya bir binada bulunuluyorsa ve dışarı çıkmak için yeterli zaman yoksa üst katlara doğru çıkmak yerinde bir hareket olacaktır."
Tsunami sırasında denizde bir teknede bulunmanın da söz konusu olduğunu hatırlatan İnan, "Böyle bir durumda kesinlikle kıyıya veya limana dönülmemeli, yeterli zaman varsa hızlı bir şekilde derin sulara doğru hareket edilmelidir. Liman veya kıyıda uyarı sistemleri varsa yetkililerin uyarıları doğrultusunda hareket edilmelidir" dedi.