2 Hemşireliğin amacı sağlıklı/hasta bireyin gereksinimlerinin karşılanması ve en kısa zamanda bağımsız duruma gelmesini sağlamaktır. Hemşirelik uygulaması, sağlık bilimi ile bakım sanatını, bilimsel bilginin hümanistik yönünü, klinik uygulamayı, iletişimi ve sosyal bilimleri içine alır.
3 Tanım;Çağdaş sağlık sistemi içinde hemşirelik; insan gereksinimlerinden doğan bireylere ailelere ve topluma sağlık hizmeti sunan bir meslektir
4 FLORANCE NİGHTİNGALE=1859 Hastayı iyileştirmek için hasta çevresini düzenleme ve iyileştirme eylemi” diye tanımlamıştır.Nightingale, hastayı iyileştirmek için temiz, iyi havalandırılmış ve rahat bir ortam öngörmüştür
5 Doğanın birey üzerinde en iyi şekilde etkili olabilmesi için bireyin en iyi duruma getirilmesidir. Ø SıcaklıkØ BeslenmeØ Temiz suØ Kötü kokuØ IşıkØ GürültüØ Doğadan alabilecekleri maksimum olmalı
6 TAYLOR=1933Bireyin fizik ve psikolojik gereksinimlerine istenen tedaviyi ve önlemleri uygulamaktır.
7 II.DÜNYA SAVAŞI=1940-1945 Hemşire tüm hasta bakımını vermelidir. Total hemşire bakımından hemşire sorumludur.
8 ANA=1955Hemşirelik yardım sunan bir meslek olup, bu hizmetleriyle insanların sağlık ve esenliğine katkıda bulunur.
9 Poliklinik hastasının,yaralının,yatan hastanın/sağlıklı bir bireyin durumunun düzeltilmesi/idamesi, başkalarının hastalıktan korunması/diğer personelin gözetimi ve eğitimi yada diplomalı dişçi ve doktorun önerdiği tedavi ve ilaçları uygular,bakım verir,danışmanlık ve gözlem yapar.
10 Uluslararası Hemşirelik Konseyi' nin (ICN) Bireyin, ailenin ve toplumun sağlığını koruma ve geliştirmeye yardım edenve hastalık halinde iyileştirme ve rahabilite etmeye katılan bir meslek grubudur. Hemşire ayrıca sağlık ekibinin tedavi edici ve eğitsel planlarını geliştirmeye ve uygulamaya katılır.
11 VİRGİNİA HENDERSON TANIMI 1955’te hemşireliğin hala en beğenilen, modern tanımını yapmıştır. Henderson hemşireyi, “bireyin sağlığına ve bağımsızlığına kavuşma sürecindeki dinamik güç” olarak görmüştür.
12 Henderson’a göre, “Hemşirenin temel ve benzersiz görevi, sağlam veya hasta bireylere, sağlıklarını korumaları veya tedavileri sırasında veya huzur içinde ölmeleri için, yardım eden güç olmaktır. Hemşire bu yardımı, birey yeterli kuvvet, istek ya da bilgiye sahip oluncaya ve bunları yardımsız yapabilecek duruma gelinceye kadar sürdürür ve bireyi en kısa zamanda bağımsızlığına kavuşturmayı amaçlar.”
13 VİRGİNİA HENDERSON TANIMI 1958 Gerekli güç ,istek ve bilgiye sahip olunabilse idi bireyin yardımsız olarak kendini iyeleştirebilmesi yada sağlığı için yapabileceği şeyleri yapması gerekirdi.Bunların bireyce yapılamadığı hallerde yada sağlıklı veya hastalıklı bireye yardımcı olmak hemşireliğe özgü bir fonksiyondur
14 Bireyin olabildiğince çabuk bağımsızlığını kazanmasına yardım etmek,hemşireliğin yegane katkısıdır. Hemşireliğin biricik fonksiyonu hasta veya sağlıklı bireye sağlığın sürdürülmesi,sağlığa yeniden kavuşturulması yada huzurlu bir ölüm için gerekli aktiviteleri yerine getirmesinde yardım etmektir
15 V. Hendrerson hemşirelik tanımında hemşireliğin sanat yönü ağırlıklı olarak vurgulanmıştır. Güncel hemşirelik anlayışında ise sanat yönüne, hemşire- hasta/sağlıklı bireyetkileşimini, bütüncül bir görüşle insanı, çevresini ve sağlık/hastalık durumunda gereksindiği bakımı sistematik yaklaşımla ele alan, bilimsel yönler de eklenmektedir
16 TRAVELBEEProfesyonel hemşire bireye,aileye,topluma yada toplumu koruyucu veya hastalık acı çekme halinde ve gerekli ise bu deneyimlerinden bir anlam bulmalarında yardımcı olma sırasında kişiler arası süreçkişiler arası bir süreç, değişim ve başkalarına yardıma yönelik bir hizmet olarak tanımlar.Hemşirenin ilişkide bulunduğu kişiler sağlıklı birey, hasta, aile, ziyaretçi ve diğer sağlık personelidir
17 ØBirey-aile-toplum=………………….bütünlük ØDeneyimden anlam bulmak=……………… baş etmeØKişiler arası süreç=…………iletişim
18 1958-LENİNGERLeininger için, özen, bakmanın gerekli esasıdır. Önemsemeden hiçbir tedavi etme olamaz, ama önemsemek, tedavi etmeden var olabilirDaha çok hemşirelerin, yolculuk ve göçten dolayı çeşitli kültürlerle tanıştırıldığı gibi bir teorinin olduğunu görmüş ve buna inanmıştır.
19 Leininger için, özen, bakmanın gerekli esasıdır Leininger için, özen, bakmanın gerekli esasıdır. Önemsemeden hiçbir tedavi etme olamaz, ama önemsemek, tedavi etmeden var olabilir.Leininger’ın teorisine göre iyi bakım verebilmek iki merkezlidir;1-özen göstermek2-kültür benzerlikleridir
20 Hemşirelik bilim+sanat disiplinidir. Bilim evrenseldir-standart vardır.Sanat standart yok.Süreç burada olur.Bilimin sanat için kullanılan bölümü sanattır.Bilim uygulamada kullanılan bölümü,bilimin hemşirelik olarak bireye yansıyan yönü sanattır.
21 1959-JOHNSONDoroty Johnson geliştirdiği davranışsal sistem modelinde kişinin amaçlarının ve hedeflerinin olduğunu bildirmiştir ve bu amaçlar ve hedeflerin çevreyle beraber kullanıldığını belirtmiştir.
22 Çevre onun bu sistemi geliştirmesinde etkili olmuştur Çevre onun bu sistemi geliştirmesinde etkili olmuştur. Ayrıca Johnson hemşirelerin tek başlarına bilgi birikimi olduğunu söylemektedir.
23 Onun inandığı şey hemşirenin temel fonksiyonlarının hastanın devamlı olan sistemlerini düzenlemeye ve dengeli tutmaya yardım etmektir. Hasta biyolojik, psikolojik ve sosyal faktörlerce kontrol edilir.Davranışsal sisteme yardım etmek için hemşire hastanın dengeli alt sistemleriyle ilişki içinde olmalıdır
24 M.ROGERS=Hemşireliği bilim ve sanattan oluşan öğrenilmiş bir meslek olarak tanımlamıştır. “hemşirelik, sağlığın korunması ve sürüdrülmesi, hastalığın önlenmesi, hasta ve özürlülerin bakım ve rehabilitasyonunu şevkatli bir yaklaşımla sağlayan hümanistik bir bilimidirİnsan bütünlüğünün çevresi ile etkileşimi sonucu bütünsellik, devamlılık, dinamizm ve yansıtıcı değişimin uyumlu durumu olarak ele alır
25 Roger’s için pozitif düşünce çok önemlidir Roger’s için pozitif düşünce çok önemlidir. Bakımın amacı bireyin sağlığına kavuşması için ona yardım etmektir.Bu kurama göre; çevresel enerji ile insan arasındaki denge bozukluğundan kaynaklanan SORUNU, hemşire, girişimleri ile dengeli, uyumlu duruma ulaştırırHemşire bilgisini ve sanatını kullanarak hastayı maksimum iyiliğe ulaştırmayı amaçlamalıdır
26 Callista Roy’un teorisi Doroty Johson teorisinden etkilenerek 1970’de ortaya çıkmıştır. Bu teori kişi ve çevresi arasındaki ilişkiyi kaptamaktadır. Kişi çevresine nasıl alışır, onunla nasıl mutlu olur bunun için araştırmalar yapmıştır. Roy’un teorileri hastanelerde, sağlık ocaklarında, kliniklerde hemşirelerin eğitimi için kullanılmaktadır. Neuman’da olduğu gibi Roy’un teorisinde de stresi etkileyen içsel ve dışsal nedenler vardır. (Tourville C, Ingalls K 2003).
27 Roy insan, çevre ve insanın çevreye adaptasyonu arasındaki ilişkiye odaklanmıştır. Adaptasyonu 4 bölümde incelemiştir;1- Fizyolojik2- Kişiye uyumlu3- Rol fonksiyonu4- Bağımlılık (Tourville C, Ingalls K 2003).
28 Betty Neuman’ın sağlık-bakım açık sistemler modeli bütüncül insan yaklaşımı olarak adlandırılabilir. Bireyleri ve çevrelerini anlamak için hemşirelik sorunlarına örgütlü bir yaklaşım sağlamada kullanılabilir. Model hasta sisteminin stres reaksiyonu ve yeniden yapılandırma veya adaptasyonun faktörleri üzerinde odaklanır. Kişi bir açık sistem olarak tanımlanır. Bu sistemde çevreyle olan ilişkisi de ele alınır (Velioğlu, 1999).
29 The Neuman sistemler modeli 1970’lerde hemşire öğrencileri yetiştirmek için uygulanmış bir model olarak geliştirildi. Betty Neuman sistem modeli Hans Selye’nin belirlenmiş stres ve strese cevaplarından Pierre Teilhard de Chardin’nin insan deneyim felsefesinden Gestalt teorisini temel almaktadır (Tourville C, Ingalls K 2003).
30 Neuman’a göre sağlık çok değerlidir ve bazı önemli şeylere bağlıdır Neuman’a göre sağlık çok değerlidir ve bazı önemli şeylere bağlıdır. Bunlar;- Psikolojik- Fizyolojik- Sosyokültürel- Gelişimsel- Yapısal (Tourville C, Ingalls K 2003).
31 Neuman sistem modeli hemşire eğitim ve uygulamaları için dünyadaki pek çok ülkede kullanılmaktadır. Hemşirelik konusunda pek çok kültüre ve diğer sağlık disiplinlerine uygulanabilen bir teoridir (Tourville C, Ingalls K 2003).
32 Dorethea Orem:Hemşirelik bir toplum hizmeti, bir sanat ve bir teknoloji olarak ele alınır. Hemşirelik, toplum gereksinimlerini karşılamak üzere planlanmış, geliştirilmiş ve güçlendirilmiştir.
33 Orem hemşirelik sanatını; insan işlevini belli bir etkinlik düzeyinde güçlendirmek için öz-bakım sistemlerinin biçimlendirilmesi, sağlanması ve uygulanmasında insanlara yardım edebilmek olarak tanımlar
34 Fay Abdellah'ın KuramıBireye, aileye ve dolayısıyla topluma hizmet vermektir.Abdellah’a göre hemşirelik bilim ve sanat üzerine temellenmiştir.Abdellah’ın hemşirelik kuramı sağlık gereksinimleri ile ilgili hemşirelik problemlerine problem çözümleme yöntemi ile yaklaşımdır
35 Abdellah, kuramında bireyin fiziksel, sosyal ve psikolojik gereksinimlerini 21 temel öğe ile açıklamıştır.Bireyin bu gereksinimleri karşılayamaması durumunda sorunların oluştuğunu ve hemşireliğin de bu sorunlara çözümleyici yaklaşımlar olduğunu vurgulamıştır.
36 Dünya Sağlık Örgütü (WHO)’nün 1986’ Hemşirelik, insanlar ve onların tüm ihtiyaçları üzerinde odaklaşan bir bilim ve sanat olarak tanımlanmıştır.
37 Lydia Hall'un Hemşirelik Kuramı Hall, hemşirelik kuramını, temel gereksinimlere dayalı beden/bakım, çekirdek/kişi, hastalık/tedavi odaklı olarak içiçe giren 3 daireden oluştuğunu öngörmüştür.
38 Bakım : Care Çekirdek/Core Tedavi/Cure Hastanın tüm biyolojik İnteraksiyon veişlevlerine hemşire projeksiyon yöntemleri Hemşire hastanınyardımcı olur ile yardım edilir savunucusurolündedir..Odak: BedenBedensel BakımOdak: Kişi Hastanın kendisitedavi edici ögeolarak kullanılırOdak: HastalıkHasta ve ailesinitedavi ve tıbbibakımla tanıma
39 Ida Jean OrlandoHasta-hemşire etkileşimini süreç çerçevesinde ele alır. Bu sürecin ilk aşamasında hasta gereksinimlerini davranışlarına yansıtır. Hastanın davranışlarını gözleyen hemşire, düşünce duygu ve algıları ile reaksiyonlarını belirler. Son aşamasında hemşire, hastanın gereksindiği yardımı, hastanın katılımı olmaksızın planlı işlevlerinde gerçekleştirir.
40 Türk Hemşireler Derneği (THD) 1981 “Hemşirelik, bireyin, ailenin ve toplumun sağlığını ve esenliğini koruma ve geliştirme ve hastalık halinde iyileştirme amacına yönelik, hemşirelik hizmetlerinin planlanması, örgütlenmesi, uygulanması, değerlendirilmesinden ve bu hizmetleri yerine getirecek bireylerin eğitiminden sorumlu bilim ve sanattan oluşan bir sağlık disiplinidir
41 Bu tanımda hemşirelikte yer alan önemli nitelikler olarak; Önce sağlığa, daha sonra hastalığa yönelik hizmet verebilmesi,Hizmetin sistematik biçimde (süreç) gerçekleştirilmesi,Hizmetin kapsamında bakımın yanı sıra eğitime de yer verilmesi gerektiği,Hemşireliğin toplumsal bir gereksinim ve bilim, sanattan oluşan bir meslek olduğu, vurgulanmaktadır
42 Perihan Velioğlu,Hemşireliği; toplumun her kesiminden kişinin bedensel, duygusal, akılsal ve toplumsal sağlık gereksinimleri ışığında hemşirelik bakım planını bu planı uygulamaya koyan ve uyguladığı bakım planını sistematik bir biçimde değerlendiren kişi olarak tanımlamıştır
43 Sonuç olarakBireyin tüm ekolojik çevresi içinde fiziksel, psikolojik ve sosyal özellikleriyle bir bütün olarak ele alınması,Açık iletişim ve iyi kişiler arası ilişkilerin gerekliliği,Hemşireliğin hem bilim hem sanat oluşu,Güvenlik, iyilik hali ve korunmanın birincil amacı olduğu,
44 Sağlık ve hastalıkla ilgili deneyimlerinde bireyin kendi bütünlüğünü koruyup, bireye rehberlik etmenin hemşirenin sorumluluğu olduğu,Ekip çalışmasının gerekliliği, hemşirenin diğer üyelerle ilişkilerinin niteliği,Hemşireliğin kendi mesleki gelişimi için meslek üyelerine düşen sorumluluklar,Hemşirelik uygulamalarının bilimsel bir yöntemle yerine getirilebileceği bir süreçtir.