cümlelerde yer alan yüklemlerin de çatılarının etkenlik edilgenlik yönünden uyumluolması gerekir.
Örnek :
Toplantıda hep aynı konu tartışılıyor, saatlerce aynı şeyler
konuşuyordu
.Toplantıda hep aynı konu tartışılıyor, saatlerce aynı şeyler
konuşuluyordu
.Midesinden şikayeti olanlara fazla kızartma
yememesini
tavsiye ediyorlar.Midesinden şikayeti olanlara fazla kızartma
yememelerini
tavsiye ediyorlar.
Özne Yanlışları :
Sıralı ve bağlı bileşik cümlelerde ortak olarak kullanılan öznenin bütünyüklemlere uyması gerekir. Özne, bu eylemlerden birine uymazsa cümlede özne yüklemuyuşmazlığı ortaya çıkar. Bu tür anlatım bozuklukları, her farklı yargıya ayrı bir öznekullanılmasıyla giderilebilir. Ayrıca özneyle yüklem arasında, kişi yönünden ve tekillik çoğullukyönünden bir uygunluk da olmalıdır.
Örnek :
Kitaptaki yanlışlar düzeltilecek ve ikinci baskıya girecek.Kitaptaki yanlışlar düzeltilecek ve
kitap
ikinci baskıya girecek.O resimlerinde pastel renkleri kullanmış, bu nedenle çok çabuk satılmış.O resimlerinde pastel renkleri kullanmış, bu nedenle
resimleri
çok çabuk satılmış.
Nesne Yanlışları :Nesne-Yüklem Uyuşmazlığı :
Bu uyuşmazlık, bileşik cümlelerde nesnenin, ilk cümleninyüklemine uymamasından kaynaklanır. Bu bozukluk ikinci cümleye dolaylı tümleç, edattümleci veya nesne eklenerek giderilebilir.
Örnek :
Beni hiçbir zaman unutmadı, her zaman mektup yazdı.Beni hiçbir zaman unutmadı, her zaman
bana
mektup yazdı.Çocuğun gözlerindeki yaşısilip, yerine oturttu.Çocuğun gözlerindeki yaşı silip,
çocuğu
yerine oturttu.
Nesnelerin Yapısal Uyuşmazlığı :
Bir cümlede aynı eklerle türetilen birden çok eylemsi,nesne görevinde kullanılabilir. Bu nesnelerin ekleri farklı kullanılmışsa bunlar arasında yapısaluyumsuzluk oluşur ve bu uyumsuzluk anlatım bozukluğu yaratır.
Örnek :
Seni anladığımı ve
onaylayışımı
gözden kaçırmazdın sanmıştım.Seni anladığımı ve
onayladığımı
gözden kaçırmazdın sanmıştım.Ne gelişini ne de
gittiğini
gördüm.Ne gelişini ne de
gidişini
gördüm.
Tümleç Yanlışları :
Dolaylı Tümleç-Yüklem Yanlışları :
Bileşik cümlelerde ortak olarak kullanılan dolaylıtümlecin, ilk cümlenin yüklemine uyarken ikinci cümlenin yüklemine uymadığıgörülebilir. Böylece tümleç-yüklem uyuşmazlığı ile ilgili anlatım bozukluğu ortaya çıkar.
Örnek :
Kadına her fırsatta bağırıyor, sürekli aşağılıyordu.Kadına her fırsatta bağırıyor,
kadını
sürekli aşağılıyordu.Sana her konuda güveniyor ve yardım bekliyoruz.Sana her konuda güveniyor ve
senden
yardım bekliyoruz.
Zarf Tümleci-Yüklem Yanlışları :
Bileşik cümlelerde, zarf tümleci ortak olmadığıhalde, bütün yüklemler için ortak öğe kabul edilirse, anlatım bozukluğu ortaya çıkar.Bu anlatım bozukluğu, ikinci cümleye bir zarf tümleci ilavesiyle giderilebilir. Bu nedenlebu anlatım bozukluğunun diğer adı, zarf tümleci eksikliğidir.
Örnek :
Her zaman senin yanındayım, seni yalnız bırakmayacağım.Her zaman senin yanındayım,
hiçbir zaman
seni yalnız bırakmayacağım.Hiçbir zaman kendini düşünmedi, ailesinin mutluluğu için çalıştı.Hiçbir zaman kendini düşünmedi,
her zaman
ailesinin mutluluğu için çalıştı.
Edat Tümleci-Yüklem Yanlışları :
Bileşik cümlelerde, edat tümleci durumundaki öğe,ortak olmadığı halde ortak kabul edilirse anlatım bozukluğu meydana gelir. Buuyuşmazlık ikinci cümleye uygun bir tümleç ya da nesne eklenerek giderilebilir. Aynışekilde bir dolaylı tümleç, nesne ya da öznenin yüklemle uyum sağlamayış nedeni bir edat tümleci eksikliği olabilir.
Örnek :
Akşamları kitapçıya uğrar, saatlerce sohbet ederdi.Akşamları kitapçıya uğrar, saatlerce
onunla
sohbet ederdi.Arkadaşımın babası geldi, bir süre sohbet ettik.Arkadaşımın babası geldi, bir süre
onunla
sohbet ettik.
Tamlama Yanlışları :Tamlaması Yanlışları :
Bir ad tamlamasında;
Tamlayan ya da tamlanan sözcüklerden birinin eksikliği,