Çöküş sırasında Konstantinopolis'in, Kuzey Afrika ve İtalya'dan Kırım ve Kafkasya'ya kadar toprakları olan büyük imparatorluğun eski büyüklüğünün bir parçası olduğu açıktır. Bizans imparatorunun gücü sadece banliyöleriyle Konstantinopolis'e ve adalarıyla birlikte Yunanistan topraklarının bir kısmına kadar uzanıyordu. 13-15 yüzyıllarda Bizans devletine yalnızca şartlı bir imparatorluk denebilir. Son Bizans hükümdarları aslında Osmanlı İmparatorluğu'nun vasileriydi. Ancak, Konstantinopolis eski dünyanın doğrudan mirasçısıydı, "İkinci Roma" olarak kabul edildi. Hem İslam dünyasına hem de Papa'ya karşı çıkan Ortodoks dünyasının başkentiydi. Bizans'ın yıkılışı, insanlık tarihinde önemli bir dönüm noktasıydı. Özellikle modern Rusya'da "Bizans dersleri" önemlidir.
1453 yılı için jeopolitik durum. Osmanlı fetihleri
Bizans İmparatorluğu'nun konumunun benzersizliği, Batı ve Doğu'dan sürekli olarak askeri-politik baskıya maruz kalmasıydı. Bu bakımdan, Rusya'nın tarihi “İkinci Roma” nın tarihine benzemektedir. Doğuda Bizans, mülklerinin çoğunu kaybetmesine rağmen, Araplar ve Selçuklu Türkleriyle çok sayıda savaşa katlandı. Batı ayrıca Roma’nın küresel siyasi planlarının ve Venedik ve Cenova’nın ekonomik iddialarının ışığında ciddi bir tehlike arz etti. Ayrıca, Bizans uzun zamandır Balkanlardaki Slav devletlerine karşı saldırgan bir politika izlemiştir. Slavlarla yapılan yorucu savaşlar da imparatorluğun savunmasını olumsuz etkiledi. Bizans'ın genişlemesi, Bulgarlardan ve Sırplardan ağır yenilgilere yol açtı.
Aynı zamanda, içeriden, imparatorluğun, valilerin ayrılıkçılığı, feodal lordların seçkin egoizmi, siyasi ve manevi seçkinlerin “Batı yanlısı” kanadının “yurtseverlerle” yüzleşmesi zayıfladı. Batı ile uzlaşmanın destekçileri, Müslüman dünyaya karşı mücadelede yer almalarına izin verecek Roma ile birliği kabul etmenin gerekli olduğuna inanıyorlardı. Bu, bir kereden fazla, vatandaşların, İtalyan tüccarları destekleyen hükümetin politikalarını ve Roma ile yakınlaşma politikasını protesto eden orta ve alt din adamlarını memnuniyetsizleştirdiği halk ayaklanmalarına yol açtı. Böylece, yüzyıldan yüzyıla imparatorluk Batı ve Doğu'daki düşmanlara karşı çıktı ve aynı zamanda içten ayrıldı. Bizans tarihi ayaklanmalarla ve huzursuzlukla doluydu.
1204'ta Haçlı ordusu Konstantinopolis'i ele geçirip yağmaladı. İmparatorluk birkaç eyalete çöktü - Haçlılar tarafından kontrol edilen bölgelerde oluşturulan Latin İmparatorluğu ve Achaan prensliği ve Yunanlıların kontrolünde kalan Nicene, Trapez ve Epirus imparatorlukları. 1261'ta, Nika imparatorluğunun imparatoru Mikhail Paleolog, Cenova ile bir ittifak kurdu ve Konstantinopolis'i yendi. Bizans İmparatorluğu restore edildi.
Osmanlılar Doğuda bu noktada, yeni bir düşman - Osmanlı Türkleri. 13. yüzyılda, Türk aşiretlerinden göçebelerden sürülen Ertogrül Bey'in (1198 - 1281) komutasındaki Türk kabilelerinden Kaiy, Batı'ya taşındı. Ertogrul Bey, Kay-Kubad I (Aladdin Kaykubad) Koni Sultanlığı'nın Selçuklu hükümdarının vokalleşmesiyle, Bizans'a karşı mücadelesinde ona yardım etti. Bunun için padişah, Ertogrulu'ya, Angora ile Bursa arasındaki Bithynia bölgesindeki arazilere (şehirlerin kendileri olmadan) hükmetti. Prens Ertogrül'ün oğlu Osman (1258-1326), Batı’daki zengin Bizans imparatorluğu dış savaşlar ve iç huzursuzlukla tükenmiş ve Doğu’daki Müslüman hükümdarlar Moğolların işgalinden sonra zayıfladıklarından konumunu çarpıcı bir şekilde güçlendirebildiler. Ordusu, zayıflayan Hıristiyan imparatorluğuna karşı savaşmak ve servetini kullanmak için Osman'ı arayan Moğollardan ve paralı askerlerden tüm Müslüman dünyasından kaçan mültecilerle doluydu. Müslüman mültecilerin ve Türklerin muazzam akışı, bölgedeki demografik dengede Hıristiyanların lehine bir değişikliğe neden olmadı. Böylece, Müslümanların kitlesel göçleri Bizans'ın düşüşüne katkıda bulundu ve daha sonra Balkanlar'da güçlü bir Müslüman unsurun ortaya çıkmasına neden oldu.
1299'da Aladdin'in ölümünden sonra Osman, “Sultan” unvanını aldı ve Koni (Rumen) sultanlarına göndermeyi reddetti. Osman adıyla, tebaası Osmanlılar (Osmanlılar) veya Osmanlı Türkleri olarak adlandırılmaya başlandı. Osman, Efes ve Bursa'nın Bizans kentlerini ele geçirdi. Genellikle Bizans şehirleri galiplerin merhametine teslim oldular. Müslüman savaşçılar güçlü istihkâmlara fırtına yapmadılar, ancak kırsal kesimi harap ettiler, yiyecekleri taşımak için tüm yolları engellediler. Dışarıdan yardım olmadığı için şehirler teslim olmaya zorlandı. Bizanslılar Anadolu'nun kırsalından ayrılmayı ve çabalarını güçlendirmeye yöneltti filo. Yerel nüfusun çoğu hızla İslamlaştırıldı.
Bursa 1326 yılında düştü ve Osmanlı'nın başkenti oldu. 1326'ten 1359'e Orhan tarafından hükmedilmiş, güçlü Osmanlı süvarisine piyade birliği eklemiştir ve yakalanan genç erkeklerden mahkumların birimlerini yaratmaya başlamıştır. 1331'te Nikea düştü, 1331 - 1365'ta Osmanlıların başkenti oldu. 1337, Türkler Nicomedia'yı ele geçirdi, İzmit olarak yeniden adlandırıldı. İzmit, yeni çıkan Türk deniz kuvvetleri için ilk tersane ve liman oldu. 1338’te, Osmanlı Türkleri Boğaz’a ulaştılar ve kısa sürede iç savaşta kullanmaya karar veren Yunanlıların davetine zorlayabildiler (1341 - 1347). Türk birlikleri, şu anki imparator John V Palaeologus'a karşı gelecek imparator John VI Kantakouzin tarafına karşı hareket etti. Buna ek olarak, John VI, Sırplar ve Bulgarlarla olan savaşlarda düzenli olarak Osmanlı birlikleri paralı asker olarak kullandı. Sonuç olarak, Yunanlıların kendileri Osmanlıların Balkanlara girmesine izin verdi ve Türkler yerel siyasi durumu keşfetmekte, yolları, su kaynakları, kuvvetleri ve muhaliflerinin silahlarını öğrenmekte özgürdü. 1352'te - 1354 Türkler Gelibolu Yarımadası'nı ele geçirdi ve Balkan Yarımadası'nda fetihlere başladı. 1354’te Orhan, Moğol hükümdarları tarafından yönetilen Ankara’yı ele geçirdi.
Sultan Murad I (1359 - 1389), 1361’te Batı Trakya’yı ele geçirdi, Philippopol’ü işgal etti ve yakında Adrianople (Türkler buna Edirne adını verdi). Sonuç olarak, Konstantinopolis kalan bölgelerinde izole edildi ve onun yakalanması sadece bir zaman meselesiydi. İmparator John V Palaeologus, Bizans’ın Trakya’dan vazgeçmediği için, Sırplara ve Bulgarlara, Osmanlılara karşı mücadelede Sırplara ve Bulgarlara, Anadolu’daki rakiplerle mücadelesinde Murad’a destek vermemelerine yardım etmeyeceğine söz verdi. Aslında, Bizans Osmanlı devletinin bir geliri oldu. 1365'ta Osmanlı ordusu, Prilepsky krallığının müttefik ordusunu (Sırp devleti Stefan Dusan'ın çöküşünden sonra oluşturulan devletlerden biri) ve Serres despotizmini yendi. Makedonya’nın bir kısmı Türkler tarafından fethedildi, birçok yerel Bulgar, Sırp ve Yunan feodal beyleri Osmanlı padişahının kapanı oldu. 1371’te, Murad’ın ordusu Sophia’yı aldı, 1385’te, NN’de, 1386’te Sırp feodal beylerinin ve Bosnalı krallığının güçlerini yendi. Sırbistan, Osmanlı İmparatorluğu'nun vokali haline geldi.
Bayazid I (1389 - 1402 yıllarında hüküm sürdü) döneminde Osmanlılar, Anadolu’da birçok Müslüman mal yendi, Ege ve Akdeniz kıyılarına ulaştı. Osmanlı devleti bir deniz gücü haline geldi. Osmanlı filosu Akdeniz'de faaliyete başladı. 1390'ta Bayazid Konya'yı aldı. Osmanlılar, Karadeniz’deki Sinop limanına ulaşmış ve Anadolu’nun çoğunu boyun eğmiştir. 1393’te, Osmanlı ordusu Bulgaristan’ın başkentini - Tarnovo şehri ele geçirdi. Zaten Murad’ın altındaki Osmanlılara ait olan Bulgar Çar John Shishman öldürüldü. Bulgaristan bağımsızlığını tamamen kaybetti ve Osmanlı devletinin bir eyaleti oldu. Wallachia da alt düzeydi. Türkler Bosna'nın çoğunu fethetti ve Arnavutluk ve Yunanistan'ı ele geçirmeye başladı.
Bayazid, 1391 - 1395'ta Constantinople'i bloke etti. İmparator II. Manuel'i yeni tavizler vermeye zorladı. Macar Kralı Sigismund komutasındaki istilacı büyük Haçlı ordusu tarafından kuşatmadan uzaklaştı. Ancak 25 Eylül 1396, Nikopol savaşında, Avrupalı şövalyelerin korkunç bir yenilgiye uğradığı düşünüldü. Bayazid, Konstantinopolis'e geri döndü. "Kaplıcalar" Konstantinopolis komutanı Timur. Demir Chromets, Osmanlı Sultanından itaat istedi. Bayazid hakaretle cevap verdi ve Timur'u savaşa çağırdı. Kısa süre sonra, büyük bir Türk ordusu işgalci Küçük Asya'yı işgal etti, ancak ciddi bir direnişe girmeden - büyük bir askeri birliğe sahip olmayan Sultan'ın oğlu Süleyman, Avrupa'ya babasına doğru yöneldi, Demir Chromets, Halep, Şam ve Bağdat'ı fethetmek için askerleri hareket ettirdi. Bayazid, savaş için yeterince hazırlıklı olmadığı için rakibini açıkça küçümsemişti. Zihinsel yetenekleri, isyankar yaşam tarzı ve sarhoşluk yüzünden zayıfladı. 25 Temmuz Ankara’daki savaşın 1402’i, Bayazid’in ordusu yenildi, yenilginin temel nedenleri padişahın hataları ve Anadolu beylerinin ve Tatar paralı askerlerinin ihaneti idi (Sırp-Slavların Osmanlı ordusunun en istikrarlı kısmı olması ilginçti). Bayazid öldüğü yerde utanç verici bir esarete girdi. Anadolu Osmanlı malları harap edildi.
Yenilgi, Sultan Bayazid'in oğulları ve köylü isyanları arasında sivil çatışmaya eşlik eden Osmanlı İmparatorluğu'nun geçici olarak parçalanmasına yol açtı, Bysana yarım yüzyıl gecikti. Internecine mücadelesinde Mehmed kazandım (1413 - 1421 yıllarında hüküm sürdü). Tüm Osmanlı malları, bir hükümdarın yönetimi altında tekrar bir araya geldi. Mehmed, iktidarı restore ederek, Bizans ile barışçıl ilişkilerini sürdürdü. Üstelik Yunanlılar, Murad birliklerini Anadolu'dan Trakya'ya göndererek erkek kardeşi Musa ile mücadelede ona yardım etti.
II. Murad (1421 - 1444 ve 1446 - 1451’de hüküm sürdü) nihayet Osmanlı devletinin gücünü yeniledi, tüm başvuranların tahtta direnişini bastırdı, feodal lordların ayaklanması. 1422'te Konstantinopolis'i fırtına ile kuşattı ve almaya çalıştı, ancak güçlü bir filo ve güçlü bir topçu olmadan, saldırı başarıyla sonuçlanmadı. 1430’te, Osmanlılar Selanik’in ana kentini ele geçirdi. Haçlılar Osmanlılardan iki ağır yenilgiye uğradılar - Varna savaşında (1444 yılı) ve Kosova savaşında (1448 yılı). Osmanlılar Morea'yı fethetti ve Balkanlardaki güçlerini ciddi şekilde güçlendirdi. Batılı yöneticiler artık Balkan Yarımadası'nı Osmanlı Devleti'nden kurtarmak için ciddi girişimlerde bulunmadılar.
Osmanlılar bütün çabalarını Konstantinopolis’in ele geçirilmesine odaklandılar. Bizans devletinin kendisi artık Osmanlılar için büyük bir askeri tehdit oluşturmuyordu, ama kentin avantajlı bir askeri-stratejik pozisyonu vardı. Bizans'ın başkentine dayanan Hristiyan Devletleri Birliği, Müslümanları bölgeden uzaklaştırmak için bir operasyon uygulayabilir. Venedik ve Cenova, Osmanlılara karşı gelebilirdi - Akdeniz'in doğusunda, Joannites Şövalyeleri, Roma ve Macaristan'ın ekonomik çıkarları vardı. Konstantinopolis artık pratik olarak Osmanlı devletinin ortasında, Türk padişahlarının Avrupa ve Asya mülkleri arasında bulunuyordu. Şehri ele geçirme görevine Sultan II. Mehmed (1444 - 1446 ve 1451 - 1481'te hüküm sürdü) tarafından karar verildi.
1453'ta Bizans İmparatorluğu'nun Mülkiyetleri
Bizans'ın konumu
15 yüzyılın başlarında, Bizans İmparatorluğu eski gücünün sadece bir gölgesine sahipti. Sadece devasa Konstantinopolis ve harap olmuş, ancak güçlü tahkimatlar büyüklüğü ve ihtişamı geçmişini hatırlattı. Tüm 14 yüzyıl politik bir başarısızlık dönemiydi. "Sırpların ve Yunanlıların Kralı" Stefan Dusan, Trakya'nın bir parçası olan Makedonya, Epir, Tesalya'yı işgal etti, Sırpların Konstantinopolis'i tehdit ettiği bir an vardı.
İç bölünme ve seçkin tutkular, iç savaşın sabit kaynaklarıydı. Özellikle, 1347'te hüküm süren İmparator John VI Kantakouzin - 1354, neredeyse bütün zamanını taht mücadelesine adadı. İlk önce, küçük Paleolog John V destekçilerine karşı savaştı - iç savaş 1341 - 1347. Bu savaşta John Kantakuzen, Aydın emir Umur'a, sonra da Osmanlı emir Orhan'a dayanıyordu. Türklerin desteğiyle Konstantinopolis'i işgal etti. İç savaş sırasında 1352 - 1357. John VI ve en büyük oğlu Matthew, John V Palaeologus'a karşı savaştı. Sivil çekişmede yine Türk askerleri, Venedik ve Cenova yer aldı. Osmanlılar, yardımlarından ötürü tüm hazineleri, kilise kaplarını ve hatta Moskova Rusya'nın Ayasofya Katedrali'nin onarımı için bağışladığı parayı vermek zorunda kaldı. Venedikliler ve Cenevizliler ticaret imtiyazları ve topraklarıyla ödediler. John Cantacuzien yenildi. Bu felaketlere ek olarak, Bizans nüfusunun üçte birinin hayatını talep eden 1348'te veba salgını başladı.
Balkanlar ve Bizans’taki kargaşanın avantajlarından yararlanan Osmanlılar, yüzyılın sonuna doğru boğazı geçip Tuna’ya ulaştı. 1368’te Sultan Murad, Nissa’ya (Bizans imparatorlarının ülke ikametgahı) teslim oldum ve Türkler Konstantinopolis’in duvarları altındaydı. Kent, Osmanlı mallarıyla çevrelenmişti.
Konstantinopolis’in kendisinde, yalnızca taht için başvuranlar değil, aynı zamanda Katolik Kilisesi’yle birliğin destekçileri ve muhalifleriyle yüzleşiyordu. Lyon'da toplanan bir kilise konseyi olan 1274'te bile Ortodoks Kilisesi ile birlik kuruldu. Bizans imparatoru Michael VIII, Batılı yöneticilerin desteğini almak ve savaş yürütmek için kredi almak üzere bir birliği kabul etti. Ancak halefi, İmparator II. Andronicus, bu birliği reddeden bir Doğu Kilisesi konseyi topladı. Osmanlılara karşı mücadelede Batı'dan yardım arayan veya entelektüel seçkinlere mensup Bizanslı politikacılar, Roma tahtına olan birlikteliğinin destekçileriydi. Bu bakımdan, Bizans aydınları, “Batı’dan bıkmış” Rus entelijensiyalarına benzemektedir. Batı kilisesiyle birliğin muhalifleri, halkın çoğunluğunun orta ve alt din adamlarıydı.
İmparator John V Palaeologus, Roma'ya Roma inancını kabul etti. Ancak, Batı’dan Osmanlı’ya karşı hiçbir yardım almadı ve Sultan’ın bir kolu ve soyundan gelmek zorunda kaldı. İmparator John VIII Paleolog (1425 - 1448), Konstantinopolis’in ancak Roma’nın desteği ile kurtulacağına ve en kısa sürede Katolikler ile bir birlik kurmaya çalıştığına inanıyordu. 1437’te, Patrik ve temsilcisi Yunanistan delegasyonu ile birlikte İtalya’ya geldi ve iki yıl orada kaldı. Ferrara-Floransa Katedrali 1438 - 1445 Ferrara, Floransa ve Roma'da art arda düzenlenmiştir. Doğu hiyerarşileri, Efes Büyükşehir Markasına ek olarak, Roma öğretisinin Ortodoks olduğu sonucuna varmıştır. Bir birlik sona erdi - yılın Floransa 1439 Birliği ve doğu kiliseleri Katolik Kilisesi ile yeniden birleşti. Ancak sendika kısa sürdü, yakında doğu kiliselerinin çoğu tarafından reddedildi. Konseyde yer alan birçok Doğu hiyerarşisi Konsey ile olan anlaşmalarını açıkça reddetmeye ya da kararın rüşvet ve tehditlerle alındığını söylemeye başladı. Sendika çoğu din adamları ve insanlar tarafından reddedildi. Papa, yılın haçlı seferini 1444 düzenledi, ancak tamamen başarısızlıkla sonuçlandı.
Dış tehdit, iç huzursuzluğun imparatorluğun ekonomik çöküşüne karşı gerçekleşti. 14. yüzyılın sonlarında Konstantinopolis, çürüme ve yıkıma örnek oldu. Anadolu'nun Osmanlılar tarafından ele geçirilmesi, neredeyse tüm tarım alanlarının imparatorluğundan mahrum kaldı. Neredeyse tüm ticaret İtalyan tüccarların eline geçti. XII. Yüzyılda 1 milyon kişi (banliyölerle birlikte) olan Bizans başkentinin nüfusu, 100 bin kişiye düştü ve düşmeye devam etti - Osmanlılar şehri ele geçirdiğinde, 50 bin kişi vardı. Boğaz'ın Asya yakasındaki banliyö, Osmanlılar tarafından işgal edildi. Haliç'in diğer tarafındaki Per (Galata) etekleri Cenevizlilerin mülkiyeti haline geldi. Haliç, Marmara Denizi ile birleştiği noktada Boğaz'a akan dar ve kavisli bir koydu. Şehrin kendisinde birçok mahalle boş ya da yarı boştu. Aslında, Konstantinopolis, terk edilmiş mahalleler, parklar, sebze bahçeleri ve bahçelerle büyümüş bina kalıntıları ile ayrılmış birkaç ayrı yerleşime dönüştü. Bu yerleşim yerlerinin birçoğunun kendi surları bile vardı. En kalabalık mahalleler-yerleşim yerleri Haliç kıyılarında bulunuyordu. Haliç'in en zengin bölgesi Venediklilere aitti. Yakınlarda Batı'dan gelen diğer insanların yaşadığı sokaklar vardı - Floransalılar, Kayıncılar, Raguzyalılar, Katalanlar, Yahudiler, vb.
Ancak şehir hala eski servetin kalıntılarını korudu, büyük bir ticaret merkezi idi. Marinaları ve pazarları, Müslüman, Batı Avrupa ve Slav topraklarından gelen gemi ve insanlarla doluydu. Her yıl, aralarında çok sayıda Rus olan hacılar geldi. Ve en önemlisi - Konstantinopolis büyük askeri-stratejik öneme sahipti.
Devam edecek ...