Fransa Cumhurbaşkanlığı: ABD bize AUKUS'tan hiç söz etmedi, sorularımıza hiçbir yanıt vermedi
15:43 20.09.2021 (güncellendi: 18:01 20.09.2021)
Washington'ın Çin'e karşı hamlelerine ABD, Britanya ve Avustralya arasında AUKUS askeri ittifakı eklenirken, bu yüzden Avustralya ile milyarlarca dolarlık denizaltı anlaşması çöpe giden Paris'in hiddeti dinmiyor. Elysee Sarayı'ndan gelen son açıklamada, Washington'ın konuyla ilgili hiçbir bilgilendirme ve yanıtlama yapmaması eleştirildi.
ABD, Britanya ve Avustralya arasında aniden AUKUS adında yeni askeri ittifak açıklanmasının Fransa ile yarattığı kriz derinleşiyor. Çin'e yönelik AUKUS'a, Avustralya’nın ABD-Britanya teknolojisiyle en az 8 nükleer enerjili denizaltı inşa etme planını açıklaması ve bu yüzden Fransa ile on milyarlarca dolarlık geleneksel denizaltı filosu inşasından vazgeçmesi eklenirken, Paris'ten yeni bir tepki geldi.
Reuters'e konuşan Elysee Sarayı'ndan bir kaynak, 'ABD Başkanı Joe Biden'ın yönetiminin yeni güvenlik ittifakı kurma girişiminden Paris'e hiç söz etmediğini, Fransa hükümetinin bu konuyla ilgili sorularına da asla yanıt vermediğini' söyledi.
'Hazirandan beri şüpheleniyorduk'
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanual Macron'un haziranda Paris'te Avustralya Başbakanı Scott Morrisson ile görüştüğünde, Morrisson'ın Fransa ile 12 konvansiyonel denizaltı inşası anlaşmasını iptal edeceğine dair herhangi bir imada bulunmadığını aktaran kaynak, şöyle konuştu:
'Avustralya Başbakanı son dakikaya kadar bizden sakladı'
"Ciddi şüpheler beslemeye başladığımız hazirandan itibaren Hint-Pasifik ve denizaltı meselesini her düzeyde gündeme getirdik. Cumhurbaşkanı haziranda Morrisson'u davet etme inisiyatifini aldı. Morrisson ona hiçbir şey anlatmadı, olası iptal imasında bulunmadı ve birlikte çalışmaya devam etmekte hemfikir kaldılar. Cumhurbaşkanı endişelerine karşılık bulmak için Morrisson'a uzun bir mektup yazdı. Morrisson'ın yanıtı tümden oyalamaya yönelik oldu."
Fransa Dışişleri Bakanı: Yancı Britanya
AUKUS anlaşmasına göre Avustralya, ABD ve Britanya teknolojisini kullanarak nükleer enerjiyle çalışan en az 8 denizaltı inşa edecek. Bunun üzerine ABD ve Avustralya Büyükelçilerini geri çağıran Fransa'dan Dışişleri Bakanı Jean-Yves Le Drian'ın ağzından 'müttefikleri sırtından bıçaklama' tepkisi gelmişti. Tarihlerinde ilk defa ABD'deki büyükelçilerini çağırdıklarını hatırlatarak "Bu, iki ülke arasındaki krizin boyutunu gösteriyor" diyen Le Drian, , ABD ve Avustralya'yı yalancılıkla suçlarken Londra Büyükelçilerini geri çağırmaya gerek duymamalarını "Britanya her zaman fırsatçı olmuştur. Bütün bu hikayede Britanya'ya düşen rol yancılık gibi olmuş" diye açıklamıştı.
Le Drian'ın Londra'yla dalga geçmesine karşın, bugün Fransa Savunma Bakanı Florence Parly'den bu hafta Londra'da Britanyalı mevkidaşı Ben Wallace'la yapacağı görüşmeyi iptal açıklaması geldi.
'Britanya'nın Fransa sevgisi sökülüp atılacak türden değil'
Öncesinde Britanya Başbakanı Boris Johnson'ın 'Biden'ın fino köpeği olup olmadığı' sorusunu yanıtlarken "Birbirleri için çok önemli iki ülkeyiz ve son derece dostane ilişkilerimiz var. Britanya'nın Fransa sevgisi sökülüp atılacak türden bir sevgi değil" diye konuşması, krizi yatıştırmasına yetmedi.
'Kendimizi kandırılmış hissettik'
Paris'e geri çağrılan Fransa'nın Avustralya Büyükelçisi Jean-Pierre Thebault da bugün ABC'ye verdiği demeçte 'Avustralya Başbakanı'nın Fransız hükümetini son dakikaya kadar karanlıkta tuttuğunu' söyledi. Thebault "Öfkemizi hayal edebilirsiniz. Kendimizi kandırılmış hissettik" dedi.
'Macron bir saat önce haberdar edildi'
Fransa Cumhurbaşkanı Macron'un AUKUS anlaşmasından duyurulmasından bir saat mi yoksa beş saat mi önce bilgilendirildiği konusunda taraflar arasında anlaşmazlık olduğunu aktaran Thebault, "Güvenilir ortaklarsanız böyle davranmazsınız" vurgusunu yaparak ekledi:
"Bu bir prensip meselesi, devletler arasındaki ilişkilerde haysiyet ve karşılıklı saygı meselesi."
Le Drian da Morrison'un 16 Eylül'de Biden ve Johnson ile sanal ortamda açıklama yapmasından bir saat önce Paris'i denizaltı anlaşmasını iptalinden haberdar ettiğini söylemişti.
Fransa, anlaşmadan çıkış tazminatı istiyor
Dün BFM kanalına konuşan Fransız Hükümeti Sözcüsü Gabriel Attal, Paris'in tazminat ödenmesini beklediğini belirtti. "Açıkçası bir tazminata ihtiyaç olacak. Şimdi halledilmesi gereken iş bu" diyen Attal, "Bu sözleşmeden nasıl ayrılmayı düşündüklerine dair ortaklarımızla görüş alışverişinde bulunmamız gerekiyor, çünkü imzalanmış maddeler var, öngörülen bütün bir prosedür var" diye ekledi.
Artık dikkatler olası tazminatla krizin çözülüp çözülmeyeceğine ve AB ile Avustralya arasındaki serbest ticaret anlaşması görüşmelerinin Fransa tarafından sabote edilip edilmeyeceğine çevrildi. Bu arada Fransa'da muhalefet milletvekillerinden NATO üyeliğinden çıkma çağrıları da yükseldi.