GÜNEY AMERİKANIN YÜZEY ŞEKİLLERİ
YÜZEY ŞEKİLLERİ
Anakara üç ana bölgeye ayrılabilir: Batıda Büyük Okyanus kıyı şeridine paralel uzanan And Dağları vardır; Orta kesimde Orinoco Havzası'n-dan Patagonya'ya doğru uzanan geniş iç ovalar yer alır; doğuda ise doğu yükseltileri uzanır.
Andlar'ın yüksekliği yer yer 6.000 m.'yi aşar. Bu yüksek dağ sırası Panama'dan "güneyde" Tierra del Fuego'ya kadar uzanır. Amazon da içinde olmak üzere, birçok önemli ırmak Andlar'ın eteklerinden doğar. Anakaranın orta1 kesimindeki ovalar genişliklerine göre çeşitli adlar alır. Kuzeyde, Gineler'le Brezilya sınırlarında, ovalar Llanos'u oluşturur. Brezilya'daki sık ormanlara "selva" adı verilir. Daha güneyde Bolivya, Arjantin ve Paraguay'ın bazı kesimlerini keserek, "Gran Chaco"nun uçsuz bucaksız çayırlıkları, gölleri ve bataklıkları uzanır. En güneyde, Gran Chaco ile Patagonya arasında "pampalar" vardır. Buralar tarım alanı ve otlak olarak kullanılır ve Arjantin'e büyük gelir sağlar.
Doğudaki dağlar Andlar kadar yüksek değildir. Gine Dağlan, Brezilya Dağlan ve Patagonya Yaylası bunların en önemlileridir.
Güney Amerika'nın akarsu sistemine kuzeydeki büyük Amazon havzası egemendir. Kuzeybatıda Magdalena ve Cauca ırmakları Kolombiya' nın kuzeyinde birleşerek Karaib Denizi'ne dökülür. 400 kadar küçük kolun beslediği Orinoco, Venezuela'nm orta kesiminden akarak, Atlas Okyanusu 'na dökülür. Doğu Brezilya Dağlan'n-dan doğan 2.880 Km. uzunluktaki Sao Francisco da Atlas Okyanusu'na akar. Güney Anıerika'daki en önemli su yolu sistemi Rio de laPlata'dır. Burası Parana, Paraguay ve Uruguay ırmaklarının meydana getirdiği geniş bir haliçtir. Arjantin, Brezilya, Bolivya, Paraguay, Uruguay bu haliçten yarârlamr. İKLİM
Güney Amerika'nın büyük bir kesimi tropik iklim kuşağındadır. Anakara genellikle bütün yıl boyunca ılık ve güneşlidir. Mevsimler arasındaki aşırı ısı değişiklikleri Asya'nın, Kuzey Amerika' nın bazı kesimlerinde olduğu kadar büyük değildir. Ekvator üzerindeki Brezilya ormanlarında hava sürekli sıcak ve nemlidir. Yüksek Alpler'de ise karlar hiç erimez. Güneyde yazlar (aralıktan marta kadar) serin , kışlar (temmuzdan eylüle kadar) yumuşaktır. En bol yağış (yılda 150 cm.' den çok) Amazon vadisinde, Gine kıyılarında, Kolumbiya, Ekvador ve güneybatı Şili'de olur. Buna karşın, Şili'nin ve Peru'nun kuzeyinde bir kesim ile Patagonya hemen hiç yağış almaz ve çölden farksızdır. Büyük Okyanus'taki buzlu Peru Soğuk Su Akıntısı Şili ve Peru kıyılarını yalar, buraların serin kalmasını sağlar.