Köpekler normalde kendi doğal yaşamlarında yiyeceklerini kendileri bulur ve seçerler. Fakat evcil köpeklerin ne yiyeceklerini onları bakan kişiler seçer. Yani bu hayvanların beslenme programları insanlar tarafından düzenlenir. Bu kişilerin köpek beslenmesi konusunda yapacağı hatalar hayvanın sağlığını kötü yönde etkileyebilir ve birçok soruna (örn. kas-iskelet gelişim eksikliği, bağışıklık sistemi yetersizliği, tüylerinin bozulması gibi) yol açabilir. Sağlıklı bir köpeğe sahip olmak için onu dengeli ve yeterli beslemek son derece önemlidir.
Köpeklerde beslenme programı
İki temel beslenme programı (öğünler halinde beslenme, ad libitum beslenme) vardır.
Öğünler halinde beslenme:
Sağlıklı ve ergin köpeklerde günde bir öğün yeterlidir. Hayvanın sahibi, köpeğin yemini vermek için kendi uğraşabileceği uygun bir saate fakat her gün aynı saate ayarlamalıdır. Hayvan beslendikten birkaç saat sonra dışkılama veya işeme ihtiyacı duyacaktır, bu nedenle köpeğin yemek saatleri akşamın geç saatlerine ayarlanmamalıdır.
Günde bir kezden fazla beslenme köpeğe bir zarar vermez, ancak her seferinde fazla mama yemesi durumunda köpeğiniz kilo alabilir. Bazı geniş ve derin göğüslü ırklarda (Boxers, Great Danes, Bloodhounds, Deerhounds, Irish, Wolfhounds gibi) mide torsiyonu (mide dönmesi) riski olduğu için bir öğün yem 2-3 öğüne bölünerek verilir. Yaşlı, iştahsız ve genç köpeklerin de günde 2 veya daha fazla sayıda beslenmesi gerekebilir (bu konuda veterinerinize danışmalısınız). Enik köpekler günde 4-5 kez, sütten kesildikten sonra ergin ağırlığının yarısı kadar olana kadar günde 3-4 kez beslenirler, sonra öğünleri 2’ye düşürülür. Yine çalışan köpeklerin, hamile ve emzikli köpeklerin besin ihtiyaçları fazla olduğundan günlük beslenmeleri birkaç öğüne bölünebilir.
Ad libitum beslenme:
Bu yöntem yoğun yetiştiricilik yapılan işletmelerde uygulanır. Bu uygulamada hayvanlara fazla yiyecek verilir ve istedikleri zaman tüketmeleri sağlanır. Bu yöntemde diyetin dengeli olması kuralı vardır. Eğer diyet sulu ise hayvanlar sulu ve etli kısımları daha fazla tüketmek için yarışırlar. Bu yöntemin amaçları; iş gücünü azaltmak, kanda sabit besin maddeleri düzeyini sağlamak, can sıkıntısını ve dolayısıyla köpeğin kendi dışkısını yeme durumunu azaltmaktır.
Köpeğim kuru mama yemiyor ne yapmalıyım?
Köpeğiniz kuru mama yemek istemiyorsa, daha öncesinden de ev yemekleri alıştırılmışsa, köpeğinize ev yemekleri daha cazip geliyor olmalı, bu durumda köpeğinizi kuru mamayı alıştırmak için bıkmadan öğünlerde yine kuru mama koyarak kuru mamayı ona alıştırabilirsiniz. Kuru mama üzerine yoğunlaşırsanız, başka bir yiyecek vermezseniz ve olabildiğince kararlı olursanız köpeğiniz başka bir şey yiyemeyeceğini anladığında kuru mamayı da alışacaktır.
Köpeklere mama harici neler verilir?
Eğer köpeğinizi sağlıklı bir mama ile besliyorsanız, ek başka bir şey verilmesi önerilmemektedir. Bazı özel durumlarda (köpeğinizin vitamin, mineral takviyesi ihtiyacı varsa) hekiminiz buna yönelik takviyeler önerebilir, ancak mama ile beslenen köpeğinize yemek olarak başka bir şey verilmesine gerek yoktur. Örneğin sofrada köpeğinizi kendi yediklerinizden vermek ki, genellikle köpek sahipleri bunu yapmaktadır, bu hem köpeğin eğitimi hem de beslenmesi açısından doğru değildir. Köpeğiniz zaten günlük alması gereken protein, karbonhidrat, yağ, vitamin ve mineralleri kendi yeminden almaktadır.
Köpeklere neler yedirilmemeli?
Köpeklerin kendi maması dışındaki gıdaların verilmesi veterinerler tarafından zaten önerilmemektedir. Fakat tehlikeli olabilen ve özellikle verilmemesi gereken gıdalar da vardır.
Örneğin,
- Küçük kemikler kaynatılarak köpeklere verilebilmektedir, ancak bu doğru değildir. Özellikle kaynatılan kemik çok sertleşmekte ve köpeğiniz bunları kırarak yutmaya çalıştığından kırılan parçalar köpeğinizin midesine batabilir, bağırsağını yırtabilir, tıkanma yapabilir ve bazen cerrahi müdahale gerektirecek sonuçlara neden olabilir.
- Domates, patates ve patlıcan içerisinde bulundurduğu bazı maddeler nedeniyle zehirlenmeye yol açabilir.
- Köpeklerin şekerden de uzak durması gerekmektedir, çünkü şeker ve şekerli yiyecekler köpeğinizin göz sinirlerini zayıflatabilir.
Köpeklere günde kaç kez su verilir?
Köpeklerin su tüketimine özel bir durum yoksa çok fazla sınır getirilmez. Köpeğin su kabı her zaman temiz su ile dolu durmalıdır. Köpeklerin su tüketimi de insanların su tüketimine benzemektedir, yani içebildikleri kadar su içebilirler. Köpeğinize vereceğimiz su musluk suyu olabilir, fakat bazı bölgelerde musluk suyu çok kirli olabilir veya kloru fazla olabilir, bu gibi durumlarda temiz su (damacana suyu gibi) vermek daha uygun olur.
Köpeklerde iştahsızlık neden olur?
Köpeğiniz sadece kuru mamayı yemek istemiyorsa ve diğer hoşuna giden yiyecekleri yiyorsa, bu durumda köpeğiniz iştahsız ve hasta değildir. Fakat normalde kuru mamayı da severek tüketiyorsa ve son zamanlarda bunu yememeye başlamışsa, bu bir sorun olabileceğinin işareti olabilir. Bu nedenle, bu tür durumlarda hekiminize başvurmanız önemlidir.
Çoğu hastalıkta köpeklerde görülen ilk belirti ve bulgu iştahsızlıktır. Basitten ciddiye birçok problem köpeklerde iştahsızlığa neden olabilir. Özellikle köpeğiniz 3-4 gün hiç yemek yemediyse, bu durumda mutlaka serum ile müdahale kaçınılmaz olabileceğinden hekiminize başvurmayı veya danışmayı geciktirmemeniz gerekir.
Köpekler neden kilo alır, kilo alması nasıl önlenir?
Sağlıklı köpeklerin çoğu genellikle iştahlıdır ve verdiğiniz kadar yiyecek yiyebilir, hatta yediklerini çıkartıp tekrar yiyebilirler. Tabii her köpek böyle olacak diye de bir kaide yoktur.
İştahlı olan köpekler için yapılacak şey, hekiminizin önerdiği miktarda günlük olarak mamasını vermektir. Köpeğinizin ihtiyacı dışında vereceğiniz her yiyecek onun ihtiyacından fazlası olacağından, köpeğinizde obezite sorunu ortaya çıkabilir. Bu da zamanla diyabet ve organ yağlanmalarına yol açabilir. Sizin yapmanız gereken, köpeğinizin sadece günlük ihtiyacı kadar besin vermenizdir ve bunun dışında köpeğiniz başka yiyecek istese bile vermemeniz gerekir.
Köpeğinizi hekiminizin önerdiği şekilde düzenli olarak yemini verirseniz, köpeğinizin kilo problemi olmaz ve buna bağlı sağlık problemlerinden de korunmuş olur. Yine de veteriner kontrollerinizde ayda bir veya belli aralıklarla köpeğinizin kilosunun ölçülmesi gerekir.
Köpeğin tüy dökmesinin beslenme ile ilgisi var mı?
Köpeklerde en önemli tüy dökme nedenlerinden birisi yanlış beslenme programıdır. Aşırı proteinli beslenme (et ve et ürünleri), dengesiz yağ asitleri ile beslenme köpeğinizin tüy dökmesine neden olabilir. Köpekler ile insanların besin ihtiyaçları farklı olduğundan, evde köpeğiniz için hazırladığınız besinlerle onun gerekli olan besin ihtiyaçlarını tam olarak karşılamanız çok mümkün değildir. Bunlara bağlı oluşan yetersiz ve dengesiz beslenme, köpeğiniz de birçok metabolik hastalığın ortaya çıkması ve tüylerinin dökülmesi riskini arttırmaktadır. Bu nedenle uygun mamayı ve uygun beslenme programını hekiminize danışarak seçmeniz oldukça önemlidir.
Evde yalnız kalan köpeğin beslenmesi nasıl ayarlanmalı?
Evde yalnız kalan köpeğin beslenmesi sorun çıkarabilir, çünkü köpeğinizi 2 günlük mamayı tek seferde verirseniz, köpeğiniz bunu kısa sürede bitirir, dolayısıyla geri kalan zamanda köpeğiniz aç kalır. Eğer köpeğiniz yalnız kalacaksa, köpeğinizin mama saatlerinde mamasını verebilecek bir yakınınızı, arkadaşınızı, komşunuzu bulmanız gerekmektedir. Fakat çok zorunlu kalmışsanız (örn. 2 gün eve gelmeyecekseniz), bunu iki günlüğüne tek öğüne düşürebilirsiniz ve bu tek öğün için yine birinden yardım isteyebilirsiniz. Suyunu 3-4 kap koyarak susuz kalmamasını sağlayabilirsiniz.
Köpek beslenmesinde nelere dikkat etmeliyiz?
- Köpeklerin beslenmesinde saatler önemlidir (mümkün olduğunca her gün aynı saatlerde). Beslenmenin her gün aynı saatlerde olması köpeğin hem mide-bağırsak sistemi hem de metabolizması için çok önemlidir.
- Belirlenen öğün saatleri atlanmamalıdır.
- Köpek öğünlerde mamasını bitirmemiş ise 1.5 saat sonra mama köpeğin önünden alınmalıdır ve diğer öğüne kadar bırakmış olduğu mama verilmemelidir ki, köpeğiniz bu şekilde öğünlerde verilen mamanın bitirilmesi gerektiğini bu şekilde öğrenmelidir.
- İçme suyu temiz olarak ve devamlı köpeğin önünde tutulmalı veya günde en 3-4 kez su verilmelidir.
- Öğün aralarında başka yiyecekler verilmemelidir.
- Spor veya iş köpeklerinin günlük diyetleri 2-3 öğün şeklinde öğünlere bölünerek verilmelidir.
- Genç köpekler ve emzirme döneminde olan köpeklere sık sık ya da ad libitum mama verilmelidir.
- Ani mama değişiklikleri yapılmamalıdır. Eski mamayı yeni mama ile azar azar değiştirerek köpeğinizin yeni mamayı alışması sağlanmalıdır.
- Mama ve su kapları temiz tutulmalıdır.
- Ekşimiş, kokmuş, çok soğuk, çok sıcak yiyecekler, sivri uçlu veya parçalanmış kemikler, balık kılçıkları verilmemelidir.
- Beslenme durumunu kaydetmek için köpek düzenli olarak aç karnına tartılmalıdır.