Aral Denizi, Orta Asya’daki en büyük kapalı tuz gölüdür. İdari olarak, Aral Denizi’nin yarısından fazlası Karakalpakstan’ın * (Özbekistan içinde özerk bir cumhuriyet) güneybatı kesiminde ve Kazakistan topraklarında kuzeydoğu kesiminde yer almaktadır. 1960′ lara kadar Aral Denizi alanı adalarla (300’den fazla ada ve adadan oluşan) ortalama 68.000 km2’lik bir alanı kaplıyordu. Dünyanın dördüncü büyük şehri (Hazar Denizi, Amerika’daki Yukarı Göl ve Afrika’daki Victoria Gölü’nden sonra) ve Avrasya kıtasının (Hazar Denizi’nden sonra) en büyük ikinci şehriydi. Deniz kuzeydoğudan güneybatıya uzanır ve 428 km uzunluğunda ve 235 km genişliğindedir. Havza, ortalama derinliği yaklaşık 50,5 m ve maksimum derinliği 69 m olan 690,000 km2’lik bir alanı kaplamaktadır. Havzanın büyüklüğünden dolayı deniz denir. Bununla birlikte, Sovyet döneminde Amudarya ve Syrdarya nehirlerinden gelen ve onu sağlayan büyük hacimli su, tarımsal sulama için veya daha özel olarak pamuk tarlaları için kullanıldı. 2007 yılına gelindiğinde Aral Denizi, 50 yıl öncesine göre yüzölçümünün neredeyse yüzde 90’ını kaybetmiş ve üç ayrı göl haline gelmişti. Artmış tuzluluk, Aral Denizi’nde ve çevresinde flora ve faunanın yok olmasına yol açtı. Yerel iklim, daha sıcak yazlar ve daha kuru ve daha soğuk kışlarla birlikte değişti. 1989’da su hacmindeki keskin düşüşün bir sonucu olarak, Aral Denizi iki ayrı havzaya bölündü – Kuzey (Küçük) ve Güney (Büyük) Aral Denizi. 2014 yılında Güney (Büyük) Aral Denizi’nin doğu kısmı tamamen kurudu ve geriye sadece 7.297 km² kaldı. 2015 baharında (tüm denizin 10.780 km’si) geçici olarak sular altında kalan deniz, o yılın sonbaharında 8.303 km’ye küçüldü. Bir zamanlar Aral Denizi dünyanın dördüncü büyük gölü idi ve bugün neredeyse yerini büyük bir tuz çölü aldı. Orta Asya ülkelerini ve yaklaşık 60 milyon insanı ilgilendiren, zamanımızın en büyük küresel çevre trajedilerinden biri, bölgenin sürdürülebilir kalkınmasını, gen havuzunu ve gelecek nesilleri doğrudan etkileyen Aral Denizi sorununun çevresel, sosyo-ekonomik ve insani sonuçlarıdır. bir tehdit kaynağı haline geliyor. Bu küresel sorun aynı zamanda sadece Orta Asya devletlerini değil, tüm dünya iklimini ve bunun dünya üzerindeki olumsuz sonuçlarını da endişelendiriyor. Bu çok üzücü bir durum. Aral Denizi’nin iklimini ve bölge genelinde iklim değişikliğini azaltmadaki rolünü düzenleyen havza, yaşam koşulları, tarım ve çevre üzerinde de olumlu bir etki yaptı. Kışın Aral Denizi üzerinden bölgeye giren muazzam hava akımı burayı ısıtır, yazın soğutur. Son 40 yılda, Aral Denizi alanı neredeyse 4 kat, su seviyesi 1.8 kat ve içindeki su hacmi yaklaşık 9 kat azaldı. Deniz suyunun tuzluluk oranı 9-10 g / l’den 70-84 g / l’ye çıktı. Şu anda deniz derinliğindeki azalma yılda 80-110 cm’dir. Geçtiğimiz 40 yıl içinde kıyı şeridi 80-100 km küçüldü. Sonuç olarak 4,5 milyon hektardan fazla deniz tabanı ortaya çıkarıldı. Bugün Aral Denizi üç kısma ayrılıyor. Sığ kuzey kısımdaki su zayıf mineralize (8-13 g / l), biraz daha büyük sığ doğu kısım ise daha tuzludur (68-72 g / l). 1980’lerde Aral Denizi’nin kuruması, Moynak’ı (Özbekistan’ın Aral Denizi’ndeki ana balıkçı limanlarından biri) bir “gemi mezarlığına” çevirdi ve ilçenin ekonomik durumu yıldan yıla kötüleşti. Aynı zamanda Aral Denizi’nin kuruması, çevre trajedisinin büyüklüğüne aşina olan dünya çapında insanları ve durumu kendi gözleriyle görmek isteyen çok sayıda yabancıyı alarma geçirdi.
Eski BM Genel Sekreteri Ban Ki-moon, Moynak’ı bizzat ziyaret etti ve bir dizi konuşmasında dünyanın dikkatini Aral Denizi bölgesindeki trajik duruma çekti.
Günümüzde Moynak bölgesinde yerini tuzlu kumlara bırakan Gemi Mezarlığı, her yıl binlerce turistin ziyaret ettiği yerli ve yabancı turistler için eşsiz bir destinasyondur. Şu anda Aral Denizi ve boynu boyunca turistlere hizmet etme ve bu rotaları tanıma fırsatı var ve ne yazık ki hepimiz için ilginç, sıra dışı manzaralar herkesin dikkatini çekiyor.