

KLAS (LLOYD) KURUMLARI NELERDİR?
Klas kurumları gemiler ve denizde yüzer araçlar dahil olmak üzere, denizle ilgili tesislerin inşaası, dizaynı ve denetimiyle ilgili teknik standartları oluşturan ve uygulayan organizasyonlardır. Klas kurumu tarafından uygulanan bu standartlar yazılı kurallar şeklindedir. Bir klas kurumunun kurallarına uygun olarak dizayn edilen ve inşaa edilen gemiler, kuruma KLAS SERTİFİKASI almak için müracaat edebilirler. Kurum ilgili klas denetimlerini yaptıktan sonra bu sertifikayı düzenler. Böyle bir sertifika geminin denize elverişli olması garantisini vermez. Bu sertifika sadece geminin klasın yayınlamış olduğu kurallara uygun olduğunu teyit eder. Bugün dünya çapında 50yi aşkın klas kurumu bulunmaktadır. Bu kurumların 10u IACS (International Association of Classification Societies Uluslararası Klas Kurumları Birliği)ni oluşturmaktadır. Tahminlere göre bu 10 asıl ve 2 ek yardımcı üye (toplam 12 adet) yaklaşık dünya ticaretinde faaliyet gösteren ticari tonajın %94ünü klaslamaktadır. IACS asıl ve yardımcı üye listesini yazı sonunda görebilirsiniz. Klaslama deniz emniyet ağının bir elemanıdır. Diğerlerinden bazıları ise
gemi armatörü, gemi inşaacısı, bayrak devleti, liman devletleri, sigortacılar, gemi finansörleri ve kiracılardır. Klas ve klas kurumları Denizde Emniyetli Yaşam Konvensiyonu (SOLAS) ve Uluslar arası Yükleme Hattı Konvensiyonu (International Convention on Load Lines) 1988 Protokolü tarafından tanınmaktadır. Bu hukuki rol daha sonra açıklanacaktır. Bağımsız bir organizasyon olarak Klas Kurumunun gemi; dizaynı, inşaası, sahipliği, operasyonu, yönetimi, bakımı veya tamiri, sigortası veya kiralaması üzerinde herhangi bir ticari çıkarı yoktur. Kurallarını oluştururken her klas kurumu endüstride alanında uzman olduğu düşünülen kurumların tavsiye ve görüşlerini dikkate alır.
Klas kuralları geminin gerekli kısımları olan teknesi ve diğer malzemelerinin yapısal kuvveti ve dengesine destek olmak, pervane ve dümen donanım sisteminin güvenliği ve fonksiyonelliği, güç organizasyonu ve gemi üzerinde gerekli hizmetin verilebilmesi amacıyla kurulan diğer yardımcı malzemelerin kondisyonları ve işlevlikleri üzerine bina edilir.
Klas kuralları dizayn kodu olmak için yapılmaz ve gerçekte de bir kod olarak kullanılmaz. IACS üyelerinin kuralları çerçevesinde inşa edilen bir gemi ilgili sörveyler başarılı bir şekilde tamamlandıktan sonra kurum tarafından klaslandırılırlar. Çalışan gemiler içinse, ilgili klas kurumu geminin kurallarına uygun olup, olmadığını tespit etmek amacıyla sörveyler yapar.
Sörveyler arasında geminin klasını açık bir şekilde etkileyecek şekilde bir eksiklik veya zarar oluşursa, gemi sahibi ve operatörü gecikmeden durumu klas kurumuna bildirmelidir. Klasını muhafaza eden gemi, ilgili klas kurumuna göre, klas kurallarına uyuyor demektir ve kurallar çerçevesinde sörveyler yapılır. Klas kurumları aynı zamanda ilerleyen teknik standartlardaki gelişmelere katkıda bulunmak amacıyla bünyelerinde önemli araştırma bölümleri bulundururlar.
NİÇİN KLASLAMA OLARAK ADLANDIRILDI?
18.yüzyılın ikinci yarısında, Londrada Lloydsun kafesinde bulunan deniz sigortacıları, kendilerine sunulan gemileri sigorta edebilmek için bağımsız bir tekne ve donanım sistemi geliştirdiler. 1760 yılında bu amaç doğrultusunda bir komite oluşturuldu ve bu girtişimin ilk sonuçları 1764-65-66 yıllarında Lloyds Register Book (Lloydun Kayıt Kitabı)nda yer aldı.
O zamanlarda, her bir geminin yıllık bazda kondisyonunu klaslamak için girişim yapıldı. İnşasının mükemmelliği ve dayanıklılığına göre A,E,I,O veya U gibi harflerle sınıflandırma yapıldı. Donanım ise basitçe iyi, orta veya kötüyü (good, middling, bad) simgeleyen G,M, ve B harfleriyle adlandırıldı. Zamanla, sınıflandırma şekli 1,2 ve 3 şeklinde değişti. Böylece Birinci Sınıf veya En Yüksek Klas şeklinde ifade edilen A1 oluştu. Klaslama kavramı böylece tüm dünyaya yayıldı. BV (Bureau Veritas) 1828de Antwerpde kuruldu ve 1832de Parise taşındı. Lloyds Register of British and Foreign Shipping 1834 yılında bağımsız bir Klas Kurumu olarak tekrar organize edildi ve aynı yıl inşaa ve sörvey kuralları yayınlandı.
Registro Italiano Navale (RINA) 1861, American Bureau of Shipping (ABS) 1862 yılında kuruldular. Norveçli sigorta kuruluşlarının 1850li yıllarda gemi inşasıyla ilgili genel kurallar koymasının akabinde 1864 yılında Det Norske Veritas (DNV) kuruldu. Germanischer Lloyd (GL) 1867 yılında ve Nippon Kaiji Kyokai (ClassNK) 1899 yılında kuruldular. Russian maritime Register of Shipping (RS) ilk olarak 1913 yılında nehir klasını başlattı. Son kurulan kurumlar ise 1949 yılında Yugoslav Register Of Shipping (şimdiki adıyla Croatian Register of Shipping), 1956 yılında China Classification Society (CCS), 1960 yılında Korean Register (KR), 1975 yılında Indian Register of Shipping oldu.
Klaslama mesleği geliştikçe birkaç istisna haricinde değişik klaslama operasyonları geliştirildi. Bugün gemi isterse ilgili klas kurallarına uyum sağlar veya sağlamaz. Sonuç olarak ya klaslı olur yada klassız. Ancak bununla beraber, klas kurumlarının herbiri gemi tipine göre ekstra klaslama garantisi veriyorlar veya standart klas gereksinimlerinin üstünde olanlara ayrı uygulamada bulunabiliyorlar.
ULUSLARARASI KLAS KURUMLARI BİRLİĞİ (INTERNATIONAL ASSOCIATION OF CLASSIFICATION SOCIETIES - IACS)
IACSin geçmişi 1930 yılında düzenlenen Uluslararası Yükleme Hattı Konvensiyonuna (International Load Line Convention) ve orada öngörülen tavsiyelere kadar dayanır. Konvensiyon freeboardla ilgili olarak standartlar uygulanırken birliği sağlamak amacıyla klas kurumlarının kendi aralarında anlaşmalarını tavsiye etmiştir.
Konvensiyonun akabinde, RINA 1939 yılında belli başlı klas kurumlarının katıldığı (RINAnın haricinde ABS, BV, DNV, GL, LR, ve NK katılmıştır) bir konferans düzenlemiştir ve konferans sonunda aralarında mutabakat konusunda anlaşmaya varmışlardır.
1955 yılında toplanan 2. büyük klas konferansıyla beraber belli başlı konularda çalışmak üzere bir faaliyet grubu oluşturulmuş ve 1968 yılında yedi klas kurumu tarafından IACS kurulmuştur. Onların birleşik yapısı ve eşsiz teknik bilgi seviyesiyle tecrübesi çok çabuk benimsendi. 1969 yılında, IACS IMOya danışman oldu. Böylece gözlemci statüsü ile kural geliştirerek uygulayabilen ilk hükümet dışı organizasyon olma ünvanına sahip oldu. IACS üyeleri ve yardımcı üye statüsünde bulunan kurumlar için IACS Quality System Certification Scheme QSCS ( Kalite Sistemi Sertifikasyon Cetveli)e uygunluk ve IACS Code of Ethics (IACS Etik Kuralları Kodu)i takip zorunludur.
IACS CODE OF ETHICS
Klas kurumları tanınmışlık düzeyi çerçevesinde hayatlarını devam ettirirler. Onların teknik çalışmalarının kabulü, ancak sürekli olarak gelişme,güvenilirlik ve rekabet üstünlüğünü kanıtlamakla mümkündür. ve klas kurumları arasındaki rekabet denizcilik sektörüne verilen teknik ve diğer konulardaki hizmetler üzerinden olacak, ancak kesinlikle emniyetli yaşam, denizde mülkiyet üzerinde taviz verme ve teknik standartların indirilmesi şeklinde olmayacaktır.
KLASLAMA
KLASLAMA FAALİYETİ
Basılı kuralların uygulanmasıyla klaslama işlemi aşağıdakileri kapsar:
- Mevcut kurallara uygunluğunu doğrulamak için yeni yapılacak bir geminin dizayn planlarının ve ilgili dökümanlarının teknik açıdan incelenmesi;
- Geminin tersanede inşa aşamasındayken bir klas sörveyörü tarafından tersanede ve çelik mamul, makine, jeneratörler, döküm vb. önemli parçalarını için üretim tesislerinde nezaret edilerek inşa işleminin kurallara uygun olarak yapılmasını sağlamak;
- Yukarıdakilerin tatmin edici bir şekilde tamamlanmasından sonra, gemi armatörü klas sertifikası için başvuruda bulunacak ve bu başvuru ilgili klas kurumu komitesi tarafından değerlendirilecek ve yeterli bulunulursa bu gemi için klas sertifikası düzenlenecektir.
- Gemi çalışmaya başladıktan sonra, armatör belirlenen program çerçevesinde periyodik klas sörveylerini yaptıracak ve böylece geminin ilgili klas kurallarına uygunluğu kontrol edilecektir.
Klas kuralları gemideki her yapıyı, donanımı ve operasyonla ilgili elemanları kapsamaz. Klaslamanın dışında kalan genel aktiviteler: dizayn ve üretim işlemleri; makinenin ve belli başlı donanımların gücü ve tipi ( yanaşma ırgatları, demir ırgatı, vinçler vb.); gemi ve operasyon personelinin sayısı ve kalifikasyonu; geminin formu, yük taşıma kapasitesi ve manevra performansı; tekne vibrasyonları; yedek parçalar; can kurtarma araçları ve ; bakım donanımı. Ancak bu konular geminin tipi veya klas durumuna göre klas kurumu tarafından dikkate alınabilir.
Şuna dikkat etmek gerekir ki, geminin üzerindeki tam kontrol (operasyon ve bakımı dahil olmak üzere) armatörün sorumluluğundadır. Klaslama armatörün seçimine bağlı bir olgudur ve klaslamanın etkinliği gemi sahibi ve ilgili kişilerin gemi üzerinde geminin klasını etkileyebilecek şekilde oluşan olayları klas kurumuna bildirmesine ve gerekli önlemlerin alınmasına bağlıdır. Eğer kafada en ufak bir sual oluşursa, armatör klası bilgilendirmeli ve geminin ilgili klas standartına uygun olup olmadığını tespit etmek için bir sörvey talep etmelidir.
Diğer taraftan şunuda belirtmeliyiz ki, bir klas sörveyörü yıllık sörvey için gemiye yılda sadece bir kere gidebilir. Bu denetimlerde sörveyörün gemi ve makinesinin tamamını titizlikle denetlemesi beklenmez.
KLASA GİRİŞ, MUHAFAZASI, ASKIYA ALINMASI VE ÇIKIŞ
Geminin klasa girişi yeni inşaa aşamasında klas kurallarına uygunluğunu denetlemek amacıyla yapılan sörveyden olur. Bir klasdan diğerine geçen gemi için özel prosedürler uygulanır. Klaslı gemiler klaslarını sürdürmek için sörveylere tabi olurlar. Bu sörveyler klas yenileme class renewal- (ayrıyeten özel sörvey-special survey- olarakta adlandırılır.), ara sörvey (intermediate survey), yıllık sörvey (annual survey), ve tekne dip / havuzlamadır (bottom/docking surveys of the hull).
Aynı zamanda şaft, kazan, makine, bakım ve klas notasyonları doğrultusunda ek sörveyler yapılmaktadır.
Sörveyler, ilgili klas istekleri doğrultusunda geminin teknesinin, makinesinin, donanım ve techizatının kurallara uygunluğunu teyit etmek için yapılmaktadır.
Klasifikasyon, geminin tecrübeli / kalifiye gemi ve operasyon personeli tarafından çalıştırıldığı ve muhafaza edildiği prensibi üzerine kuruludur. Kurallar gereği geminin bir sonraki sörveye kadar ilgili bakım ve tutumunun yapılması armatörün sorumluluğundadır. Gemiye klas sörveyörü katıldığında gemi bünyesinde geminin klasını etkileyecek herhangi bir durum varsa sörveyöre bildirmek armatörün veya onun temsilcisinin görevidir.
Klasın muhafazası ile ilgili gerekler yerine getirilmediğinde ve ilgili klas kurumu tarafından bu durum farkedildiğinde, duruma göre geminin klası askıya alınır, iptal edilir veya başka yaptırımlar getirilir. Gemi ya geçici olarak veya sürekli olarak klasını kaybedebilir.
KLAS SÖRVEYLERİ
Görsel test olan klas sörveyi aşağıdaki aşamaları kapsar;
- sörvey için gemi kısımlarının genel incelenmesi,
- seçilen parçaların detaylı kontrolü,
- uygulanabildiği şekilde testler, ölçümler ve denemeler.
Eğer sörveyör geminin klasını etkileyecek şekilde teknesi / makinesi ve diğer donanımları üzerinde korrozyonlar, yapısal aşınmalar ve bozulmalar görürse, gemiden hizmetine devam etmeden önce klas tavsiyeleri uygulaması ve gerekli iyileştirici faaliyetleri yapmasını ister.
Recommendation (Tavsiye) ve Condition of Class (Klas Durumu) IACS üyeleri tarafından eşit manada kullanılan iki terimdir ve armatörden klasının muhafaza edebilmesi için belli bir zaman periyodu içerisinde yapması gereken düzeltici faaliyetleri belirtir.
Her klaslı gemi faaliyete girer girmez belli periyotlarda sörveye tabidir. Bu periyotlar 5 yıllık bir daire içerisinde yıllık sörveyler (annual surveys) , ara sörveyi (intermediate survey) ve yenileme/özel sörvey (renewal/special survey- her 5 yılda bir) şeklinde yapılır. Her sörveyin içeriği geminin yaşına göre artar.
Klas yenileme / özel sörveylerde (renewal/special surveys) geminin geniş bir şekilde kızağa alınarak ana yapısı, ana ve yardımcı makineleri, sistemleri ve donanımı denetlenir. Tekne kalınlığı sörveyör tarafından ultrasonik kalınlık ölçüm cihazlarıyla tespit edilir ve kurallar gereği değişmesi gereken parçalar değiştirilir. Sörveyin amacı yapısal bütünlüğü sağlamak, korrozyona, deformasyona uğrayan, çatlayan, zarar gören önemli yerleri tespit etmektir.
Geminin yaşına, ebadına, tipine ve durumuna göre yenileme/özel sörveyin tamamlanması birkaç haftayı alabilir.
Ara sörvey (Intermediate Survey) yaklaşık olarak zaman açısından özel sörveyin yarısına yani 2.5 yıllık zaman dilimine tekabul eder. Bu sörveyde ilgili klas kuralları çerçevesinde gemi üzerinde gerekli denetlemeler yapılır. Geminin tipi ve yaşına göre geminin havuzlanması ve gerekli kalınlık ölçümlerinin yapılması istenebilir.
Yıllık sörveylerde (annual surveys) gemi genel olarak incelenir. Bu sörveyde gemi teknesi, makinesi ve donanımının genel denetimi yapılır ve ilgili kurallara uygunluğunu teyit etmek amacıyla belli başlı testler uygulanabilir.Bazı yaşlı gemilerin tekne içi kısımlarıda denetime tabi tutulabilir. Geminin yaşı, ebadı, çeşidi ve durumuna göre yıllık sörvey birkaç saat veya birkaç gün sürebilir.
GEMİLERİN KURALLARA UYGUN OLARAK SERTİFİKALANDIRILMASI
Deniz kanunu üzerine Birleşmiş Milletler Konvensiyonu (The United Nations Convention on the Law of the Sea- UNCLOS) devletler tarafından gemilerin sicile kayıt edilmesi garantisini de kapsayan ve denizle ilgili birçok düzenlemeyi içeren bir şemsiye niteliğindedir. Sicile kayıt edildikten sonra bayrak devletinin UNCLOSa göre kayıt olan gemiyle ilgili yapması gereken bir dizi faaliyetler vardır. 94üncü madde doğrultusunda, Bayrak Devleti kendi bayrağını taşıyan gemiler üzerinde sosyal, idari ve teknik konulardaki kontrol ve yargısal mekanizmasını etkili bir şekilde sürdürmelidir ve kendi bayrağını taşıyan gemilerin denizde emniyetle ilgili alması gereken tüm önlemleri almasını sağlamalıdır.
Anlaşmaya varılan Uluslararası Konvensiyonlar resmi standartlar koyarak başka sularda ve limanlarda bir ülke siciline bağlı gemilerin kabul edilmesini ve bunun ötesinde genel olarak denizde emniyetin ve çevre korunmasının muhafazasını sağlarlar. Bu standartlar genel olarak kanuni gerekler olarak adlandırılırlar. Açıkça 3 farklı alanı kapsarlar :
1) gemi dizaynlarının bölümleri ve yapısal birleşimi yükleme hattı ve normal ve arızalı durumda gemi dengesi, gerekli pervane gücü, dümen donanımı vb;
2) Seyir yardımcıları, denizde kirlenme ve yangını önlemeyi de içerecek şekilde Kaza Önleme;
3) Kazadan sonraki durum (yangın, su basması) sıkışma ve kaçışlar dahil.
Bunların bir kısmı veya tamamı ayrıyeten özel klas kurumları kurallarında belirlenebilir. SOLAS Ch II-1, Reg 3-1e göre SOLASın diğer kurallarına ek olarak gemiler, Regülasyon XI/1in (aşağıda belirtilmekte) hükümleri çerçevesinde İdare tarafından tanınan klas kurumunun yapısal, mekanik ve elektrik sistemi gereklerine göre dizayn edilecek, inşaa edilecek ve bakımları yapılacaktır veya İdarenin emniyetle ilgili eş düzeydeki standartları uygulanacaktır.
İlgili kural gereği gerçekleştirilen klas sörveyinin sonuçları (örnek olarak yükleme hattı- load line ve emniyetli inşaa safety construction örnek tekne, makine, kazanlar, elektrik donanım vb.) eğer klas kurumu İdare tarafından yetkilendirilmişse gerçekte bu sörvey kanuni olarak ilgili İdare adına yapılmış kabul edilir.
Bir geminin klası askıya alındığında ve klasdan çıktığında, IACS üyeleri ilgili İdareyi uyarırlar ve bu bilgiyi kendi web sitelerinde yayınlarlar. Sonuç olarak, Bayrak Devleti geminin inşa ve donanımla ilgili kanuni sertifikalarını geçersiz hale getirir.
YETKİ VERİLEN ORGANİZASYONLAR (RECOGNIZED ORGANIZATIONS-RO)
SOLAS ve diğer konvensiyonlar Bayrak Devletine gemilerin denetimi ve sörveyi için bir Yetkili Organizasyon (RO) atama izni verirler. Organizasyon gemi üzerinde tamir ve diğer düzeltici faaliyetler istemekte yetkilidirler. Liman devleti yetkilileri tarafından talep edildiğinde denetim ve sörvey yaparlar.
IMO Resolution A 739 (18) ROlar için gerekli olan minimum standartları belirtmektedir.
Temel olarak, organizasyonun teknik başarısını ispat etmiş olması ve etik prensiplere göre yönetiliyor olması gerekmektedir. RO İdare tarafından kabul edilen bağımsız denetim kurumları tarafından kalite sistemiyle sertifikalandırılmalıdır.
IMO Resolution (Karar) A.789 (19) ile beraber (ROların sörvey içeriğini ve sertifikalandırma fonksiyonlarını tanımlar), alınan bu kararlar ROların uygulayabileceği ve ilgili bayrağı memnun edecek kriterya ve sistem sunarlar. IACS üyeleri SOLASa taraf olan tüm İdareler (yaklaşık 100 devlet) tarafından A.739 (18) ve A.789 (19) kararları çerçevesinde yeterli bulunmuşlardır.
RO adına yürttüğü işlerden dolayı ilgili Bayrak Devletine karşı sorumlu ve mesuldür.