

Halk Cephesi Gerçekte Neydi?
(“Ce que fut en réalité le front populaire”, Le Proletaire, n.13-14-16, 1964; n.19-20, 1965)
|I -


Bugünkü durumun kökenleri
Proletaryanın tarihsel programı
Üçüncü Enternasyonal’e oportünist sızma tehlikesi
Birleşik Cepheden “İşçi Hükümeti”ne
|II -


Anti-faşizm
Nihai devrimci hedeflerin milli diplomasiye bağlanması
|III -


1936 "zaferinin" bedeli
|IV -


İspanyol proletaryasının yenilgisinden
emperyalist savaşa
İspanya İç Savaşı’nın gerçek anlamı
İspanyol kapitalizminin kalıcı krizi
|V -


Üç günlük ayaklanma - Üç
yıllık karşı devrim
İspanyol proletaryasının yenilgisinden ikinci emperyalist savaşa
(I)
“İşçi sınıfının partisi” olduğunu iddia eden ve dahası, kendisini “komünist” olarak lanse eden partilerin uzun süredir proleter programla hiçbir ilgisi yoktur: olsa olsa hâlâ bir efsaneye dayanmaktalar. Ancak bu, kökleri derin olan inatçı bir efsanedir, çünkü tüm burjuva toplumu için 1917’deki şanlı Rus Devrimi’nin muazzam şokundan sonra yirminci yüzyılda kapitalizmin zaferini somutlaştırmaktadır. "Yeni demokrasi" ve "gerçek demokrasi" gibi sahte komünistlerin kendilerini dayandırdıkları efsaneler, 1936 halk cephesinden türemişlerdir.
Ana fikri ürkütücü derecede basittir: tarih artık sınıf mücadelelerinin tarihi değil, sürekli alay edilen ama her zaman yeniden dirilen, çıkışı 1936 yılının büyük günlerine kadar giden halk iradesinin ilerleme tarihidir. Tarihin Mussolini ve Hitler’e karşı çıkan maceraperestleri döneminde, bu “halk iradesi”, İkinci Dünya Savaşı’nda Müttefiklerin zaferi ile muzaffer yürüyüşünü yeniden başlattı. Ama bir kez daha başka bir "kaza" onun daha da ilerlemesine giden yolu kesti: Fransa’da Gaullizm ve "kişisel iktidar", İtalya’da Hristiyan Demokratların iktidar tekeli ve her yerde genel Amerikan etkisi. Fransız ve İtalyan Komünist Partilerinin liderleri, diyorlar ki, bu deliklere saplanmamak için aynı yola geri dönmek ve hepsi iyi vatanseverler olduğu sürece ateistlerden Hristiyanlara, komünistlerden sosyalistlere, işçilerden patronlara kadar herkesin birliğini sağlayıp sonunda bu kez halkın kutsal iradesini gerçek anlamda gerçekleştirebilecek bir anayasal formül keşfetmek yeterli.
İşçi sınıfının ve içinde yaşadığı toplumun mevcut durumunun gerçek açıklaması oldukça farklıdır. Hoşumuza gitsin ya da gitmesin, modern tarihe proletaryanın sınıf mücadelesinin iniş çıkışları hakimdir. Toplum, proletarya toplumun liderliğini devralmak için mücadele ettiğinde “ilerler”: tam tersi durumda durgunlaşır. Toplumsal gelişme çizgisi, yükselen evreleri veya devrimi, ve düşen evreleri veya karşı-devrimi bilir. Bugün, sözde “refah”ın tuzaklarına rağmen, hala karşı-devrimci bir düşüş evresinde yaşıyoruz. Üreten ve çalışan sınıf olan proletarya, tarihsel olarak ücretli emek sistemini bastırmaya muktedir tek sınıf olan proletarya, mağlup durumdadır.
Bugünkü durumun kökenleri
Bu yenilginin nedenini bilmek için 50 yıl geriye gitmemiz gerekiyor ama sonuçlarını görmek için etrafa bakmak yeterli. İşçiler, savaş öncesine göre daha düşük bir reel ücret karşılığında haftada 50 saat çalışıyor. Gerçek işçi mücadeleleri artık yok, sendikalar daha ortaya çıkmadan onlara ihanet ediyor. Tüm asalak toplumsal kategorilerle sıraya dizilmiş, kayıtsız ve hareketsiz bir kitle haline gelen geçmişin şanlı işçi sınıfı, ya sınıf siyasetine ilgisizdir ya da anın “Büyük Önderi”ni uysalca takip etmektedir. Kısacası, yalnızca proletarya artık siyasi bir güç olarak sayılmıyor, aynı zamanda bir bütün olarak toplum, neredeyse farkında olmadan, üyelerinin her birinin bilinçaltına kadar faşist haline geldi.
Gerçekte bunlar, açıklanamaz bir kolektif sapkınlığın meyveleri değil, 1936 olaylarının mantıksal sonuçlarıdır; bunlar, genel olarak inanıldığı gibi, büyük bir demokratik ivme evresinin başlangıcının işaretleri değil, tam tersine, proletaryanın mağlup olarak çıktığı devrimci bir dönemin sonudur.
İşçilerin maddi durumu ve bunun yarattığı psikoloji, bu yenilginin sonuçlarından başka bir şey değildir. Sınıf bilinci hiçbir durumda toplumsal mücadelelerin motorunu oluşturmaz; yalnızca ürün olabilir ve belirli koşullar altında bu ana ürün sınıf partisinin varlığı olacaktır. Devrimci aşamalarda, işçiler "içgüdüsel olarak", belirli mücadele yöntemleriyle kendi zeminlerinde hareket etmeye yönlendirilirler, Marksist teoride formüle edilen temel ilkeleri bir yüzyıl önce tarihte ilk ortaya çıkışından itibaren alarak somut bir şekilde, yani temelden başlayarak yıldırım hızıyla yeniden içselleştirirler. Tersine, karşı-devrimci aşamalarda, işçiler, yalnızca burjuvazinin eylem alanında, tiksinmiş, bölünmüş, cesareti kırılmış olarak çıktıkları seçim ve parlamenter saçmalıkların alanında faaliyet gösteren oportünistler tarafından, saf ve basit ücret artışları için bile ciddi bir şekilde mücadele etmekten aciz halde, hareketsiz bırakılırlar. Ücretli oy verir; ama artık kendine ait bir şey talep etmek için kendini nasıl örgütleyeceğini bile bilmemektedir. Grevler uzlaşmalarda boğulur: grevlerin yerini müzakereler alır. Böyle bir sürecin sonunda proleterler, bir gün bu cehennemi pençesini kırabileceklerine artık inanmazlar.
Bugün kendimizi bulduğumuz nokta budur. Mevcut siyasi olayların temel dayanağını, yani uluslararası proletaryanın 40 yıl önce uğradığı yenilgiyi görmezden gelirsek, bu olaylar hakkında hiçbir şey anlayamayız. Proletarya devriminin yakın olduğu ve dünyanın her yerindeki proleterlerin ruh hali bu umudu yansıttığı tarihsel dönemi sona erdiren olayların deneyimine atıfta bulunmazsak, doğru yolda en ufak bir adım atamayız veya işçi davasına yararlı tek bir düşünce ortaya koyamayız. Bu nedenle, gerçek proleter siyasi tutumun ifadesi, bugünün aldatıcı veya bozguncu sloganlarında değil, tarihin son büyük devrimci dönemi olan Ekim 1917 Rus Devrimi ve 1919’da Üçüncü Enternasyonal’in kuruluşu döneminde açıkça formüle edilmiş tutumlarda aranmalıdır. Bu pozisyonlar kısaca üç temel soru etrafında gruplandırılabilir: Devletin doğası sorunu, emperyalist savaşların analizi ve modern kapitalizmin gizli krizi sorunu ve proletaryanın siyasi örgütü olan parti sorunu.
Proletaryanın tarihsel programı
Devlet, burjuva iddiasının ve oportünistlerin o zaman gerçekten inandırdıkları gibi, evrensel oy yoluyla “özgürce” ifade edilen “genel irade”nin ifadesini temsil etmez. O, ekonomik olarak egemen sınıfın elinde bir baskı ve zor (Lenin: “Özel bir tür sopa, başka bir şey değil!”) aygıtıdır. Bu nedenle, egemen sınıf olan proletarya, devleti yasal, seçimsel, barışçıl yollarla fethetme iddiasında bulunamaz.
Proletaryanın kurtuluşu, burjuva devletinin şiddetle yıkılmasından ve onun yerine parti tarafından silahlı işçi konseyleri aracılığıyla uygulanan proletarya diktatörlüğünün kurulmasından geçer. Bu nedenle proletarya programında seçimler veya parlamenter manevralar yoktur, iktidar mücadelesinin hazırlanması, silahlı ayaklanma, proletarya diktatörlüğü vardır.
Modern savaş, burjuvaların dediği ve oportünistlerin tekrarladığı gibi, uygarlığın büyük ahlaki değerlerinin, vatanın bütünlüğü için gerçekleştirilecek kutsal soykırımın savunulması değildir. Sermayenin korkunç büyümesinin, büyük dünya güçlerini hem askeri güç hem de sermaye ihraç ederek daha zayıf ülkelere hükmetmeye zorladığı emperyalist aşamada, bu güçler arasındaki savaşlar aynı zamanda dünyanın paylaşılması için yağma savaşları, pazarların egemenliği için, ham maddelerin yağmalanması için, büyük miktarlarda emek gücünün sömürülmesi için savaşlardır (Lenin: “köle sahipleri arasındaki savaş”). Bu savaşlar proletarya tarafından kabul edilmemeli, patlak verdiğinde proletarya tüm güçleriyle “emperyalist savaşı iç savaşa” dönüştürerek, devletler arasındaki çatışmaları tek başına bitirecek olan uluslararası komünizmin zaferi için savaşmalıdır. Bu nedenle, işçi saflarında vatanseverlik yoktur, “ulusal savunma”ya taviz yoktur, meleyen pasifizm yoktur, barış zamanında olduğu gibi savaş zamanında da burjuva iktidarına karşı devrimci saldırıya hazırlık vardır.
İşçi sınıfının temel silahı olan proletarya partisi, onun tek bilgisi, kurtuluşunun yeri doldurulamaz aracı, “demokrasinin” aldatıcı aritmetiğine teslim olan ve tüm sınıfların ortak mirası olan “ulusal değerlere” hürmet eden “diğerleri gibi bir parti” değildir. Tüm diğer sınıfların tüm örgütlerine ve özellikle bir zamanlar sosyalist olan, emperyalist katliamın erdemlerini överek proletaryaya ihanet eden, bugün de burjuva demokrasisinin erdemlerini savunarak proletaryaya ihanet etmeyi sürdüren partilere düşman olan bağımsız bir oluşumdur. Bu partiler Enternasyonal Komünist Partisi tarafından lanetlenir ve onlara karşı savaşılır, bu nedenle, onlarla hiçbir ittifak kurulmaz, onların dahil oldukları hiçbir cepheye katılınmaz: Onlar burjuvazi için savaşırken, komünistler proletarya için savaşırlar.
3. Enternasyonal’in oluşumundan ve ilkelerinin aceleci, ateşli bir şekilde formüle edilmesinden kırk beş yıl sonra, bugün "komünist" partilerin bu ilkelerden kesinlikle hiçbirini korumadığı açıktır. Özellikle Fransız ve İtalyan Komünist Partileri, direnişin, yani eşit derecede baskıcı ve eşit derecede açgözlü iki blok arasında yürütülen, “özgürlük” için bir savaş olarak lanse ettikleri bu savaşa, İkinci Emperyalist Savaşa gönüllü katılımın en gururlu savunucuları arasındalardı. Bu partiler, Lenin’in sermayenin ajanları olmakla suçladığı sosyalist partilerle en yakın bağları kurmaya çalıştılar. “Demokratik” yenilenme için çalışmak uğruna burjuva devletinin devrimci yıkımından vazgeçtiler.
Lenin’in Enternasyonal’inin partileri nasıl bu hale gelebildi? Bu soruyu yanıtlamak, nihai sonucu Halk Cephesi olan uluslararası yozlaşmanın temel aşamalarının izini sürmek anlamına gelir. Bu, enternasyonal proletaryanın başarısız devrimci girişimlerinde Orta Avrupa’da, İtalya’da ve Almanya’da uğradığı yenilginin, komünistlerin demokrasi ve vatan kültünde sosyalistlerin arasına katılmasına kadar tam bir bozguna uğradığını göstermek demektir. Bu süreçte burjuva devletinin savunucuları olmuş, “anti-faşist” savaşı savunmuş ve partilerini Rus ya da Çin himayesinin kendine özgü iyi niyetli “komünist” seçim örgütlerine indirgemişlerdir.
Üçüncü Enternasyonal’e oportünist sızma tehlikesi
İşçi sınıfı psikolojisinin her tarihsel dönemin devrimci ya da karşı-devrimci karakteri tarafından nasıl katı bir şekilde belirlendiğini ve bu psikoloji ile proletaryanın nihai amaçları arasında tam bir anlaşma aşamasının izini sürmek için nasıl Rus Devrimi’ne ve Üçüncü Enternasyonal’in kuruluşuna kadar gitmemiz gerektiğini gördük. 1917 Ekim zaferi proletaryanın genel coşkusunu yükseltirken, bunu kısa süre sonra, iç karartıcı etkileri Batı işçilerini komünizme doğru iten ateşli sempatiyi azaltan yenilgiler izledi. Almanya’da ve Balkanlar’da devrim ezildi, Macar Komünü kana bulandı, İtalya’da büyük grevler başarısızlıkla sonuçlandı. Kısacası, uluslararası proletaryanın savaşçılığı, Sovyetlerin gücünü tecrit etme, Avrupa burjuvazisini karşı saldırıya geçmeye teşvik etme ve Üçüncü Enternasyonal’i tehlikeli bir uzlaşı taktiği benimsemeye zorlama etkisi yaratan bir geri dönüş yaşadı.
Rusya’da, komünizmin kalesinde, ekonominin sosyalist dönüşümü -çok az gelişmiş ve üstelik üretici gücünün yaklaşık ¾’ü önce emperyalist savaş tarafından, ardından iç savaş tarafından yok edilmiş olmasıyla- mahvolmuş bir ekonominin sosyalist dönüşümü yalnızca bir koşulla mümkündü: Lenin tarafından defalarca yinelendiği üzere: Avrupa proletaryasının ve özellikle Alman proletaryasının devrimci zaferi. Sosyalist devrim Batı’ya yayılmazsa, Rus proletaryasının ve onun iktidar partisinin durumunu sürdürmesi mümkün olmaktan çıkacaktı. Çarlığa karşı kazanılan zaferin ve toprak intifa hakkının fethinin muhafazakar bir psikoloji kazandırdığı muazzam bir köylü sınıfıyla karşı karşıya kalan Bolşevikler, sosyalist hedeflerine sırtını dönen daha büyük tavizler vermek zorunda kaldılar. Üretimde niceliksel ve niteliksel bir artış olmaksızın iktidarı elinde tutamazlardı; bu görev, her şeyden önce Rusya’nın o zamanki koşullarında, sermaye biriktirmekten ibaretti. Üretici güçlerin düzeyi o kadar düşüktü ki, yalnızca kapitalizmin ortadan kaldırılmamasını değil, gelişmesinin de teşvik edilmesini gerektirdi. Bu, Lenin’in her zamanki acımasız dürüstlüğüyle asla vurgulamayı bırakmadığı acımasız bir gerçek, dramatik bir gereklilikti. Ama o inançla günden güne, sonra aydan aya Avrupa devriminin patlak vermesi için bekledi, durmadan tekrarladığı gibi kurtuluşun tek ondan gelebileceğini biliyordu: gelişmiş bir kapitalist ülkede iktidardaki proletaryanın ilk sosyalist adımları atarak, Rus ekonomisine kitlesel olarak yardım ederek, gelişiminin ve ekonomik modernleşmesinin korkunç aşamalarını kısaltarak ve böylece Bolşevik partisinin, ülke içindeki proleter olmayan sınıflara, düşmanlarına vermek zorunda kalabileceği her türlü tavizi engellemesini sağlamak derhal devrimi gerçekleştirebilirdi.
Ancak Avrupa devrimi yıllarca ertelenmiş gibiydi. En öngörülü Bolşevikler (ki aralarında Troçki de vardı) o zaman, Sovyet iktidarı tarafından ticari üretime verilen tavizlerin, Rusya’nın kendisinde, gizlenmiş olsalar da daha az tehlikeli olmayan düşmanlar yarattığını gördüler. Sabırla kazanılmış ekonomik ayrıcalıklarla sarhoş olan özel kapitalistler (Nepmenler), zengin köylüler (kulaklar), ülkenin geri kalkınmasının dayattığı muazzam idari aygıta, nihai amacı ancak bir milli siyasetin zaferi olabilecek sağır edici bir baskı uyguladılar. Bu, Sovyet hükümetinin kapitalist güçlerle pazarlık politikası, uluslararası komünist devrimi reddetme politikası. Avrupa proletaryasının kaderiyle olduğu kadar omuzlarında yaşadıkları Rus proletaryasının kaderiyle de pek az ilgilenen bu insanlar, Bolşeviklerin sömürülen sınıflara karşı genel ayaklanmaları destekleme ve teşvik etme politikasını desteklemeye, hatta hoş görmeye hiç hevesli değillerdi.
En ciddi tehlikeler Sovyetlerin gücünü içeriden tehdit ederken, dış düşmanlara karşı ana siperi olan Komünist Enternasyonal ne oldu?
Daha önce belirttiğimiz nedenlerle, Batılı kapitalist ülkelerde sosyal demokrasinin etkisi önemli düzeyde kaldı ve komünist partilerin gelişmesinin önünde bir engeldi. Bu koşullar altında, Avrupa proletaryasının kitlesel eylemini nasıl umut edebilirdik? İşçi sınıfının çoğunluğu, onlara ihanet sosyal demokratların denetimi altında kaldıysa, böyle bir eylem nasıl yapılabilirdi? Komünist Enternasyonal’in ilk çizgisine olan titiz saygı, özellikle de sosyal demokrasiye karşı uzlaşmazlığı, komünist partilerin hızla yayılmasına ve etkisinin artmasına karşı çıkıyor gibiydi. Sosyal demokratların oportünizmine karşı zayıflık göstermeden savaşmak; veya kendi yanılsamalarını paylaşan sosyal demokrat işçileri komünist davaya kazandırmak: Üçüncü Enternasyonal’in karşı karşıya kaldığı alternatif buydu.
Birleşik Cepheden “İşçi Hükümeti”ne
Üçüncü Enternasyonal, Lenin’in cesur stratejisi sayesinde bu çelişkinin üstesinden geleceğine inanıyordu. Burjuvazi o sırada işçilerin yaşam ve çalışma koşullarına karşı büyük bir uluslararası saldırı başlattığından, bu durumu işçilerin gözünde sosyal demokrat liderlerin oportünizmini ve korkaklığını ortaya çıkarmak için nasıl kullanacağını bilmek gerekiyordu. Bu, İkinci Enternasyonal liderlerine burjuva düşmana karşı birleşik bir cephe önerme sorunuydu; taleplerini harfi harfine ele alarak, komünistlerin ön saflarda yer alacakları ve sosyal demokratların sermayenin kılık değiştirmiş suç ortakları olarak terk edip ihanet etmekten geri kalamayacakları bir mücadeleye onları bağlamak anlamına geliyordu. Sabırla uygulanan bu taktik, Lenin’in hesabına göre, sosyalist işçileri komünizme itecekti.
Bu taktiğin, günümüz "komünistlerinin" Guy Mollet’e, örneğin demokrasinin yeniden fethi, ana vatanın ve Fransız büyüklüğünün savunulması alanında önerdiği "birlik" ile hiçbir ortak yanı olmadığını belirtelim. Lenin, proletaryaya ve devrime ihanet eden bir partiyle ittifak kurma niyetinde değildi, ancak mücadele sırasında sosyal demokratların ihanetini ve yanlışlarını ortaya çıkararak hareketlerini ve programlarını aşmayı amaçlıyordu. Ancak bu manevra ne kadar ustaca olursa olsun başarılı olmadı. Tam olarak eksik olan bir sermaye koşulunun varlığını varsayıyordu: İşçilerin kendi sınıf yollarının farkına varmaları yenilgide değil, yalnızca zaferde gerçekleştiği için, işçi mücadelelerinin genişletilmesi ve radikalleştirilmesi mümkün olmadı. Aynı zamanda bu taktiğin güçlü, homojen ve sağlam bir şekilde tavlanmış komünist partiler tarafından yürütülmesini gerekiyordu; oysa başta Fransız Komünist Partisi olmak üzere pek çokları birleşik cephede yalnızca öncü sosyalizmin eski güzel yöntemlerine dönüşü gördü. Son olarak, herhangi bir seçim veya parlamenter uzlaşmayı dışlayarak, birleşik cepheyi sınıf iddiaları için gerçek mücadelelerle nasıl sınırlanacağının bilinmesini gerektiriyordu. Yalnızca o zamanlar İtalya Komünist Partisi’nin başındaki akımımız, bu taktiği tasarlandığı ruhta uygulayabildi. Ve bunu, uluslararası komünist disipline duyduğu titiz saygıdan dolayı yaptı, ancak bunun tehlikelerine de defalarca işaret etti.
Eleştirilerimiz ve uyarılarımız ne yazık ki haklı çıktı. “Tabanda” bir savunma cephesi ile “tepeden” bir seçim koalisyonu arasında, birleşik cephedeki sosyalistlerin ve komünistlerin birbirlerine karışması ile İkinci Enternasyonal’in merkezci unsurlarının Komünist Partisi’ne entegrasyonu arasında yalnızca kısa sürede atılacak tek bir adım vardı. Komünist Enternasyonal, artık proletarya diktatörlüğü değil, bir parlamenter koalisyon gücü olan “işçi hükümeti” sloganını da hızla benimsedi.
(II)
Bir önceki makalede, savaş sonrası ilk dönemin proleter yenilgisinde Halk Cephesi’nin kökenlerini aradık ve devrimci komünist programın temellerini hatırlatarak, yaşanan yenilgiyle yakından bağlantılı olarak oportünizmin, kurucularının ve liderlerinin tüm niyetlerine karşı Üçüncü Enternasyonal’e nasıl sızmaya başladığını yeniden izledik.
Bu arada, “21 koşul”a rağmen, en tartışmalı unsurları da dahil olmak üzere sosyal demokrasinin tüm fraksiyonları, Komünist Enternasyonal’e kabul edilmişti. Uluslararası proletarya örgütü, siyasi çizgisinin oportünizmi ve ince kılıklara bürünmüş reformistlerin düşüncesizce örgütlenmesi yoluyla, iç ve dış düşmanlarına karşı silahsızlandırıldı ve kendisini, şimdi tamamlanan döngüyü açan, Rusya’yı ikinci emperyalist güç ve komünist partileri reformist sosyal demokrat yoldaşları gibi burjuva düzenin savunucusu yapan Stalinist “tek ülkede sosyalizm” “dönüm noktası”nı yaşamaya hazırladı.
Birleşik Cephe’nin Komünist Enternasyonal tarafından benimsenmesi 1921 ile 1922 arasında gerçekleşti. Ertesi yıldan itibaren, işçilerin silahlı mücadele alanındaki yenilgileri siyasi yenilgilerle tamamlandı; Enternasyonal’de oportünizm ve kafa karışıklığı gelişti. 1923’te Alman devrimi kesin olarak yenildi. Lenin’in 1924’teki ölümü, yatalak halde, giderek daha güçlü karşı-devrimci tutumların parti içinde varlığından acı bir şekilde haberdar olduğu dönemde meydana geldi. Birkaç yıl daha yaşasaydı bile, Lenin, Rus toplumunun yükselen güçlerinin, milliyetçiliğin, spekülasyonun, ticari üretimin politik ifadesini; tek kelimeyle bugün nihayet kendini açıkça gösteren Rus kapitalizminin gizli ruhunu (hayatta kalan Troçki’den daha fazla) boğamayacaktı. Bu kapitalizmin toplumsal ve ekonomik güçleri, ancak dünya kapitalizmi Avrupa proletaryasına karşı galip gelirse, Ekim Devrimi’nden doğan proleter iktidara karşı zafer kazanabilirdi. Ve Lenin, komünizmin Alman devriminde zaferi gerçekleşmeden Rusya’da zafere ulaşamayacağını yinelemeyi ihmal etmedi. Akımımız Enternasyonal kongrelerinde tehlikeyi ilan etmiş olmasına rağmen, muhtemelen öngörmediği şey, karşı-devrimin alacağı biçimdi: emperyalizmin silahlı bir müdahalesi değil, tüm Üçüncü Enternasyonal’in utanç verici teslimiyeti ve ister Kruşçev’in, Kosygin’in, Mao Zedong’un ya da Tito’nunki olsun, hâlâ tüm sahte komünizmlerin temeli olan sosyal demokrat ideolojiye geri dönüş.
Anti-faşizm
3. Enternasyonal oportünizmini proletaryanın yakın ve tarihsel çıkarlarına ihanete dönüştüren siyasi aşamalar, bugün nokta nokta izlenebilir. Kendimizi olay örgüsünün en temel taslağını vermekle sınırladık. Ancak bugün bile “altın çağ” olarak kutlanan Halk Cephesi’nin işçilerin fetihlerinin tarihi değil, bu ihanetin yalnızca bir aşaması olduğunu - ki en az utanç verici olanı değildir – gözler önüne sermemiz gerekiyor.
Komünist Enternasyonal’in İkinci Enternasyonal partilerine Birleşik Cephe’yi önermekle ciddi bir taktik hata yaptığını zaten yazmıştık. Bu cephe, komünistler ve sosyal demokratlar arasındaki temel farklılıkları bulanıklaştırdı; Komünist Enternasyonal’e devrimci inançla değil, hesapla gelen merkezci liderlerin oportünizmini teşvik etti. Enternasyonal Kongrelerinde, o zamanlar İtalya Komünist Partisi’ne önderlik eden akımımız şiddetli uyarılarda bulunmuştu: eğer devrimci mücadele geri dönerse, birleşik cephenin bu taktiği proletarya için ölümcül olacaktır; geri çekilme bir yenilgiye dönüşecek ve komünist partiler içeriden yozlaştırılacak demiştik. Ve bu aslında, Alman devriminin nihai yenilgisinden sonra, Stalinizm Enternasyonal’de zafer kazandığında gerçekleşti. Rusya’da en iyi Bolşeviklerin katledilmesi veya sınır dışı edilmesiyle ve Batı Avrupa’nın komünist partilerinde tüm devrimci unsurların ortadan kaldırılmasıyla bilinen bu dramatik aşama, komünist hareketin çehresini değiştirdi.
Birleşik cephe, sosyal demokrat oportünistleri bünyesine kattı, ancak komünizmin devrimci programında herhangi bir zayıflama veya resmi revizyon içermiyordu. Öte yandan, yaklaşık 10 yıl sonra bunu başaran Halk Cephesi, koalisyonu burjuva-radikalleri de içine alacak şekilde genişletti ve artık kapitalist devleti yıkmayı değil, onu “demokrasi savunması” etiketi altında korumayı hedefledi. Mantıksal bağlantılarına rağmen, bu iki aşama önemli bir tarihsel dönüm noktası ile ayrılır: İncelenmesi bizi doğrudan temamızın kalbine götüren anti-faşizm.
Faşizmi korkunç bir tür gerileme ya da daha da kötüsü sadece bazı ülkelere özgü bir olgu olarak gören Komünist Enternasyonal’in çoğunluğuna karşı, biz onu modern kapitalizmin en gelişmiş biçimi olarak gördük. Tüm burjuva demokratlarla birlikte bir anti-faşist cephenin parlamenter demokrasiyi ve aynı zamanda proletaryanın devrimci olanaklarını kurtarabileceğini düşünen Üçüncü Enternasyonal’in tamamına karşı, burjuva toplumunun siyasi evrimini anayasal düzlemde durdurmaya çalışmanın boşuna olduğunu ve her halükarda, parlamentonun müdafaası için küçük-burjuva liberallerle yan yana savaşmanın yalnızca proletaryayı devrimci hedefinden uzaklaştıracağı gerçeğini hissettik.
Tarihin tahminlerimizi ezici bir şekilde doğruladığı inkar edilemez. 1933’te Almanya’daki olaylar, orta sınıfların faşizmin yükselişi karşısında güzel demokratik ilkelerinden vazgeçmeye hazır olduklarını kanıtlamak için fazlasıyla yeterli: Hitler küçük-burjuva oyları sayesinde yasal olarak yetki almayı başardı. İkinci emperyalist dünya savaşında “demokratik kamp”ın zaferine rağmen, faşizmin ekonomik ve toplumsal içeriğinin nihayet her yerde kendini dayattığı gerçeği, yurttaşları düzenlemesi, “demokratik garantileri” göz ardı eden yönetimi; devletin her şeye kadirliğini sendikaların devlet aygıtına kaynaşması ve yüksek sesli televizyon propagandaları tarafından kitlelerin apolitize edilmesi ile fazlasıyla doğrulanmaktadır. Demokrasinin ilk çocuğu olan Fransa, Avrupa’nın diğer ülkelerini sarsan devrimci fırtınadan hiçbir zaman korkmamış olmasına rağmen geç ama kesin bir şekilde, kan dökmeden zafer kazanılması ve işçi sınıfının liderlerinin zikzak çizerek ve birbirini izleyen teslimiyetleriyle biçimsizleştirildiği bir durumun yaratılması sayesinde faşizmden hiçbir farkı olmayan bir "kişisel iktidar" ve bir "kütük parlamentosu" sistemine ulaştı. Faşist toplumun ortaya çıkışı tekdüze ve eş zamanlı bir şekilde gerçekleşmediyse; devrimin bastırılmasından sonra bile her şeyden önce, ilk olarak devrimci tehdidin var olduğu ülkelerde kendisini dayatması, ikinci olarak kendisini her yerde kurmak için II. Dünya Savaşı’na ihtiyaç duyması nedeniyledir.
Her dünya çatışması, kapitalizmin totaliter evrim sürecini hızlandırdı. Her savaş, polisin keyfiliğini ve “demokratik normların” ihlalini güçlendirdi. Bu birinci dünya emperyalist katliamı için doğruydu ve ikincisi için de, hatta Cezayir Savaşı gibi daha fazla savaş için bile.
Faşizme karşı demokrasiyi savunma temelinde ve oportünist ve küçük burjuva partilerle koalisyon temelinde savaşmak isteyen Komünist Enternasyonal üç ana hata yaptı. Her şeyden önce, bir değerlendirme hatası: Moskova’nın faşizmin geri adım attığını düşündüğü yerde, tam tersi oldu ve kapitalizmin öncüsü bu çöküş evresinde, ekonomik düzeyde halihazırda elde etmiş olduğu totaliter içeriği giderek daha fazla politik ve toplumsal düzeye çevirme eğiliminde olan nihai biçimine dönüştü. Bir taktik hatası: Uzun zamandır mücadeleci sınıflar olmaktan çıkmış olan orta sınıflar, proletaryanın yalnızca cesaretini kırabilir ve moralini bozabilir. Ezilen sınıfların mücadelesinde kullanılması gerektiğini reddettikleri şiddeti, kendi çıkarlarını savunmak için bile kullanmaktan acizdirler. Son olarak, bir ilkeler hatası: Demokrasiyi savunmaktan yana olan Komünist Enternasyonal, daha sonra bu demokrasinin yıkılması için devrimci mücadeleye geri dönmeyi bekleyemezdi ve aslında asla geri dönmedi.
Bu hatalar hemen değil, 20’ler, 30’lar ve 40’lar boyunca yapıldı. 30’lar boyunca, bazılarının emsalsiz olduğuna inandığı bir tehlikeyle karşı karşıya kalan proletarya partisinin, faşizm tarafından eşit derecede tehdit edilen toplumsal güçler ve partilerle ittifak kurması pek çok kişiye mantıklı görünüyordu. Komünist partilerin kullanmak istedikleri demokratik kurumların yıkımı karşısında, uzlaşmaz ilkelerini bir kenara bırakmaları normal karşılandı. Her şeyden önce, görünüşte sınıf ajitasyonuna en elverişli olan demokrasinin hukuki ve toplumsal çerçevesini korumanın gerekli olduğu düşünülüyordu. Yine de, bu şekilde hareket etmekle, yalnızca faşist tehlikenin gerçek doğası anlaşılmamakla kalmamış, proletaryanın özgül görevleri nosyonu da kaybolmuştur. Dönemin komünistleri faşizme karşı ideal bir siyasi rejim olarak değil, parlamenter cumhuriyetin kapitalizme karşı daha kolay mücadele etmelerine olanak sağlayacağını düşündükleri için “demokrasiyi kurtarmayı” amaçladılar. Ancak haleflerine bu demokrasi bugün nihai hedef olarak, kendinde son olarak dayatılıyor. Dahası: parlamenter demokrasi tüm içeriğini yitirirken, tarihin ironisi, ilk sıralarında milli komünist partiler olan geç demokratların, faşizmin zamanında ortaya attığı kavramları sırayla talep etmeleridir: Milli büyüklük, üretim, güçlü ve istikrarlı devlet.
Faşist saldırıya, siyah ve kahverengi gömlekli mangaların şiddet içeren ve yasa dışı müdahalesine tek bir cevap vardı: eşit derecede yasa dışı olan proleter şiddeti. Bu, nihayetinde “demokrasilerin” ikiyüzlü anayasacılığından daha savunmasız olduğunu kanıtlayacak olan siyasi güçleri derhal yok etmese de, en azından takip eden sıkıntılı dönemlerde işçilerin saldırısını yeniden başlatmak ve bugün sömürülen sınıfların kaderi olan acizlik ve bölünme uçurumundan kaçınmak için tek olasılıktı. Oportünizmin "realistleri", sınıf mücadelesinin içerdiği kayıplar, ıstıraplar ve baskıdan tasarruf edebileceklerine inanıyorlardı: Proletaryayı ve insanlığı II. Dünya Savaşı’na maruz kalmaya ve yalnızca günlük katliamlar pahasına hayatta kalan bir kapitalizmin “gelişmesini” görmeye mahkum ettiler.
Ne de olsa, proletaryanın uluslararası partisi için hala yalnızca bir hata olan şey, onun manevrasını yapan gizli toplumsal güçler için şimdiden bir hesaplama idi.
Nihai devrimci hedeflerin milli diplomasiye bağlanması
Stalin’in gelişinden sonra, Komünist Enternasyonal artık işçi sınıfının genel çıkarlarına itaat etmiyor, Rus milli çıkarlarını ve hırslarını benimsiyordu. Pekinlilerin bugün Rus yoldaşlarında kınadıkları alaycı motifler, gerçekte otuz yıldan fazla bir süre önce kendilerini göstermeye başladı; ve iddialarını hızlandıracak olan İkinci Dünya Savaşı’ydı. Proletaryanın baskısı Moskova’dan anayasal ikiliğe doğru kanalize edildiğinden, Rusya devrimin ileri kalesi olmaktan çıkıp çıkarlarını, üretimini, güvenliğini, burjuva toplumunun temel düşmanlığını savunmak için çalışan bir milli devlet haline geldiğinden beri. proletarya ile burjuvazi arasındaki ilişkiler, zorunlu olarak emperyalistler arası karşıtlıklara yol açmak zorundaydı. Özellikle mağlup ülkelerde, burjuvazi, er ya da geç Versailles’ın tutarsız barışının sıkıştırdığı ekonomik boğulma çemberini zorla kırmayı deneyecekti. Savaş öngörülebilirdi ve ölümcüldü; Komünist Enternasyonal, devrimci proletaryanın ileri noktası olduğu sürece savaş imkansızdı, “tek ülkede sosyalizm” bayrağı altında dizilmiş olan SSCB, yalnızca en iyi tarafı seçmekle ilgilenmeye başlar başlamaz, savaş an meselesi oldu. Ancak, ikinci emperyalist dünya savaşının patlak vermesi için proletaryanın katılımını sağlamak hala gerekliydi: Anti-faşizm buna hizmet etti.
Bir önceki makalede, Stalin ve suç ortakları aracılığıyla hareket eden Rus ekonomisinin milli güçlerinin, sosyalizmin değil Rus kapitalizminin inşasına geçmek için Lenin’in enternasyonalist perspektifini tasfiye etmeyi başardığı anda, SSCB’yi ve Komünist Enternasyonal’i bırakmıştık. Bu dönemde, Komünist Enternasyonal her tür sol muhalefetten (Troçkist ve Troçkist olmayan) kurtulacak ve kendisini Buharin’in formülüyle ifade edecekti: “Her yerde ve her zaman Rusya diplomasisinin çıkarları için hareket edin”.
1929’dan bu yana, komünist partilerin politikası, blok olarak bu tek hedef üzerine oturtulmuştur. Hükümetlerin SSCB ile bir anlaşmaya varma konusunda biraz hırs gösterdiği ülkelerde, komünistler, geniş talep hareketlerinin dizginlerini kırmak zorunda kalsa bile, toplumsal ajitasyonlarını dondurdular. Tersine, SSCB’ye düşman ülkelerde, bu, öncü işçileri yok etse ve partinin kadrolarını mahvetse bile pervasız maceracı saldırılara giriştiler.
Fransız Komünist Partisi resmi tarihine göre ilk günden itibaren faşizme karşı savaşmıştır. Aslında anti-faşizm bayrağı altında proletarya mücadelesi yoktu. Anti-faşizm, devletler arası diplomasi ve savaş, vatanseverlik ve kutsal birlikti, ama asla sınıf mücadelesi değildi. İtalya’da 1922’de işçilerin, polis, ordu ve hatta burjuva devletinin donanması tarafından desteklenen faşist mangalara karşı fabrika fabrika, şehir şehir savundukları doğru iken, bu mücadele anayasacılığın ve parlamentonun savunması sloganıyla değil devrim ve komünizm bayrağı altında gerçekleşiyordu. Ama on yıl sonra Almanya’da, proletaryanın tek sınıf silahı olan genel grevle Kahverengi Gömlekliler’e karşı çıkmanın gerekli olacağı bir zamanda, Alman Komünist Partisi, lideri Thälmann’ı seçimlerde Reich başkanlığına sundu. Böylece silahlı tepkiden vazgeçti ve elbette Hindenburg ve Hitler’e güç veren faşist küçük-burjuvanın demokratik tercihini baştan onayladı.
Hayır, anti-faşizmin tarihsel kavisinde proleter devrim ve komünizm adına yazılmış kahramanca sayfalar yoktu. Anti-faşizm, tüfekçileri, partizanları, sınır dışı edilenleri, Pasifik’teki, Stalingrad’daki ya da Normandiya’daki kıyma makinelerine atılan top yemleriyle, yedekte tutacak çok fazla kahramanlığa sahiptir, ancak bu milli bir vatandaş kahramanlığıdır... Savaşta ölenler çoğunlukla işçiler olsa bile bir burjuva kahramanlığı. O dönemin vakayinamesi bile kendi kendine komünist ve proleter anti-faşizminin hakkını vermeye yeter. Hitler 1933’te iktidarı ele geçirdi, ancak hala Lenin ve Bolşeviklerin bayrağını çeken devlet olan Rus devleti, son Weimar Cumhuriyeti’ne göstermiş olduğu hayırsever diplomasiyi ona karşı korudu. Moskova, avantajını yeni Reich tarafından üstlenilen siyasi yeniden örgütlenme ve ekonomik merkezileşmede bile buldu: Yüksek finansı sıkı bir şekilde kontrol eden Nazi sistemi, o zamana kadar ödemesi bekleyen Alman endüstrisinin Rusya’ya verdiği borçların ödenmesini hızlandırdı. Bütün ülkelerin komünist partileri Hitler faşizmine karşı öfkelenirken, Moskova’daki “ana-evi”, Alman komünistlerini topluca katleden cellatlarla “iyi ilişkilerini” sürdürdü.
Rusya’nın Reich’a yönelik politikası yalnızca 1935’te değişti ve ideolojik ve sosyal nedenlerle değil, saf ve basit milli diplomasi nedenleriyle değişti. Bu arada, SSCB Milletler Cemiyeti’ne kabul edilmişti ve komünist partiler SSCB’nin Lenin’in emperyalist yırtıcı hayvanlar topluluğu olarak adlandırdığı oluşuma girişini kutladılar. Cenevre’de Almanlar ve Ruslar, Fransız, İngiliz ve İtalyanlara karşı oylarını karıştırdılar.
Muzaffer ülkeler tarafından savunulan “kolektif güvenliğe” karşı, aynı derecede dürüst olmayan bir “genel silahsızlanma” ile karşı çıktılar. Bugün, BM’de olduğu gibi, nükleer testlerin askıya alınması konusundaki tartışmalar, bu nedenle Milletler Cemiyeti’ndeki konuşma, yalnızca kitleleri aldatmaya ve devletler arasındaki sefil müzakereleri örtmeye hizmet etti. Mussolini’nin Fransa, İngiltere ve Hitler Almanyası’na önerdiği “Dörtlü Pakt”, Rusya’yı tecrit etme ve Moskova ile Berlin arasındaki iyi ilişkilere son verme etkisine sahipti. Fransız hükümetinin başı olan gerici Laval, iki ülke arasında bir “yardım paktı” imzalamak üzere Mayıs 1935’te Moskova’ya davet edildi. Bu çarpık adam, pratik etkinliği Milletler Cemiyeti üyelerinin onayına bağlı olan bir anlaşmanın askeri maddelerini pek umursamadı. Bununla birlikte, onu çok ilgilendiren şey, SSCB ile müzakere ederek, Fransız komünistlerinin yoğun anti-militarist propagandasını durdurma olasılığıydı. Hesaplamasında mükemmel bir şekilde başarılı oldu ve pazarlık, bir işçi partisi tarafından şimdiye kadar yapılmış en sansasyonel atılımda çözüldü. Anlaşma protokolünün altına, isteği üzerine Stalin’in bu alaycı cümlesi eklendi: “Mösyö Stalin, Fransa’nın silahlı kuvvetlerini kendi gücü düzeyinde tutmak için yaptığı milli savunma ve güvenlik politikasını tereddütsüz anlar ve onaylar". L’Humanité’nin kampanyalarını durdurmak için açık bir davetti ve iyi anlaşıldı. 15 Mart 1935’te Meclis’e “Hayır, işçi sınıfının faşizme karşı demokrasiyi savunma savaşına sürüklenmesine izin vermeyeceğiz” diyen aynı Thorez, ertesi yıl Alman orduları tarafından Ren’in sol yakasının işgali sırasında, "Austerlitz’in Güneşi"ni ve Koblenz Göçü’nü andığı aşırı vatansever bir konuşma yaptı.
Yurtsever, şoven ve Jakoben olan çağdaş Fransız Komünist Partimiz, işte bu noktada gerçekten doğuyor. Bu parti, 1923’te Ruhr işgali sırasında Fransız proleterlerini askeri üniformalı Alman işçileriyle kardeşlik kurmaya teşvik eden adamlardan bazılarını bugün hala üye sayıyor. Ama bu otantik enternasyonalizmden geriye hiçbir şey kalmadı, hatırası bile. Vatanseverliğe geçişten sonra, FKP’nin demokrasi ve “milli çıkarlar” için ayağa kalkması devam etti. Bunu bir sonraki makalenin konusunu oluşturacak olan dönem boyunca yaptı: “1936 Haziranının büyük güneşi” Halk Cephesi ile bu partinin geri dönüşü mümkün olmayan savunucuların kampına, burjuva değerlerinin, o zamandan beri terk etmediği toplumsal koruma kampına entegrasyonunu kutsayacaktı.
(III)
1936 "zaferinin" bedeli
İlk iki makalede, burjuva devletini yıkmak için Lenin ve Bolşevikler tarafından kurulan Üçüncü Enternasyonal’in, Avrupa devriminin yenilgisinden ve Stalinist “tek ülkede sosyalizm” politikasının Rusya’daki zaferinden sonra ne hale geldiğini, burjuva devletini ve parlamentarizmi savunmak amacıyla İkinci Enternasyonal ile, hainlerin Enternasyonaliyle, ve sermayenin muhtelif gayretli hizmetkarlarıyla siyasi anlaşmalar yaptığını gösterdik.
Resmi “dünya komünist hareketi”nin zikzakları ve siyasi dönüşleri aracılığıyla birkaç yıldır ortaya çıkmakta olan bu yönelim, şimdi tartışacağımız dönemde, Halk Cephesi döneminde kesin olarak kendini empoze etti. Moskova’nın sloganlarında, proletarya diktatörlüğünün yerini şimdi cumhuriyetçi kurumların savunması alıyor ve sosyalizmin gelişi, demokrasinin korunmasına ve "mükemmelleşmesine" tabi kılınıyordu. Zaten enternasyonalistler ve ikna olmuş anti-militaristler olan “komünistler”, sözde “anti-faşist” savaşın gururlu vatanseverleri ve hevesli partizanları haline geldiler.
* * *
Halk Cephesi içindeki komünist konum, ana aşamalarını takip ettiğimiz evrimin mantıksal sonucuydu ve yine de o sırada acımasız ve rahatsız edici bir dönüm noktası olarak görünüyordu. Alman proletaryasının yok edilmesinden sonra, kapitalist krizin yeniden ortaya çıkması II. Dünya Savaşı’nı kaçınılmaz hale getirmişti. Tüm devrimci beklentileri terk eden SSCB, mümkün olan en uygun ittifakları arayarak buna hazırlandı. Komünist Enternasyonal ancak bu politikaya uygun bir çizgi benimseyebilirdi: Rusya’nın müttefiki olabilecek ülkelerde, Komünistlere her türlü yıkıcı propagandaya son vermelerini ve burjuva “milli savunma” politikasını ve milli emperyalizmin askeri teşebbüsünü desteklemelerini emretti. Fransa’da, FKP, Mayıs 1935’teki Fransız-Rus ittifak paktının ardından bu politikayla aynı hizaya geldi. Bu politikanın hâlâ, Fransız proletaryası tarafından sindirilmesi gerekiyordu, çünkü Fransız proletaryası, anti-militarist gelenekler nedeniyle buna hazırlıksızdı. FKP’nin kendisi yakın zamana kadar bu gelenekleri teşvik etmişti. Bu, geniş bir işçi sınıfı savaşını anti-faşist politikaya tam bir bağlılığa kanalize etmeyi başaran ve böylece yaklaşan savaşta bir Fransız-Rus ittifakının koşullarını yaratan Halk Cephesi’nin işiydi. Tarihin ironisi, bu ittifakın çatışmanın ilk yıllarına kadar sürmediğini söylüyorsa, bu, FKP’nin ikinci emperyalist savaşın siyasi ve ideolojik hazırlığı üzerinde etkin bir şekilde çalıştığı gerçeğini azaltmıyordu.
Aslında, FKP’nin o zamana kadar savaştığı vatansever ve ulusal değerlere resmi bağlılığı, İşçi Enternasyonali’nin Fransız Şubesi (Sosyal-Demokrat Parti) ile bir seçim koalisyonunun himayesi altında, Haziran 1936’daki büyük haklı çıkarma hareketi sırasında başarıldı. Burjuva parlamentosunun savunmasına olan coşkulu bağlılığından, sosyalizmin devrimci yıkımından ziyade demokrasinin genişlemesinden geçeceğine dair ideolojik sahtekarlık da böyle doğdu. İşçi sınıfını ikinci dünya katliamına sürükleyecek bahane, işçi sınıfına yönelik eylemlerin ve Halk Cephesi’nin seçim zaferinin ardından keşfedildi, yayıldı ve dayatıldı: Anti-faşizm.
Fransız proletaryasının bu politik koşullanmasını yalnızca FKP başarabilirdi. Sadece FKP, SSCB’nin Batı emperyalist kampına girmesini sağlamak için son sınıf tepkilerini bir pazarlık kozu haline getirebilirdi. Bir seçim koalisyonuna, güvenine sahip olduğu emekçi kitlelerin desteğini ancak o sunabilirdi. Fransa’da hüküm süren hükümetin krizini ancak o çözebilir ve her emperyalist savaşın serbest bırakılması ve sürdürülmesi için vazgeçilmez bir koşul olan yeni bir ulusal birliği hazırlayabilirdi. FKP, tüm bu görevleri, “hükümetin partisi” unvanına yönelik iddialarını haklı çıkarmak için bugün hatırlamaktan hoşlandığı bir coşkuyla yerine getirmeye çalıştı: dünün işçi kuşaklarından beri devrimci geleneklere masum bir hakaret. neredeyse tükenmişler ve günümüzün partileri, merhum Thorez’in partisinin övündüğü çizgileri ancak savaş öncesi dönemin son proleter mücadelesine ihanet ederek kazandığının hala farkında değiller.
* * *
Halk Cephesi’nin yaratılması, 1934 siyasi krizi ile 1936 ekonomik krizinin kaynaşmasının sonucuydu. Parlamento çoğunluklarının istikrarsızlığı ve birkaç günde bir hükümetlerin devrilmesiyle kanıtlanan siyasi kriz, 1929’daki büyük dünya ekonomik krizinden çıkarken Fransız burjuvazisinin şaşkınlığına tanıklık etti. Üretimdeki durgunluk ve bunun sonucunda ortaya çıkan işsizlik, parlamentonun sevimsizliğini, orta sınıfların huzursuzluğunu, işçilerin hoşnutsuzluğunu ve patronların baskısını kışkırtmıştı. Bu krizi çözmek için üç hedefe ulaşmak gerekiyordu: ekonomiyi canlandırmak (burjuva rejimi çerçevesinde, bu ancak savaş üretiminin ve ardından savaşın kendisinin evrensel her derde devasını benimseyerek yapılabilir); parlamentoyu rehabilite etmek ve orta sınıfları sakinleştirmek (bu nedenle, FKP, 1914’ten beri küçük-burjuvazinin proletarya içindeki konumlarının klasik ifadesi olan sosyal demokratlarla müzakere ederek ve evrensel savaş üretiminin her derde devasını benimseyerek ve onu tamamen fethetmek için programını komünizme ve devrime ilişkin her türlü referanstan arındırarak orta sınıflara yaklaştı); işçilerin taleplerini karşılamak (ve bu en zor görevdi, ancak patronlardan bazı “refah” kırıntıları koparılabilirdi ve işçileri kendilerini bununla sınırlamaya ikna etmek için komünistlerin Jouhaux’nun reformist sendika bürokratlarıyla "yeniden birleştiği"Genel İşçi Konfederasyonu’nun tüm ağırlığı ve yetkisi vardı).
Bu devasa girişimin yalnızca bir bayrağı yoktu. Şimdi, faşizme karşı mücadele aynı zamanda savaş psikolojisini yaratmak, parlamentonun çekiciliğini yeniden sağlamak ve gerçekten var olsun ya da olmasın Hitler ve Mussolini’nin proleter düşmanı baskısını her zaman takip eden işçileri uzak tutmak için gerekliydi. Yalnızca siyasi bir olayın Fransa’daki faşist tehdide gerçeklik görünümü vermesi gerekiyordu: Bu da dramatik 6 Şubat 1934 günü gerçekleşecekti.
Bu vahim tarihin siyasi sonuçlarını anlamak için, Fransız işçi hareketinin geleneksel özelliklerini, Fransa’daki kapitalizmin tüm tarihi ve yapısının bu hareket üzerindeki derin etkisini gözden kaçırmamalıyız. Dar görüşlü köylülüğün her zaman sermayenin proletaryaya karşı manevra yapan kitlesi olduğu bir ülke; tefeci ve spekülatif bir kapitalizm; mali skandallarla periyodik olarak tehlikeye atılan bir küçük-burjuva politikacılar hanedanı; son olarak, birkaç milliyetçi fosil, aşırı sağın parlamenter yozlaşma alemlerinden rahatsız olan yurtsever rahipleri rolünü oynamak için hazırdılar. Kendilerini dolandırıcı Stavisky’nin sahte çekleri olayına karışmış halde bulan yüksek rütbeli radikal kişilikler de eklenince Şubat 1934’teki siyasi krizin patlak verdiği klasik çerçeve ortaya çıkıyor. Concordia Meydanı’ndaki aşırı milliyetçi savaş gazilerinin parlamento karşıtı bir manevrası, hareketli muhafızların saldırısına uğradı ve yerde birkaç ölü bıraktı.
Fransız siyasi hayatı, Concorde Meydanı’nda gösteri yapanlar gibi “aşırı” azınlıkları her zaman biliyordu. Déroulède’den Maurras’a, Croix-de-Feu’dan OAS’a kadar, geleneklere ve “milli değerlere” batmış ve “düzenli olarak belirlenmiş” partilerin sermaye oyunu tekelini tartıştığını iddia eden yüce insanlar her zaman olmuştu.
Basiretsiz oldukları kadar aciz de olsalar, bu alçaklar hiçbir zaman "sol" burjuvazinin küçük burjuvaziyi ve onun peşinden işçileri egemenliği altına almak için akıllıca kullandığı gerici öcülerden başka bir şey olmadılar. Harekete geçirilmesi proleterler tarafından her zaman pahalıya ödenen ünlü "cumhuriyetçi refleks" denen şey budur. Dreyfus olayından hemen sonra, yüzyılın başında, bir avuç kralcı ve din adamı, cumhurbaşkanına karşı ölçüsüz gösterilere başladığında, işçiler kendiliğinden “özgürlükler tehlikede” sloganı altında yeniden toplandılar ve bu baskı altında, sosyalist hareket, özgün Marksist fraksiyon, daha önce kendilerinden kurtuldukları tüm oportünist ve kariyerist ayaktakımıyla yeniden entegre olmak zorunda kaldı. Bu kaynaşmadan, 1914’ün meşhur Union Sacrée’sini kuracak olan parlamenter ve Jauresçi sosyal-demokrat parti ortaya çıktı.
1934’teki "faşist tehdit", 1902’deki "monarşist tehlike"den daha gerçek değildi, ancak işçilerden gelen "cumhuriyetçi savunma" tepkisinin çok daha kötü sonuçları oldu: FKP’nin bir parti olarak ortadan kaybolması ve tüm diğer sosyal sınıflarınki gibi, proleter enerjinin “Millet iradesinin” kaosu içinde çözülmesi bu sonuçların başlıcalarıdır.
Fransız proletaryasının bir hayalete karşı harekete geçtiği için bugün hala ödediği borç budur. Çünkü 1934’te faşizm, büyük sermayenin silahlı tepkisi olarak, komünist devrimin bir tehdit olduğu ülkelerde proleter kadroları yok etme görevini zaten yerine getirmişti: Fransa’da durum böyle değildi ve asla böyle olmamıştı. Kısaca 1934’te faşizm ancak emperyalist savaşın bahanesi olabilirdi ve “Fransız faşizmi” grotesk bir maskaralıktı: çünkü Fransa’da adına layık faşist bir parti yoktu; çünkü orta sınıfların kitlesel desteği olmayan böyle bir parti, uğursuz ama faydasız maskaralıklara kendini adamıştır; çünkü bu ülkedeki orta sınıflar, Almanya ve İtalya’daki muadilleri gibi hiçbir zaman yıkımın eşiğine gelmemişti ve Fransız ekonomik kargaşası, Ren’in diğer yakasındaki iflasın yanında bir hiçti; çünkü Fransa’daki proletarya hiçbir zaman sermayenin gücünü tehdit etmemişti ve onun komünist partisi kısa sürede kendisini içinden çıktığı reformist ve seçimci mekanizmaya geri dönüştürmüştü. Son olarak, bu partiden ve bu proletaryadan korkacak hiçbir şeyi olmayan orta sınıflar, Hitler’in temsil ettiği askeri tehditten, onun karşı-devrimci değerlerini takdir ettiklerinden dolayı çok daha fazla korkuyorlardı.
Halk Cephesinin toplumsal hareketi, klasik bir seçim koalisyonuyla sınırlandırmayı amaçlayan koalisyondaki sosyal demokratlar ve komünistler, 1936’da Fransız patronlar tarafından daha önce hiç görülmemiş bir ölçekte bir grev dalgasının patlak vermesini desteklediler.
Gerçekte, sosyal-demokrat-FKP koalisyonu sendikaların yeniden birleşmesini mümkün kılmıştı ve bu, patronların baskısı ve işçilerin acizliği nedeniyle 15 yıl boyunca biriken hoşnutsuzluğa patlayıcı bir karakter kazandırmıştı. Ama siyasi konjonktürün katalizörü olduğu bu uyanış, aynı zamanda savaş sonrasında sanayiye akın eden yeni proleter kuşağın toplumsal yaşama çıkışını da ifade ediyordu. Bu akının sayısal önemi, 1914 öncesi mücadelelerin çok dar sınırlarını aşsa da, yine de olumsuz bir yön sunuyordu: İki Enternasyonalin oportünistlerinin bu alevlenen talepleri en kirli reformizmin damgasını vurduğu bir programa yerleştirmedeki kolaylığı kısmen açıklayan siyasi bir olgunlaşmamışlık.
Haziran 1936’nın “zaferi” efsanesi bir dizi yanlış anlaşılmaya dayanmaktadır. Her şeyden önce, grevler sonucunda elde edilen göreli avantajlar, yeni Halk Cephesi hükümetinin cömertliğinin bir sonucu değildi: kelimenin tam anlamıyla ondan koparıldılar, onları asgariye indirme çabaları olmadan değil. Üstelik, bu şekilde elde edilen toplumsal "fetihler", hükümetin ‘küçük-burjuva reformları programı’nın (öngörülebilir) başarısızlığı ve aynı zamanda işçilerden "milli savunma" adına hemen istenen fedakarlıklar, yani emperyalist savaşa hazırlık, nihayet devletin iş sözleşmelerine ve toplumsal çatışmalara müdahalesi, o zamanlar “büyük bir demokratik zafer” olarak sunulsa da, işçilerin sömürüye karşı direnişinin son kalelerini yıktı ve sosyalistlerin ve komünistlerin savaştığını iddia ettiği faşizmin karakteristik bir yöntemini oluşturdu.
1936’daki büyük grev dalgası tüm Mayıs ayı boyunca sürdü. 11’inde Le Havre ve Toulouse’da başlayarak, 14’ünde Paris bölgesine (28 Mayıs’ta otomobil sektöründe 100.000 grevcinin bulunduğu), ardından neredeyse tüm diğer illere yayıldı ve en çeşitli kategorileri etkiledi. 4 Haziran’da patronlar, yapılan talepleri kabul ediyormuş gibi göründükten sonra müzakereleri kestiğinde, toplamda yaklaşık 2 milyon işçiyi kapsayan dev bir grev dalgası yaşandı. Ancak Sosyalist Blum başkanlığındaki ve 2 Haziran’dan beri faaliyette olan Halk Cephesi hükümeti, derhal sükunet ve düzen çağrısında bulundu. Bunu tekrarlayan Genel İşçiler Konfederasyonu, FKP ve sosyal-demokratlar, kendilerini "düzen ve disiplini korumaya kararlı" ilan ettiler ve işçileri "Croix-de-Feu’nun provokasyonlarına" karşı uyardılar. L’Humanité şunları yazdı: “Yasayı çiğneyenler patronlardır, Hitler’in ajanlarıdır, ne pahasına olursa olsun Fransızların uzlaşmasını istemiyorlar ve işçileri greve çıkartıyorlar”. İşçilerin geleneksel silahı olan grevi “tröstlerin silahı” haline getiren (şu anda milliyetçi olan “komünistler”in kurtuluştan sonra daha da alaycı bir şekilde kullanacakları) aşağılık formülün ana hatları burada zaten verilmiştir. Grev tam bir coşku içindeyken, kapitalistlerin kendi üretimlerini ve dolayısıyla “milli çıkarları” sabote ettikleri (sanki bu, sermayenin genel çıkarlarından başka bir şey olabilirmiş gibi) ve onları savunması gerekenin işçiler olduğunu iddia eden anlamsız tezin olgunlaştığı şimdiden görülebilir.
Böylece, daha Haziran 1936’da, FKP Halk Cephesinin kendisi için ne anlama geldiğini açıkça dile getiriyor: Fransız halkının uzlaşması, ulusal birlik, “iç huzursuzluk süngeri”, vatansever disiplin; kısacası, kapitalizmin ikinci tarihsel katliamını çok fazla toplumsal zorluk yaşamadan gerçekleştirmesini sağlayacak bir politika. "Size elimizi uzatıyoruz, Katolik, işçi, memur, köylü", - demişti Thorez seçimlerin arifesinde, "ulusal gönüllü, Croix-de-Feu olan gazi, çünkü sen, halkın evladı, düzensizlikten ve yolsuzluktan bizim gibi çekiyorsun”.
Bu dilin sınıf mücadelesinin tasfiyesinin ötesine geçen bir anlamı vardı: sınıf mücadelesinin terk edilmesini sağlayan ideolojik alt metin anlamı. Artık “gericiler” veya “faşistler” bile yoktu, sadece iyi Fransızlar var. Bu alçaklık düzeyine ulaştığında bir işçi partisinin ne yapabileceğini sormak boşunadır! Temel kaygısı, sömürülenleri işe geri döndürmek haline gelmiştir. Thorez’in kurtuluştan sonra formüle edeceği alaycı “kollarınızı sıvayın” henüz harfi harfine ifade edilmemişti; ama zaten onun ruhu ortadaydı. Thorez, 14 Haziran’da “bir grevin nasıl bitirileceğini bilmeli” diyor, “ana noktalar elde edildiği anda... gericiliğin organize ettiği panik kampanyasına yol açmadan.”
(IV)
İşte yozlaşmış komünizmin kapitalizm önündeki teslimiyetinin ezici kanıtı, reddedilemez kanıtı. Komünist Enternasyonal, ilk platformunda, işçilerin taleplerinin desteklenmesini savundu, böylece, gelişmelerinin belirli bir aşamasında, ajitasyon ekonomik çerçeveyi terk edecek ve düzensizliği, yani örgütlü proletaryanın iktidarı ele geçirmek, diktatörlüğünü uygulamak ve habis burjuva düzenini yıkmak izin kendisini yönetmesine verecek toplumsal krizi kışkırtacaktı. Bu 1920’deydi. 1936’da, Stalin Efendi’in “komünistleri” için “düzensizlik” ancak gericilerin ve faşistlerin işi olabilir ve işçilerden, kendilerini sömüren, aç bırakan ve yarın onları büyük vatansever katliama gönderecek “düzen”i savunmak için geçimlerini feda etmeleri istenir... Thorez 11 Haziran’da "Şu anda mesele iktidarı almak değil" demişti. Rekabetlerde, sınıfların üzerinde bir ulusal çıkar olduğu doğrulandığında, iktidar her zaman burjuvaziye terk edilir. 1936’da Moskova komünizminin yozlaşma döngüsü tamamlandı. Üçüncü Enternasyonal’in resmi olarak dağılmasından önce ve sonra hala ortaya koyması gereken birçok rezillik vardı, 1920’de, proletaryanın uluslararası geri dönüşü durumunda, tüm Enternasyonal’e tek cephe taktiğinin kendisi için ölümcül olacağı konusunda uyaran akımımızın haklı olduğu çoktan kanıtlanmıştı.
Lenin’e göre, aslında tek cephe, sosyalistlerin ihanetini ortaya çıkarmak, kandırdıkları işçi sınıfı kitlesini onlardan koparmak, bu kitleyi proletarya diktatörlüğü için silahlı mücadele alanına getirmek zorundaydı. Tek cephenin bariz bir karikatürü olan halk cephesi, FKP’yi sosyalistlerle uzlaştırdı, Sovyetlerin devrimci iktidarından feragat etti, kapitalist demokrasiyi kurtardı ve burjuva düzenini savundu.
Halk Cephesi ve Haziran 1936 grevleri hakkındaki tüm gerçeği açıklamak birkaç yıl sonra bu yeni tarz "komünistler" tarafından desteklenen "kapitalizmin sadık yöneticisi" Blum’a düştü. 1940 mütarekesinden sonra Riom davasında suçlanan Blum, burjuva devlet çerçevesinde hareket eden bir “işçi” hükümetine emanet edilen karşı-devrimci görevin en özlü ve acımasız tanımını vererek şöyle diyecekti: “Fabrikaların işgal edilmesine izin verdim, bu doğru. Ama sokakların kontrolünü her zaman elimde tuttum”. Sokaklar, yani burjuva devletin güçlerine karşı ilk çatışmaların çıktığı, bu devletin yıkılması için verilen mücadelenin başladığı, her türlü kitlesel toplumsal ajitasyonun kaderinin belirlendiği yer (tekrar söyleyelim, seçimlerde kazanılan oyların sayımında belirlenmez zira!) Proletarya bu mücadele alanını her terk ettiğinde -kapitalist üretimi belirli bir süre felç etse bile- umutsuzca yenilir.
1936 grevleri Matignon Anlaşmaları ile sona erdi. İşçiler bazı ücret artışları, 40 saatlik haftalık çalışma süresi ve ücretli izinler aldı. Bu artışlar, Blum’un "para duvarı" önünde teslim olan devalüasyonu tarafından hızla emildi. 40 saat çok uzun sürmedi, milli savunma için gereken fazladan saatler tarafından hızla silindi. Ücretli izinlere gelince, onlar da seferberlik için ücretsiz “tatil” oldular... Bu bilançoda, “varlıkları” değerlendirmek için çok hızlıyız, ancak “yükümlülükler” henüz tam olarak değerlendirilmedi. Hemen partilerde ve sendikalarda herhangi bir sınıf ilkesi ortadan kalktı; “komünistler”, Enternasyonal’in, oportünist hale geldiğinde bile, her zaman yalnızca proletaryanın ajitasyon aracı olarak gördüğü, Lenin’in parlamenter demokrasiye yönelttiği temel eleştiriyi teslim etti.
Onlar için demokrasi, artık sosyalist amaçlardan farklı olmayan en yüksek hedef haline geldi: yani devrim tamamen reddedildi.
Halk Cephesi aynı zamanda işçilerin savaş ideolojisine, yurtseverliğin ve hatta şovenizmin dirilişine yoğun bir şekilde hazırlanması, Lenin’in proletaryayı kapitalist etkiden kurtarmak için gösterdiği tüm çabaların yok edilmesiydi.
Halk Cephesi, Blum’un hükümetteki halefi radikal Daladier’in, Genel İşçi Konfederasyonu’nun “sefalet kararnamelerine” karşı ilan ettiği genel grevi kolaylıkla bastırmak için onu kınadığı 1938’de Fransa’da güzel ölümünü yaşayacaktı. Haziran 1936’nın coşkusu işçilere dramatik günler ayıracaksa, hareketleri her yerde aynı tersliklere maruz kalmış olan tüm popüler seçim koalisyonlarının klasik reformizminin sınırlarını asla terk etmedi.
İspanyol proletaryasının yenilgisinden emperyalist savaşa
Fransa’da Halk Cephesi’nin zaferinin başlıca toplumsal sonucu olarak, Haziran 1936’daki büyük grevlerin tasfiyesi olduğunu gördük. İşçilerin durumunda geçici bir iyileşmeyle sonuçlanan “faşizme karşı mücadele”, milli, demokratik, burjuva değerlerini savunmak için saf tutmalarına izin veren bir bahaneden ibaretti.
Fransa’da klasik bir seçim maskaralığına indirgenen şey, İspanya’da bir trajedinin boyutlarını alacaktı. Burada burjuvazinin totaliter saldırısı bir gerçeklikti ve işçilerin tepkisi silahlı bir ayaklanmaydı. Sonuç olarak, anti-faşizmin toplumsal önemi, onun destekçilerinin gerçek siyasi rolü ve yozlaşmış komünist partilerin karşı-devrimci karakteri tam olarak ortaya çıkacaktı. İspanya’da anti-faşizm esasen proleter ayaklanma tarafından yürütülen kamulaştırmaların iptaliydi; askeri disiplin adına polisin ve burjuva devletinin otoritesinin restorasyonu; "Beşinci kola karşı mücadele" ve "Franco’ya karşı birlik" bahanesiyle devrimcilerin öldürülmesi.
Lenin ve Bolşevikler, 1917’de emperyalist savaşın devrimci bir iç savaşa dönüştürülmesi gerektiğini ilan ederek tarihin devrimci bir evresini açmışlardı. Kapatmak için, bu aşamanın son toplumsal patlamasının yeniden anti-faşizm ve sınıf işbirliği içinde özümsenmesi gerekiyordu; bir iç savaşın yeni bir emperyalist savaşın girişine dönüştürülmesi gerekiyordu.
Aslında, Barselona’nın teslim olmasından ve “Halk Cephesi”nin askeri yenilgisinden sadece birkaç ay sonra, İkinci Dünya Savaşı patlak verdi. O zaman, “garip savaş”ın Fransız cephesinde, anti-faşist milis üniformalarını “büyük demokrasi”nin üç renkli üniformasıyla değiştiren İspanyol Cumhuriyetçi savaş gazilerini görmek mümkün oldu: Moskova’nın savaş politikasının dönüşü, anti-faşizmlerinin sürekli olduğunu iddia eden Stalinistlere neden olacaktı. Billoux, savaş sonrası bir seçim konuşmasında "Biz komünistlerin direnişi İspanya’da başladı" diyordu. Ancak, “anti-faşizm” ve “vatansever direniş” terimlerine, faşist olsun ya da olmasın, kapitalist egemenliğin tüm biçimlerine karşı devrimci mücadeleden vazgeçme ortak anlamlarını vermemiz koşuluyla bu doğrudur.
İspanya İç Savaşı’nın gerçek anlamı
Lenin’in formülünde, modern devletler arasındaki savaş, tüm işçilere karşı emperyalist doğrudan rekabet savaşı anlamına gelirken, iç savaş uluslararası proletaryanın tüm burjuvazilere karşı sınıf savaşıdır. İspanya Savaşı’nın karmaşıklığı, her iki yöne de katılması gerçeğinden kaynaklanmaktadır. İç savaş, çünkü proletarya şiddetle müdahale ederek burjuva devletinin kurumlarını bozdu. Ama aynı zamanda kapitalist savaş, çünkü bu devrimci saldırı, gelecekteki emperyalist savaşın ideolojik bayrağı altında ve burjuva devletin otoritesini kurmak ve güçlendirmek için tasarlanmış sosyal disiplin kurallarına göre yürütülen bir mücadeleye yönlendirildi. Tam da bunun nedeni, İspanya’da devrimin karşı-devrim tarafından hemen yenilmesi, tam da eşit derecede burjuva iki hükümet -Cumhuriyetçi ve Frankocu- aynı sınıfa hizmet eden devlet aygıtının liderliğini arzuladıkları için, tam da bu yüzden proletarya İspanyol proletaryasının mücadelesinin doğası hakkında yanlış yönlendirilebildi ve bu emsal temelinde, dünyanın tüm proleterleri, aynı üretim tarzı içinde, sömüren ve ezen devletlerin, onu reddeden diğerlerine karşı "özgürlük" için savaşabileceklerine inandırılabildi.
Her silahlı mücadelenin temelinde bir maddi çıkar çatışması vardır. Franco’nun faşist tepkisi fazlasıyla aşikardı; ona ayaklanmayla karşılık veren işçilerin tepkisi artık gizli değildi. İlk çatışma, kapitalizm ile proletarya arasındaydı. Ancak işçi ayaklanmasını asli hedeflerinden saptırarak, "demokratik ideal" ile "faşist barbarlık" arasındaki bir çatışmaya dönüştürülebilirdi.
İşçilerin Frankocu saldırıya tepkisi, kapitalist krize tek kapitalist çözüm olan uluslararası savaşın sadece bir taş atımı uzaklıkta olduğu bir zamanda ortaya çıktı. Onu engelleyebilecek tek sınıf olan proletarya mağlup edildiğinden ve Rus milli çıkarlarının basit bir uzantısı haline gelen uluslararası partisi, sonucu kabul ettiğinden, savaşın patlaması için ana koşullar şimdi mevcuttu. Franco’nun isyan haberleri esnasında Barselona’da patlak veren ayaklanma, durumu alt üst ediyor gibi görünüyordu: Burjuvazinin İspanyol işçileri örneğini izleyerek Avrupa proleterlerinin toparlanıp kendi sınıf cephesini yeniden kuracağından korkmak için nedenleri vardı. Bu nedenle, ne pahasına olursa olsun, Franco’ya karşı silahlı mücadelenin bir devrim olmaktan çıkması burjuvazi için hayati bir zorunluluktu. İspanyol "aldatmacasında", büyük güçlerin acil çıkarları birbiriyle çelişmekteydi, ancak genel olarak kapitalizmin çıkarı oldukça açıktı: Barselona isyancılarını bir burjuva hükümetinin emiri altında düzenli bir orduya entegre etmek.
Bunu başarmak için devrimci olmayan bir ideolojiye ihtiyaç vardır; kapitalizmle savaşmayan ya da artık savaşmayan işçi partilerine ihtiyaç vardır. Bu ideoloji anti-faşizmdi. Bu partiler iki yozlaşmış Enternasyonal’in partileriydi ve Halk Cephesi onun sosyal dayanağıydı. Ve kapitalizme yönelik tehlike büyük olduğundan, İspanyol işçi sınıfı kararlı ve kahraman olduğundan, manevra acımasız olduğundan, mücadele tüm cephelerde korkunçtu: askeri cephede Franco’nun aşırı modern silahlarla donanmış paralı askerleri, eski tüfeklerle donanmış milisleri katlediyor, hatta tutsakları katletmeye kadar varıyor; siyasi cephede cumhuriyetçi kampın “düzen güçleri”, devrimci liderleri ortadan kaldırmak için toplu suikasttan kaçınmıyordu.
İspanya İç Savaşı, akıllarda kalan şiddet ve korku zirvelerine ulaştı. Bunun nedeni, İspanyol proletaryasının faşizme karşı devrimci tepkisinin, burjuva demokratlar ve onların işçi saflarındaki oportünist müttefikleri için tahammül edilemez olmasıydı. Anti-faşistlerin hiçbir zaman sözde düşmanlarına karşı savaşmadıklarını daha önce söylemiştik: Sloganlarının bir seçim sloganı olmaktan çıktığı ve işçi sınıfının kendi sınıfıyla en mücadeleci fraksiyonunun yürüttüğü silahlı bir mücadeleye dönüştüğü çok kesin bir durumda, baştaki Stalinist anti-faşistler, ancak bu eylemi ve bu araçları sabote edebilirdi. Bunu, ayaklanmanın el koyduklarını toprak sahiplerine ve kapitalistlere geri vererek, cumhuriyetçi Devleti yeniden kurarak, hükümetin “düzene ve mülkiyete saygıyı” yeniden tesis etme iradesini ilan ederek yaptılar. Franco muzaffer olduysa, bu büyük ölçüde devrimci çalışmayı baltalama çalışmasının etkinliğinden kaynaklanmaktadır: mücadele eden işçileri, tankların, uçakların ve en kana susamış paralı askerlerin karşısında çaresiz kalmasına sebep olan sahip olduğu tek güçten, devrimci inançtan, silahlı proleterlerin diktatörce iradesinden yoksun bıraktı.
İspanyol kapitalizminin kalıcı krizi
Yüzyılın başında, Avrupa’daki iki ülke, Lenin’e göre, şaşmaz bir şekilde toplumsal devrimlerin sahnesi olacaktı: Rusya ve İspanya. Her ikisi de, kapitalizm öncesi bir devletin geriye dönük çerçevesi içinde ticari bir ekonomiyi kuşattı; ikisi de aralıksız halk huzursuzluğuyla sarsıldı. Ancak, son derece yoğunlaşmış olan Rus proletaryası bilimsel sosyalizm doktrinini edinmişken, İspanyol proletaryası şurada burada birkaç şehre dağılmış ve federalist ve küçük-burjuva anarşizmin ütopik ilkelerine göre örgütlenmişti. Üstelik Birinci Dünya Savaşı’nın kasırgasına sürüklenen Çarlık Rusyası, bu savaşın olgunlaştırdığı devrimin darbeleri altında çökecekti. İspanya ise tam tersine, büyük fırtınanın kenarlarında kaldı; 1929’daki büyük dünya krizi zamanına kadar, yani tam da uluslararası komünist devrimin kesin olarak yenilgiye uğratıldığı ana kadar kapitalist çelişkilerden etkilenmedi.
Tarihi boyunca zenginleşen ve yozlaşan İspanyol burjuvazisi, feodal sınıfları demokratik bir devrimle devirmek yerine onlarla ittifak kurdu. Sonuç olarak, İspanyol ekonomisi sadece bazı bölgelerde büyük sanayiye ve diğer yandan İngiliz sermayesi tarafından kontrol edilen bir sanayiye sahipti. Ordunun siyasal yaşamdaki önemi, büyük toprak sahiplerinin egemenliği, onlara karşı burjuva radikallerin suç ortaklığı, bir burjuvazinin mücadele ettiği geri durumun tüm yönleri nedeniyle, “proletarya bu unsurların boğazlarını sıkmadan en ufak bir reformu gerçekleştiremez…"
1914-18 savaşına kadar bodur bir varoluştan sonra, bu burjuvazi, bazı sosyal demokratların - özellikle İspanyol anti-faşizminin gelecekteki lideri Caballero’nun - destek verdiği Primo de Rivera’nın ataerkil diktatörlüğünün gölgesinde göreceli refah buldu. 1929 genel ekonomik bunalımı bu istikrara son verecek ve 1930’da De Rivera’nın düşüşüyle başlayarak 1936 olaylarına yol açacak fırtınalı dönemi açacaktı. Bu arada Cumhuriyet yerini, ekonomik ve sosyal zorlukların üstesinden gelmede eşit derecede güçsüz olduğunu kanıtlayan monarşiye bırakmıştı. Her seçimden sonra “sollar” iktidara geldi ve giderek güçlenen protesto hareketlerini kana buladı. 1931’de cumhuriyetçi Azana ve sosyalist Caballero, "cumhuriyetin tehlikede olduğunu" ilan etti ve toplumsal ihtilafların zorunlu hakemliğini başlattı: Ocak 1932’de sosyal demokratlar, grevlere karşı gösterdikleri baskıcı eylemlerinden dolayı onları kutladı.
Eylül 1932’de, yozlaşmış bir toprak reformu köylüleri ayağa kaldırdı.
Ocak 1933’te Malaga, Bilbao, Zaragoza’da grevler oldu. Burjuva solu ve sosyalistler, sermayenin bekçi köpekleri rolünü üstlendikten sonra, iktidar sağa geçti: Gil Robles ve Lerroux’un toprak sahibi hükümeti böylece kuruldu. Ekim 1934’te Asturias ayaklanması şiddetle bastırıldı ve o tarih ile Şubat 1936 arasında 80.000 kişi hapsedildi. Faşizmin ilerlemesine karşı olduğunu iddia eden Halk Cephesi unsurları tüm bu baskılara katıldı. Haziran 1935 seçimlerini kazanan çoğunluğun arasında cumhuriyet solu (Azana), sosyalistler, komünistler ve hatta “Sendikalist Parti” vardı. Seçimin galipleri anarşist CNT-FAI (Ulusal İşçi Konfederasyonu – İberya Anarşist Federasyonu) ve Troçkist ilhamlı POUM (Marksist İşçi Birliği Partisi) tarafından desteklendi.
Böylece, İspanyol trajedisinin arifesinde, siyasi partilerin çeşitliliği ve ittifaklarının basit bir incelemesi, iki temel gerçeği ortaya çıkarıyordu: Halk Cephesi’nin çoğunluğu, önceki tüm baskıları desteklemiş olan partilerden oluşuyordu; proleter ve devrimci geleneği hatırlatan iki hareket, burjuva düzeninin en iyi savunucuları olduklarını kanıtlamış olanların önderlik ettiği bir koalisyona bağlıydı.
(V)
Üç günlük ayaklanma – Üç yıllık karşı devrim
Franco, 17 Temmuz’da darbesini başlattı. Tüm ülkelerin demokratları arasında bu haberi karşı duyulan öfke, korkunç bir gerçeği gizledi: “Buna izin verenler”, geleceğin diktatörüne kapıyı ardına kadar açanlar Halk Cephesi’nin demokratlarıydı. Faşist komplo, İspanyol Genelkurmay Başkanlığı içinde, temelde cumhuriyetçi bakanların gözleri önünde ve Azana’nın Cortes’e “her türlü faşist tehlikenin dışlandığını” açıklamasından sonra sessizce örgütlendi. Gerçekte, bu "cumhuriyetçiler" Franco için zemin hazırlamıştı, çünkü Franco, tam da köylü mücadelelerinin bastırılmasının tamamen silahsızlandırdığı tarım bölgelerinde bir yer edinebilmişti. Bir başka cumhuriyetçi olan Zamora, hükümetin kendisini ciddi bir şekilde engellemeye çalışmadığını açıkça belirtmek zorunda kaldı: “İspanyol burjuvazisi, halkın baskısı olmadan Franco’ya direnemezdi”. Öte yandan, aynı adamlar, Franco’nun taarruzunun başlamasından sonra, Caudillo ile hala - ama boşuna - müzakere etmeye çalıştılar.
Franco’nun, karaya çıkmayı ve hükümetin tüm askeri aygıtını etrafında toplamayı içeren ilk planı, özellikle Barselona’da askerlerle kardeşleşen, subayları silahsızlandıran ve sokakları yöneten işçilerin yıldırım tepkisi nedeniyle başarısız oldu. Sivil muhafızlar saklanmaya başladı; proletarya, üretim, ticaret ve taşımacılığı kendi denetimi altına alma eğiliminde olan geniş bir kamulaştırma programını komuta etti ve hemen başlattı. Ne yazık ki, tamamen bu hırslı görevi gerçekleştirmeye odaklanırken, her devrimde gerçekten temel soru olan şeyi ele almayı ihmal etti: Devlet iktidarı, sınıf diktatörlüğü. O ateşli günlerde burjuva devleti yıkılmaz, sadece askıya alınır. İşçilere önderlik eden anarşistler ve Troçkistler, proleter devleti yerine koymadan kapitalist devletin yıkılamayacağını görmezden geliyorlar ya da “unutuyorlardı”. Herhangi bir devletçiliğin eski, şiddetli muhalifleri, zaten var olanı yerinde bırakır. İkincisi, Üçüncü Enternasyonal için zaten ölümcül olan çizgiyi takip ediyorlardı: Proletarya diktatörlüğünün yerine bir “işçi hükümeti” koyma fikri.
Devrimci komünist partiden yoksun kalan İspanyol proletaryası, kahramanlığını ancak boş yere harcayabilirdi. Ayaklanma haftası devrimin zaferiyle sonuçlanmadı. Temmuz sonunda, CNT ve POUM, devletin niteliği değişmeden genel grevin askıya alınması emrini verdi. Burjuva devleti, bu durumda Katalonya Genelliği hükümeti, geleneksel jandarma teşkilatına dayanarak “doğal olarak” işlevlerine yeniden başladı. İşçi milisleri ve ayaklanmadan kendiliğinden doğan diğer organlar, tüm siyasi ayrıcalıklardan arındırıldı ve burjuva hükümetinin basit uzantıları olmaya tabi kılındı: Milis Merkez Komitesi ve Ekonomi Merkez Komitesi, sosyalist hükümetin yönetimi altına alındı. Kapitalist devlet, burjuvaziye geçen siyasi güçler tarafından kontrol edilen bu organlar aracılığıyla, birkaç günlük tatilden sonra yeniden harekete geçti. İspanyol Devrimi bitmişti, İspanya Savaşı başlamak üzereydi.
Cumhuriyet hükümetinin en büyük endişesi, işçilerin militanlığını tamamen askeri operasyonlara kanalize etmekti. Herhangi bir devrimci hırsı bastırmanın en emin yolu buydu. “Önce savaş” sloganı, fiilen cumhuriyet kampı içindeki sınıfların birliğini, işçi örgütlerinin mutlak olarak hükümetin otoritesine boyun eğmesini ve hem şehirde hem de kırsalda kapitalist mülkiyete yönelik her türlü saldırının tasfiyesini ima ediyordu. Üstelik bu son önlem, cumhuriyetçiler için ölümcül olacaktı. Franco, İspanyol köylülüğünün kitlesel bir militan mücadelesine karşı güçsüz kalırdı: Ekim Devrimi örneği, esasen tarım ülkelerinde, silahların kaderini belirleyenin köylülerin tutumu olduğunu kanıtlamıştı. Cumhuriyet hükümeti İspanyol köylülerinin toprak sahiplerinden zorla aldıkları topraklara el koyarak, onları tekrar Franco’nun kampına attı ya da en azından, onlara daha fazlasını veremeyecek bir mücadeleden kopardı. Böyle bir çatışma askeri alanda değil, sosyal alanda, tüm mülksüzleri düşmana karşı yükselterek ve milyonları silahlandırarak kazanılırdı. Ama Halk Cephesi’nin çizgisi devrimci değildi, burjuva demokratikti; bir proletarya diktatörlüğünü değil, oportünistlerin, küçük-burjuvaların ve burjuvaların melez bir koalisyonunu ifade ediyordu; bir bütün olarak kapitalizme karşı uluslararası bir sınıf cephesinin yeniden kurulması için çağrıda bulunmadı, ancak gelecekteki emperyalist savaşın yapımındaki ittifaklar hakkında spekülasyon yaptı. Böylece en militan birlikleri cepheye gönderdi, küçük burjuvaziye mülkünü geri verme sözü verdi, sınıf sloganları yerine yurtsever sloganlar kullandı ve uluslararası kapitalizmin sonuna kadar yararlanabileceği bir durum yarattı.
İlk başta, Mussolini ve Hitler’in askeri yardımıyla, İspanyol faşizminin saldırı potansiyelini on katına çıkarmayı ve Halk Cephesi’nin devrimci kanadını “kendini disipline etmeye”, yani işçiler tarafından kazanılmış tüm mevzileri savaşa feda etmeye zorlamayı başardı: Bu "büyük demokrasiler"in savaşa müdahale etmemeye karar verdiği zamandı. İkinci olarak, aynı kapitalizm, Rus baskısı ve Uluslararası Tugayların siyasi eylemi yoluyla, cumhuriyet kampı içinde, devrimci iradenin var olan her şeyinin kafasını koparabilirdi. Stalinizm burada, yalnızca esas olarak burjuva devletinin ayrıcalıklarını günden güne artırmaya çalıştığı İspanya’da değil, aynı zamanda Avrupa’nın diğer ülkelerinde, özellikle de "dayanışma"nın egemen olduğu Fransa’da, kapitalist müdafaanın en etkili aracı haline geldi. Bu, milli çerçevede enternasyonalizmi uygulamanın tek yolu olan kendi burjuvazisine karşı savaşmaktan oluşan bir sınıf dayanışması değil, Hitler’e karşı bir savaş ruhu içinde “İspanya için uçaklar” çağrısında bulunan milliyetçi bir dayanışmaydı.
Öte yandan, bu noktada, Rus Ekim geleneğini hatırlatabilecek her şeye acı çektiriliyor, cesareti kırılıyor, öldürülüyordu. İspanya’daki Uluslararası Tugayların bazı unsurları kendilerini POUM veya CNT’ye karşı polis baskısına adarken; Fransa’da Blum karşı saldırıya geçip bir “duraklama” kararı verirken; SSCB, cumhuriyetçilere peşinen ve sağlam altın olarak ürkek bir yardım bahşederken, “Moskova davaları”nın korkunç tiyatrosu oynanıyordu. Hareket halindeki emperyalist koalisyonlardan birine veya diğerine bağlanmanın arifesinde, SSCB uluslararası burjuvaziye bir garanti olarak Lenin’in son yoldaşlarının başlarını sunuyordu. Bu toplu katliam, Troçkistleri tüm dünya işçilerinin gözünde itibarsızlaştırmayı ve İspanya’da onların zorlanmadan fiziksel olarak ortadan kaldırılmasını mümkün kılıyordu.
Aslında, İspanya’da anti-faşizm artık karşı-devrimci yüzünü gizlemekle ilgilenmiyordu. Moskova’da imzalanan askeri yardım anlaşmalarının ardından kendilerini yerleştiren “komünistler” tarafından sıkıca yönetilen Halk Cephesi hükümeti, bir yıl önce amansız bir mücadeleyle kazandıkları her şeyi ve özellikle, kamulaştırılan işletmelerin yönetimini işçilerden geri almak için aylardır çabalıyordu. Mart 1937’de Barselona’da Sofina tröstü kapitalist yönetim kuruluna iade edildi. Aynı şehirde, Mayıs ayında, “komünist” “kamu düzeni komiseri” Salas, fırtına birlikleriyle birlikte CNT’nin elindeki telefon santralini ele geçirmeye çalıştı. Bu, emri ne CNT ne de POUM vermediği için kendiliğinden olan bir genel grevin işareti olacaktı. Ardından gelen baskı, Stalin’in adamlarına uzun süredir üzerinde düşünülmüş bir “temizlik” hakkı verdi: Troçkist Andreas Nin “düzensiz unsurlar” tarafından kaçırıldı ve öldürüldü; anarşist Berneri tutuklandı ve Barselona polisinin binasında idam edildi. Moskova davaları etrafında düzenlenen aşağılık kampanya, bu suçların ilhamının ne olduğunu açıkça gösteriyordu. CNT ve POUM protesto ediyor, ancak hükümetten kopmuyorlar ve proletaryanın devrimci geleneğine atıfta bulunan son örgütlerin ne kadar olağanüstü derecede düştüğünü gösteriyorlardı. SSCB, yardımını Cumhuriyetçilere satmak için Caballero’nun Negrin ile değiştirilmesini talep etmişti. Uysal Negrin, hemen POUM’u yasadışı ilan etti ve Moskova’dakine benzer bir “mahkeme” başlatmaya çalıştı, ancak başarısız oldu. Aynı hükümet, “sonuna kadar direniş” sloganını atarak kitlelerin yorgunluğunu ve hoşnutsuzluğunu maskeleyecekti. Gerçekte ise, Madrid’i, Valencia’yı ve ardından Barselona’yı terk edecek ve bu da savaşın sonu olacaktı. Mültecilerden ve cumhuriyetçi askerlerden oluşan hüzünlü grubun bir kısmı sınırı geçecek ve Pireneler’in diğer tarafında demokrat yoldaşları Blum onları toplama kamplarına kapatacaktı.
İspanya Savaşı, Halk Cephesi hükümetlerinin gericiliğin hizmetkarları olarak gerçek rolünü ortaya koyduysa, bu hükümetleri destekleyen aşırı sol fraksiyonlar için de aynı derecede ölümcül oldu. Proleter bir devlet fikrinden her zaman dehşete düşen anarşizm, temsilcilerini bir burjuva hükümetinde bakanlık rolünü oynamak üzere göndererek itibarını sarstı. Troçki gibi demokrasi ile faşizm arasındaki karşıtlığı sömürerek proletaryanın devrimci bir müdahalesi olasılığına güvenen POUM, yalnızca İspanyol devriminin öldürülmesine değil, aynı zamanda Stalinist sahtekarlığın kuvvetlenmesine ve iki yıl sonra NKVD maaş bordrosundaki bir suikastçının kendisine buz kıracağı darbesi vurması sonucu öldürülecek olan Lenin’in eski yoldaşının karalanmasına şahit oldu.
İtalya Komünist Solu çizgisindeki akımımız, o zamandan beri İspanyol olaylarının tüm derslerini çıkardı. Faşizm ve demokrasi, sermaye egemenliğinin iki zıt yolu değil, bu sınıfın devrim tarafından tehdit edilip edilmediğine bağlı olarak, aynı sınıfın iki farklı siyasi tutumudur. Dolayısıyla proletarya bu biçimlerden birini ya da diğerini “tercih etmemeli”, her ikisini de yok etmelidir. Ne de olsa bugün faşizmin içeriği İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra tüm dünya devletleri tarafından benimsenmiştir: demokrasilerin zaferine rağmen!
İspanyol proletaryasının yenilgisinden ikinci emperyalist savaşa
1939-45 savaşı, Moskova “komünizminin” oportünist ayrışmasının son aşamasıydı. Bu makalelerde özetlediğimiz üzere Üçüncü Enternasyonal’in taktik hatalarından başlayarak, burjuva partileri ve hükümetlerle sınıf işbirliğinde Halk Cephesi ile bitecek olan tarihsel döngüyü sona erdirdi.
Rus “sosyalizmi”nin sahtekarlığına her zaman aldanan çağdaşlarının gözünde henüz değilse de geleceğin tarihçilerinin gözünde, İkinci Dünya Savaşı, Kremlin’in dönekleri ve diğer ülkelerdeki köle yardımcıları aşıldığında, orijinal siyasi işlevlerine geri dönme olasılıklarını imkansız kılacak olan kaçınılmaz eşiği işaretleyecektir. Savaştan sonra Üçüncü Enternasyonal ortadan kalkacak, komünist partiler milliyetçi, demokratik ve anayasal partiler haline gelecek; Stalin’in “tek ülkede sosyalizmi”, gerçek kapitalist ekonomik ve sosyal içeriğini, Rus proletaryasının insanüstü çabası, Hitler’in Reich’ının emperyalist küratörlüğe Sovyet katılımıyla dağıtılması ve Anglo-Sakson sermayesinin Orta Avrupa’dan çekilmesi sayesinde dünyaya hakim olan ve sömüren büyük devletler arasında yerini alması ile gösterecektir. İspanyol proletaryası ıstırap çekerken, önemli uluslararası olaylar II. Dünya Savaşı’nın yolunu hazırlamıştı. Mart 1938’de Hitler Avusturya’yı ilhak etmişti; Eylül ayında, Freikorps Çekoslovakya’nın Sudetenland bölgesini işgal etti. Son dakika müzakeresi, “demokratların” hala geri çekilmekte olduğu güç testini erteledi. Ertesi yılın Ağustos ayında, Fransa ile SSCB arasındaki askeri müzakereler uzayıp giderken, Moskova acımasızca müzakereleri durdurdu ve Almanya ile, Hitler’in zırhlı tümenlerini Polonya’ya salacak olan saldırmazlık paktı anlaşmasını imzaladı. Bu İkinci Dünya Emperyalist Savaşı’nın başlangıcıydı.
Rus diplomasisinin, Sovyet iktidarı Avrupa komünist devriminden kesin olarak vazgeçtikten sonra, çift namlulu bir sosyal strateji benimsediğini daha önce görmüştük. Bir yandan Batılı komünist partiler, orta sınıflara kan dökmeden bir “sosyalizm” vaadinde bulunarak onları uzlaştırmaya çalıştılar; öte yandan, proletaryada, burjuva iktidarına karşı gelecekteki bir devrimci saldırı umudunu beslediler. Özellikle Fransız Komünist Partisi, seçmenlerine, milli müdafaanın güçlendirilmesinin Hitler’in “cinayet çılgınlığını” etkisiz hale getirmeyi mümkün kılacağını ilan etti. Parti kadrolarına ve militanlarına ise Rus “sosyalist ana vatanını” kurtarmak için aynı “çılgınlığı” Batı’ya yönlendirmek gerektiğini ve son tahlilde komünizmin ancak devam eden çatışmadan galip çıkabileceğini iddia etti.
Bu çifte bir yalandı. Hiçbir "milli müdafaa" savaşı engelleyemez: Savaş, tek bir enerjik adamın "savaşçı çılgınlığının" değil, sermaye birikiminin sonucudur. Emperyalist savaşın ardından bir devrim umuduna gelince, onu vaat edenlerin enternasyonalizm yerine şovenizm zeminine oturmaları aynı ölçüde olanaksızdı. Bu yanıltıcı vaat, kurtuluşun ardından, yozlaşmış komünistler, Fransa’yı (ya da başka bir biçimde İtalya’yı) yeniden "büyük bir millet" haline getirmek için işçilerden geçimleri için gerekli olan acil taleplerinden vazgeçmelerini istediğinde, en büyük yankısını uyandırdı. Birisi enternasyonalizmi terk ettiğinde, ona asla geri dönemez. Kuşkusuz, komünist partiler Rus milli çıkarları adına vatansever oldular; ama burada “sosyalist blok” içindeki çatışmalar ve bölünmeler Stalinist tekelciliği paramparça ettikten sonra bile öyle kalmaya mahkumdular. Daha da iyisi, her bir komünist parti sosyalizme giden kendi ve münhasır yolunu inşa ederken, daha da fazla vatansever hale geldiler.
Burada, Rus-Alman paktı sırasında FKP’nin yurtsever hayal kırıklıkları üzerinde oyalanmaya gerek yok. 1939’da Moskova ve Paris hükümetleri arasında bir anlaşmanın uygulanamaz olduğu gerçeği; biri diğerine ilk askeri şoku atmak istemesi; Fransız burjuvazisinin, Stalin’e talep ettiği toprak tazminatlarını vermeden Rus tümenlerinin desteğini almayı hayal etmesi pek önemli değil. Yoldaşları dolandırmanın oyunun kuralı olduğu o pazarlıklardan biriydi ve Stalin’e göre milli çıkarlarının "gerçekten anlaşılan" milli çıkar olduğunu kanıtlamayı Thorez’in siyasi mirasçılarına bırakıyoruz. Bu politikada bizim için önemli olan, proletaryanın orada milli, dolayısıyla kapitalist çıkarlara kurban edilmiş olmasıdır, bunların Rusya’nın, Fransa’nın ya da her ikisinin milli çıkarları olup olmadığı pek önemli değildir.
Öte yandan, (aralarında böyle bir heyecana neden olan FKP’ninkiler de dahil olmak üzere) dar kafalıları kendi zamanında bu kadar rezil eden Rus-Alman paktı, kısa süre sonra unutulan bir ara dönemdi. Rusya da Hitler tarafından işgal edildiğinde, “komünistler” kimin en şovenist olabileceğini görmek için diğer büyük kutsal birliğin dönek sosyalistleriyle serbestçe rekabet edebildiler. Büyük ölçüde bedel ödediklerini inkar etmiyoruz. Onlarla resmen tartıştığımız tek şey, direnişe katılımlarının Lenin ve Üçüncü Enternasyonal tarafından tanımlanan doktrin ve programla uyumlu olup olmadığıdır. Halk Cephesi ile komünizmi tamamen reddetmişlerdi: savaşın ardından partilerinde komünizmden hiçbir şey kalmamıştı: kapitalizmi devirme iradesi yerini kapitalist anayasalar kültüne bırakmıştı; sınıf isyanının yerini “toplumsal ilerleme” almıştı.
* * *
“Halk Cephesi” olarak adlandırılan ama aslında Proletaryanın Uluslararası Yenilgisi olarak adlandırılması gereken bir dönemin ana sonucu buydu. Bu yenilgi, en azından, kırk yıl önce, toplumsal mücadelede geçici bir geri dönüşü bahane ederek, proletaryanın tüm tarihsel programını fiilen tasfiye ettiklerinde, amansızca savaştığımız oportünistler kliğini yerin dibine soktu. Öyleyse bırakalım 1936’daki "altın çağ"larının yasını tutsunlar! Neyse ki, bir proleter partisinin saflığından yalnızca bir kez istifade edilebilir. Yarın, işçileri böyle alçak "zaferler"le büyülemek artık mümkün olmayacaktır: proletarya uyuşukluğundan kurtulduğu zaman, bu, doğrudan doğruya Lenin ve Bolşeviklerin geleneğine dönmek için olacaktır. Ekim 1917, yozlaşarak kapitalizme cezayı çok uzun süre erteleme hakkı verdi. Ancak yıkılması kaçınılmazdır, çünkü dövülebilen ya da aldatılabilen, ancak devrimci enerji kaynakları asla tükenmeyen bir sınıfın isyanıyla karşı karşıyadır.