Hücre sözcüğü dilimize Arapça “hucra(t) ‘Türkçe; kapatılmış yer, oda anlamında'” kelimesinden geçmiştir. Hücre, bilinen tüm canlı organizmaların yapısını oluşturan, canlının canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimidir.
Hücre Teorisinin Gelişimi
17. yüzyılda Leeuwenhoek’in lensler üzerinde yaptığı çalışmalar sırasında, daha sonra hücreyi incelemeye olanak sağlayacak olan mikroskobunu geliştirdi. Daha sonra Robert Hooke 1665 yılında Leeuwenhoik’in tasarladığı mikroskobu daha da geliştirerek ölü mantar dokusunu incelemeye başladı. İncelediği mantar dokusunda içi boş odacıklar gördü ve bunları hücre olarak adlandırdı.
Daha sonra hücre hakkında yapılan çalışmalarda;
- Alman bilim adamı Mathias Schleiden, bitkilerin de hücrelerden oluştuğunu tespit etti (1838).
- Alman Thedor Schwann, hayvanların da hücrelerden oluştuğunu belirledi. Hayvan ve bitki hücrelerinin temelde aynı yapıda oldukları sonucuna ulaştı (1839).
- Rudolph Wirchow, bütün hücrelerin daha önce var olan başka bir hücreden meydana geldiğini açıkladı (1835).
Bu çalışmalar hücre teorisinin temelini oluşturdu ve daha sonraları yapılan çalışmalarla hücre teorisi daha da geliştirilmiştir. Hücre teorisine göre;
- Canlıların tümü bir ya da daha çok hücreden oluşmuştur.
- Hücreler canlıların temel yapısal ve işlevsel birimidir.
- Tüm hücreler daha önce var olan bir ana hücrenin bölünmesiyle oluşur.
- Hücreler, kalıtım materyallerini içerir ve yavru hücrelere aktarır. (DNA)
- Tüm metabolik olaylar hücrelerde gerçekleşir.
Hücre Yapıları
Bir hücre, protein ve nükleik asitler gibi bir çok biyolojik molekül içeren ve bir zar içerisinde bulunan sitoplazmadan oluşur. Hücreler çıplak gözle görülemez ancak mikroskop altında incelenebilir. Canlı organizmalar tek hücreli (bakteriler gibi) veya çok hücreli (bitki ve hayval hücreleri dahil) olabilir.
Tüm hücreler temelde aynı yapıya sahiptir ancak bulundukları dokuya ve dolayısıyla fonksiyonlara bağlı olarak değişiklik gösterirler. Hücreler yapılarına göre iki gruba ayrılır;
Prokaryot hücre
- Prokaryot hücre zarla çevrili bir çekirdeği ve zarlı organelleri bulunmayan hücrelerdir. Yapısında sadece ribozom bulunur ve bu ribozom protein sentezinde görev alır. Prokaryot hücrelerde kalıtım materyali olan DNA sitoplazma içerisinde dağınık halde bulunur. Hücre içindeki bütün metabolizma olayları, sitoplazma ve hücre zarındaki yapılarda gerçekleşir. Bakteriler ve arkebakteriler, prokaryot hücre yapısına organizmalardır.
Ökaryot hücre
- Ökaryot hücre dışı zar ile çevrili olan çekirdek ve organelleri olan hücrelerdir. Protistler, mantarlar, bitkiler ve hayvanlar bu tür hücre yapısına sahip canlılardır. Ökaryot hücre; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdek olmak üzere üç farklı kısımdan oluşur.
Ayrıca Bakınız;