“Çocuk evrenseldir. bütün çağlarda var olmuştur ve zamanın sonuna dek var olacaktır. Tarih öncesi çocuğu, orta çağ çocuğu diye bir şey yoktur. Gerçekte tek bir çocuk vardır.”
Maria Montessori
Bilişsel Gelişim Nedir?
Basitçe söylemek gerekirse, bu gelişim aşaması kişinin deneyim ve bilgiden anlam ve bilgi kazanma yeteneklerini ifade eder. Biliş, bilgiyi öğrenmekten daha fazlasıdır. Bunun yerine, yeni bilgileri düşünme, işleme koyma ve hakkında konuşma yeteneğidir. Ek olarak biliş, bu yeni bilginin önceden edinilmiş olan diğer bilgilere uyarlanmasını içermektedir.
Çocuklar olgunlaştıkça, odaklanma, bilgiyi hatırlama ve eleştirel düşünme yeteneklerini geliştirebilmelidirler. Bilişsel beceriler çocukların fikirler arasındaki ilişkileri anlamalarına, neden-sonuç sürecini kavramalarına ve analitik beceriler geliştirmelerine olanak tanır. Sonuç olarak, bilişsel beceri gelişimi çocuğunuzun yanlızca sınıf ortamında değil, sınıf dışında da faydalanabileceği bir beceridir.
Sebep-sonuç ilişkisini anlamak çocukların akran baskısına girmesini ve kötü seçimler yapmasını engelleyebilir. Ayrıca, ödevlerini yapmak yerine video oyunları oynarlarsa, ertesi gün matematik dersinde yapacakları sınavdan kötü bir not alacaklarını anlamalarına yardımcı olabilir.
Bilişsel Gelişim Dönemleri
Piaget’in bilişsel gelişim dönemlerini şu şekilde sıralamak mümkündür,
1. Duyu-Motor Dönem (0-2 yaş): Bu dönemde bebeklerin öğrenmeleri ve davranışları duyularına ve motor becerilerine bağlıdır.
2. İşlem Öncesi Dönem (2-7 yaş): Çocukların bu dönemdeki öğrenmeleri ve davranışları semboller ve dil yoluyla olmaktadır.
3. Somut İşlemler Dönemi (7-11 yaş): Çocuklar bu dönemde mantıklı düşünme becerisi geliştirirler. Ayrıca, somut problemleri çözme yetenekleri gelişmektedir.
4. Soyut İşlemler Dönemi (11-15 yaş ve sonrası): Bu dönem ergenlik öncesi ve ergenlik dönemine gelmektedir. Bu dönemde çocuklar soyut olan problemler dahil olmak üzere tüm problemlere mantıklı yaklaşmaktadır.
Yaşlara Göre Bilişsel Gelişim Becerileri
Bilişsel gelişim dönemleri bebeklikten itibaren belli dönemlere kapsamaktadır. Bu dönemler 0 aydan başlamak suretiyle 6 yaşına kadar devam eder. Özellikle ilk 1 yıl, yani 12 ay boyunca her ay ayrı bir bilişsel gelişim dönemini kapsamaktadır. Bu dönem içerisinde çevresini algılama, algılamayı yorumlama ve anlamlandırma önemli bir süreci ele alır. Daha sonra 13 ile 15 ay arası, 16-18 ay arası ve 19-21 arasında devam eder. Bu süreç tamamlandığında ise 2 yaşından başlamak suretiyle, bilişsel gelişim dönemleri özellikleri üzerinden 6 yaşına kadar ciddi bir potansiyel teşkil etmektedir.