COVID-19 Salgını: Küresel bir salgının tsunami benzeri etkisinden kurtulmanın bir yolu vardır. Şu anda, gelecek yıl, dünyanın gelecek hafta nasıl görüneceğini tahmin etmek imkansız gibi. Yine de davranış bilimi ve tarihin geniş bir alanı, COVID-19’un günlük yaşamımızı uzun vadede dönüştüreceğini bize gösteriyor.
Güney Kaliforniya Üniversitesi’nde devam eden bir araştırma, ilk sonuçlarını mart ayında yayınlayarak, koronavirüsün insanların davranışlarında önemli değişiklikler yarattığını bildirdi.
Bulgular arasında ise şunlar var: İnsanların yüzde 85’i ellerini yıkadığını veya dezenfektanı eskisinden daha sık kullandığını ve yüzde 61’i sosyal uzaklaşma kurallarını izlediğini bildirdi. Yüzde 22, yiyecek veya su gibi stoklama esaslarını bildirdi.
Yale Tıp Fakültesi sağlık psikoloğu Valeria Martinez-Kaigi, bunun gibi davranış değişiklikleri bir dereceye kadar korkuya dayalı olabileceğini söylüyor. Çok sayıda katılımcı işini kaybetme veya virüsü kapma olasılığı nedeniyle hazırlandıklarını bildirdi. Ancak “korku temelli davranış değişikliğinin sürdürülebilir olduğu kanıtlanmamıştır’’. İlk koronavirüs tehdidi geçtikten sonra, el yıkama, izole etme ve istifleme gibi yeni alışkanlıkların önemli ölçüde geri döneceğini tahmin ediliyor.
Fakat bu tamamen ortadan kaybolacakları anlamına gelmiyor. Toplu travmatik olaylardan kurtulanlar, geçmişte onları yakan durumlarda özellikle uyanık olma eğilimindedir. İnsanlar ölümcül bir virüse tepki vermekte zorlandıklarında, gelecekteki virüsleri uzak tutmaya istekli olabilirler.
Geçmişten Alınan Dersler
ABD’de yaklaşık 675.000 insanı öldüren 1918 ispanyol gribi salgını, hijyenli olma oranını ciddi derecede artırdı. Sonraki yıllarda, “Spitting is Lawlaw” mesajını taşıyan tabelalar tren istasyonları gibi yerlerde belirmeye başladı. Öksürüğünüzü örtmek yaygın bir nezaket olarak kabul edildi – pandemiden önce, bu görgü kuralları neredeyse duyulmamıştı.
British Columbia Üniversitesi’nde davranışçı bilimler bölümünde bilim insanı olan Kate White, COVID-19’un ardından adapte olduğumuz bazı alışkanlıkların da etrafta kalacağını söylüyor. “Yüzeyleri dezenfekte etmek gibi şeyler konusundaki ihtiyatımız – muhtemelen devam edecek” diyor.
Birbirimizle etkileşime girmenin yeni yolları – el sıkışmalar yerine sözlü selamlar, konferans salonu grupları yerine görüntülü sohbetler – muhtemelen bir dereceye kadar devam edecek. “İş için toplantılar yaparken, insanlar daha önce söylediğimiz bir şey olmayan“ Şahsen buluşmamız gerekiyor mu? ”diye sormaya başlayacaklar.”
Ancak bir pandemi veya herhangi bir büyük ölçekli felaketten sonra en çok devam eden şey, dünyanın ve yaşamın temel olarak öngörülemez olduğu, yaşamın bir zamanlar olduğundan daha kırılgan olduğunu hissettiğimiz yaygın bir duygudur.
Davranış bilimcileri ve iktisatçılar arasında popüler olan davranış teorisi, genellikle potansiyel kayıplara karar verme konusunda kazançlardan daha fazla ağırlık verdiğimizi ve belirli bir hastalığın patlak vermesi gibi beklenmedik bir olayın şansını fazla tahmin etme eğiliminde olduğumuzu belirtir. Bir felaketin ardından, bazı insanlarda bir tehdidin yakın olduğuna inanma eğilimi artabilir.
Değişen Öncelikler
Bunun gibi bir dönüm noktası, hükümetin halk sağlığı sorunlarına nasıl hitap etmesi gerektiğine dair daha geniş tutumları da yeniden dile getirebilir. Cornell Üniversitesi Siyaset Bilimcisi Suzanne Mettler “Hepimizin sahip olduğu karşılıklı bağımlılığın altını çizebilecek bir şey varsa, o durum işte tam da bu” diyor.
Mettler, bu karşılıklı bağımlılığı yeni bir şekilde benimsememizin bizi daha destekleyici bir sosyal güvenlik ağı talep etmeye yönlendirebileceğini de söylüyor. Yüzbinlerce Amerikalı COVID-19’dan ölürse ve eğer insanlar daha iyi sağlık kapsamının bu ölümlerin çoğunu önleyebileceğine karar verirse, evrensel bir sağlık sistemi daha fazla insan için acil bir gereklilik gibi görünebilir.
Geçmiş pandemiler, dramatik hükümet değişimlerine yol açmıştı. İngiliz sömürge yetkilileri Hindistan’ı 1918 grip salgınının en kötüsünden koruyamadıktan sonra, nüfusun öfkesi Mahatma Gandhi liderliğindeki Hint bağımsızlık hareketini körüklemişti. Mettler, ‘’Koronavirüsle savaşmanın ABD’de ve başka yerlerde bu tür bir birlik arayışına ilham vermesi mümkündür.’’diyor. “Bir salgının bunu yapabilecek bir şey olacağını varsayarız, bu birçok yönden savaşmak gibidir. Düşman hastalıktır.”
Mettler, bir salgının ardından bile, yıllarca Amerikalıları bölen aşırı kutuplaşmayı ve güvensizliği yerinden oynamanın zor olacağına dikkat çekiyor. Bununla birlikte, beyaz, felsefi farklılıklarımız devam etse dahi, bir dereceye kadar salgın sonrası dayanışma potansiyelini görüyoruz. “İnsanlar hepimiz aynı anda hareket edersek büyük değişiklikler görebileceğimizi takdir ediyorlar”.