Katarakt: Türleri, belirtileri ve tedavileri
Katarakt gözün doğal merceğinin bulutlanmasıdır. 40 yaş üzerindeki insanlarda görme kaybının en yaygın nedenidir ve ayrıca dünyada körlüğün de başlıca nedenidir. Katarakt türleri arasında şunlar yer alır:
Bir subkapsüler katarakt, merceğin arkasında oluşur. Diyabetli insanlar ve yüksek dozlarda steroid ilaç alanlar, subkapsüler katarakt geliştirme konusunda daha büyük bir risk altındadır.
Bir nükleer katarakt merceğin orta bölgesinde (nükleus) derinde oluşur. Nükleer kataraktlar genellikle yaşlanma ile ilişkilidir.
Bir kortikal katarakt merceğin periferinde başlayan ve bisiklet jant teline benzer biçimde merkeze doğru ilerleyen beyaz, kama benzeri opasiteler ile karakterize edilir. Bu tür katarakt, merkezi nükleusu çevreleyen merceğin bir parçası olan mercek korteksinde oluşur.
Katarakt belirtileri ve işaretleri
İlk başta, kataraktın görmeniz üzerinde çok az etkisi bulunur. Görmenizin puslu bir cam içinden bakıyormuş veya empresyonist bir tabloya bakıyormuşsunuz gibi biraz bulanıklaştığını fark edebilirsiniz.
Bir katarakt güneşten veya bir lambadan kaynaklanan ışığı çok parlak veya göz kamaştırıcı hale getirebilir. Veya gece araç kullanırken, karşıdan gelen araç farlarının her zamankinden daha fazla göz kamaşmasına neden olduğunu fark edebilirsiniz. Renkler eskisi kadar parlak görünmeyebilir.
Yaşadığınız kataraktın türü kesin olarak hangi belirtileri yaşadığınızı ve ne kadar süre içinde oluşacaklarını etkileyecektir. Bir nükleer katarakt ilk geliştiğinde, "ikinci görme" denilen yakın görmenizde geçici bir iyileşmeyi yaratabilir.
Ne yazık ki, gelişmiş görme kısa sürelidir ve katarakt kötüleştikçe kaybolacaktır. Diğer yanda, bir supkapsüler katarakt tam olarak gelişinceye kadar herhangi bir belirti vermeyebilir.
Kataraktınız olduğunu düşünüyorsanız, kesin olarak öğrenmek üzere bir muayene için bir göz doktoruna görünün.
Katarakt neden olur?
Gözünüzün içindeki mercek büyük oranda bir kamera objektifi gibi çalışarak, net görme için ışığı retina üzerine odaklar. Ayrıca gözün odağını da ayarlayarak, hem yakındaki hem de uzaktaki şeyleri net biçimde görmemizi sağlar.
Mercek çoğunlukla su ve proteinden oluşur. Protein, lensi şeffaf tutacak ve ışığın içinden geçmesine izin verecek şekilde hassas biçimde düzenlenmiştir.
Ancak yaşlanırken, proteinin bir kısmı topaklaşır ve merceğin küçük bir alanını bulutlandırmaya başlar. Bu bir katarakttır ve zaman içinde daha da büyür ve merceğin daha fazlasını bulutlandırarak görmeyi daha da zorlaştırır.
Yaşlandıkça, göz merceğinin neden değişerek katarakt oluşturduğunu hiç kimse tam olarak bilmemektedir. Ancak dünya genelindeki araştırmacılar, katarakta neden olabilen veya katarakt gelişimi ile ilişkili faktörleri belirlemişlerdir.
İlerleyen yaşın yanı sıra, katarakt risk faktörleri arasında şunlar bulunur:
Ultraviyole radyasyon
Diyabet
Hipertansiyon
Obezite
Kortikosteroidli ilaçların uzun süreli kullanımı
Kolesterolü azaltmak için kullanılan statinli ilaçlar
Önceki göz yaralanması veya iltihaplanması
Önceki göz ameliyatı
Hormon replasman tedavisi
Önemli alkol tüketimi
Yüksek dereceli miyopluk (uzağı görememe)
Aile öyküsü
Katarakt oluşumuna dair bir teori de, pek çok katarakta insan merceğindeki oksidatif değişikliklerin neden olduğudur. Bu, antioksidan bakımından yüksek olan meyvelerin ve sebzelerin belirli türlerdeki kataraktların önlenmelerine yardımcı olabileceğini gösteren beslenme çalışmaları ile desteklenmektedir.
Kataraktı önleme
Kataraktların önlenip önlenemeyeceğine dair ciddi tartışmalar olmakla birlikte, birkaç çalışma belirli besinlerin ve besin takviyelerinin katarakt riskinizi azaltabileceğini önermektedir.
Kadın sağlık uzmanlarının gerçekleştirdiği 10 yıllık bir çalışmada, E vitamini ve lutein ve zeaxanthin gibi karotenidlerin yiyecek ve gıda ile takviyeleri yoluyla daha yüksek seviyede alınmasının katarakt risklerini önemli ölçüde azalttığı ortaya konmuştur.
E vitamini içeren iyi gıda kaynakları arasında ayçiçeği tohumları, badem ve ıspanak yer almaktadır. Lutein ve zeaxanthin içeren iyi kaynaklar arasında ıspanak, lahana ve diğer yeşil, yapraklı sebzeler yer almaktadır.
Katarakt riskini azaltmak için atabileceğiniz diğer bir adım da, açık havadayken güneşin UV ışınlarının yüzde 100’ü bloke eden güneş gözlükleri takmaktır.
Katarakt tedavisi
Ameliyatı, kataraktınız görmenizi ciddi biçimde bozacak ve günlük yaşamınızı etkileyecek kadar ilerlediğinde düşünün.
Pek çok kişi kötü görmeyi yaşlanmanın kaçınılmaz bir olgusu olarak değerlendirir, ancak katarakt ameliyatı görmeyi yeniden kazanmak için basit, nispeten ağrısız bir prosedürdür.
Ameliyat sırasında cerrah, bulutlanmış merceğinizi çıkaracak ve çoğu durumda, bunu şeffaf, plastik intraoküler lens (IOL) ile değiştirecektir.
Cerrahlar için ameliyatı daha az karmaşık hale getirmek ve lensleri hastalara daha kullanışlı kılmak için yeni IOL’ler geliştirilmektedir. Presbiyopi düzeltici IOL’ler potansiyel olarak sadece bir değil, tüm mesafeleri görmenize yardımcı olur. Diğer yeni bir IOL türü de hem ultraviyole radyasyonu, hem de yapılan araştırmaların retinaya zarar verebileceğini gösterdiği yüksek enerjili görünür mavi ışığıbloke eder.
Katarakt ameliyatından sonra gözlük kullanımı
Presbiyopi düzeltici IOL’leri seçmediğiniz takdirde, çoğu durumda katarakt ameliyatından son okuma gözlüklerine hala ihtiyacınız olacaktır. Ayrıca, hafif kırılma kusuru kalıntılarının yanı sıra presbiyopiyi düzeltmek için progresif lenslere de ihtiyacınız olabilir.
Katarakt ameliyatı sonrasında verilen reçeteli gözlüklerle olası en iyi görme ve rahatlığı elde etmek için, göz doktorunuzdan yansıtıcı olmayan kaplama ve fotokromik lenslerin faydalarını açıklamasını isteyin.
Page updated September 2020