

Dağ Fare Doğurdu: SETI Protokolleri!


Kaliforniya'daki Allen Teleskop Dizisi(ATA), Dünya dışı sinyalleri araştırmak ve diğer astronomi projelerini test etmek için dizayn edildi.
Uzmanlar şimdiye kadar Dünya dışı bir medeniyetten gelmesini bekledikleri bir sinyal tespit edemediler. Ancak, olası sinyallerin gelmesi halinde, kolaylaştırılmış bir planın takip edilmesi konusunda görüş birliğine vardılar.
Çek Cumhuriyeti'nin başkenti Prag'da düzenlenen bir toplantıda, E. T.'den gelen kuramsal radyo yayınları ile ilgili olarak alınan yeni protokoller, Uluslararsı Astronotik Akademisi(IAA) Dünya Dışı Akıllı Yaşam Arama(SETI) Daimi Araştırma Grubu tarafından oybirliği ile kabul edildi.
BM Dış Uzay Araştırmaları Direktörü Malezyalı Astrofizikçi Dr. Mazlan Osman, Birleşmiş Milletler nezdinde kurulan bu ofisin, dünya dışı varlıklarla iletişimde hazır bir mekanizma olduğunu ve şayet Dünya ile kontak kurarlarsa kendisinin ilk sözcülük yapacak kişi olacağını açıkladı.
BM Genel Sekreteri tarafından bu göreve resmen atanan Osman, yeni kabul edilmiş protokole göre; şayet uzaylılar(!) insanlarla temasa geçerlerse, ilk diyalog kuracak kişi kendisi.
IAA SETI protokollerinin eski versiyonu(1989); "dünya dışından inandırıcı bir sinyal" gelmesi halinde, 10 ayrı organizasyon bu iş için görevlendirilmişken, revize edilmiş protokoller, eski versiyona göre çok daha sade ve kolaylaştırılmış. SETI Birliği websitesine konulan revize edilmiş protokollerin metni şöyledir:
ÖNSÖZ
Dünya Dışı Akıllı Yaşam Arama(SETI) projesine katılanlar, gönüllü kişiler ve bazı kuruluşlardan oluşuyor.
Bu bildirinin amacı ise, bilimsel olarak geçerli kabul edilen ve şeffaf yürütülen bu çalışma için gereken sorumlulukları ortaya koymaktır. Bununla beraber, kanıtlanmış bir SETI sinyalinin kamuoyuna duyurulmasında takip edilecek protokolleri açıklamaktır.
Ayrıca bu sorumluluk, bir SETI sinyalini bilimsel, sosyal, etik, yasal, felsefi ve diğer uygulamalar yönünden derinlemesine araştırmayı da kapsıyor.
PROTOKOLLER
1. Araştırma: SETI deneyleri şeffaf yürütülecek ve bu deneyin uygulayıcıları, aktiviteler ve sonuçlarla ilgili raporları, kamuda ve profesyonel oturumlarda özgürce sunabilecekler. Aynı zamanda, çalışmaları ile ilgili olarak, haber kuruluşlarına ve diğer kamu iletişim medyasına karşı uyumlu olacaklar.
2. Aday sinyalleri test etme: Dünya dışı yaşamdan şüpheli bir sinyal gelmesi halinde, kaşif sinyalin doğruluğunu kanıtlamak için faydalı olabilecek mevcut kaynakları kullanarak ve diğer araştırmacılarla iş birliği sağlamak suretiyle bütün çabalarını bu yönde kullanacak. Böylesi girişimler, bir tesisten daha fazlasında ve/veya bir kurumdan daha fazlası tarafından yapılacak gözlemleri kapsayacak, ancak sınırlı olmayacak. Onlar çalışma halindelerken, doğrulama girişimlerini ifşa etme konusunda bir zorlama yapılmayacak. Medya ve haber kuruluşlarından gelen sorulara, hızlı ve samimi bir şekilde yanıt verilecek. Aday sinyaller veya diğer sinyaller, herhangi bir bilim adamının laboratuvar sonuçlarını değerlendirmesi gibi, bu sinyaller de aynı şekilde değerlendirilecek. The Rio Scale(Rio Ölçeği) veya eşitlikleri, aday keşiflerin önem ve anlamlılığı için bir model olarak kullanılacak.
3. Doğrulanan sinyaller: Şayet bir sinyalin veya başka bir kanıtın Dünya dışı yaşamdan geldiği diğer araştırmacılar tarafından da oybirliği ile doğrulanırsa, kaşif bu sonucu kamuoyuna, bilim topluluğuna ve BM Genel Sekreteri'ne tam, doğru ve şeffaf bir şekilde rapor edecek. Doğrulama raporu, ana verileri, doğrulama girişimleri sırasında yapılan işlemleri ve sonuçlarını, aday sinyalin aranılan sinyal olduğuna dair bazı sonuçları ve yorumları, ayrıca bazı bilgi içeriklerini kapsayacak. Resmi bir rapor, aynı zamanda Uluslararası Astronomi Birliği (IAU) için de hazırlanacak.
4. Sinyalin doğrulanmasında kullanılan bütün veriler, yayınlar, toplantılar, konferanslar ve diğer yöntemler vasıtasıyla ulusal bilim topluluğuna hazır hale getirilmesi sağlanacak.
5. Keşif görüntülenebilecek. Dünya dışı akıllı yaşama dair herhangi bir kanıt varsa, kaydedilecek ve daimi olarak en büyük boyutta kullanılabilir ve pratik olacak şekilde depolanacak. Ve bu sayede, gözlemciler ve bilim topluluğu, daha ileriki analizler ve yorumlamalar için ondan faydalanabilecek.
6. Şayet doğrulanan sinyal, elektromanyetik sinyaller şeklinde ise, bu durumda gözlemciler Uluslararası Telekomünikasyon Birliği'nin, Dünya İdari Radyo Kurumu'nun belirlediği sıra dışı prosedürleri denemek suretiyle tespit ettikleri muhtemel frekansları muhafaza etmek için uluslararası sözleşme yapacaklar.
7. Post Keşif(Keşif Sonrası): IAA SETI Daimi Araştırma Grubu'nun nezdinde Keşif-Sonrası Görev Grubu (Post-Detection Task Group), kanıtlanmış bir sinyalin olması halinde ortaya çıkabilecek sorunları gidermek için kurulmuştur. Ayrıca bu kurumun görevi; yapılan bu keşfin bilimsel ve kamu analizlerini desteklemektir.
8. Sinyallere yanıt: Bir sinyalin aranılan sinyal olması durumunda, bu bildiriyi imzalayan taraflar, Birleşmiş Milletler gibi uluslararası temsilci bir kurumun rehberi ve onayı olmadan yanıt veremeyecekler.
IAA SETI Daimi Araştırma Grubu tarafından yeniden gözden geçirilerek düzenlenmiş yeni protokoller, 30 Eylül 2010 yılında Çek Cumhuriyeti'nin başkenti Prag'da yapılan yıllık toplantıda oybirliği ile kabul edilmiştir.
Bu revize edilmiş ve geliştirilmiş protokoller, IAA tarafından 1989 yılında düzenlenmiş daha önceki protokollerin yerini alması için tasarlanmıştır.
Peki, bu tasarlanmış protokoller uygulamaya geçebilecek mi?
Güncelleme: 31/03/2011
Kaynak: Alan Boyle, "E.T. Calling? Here's what to do", comiclog.msnbc.msn.com, çev. Dr. Erman Gündoğdu, yaklasansaat.com, 04/10/2010.