

|The Goldberg Variations is often displayed as an
unsurpassed
model for contrapuntal composition.


While the perfection of the canons is often emphasized by music
theorists, the most important aspect of the work, in my mind, is the instrumental
extravaganza.
Those variations are the "Etudes d'éxecution transcendantale" of their
time. They expand and raise the harpsichord virtuosity to levels never heard before.
In this work, J.S. Bach has written the most fantastic and outrageous
keyboard idioms of his time and he has pushed existing ones to their
limits.
Visionary hand choreographies (Var.5, 20, 26), double thirds and sixths
(Var.23) double trills (Var. 28), alternating chords (Var.29) and many other
keyboard acrobatics make
this work one of the greatest instrumental achievements of musical
history together with the above-mentioned studies by Liszt, the "Gaspard de la Nuit" or
the "Three Movements from Petrouchka".
The contrapuntal music writing styles (fugues and canons) have acquired
an aura of seriousness and almost religiousness during the romantic epoch. After
having been forgotten
for a century or so, when J. S. Bach was "discovered" by Mendelssohn,
he was seen as the musician par-excellence for the salvation of romantically tormented
souls.
The prominence of J.S. Bach's church-commissioned works overshadowed
his profane and purely instrumental works. In all his compositions, it has been a
"tradition" to seek the Divine Signs and connections to the Scriptures.
This so called tradition led to such insanities as the "research" of
divine numerology in his fugues, the "discovery" of the Holy Trinity when a voice jumps a
step of third and other ridiculous things.
The religious sensibility in his Masses, Cantatas and Passions has been
extrapolated to all his other works.
Religion, for J. S. Bach, was a "normal" and "natural" part of his
life. He was not just employed by religious authority, but he was a man who deeply and
sincerely practiced Lutheranism.
Yet he was a true composer in the sense that he had the aspirations and the artistry to compose a variety of music.
Although J. S. Bach never composed operas, probably because no one hired
him to do so and because such works might have offended his Lutheran community, he
was certainly capable of doing so. His operas might have rivaled those of Haendel and
Rameau.
Similarly it is wrong to view Bach's fugues and canons as "pure
intellectual music." The joy is not so much in the analysis of their forms, but in listening and performing
them. After centuries of homophonic music writing we have forgotten how simply enjoyable are
the musical forms of canons and fugues.
By captivating the mind with an attractive theme and leading it through
contrapuntal mazes, one can "almost easily" achieve, if not good, at least a decent
music. When the Bach family gathered on Christmas evenings they sang improvised canons
to have fun.
I believe that music analysts who stress the perfectionism of the
counterpoint in Bach's canons are missing a point. Today, it is possible to
produce the most complicated counterpoint in less than a second with a programmed
machine. It is a simple matter of following rules to construct a perfect canon.
The genius of J. S. Bach is revealed in the places where he deviated from the rules.
Every composer knows (even if some would never admit it) that the most
difficult compositions are the "free" ones. A simple melody (an "aria" for
example) can be much more difficult to compose than a 6 voice fugue. This is why I find that
the free variations (Var.1, 2, 4, 5, 7, 8, 11, 13, 14, 16, 17, 19, 20, 23, 25,
26, 28, 29) reveal more of the composer's genius. Still more striking examples are
the Aria and variations 13 and 25.
It is also worth noting how those slow variations, number 13 and the
"adagio" number 25 are placed in the whole set. The set is divided into two main sections: Aria -
Variations. 15 and Variations 16 to Aria (da capo). The numbers 13 and 25, which are the emotional
climaxes of the whole work, are placed in strategically symmetrical positions.
For the framework of the composition Bach chose to include one
interlude and one canon, based on the harmonic framework of the
previously composed aria, because that seemed
to him to be the most entertaining form. There is no shame and should
be no fear in using the word "entertaining" here. In the hands of J. S.
Bach, an entertaining form such as a canon would assuredly turn
out to be a masterwork.
The Goldberg Variations stands high in the history of keyboard music,
alongside the innovative studies of Chopin and Liszt or Igor Stravinsky's Petrouchka,
for its a revolutionary instrumental accomplishment. Similarly to works like the
Studies by Chopin and Liszt or the Petrouchka Suite by Stravinsky, The Goldberg
Variations is one of this kind of music which extends and revolutionize the
instrumental idioms of
its time.
©2010 Mehmet Okonsar
|Goldberg
çeşitlemeleri genellikle bir kontrpuan başyapıtı olarak
gösterilmektedir ve öyledir. Ancak yapıtı oluşturan kanonların kontrpuan açısından
mükemmelliğini ön plana


çıkaran müzikologlar, kanımca yapıtın çalgısal extravaganza adını
verebileceğim virtüozite özelliğini göz ardı etmektedirler.
Bu çeşitlemeler, "Barok dönemin Liszt Etütler" idir! Klavsen
virtüozitesini daha önce (ve daha sonra da) hiç duyulmamış bir düzeye
getirmişlerdir. Bach,
döneminin klavsen çalgısal dilinin kalıplarını en uç limitlerine
çekmiştir. Fantastik el koreografileri (Var.5, 20, 26), çift üçlü ve
altılılar (Var.23), çift triller (Var.
28), alterne akorlar (Var.29) ve daha pek çok başka extravaganza ile bu
yapıt,
Liszt'in Piyano Etütleri, Ravel'in "Gaspard de la Nuit”si ve
Stravinski'nin piyanoya
uyarladığı
"Petrouchka" süitiyle birlikte, müzik tarihinin en ileri çalgısal
gerçekleştirimlerinden biridir.
Kontrpuan müzik stilleri (fügler ve kanonlar), romantik dönemde "ciddi
ve dinsel müzik" anlamı almışlardır. Bir yüzyıldan fazla süredir
unutulduktan
sonra, J. S. Bach, Felix Mendelssohn tarafından "keşfedilince",
"romantik fırtınalar
içinde çalkalanan ruhları" kurtarıcı ve arındırıcı bir etki
yaratmıştır. J. S. Bach'ın
maaşlı bir kilise müzisyeni olması onun çalgısal ve din-dışı
yapıtlarını gölgede
bırakmıştır. Gene romantik dönemde, Bach'ın tüm yapıtlarında dinsel ve
kutsal unsurlar
aramak bir tutku durumuna geldi. Örneğin bir sesin bir üçlü aralık
atlaması bile
Hıristiyan kilisesinin kutsal üçlüsünün bir izdüşümü olarak gösterildi.
Ayinlerinin, kantatlarının ve Passion'larının etkisiyle, Bach'ın tüm
yapıtları eşanlamlı biçimde
görülmeye ve yorumlanmaya başlandı. Oysa gerçek oldukça farkıydı.
Bach için din, yaşamın "normal" ve "doğal" bir parçasıydı ve yalnızca
Lutherian kilisenin kantor'u değil aynı zamanda derinden inançlı bir protestandı.
Fakat gerçek bir besteci olarak, her türde yapıtlar bestelemek arzusundaydı ve bunu
gerçekleştirdi. Her ne kadar J. S. Bach hiç opera bestelememişse de, ki
sanırım kimse sipariş etmediği için bestelememiştir (içinde yaşadığı XVII.y.y.
Protestan Almanya'sında bu pek olası bir şey değildi zaten), kuşkusuz Rameau ya
da Handel gibi operalar da besteleyebilirdi. Ayrıca, opera ve din-dışı yapıtlar
bestelemelerine rağmen ne Rameau ne de Handel Bach'tan daha az inançlı değillerdi.
Demek istediğim bestecinin kişiliğinin din gibi belirli bir yönünün tüm
yapıtlarına yansıtılmasının doğru olamayacağıdır. Dolayısıyla Bach'ın tüm
yapıtlarında dinsel öğelerin aranmasının yerinde olmadığına inanmaktayım. Goldberg
çeşitlemeleri budin-dışı yapıtlarının en önemlilerinden biridir.
Aynı
şekilde Bach'ın füg ve kanonlarını "entelektüel" müzik olarak
görmek de yanlıştır. Bu yapıtlardan alınacak haz yalnızca analizde
değil
dinlemede ve çalmakta olmalıdır. Yüzyılları dolduran "homophonic" müzik
tarihinin sonunda,
füg ve kanon gibi kontrpuan biçimlerinin ne denli hoş ve keyifli
olduklarını unutmuşuz. Dinleyeni çekici bir temayla bağlayıp
sonra da kontrpuan çizgilerinin
oluşturduğu bir labirent içinde dolaştırmak yöntemiyle "iyi" olmasa
bile "sürükleyici"
bir müzik
oluşturmak neredeyse kolaydır. Bach ailesi, Christmas akşamlarında
doğaçlama kanonlar söyleyerek eğlenmekteydiler!
Bach'ın yalnızca kontrpuanını ve bunun mükemmelliğini öven analistler
bir noktayı gözden kaçırmaktadırlar: günümüzde, düzgün programlanmış bir bilgisayar
ile mükemmel kontrpuan yazdırmak son derece kolaydır. Aynı şekilde bir kanon yapmak
için gene kuralları izlemek yeterlidir. Ancak Bach'ın dehası kurallardan
ayrıldığı zaman ortaya çıkmaktadır.
Bazıları bunu kabul etmese de, her besteci bilir ki en zor besteler
"serbest" formda yazılan bestelerdir. Örneğin sade bir melodi bestelemek ("Aria" gibi),
altı sesli bir fügden daha zordur. Bu bakımdan serbest çeşitlemelerin (Var.1, 2, 4, 5,
7, 8, 11, 13, 14, 16, 17, 19, 20, 23, 25, 26, 28, 29) bestecinin dehasını daha açık
biçimde ortaya çıkardığına inanmaktayım. Hatta bu alanda Aria ile 13 ve 25 numaralı
çeşitlemeler daha da ileri gitmektedirler. Aynı şekilde, kanımca, kanonların
serbest partileri, hiç bir analiz kaldırmadıkları için, zorunlu seslerden daha da ilginçtir.
İki yavaş çeşitlemenin (13 ve 25) yapıt içinde nasıl stratejik yerler
aldıkları da, yapıtın bütünlüğünün kavranması açısından önemlidir. Tüm yapıt,
Aria'dan Var.15'e ve Var.16'dan Aria'ya olmak üzere iki bölüme ayrılmaktadır. Bu açıdan,
yapıtın duygusal zirveleri olan 13 ve 25 numaralar tam simetrik ve stratejik
noktalardadırlar. Bir serbest formda "interlüt" ve bir kanondan oluşan yapıtın genel
tasarımında, inanıyorum ki Bach bu biçimin dinlemesi en hoş ve eğlendirici biçim
olacağını
planlamıştır. Burada "hoş" ve "eğlendirici" sözcüklerini Bach'ın bir
başyapıtı için kullanmakta utanmamak ya da korkmamak gerekir. Kuşkusuz Bach'ın
ellerinde en "eğlendirici" tasarım bile bir başyapıt olacaktır.
Özellikle Goldberg çeşitlemelerinin esas noktasının kontrpuan değil
çalgısallık olduğuna inanıyorum.
Goldberg çeşitlemeleri, çalgısal müzik ve özellikle klavye müziği
tarihinde, Chopin ve Liszt'in Etütleri ya da Stravinsky'nin Petruşka süitinin özgün piyano
uyarlaması gibi,
en uç ve devrimci noktadadır.
|©2010 Mehmet Okonsar

