“The Boston Tea Party”
Bir özgürlük mücadelesini nasıl ateşlersiniz? Bir ulusun bağımsızlığı için nasıl sembol bir olay yaratırsınız? Amerika Birleşik Devletleri’nin kuruluşunda halkla ilişkiler nasıl bir etki yaratabilmişti? Amerika Birleşik Devletleri, halkla ilişkiler ve çay kutularının eşliğinde bir yolculuğa çıkmamız, ilk halkla ilişkiler etkinliklerinden birinin detaylarını öğrenmemiz ve bunu yapmak için öncelikle biraz geçmişe giderek tarih bilgimizi yenilememiz gerekiyor.
Tarihler 1700’lü yılların ikinci yarısını gösterirken İngiltere Avrupa’da yaptığı savaşlar nedeniyle (Yedi Yıl Savaşları) büyük bir mali bunalım yaşıyordu. Bu nedenle sömürgelerine yeni vergiler yükleyerek gelirlerini artırmayı umuyordu. Bu vergi artışlarından etkilenen sömürgelerden biri de Amerika’daki On Üç Koloni’ydi. İngiltere Parlementosu’nda yayınlanan Townshend Yasaları ile On Üç Koloni’nin ithal ettiği yaşamsal öneme sahip kâğıt, çay, boya, cam, kumaş gibi mallara vergiler getirildi.
Avrupa kıtasındaki savaş sömürgeler için yapılmıştı. İngiltere, savaş onlar için yapıldıysa vergileri de onlar ödemeli, diye düşünüyordu ancak On Üç Koloni’nin bu vergilere bakış açısı oldukça farklıydı. Onlara göre İngiltere Parlementosu’nda temsil edilmeden vergilendirilmişlerdi ve İngiltere’nin gelir elde etmek için onlara vergi koyması yanlıştı.
Bu vergilendirmeler İngiltere ve On Üç koloni arasında zaten yeterince gerilmiş olan ilişkileri kopma noktasına getiren bir olayın fitilini ateşledi, Boston Katliamı’nın. 5 Mart 1770 tarihinde Boston Gümrük Binası’nı koruyan bir İngiliz askerine kartopu fırlatılmasıyla başlayan süreçte İngiliz askerleri kalabalığa ateş açtı, beş kolonici öldürüldü ve altı kişi yaralandı. Bu olayın ardından koloniciler İngiltere’ye karşı tamamen öfkelenmişlerdi.
İngiltere Parlementosu yaşananlardan sonra kolonilere yüklediği yeni vergileri yürürlükten kaldırıldı ancak çay üzerindeki vergi bu karardan hariç tutuldu. O dönem koloniler her yıl yaklaşık olarak 1,2 milyon pound tutarında çay ithal ediyordu. Bu miktarsa yüksek bir vergiyi de beraberinde getiriyordu.
Bostonlu tüccarlar İngiliz tacirlerden çay almak yerine, Hollandalı tüccarlar tarafından kaçak olarak getirilen çayları almaya devam ederek vergiden kurtulmanın yöntemini bulmuştu. Kolonicilerin çay kaçakçılığı o dönem İngiltere’nin en büyük şirketlerinden biri olan İngiliz Doğu Hindistan Şirketi’ni sahip olduğu milyonlarca pound fazla çayla ve neredeyse bir iflas kararıyla baş başa bıraktı.
Tarihler 1773 yılını gösterdiğinde İngiltere Parlementosu iflasın eşiğindeki İngiliz Doğu Hindistan Şirketi’ni kurtarmak ve çay ticaretindeki vergilerini alabilmek için şirketi kolonilere ihraç edilen tüm çaylar üzerinde bir tekel haline getiren yasayı onayladı. Yasa kısaca, kolonilere gönderilecek çayların yalnızca Doğu Hindistan Şirketi gemilerince taşınmasını ve yalnızca kendi acenteleri aracılığıyla satılmasını şart koşuyordu.
Bu durum vergisiz çay ticareti operasyonlarını korumak isteyen John Hancock ve Samuel Adams gibi kolonicilerin direnmesini örgütleyen kişilerin bir araya gelmesine ve direniş komitelerinin kurulmasında önemli rol oynadı. Sons of Liberty gibi tanınmış üyeleri ve liderleri olan On Üç Koloninin İngiltere’nin vergilerine ve yasalarına direnen gizli örgütlenmeler kurulmuştu.
İngiliz vergilerine karşı olan ve bağımsızlık isteyen örgütlenmelerin harekete geçişinin hızlanmasına neden oldu. Bu kararın ardından New York, Philadelphia ve Charleston gibi şehirlerde çay acenteleri çalışmalarını durdurdu, siparişleri iptal etti ve tüccarlar sevkiyatları bıraktı. Koloniciler bu şekilde kararlar alırken Boston’daki İngiliz valisi Thomas Hutchinson yasayı uygulamakta kararlıydı ve İngiliz Doğu Hindistan Şirketi’ne ait üç geminin iskeleye demirlemesine izin verdi. Vali protestolara rağmen, gemilerin İngiltere’ye dönmesine izin vermeyi reddetti ve çay vergisinin ödenmesini emretti. Koloniciler bunu yapmayı reddetti.
Taraflar uzlaşamadı çünkü o günün sabahında binlerce kolonici iskelede toplanmıştı. Büyük bir kolonici grubu çay için vergi ödemeyi reddetmek için oy kullanılan bir toplantı yapmıştı. Koloniciler kararlarının tanınmasını istiyordu. Taraflar arasındaki bu gerginlik siyasi bir protestoyu başlatacaktı. 16 Aralık 1773 gecesi Massachusetts, Boston’daki Griffin iskelesinde meydana gelen siyasi bir protesto gelecek yıllarda The Boston Tea Party olarak anılacaktı.
O gece büyük bir kolonici grubu Mohawk Kızılderili kıyafetlerine bürünerek limanda demirlemiş gemilere bindi ve 342 sandık çayı sandıklarını parçalayarak suya attı. 100’den fazla kolonici çay sandıklarını Boston Limanı’na boşaltmak için üç saat harcadı. Çay sandıklarının toplam ağırlığı 45 ton kadardı.
Limana dökülen çayın bugünkü değeri yaklaşık olarak 1 milyon dolar ediyordu. The Boston Tea Party protestosu sırasında hiç kimse zarar görmedi. Limanın çay yapraklarıyla kaplanması ve bir asma kilidin imha edilmesi dışında hiçbir maddi zarar yoktu. Protestocuların gemilerden ayrılmadan önce güverteleri temizledikleri anlatılmıştı. The Boston Tea Party, kolonicilerin İngiliz yönetimine karşı ilk büyük meydan okuma eylemiydi.
Koloniciler yani Amerikalılar vergileri ve güç gösterilerini kolayca kabul etmeyeceğini İngiltere’ye gösterdi. On Üç Koloni vatanseverlerini bağımsızlıklarını kazanmak için bir araya getirdi.
Baston Tea Party protestosunda şiddet eylemi olmamasına rağmen İngiliz Parlamentosu tarafından cezasız bırakılmadı. İngiltere Intolerable Acts’ı (Zorlayıcı Yasalar) yürürlüğe koydu ve protestoda limana dökülen çayın bedeli ödenene kadar Boston Limanı’nı kapattı. Massachusetts’te sıkıyönetim ilan edildi. İngiltere, bu önlemlerle isyanı bastıracağını ve kolonilerin birleşmesini engelleyeceğini düşünürken tam tersi oldu. Tüm koloniler bu yeni cezaların İngiltere’nin koloniler üzerindeki zorbalığı olarak gördüler ve daha fazla direniş planladılar.
İkinci bir The Boston Tea Party, Mart 1774’te, yaklaşık 60 Bostonlu’nun limana yaklaşık 30 sandık çayı boşalttığı zaman gerçekleşti. Bu tepki çok ünlenmedi ancak Maryland, New York ve Güney Carolina’da diğer çay boşaltma gösterilerini teşvik etti. 1774’te On Üç Amerikan kolonisinden seçilmiş delegeler İngiltere’ye nasıl direneceklerini bulmak için Birinci Kıta Kongresi gerçekleştirdi. The Boston Tea Party Amerikan Bağımsızlık Savaşı’nın başlamasına yol açan sembol olaylardan biri oldu.
Halkla ilişkiler Amerika Birleşik Devletleri’nin kurulmasında etkin rol oynamıştır. Samuel Adams gibi devrimciler halkın desteğinin bağımsızlık fikrinin benimsenmesinde, uyanmasında ve kanalize edilmesinde etkili olduğunu fark etmişti. The Boston Tea Party kamuoyunu etkilemek için sembol bir olay olmuştur.
Yazar: Utkucan Kaya – Bahçeşehir Üniversitesi Halkla İlişkiler Bölümü
Kaynaklar: