Biçimlerine Göre Deyimlerin Sınıflandırılması
a) Tam yargı anlamı vermeyen deyimler:
Türkçemizdeki deyimlerin bazılarında sonunda eylem veya ekeylem yoktur. Bu tür deyimler tam yargı anlamı vermezler.
Örnek:
Göz ağrısı, cebi delik, yarım ağız, sofrası açık, gözü açık vb.
b) Tam yargı anlamı veren deyimler:
Bu türdeki deyimlere anlam yükleyebilmek için çekime girmeli veya cümle biçimindeki deyimler olmalıdır.
Çekime girecek biçimdeki deyimler "-mak/-mek" mastar ekiyle adlandırılan "anlamca bileşik eylem" özelliğindeki deyimlerdir. Bu tür deyimler değişik ad çekim ekleri kip ve kişi ekleri ile çekime girerler.
Örnek:
Babası bağırınca dut yemiş bülbüle dönmüştü.
Cümle biçimindeki deyimler belli bir çekime girmiş ve cümle niteliğine bürünmüş deyimlerdir. Bu tipteki deyimler; basit cümle biçiminde oluşabilir.
Örnek:
"Ağzı bozuk, elleri açıktı" gibi oluşabilir.
Ayrıca bileşik cümle biçiminde oluşmuş deyimler de vardır.
Örnek:
Ağzını açtı gözünü yumdu.
Bacak kadar boyu var, türlü türlü huyu var.
Deyimlerin oluşumunda, ikilemler iyelik ve ad durum eki alarak meydana gelebilirler.
Örnek:
"Baş başa, pisi pisine, el ele, göz göze, biz bize vb.