D Vitamininin Fazlası Zararlı mı? Fazla D Vitamini Zararları ve Yan Etkileri
Çok az besin D vitamini içerir, bu yüzden birçok insan bu vitamini ek alarak takviye etme yolunu seçer. Bu takviyelerin uzun süreli kullanımı, nadir olmasına rağmen bazı olumsuz yan etkilere neden olabilir.
D vitamini, aşağıdakiler de dahil olmak üzere çeşitli vücut süreçlerini desteklemede gereklidir:
– Kalsiyum, magnezyum ve fosfatın emilimi ve düzenlenmesi
– Kemiklerin sertleşmesi, büyümesi ve yeniden şekillenmesi
– Hücresel gelişim ve yeniden şekillenme
– Bağışıklık fonksiyonu
– Sinir ve kas fonksiyonu
Sağlık için D vitamininin ne kadar gerekli olduğu konusunda kesin bir fikir birliği yoktur. Bir kişinin günlük gereksinimi yaş, cinsiyet ve sağlık durumu gibi bireysel faktörlere bağlıdır.
Birçok insan güneş ışığından yeterince D vitamini alır.
Fazla D vitamini yan etkileri nelerdir?
Doktorlar, mililitre (mL) başına en az 20 nanogram (ng) vitamin varsa, D vitamini düzeylerinin yeterli olduğunu düşünmektedir. Seviyeler 50 ng / mL’nin üstüne çıkarsa, kişi olumsuz yan etkiler yaşayabilir.
Çoğu araştırma D vitamini için toksisite eşiğinin 200-240 ng / mL civarında olduğunu göstermektedir. Bu aralıkta D vitamini seviyesine sahip bir kişi genellikle günlük 10.000 ila 40.000 uluslararası birim (IU) tüketir.
D vitamininin fazlasının zararları şöyledir:
D Vitamini Fazlalığı Zararları
Hiperkalsemi
D vitamini toksisitesine bağlı önemli yan etkilerin çoğu, hiperkalsemi ile ilişkilidir.
Hiperkalsemi kanda fazla kalsiyumdur. Bu, kanda 10,4000 ng / mL’den fazla kalsiyum olduğunda ortaya çıkar. Araştırmacılar genellikle bu eşiği desilitre kan başına 10.4 miligram (mg) kalsiyum veya 0.104 mg / mL olarak belirtirler.
D vitamini ve kalsiyum arasında güçlü bir ilişki vardır. Kanda yüksek seviyede D vitamini metabolitleri olduğunda, bu bağırsakların emdiği kalsiyum miktarını artırır.
Yüksek D vitamini metabolitleri de kemiklerden kalsiyumun kan dolaşımına salınmasını teşvik eder.
Kanda çok fazla kalsiyum bulunması çok çeşitli komplikasyonlara ve semptomlara neden olabilir. En ciddi belirtiler şunlardır:
– İştah kaybı
– İshal ve kabızlık
– Zihinsel karışıklık, dikkat bozukluğu
– Mide bulantısı ve kusma
– Eklem ve kas ağrısı
– Sürekli baş ağrıları
– Sinirlilik ve kaygı
– Açıklanamayan bitkinlik
– Kas güçsüzlüğü
– Susuzluk ve daha sık idrara çıkma
– Düzensiz bir kalp atışı
– Azalmış refleksler
– Ağızda metalik bir tat
– Yüksek tansiyon
Böbrek hasarı
Kan dolaşımındaki fazla kalsiyum fosfatla bağlanabilir ve yumuşak vücut dokularında kristallerin birikmesine neden olabilir. Bu kristaller doku hasarına ve sonuçta bulundukları yere, sayıya ve boyuta bağlı olarak organ hasarına neden olabilir.
Böbrekler, filtre ve onun birçok küçük geçit yolu nedeniyle, kalsiyum birikimine karşı özellikle hassastır. Kalsiyum birikintileri böbrek dokularında sıkıştığında, nefrokalsinoz oluşabilir. Bu durum şiddetli ise kalıcı böbrek hasarına ve sonunda böbrek yetmezliğine neden olabilir.
Nefrokalsinozis belirtileri şunlardır:
– Mide bulantısı ve kusma
– Ateş ve titreme
– Midede, sırtın yanlarında veya kasık bölgesinde, erkeklerde testisler dahil olmak üzere şiddetli ağrı
Düzensiz kalp atışı ve kalp krizi
Aşırı hiperkalsemi, kalp hücrelerinin çalışma yeteneğini azaltabilir veya değiştirebilir ve şiddetli hiperkalsemili kişiler sıklıkla kalp atışlarında düzensizlikler yaşarlar.
Kanda ciddi miktarda kalsiyum veya fosfat bulunan bir kişi, kalbin arterlerinde veya kapaklarında kalsiyum birikintileri veya plaklar geliştirebilir. D vitamini toksisitesine bağlı bazı kalp komplikasyonları belirtileri şunlardır:
– Geçici veya sürekli olabilen düzensiz bir kalp atışı
– Göğüs ağrısı
– Açıklanamayan bitkinlik
– Yüksek tansiyon
– Egzersiz yaparken ağrı
– Baş dönmesi
– Göğüs ağrısı
Kırılgan kemikler ve kemik ağrısı
Kan dolaşımında serbestçe dolaşan çok fazla kalsiyum olduğunda, vücutta minerali kemiklere etkili bir şekilde bağlamak için yeterli hormon olmayabilir.
D vitamini toksisitesi, hiperkalsemiye ve daha sonra kemiklerle ilgili sorunlara neden olabilir. Bazı belirtiler şunlardır:
– Ağrılı kemikler
– Dengesizlik
– Düşme oranının artması
– Kırılma eğilimli kemikler
– Kambur duruş
– Şiddetli sırt veya eklem ağrısı
– Uzuv kaybı
Dehidrasyon
Kandaki yüksek kalsiyum seviyeleri böbreğin idrarı konsantre etme kabiliyetine zarar verebilir.
Bu, bir kişinin alışılmadık derecede yüksek miktarda idrar üretmesine neden olabilir, buna poliüri denir.
Araştırmacılar bunun neden meydana geldiğinden tam olarak emin değil. Bir teori, yüksek kalsiyum seviyelerinin antidiüretik hormonların etkilerini azaltmasıdır.
Bu hormonlar böbrekleri su tutmaya teşvik eder. Bu durumda olan kişiler, çok miktarda su ve elektrolit kaybeder. Bu nedenle, D vitamini toksisitesine sahip bir kişi dehidrasyona yatkındır.
Orta derecede dehidrasyon belirtileri şunlardır:
– Ağız kuruluğu
– Huzursuzluk
– Sinirlilik
– Çökük gözler
– Artan susuzluk
– Azalmış idrar çıkışı
– Gözyaşı üretiminde azalma ve göz kuruluğu
– Sıkıştırıldıktan sonra normale dönmesi yavaş olan cilt
Şiddetli dehidrasyon hayatı tehdit eden koşullara neden olabilir. Bu durumun diğer belirtileri ve semptomları şunlardır:
– Zayıf atan nabız
– Düşük tansiyon
– Açıklanamayan bitkinlik
– Çok az veya hiç idrar çıkışı olmaması
– Bilinçsizlik
Pankreatit
Hiperkalsemi, pankreas iltihaplanması olan, akut pankreatite neden olabilir.
2017’de araştırmacılar, D vitamini toksisitesine bağlı akut böbrek hasarının özellikleri ve tedavisine ilişkin bir inceleme yayınladılar. Toksisitesi olan 19 kişinin deneyimlerini incelediler. Her biri 1-3 ay boyunca ortalama 6.000.000 IU D vitamini almıştır.
19 kişiden ikisinde komplikasyon olarak akut pankreatit görüldü. Pankreatit belirtileri şunlardır:
– Sırta kadar uzanan üst karın ağrısı
– Mide bulantısı ve kusma
– Hızlı nabız atışı
– Kilo kaybı
– Ateş
Akciğer hasarı
Kandaki yüksek kalsiyum ve fosfat seviyeleri kristaller oluşturmak için bağlandığında, bunlar yumuşak dokularda birikmektedir.
Kristallerin özellikle akciğerlerde filtreler gibi hareket eden yumuşak doku organlarında birikmesi muhtemeldir.
Bu kalsiyum tuzu birikintilerinin veya ektopik kalsifikasyonların çoğu akciğerlerde mevcutsa, organın işlevini bozabilir. Ortaya çıkan akciğer hasarının bazı belirtileri şunlardır:
– Öksürük
– Nefes alma zorluğu
– Göğüs ağrısı
D vitamini yan etkisi ne kadar yaygın görülür?
Pek çok insan, D vitamini takviyesi almaktadır ve yan etkilerin oranı düşüktür. Ancak, takviyelerden uzun süreli veya aşırı D vitamini tüketimi, olumsuz yan etkilere neden olabilir.
Vücut D vitaminini yağ dokularında depolar ve D vitamini toksisitesinin etkilerinin görülmesi haftalar veya aylar sürebilir.
Kimler D vitamini kullanmamalı?
D vitamini takviyesi herkes için uygun değildir. Takviyeler, bazı ilaçlar ile etkileşime girebilir. Aşağıdaki ilaçlardan herhangi birini alan kişiler, D vitamini takviyesi almadan önce bir doktora danışmalıdır:
– Epilepsiyi tedavi edebilen fenobarbital ve fenitoin
– Orlistat, kilo kaybı ilacı
– Kolesterolü azaltabilecek kolestiramin
Ayrıca, bazı tıbbi durumlar D vitamini duyarlılığını artırabilir. Aşağıdaki koşullardan herhangi birine sahip bir kişi, D vitamini takviyesi kullanmadan önce bir doktora danışmalıdır:
– Primer hipertiroidizm
– Kanser
– Granülomatöz tüberküloz
– Metastatik kemik hastalığı
– Williams sendromu
D vitaminin fazlalığının belirtileri
Çok fazla D vitamini alan çoğu kişi, aşırı dozdan birkaç gün sonra aşağıdaki belirtilerden en az ikisini yaşar:
– Açıklanamayan bitkinlik
– İştahsızlık ve kilo kaybı
– Kabızlık
– Ağız kuruluğu
– Sıkıştırıldıktan sonra normale dönmesi yavaş olan cilt
– Artan susuzluk ve idrara çıkma sıklığı
– Sürekli baş ağrıları
– Mide bulantısı ve kusma
– Azalmış refleksler
– Zihinsel karışıklık ve dikkat bozukluğu
– Düzensiz bir kalp atışı
– Kasların zayıflaması
– Yürüyüşteki değişiklikler
Ciddi veya kronik D vitamini toksisitesine sahip kişiler, aşağıdakileri de içeren hayatı tehdit edici semptomlar geliştirebilir:
– Aşırı dehidrasyon
– Yüksek tansiyon
– Yavaş büyüme
– Nefes alma zorluğu
– Geçici bilinç kaybı
– Kalp yetmezliği ve kalp krizi
– Böbrek taşları ve böbrek yetmezliği
– İşitme kaybı
– Kulak çınlaması
– Pankreatit (pankreas iltihabı)
– Gastrik ülser
– Koma
K Vitamini Olmadan D Vitamini Zararlı mıdır?
Yeterli miktarda D ve K vitamini sağlığımız için gereklidir. Bazı kaynaklar, K vitamini seviyeleri düşük olanların, D vitamini takviyesi almasının zararlı olduğunu belirtiyor.
D ve K Vitaminleri Nelerdir?
D vitamini ve K vitamini, yağda çözünen besin maddeleridir. Genellikle yüksek yağ içerikli gıdalarda en bol miktarda bulunurlar ve yağ ile tüketildiğinde kan dolaşımı emiliminde artış olur.
D vitamini, yağlı balıklarda ve balık yağında zengin olarak bulunmakla birlikte, güneş ışığına maruz kalınca cilt tarafından da üretilmektedir.
D vitamininin temel işlevlerinden biri kalsiyum emilimini artırmak ve kandaki yeterli kalsiyum seviyelerini korumaktır. D vitamini eksikliği, kemik kaybına neden olabilir.
K vitamini yapraklı yeşillikler, fermente edilmiş baklagiller ve sebzelerde olduğu kadar yumurta sarısı, karaciğer ve peynir gibi yağlı, hayvan kaynaklı gıdalarda bulunur.
Kan pıhtılaşması için gereklidir, kemikler ve dişlerdeki kalsiyum birikimini arttırır.
K ve D vitaminleri bir takım olarak çalışır
Kalsiyum metabolizması söz konusu olduğunda, D ve K vitaminleri birlikte çalışır. Her ikisi de önemli roller oynamaktadır.
D vitamininin rolü
D vitamininin temel işlevlerinden biri kandaki yeterli kalsiyum seviyelerini korumaktır. D vitamininin bunu başarmasının iki yolu vardır:
Kalsiyum emilimini artırma
D vitamini, yediğimiz gıdanın kalsiyum emilimini artırır.
Kemikten kalsiyum alınması
Yeterli miktarda kalsiyum tüketilmediğinde, D vitamini vücudun ana kalsiyum arzını ve kan seviyesini korur.
Kalsiyumun yeterli seviyede tutulması esastır. Kalsiyum kemik sağlığındaki rolü ile bilinirken, vücutta birçok hayati fonksiyona da sahiptir.
Kalsiyum alımının yetersiz olduğu dönemlerde, vücudun kemiklerdeki kalsiyum rezervlerini kullanmaktan başka seçeneği yoktur, bu da kemik kırığı ve osteoporoz riskini artırır.
K vitamininin rolü
Yukarıda belirtildiği gibi, D vitamini, kalsiyum seviyelerinin vücudun taleplerini karşılayacak kadar yüksek olmasını sağlar.
Bununla birlikte, D vitamini vücuttaki kalsiyumun nerede bittiğini tam olarak denetlemez. K vitamini burada devreye girer. K vitamini, vücuttaki kalsiyumu iki şekilde düzenler:
Kemik kalsifikasyonunu teşvik eder
K vitamini, kemikler ve dişlerde kalsiyum birikimi oluşturan osteokalsini aktifleştirir.
Yumuşak dokuların kalsifikasyonunu azaltır
K vitamini, kalsiyumun böbrekler ve kan damarları gibi yumuşak dokularda birikmesini önleyen matris GLA proteinini etkinleştirir.
D vitamini, K vitamini olmadan zararlı mıdır?
Bazı insanlar yüksek D vitamini alımının, K vitamini seviyesi düşük olanlar arasında kan damarı kalsifikasyonunu ve kalp hastalığını teşvik edebileceğinden endişe etmektedir. Birkaç kanıt bu fikri desteklemektedir:
D vitamini toksisitesi hiperkalsemiye neden olur
Son derece yüksek D vitamini seviyelerinin belirtisi (toksisite) hiperkalsemi olup, kandaki aşırı kalsiyum seviyeleri ile karakterize bir durumdur.
Hiperkalsemi, kan damarı kireçlenmesine (BVC) yol açar
Hiperkalsemide, kalsiyum ve fosfor seviyeleri o kadar yüksek olur ki, kalsiyum fosfat kan damarlarının astarında birikmeye başlar.
BVC kalp rahatsızlığı ile ilişkilidir
Uzmanlara göre, kan damarı kireçlenmesi kalp hastalığının ana nedenlerinden biridir.
K vitamini eksikliği BVC ile ilişkilidir
Gözlemsel çalışmalara göre düşük K vitamini seviyeleri, kan damarı kalsifikasyonu riskini artırır.
Yüksek doz K vitamini takviyeleri, hayvanlarda BVC’yi önledi
Yüksek kalsifikasyon riski olan sıçanlarda yapılan kontrollü bir çalışma, yüksek dozda bir K2 vitamini takviyesinin BVC’yi önlediğini ortaya koydu.
K vitamini takviyeleri insanlarda BVC’yi azaltabilir
Yaşlı insanlarda yapılan kontrollü bir çalışmada, üç yıl boyunca her gün 500 mcg K1 vitamini takviyesi ile BVC’nin % 6 oranında azaldığı belirtildi.
Yüksek K vitamini alımı, kalp rahatsızlığı riskini azaltabilir
Beslenmelerinden yüksek miktarda K2 vitamini alan insanlar kan damarı kalsifikasyonu ve kalp hastalığı riskini azaltırlar.
Basitçe söylemek gerekirse, D vitamini toksisitesi kan damarı kireçlenmesine neden olabilirken, K vitamini bunun önlenmesine yardımcı olur.
Sonuç olarak;
D vitamini toksisitesi çok çeşitli semptomlara neden olabilir ve her birey farklı tepki verir.
Bir kişi uzun süre aşırı miktarda takviye almışsa, zehirlenme riski daha yüksektir. Bu D vitaminin kanda birikmesine neden olabilir.
D vitamini besinlerden veya güneşten elde edilirse, yan etkilere maruz kalma riski çok düşüktür.