Blog
Kadın Çömlekçiler 5.000 Yıl Önce Baltık Çevresini Dolaştı| Kategori: Arkeoloji ve Sanat Haberleri | Yorum: 0 yorum
Kadın Çömlekçiler 5.000 Yıl Önce Baltık Çevresini Dolaştı
Araştırmacılar, yaklaşık 5.000 yıl önceden kalma İp Baskılı Seramik kültürü kaplarının kökeni ve taşındığı bölgeleri saptadı.
Finlandiyada çıkarılan Corded Ware tarzı toprak kap. C: Elisabeth Holmqvist-Sipilä
Corded Ware Kültürü (İp Baskılı Seramik Kültürü) dönemi boyunca, Finlandiya, Estonya ve İsveçten yetenekli kadın zanaatkarlar, Finlandiya Körfezinin doğusunda şık ve yenilikçi çömlek yapımını öğrendi. Baltık ülkeleri aynı zamanda çanak-çömlek ticareti için güçlü bir ağa da sahipti.
Geç Neolitik Çağın Corded Ware Kültürü boyunca Baltık bölgesinde seyahat edenler, pişmiş toprak kaplar mı yoksa onları yapan zanaatkarlar mıydı? Finlandiyada bulunan arkeolojik kalıntılar ithal mi edilmişti, yoksa yeni yapım tekniklerinde ustalaşmış zanaatkarlar tarafından Finlandiya toprağından mı yapılmıştı? Bunlar, Nordik ülkelerinde yapılan en geniş kapsamlı ve özgün arkeolojik seramik çalışmasında araştırmacıların cevaplamaya çalıştığı sorular.
Araştırmacılar, çömleklerin yapıldığı alanları belirleyerek Kuzey ülkelerindeki Corded Ware Kültürü (MÖ 2.900-2.300) temsilcilerinin ve çömleklerin geldiği güzergahı haritalandırdı. Corded Ware kapları erken dönem Taş Devri çömleklerinden çok farklıydı. Yeni bir yapım tekniği ve biçimi temsil ediyorlardı. Ayrıca, bir yenilik olarak kırılmış seramik-veya çömlek- parçalarının toprakla karıştırılmasıyla yapılıyorlardı.
Bir Corded Ware kabının mikroskobik resminde görülen, kırılmış ve kabın hamuruna karıştırılmış çömlek parçaları. C: Elisabeth Holmqvist-Sipila
İsveçte Doğu etkileri
Finlandiya, İsveç ve Estonyada, yaklaşık 5.000 yıl önce, Baltık çevresinde çömlek ticaretine katılmış en az 5 adet Corded Ware çömleği üretim alanı bulunuyordu. Güney Finlandiyadaki Häme Neolitik standartlara göre yarı endüstriyel sayılabilecek bir Corded Ware çömlek üretim alanıydı. Bu alanın ürünleri Finlandiya kıyıları ve Estonya içlerine kadar yayıldı.
Uzun bir süre, arkeologlar Corded Ware kültürünün İsveçe güneyden geldiğini varsaydı. Ne var ki artık, Neolitik boyunca İsveçte doğu etkilerinin de yaygın olduğu görünüyor. Bu kültüre ait insanların ve çömleklerin ilk olarak Doğu İsveçe, Finlandiya ve Estonyadan geldiği açık bir şekilde görünüyor. Bu, tek seferlik, tek yönlü bir olay geliş değildi. İsveçte üretilen çömleklerin Finlandiya ve Estonyada bulunmasının gösterdiği üzere Neolitik boyunca Baltık kıyılarında çift yönlü birçok temas gerçekleşti.
Geleneksel toplumlarda çömlekleri yapanlar genellikle kadınlardı ve kadınların evlilik sonrası yaşadığı yerin değişmesi de yaygındı. Corded Ware kazıları, çömleklerin daha çok kadınlara mezar hediyesi olarak verildiğini gösteriyor. Ayrıca, Avrupa mezarlıkları analizinin gösterdiği üzere kadınların yer değiştirmesi daha olasıydı.
Fin-Baltık bölgesi ve İsveç kıyılarına ilk gelen Corded Ware zanaatkarlarının çömlek yapımını doğdukları yerde öğrenen kadınlar olması muhtemel. Bu kadınlar, yeni memleketlerinde mevcut olan kili kullanmaya başladılar ve yanlarında getirdikleri çömleklerin ezilmiş parçalarını bu kile karıştırdılar. Bu yöntem, belki de, önceki ülkelerinde yapılan eski çanak çömlekleri korunmanın bir yoluydu, böylece aileleriyle ve eski topluluklarının üyeleriyle günlük yaşamlarında sembolik bir bağ kurmuş oluyorlardı.
Araştırma, ustalaşmış kadın zanaatkarların İsveçe özellikle Estonya ve Finlandiyadan geldiğini saptadı. Jeokimyasal köken ve kültürel link ithal edilmiş toprak kapların İsveçe bu bölgelerden geldiğini işaret ediyor. Kültürel benzerlikler ise Finlandiya ve Estonyadaki ilk Corded Ware topluluklarını, Finlandiya körfezinin doğusundaki, bugün Rusya topraklarında kalan bölgeyle ilişkilendiriyor.
Bu etkileşim ağı, Taş Devrinde bile, Finlandiyayı daha geniş kapsamlı Avrupa kültürüne bağlayan Baltık Denizinin farklı topluluklar arasında bir engel değil bir bağ olduğunu kanıtlıyor.
Baltık Denizinde Neolitik Çağdaki çömlek ticareti haritası. C: Elisabeth Holmqvist-Sipilä
Çömleğe kazınmış uluslararası Taş devri olguları
Araştırma, Finlandiya, Estonya ve İsveçteki 24 farklı kazı alanından toprak kapları inceledi. Araştırmanın amacı, Corded Ware kaplarının jeokimyasal bileşenlerini ve toprağın geldiği yeri yani kapların kökenini belirlemekti.
Bu araştırma, Finlandiya, İsveç ve Estonyadan arkeologları ve fizikçileri bir araya getiren uluslararası ve disiplinler arası işbirliği gerektiren bir projeydi. Finlandiya Akademisi tarafından finanse edilen bu araştırma projesine, Helsinki Üniversitesi Arkeoloji Laboratuvarında çalışan Elisabeth Holmqvist-Sipilä liderlik ediyor.
Holmqvist-Sipiläya göre Prehistorik bu uluslararası olgu, tabak çanak ve buların killerine kırılıp karıştırılan eski çömlekler gibi basit ve gündelik nesnelerde açıkça görülebilir. Eskiden çömlekler o kadar önemliydi ki sahipleri uzun bir yolculuğa çıkarken onları da yanında götürürdü. Şimdi, binlerce yıl sonrasında, her şey toza dönmüşken bu çömlekler sahiplerinin ve onlara ait eşyaların yolculuk güzergahlarını anlatıyor.
Phys.org. 23 Mart 2018.
Makale: Holmqvist, E., Larsson, Å. M., Kriiska, A., Palonen, V., Pesonen, P., Mizohata, K., & Räisänen, J. (2018). Tracing grog and pots to reveal neolithic Corded Ware Culture contacts in the Baltic Sea region (SEM-EDS, PIXE). Journal of Archaeological Science, 91, 77-91.
Kaynak: Arkeofili