Siyasetin dışında kalmayı tercih ederim.
Teksas Valisi Greg Abbott, Elon Musk'ın eyaletin kürtaj karşıtı yasalarını desteklediğini iddia edince ona cevap vermek zorunda kalan teknoloji yöneticisinin sözleri bunlar.
Eğer öyleyse Bay Musk tuhaf bir yol seçmiş. Tesla ve SpaceX'in CEO'su olarak on yılı aşkın süredir kamuoyunun tanıdığı Güney Afrika doğumlu patron, Donald Trump ve Bernie Sanders'tan düzenleyici kurumların yetkililerine, Kovid kurallarına, sendikalara ve "zamirlere" kadar herkese ve her şeye saldırdı.
ABD Başkanı Joe Biden'ı aylarca eleştirdikten sonra, geçmişte "ezici bir çoğunlukla" Demokratlara oy verdiğini ama şimdi gelecekteki en az bir seçimde desteğinin yönünü Cumhuriyetçilere çevireceğini mayısta açıkladı:
Geçmişte Demokratlara oy verdim çünkü nezaketin partisi (çoğunlukla) onlardı. Ancak bölünmenin ve nefretin partisi haline geldiler, bu yüzden artık onları destekleyemem ve Cumhuriyetçilere oy vereceğim.
Bu, Biden'ın en önem verdiği yasa tasarıları olan, altyapı ve sosyal harcamalarla ilgili hamlelerine elektrikli otomobil endüstrisine gereksiz sübvansiyonlar verdiği ve federal bütçedeki "çılgın" açığı artırdığı gerekçeleriyle geçen yıl saldırdıktan ve sonrasında da ABD Başkanı'nı "nemli, insan kılığına girmiş, çoraptan kukla" diye nitelendirdikten sonra oldu.
fazla oku
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
Bir ay sonra daha da ileri giderek Cumhuriyetçi bir adaya oy verdiğini açıkladı ve Beyaz Saray için yarışması halinde Cumhuriyetçi Florida Valisi Ron DeSantis'i destekleyeceğini öne sürdü.
"Mayra Flores'e oy verdim, ilk kez bir Cumhuriyetçi'ye oy vermiş oldum. 2022'de devasa bir kırmızı dalga" diye tweet attı.
Bir Twitter kullanıcısı "Sanırım başkanlık seçiminde [de] Cumhuriyetçilere?" şeklinde soru yöneltti.
Musk, "[Daha sonra belirlenecek]" diye yanıtladı.
Devamında "Nereye meylediyorsun?" sorusu soruldu.
Musk, "DeSantis" dedi.
Daha sonra karşılık veren DeSantis, Güney Afrika doğumlu dolar milyarderinin yorumları hakkında espri yaptı:
2022'ye odaklandım ama Elon Musk ile birlikte, Afrikalı Amerikalıların desteğini memnuniyetle karşıladığımı söylemek isterim. Ne diyebilirim ki?
Kime oy verirse versin, 50 yaşındaki Musk'ın politik görüşlerinin tam olarak ne olduğunu belirlemek önceden zordu. Kendisini çeşitli biçimlerde; "orta yolcu", "sosyalist" ve "toplumsal olarak liberal, ekonomik olarak muhafazakâr" gibi tanımlarken hem Demokratlara hem de Cumhuriyetçilere pek çok sefer bağış yaptı.
Sosyal ağın yönetiminin çok solcu olduğunu ve çevrimiçi "halk meydanının", "ifade özgürlüğü" için yeniden ele geçirilmesi gerektiğini savunarak, bu nisanda Twitter'ın tamamını hisse başına 54,20 dolara (yaklaşık 44 milyar dolar) satın almak için olağanüstü bir teklif sundu.
In the past I voted Democrat, because they were (mostly) the kindness party.— Elon Musk (@elonmusk) May 18, 2022
But they have become the party of division & hate, so I can no longer support them and will vote Republican.
Now, watch their dirty tricks campaign against me unfold …
Peki Elon Musk gerçekte neye inanıyor? Ve 250 milyar dolarlık tahmini servetiyle dünyanın en zengin kişisi olduğu göz önüne alındığında, bu geri kalanımız için ne anlama geliyor?
Elon Musk kimlere para bağışladı?
Kendi siyasi görüşlerini açıklarken, Musk zaman zaman kafa karıştırdı. En tutarlı tema "toplumsal olarak liberal, ekonomik olarak muhafazakâr", hatta "toplumsal olarak çok liberal" olması. Kayıtlarda bağımsız gözüktüğünü iddia ederek şöyle dedi:
Açık olmak gerekirse, ben muhafazakâr değilim.
Nisanda Twitter'da kendisinin de aralarında olduğu siyaseten orta yolcuları tasvir eden bir çöp adam karikatürü yayımladı: Sol, aşırılıkçılığa doğru hızla uzaklaşıp merkezin zeminini uzaklara sürüklerken siyasi yelpazede hareketsiz duran orta yolcular öncesine kıyasla sağcı gözüküyor.
Bununla birlikte 2018'de, kendisini "Iain Banks tarafından en iyi şekilde tanımlanan türden bir ütopyacı anarşist" olarak tanımladı. Bu tanım, merhum İskoç bilimkurgu yazarının (şüpheci de olsa) özlemle yazdığı; parası, yoksulluğu, ücretli işçiliği, polisi, hapishanesi, daimi ordusu olmayan ve neredeyse sonsuz bir temel mal bolluğuna sahip ve uzay yolculuğu aşamasına ulaşmış Culture (Kültür) adındaki anarko-sosyalist medeniyetten geliyordu.
Bir başka noktada, "sosyalist" olduğunu iddia etti ancak "kaynakları en üretkenden en az üretkene kaydıran türden değil". Daha sonra bunu çok ciddiye almamamız gerektiğini söyledi.
Bunun yerine, Musk'ın üzerine konuştuğu konular hakkında para harcamasına odaklanıp siyasi bağışlarına bakalım. Kâr amacı gütmeden lobicilik faaliyetlerini gözlemleyen Open Secrets'in topladığı verilere göre Elon Musk, 2002'den bu yana siyasilere, partilere, siyasi eylem komitelerine (PAC) ve referandum kampanyalarına toplamda 1,2 milyon dolar verdi.
Bu para neredeyse eşit şekilde 542 bin dolarla Demokratlara ve 574 bin 500 dolarla Cumhuriyetçilere giderken Kaliforniya'daki kabaca solcu sayılabilecek iki referandum kampanyasına da 85 bin dolar verildi. Bu denge yıllar içinde dalgalandı: 2006, 2013 ve 2017'de ezici çoğunlukla Cumhuriyetçilere bağışta bulunurken, 2015'te yalnızca Demokratlara para verdi.
Ayrıca SpaceX'in kurduğu PAC'e toplamda 30 bin dolar verdi ve komite bu miktarın yüzde 54'ünü Demokratlara, yüzde 46'sını da Cumhuriyetçilere bağışladı. Musk'tan bizzat para alan politikacıların çoğu, Tesla'nın eskiden merkezinin bulunduğu Kaliforniya ve uzun süredir roket testiyle fırlatmaların yapıldığı SpaceX tesislerini tuttuğu Teksas eyaletlerindeki yasama üyeleriydi.
Bu arada lobicilere SpaceX yaklaşık 9,7 milyon dolar, Tesla da 5,5 milyon dolar harcadı. Bu şirketlerden ilkinin gelirinin çoğu devletle yaptığı sözleşmelere bağlı, ikincisiyse birçok düzenlemeye tabi. Sunlight Foundation, 2013'te "SpaceX'in siyasi destek kazanmak için yürüttüğü kampanya, sistematik ve sofistike oldu" diye yazmıştı.
Bay Musk'ın açıklamalarına göre, bu bağışlar kendi kişisel inançları hakkında pek fazla sinyal vermiyor. Onun yerine, bunları sadece Amerika'da iş yapmanın maliyeti olarak tanımlıyor.
2013'te Huffington Post'a "Washington'da sesinizi duyurmak için biraz katkıda bulunmak zorundasınız" demişti:
Ancak... Washington'u birçok kişinin düşündüğü kadar yozlaşmış bulmadım, yani bazılarının zannettiği kadar parayla işlemiyor ve bunun için gerçekten minnettarım, çünkü eğer böyle olsaydı hiç şansımız olmazdı.
"Toplumsal olarak çok liberal" mi? Musk karışık sinyaller gönderdi
Peki ya Bay Musk'ın toplumsal görüşleri? Temsili demokrasiye karşı "doğrudan demokrasiyi" savunan ve gelecekteki Mars kolonilerinin, herhangi bir yasanın yurttaşların yüzde 40'ının oyuyla bozulmasına izin vermesini öneren güçlü bir özgürlükçü çizgiye açıkça sahip.
Ayrıca, bu uyuşturucu yasallaşmadan önce ABD'de esrarla ilişkili suçlardan hapse giren kişilerin serbest bırakılmasını savundu ve hatta podcast sunucusu Joe Rogan'la yaptığı bir röportaj sırasında da bizzat içti.
Direct democracy by the people. Laws must be short, as there is trickery in length. Automatic expiration of rules to prevent death by bureaucracy. Any rule can be removed by 40% of people to overcome inertia. Freedom.— Elon Musk (@elonmusk) June 16, 2018
Selling weed literally went from major felony to essential business (open during pandemic) in much of America & yet many are still in prison. Doesn’t make sense, isn’t right.— Elon Musk (@elonmusk) June 6, 2020
Musk, Cumhuriyetçilerden daha fazla sayıda Demokrat siyasetçiye bağışta bulundu ve belirli Demokratları sıklıkla methederken bu övgüleri karşı tarafa nadir sundu. Uzun zaman önce 2005'te, Kaliforniya'daki 82 sayılı kanun teklifi için 10 bin dolar verdi. Bu teklif, dört yaşındakilerin hepsinin okul öncesi eğitim masraflarının karşılanması için zenginlerden alınacak vergileri artırmayı öneriyordu ama kanunlaşmadı.
Donald Trump, Cumhuriyetçi Parti'nin başkan adaylığına adayken Musk kendisi hakkında şunları söyledi:
Muhtemelen doğru kişi olmadığını biraz daha fazlasıyla hissediyorum. Birleşik Devletler'i iyi gösterecek bir karaktere sahip gibi görünmüyor.
Öte yandan Musk'ın toplumsal meselelerle ilgili açıklamaları, ekonomik görüşlerine kıyasla, nadiren yüksek perdeden veya netti. Gerçekten de, sık sık zıt sinyaller verdi ve zaman zaman sosyal muhafazakârlıkla flört eder gibi göründü.
Örneğin 2020 baharında, takipçilerine "Kırmızı hapı alın" dedi ki bu ifade beyaz üstünlüğü yanlıları ve anti-feministler tarafından kendi dünya görüşlerinde radikalleşme sürecini tanımlamak için kullanılıyor.
O dönemler Kaliforniya'nın Kovid tecridi politikalarını "faşist" olarak tanımlayıp onlara karşı bir mücadeleye girişti. Pandeminin başlarında "koronavirüs paniğinin aptalca olduğunu" ve nisan sonuna kadar virüsün Amerika'dan gideceğini beyan etti.
Aynı yılın temmuzunda "zamirler berbat" ifadesini Twitter'da paylaştı ve birçok kişi bunu translara laf atma olarak gördü (çünkü zamirler İngilizce'nin temel ve kaçınılmaz bir parçasıdır).
O zamanki kız arkadaşı Claire Boucher, namıdiğer elektronik müzikçi Grimes, kesinlikle bu şekilde okuyarak şöyle yanıt verdi:
Seni seviyorum ama lütfen telefonunu kapat veya beni ara. Nefreti destekleyemem. Lütfen buna son ver. Senin kalbinin böyle olmadığını biliyorum.
Pronouns suck— Elon Musk (@elonmusk) July 25, 2020
Natranslar translarla dayanışma göstermenin yaygın yolu olarak Twitter profillerinde zamirlerini belirtirken, onları Amerika'nın sömürge olduğu dönemdeki baskıcı Kırmızı Ceketliler'e benzeten bir mimi Aralık 2020'de Twitter'da paylaştı. Daha sonra şöyle açıkladı:
Transları kesinlikle destekliyorum ama tüm bu zamirler estetik bir kabustur.
Musk'ın 2014'te 10 bin dolar bağışladığı Teksas Valisi Greg Abbott, 2021 eylülünde CNBC'ye verdiği röportajda şu iddialarda bulundu:
Elon, Kaliforniya'dan çıkmak zorunda kaldı, kısmen Kaliforniya'daki toplumsal politikalar yüzünden ve Elon sürekli olarak bana Teksas eyaletindeki toplumsal politikaları beğendiğini söylüyor.
Onu muğlak ve hafif bir şekilde reddeden Musk'ın bu tavrı, sendikalara veya vergi tekliflerine karşı gösterdiği cehennem azabı gibi tepkilerin yanına bile yaklaşmadı. "Genelde, hükümetin nadiren halka iradesini dayatması ve bunu yaparken de toplam mutluluklarını en üst düzeye çıkarmayı hedeflemesi gerektiğine inanıyorum" dedi:
Bununla birlikte, siyasetin dışında kalmayı tercih ederim.
In general, I believe government should rarely impose its will upon the people, and, when doing so, should aspire to maximize their cumulative happiness. That said, I would prefer to stay out of politics.— Elon Musk (@elonmusk) September 2, 2021
Pro-kapitalist ve sendika karşıtı
Musk'ın serbest piyasa kapitalizmine inancı çok daha tutarlı. Sosyalizm beyanlarına karşın, hükümetin iş dünyasına müdahale etmesine derin bir şüpheyle yaklaşan, ekonomik açıdan ateşli bir liberaldir.
6 Aralık 2021 Pazartesi günü Biden'ın Yeniden Daha İyisini İnşa Et (Build Back Better) Yasası'na yaptığı saldırının temelinde bu yatıyordu. Biden, tasarının elektrikli araba satın alanlara 12 bin 500 dolara varan bir vergi indirimi öngörmesinin halihazırda yükselişe geçen bir sektöre yönelik "gereksiz" bir bağış olduğunu söyledi.
Bunu, şirketler ve ulus devletler arasındaki farkı açıklayan önemli bir felsefi argümanla destekledi. Bu ikisini kapitalin (yani malla hizmet üretimi için gereken diğer kaynaklar ve paranın) faydalı amaçlar için dağıtılmasının farklı yolları olarak çerçeveye oturttu.
Sırasıyla iş dünyası liderleri ve hükümetten bahsederek "Sermaye tahsisi işini, sermaye tahsisinde büyük beceri göstermiş kişilerden alıp sermaye tahsisinde çok zayıf beceri göstermiş bir varlığa vermek mantıklı değil" dedi:
Basitçesi en büyük şirket, hükümettir ve şiddet tekeline sahiptir. Ona karşı yardım isteyebileceğiniz hiçbir yer yoktur. Peki o varlığa ne kadar para vermek istiyorsunuz?
Bu düşünce biçimini Bay Musk'ın tüm geçmişinde görebilirsiniz. Operasyonların verimliliğine yönelik engel olarak gördüğü sendikalara, özellikle de kendi şirketlerindekilere, kuvvetle karşı çıktı ve milyarderlere yönelik gelir vergisi önerilerinde bulunan Bernie Sanders'la bu konu üzerine defalarca çarpıştı.
Ekimde Biden'ın "sendikalar tarafından kontrol ediliyor gibi göründüğünü" iddia etti. 2018'de de Twitter hesabından yaptığı paylaşımda sendikalaşma girişiminde bulunan Tesla çalışanlarının hisse senedi opsiyonlarını kaybedeceğini söylemiş, düzenleyicilerse bunun yasadışı olduğunu ileri sürmüştü.
Fotoğraflarla dünyadan haberler
Fotoğraflarla dünyadan haberler
-
1/301 Ekim 2022 - İtalya'nın başkenti Roma'da, İran'da 22 yaşındaki Mahsa Amini'nin 16 Eylül'de gözaltında kötü muamele görmesi nedeniyle ölmesi protesto edildi. İran'da protestolar aralıksız sürerken birçok ülkede bir araya gelen yurttaşlar da İran yönetimine tepki gösteriyor. Roma'da yürüyüş düzenleyen binlerce kişi de "Kadın, Yaşam, Özgürlük" sloganı attı (Vincenzo Pinto/AFP)
-
2/3030 Eylül 2022 - Ferrari'nin İspanyol pilotu Carlos Sainz Jr., Formula 1 Singapur Grand Prix'si öncesindeki antrenman seanslarında pit yolunda aracını sürüyor. 2022 sezonunun 17. ayağı olacak yarışta Redbull Racing pilotu Max Verstappen'in, Formula 1 şampiyonluğunu garantileme şansı var (Mohd Rasdan/AFP)
-
3/3029 Eylül 2022 - Fransa'nın güneyindeki Marsilya kentinde, işçilerin ülke çapında ücretleri ve emekli maaşlarını protesto etmek için greve gittiği sırada yürüyüşe katılan eylemciler meşale tutuyor. Birden fazla sendika ve gençlik örgütü tarafından çağrısı yapılan eylemlerde protestocular ücretlere ve emekli maaşlarına zam yapılmasını talep etti. Emmanuel Macron nisanda yeniden seçildikten sonra düzenlenen ilk büyük grevde, ülke çapında okullarda ve ulaşım hizmetlerinde aksamalar yaşandı. Ayrıca Macron'un seçim vaatleri arasında yer alan, emeklilik yaşını 62'den 65'e çıkarma planı da protesto edildi (Nicolas Tucat/AFP)
-
4/3028 Eylül 2022 - Küba'nın başkenti Havana'da yurttaşlar, dalgaların Malecon setine vuruşunu izliyor. Küba bugün Ian Kasırgası ülkeden geçtikten sonra ulusal elektrik şebekesindeki arızalardan dolayı "sıfır elektrik üretimli" tam kesinti deneyimleyerek 12 saatten fazla karanlıkta kaldı. ABD'nin Florida eyaletinde kasırganın yaklaşması sebebiyle 2,5 milyon kişiye tahliye emri verildi. Rüzgarların hızının saatte 250 kilometreyi bulması bekleniyor (Yamil Lage/AFP)
-
5/3027 Eylül 2022 - Japonya'da merasim kıtasından askerler, eski Japonya Başbakanı Şinzo Abe için düzenlenen resmi cenaze töreninde Abe'nin küllerinin bulunduğu kabı selamlıyor. Temmuzda suikasta kurban giden eski başbakan için başkent Tokyo'da gerçekleştirilen tören öncesi ülke genelinde geniş çapta protestolar düzenlendi. Törenin düzenlenmesine karşı çıkan eylemciler bugün de parlamento binasına yürüdü (Frank Robichon/AP)
-
6/3026 Eylül 2022 - Lübnan'ın başkenti Beyrut'ta emekli bir asker, meslektaşları parlamento binasına girmeye çalışırken yerde slogan atıyor. Ekonomik çöküş yaşayan ülkede protesto düzenleyen emekli askerler maaşlarına zam talep etti. Bütçe görüşmeleri sırasında parlamento önünde bir araya gelen yüzlerce emekli askerle güvenlik güçleri arasında arbede yaşandı. IMF ile görüşmeleri epey yavaş ilerleyen Ortadoğu ülkesinde bankacılık sisteminde de büyük problemler yaşanıyor (Bilal Hüseyin/AP)
-
7/3024 Eylül 2022 – Güneydoğu Asya ülkesi Vietnam'ın An Giang ilinde düzenlenen Bay Nui öküz yarışında bir yarışmacı öküzlerini sürüyor. Kmer topluluğunun atalarını hatırlamak, spor ve sanat faaliyetleri gerçekleştirmek için düzenlediği Sene Dolta festivalinin bünyesinde her yıl koşulan Bay Nui öküz yarışı için yetiştiriciler büyükbaş hayvanlarını getirdi. Kovid-19 yüzünden iki yıldır iptal edilen festival bu yıl geri döndü (Nhac Nguyen/AFP)
-
8/3023 Eylül 2022 - Fransa'nın Paris–Le Bourget Havalimanı'nda iklim değişikliği hakkında farkındalık yaratmak için eylem yapan Yokoluş İsyanı aktivistlerinden biri, Fransız polisi tarafından gözaltına alınıyor. Paris–Le Bourget Havalimanı çoğunlukla, karbondioksit salımına önemli derecede katkı yaptığı söylenen ticari jet trafiğine ev sahipliği yapıyor (Emmanuel Dunand/AFP)
-
9/3022 Eylül 2022 - Meksika'nın başkenti Meksiko'da kent sakinleri bugün gerçekleşen 6,8 şiddetindeki depremden sonra sokağa çıktı. Kuzey Amerika ülkesi 19 Eylül'de 7,6 büyüklüğünde depremle sarsılmış, iki kişi hayatını kaybetmişti. Bugünkü depremde de iki kişi yaşamını yitirdi (Pedro Pardo/AFP)
-
10/3021 Eylül 2022 - Filipinler'in Ulusal Başkent Bölgesi'ndeki Filipinler Üniversitesi'nde insan hakları gruplarının üyeleri sıkıyönetim ilan edilmesinin 50. yıldönümüne girildiğinde mumlar yaktı. Filipinli diktatör Ferdinand Marcos'un işkenceleri ve diğer zulümlerinden hayatta kalanlar, adalet ve özür talepleri için Marcos'un oğlu ve şimdiki devlet başkanı Ferdinand Marcos Jr.'a baskı yapıyor. Medyayı, mahkemeleri ve işletmeleri kontrolü altına alan Marcos diktatörlüğünde 3 bin 257 kişi yargısız infaz edilirken, 35 bin işkence belgelendi, 77 kişi kayıp ilan edildi ve 70 bin kişi de hapse atıldı (Aaron Favila/AP)
-
11/3020 Eylül 2022 - Hindistan'ın Ahmedabad kentindeki bir sanat grubunun üyeleri, yaklaşan Navaratri festivali öncesinde geleneksel kıyafetlerle Garba dansının provasını yapıyor. 9 gece anlamına gelen Navaratri 26 Eylül'de başlayacak. Festival, Ana Tanrıça Durga'yı anmak için kutlanıyor (Sam Panthaky/AFP)
-
12/3019 Eylül 2022 - 8 Eylül'de hayatını kaybeden Birleşik Krallık Kraliçesi II. Elizabeth'in cenaze töreni düzenlendi. Tarihi Westminster Abbey Kilisesi'nde gerçekleştirilen törene 500'e yakın dünya lideri ve üst düzey isim katıldı (Aaron Chown/AFP)
-
13/3018 Eylül 2022 - ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi, Ermenistan'ın başkenti Erivan'daki "Ermeni Soykırımı Anıtı"nı ziyaret etti. İktidardaki Demokrat Parti içinde, daha aktif dış politika izlenmesi gerektiğini savunan Demokratların "şahinlerinden" Pelosi, son dönem kriz bölgelerine yaptığı ziyaretlerle dünya çapında tansiyonu yükseltmesiyle dikkati çekiyor. Pelosi bu yaz Tayvan'a düzenlediği ziyaretle Çin ve Tayvan'ı savaşın eşiğine getirmişti. Azerbaycan ve Ermenistan'ın ateşkes ilan ettiği bu günlerde Pelosi'nin Erivan'ı ziyareti ister istemez yeni gerginliklerin habercisi olarak görülüyor (Karen Minasyan/AFP)
-
14/3017 Eylül 2022 - Senegal'in başkenti Dakar'ın doğusunda yer alan Bargny'de bir gönüllü, Dünya Temizlik Günü'nde sahildeki çöpleri topluyor. Her eylülün üçüncü cumartesi kutlanan günün organizatörü, genel merkezi Estonya'nın başkenti Tallinn'de olan Let's Do It! World kuruluşu. Günün amacıysa çöp kriziyle ilgili farkındalık oluşturup dünyanın dört bir yanındaki ülkelerin yurttaşlarını temizlik faaliyetlerine yönlendirmek (John Wessels/AFP)
-
15/3016 Eylül 2022 - İtalya'nın Ancona ilindeki Pianello köyünde dün gece yaşanan sağanak yağış sonucu evlerini sel basan yurttaşlar, kurtardıkları eşyaların yanında dinleniyor. Ülkenin doğusundaki Marche bölgesinde etkili olan şiddetli yağışlar ve sert rüzgarlar ani sellere neden oldu. Afet nedeniyle en az 10 kişinin öldüğü ve 4 kişinin kaybolduğu bildirildi. Sel felaketinin yaşandığı bölgeye 2 ila 3 saatte 420 milimetre yağış düştüğü belirtildi (Alessandro Di Meo/AFP)
-
16/3015 Eylül 2022 - Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Moğolistan Devlet Başkanı Uhnaagiyn Hürelsüh, Özbekistan'ın Semerkant kentinde düzenlenen Şangay İşbirliği Örgütü zirvesi kapsamında üçlü toplantı düzenledi. Öte yandan İran da Şangay İşbirliği Örgütü'ne tam üyelik belgesini imzaladığını açıkladı (Alexandr Demyanchuk/AFP)
-
17/3014 Eylül 2022 - Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Ruslardan geri alınan Izium kentindeki bayrak törenine katıldıktan sonra bir polis memuruyla özçekim yapıyor. Yakın zamanda özgürleştirilen kenti ziyaret eden Zelenski, askerleri selamladı ve alanı yeniden ele geçirmekteki çabalarından ötürü onlara teşekkür etti. Törende yangından zarar görmüş belediye binası önünde Ukrayna bayrağı göndere çekildi (Leo Correa/AP)
-
18/3013 Eylül 2022 - Kenya'da 9 Ağustos'taki seçimleri kazanan Devlet Başkanı William Ruto, başkanlık yeminini ederek resmen göreve başladı. Afrika'nın farklı ülkelerinden birçok liderin katıldığı yemin töreni, başkent Nairobi'deki Kasarani Stadyumu'nda düzenlendi. Fakat yemin töreninden önce yaşanan karmaşada bazı Kenyalılar stadyuma girip yemin törenini izleyebilmek için bariyerleri aştı. Güvenlik güçlerinin müdahale ettiği olaylarda yaralananlar da oldu (Brian Inganga/AP)
-
19/3012 Eylül 2022 - Sırbistan'ın başkenti Belgrad'da bugün başlayıp 18 Eylül'e kadar sürecek EuroPride 2022 etkinliklerinin hazırlıkları kapsamında bir gönüllü, afişleri düzenliyor. Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic, geçen ay aralarında Kosova'yla yaşanan gerginlikler ve enerji ve gıda sıkıntıları da olan bir dizi nedenden bahsederek etkinliği "ertelemeye ya da iptal etmeye" karar verdiğini açıklamıştı. EuroPride organizatörleri bu hamleyi sert şekilde eleştirmiş, hükümetin etkinliği iptal etme yetkisinin olmadığını söylemişti. EuroPride'ın internet sitesinde yer alan açıklamada, "Bu tüm bölgedeki LGBTİ+ topluluğu için bir kilometre taşı olacak ve yeni bir çağ başlatacak" ifadeleri yer alırken, "Balkanlar'ın batısında LGBTİ+ topluluğu ağır eşitsizlik ve ayrımcılıkla karşı karşıya" dendi (Oliver Bunic/AFP)
-
20/3010 Eylül 2022 - Fransa'nın batısındaki Treguennec komününde polisler, sahile vurmuş 16 metrelik oluklu balinanın başında nöbet tutuyor. Memeli deniz hayvanı, ülkenin Finistere bölgesinde son 8 günde karaya vuran ikinci balina oldu (Fred Tanneau/AFP)
-
21/309 Eylül 2022 - Dün Britanya Kraliçesi II. Elizabeth öldükten sonra bugün, Birleşik Krallık'ın başkenti Londra'daki Buckingham Sarayı'nın önüne iyi dileklerini sunmaya gelenlerden biri, Kral III. Charles'ın elini öpüyor. 73 yıllık ömrünün büyük çoğunluğunu bu role hazırlanarak geçiren Kral, başbakanla buluşmayı ve dünyanın çoğunun tanıdığı tek Britanya hükümdarının kaybının yasını tutan ülkesine seslenmeyi planladı. III. Charles, hem ülkesi hem de monarşinin kendisi için bir belirsizlik döneminde tahta çıkıyor (Yui Mok/AP)
-
22/308 Eylül 2022 - Buckingham Sarayı'ndan Britanya Kraliçesi II. Elizabeth'in sağlık durumu üzerine açıklama yapılınca halk, başkent Londra'daki sarayın önünde toplanmaya başladı. Sarayın tıbbi ekibinden yapılan açıklamada "Bu sabahki değerlendirmeyi takiben doktorlar Kraliçe II. Elizabeth'in sağlığından endişe ettiler ve tıbbi gözetim altında kalmasını önerdiler" dendi. Kraliçe'nin ailesi de temmuzdan beri ikamet ettiği İskoçya'ya gidiyor (Toby Melville/Reuters)
-
23/307 Eylül 2022 - Brezilya'da ülkenin Portekiz sömürgesinden kurtulup bağımsızlığını ilan edişinin 200. yıldönümü coşkuyla kutlandı. Sokaklara dökülenler arasında elbette Devlet Başkanı Jair Bolsonaro'nun destekçileri de vardı. Söz konusu destekçilerden biriyse etkinliklere, eski devlet başkanı ve mevcut başkanlık yarışında aday olan Luiz Inacio Lula da Silva'yı parmaklıklar ardında gösteren bir oyuncak bebekle katıldı (Miguel Schincariol/AFP)
-
24/306 Eylül 2022 - Bulgaristan'ın Slatina köyünde gerçekleşen sel, ortaya fotoğrafta görülen manzarayı çıkardı. Yıkıcı seller Balkan ülkesinin iç kesimlerindeki Slatina, Bogdan ve Karavelovo köylerini vurunca yüzlerce kişi evlerini tahliye etmek zorunda kaldı. Bulgaristan hükümeti selden etkilenenlere maddi destek sunulacağını ve "yardım edilmemiş hiçbir mağdur kalmayacağını" açıkladı (Nikolay Doychinov/AFP)
-
25/303 Eylül 2022 - Cenevre Doğa Tarihi Müzesi'nin iki başlı kaplumbağası Janus, 25. doğum gününde marulun tadını çıkarıyor. Janus, 25. yaşına gelerek iki başlı kaplumbağalarda bilinen en uzun ömre ulaştı. 3 Eylül 1997'de dünyaya gelen kaplumbağa, adını iki yüzlü Roma tanrısı Janus'tan alıyor. Doğada hayatta kalma şansı olmayan çift başlı kaplumbağa müzede gördüğü bakım sayesinde ömrünü sürdürüyor. Müzenin yıldızı her gün sıcak bir banyo, ultraviyole ışık, yürüyüş ve masajın keyfini çıkarıyor (Fabrice Coffrini/AFP)
-
26/302 Eylül 2022 - Filistinli bir protestocu İsrailli güvenlik güçleriyle çatışırken arabanın arkasına saklanıyor. Eylemciler İsrail'in Batı Şeria'daki Kafr Qaddum köyüne el koymasını protesto etti (Cafer Aştiye/AFP)
-
27/301 Eylül 2022 - Muson yağmurlarının vurduğu Pakistan'da insanlar, kendi imkanlarıyla yaptıkları sallarla hayatlarını kurtarmaya çalışıyor. Temmuz başından beri yağan aşırı yağmurlarda 1190 kişi hayatını kaybederken BM'den yapılan açıklamada, Muson mevsiminin bu yıl aşırı geçmesinde iklim krizinin etkili olduğu vurgulandı (Asif Hassan / AFP)
-
28/3027 Ağustos 2022 - Ferrari'nin İspanyol pilotu Carlos Sainz Jr., Belçika'nın Spa kentinde düzenlenen Formula 1 Belçika Grand Prix'sinin sıralama turlarında mücadele ederken. Formula 1 Dünya Şampiyonası 4 haftalık yaz arasının ardından yarınki yarışla geri dönüyor. Öte yandan Alman otomobil üreticisi Audi, 2026'dan itibaren Formula 1'de yer alacağını duyurdu (Kenzo Tribouillard/AFP)
-
29/3026 Ağustos 2022 - Sri Lanka'da muhalif politikacı Ranjan Ramanayake, başkent Kolombo'daki Welikada hapishanesinden çıkarken destekçilerini selamlıyor. Sri Lanka'nın yeni devlet başkanı, Güney Asya ülkesindeki yargıçların çoğunu yolsuzluk yapmakla suçladığı için 4 yıl hapis cezasına çarptırılan politikacıyı başkanlık yetkisiyle affetti (Ishara S. Kodikara/AFP)
-
30/3025 Ağustos 2022 - Rusya'nın Ukrayna'nın güneydoğusundaki Chaplyne köyünde tren istasyonuna gerçekleştirdiği saldırı sonucu oluşan manzara. Dün Ukrayna'nın 31. Bağımsızlık Günü'ydü ve bugün Ukrayna'nın demiryolu işletmesi 31 kişinin yaralandığı saldırı sonucu ölü sayısının 25'e çıktığını duyurdu. Ukraynalı yetkililer Dnipro'nun 120 kilometre güneydoğusundaki köye iki füzenin isabet ettiğini, birinin yerleşim yerini vururken diğerinin de yolcu treninde yangın çıkardığını açıkladı. Saldırıyı gerçekleştirdiğini kabul eden Rusya, füzesinin yüzlerce Ukrayna askeri personelini öldürdüğünü öne sürdü (Leo Correa/AP)
Musk devlet müdahalesini onayladığında, hükümet bürokrasisini en aza indiren ve yetkililerin kazananları seçmesinden kaçınan tedbirleri tercih etme eğiliminde. Yeşil endüstri için sübvansiyonlardan ziyade karbon vergisi istiyor ve bunun oluşturulması için Biden yönetimi üzerinde lobi faaliyeti yürüttüğünü söylüyor.
Onun argümanı, fosil yakıtların fiyatının çevreye maliyetini düzgün bir şekilde yansıtmadığı; yani şirketlerin kararlarını yanlış bilgilere dayandırdığını söylüyor. Karbonun vergilendirilmesi bu dengeyi düzeltecek ve serbest piyasanın, kendi salımlarını en iyi şekilde nasıl azaltacağını kendi yöntemiyle çözmesini sağlayacaktır. Gerçi bunların hiçbiri onu hem Tesla hem de SpaceX için milyarlarca dolarlık devlet sübvansiyonunu kabul etmekten alıkoymadı.
Benzer şekilde Musk, yakında işlerinin yapay zeka (AI) tarafından ellerinden alınacağına inandığı insan işçileri desteklemek için evrensel temel gelir uygulamasını uzun zamandır savunuyor. Bazı açılardan bu epey solcu bir fikir zira vergi mükelleflerinin dev miktarlarda parasını harcamayı içeriyor.
Gelgelelim Richard Nixon gibi bazı muhafazakârlar ve Milton Friedman gibi serbest piyasa ekonomistleri de, devlet bürokratlarının kimin yardımı hak ettiğine karar vermesini engelleyeceğini ve bu parayı alanları iş buldukları için cezalandırmaktan kaçınacağını düşünerek, evrensel temel geliri savunmuştu.
Yeşil enerji genellikle Musk'ın kırmızı çizgisi oldu
Bir diğer gerçek tutarlılık noktasıysa, küresel ısınma ve temiz enerji. Musk 2006'da, fosil yakıt çıkaranlara özel bir vergi getirilmesi amacıyla Kaliforniya'da düzenlenen referandum kampanyası Teklif 87'ye, 75 bin dolarla şimdiye dek tek seferde yaptığı en büyük bağışlarından birini yaptı.
O zamandan beri, emisyonlar genellikle onun kırmızı çizgisi oldu. Donald Trump'ın başkanlığının ilk yıllarında, "Başkan mantığın seslerini ne kadar çok duyarsa o kadar iyi" diyerek Beyaz Saray'ın danışma konseylerinden birine katıldı. Ancak Trump, ABD'yi Paris İklim Anlaşması'ndan çekince istifa eden Musk şunları söyledi:
İklim değişikliği gerçek. Paris'ten ayrılmak Amerika ya da dünya için iyi değil.
Ve Musk yakın zamanda Bitcoin'e girmeye ikna edildiğinde (siyasi sorunlara teknolojik çözümler bulunmasına yönelik eğilimi ve özgürlükçü bakış açısı göz önüne alındığında bu gayet doğal, tartışmalara düşkünlüğü de cabası) onu yeniden düşünmeye sevk eden şey bu para biriminin muazzam karbon emisyonlarıydı.
2021 mayısında "Tesla, Bitcoin'le araç alımlarını askıya aldı" dedi:
Bitcoin madenciliği ve işlemleri için fosil yakıtların kullanımının hızla artmasından, özellikle de tüm yakıtlar içinde en kötü emisyonlara sahip kömürden endişe duyuyoruz.
Kripto para pek çok yönden iyi bir fikir ve umut vaat eden bir geleceğe sahip olduğuna inanıyoruz ama çevreye bu kadar büyük bir maliyeti olmamalı.
Musk'ın Biden'ı desteklediği konular da karbonla bağlantılıydı. Başkan göreve başladıktan hemen sonra Musk, Fortune'a şunları söyledi:
Yeni yönetimin iklime odaklanması beni süper heyecanlandırdı... Yeni yönetimle birlikte sürdürülebilir enerjinin geleceği konusunda çok iyimserim.
Tutkuları yıldızlara uzanan bir teknokrat
Tüm bu meselelerin hepsinde, Musk'ın siyasi görüşlerinin geleneksel sol-sağ şemalarla kolayca örtüşmeyen bir damarı var: Teknokrasi.
Musk'ın dedesi Joshua Haldeman, 1930'larda ve 40'larda hem politikacıları hem de bankerleri en fazla uzmanlığa sahip olanlarla değiştirmeye inanan ilk teknokrat hareketin Kanada'daki lideriydi.
Olağanüstü bir kapitalist olan Elon Musk, büyükbabasının yerini birebir doldurmuyor. Ancak hareketin kurucusu William Henry Smyth gibi, onun açıklamaları da diğerlerini zorlayan siyasi sorunları bilim insanları ve mühendislerin çözebileceği inancına güçlü bir şekilde temelden sahip olduğuna işaret ediyor.
Tarihçi Jill Lepore'un öne sürdüğü gibi Musk, egzotik bir tekno-kapitalizm türüyle sayısız takipçisine ilham veriyor ve Lepore bu türe "Muskizm" adını veriyor. Pek çok fikrinin, bazıları çok eski olmak üzere, bilimkurgulardan geldiğini; yani roketlerin ve otomobillerin yanında "gelecek vizyonları" da sattığını söylüyor.
Bir simülasyonda yaşıyor olabileceğimizi düşünüyor, İskoç bilimkurgu yazarı Iain M. Banks'e muntazaman atıfta bulunuyor ve "insan ırkının hayatta kalmasına karşı en ciddi tehdit" diye adlandırdığı yapay zekanın tehlikeleri kafasını özellikle meşgul ediyor. Sadece beyaz yaka işlerinin kitlesel otomasyonundan değil, aynı zamanda teoride insanların dizginleyemeyeceği kadar güçlü bir hiper-zeki yapay zekanın yükselişinden de endişeleniyor.
2014'te "Yapay zekayla şeytanı çağırıyoruz" demişti:
Pentagram ve kutsal suya sahip bir adamın olduğu tüm o hikayelerde sanki, evet, o adam şeytanı kontrol edebileceğinden emin. Öyle yürümez.
Hem bu hem de küresel ısınma Musk'ın, insanlığın uzun vadede hayatta kalması için diğer gezegenleri kolonileştirerek "çok gezegenli bir tür" haline gelmesinin hayati önemde olduğuna dair inancını besliyor. Ne kadar ciddiye alırsanız alın, bunun Musk'ın diğer politik görüşlerini şekillendiren önemli bir hedef olduğu açık.
I am accumulating resources to help make life multiplanetary & extend the light of consciousness to the stars— Elon Musk (@elonmusk) March 21, 2021
Burada iki şey dikkate değer. Birincisi bu meseleler teknoloji endüstrisi dışında çok iyi bilinmiyor ve bunlara öncelik vermek, diğer herkesin bir fırsatı kaçırdığına inandığınızı gösteriyor.
Diğeri Musk'ın bu geleceği, devletin atacağı adımlarla ya da resmi hareketler veya sendikalar gibi kolektif kurumlar aracılığıyla gerçekleştirmeye çalışmaması. Bunun yerine, kendi tarafından yönetilen ve sermayeyi nasıl tahsis edeceğine karar verdiği, yukarıdan aşağıya işleyen bir hiyerarşiye sahip, kâr amaçlı şirketler aracılığıyla bunu bizzat çözmek istiyor.
Başka bir deyişle o, kendine özgü bir teknokrat: Mühendisler ve ineklerin şu anda mevcut olanlardan daha iyi hükümet ve ekonomi sistemleri tasarlayabileceğini düşünen yetenekli bir mühendis ve büyük bir inek.
Kanıt istiyorsanız, esasen çok verimsiz otobüsler icat ettiğini söyleyen geleneksel ulaşım uzmanlarının herhangi bir tavsiyesinden kaçınarak yeni bir toplu taşıma biçimi inşa etmeye çalışan sorunlu Hyperloop projesine bakın. (Aynı zamanda Biden'ın altyapı tasarısının faydalanıcıları arasında.)
TIME dergisi 2021'de Musk'ı Yılın Kişisi olarak adlandırırken onu şu şekilde tanımladı:
Teknolojinin her şeyi mümkün kıldığı gelecekten gelen adam, görkemli endüstriyel geçmişimizin özelliklerini taşıyor.
Ancak gerçekte o geçmişte yaşayan pek çok kişi, sanayicilerini "soyguncu baron" diye küçümsedi ve sanayicilerin yaptığı kötülükler bugün hala yürürlükte olan düzenlemelere ve sosyal politikalara ilham verdi.
Bu yüzden Profesör Lepore, Muskizm'i tanımlarken "çok fazla feodalizm" içerdiğini söyleyerek şöyle diyor:
Sanki bir bu lordlar var, geri kalan bizlerse köylüyüz ve kaderimiz onların ellerinde çünkü en iyisini onlar biliyor... Dünyanın en zengin iki kişisi olan Jeff Bezos ve Elon Musk'ın insanlığın dünya dışındaki kaderine karar vereceği fikri, tuhaf bir şekilde gerici.
Musk'ın bu tür iddialara dikkafalı bir yanıtı var. 2021 mayısında Saturday Night Live'da, "Gücendirdiğim herkese şunu söylemek istiyorum: Elektrikli arabaları yeniden icat ettim ve insanları bir roket gemisiyle Mars'a gönderiyorum" dedi:
Benim de rahat, normal bir herif olacağımı mı düşündünüz?
* İçerik orijinal haline bağlı kalınarak çevrilmiştir. Independent Türkçe’nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
Independent Türkçe için çeviren: Eren Umurbilir
© The Independent