Hastalık belirtileri varsa ve muayene için doktorunuzu ziyaret ettiğinizde, genellikle sizden kan tahlili, idrar testi, radyolojik testler vs istenir.
Özellikle kan tahlillerinde bazı testlerin sonuç kısmında koyu renkle “H” veya “L” kısaltmaları görebilirsiniz
Peki bu neyi gösterir ?
Önce biraz test sonuçları hakkında kısa bilgiler verelim;
Sayısal (Kantitatif) Test Sonucu
Kolesterol düzeyi (kantitatif) ile olduğu gibi bir numunede bir madde ölçüldüğünde sonuçlar sayı olarak yazılır. Örneğin Kolesterol 200 mg/dl şeklindeki sonuç sizin 1 dl kanınızda 200 miligram Kolesterol var demektir.
Sayısal Olmayan (Kalitatif) Test Sonucu
Bazı raporlar, hamilelik testlerinde olduğu gibi, (niteliksel) Kalitatif olarak yani negatif veya pozitif olarak verilebilir. Bu testlerde o maddenin tam miktarı ölçülmez, sadece var veya yok bilgisi verilir. Örneğin HBsAg pozitif şeklinde sonuç sizde Hepatit B yüzey antijeni var demektir, ama miktarı yazmaz.
Anormal (Referans Dışı) Test Sonuçları
Laboratuvar raporları genellikle anormal veya referans aralığının dışında olan sonuçlara onları ayırarak veya bir şekilde vurgulayarak dikkat çekecektir. Örneğin, bir sonucun yanındaki “H”, referans aralığından daha yüksek (ingilizce High) olduğu anlamına gelir. “L”, “düşük” (İngilizce Low) anlamına gelir.
Kritik Sonuçlar (Panik Değerler)
Tehlikeli olarak anormal olan bu sonuçlar, doktor gibi sorumlu kişiye derhal bildirilmelidir. Laboratuvar genellikle bu tür sonuçlara yıldız işareti (*) veya benzeri bir şey ile dikkat çekecek ve genellikle sorumlu kişiye bildirildiği tarih ve saati rapora not edecektir.
Örneğin Kalsiyum 5.0 mg/dl sonucu hem referans dışıdır, başında L harfi konur hem de panik değerdir.
Kan testindeki H işareti, sonucun genel popülasyon için normal olandan daha yüksek olduğu anlamına gelir. Genellikle doktoru, normalden daha yüksek bir sonuca neyin sebep olabileceğine daha yakından bakması için tetikleyecektir.
Örneğin, Kolesterol sonucunun yanında “H” yazarsa, doktor bazı diyet ve egzersiz değişiklikleri önerebilir. “H” yi oluşturan biyobelirtecin sürekli izlenmesi, hekime tavsiyelerinin işe yarayıp yaramadığı ve başka bir yaklaşımın gerekip gerekmediği konusunda bilgi sağlayacaktır.
Bununla birlikte, her zaman yüksek (H) olan sonuçlar aşırı tehlikeli anlamına da gelmez. Örneğin, Trigliserid değeri 205 ise bu üst sınır olan 200 mg/dl yi geçtiği için H olarak raporlanır yani sonuç yüksektir ama çok da önemli değildir. Diyet ve egzersiz ile düşürülebilir.
Aynı şekilde “L” yani düşük sonuçlar da her zaman fazla önemli olmayabilir. Örneğin Vitamin B12 değeriniz 200 ng/L çıkarsa bu sizde hafif bir B12 eksikliği olduğunu gösterir. Doktorunuz gerekirse diyet veya ilaçla B12 seviyelerinizi yükseltecektir, aşırı önemli değildir.
Bununla beraber bazı sonuçlarda “L” olması, eğer değer fazla düşükse önemli hatta hayati olabilir. Örneğin Glukoz sonucunuz 45 mg/dl çıkmışsa bu L ile gösterilir çünkü sonucunuz düşüktür ve aynı zamanda panik değerdir yani doktorunuz hemen haberdar edilmelidir. Çünkü Glukoz değeriniz çok düşmüştür ve hemen yükseltilmelidir, aksi halde Baş dönmesi, Hipoglisemi hatta bayılma görülebilir.
Özetle Kan tahlilinde H demek bir sonucun olması gerekenden yüksek, L demek olması gerekenden düşük çıktığı anlamına gelir. Bunun önemli olup olmadığına ve tedavi gerekip gerekmediğine doktorunuz karar verecektir.