Yumurta Intoleransı
Besin aşırı duyarlılığı besinlerin herhangi bir bileşenine karşı organizmanın verdiği her türlü aşırı tepki reaksiyonunu ifade eder. Besin duyarlılığı alerji ve intoleransı da içine alır. Besin alerjisi immün sistemini aktive eden besin aşırı duyarlılığının özel bir şeklidir, abartılı bir tepkidir. İmmunolojik reaksiyon vücuda giren yabancı maddelere karşı oluşan bir reaksiyondur.
Alerjen (genelde besinlerin içerdiği proteinlerdir), antikorların da salındığı bırakıldığı bir dizi immunolojik reaksiyonu tetikler. Bu antikorlar vücutta histamin gibi kimyasal maddelerin salınmasını indükler. Histamin; kaşıntı, burun akıntısı, öksürük ve hışırtılı solunum gibi çok çeşitli semptomların ortaya çıkmasına neden olur. Genel olarak alerjen özellikteki gıdalar; inek sütü, soya, yumurta, meyveler, yer fıstığı, çam fıstığı, deniz ürünleri ve son zamanlarda kivi veya mango sayılabilir. Gıda proteinlerinin küçük bir kısmı alerjik reaksiyonları tetikler. İmmun sistem alerjenleri bertaraf etmek için geliştirdiği tepkiyle bizi yabancı proteinlere karşı (örneğin antijen) korur. Normal bir alerjik reaksiyonda immun sistem antikor oluşturur.
Antikor bir antijene onu inaktive etmek için spesifik olarak bağlanan ve vücuttan atan bir proteindir. Antikorlardan imünoglobulin E (ıgE) olarak bilinen grup antijenlerle reaksiyona girer ve bazofillerle (bir kan hücresi tipi) mast hücrelerinin (doku hücreleri) eşlik ettiği bir reaksiyonu tetikler. Mast hücreleri deri yüzeyinin altında, burunda, solunum yollarında, gözlerde ve bağırsaklarda bulunur. Mast hücrelerinde histamin, lökotrien ve prostoglandinler olarak adlandırılan kimyasal maddeler salgılanır ve bu maddeler alerjik tepkiye neden olurlar. Bu reaksiyonlar çok anidir ve genellikle bölgeseldir. Gıdalara karşı ortaya çıkan çoğu alerjik reaksiyonlar nispeten ılımlıdır, ancak az sayıda insanda anaflaktik şok olarak adlandırılan yaşamı tehdit edici ciddi reaksiyonlar ortaya çıkabilir. Anaflaktik şokta, acil müdahale edilmediği takdirde ölümle sonuçlanabilecek ani bir kan basıncı düşmesi olur.
Bu durum bazen dakikalar içinde de gelişebilir. Bazı alerjik reaksiyonlar saatler hatta günler içinde gelişir. Bu reaksiyonlar gecikmiş aşırı duyarlılık reaksiyonları olarak adlandırılır. Tipik semptomlar genel olarak deri, akciğerler ve bağırsaklarda ortaya çıkar. Yumurta alerjisi, çocuklarda görülen en yaygın gıda maddesi alerjilerinden birisidir. Bazıları, yumurtanın en ufak miktarına bile, çok şiddetli şekilde tepki göstermektedir. Bazıları ise, ağır rahatsızlıklara neden olmayan, hafif derecede tepkiler göstermektedir. Yumurta ve gıda maddesi alerjisi, yetişkinlere nispeten çocuklarda daha yaygındır. Bir çokları, küçük yaşlarda yumurta alerjisinden kurtulmuş olur, ancak bazıları yetişkin yaşlarda da yumurtaya karşı tepki göstermeye devam edebilir.
Gıda maddesi alerjisi olan çocukların çoğu birden fazla gıda maddesine tepki gösterir, ancak yumurta alerjisi sadece tek başına görülür. Beslenmenin sağlıklı ve dengeli olabilmesi için, kesilmesi gereken önemli gıda maddelerinin yerine iyi alternatifler ve telafiler bulmak gereklidir.
Belirtiler ve İşaretler
- Döküntü,egzama, kızarıklık ve kabartı - Sindirim sitemi; karın ağrısı, ishal, mide bulantısı, kusma, ağızda kaşıntı. - Solunum sistemi; burun akıntısı, hırıltılı solunum yada zor nefes alma. - Kalp sistemi, hızlı kap atışı, düşük kan basıncı, yada kalp rahatsızlıkları. Yumurta alerjili kişilerin, yumurta yediği veya yumurta içeren yiyecekler yediği zaman görülen tepkiler, kişiden kişiye değişmektedir. Tepkiye sebep olan yumurta proteinleridir. Bunlar hem yumurta akında hem de yumurta sarısında bulunur. Bazı yumurta alerjili kişiler, kızartılmış yumurta kokusu ve haşlanmış yumurta buharından dolayı astım ve/veya alerjik nezle belirtileri ile tepki gösterirler. Bazen, gözleme kızartmalarından (yumurta ve süt alerjen buharı) gelen kokular tek başına alerjik tepkiyi tetiklemeye yeterli olabilir.
Nasıl anlaşılır?
Bu alerji ilk kez bebeklikte dikkat çeker, anne yada baba bebeğin yumurta yedikten bir süre sonra isilik döktüğünü yada hastalandığını fark eder. Cevap genellikle büyüyene kadar ve doktor tamam verebilirsiniz diyene kadar çocuğa yumurta vermemektir. Daha büyük bir çocuksanız ve yumurta yada yumurtalı yiyeceklere karşı alerjiniz olduğunu düşünüyorsanız bir doktora gidene dek bunlardan uzak durun. Doktor bir cilt testi yapmaya karar verebilir. Bu yumurta alerjisi ve diğer alerjik maddelere karşı kullanılan ortak bir testtir. Doktor cilde ufak bir damla damlatır ve cildi çok hafif delerek alerjen maddeyle temasını sağlar. Eğer kişi kızarırsa ve yumurta özünün damlatıldığı yerdeki nokta büyürse yumurta alerjisi var demektir. Bazı durumlarda, özellikle cilt testinin yol göstermediği durumlarda doktor biraz kan alır ve test yapar. Önemli olan nokta, doktorların test yapmak amacıyla size çok az verdikleri yiyecekleri evde denememenizdir. Alerji testi için en iyi yer doktorun muayenehanesidir.
Yumurta nerede bulunur?
Yiyeceklerdeki yumurta, yumurta akı, yumurta sarısı, yumurta tozu, mayonez ve ovalbumin olarak etiketlerde belirtilir. Yumurta içeren gıda maddelerine örnek olarak kekler, bisküvit, soslar, remoulade, mayonez, hardal, spageti, makarna, gofre, gözlemeler, çikolata dolu tatlılar, değişik makarna türleri, çikolatalar, ekmekli yiyecekler ve gratinler verilebilir. Bu nedenle, kişinin gıda maddelerini yemeden önce etiketteki malzeme listesini iyice okuması gerekir. Gıda maddeleri yönetmeliklerine göre, yumurta katılmış bütün ürünlerin malzeme listesinde bu belirtilecektir. MMR gibi bazı aşılar, tavuk embriyonundan geliştirilmiştir, ancak aşı genelde yumurta alerjili kişilerde tepkiye neden olmaz. Grip aşısı gibi diğer aşılara tavuk yumurtası bulaşmış olabilir. Bu nedenle, yumurta alerjisi olan kişilerin, bu tür aşılara tepki göstermedikleri tespit edilmeden, bu aşıları kullanmaması lazımdır. Bu alandaki uzmanlar, yumurta alerjili çocukların sağlık ocağında güvenli şekilde aşılanabileceğini belirtmektedir. Ancak, alerjili kişilerin aşısının doktor kontrolü altında yapılması tavsiye edilir.
Yumurta alerjisi olan kişiler neler yiyebilirler?
Yumurta, besin dolu bir yiyecektir, ancak besin yönünden iyi alternatifler mevcuttur. Kek, bisküvit, tüketime hazır yiyecekler ve benzeri ürünlere sınırlamalar getirdiği için, yumurta alerjisi, herşeyden önce günlük bir mücadeledir. Yumurta, fırın ürünleri için önemli özelliklere sahiptir. Çok iyi bağlama özelliği vardır ve kabartmaya katkısı olur. No Egg ve Egg Replacer gibi, yumurta yerine kullanılabilecek ürünler mevcuttur. Bunlar, aynı bağlama ve pişirme özelliklerine sahiptir, ancak aynı besin içeriğine sahip değildir. Yumurta telafileri, su ile karıştırılmalı ve kullanılmadan önce iyice çırpılmalıdır. Çoğu zamanlarda, daha fazla kabartma tozu veya sodyum bikarbonat kullanılması, etkili ve ucuz telafi olarak görülebilir. 1 adet yumurta yerine 1 kaşık kabartma tozu kullanılabilir. Değişik tür bisküvitler, keklerin yerine kullanılan popüler alternatiflerdir. Örnek olarak, Kornmo, Marie, Mummi, Tom ve Jerry, ve Ritz süt ve yumurta içermez. Bir çok hazır kek karışımları da yumurta içermez. Tatlılar yerine çilekler ve meyveler iyi alternatiflerdir. Çikolata soslarının ve jölelerin bir çoğu yumurta içermez. Dondurulmuş şerbet de en basit tatlılar arasındadır. Ancak şerbetin yumurta içerebileceğine dikkat edin.
Yumurta alerjisi kimlerde görülür?
Gıda maddesi alerjisi, genelde 2 aylık küçük çocuklarda yaygındır ve genelde 4-5 yaşlarında kaybolur. Bazılarında 6-7 yaşlarına kadar devam eder. Yumurta alerjisinin gençlerde ve yetişkinlerde görülmesi nadirdir.