Organ Aktarımlarında Bağışıklık Sorunları
ORGAN AKTARIMLARINDA BAĞIŞIKLIK SORUNLARI
Organizma, ister doku ya da organ, ister mikrop olsun, tüm yabancı cisimlerin içine girmesine karşı koyar. Kan hücrelerinden lenfositler, giren yabancı cisimleri tanırlar; çünkü bu cisimler, yabancı özelliklerinin işaretini antijen biçiminde taşırlar. Antijen biçimi türü, tür içinde de yabancı cismin üyesi olduğu doku ya da mikrop gruplarını niteleyen bir protein molekülüdür.
Lenfositler, yabancı cismin antijen biçimini, organizma dokularının antijen biçimleri ile karşılaştırarak yabancı özellikleri tanırlar.Bütün mikroplar antijen taşıyıcısıdırlar; aşılamanın ilkesi, küçük doz antijenden oluşmuş aşı ile organizmayı ilişkiye sokarak, mikrop antijenine karşı antikor oluşumunu uyarmaktır.Kan grupları, doku antijenlerinin en çok bilinen örneğini oluştururlar. Her bireyin ABABO olabilen kesinlikle belirlenmiş bir grubu ve bir Rhesus pozitif ya da negatif grubu vardır.Bir kişiye değişik gruptan alyuvarlar verildiğinde, alyuvarların yıkıldığını herkes bilir. 0 grubu kanın alyuvarları antijen taşımadığı için, her kişi tarafından kabul edilebilir.
HLA doku grupları akyuvarlar tarafından taşınırlar. HLA grubunun 17 antijeni vardır; yalnızca ABO, HLA ve Rhesus gruplarını ele alırsak, bir kişi için 4x17x2 antijen olasılığı vardır.Organizmanın, mikropların girmesine karşı koymak için mutlaka gerekli olan bağışıklık savunması, kendisi ile aynı antijenleri göstermeyen dokuların organizmaya girmesine karşı koyar. Mekanizma yalındır: Lenfositler yabancı dokuyu tanırlar ve durgun bir dönemden sonra, yabancı cismi yıkan antikorlar oluştururlar.Doku uyuşmazlığının tedavisinde, lenfositlerin çalışmasına karşı koyan maddeler kullanılır.
— azatiyoprin, lenfositlerin oluşmasına karşı koyar;
— aktinomisin, çok zehirli olduğu için artık kullanılmamaktadır;
— kortikoyit hormonlar, lenfositlerin çalışmasına karşı koyarlar;
— beden dışı dolaşım devresinden geçen kanın ışınlanması, lenfositleri yokeder;
— lenfosite karşı serum (SAL) ve lenfosite karşı globülinler (GAL), lenfositleri yokederler. (Ata, iğneyle insan lenfositleri verilir. Hayvan, serumunda lenfosite karşı antikorlar üretir. Bu serum alınır ve lenfositleri yokeden SAL’i oluşturur.)