Kalın Bağırsak
Kalın bağırsak, ince bağırsaktan sonra gelen sindirim sistemi organıdır. Kalın bağırsak uzunluğu yaklaşık 1,5-1,8 metredir. Çapı ise 6-8 santimetredir. Kalın bağırsağın çapı anüse doğru gittikçe azalır. Peki kalın bağırsak nerede bulunur? Kalın bağırsak ince bağırsağın etrafını çevrelemiş durumdadır.
Kalın Bağırsak Anatomisi
Kalın bağırsak uzunluğu yaklaşık 1,5 metre olması şaşırtıcı bir durumdur. Kalın bağırsağın dış yüzü ince bağırsağın dış yüzünden farklıdır. Kalın bağırsakta boğumlardan oluşan bir yapı vardır. Bu boğumlara houstra coli denir.
Kalın bağırsağın mukoza tabakasında yarım ay şeklinde mukoza çıkıntıları vardır. Bu çıkıntılar, peristaltik hareketlere göre bir yerde kaybolup başka bir yerde oluşabilir, sabit değildir. Kalın bağırsak mukozasında bulunan epitel hücreleri çok sayıda kadeh hücreleri ihtiva eder. Bu hücreler koyu mükoz bir salgı salgılayarak kayganlık oluşturur. Sindirim artıklarının kolayca dışarı atılmasını sağlar. Kalın bağırsak mukozasında villuslar yoktur.
Kalın bağırsak kas tabakası düz kas liflerinden oluşmuştur. Kas lifleri her yere eşit olarak dağılmamıştır. Kas lifleri üç yerde toplanarak sağlam yapıda üç şerit oluşturur. Bu şeritlere teniae coli adı verilir.
Kalın Bağırsak Bölümleri
Kalın bağırsak temel olarak üç bölümden oluşur.
Çekum
Kalın bağırsağın ince bağırsak ile birleştiği kısımda yer alır. 6-7 cm uzunluğundadır. Kalın bağırsağın en geniş kısmıdır. İnce bağırsak ile kalın bağırsağın birleştiği yerin çekum tarafında bir kapak bulunur. Bu kapak kalın bağırsaktaki besinlerin tekrar ince bağırsağa dönmesini engeller. Bu kapağa bauchini kapağı denir.
Bauchini kapağının 2 cm altında, karın boşluğunun sağ alt kısmında arka yüzünde 7 ile 12 cm arasında bulunan solucan şeklindeki oluşuma apendix vermiformis denir. Bu bizim apandist diye bildiğimiz organımızdır. Apendex, lenfoid bir organdır. Vücut savunmasında rolü vardır.
Colon
Kalın bağırsağın çekumdan sonra gelen bölümüdür. Kendi içinde dört bölüme ayrılır.
Yükselen Colon
10-15 cm uzunluğunda olup karın boşluğunun sağ alt tarafı boyunca yukarı doğru uzanır. Yukarıda karaciğerin sağ lobunun alt yüzeyinde sola ve öne doğru kıvrılarak enine colon olarak devam eder. Ön ve arkadan peritonla kaplıdır. Arkada karın duvarına yapışıktır.
Enine Colon
Kalın bağırsağın en uzun ve hareketli bölümüdür. Karaciğerin altından yatay olarak uzanır.
İnen Colon
Sol karın boşluğundadır. Kalın bağırsak uzunluğunun 25 santimetrelik bölümünü bu bölüm oluşturur. Dalak hizasından leğen kemiğine kadar uzanır.
Sigmoid Colon
S şeklindedir. Leğen kemiğine asılıdır. Periton ile kaplıdır. Ortalama 40 cm uzunluğundadır.
Rectum
Kalın bağırsağın üçüncü ana bölümüdür. Sigmoid Colondan sonra gelir. Ön yüzünde erkeklerde mesane, kadınlarda ise uterus ve vajinanın arka yüzü vardır. Rektumun alt kısmında, dışarı atılacak atık maddelerin toplandığı bir yer bulunur. Kas tabakası bu bölümde çok gelişmiştir. Rektumun dışarı açılan kısmına anüs denir.
Kalın Bağırsak Görevi
Kalın bağırsak uzunluğu ile ünlü ince bağırsaktan sonra gelen sindirim sisteminin son bölümüdür. Sindirilemeyen besinler ince bağırsaktan geçerek kalın bağırsağa ulaşır. Kalın bağırsağa geçen besinler sıvı haldedir. Besinler, kalın bağırsağın içinde ilerlerken suyu emilerek katılaşmaya başlar.
Kalın bağırsağın en önemli görevi, suyun geri emilimini sağlamaktır. Bu emilim oldukça önemlidir. Böylece su kaybı önlenir. Ayrıca dışarıya atılması gereken maddelerin koyulaşması sağlanır. Kalın bağırsakta inorganik tuzlar, bir miktar glikoz ve kısa zincirli yağ asitleri emilir.
Kalın bağırsağın ince bağırsak gibi karıştırıcı ve peristaltik hareketleri vardır. Peristaltik hareketler sayesinde bağırsak içeriği bir boğumdan diğerine geçerek ileriye doğru itilir. Kalın bağırsağın çeşitli fonksiyonları vardır. Bunlar;
- Kimustaki su ve elektrolitlerin geri emiliminin sağlanması,
- Atık maddelerin atılıncaya kadar depo edilmesi,
- Kalın bağırsaktaki bazı simbiyotik bakteriler tarafından B ve K vitaminlerinin sentezlenmesi.