Fasulye, biber, patates ve domates (teknik olarak meyveler!) gibi birçok favori ev bahçesi sebzesi yıllıktır. Yaşam döngülerini tek bir büyüme mevsiminde tamamlarlar, bu nedenle onları her yıl ekmeniz gerekir. Çok yıllık gerçek sebze bitkileri yoktur ve bölgeden bölgeye biraz değişebilen bitkiler vardır, ancak her yıl yeniden dikilmesi gerekmeyen birkaç bitki vardır. Bu yılın sebze bahçesini planlarken, domates ve patateslerinizin arasına biraz sıra dışı sebze ekleyin; onlar, gelecek yıl yeniden dikme zahmeti olmadan taze yiyecek sağlayarak çabalarınızı ödüllendirecektir.
Bu sebzelerin her biri (evet, ravent bir sebzedir!) kendiliğinden geri gelecektir. Yıldan yıla biraz daha fazla alana ve hasattan sonra bitkinin kesilmesi veya bir yama fazla büyümüş gibi görünüyorsa bölme ve yeniden dikme gibi bazı bakımlara ihtiyaçları olabilir.
Bu 7 sebze, çoğu alanda uzun ömürlü olarak yetiştirilebilir:
– Enginar
– Kuşkonmaz
– Kudüs enginarları
– Soğan ailesinin bazı üyeleri
– Radicchios veya Treviso
– Ravent
– Kuzukulağı
1) Enginar
Devedikeni ailesinin bu üyesi, büyük, çekici, çok yıllık sebze bitkileri üretir. Yenilebilir çiçek tomurcukları (enginar gibi yediklerimiz) hasat edilmezse, büyük mor çiçekleri ortaya çıkarmak için açılırlar. Enginarı (Cynara scolymus) tam güneşte (en az altı saat doğrudan güneş ışığı) ve nemli, iyi drene edilmiş toprakta büyütün. Enginarların en iyi şekilde büyümesi için bol ve tutarlı neme ihtiyacı vardır. Kuraklıktan kurtulabilirler ancak kuru koşullarda da üretemezler.
Enginarları kök bölümlerinden veya tohumlardan başlatın (tohumdan yetiştirilen bitkiler genellikle kök bölünmeleri kadar iyi üretmez). Yaklaşık 90 cm aralıklarla sıralar halinde 60 ila 90 cm mesafede dikin. 5 cm kompostla ekimden önce toprağı değiştirin. Azot bakımından zengin bir gübre ile aylık olarak gübreleyin.
Çok yıllık olarak enginar yetiştirirken, her baharda bitkilerin etrafındaki toprağı 2 ila 5 cm’lik bir kompost tabakasıyla değiştirin. Enginarların biraz dayanıklı olduğu bölgelerde sonbaharda bitkiyi tekrar kesin ve üzerini 15 cm kalınlığında bir saman tabakasıyla örtün. Çok yıllık enginarları ilkbaharda hasat edin, sonbaharda ikincil bir zirve yapın. Çiçek tomurcuklarını, sap tamamen genişlediğinde ancak tomurcuk açılmadığında hasat edin. Kalpteki odunsuluğu önlemek için geç hasat yerine erken hasadı tercih edin.
2) kuşkonmaz
Bu dayanıklı mahsul, bahçede onlarca yıl yaşar ve ilkbaharda hasat edilebilecek en eski sebzelerden biridir. Kuşkonmazı (Asparagus officinalis) tam güneşte ve nemli, iyi drene edilmiş toprakta ekin. Dikim alanına 5 cm kalınlığında bir kompost tabakası karıştırın. Kuşkonmazın ömrü uzun olduğu için ekimden önce zemini iyi hazırlamak önemlidir.
Bahçe merkezlerinde ve çevrimiçi olarak bulunan köklü kronlardan kuşkonmaz yetiştirin. Erken ilkbahardaki son dondan bir ay önce, 15 cm derinliğinde (kil toprakta) veya 20-25 cm derinliğinde (kumlu toprakta) hendekler kazın. Siperleri 90 cm aralıklarla yerleştirin. Paket talimatlarına göre ekim çukuruna fosfatlı gübre ekleyin. Kök üretimi üzerinde bitki örtüsünü teşvik edecek yüksek azotlu gübrelerden kaçının.
Kök kronları çukurlara 30 cm aralıklarla yerleştirin. Kronları yaklaşık 7 cm toprakla gevşek bir şekilde örtün. Yeni bitkiler yaklaşık altı hafta büyüdükten sonra, kompostla zenginleştirilmiş 7 cm daha toprak ekleyin. Açmayı sonbaharda doldurmayı bitirin.
Bitkilere zarar vermemek için elle ot. Kuşkonmazları diktiğiniz yıl hasat etmeden bırakın ki bahçede iyi yerleşebilsinler. Ekimden sonraki ikinci yılda, sadece iki hafta hasat edin. Üçüncü yılda, normal beş ila sekiz hafta boyunca hasat edin.
Mızraklar 1 cm çapında olduğunda hasada başlayın. Sıcak havalarda her gün, serin havalarda yaklaşık her üç günde bir hasat edin. Her yıl, bazı mızrakların, gelecek yılın hasadı için kökleri canlandıran eğreltiotu benzeri bitkilere dönüşmesine izin verin.
3) Kudüs enginarları
Ayçiçeği ile aynı aileden Kudüs enginarı (Helianthus tuberosus), yeraltı yumruları için patates gibi yetiştirilir. Onları çiğ veya patates gibi pişmiş olarak yiyebilirsiniz. Bununla birlikte, karbonhidratları glikoz yerine fruktoza dönüştüğü için, diyabetli insanlar için Kudüs enginarları patateslerden daha iyi bir seçim olabilir.
Yumruları ilkbaharda verimli, iyi drene edilmiş toprakta ve tam güneşte toprak işlenebildiği anda ekin. Onları 7-12 cm derinliğe, 90-100 cm genişliğinde ve bitkiler arasında 40-60 cm bırakacak şekilde yerleştirin. Bitki büyüdükçe rahatsız etmemek için elle ot.
Ağustos ayında, bitki sarı çiçeklerle altı metre boyunda olacak. Yaz sonunda yaklaşık 10 cm uzunluğunda ve 7 cm çapında yumrular oluşmaya başlar. Hasat için dondan sonra bekleyin. Yumruların derisi çok ince olduğu için bunları dikkatli kullanın. Bir sonraki baharda tekrar bitkilere dönüşmek için birkaç yumru kök bırakabilirsiniz.
Dikkat: Bunlar, yeraltı rizomları tarafından yayılan ve yok edilmesi zor olabilen güçlü bitkilerdir. Bazı bahçıvanlar onları istilacı olarak görüyor.
4) Soğan ailesi
Frenk soğanı (Allium schoenoprasum) sadece lezzetli tadı ve her yıl geri gelmesiyle kalmaz, aynı zamanda güzel mor çiçekler üretir.
Sonbaharda ekilen soğan ve Mısır soğanı gibi bazı soğan türleri, bazıları hasat edildiğinde bile yeni soğan üretmeye devam eder. Tüm soğanları tam güneşte, organik madde bakımından zengin, iyi drene edilmiş toprakta kısmi gölgede büyütün.
İlkbaharda fosfor ve potasyumdan zengin ancak azottan düşük gübreler uygulayın. Soğanları, toprak işlenir işlemez ilkbaharda setler, tohumlar veya transplantlar olarak ekin. Aralarında 30 cm aralıklarla, sıralar halinde 15 cm aralıklarla yerleştirin. Greftler yaklaşık 3 cm derinliğe yerleştirilmelidir.
Demet soğan (Allium cepa var. solanium, Gal soğanı da denir) bir çarpan soğan türüdür. Büyük ampullerde yetişmez. Kökler ve saplar yenebilir, ancak bazıları daha büyük soğanlara dönüşmek üzere bırakılabilir.
Mısır soğanı (Allium cepa var. viviparum), yaz sonunda sapının tepesinde küçük soğancıklar üretir. Bu küçük soğanları olduğu gibi kullanabilir veya daha fazla Mısır soğanı yetiştirmek için sonbaharda ekebilirsiniz.
Sarımsak frenk soğanı (Allium tuberosum), yaz sonunda 30 cm uzunluğa kadar ince yaprakları ve yıldız şeklinde beyaz çiçekleri olan frenk soğanı (Allium schoenoprasum) gibi büyür. Sarımsak frenk soğanı ve frenk soğanı oldukça hızlı bir şekilde kümeler oluşturur.
5) turp
Bu güçlü tadı olan sebze, teknik olarak dayanıklı bir bienaldir, yani iki yıl boyunca büyür. Bir hindiba türüdür ve Belçika hindibasıyla akrabadır. Beyaz damarlı koyu kırmızı yapraklar, lahana veya marulu andıran sıkı bir şekilde kümelenmiş bir kafa oluşturur.
Bol güneşte verimli, iyi drene edilmiş toprakta hindiba (Cichorium intybus) yetiştirin. Tohumları ilkbahar veya sonbaharda ekin, ardından iç tomurcukları sonbaharın sonlarında sert olduklarında ve en derin beyaz ve kırmızı renge sahip olduklarında hasat edin, kökleri başka bir ürün üretmek için toprağa bırakın. Olgunlaşmamış yapraklar acı bir tada sahip olduğu için çok erken toplamaktan kaçının. Acı tadı kesmek için taze yapraklara zeytinyağı ve tuz ekleyin.
6) Ravent
Birçok insan ona bir meyve gibi davransa da, ravent (Rheum rhabarbarum) aslında çok yıllık dayanıklı bir sebzedir (çünkü bitkinin meyvelerini değil saplarını yiyorsunuz). Raventi tam güneşte ve nemli, iyi drene edilmiş toprakta ekin. Yıllarca üretmeye devam edebileceği için rahatsız edilmeyeceği bir yere yerleştirin.
Kronları, zemin işlenebildiği anda erken ilkbaharda dikin. Orta tomurcuğu toprak hattının 5 cm altına yerleştirin. Çelenkleri 1m80 aralıklarla yerleştirin. Hava sıcaklığı 27°C’yi aştığında, yeni bitkilerin etrafına 5 cm kalınlığında bir kompost tabakası yayın. Bitkinin tabanında gelişen çiçek saplarını kesin.
Erken ilkbaharda dengeli bir gübre uygulayın. Hasattan sonra, bitkilerin etrafına 5 cm’lik bir kompost tabakası yayın. Saplar genellikle altı ila sekiz yıl sonra inceldiğinde, ilkbahar veya sonbaharda bitkiyi kazın ve bölün.
Ravent sapları, serin havalarda hasat edildiğinde en iyi renge ve tada sahiptir. İlk yıl bitkilerini hasat etmeden bırakın. Üçüncü yılda, sekiz hafta boyunca 3 cm genişliğindeki tüm sapları hasat edin. Ravent tariflerinizde sadece saplarını kullanın çünkü yaprakları oksalik asit içerir ve zehirlidir.
7) kuzukulağı
Kuzukulağı, çorbalar, yahniler, salatalar ve soslar için kullanılan keskin, limonlu bir tada sahip çok yıllık bir bitkidir. Yetiştirilen iki ana kuzukulağı, ortak kuzukulağı, Rumex acetosa ve Fransız kuzukulağı, Rumex scutatus’tur. Raventin akrabalarıdır ve yaprakları az miktarda yenildiğinde zararlı olmayan az miktarda oksalik asit içerir. Yaprakları da iyi bir C vitamini kaynağıdır.
Kuzukulağı erken ilkbaharda en iyi tadı, havalar ısındıkça acılaşır. Kuzukulağı hasattan hemen sonra solduğu için pazarlarda bulmak zordur. Kuzukulağı yetiştirmek için tohumları doğrudan bahçeye tam güneşte ve orta toprakta 15-20 cm aralıklarla 60 cm aralıklarla ekin. Kurulan bitkiler daha sonra bölünebilir.