|Haftanın Peraşası Bülteni 5778|


Haftanın peraşasının eski bir broşüründe Rabi Eli Mansour tarafından aktarılan Hasidik bir öykü vardır.
Bir adam Rabi'ye gider ve teşuva için bir reçete ister. İşlemiş olduğu birçok ciddi günahın listesini Rabi'ye uzatır ve Rabi listeyi dikkatlice okur. Rabi bütün bu günahlardan bağışlanmak için katlanması gereken uzun ve zor bir süreç hakkında adamı uyarır ve ayrıntıları vermeden önce, adamın her söyleneni tam olarak yapması için söz vermesini şart koşar. Adam bunu kabul eder ve Rabi ona gelecek yıl her gün kuvvetli bir kahvaltı ile çeşidi bol güçlü bir akşam yemeği yemesini emreder. Ayrıca özel konforlu yataklar ve en yumuşak yorganları satın almasını ister.
Oruçlardan ve kendine eziyetlerden oluşan bir reçete bekleyen adam bu talimatı duyunca olağanüstü sevinir. Rabi'nin söylediklerini tam olarak uygular ve en besleyici yemekleri yiyerek, en konforlu yataklarda yatar. Ama birkaç hafta sonra lezzetli bir kahvaltının tadını çıkarırken, aniden titremeye başlar. "Bu kadar lezzetli bir yemeği nasıl yiyebilirim? Nasıl böyle bir zevk ve mutluluk yaşamayı kabul edebilirim? Ben günahkâr biriyim! Tanrı'ya ihanet ettim - ama işte O bana ne büyük bir şefkatle karşılık verdi!" Adam büyük bir pişmanlık ve utanç duygusuna kapılarak iştahını kaybeder ve yemek yiyemez. Ama eşi Rabi'ye verdiği sözü ona hatırlatır, bu yüzden adam kendini yemeye zorlar. Her öğünde ve her rahat uykuda suçluluk duygusu artmaya başlar. Nihayet bir sene sonra, Rabi'ye gidip yaşadıklarını anlatır. Rabi şöyle cevap verir: "İşte şimdi teşuva yapmış birisin. Şimdi gerçekten pişmanlık ve suçluluk hissettiğine göre, teşuva sürecini tamamlamış bulunuyorsun."
Asırlar önce, Yahudiler arasında fiziksel varlığı bastırma ve kendine acı çektirme bir teşuva yöntemiydi. Birçok Kabalist her hafta birkaç gün oruç tutardı. Fiziksel olarak daha narin ve dayanıksız olduğumuz ve sırf sabah kahvemizi içmediğimiz için kendimizi işimize vermekte güçlük çekecek kadar zayıfladığımız günümüzde ve çağımızda bu tür uygulamalar mümkün ve uygun değildir. Söz konusu teşuva yaklaşımını yılda sadece bir gün, Kipur gününde kendimizi arındırma ve temizleme yöntemi olarak, kendimize fiziksel konforu ve zevki kısıtlayarak izleriz. Ama bunu bütün sene boyunca yapamayız. Günümüzde bir Rabi, cemaatine karda yuvarlanmayı ve haftada birkaç kez oruç tutmayı tavsiye etseydi, herkes bunu gerçek dışı ve anlamsız bulacak, söylediklerini göz ardı edecekti.
Bizim için teşuva yapmanın en etkili yolu, hikâyedeki Rabi'nin kendi takipçisine verdiği talimattır. Kendimize eziyet etmek yerine, aksine, her sabah güzel bir kahvaltı etmeli, mantık sınırları içinde, aşırı lükse kaçmaksızın giysiler satın almalı, kendi evlerimizde yaşamalı, fiziksel ve maddi zevkler tatmalıyız. Ama her alış veriş yaptığımızda, her mükellef sofraya oturduğumuzda kendimize şunu sormalıyız: "Gerçekten de ben bunu hak ediyor muyum?" Bunu yapan bir kişi için, her zevk anı bir teşuva anı, içten bir pişmanlık anı olarak yaşanacaktır. Bu tutum içinde hayatımız boyunca her gün birkaç kez teşuva yapmış oluruz.
Sukot bayramında Kohelet okunması önerilir. Kohelet Şlomo Ameleh tarafından yazılan felsefi bir eserdir. Hayatın bütün zevklerini sıralayan ve bu fiziki keyfin aslında boş olduğu kanaatine varan Şlomo Ameleh son cümlesiyle aslında varması gereken noktaya ulaşır: “Sof davar akol nişma et AE.loim yera veet mitsvotav şemor ki ze kol aadam – her şey söylendi ve duyuldu. Tanrı’dan korkan ve emirlerini yerine getiren. Kişi zaten budur.”
Kohelet’in okunma nedeni Suka gibi geçici bir yerde ikamet ederken hayatın geçiciliğini anlamaktır. Ancak Kohelet bize teşuva yapmanın ne kadar önemli olduğunu da öğreten bir rehber gibidir. Bu da teşuva kavramı üzerinde hassasiyetle durulması gereken Sukot bayramında kitabın okunmasının bir başka sebebidir.
Bilinmelidir
ki gerçek teşuva Sukot'ta başlar. Kipur gününün tam aksine, Sukot gününde bize
en güzel yemekleri yememiz, sevinmemiz, kutlamamız, şarkı söylememiz, dans
etmemiz eğlenmemiz söylenir. Birkaç gün önce Kipur gününde günahlarımızı
defalarca itiraf ettikten sonra, bu sevinç ve kutlama deneyimi bizi huzursuz
etmelidir, çünkü Tanrı'nın, bize tüm bu kutlamaları, kusurlarımıza rağmen
verdiğini aklımızda tutmalıyız. O halde Sukot bizi yıl boyunca sürecek devamlı
bir teşuvaya hazırlar; zira bize bahşedilen her güzellik, teşuva yapma ve
Tanrı'ya yaklaşma gerekliliğinin birer hatırlatıcısıdır. Kipur günü yapılan
zorlu, fiziksel zevklerden uzak teşuva yıl içinde bir gün uygundur. Sukot'taki
teşuva ise senenin diğer her günü için geçerlidir.
Şimdi bu şiiri yazıp Bene Yisrael’e öğreteceksiniz. Bu şiir Bene Yisrael’in ağızlarında her zaman var olacak. Zira bu şiir, halkın davranışlarının Ulu Tanrımız karşısında her zaman tanıklığını yapacaktır. Bulunacağınız her durumda, acı günlerinizde, şiirde geçen sözler ile güç bulacaksınız, Tanrı’ya sığınacaksınız. Bu nedenle Tişabeav da iki maabetimizin yıkılışına ağıtlarla beraber Aaazinu peraşasını okuruz.
Moşe Rabenu, Aazinu şiirini yazar ve bütün Bene Yisrail’ e öğretir. Bu peraşanın bizlere verdiği mesajı şöyle tanımlayabiliriz: Dürüst bir insanın ağzından bilgi ve güzel davranış sözleri dinleriz. Dürüst insan her zaman meyve veren, yemyeşil yaprak ve dallarıyla meyvelerini koruyan bir ağaca benzer. Kuraklık olsa da, güneş bu ağacı yakmaz ve kurutmaz.
Gerçek bir eğitmen halkın seviyesine inebilen eğitmendir. Aynı şekilde iyi bir anne ve baba çocuklarının seviyesine inen ve onların his ve duygularına tercüman olabilen anne ve babadır. Bu nedenle kişi basit ile çok şey öğretebilen kişiyse “işte o gerçek bir rehberdir.
“Hayatın amaçlarını bilmeden kimse ne öğrenmesi gerektiğini bilemez. Pirke Avot kitabında okuduğumuz gibi; im en kemah, en Tora im en Tora en kemah. Geçim sıkıntısı olursa bilgi olmaz, bilgi olmazsa geçim sıkıntısı başlar. Bilgi olmazsa geçim sıkıntısı başlar. Bu iki unsur birbirine kenetlenmiştir. Önce ne öğreneceğini tespit edip, sonucunda bir mesleğe sahip olmak amacını kendine mal etmektir. Dürüst insan davranışlarını iyi duygulara göre yönlendirir.
İnsanın
bedeni topraktan yaratılmış ve canı ise Tanrı katından bedene inmiştir. Bu
nedenle insan hayatta olduğu sürece bedeninin topraktan oluşması onun maddi
bölümünü, canı ise Ulu Tanrı’nın katından gelmesi neden ile manevi bölümünü
teşkil eder. Bu bilgiler doğrultusunda peraşamızın ilk pasuğu, ilk cümlesinin
Aazinu aşamayim vaadobera, vetişma aarets imre fi. Moşe Robenu peraşamızda yerle
göğü tanık olarak göstermesi, Tanrı’nın bizleri yarattığı kaynakların, bizim
davranışlarımızın tanıklığını yapacağını belirtmiştir. Peraşanın bir cümlesinde
de Moşe Rabenu şöyle der: Yaarof kamata likhi tizal katal imrati. Benim
sözlerim yağmur gibi üzerinize damlasın, sözlerim çiğ gibi sizleri etkilesin.
Yağmur ve çiğ bitkilerin taze kalmasını sağlar. Tora sözleri, bilgi sözleri de
insanları her zaman mutlu eder. Peraşamızda
“Moşe Rabenu Tanrı’yı çok güçlü, dürüst bu güzel özellikleri yanında
Tanrı bağışlayıcıdır, aynı zamanda adildir. Dünyada dürüstlük, adalet, Tora
oldukça dünyaya hiçbir afet gelmez. Tsadik ve yaşar “ Tanrı doğru ve sadıktır. Bu sözü Moşe Robenu
ölümü dünyaya getiren adam arişon, ilk insan ithafen söylemiştir. Bu nedenle,
bu sözlere Moşe Rabenu ölümüne çok yakın günlerde şöyle söylemiştir. Aynı
zamanda Moşe Rabenu Tanrı adildir demiştir. Tanrı adam arişona adil
davranmıştır. Adam arişonun günahı neydi? Tanrı ona” lo tohal”, “yemeyeceksin”
demişti. O da yedi. Lo olumsuzluk
gösteren lo kelimesine önem vermedi.
Yemeyeceksin yerine yedi yani İbranicede lo tohal yerine ahol. Bir
kelimeye sadık kalmadı. Buradan çıkan sonuç ne bir harfin, ne bir hecenin, ne
de bir sözcüğün hakkını yiyemeyiz. Ve emrin tersine hareket edemeyiz.
“Kaya! Eylemi mükemmeldir, Zira tüm yolları adalettir.” Devarim 32:4. Hafets Hayim, Rabi Yisrael Meir Kagan, bir keresinde birisine her şeyin nasıl gittiğini sorar. Ve Adam şöyle cevap verir, “ Eğer her şey daha iyi olsaydı canım yanmazdı.”.
Hafets Hayim bunun üzerine şöyle cevap verir: “Onun canını acıtmayacağını nasıl bilebilirsin ki?”. “Her şeye gücü yeten Tanrımız her şeyi senden daha iyi biliyor. O merhametli ve bağışlayıcıdır. Eğer senin için her şeyin daha iyi olmasının sana daha iyi olacağını hissetseydi, her şeyi daha iyi yapardı. Kesinlikle her şey olduğu gibi olursa senin için iyidir.”
Her zaman her şey dilediğimiz gibi
olmayabilir, ama hepsi bizim iyiliğimiz içindir. Bu farkındalık hayatınızda çok
zevk alacağınız bir hissiyat yaratacaktır. Durumu düzeltmeye çalışmanız için
bütün yetki sizdedir. Ancak, her ne kadar elinizden geleni yaparsanız ve durum
yine istediğiniz gibi gitmiyorsa, Tanrı’nın sizin yararınıza olacak şekilde
yaptığı bilinci ve bu hissi içselleştirmeye çalışın.
Çocuklar oyun odasında uyuyorlardı, böylece
büyükbaba sessiz odada yatabiliyordu. Babaları da yemek masasına hep beraber
rahat rahat oturabilmeleri için bir parça ekleyip, büyütmüştü.