Duraklama Dönemi (Video Belgeseli)
Napolyon savaşları yüzünden bozulan Avrupa’nın siysi sınırlarını yeniden düzeltmek ve Avrupa’nın gelecekte alacağı durumu belirtmek için Avrupa'da büyük Devletlerin kralları Viyana’da büyük bir kongre düzenlediler. Kongreye İngiltere, Rusya, Avusturya ve Prusya katıldı. Kongreye Avusturya Başbakanı Prens Meternich başkanlık etti.
Fransız Devrimi sonrasında Avrupa’da ortaya çıkan sorunları görüşmek için toplanmışlardı. Ama Osmanlılar ile ilgili burada kararlar aldılar.
Fransız Devrimi’ni izleyen çağ “ulusçuluk çağı” olarak nitelenmektedir. Çok uluslu Avusturya İmparatorluğu Başbakanı Franz von Metternich, tehlikeli gördüğü ulusçuluk akımının ortaya çıkabileceği sorunların çözümlenmesi için, Avrupa’nın tutucu güçlü devletlerini ortak hareket etmelerinin ortamını sağlama düşüncesindeydi. Komisyonlar biçiminde çalışmalarını yürüten bu uluslararası kongrenin ilk örneği olması açısından ilginç ve önemlidir.
Osmanlı İmparatorluğu Viyana Kongresi’ne katılmayı reddetmiştir. Çünkü Osmanlı İmparatorluğu böyle bir konferansta Balkan sorununun gündeme geleceğinden ve ödün vermek zorunda kalmasından korkuyordu. Ayrıca Avusturya’nın “toprak bütünlüğünü garanti etme” önerisine Osmanlılar sıcak bakmıyordu. Viyana kongresi kararlarının en önemli maddeleri şunlardır:
Fransa’nın 1792 sonrasında ele geçirdiği tüm toprakları geri alınıyordu.
İngiltere Malta’yı ve Yeni adaları, Hollanda’ya ait olan Cope Colony’yi, Seylan’ı, Honduras’ı, Guyan’ı ve Trinidat’ı, Danimarka’dan de Helgoland’ı alıyordu.
Rusya, Finlandiya, İsveç ve Norveç’i alıyordu.
Prusya Posen bölgesini, Saksonya’nın önemli bir bölümünü, Ren’in batı kıyılarını alıyordu. Almanya otuz sekiz devletli Germen Konfederasyonundan oluşacaktı.
Avusturya’da topraklarını genişletiyordu.
Belçika Hollanda’yla birleşerek Niederland adlı bir devlet oluşturuyordu.
italya parçalanıyordu,
Esir ticaret yasaklanıyordu, bunun uygulanması taraf devletlere veriliyordu.
Uluslararası nehirlerde ilke olarak ticaret ve ulaşım serbestisi tanınıyordu.
Viyana Kongresi, Avrupalı devletlerin aralarındaki sorunları toplantılar yoluyla çözme girişimlerinin başlangıcı oldu.
Ayrıca, Avrupa Kökenli klasik uluslararası hukukun genişletilerek nispeten sistematize edildiği dönemin başlangıcı olarak da kabul edilir. Diğer yandan, Viyana Kongresi ile ortaya çıkan Avrupa Ahengi Sistemi çerçevesinde belirginleşmeye başlayan uluslararası hukuk sistemi ise, bu “ahengi” sağlayan temel aktörler olan büyük devletlerin kontrolünde bir nitelik taşımaktadır. Genel hatları ile I. Dünya Savaşına kadar süren dönemde, uluslararası hukuk kurallarının oluşması, başta Viyana Kongresi olmak üzere devletler arasında yapılan antlaşmalar çerçevesinde gelişmiştir.
VİYANA KONGRESİ'NİN SONUÇLARI
Viyana kongresi ile Avrupa’da yeni bir statüye kavuştu.
Kongrede Fransız İhtilali’nin Avrupa’ya yaydığı insan ve vatandaşlık haklarından hiçbirisi, hürriyet, milliyet ve eşitlik prensipleri göz önünde tutulmadı.
Tamamen siyasal emel ve istekler üzerine kararlar verilmiştir. Bundan dolayı Viyana Kongresi kararları yürütebilme yeni silahlılı mücadelelerin doğmasına neden olduğundan dünyaya savaş getirmiştir. Dünya devletleri arasında çıkan anlaşmazlıklar I. Dünya Savaşı'nın çıkmasına da neden olmuştur.
Viyana Kongresinden sonra (1815-1830) İngiltere, Rusya, Prusya ve Avusturya kendi çıkarlarına göre ve bu çıkarların uyuşması oranında Avrupa’da yeni bir statü kurmuşlardı. Bu devletler Avrupa düzenini korumak, krallık rejimine karşı yapılacak ihtilal hareketlerini bastırmak ve Avrupa’yı mutlak krallık rejimiyle yönetmek için aralarında bazı antlaşmalar yaptılar. Avrupa tarihinde bu devreye Restorasyon devri denilmiştir. Avrupa’nın büyük devletleri, Viyana Kongresi kararlarını yürütmek amacıyla, iki ayrı bağlaşma kurmuşlardır;
Kutsal İttifak (1815): Viyana Kongresi kararlarının nasıl uygulanacağı tam belli değildi. Sürgünde bulunan Napolyon’un Fransa’da tekrar iktidara gelmesi Avrupa’nın üç büyük devletini harekete geçirdi. Bu ittifak Rusya, Avusturya ve Prusya arasında yapılmıştır. Kutsal İttifakın amacı Fransız İhtilali’ne karşı bir tepki olmuş ve mutlakıyetçi güçlendirmeyi esas almıştır. Fransa’da sonradan katılmıştır.
Dörtlü İttifak (1815): İngiltere, Rusya, Avusturya ve Prusya arasında yapılmıştır. Bu ittifakın kurucusu Prens Meternich’tir. Bundan dolayı buna Meternich Sistemi de denir. Dörtlü İttifak Kutsal İttifakın yetersizliği üzerine ortaya çıkmıştır. Bu dört devlet başka düşüncelerin yayılmasını silah gücüyle durdurmayı kararlaştırmışlardır. Böylece her türlü özgürlük hareketi bastırılacaktır. Fakat gittikçe gelişen özgürlük akımları sonucunda meydana gelen ihtilallerin önü alınamadı.
Meternich Sisteminin Sona Ermesi
Restorasyon devri 1827 yılına kadar ancak sürebilmiştir. Çözülme önce İngiltere’nin Dörtlü İttifaktan ayrılmasıyla başladı. Bunun arkasında Osmanlı Devleti’nde Rum İsyanı çıktı. Meternich, Osmanlı Devleti antlaşmaya dahil olmadığı halde, Rum isyanının beraber bastırılmasını teklif etti. Buna karşılık Rusya ve Fransa, Rumlara yardım ettiler. İngiltere de bunlara katıldı. Sonunda, Navarin’de Osmanlı donanmasını yakarak kendi prensiplerini kendileri yıktılar.