Tüketici Psikolojisi Dergisi (Journal of Consumer Psychology) yayınlanan bir araştırma, insanları toplum yanlısı eylemlere motive etmenin yeni bir yolunu ortaya çıkardı. Yürütülen çalışmalar, insanların subjektif (öznel) yaşını artırmanın onları başkalarının iyiliğine daha fazla katkıda bulunmaya motive ettiğini buldu.
Hayır kurumları, faaliyetlerine devam etmek için genellikle halktan gelen maddi bağışlara ve “emek”lere güvenirken, bu destekleri bulmak zaman zaman zor olabilmekte. Bunun nedenlerinden birisi de insanların tanımadıkları insanlardan ziyade kendilerine yakın olanlara yardım etme eğiliminde olması olarak yorumlanmakta. Araştırmanın yazarları Jen H. Park ve meslektaşları; insanların sadece yakınlarına değil, başkalarına da yardım etmeye daha istekli olmalarına neden olabilecek bir faktörü araştırmak istedi: Yaşlılık.
Yaşlı insanların topluma karşı daha büyük sorumlulukları olduğu konusunda genel bir toplumsal fikir birliği vardır. Bunun yanında Park ve meslektaşlarının da belirttiği gibi, insanların gerçek yaşı şaşırtıcı bir şekilde ne kadar yaşlı hissettikleriyle (sübjektif yaş) farklı. Bu nedenle araştırmacılar, subjektif yaşa odaklandı ve insanları daha yaşlı hissetmeye yönlendirmenin (daha olgun hissettirmenin), sorumluluk duygusunu artırması ve onları başkalarına daha fazla yardımda bulunmaya yönlendirmesi gerektiğini öne sürdüler ve bu eksende bir dizi araştırmalar yürüttüler.
İlk üç araştırma, insanları kendilerinden daha genç biriyle karşılaştırmaya teşvik etmenin sübjektif (öznel) yaşlarını artırdığını ortaya koydu. Daha sonra yürütülen araştırmalar; bir kişinin öznel yaşını artırmanın onları başkalarına yardım etmeye teşvik edip etmeyeceğini araştırdı. Araştırmacılar, 18 ila 60 yaşları arasındaki kişileri “yaşlı olmayanlar” olarak kategorize etti ve yaşlı olmayanlara odaklandı.
Bir diğer çalışma katılımcıların öznel yaşını, onlardan ya daha genç bir kişiyle (böylece kendilerini daha yaşlı hissetmeye hazırlayarak) ya da daha yaşlı bir kişiyle etkileşime girdiklerini hayal etmelerini isteyerek manipüle etti. Katılımcılar daha sonra görme engelliler için rehber köpekler sağlayan bir organizasyonu tanıtan bir reklamı izlediler. Araştırmacılar, daha yaşlı hissetmeye hazırlananların, hayır kurumunu destekleme konusunda, olmayanlara göre daha yüksek isteklilik bildirdiklerini ortaya koydu.
Ek bir çalışma, daha yaşlı hissettirilen insanların park projelerine katkıda bulunarak çevreye yardım etmeye daha istekli olduklarını göstermek için bu bulguları genişletti. Daha yaşlı hissetmeye hazırlanmış olanlar, iyiliğe katkıda bulunma konusunda daha fazla sorumluluk hissettiklerini bildirdiler.
Son olarak, bir diğer araştırma; deneklerin öznel yaşının artmasının onları başkalarına daha çok yardım etmelerine yol açtığını ortaya çıkardı. Çalışma; bir üniversite spor maçında izleyicilere, sevdiklerinize veya üniversite çalışanları için teşekkür kartları yazma fırsatı vermek üzerineydi. Kendileri daha olgun hissettirilen katılımcılar; aile üyeleri yerine üniversite personeli için daha fazla kart yazmıştı. Bu durum; kişinin kendisini daha olgun / yaşlı hissetmesinin “başkalarına” yardımı artırdığına işaret ediyordu.
Toplum yaşlanmayı küçümseme / hor görme eğilimindeyken, bu araştırmalar yaşlı olmanın olumlu bir yanını ortaya çıkarıyor. Daha yaşlı hissetmek insanları başkalarına yardım etmeye motive eder ve toplum yanlısı davranışlar aracılığıyla artan refahla bağlantılıdır. Araştırmacılar, “Daha yaşlı veya daha genç hissetmek bir ruh halidir” diyor ve “yaşla ilgili pek çok klişenin aksine, yaşlı hissetmenin aslında bir bütün olarak toplum için olumlu etkileri olabilir.” Şeklinde ifadelerde bulunuyor.
Park, JH, Huang, S-C, Rozenkrants, B, Kupor, D. Subjective Age and the Greater Good. Journal of Consumer Psychology. 2020; 00: 1– 2