Yaşamı'da, Heykeli de heyecan dolu oldu Urlalı hemşehrimiz Anaksagoras'ın.
Thales ve Anaksagoras sadece Anadolu bilgeleri değil, buradan Atina'ya felsefeyi götürüp bu mefhumu dünyaya kazandıranlar. Anaksagoras'ın Urlalı olması ile ne kadar gurur duysak azdır.
Bu tür dünyaya mal olmuş ve bu günkü bilim ve kültür anlayışımıza damga vuran kişileri "Amerikalı, Hırvat, Yunan, Türk, Çinli" olarak düşünmek yanlıştır. Bu tür insanlar sınır ve kültürler ötesidirler. Onlar ve onların izinden giden, Yunus, Mevlana ve İbn Rüşt de dünya vatandaşlarıdırlar; Amerikalısı da, Japonu da faydalanmıştır.
Ayrıca bu insanların tam nasıl gözüktükleri hakkında görüş belirtmek abes olabilir. Binlerce yıl önce doğan bir insanın yani örneğin Anaksagoras'ın sadece temsili resmi, heykeli olabilir. Anaksagoras'ın heykeli ilk yerine konulunca da bazı aklıevveller (Aralarında projesi seçilmeyen heykeltraşlar) bir resmi internetten alıp, bir de Yunus'a benzettiklerini sandıkları resmi alıp, yoldan geçenlere "Heykelin hangisine benzediğini" sormuşlardı. Basında bir yaygara koptu. Yok, "Heykel Yunus'a benziyormuş!"
Trajikomik bir "ayol insancıllığı" ama herhalde tesir altında kalan bir meczup sonunda gidip heykelin elindeki "Ay'ı" kopardı! Yenisi konuldu. O da koparıldı ve çalındı. Heykel konusu basında günlerce işlendi.
Yunus ile askerlik yapan ve dedesi Anaksagoras ile ilkokula gidenler doğal olarak bu insanların nasıl göründüklerini hatırlarlar! Gerçekte bu kişilerin nasıl gözüktüklerini bilen yok. Yorum sanatçıya kalmıştır! Beğenmeyen ve yetkin olan kendisi bir başkasını yapar ve bizlerin* yaptığı gibi Urla'ya armağan eder.
Bakın Pitogoras'ı da poşulu yaptılar. Bazıları idealize etmek istedi, kendilerinden yaklaşık 2500 yıl önce doğan hemşerimize poşuyu yakıştıramadı.
Anaksagoras fikirleri ve ilim nedeniyle ilk bildiğimiz sürülendir. Ondan sonra Sokrat hayatıyla ödedi, biliyorsunuz. Öğrencisi Perikles'in de Demokrasiye katkıları evrenseldir. Felsefenin, bilimin, adaletin "Meksikalısı - Çinlisi" falan da yoktur, ortak insanlık mirasıdırlar.
Anaksagoras'ın ismi ayda bir krater'e verilmiştir.
Heykelin yapılış hikayesine kısaca deyineyim: Selçuk bey Başkan iken O'na ve Kaymakam'a 800 küsur imzalı bir dilekçe verdik; böyle bir heykelin Urlalı gençlerin bilinçli yetişmelerine katkısı hakkında. Cevap bile vermediler. Çoğu meclis üyesi Anaksagoras ismini hiç duymamıştı ve "Yabancı / Yunanlı" olarak algıladılar. O zamanlar daha Hristiyan / Müslüman gibi mevhumların dünyamızda olmadığını anlatmaya çalıştık.
İki kez Anaksagoras anısına lokma döktük; "yarimada.org"web sitesi, bin adet "Urla - Anaksagoras'ın doğduğu yer" yazan şapka yaptırdı halka ve dağıttı. Sonra Urla Felsefe Gönüllüleri olarak da de iki yüz adet aynı şapkadan yaptırdık. Sonraki Kaymakam Murat Sefa Demiryürek olayı destekledi ve Belediye'den izin çıktı.
Beni yalnız bırakmayan ve maddi katkı ile destekleyen * Umur Daybelge, Öcal Uluç, Yılmaz Akyıldız, Saim Uysal, Ercan Ünsal, Talat Kutlukaya, Kaya Şener (Maison Vourla), Buket Kumruoğlu (Pier Urla), Zekeriya Yıldırım (Pera), Sündüz Tanergeç ve Ünal Ufuktepe'ye de bu vesile ile tekrar teşekkür ederim.
Heykelin açılışının olduğu gün 17.6.2017 yerinin Belediye'nin hemen yanındaki Mini Park olmasının daha uygun olacağını belirtti Sibel Başkan. Kaymakam Murat Sefa Demiryürek ve Heykeltraş Tülay Hanım da bu fikri benimsediler. Öyle veya böyle sonunda 2009'da yeşeren fikir meyve verdi.
Başkan açılışta heykelin "Urla taşından bir bankta oturması" fikrini ortaya attı ve bu fikir de benimsendi. Heykel Belediye'nin yanındaki "Mini Park'ın içine, sonra da kenarına nakledildi.
Anaksagoras'ın elindeki Ay bir kere daha çalındı. Mini Park'taki kameralar tam o gün bozulmuşlar! Gene basına konu oldu. Vatandaş artık heykeli benimsemişti. Enginar Festivali'nde Anaksagoras'ın elindeki Ay'ın yerine enginar, mevsime göre bazen elma, bazen domates, 29 Ekimde Türk Bayrağı konuldu. Yerli, yabancı turistler gelince bir hatıra fotoğrafı çektiriyorlar.
4 - 6 Ekim 2019 tarihlerinde Altıncı Urla Felsefe günlerinde de ülkemizin dört bir yanından gelecek felsefeciler, doğa bilimlerinin atası ile beraber neşeli resimler çektireceklerdir.