KIRK SORUDA
BİR ASIRLIK AHMET ASLAN ve OĞULLARI
Adapazarı'nda çok az sayıdaki bir asırlık firmalardan biri olan 'Ahmet Aslanoğulları' firmasını oğlu Yılmaz Aslan'dan 40 soruda öğreniyoruz.
1. Ahmet Fevzi Aslan?
1913 yılında Adapazarı'nda doğan, ömrü Adapazarı'nda ticaretle geçen, 1950-55 arası Adapazarı Belediye Meclis Üyeliği yapan, Sakarya Üniversitesi'nin kuruluşunda büyük gayretleri olan, hacı, hayırsever bir tüccar.
2. İmamlar?
Soyadı kanunundan (1934) önce her ailenin lakabı vardı. Dedemiz Ali Niyazi Aslan, yaklaşık bir asır önce Ankara Kızılcahamam'dan Adapazarı'na gelmiş. Hafızlık eğitimini ve askerliğini Adapazarı'nda yapmış ve burada kalmış. O nedenle bizim aile lakabımız İmamlardır.
3. Hafızlar?
Rahmetli dedem, hıfzını ve askerliğini Adapazarı'nda tamamlayıp, buraya yerleşmeye karar vermiş ve Hafızlar lakabıyla maruf Hafızların kızı Ayşe hanımla evlenmiş, muhtemelen 1905 senesinde. Halam Huriye Aslan 1907, babam Ahmet Fevzi Aslan ise 1913 senesinde Orta Mahalle Eski Hendek Caddesi'ndeki evde dünyaya gelmişler.
4.Aktar Aslanlı Mağaza?
Dedem Ali Niyazi Aslan, Cumhuriyet öncesi, muhtemelen 1920 veya 21'de Orta Camii'nin karşısında aktar dükkânı açarak ticarete başlamış. Dedem aktarlığı babam Ahmet Aslan'a devrediyor. Babam Ahmet Aslan 1948 senesine kadar aynı dükkânda aktarlığa devam ediyor.
5. Şahanlar?
Adapazarı eşrafından Şahanlar sülalesi vardır. Ailenin 1930'lardaki büyüğü Zahireci İsmail Açıkel'dir. Eski Hendek Caddesinde otururlar. Aile daha sonra zahireciliğin yanında Ankara Caddesinde otel işletmeciliği ve traktör acenteliği ticareti de yapar. Halen de İsmail Arzu Açıkel vasıtasıyla aile Ziraat Aletleri Sanayinde traktör acenteliği ticaretini sürdürmektedir.
6.Hayriye Açıkel?
Babam Ahmet Aslan, Adapazarı eşrafından Zahireci İsmail Açıkel'in en büyük evladı Hayriye Aslan'la, 1935 yılında o günkü tabirle 'dest-i izdivaç' eyliyor.
7. Yılmaz Ali Aslan?
Ahmet Aslan- Hayriye Aslan çiftinin evliğinden iki oğulları doğuyor. İlki Yılmaz Ali Aslan yani ben, 1936 Adapazarı doğumluyum. İlkokulu Karaosman, orta-liseyi Ticaret Lisesi'nde tamamladım. O günkü adıyla Sultanahmet İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi Dış Ticaret ve Turizm Bölümünü 1962'de bitirdim. Cemal Tomor, Cihat Berköz, Necdet Kahyaoğlu, hep akademiden sınıf arkadaşlarımdır. Okulumuzun şimdiki adı Marmara Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi'dir.
8. İsmail Yalçın Aslan?
Ahmet Aslan'ın ikinci çocuğu, kardeşim İsmail Yalçın Aslan ise 1939'da doğuyor. Karaosman İlkokulu, orta ve liseyi Adapazarı Lisesi'nde ve Sultanahmet İTA Ticaret Bölümü'nü bitirdi.
9. Direkli Çarşı?
İzzet Şükrü Enez'in belediye başkanlığı döneminde Ankara caddesinin Gümrükönü başından doğuya doğru, otuz civarında dükkândan oluşan bir çarşıydı. Döneminin popüler iş merkezlerindendi. Daha çok lokantacılar, börekçiler vardı. 1982 sonrasında yol genişletmesi dolayısıyla yıkıldı.
10. Kristal Pazarı?
1948 yılında Adapazarı Belediyesi açık artırma yoluyla Direkli Çarşı'yı ihaleye çıkardı. En baştaki iki katlı 80 metrekare üzerine dükkânı babam Ahmet Aslan 6.942 lira 60 kuruş bedelle satın aldı. Aktar dükkânını ablası Huriye Dikerler'in çocuklarına bırakarak Kristal Pazarı adıyla zücaciye ve kristal ev eşyaları ticaretine başladı.
11. Arçelik Aslan Kolektif?
Babam 1955 senesinde işyerini oğulları Yılmaz Ali Aslan ve Yalçın İsmail Aslan'a devrederek ticaretten çekildi. Biz de iki kardeş 1955 yılında 'Aslan Kolektif Şirketi'ni kurarak beyaz eşya ticaretine yine Direkli Çarşıdaki işyerimizde başlamış olduk. Adapazarı'nda ilk beyaz eşya ticarethanesi, Ahmet Aslanoğulları olarak bizleriz. Arçelik 1955'te kurulmuştu, bizim gibi. Adapazarı'ndaki ilk bayiliğini aldık. Türkiye çapındaki ilk on iki bayiden biriyiz. Aynı yıl MKE patlayıcı ve av malzemeleri Bolu, Adapazarı, İzmit başbayiliğini de aldık.
12. Kemal Saraçoğlu?
1950 ve 60 yılların Adapazarı'ndaki popüler işadamlarından birisiydi Kemal Saraçoğlu. Biz 1955'te beyaz eşya ticaretine başladıktan bir müddet sonra da Kemal Saraçoğlu da şehirde ikinci olarak beyaz eşya ticaretine atıldı. Gümrükönü'nde şimdiki Pasaj 2000'in olduğu yerde açmıştı.
13. Mustafa Yaman?
Adapazarı'nda beyaz eşya alanında üçüncü işyerini, Hamamcılar lakabıyla bilinen ailenin çocuğu Mustafa Yaman Uzunçarşı'da açtı. On sene öncesine kadar da aynı yerde beyaz eşya ticaretine devam ettiler.
14. Aslan İthalat?
1966'da İstanbul Yeşildirek Gürün Han'da dikiş makinesi ve radyo toptancılığı yapan Aslan İthalat Anonim A.Ş.'yi kurduk. 1975'de Gürün Han yanınca, Sirkeci Büyükkelkit İşhanı'nda (Sirkeci Tren Garının karşında) devam ettik. Aydın Doğan o zaman bizim alt katımızda Ford Otomobilleri bayisiydi. Kardeşim Yalçın Aslan aşağı yukarı yirmi yıl devam ettirdi ticareti.
15. Evaş Aliminyum?
1982'de İstanbul Karaköy Perşembe Pazarı'nda alüminyum ticareti yapmak üzere Evaş Ev Cihazları A.Ş.'yi kurduk. Başında kardeşim Yalçın Aslan bulunuyordu. Aşağı yukarı 1990'a kadar devam etti.
16. Dar Sokak?
Çark Caddesinde Gümrükönü yönünden sola ilk sokağın adı Dar Sokaktı uzun yıllar. 1993'te eski bakanlardan Dr. Nuri Bayar'ın vefatı üzerine belediye Dar Sokağın adını Dr. Nuri Bayar Caddesi olarak değiştirdi. Günümüzde önemli ticari potansiyelin olduğu caddelerden biridir.
17. Dar Sokak Aslanoğlu?
1982 senesinde belediye yol genişletmesi amacıyla Direkli Çarşıyı istimlâk edip yıkınca, biz de Dar Sokağa geçmek zorunda kaldık. Dar Sokak Şenler Pasajı Numara 6'ya taşındık.
18. Gürcan Murat Aslan?
,Ben 1958'de Geyve Alifuatpaşa Düzakçaşehir'den Fahrettitn Yener'in kızı Neziha hanımla dest-i izdivaç eyledim. İlk çocuğum Gürcan Murat Aslan 1959 Aralık 24'te doğdu. İnşaat mühendisliği okudu. Halen ticaretle iştigal ediyor.
19. Özcan Fahri Aslan?
Küçük oğlum Özcan Fahri Aslan 1962 Mayıs 28'de doğdu. Marmara Ü. İşletme Bölümü bitirdi. Halen Çark Caddesindeki işyerimizi yürütüyor. Kızım Ayşe Aslan 1968 doğumludur. Kız Meslek Lisesini bitirdi, ev hanımıdır.
20. Mücahit Aslan?
Kardeşim Yalçın Aslan, Rafet Ürgüplüoğlu'nun kızı Mübeccel hanımla 1966'da evlendi. İlk çocukları Mücahit Aslan 1968'da doğdu. Ali Dilmen Lisesi mezunudur. Ticaretle iştigal ediyor.
21. Enis Aslan?
Kardeşim Yalçın Aslan'ın küçük oğlu Enis Aslan 1974 doğumludur. Kasımpaşa Lisesi mezunudur. Ablası Betül Aslan da 1971 doğumlu olup Eyüp İmam-Hatip Lisesi mezunudur. Ev hanımıdır.
22. Aslanoğlu Anonim Şirketi?
1982'de Dar Sokakta oğullarım Gürcan Murat Aslan ve Özcan Fahri Aslan ile kardeşim İsmail Yalçın Aslan'ın oğulları Mücahit ve Enis Aslan'ı katarak Aslanoğlu A.Ş.'yi kurduk.
23. 1986?
Kardeşim İsmail Yalçın Aslan'la 1986 tarihinde işyerlerimizi ayırdık.
24. Ahmet Aslan Mahdumları?
Kardeşim İsmail Yalçın Aslan ve iki oğlu Mücahit'le Enis, Saraçlar Sokakta Kamer İşhanının zemin katında 'Ahmet Aslan Mahdumları' adıyla Arçelik bayiliğine 1986'dan bu yana devam etmektedirler.
25. Aslanoğulları Ltd. Şti.?
Yılmaz Aslan ve oğullarım Gürcan ve Özcan'la 1986'dan bu yana, önce Dar Sokakta, 2003'den beri de Çark Caddesi 34 numarada 'Aslanoğulları Limitet Şirketi' adıyla Arçelik bayisi olarak ticari faaliyetlerimizi sürdürmekteyiz.
26. Doğanay Ltd. Şti.
Anarşi nedeniyle Balıkesir Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümünü yarım bırakmak zorunda kalan büyük oğlum Gürcan Murat Aslan, 1991 yılında demir profil ve inşaat malzemeleri ticaretine karar verdi. İki oğlum bir araya gelerek Aslanoğulları Doğanay Yapı Malzemeleri Ltd Şti'ni kurdular. 1991'e kadar Serdivan'da, 1998'den itibaren ise Erenler'deki merkez şubesi ve Serdivan şubesiyle faaliyetlerini sürdürüyorlar.
27. Ahmet Aslan'ın Karakteri ve Mizacı?
Çekirdekten yetişme iş adamıydı. Kendi deyimiyle 'çarıklı erkan-ı harp'ti. Sert ve otoriter olmasına rağmen hiçbir zaman kalp kırmamıştır. Kızdığı zaman 'hamur yutanlar' diye söylenirdi. En kötü sözü buydu. 'Hamur yutan', yani 'deve' derdi.
28. Ahmet Aslan'ın Meslek Prensipleri?
İşine erken başlardı, her sabah sekizde işinin başında olur, akşam yedide kapatırdı. Altı gün dükkândadır, yedinci gün de köylere gider, dikiş makinesi ve radyoyu köylülerin ayağına götürürdü. Bize mirası; çalışmak, çalışmak, çalışmaktı. Çalışanı çok severdi. 'Esnafın bir ayağı topal olacak' derdi, mecazi olarak; esnaf çok gezmeyecek, işinin başından ayrılmayacak derdi.
29. Ahmet Aslan'ın Zevkleri?
Pazar günleri köylerdeki arkadaşlarını ziyaret eder, hacı toplantıları yapardı (1969-90). Ziyafet vermeyi çok severdi. Evimizden pek misafir eksik olmazdı. Tarhana çorbasına bayılırdı. Baklavaya da bayılırdı ama şeker hastası olduğundan annem yedirmezdi. Sütlü incir uyuşturmasını severdi. Annem de tam bir Osmanlı kadınıydı, prensipli, otoriter, toparlayıcıydı. Annem rahmetli her telden çalardı; ud da çalar, ilahi de okurdu. Çocukla çocuk, büyükle büyük olurdu. Babam anneme karşı biraz aşağıdan alarak durumu idare ederdi. Her sene on beş gün kaplıcalara mutlaka tatile giderdi.
30. Ahmet Aslan'ın Tavsiyeleri?
'Yoğurdu üfleyerek yiyin' derdi, yani ihtiyatlı, tedbirli davranın anlamında. 'Yumurtaya kulp yap sat' derdi, yenilik üretin de para kazanın anlamında, 'hap yap para kap' derdi; boş durma, üret de sat anlamında... 'İçeriye giren müşteri velinimetimizdir, boş çıkartmayın' derdi.
31. Ahmet Aslan'ın Arkadaşları?
Adapazarı Belediye Başkanı Ali Necdet Güven yakın arkadaşıydı. Sosyal hayattan ise İsmail Rençberoğlu (Şehir Palas Oteli sahibi, hayırsever), Mustafa Aldinç (manifaturacı), Ömer Canlı (manifaturacı), Salih Sipahier (avukat), Emrullah Pekşen (tüccar), Sarraf Mehmet Efendi yakın dostlarıydı.
32. Ali Necdet Güven?
Avukat ve 1955-60 arası Demokrat Parti'den Adapazarı Belediye Başkanı. Şehrin popüler kişilerindendi, Ahmet Aslan'ın siyasetteki yakın dostuydu.
33. İsmail Rençberoğlu?
Nargilesini içerken hatırlıyorum; çok hayırsever bir iş adamıydı,uzun yıllar Adapazarı Hayırsevenler Derneğinin de başkanlığını yaptı. Şehrin tanınmış ve sevilen tüccarlarından biriydi. Ahmet Aslan'ın da yakın dostuydu.
34. Mustafa Aldinç?
Hacı Mustafa Aldinç diye bilinirdi. Espritüel bir kişiliğe sahipti. Babamla ve diğer arkadaşlarıyla haftada bir toplanırlar, yemek yerlerdi. Daha çok Hacıbaba Lokantası'nda yemek yerlerdi. Grubun en şakacı ve neşeli kişisi Uzunçarşı'da manifaturacı Hacı Mustafa Aldinç'ti.
35. Ömer Canlı?
Uzunçarşı'nın tanınmış manifaturacılarındandı. Bugünün tanınmış doktorlarından Dr. Sadık Canlı'nın da babasıdır. Dürüst ve sevilen bir tüccardı. Ahmet Aslan'la da yakın arkadaştılar.
36. Salih Sipahier?
Adapazarı'nın en eski avukatlarından ve sevilen kişilerindendi. Babamla haftalık yemek yiyen, toplanan gruptandı.
37. Emrullah Pekşen?
Aynı İsmail Rençberoğlu gibi hayır işleriyle uğraşan Adapazarı'nın iyi tüccarlarındandı. ÇEK İşhanı altındaki Sevintaş firmasının sahiplerinden Burhan ve Orhan Pekşen'in babalarıydı. Ahmet Aslan'ın da yakın arkadaşıydı.
38. Sarraf Mehmet Efendi?
Uzunçarşı'nın en önde gelen kuyumcularındandı. Eskiden kuyumculara sarraf denilirdi. Çok sevilen ve güvenilen bir tüccardı. Serdivan'da villalar yapıp satan Arif Altınışık'ın da babasıydı. Ahmet Aslan'ın sık görüştüğü arkadaşlarından biriydi.
39. Çeşme Meydanı?
Küçükhamam Caddesi, Kaymakam Sokak, Eski Hendek Caddesi ve Çeşme Meydanı Caddesinin kesiştiği yerde bir medyan vardı eskiden. Tam orta yerde de büyük, hazneli bir çeşme vardı. Semt adını o çeşmeden almıştı. Etrafından köyden gelen arabalar geçerdi veya toplanırdı. 1960'lara kadar da oradaydı çeşme. Yeni Sinemanın sahiplerinden Adnan Turgut, Belediye eski başkanlarından İzzet Şükrü Enez, Şekerci Şevki Toker, semtin en eskilerinden Mehmet Alpagut, Çeşme Meydanı semtinde oturanlardan ilk aklıma gelen isimler.
40. Eski Hendek Caddesi?
Adapazarı'nın en eski yerleşim bölgelerinden biridir, Orta Mahalle Eski Hendek Caddesi. Eskiden Ankara'ya yol oradan giderdi, şehrin hemen hemen ortası sayılırdı. Bizim ev, Eski Hendek Caddesi 19 numaradaydı. Bizim ev de, İsmail Açıkel dedemin evi de, tarihi cumbalı konaklardandı. On tane odası, önünde havuzu vardı. Zobar Ahmet, oğlu Halil ve torunları Ahmet ve Tarık Özdilek, Emlakçı Fedai Sipahi oğlu Gürsel Sipahi, hep bizim caddede otururlardı. Teyzemizin beyi, uzun yıllar Ticaret Borsası Başkanlığı yapan zahire tüccarı Fadıl Bağana da o caddede otururdu.