ntv.com.tr 20.08.2021 - 08:24
Cumhurbaşkanı Eşref Gani Afganistan'dan kaçtığında ve Taliban, Kabil'i mücadele etmeden yalnızca bir günde ele geçirdiğinde, ülkenin uzun iç savaşı neredeyse bitmiş gibiydi.
Ancak birkaç saat içinde bir grup savaşçı ve politikacı kontrol altında olmayan ülkenin son köşesinden savaşacaklarına söz verdi.
(Haritada kırmızı alanlarda Taliban'ın konrolünde olan vilayetleri, sarı alan ise direnişin kalesi Pençşir'i gösteriyor.)
Öldüğünde 12 yaşında olan oğlu Ahmed Mesud şimdi Pencşir’de Taliban ile mücadeleye hazırlanıyor... Ahmet Mesud Taliban’a teslim olmayan tek bölge olan Pencşir’de “Direnişe katılın” çağrıları yaptı, ülkenin pek çok noktasında gösteriler başladı.
Oğul Mesud, "Bu kavga artık benim, dönüşü yok. Silah arkadaşlarım ve ben, köleliği reddeden ve ölmekte olan ülkemizin son özgür bölgesi olan kalemiz Penşir’de bize katılmaya çağırdığım tüm özgür Afganlarla birlikte kanımızı vereceğiz" dedi.
Afganistan'da Taliban’dan nefret eden pek çok kişi var ve son 20 yılda yaşananlar, onların kendilerini güvende görmemesi gerektiğini güçlü bir şekilde hatırlatıyor.
Diğer taraftan Taliban, 2001'deki ABD liderliğindeki işgalin ardından, reform yapıp yavaş yavaş iktidara geri dönmeden önce neredeyse tamamen yok edildi. Hareketin gücünün bir kısmı, katı vizyonlarının Afganistan'daki bazılarıyla paylaşılıyor olması.
Siyasi analistler, herhangi bir uzun vadeli direniş hareketinin de aynı dinamikten yararlanacağını düşünüyor. Çünkü, Afganistan'da Taliban yönetimi altında yaşamaya zorlanabilecek, ancak bunu asla kabul etmeyecek pek çok kişi bulunuyor. Örneğin, son birkaç gün,ülke başkent Kabil'de ve doğu Afganistan'da devrilen cumhuriyetin bayrağını savunmak için kadınların protesto gösterilerine tanık oldu.
Öte yandan, eski bir üst düzey güvenlik yetkilisi ve Afganistan'ın Tacikistan Büyükelçisi olan Korgeneral Zahir Aghbar, Pençşir'de savaşmak isteyenler için bir üs oluşturacağını söyledi.
Aghbar, “Pençşir, insanları köleleştirmek isteyen herkese karşı güçlü duruyor. Taliban'ın savaşı kazandığını söyleyemem. Hayır, Taliban ile hain görüşmelerden sonra görevi bırakan sadece Eşref Gani’ydi”dedi.
Bununla birlikte Pençşir'in Himalayalar'ın kenarında yer alan coğrafyası, onu doğal bir kale haline getiriyor ve Taliban, Afganistan'daki ışıklandırmalarına ve devasa silah, mühimmat, araç ve diğer askeri malzemeleri ele geçirmesine rağmen şimdilik vilayete saldırmadı.
Uzmanlara göre bu durum birçok nedeni olabilir. Bir önceki Taliban hükümeti o kadar hızlı çöktü ki, Taliban zamanını yeni kuracağı rejimi yapılandırmak için kullanıyor olabilir.
İkinci bir neden ise Pençşir'e geri çekilmenin, en azından şimdilik, askeri olduğu kadar siyasi görünmesi de olabilir. Orada saklanan ve savaşmaya söz veren tarihi Taliban karşıtı Kuzey İttifakı'nın mevcut liderleri, bir gerilla kampanyası planlamanın yanı sıra yeni hükümette bir hisse için teklif veriyor olabilir.
Bazı Taliban yöneticileri 20 yıl boyunca bir ayaklanmaya öncülük ettikten sonra bir ülkeyi yönetmeye geçişin zor olacağını kabul etti. Bu nedenle Taliban’ın yeni liderleri, kapsayıcı bir hükümetin daha fazla meşruiyet ve barış içermesi gerektiğini düşünüyor olabilir.
Öte yandan Taliban, eski rejim döneminde görevde olan sağlık bakanı ve Kabil belediye başkanından görevde kalmalarını istedi. Şu anda eski barış elçisi Abdullah Abdullah ile birlikte yeni hükümetin şekli konusunda müzakerelere öncülük eden eski cumhurbaşkanı Hamid Karzai'ye kabine görevi teklif edilebileceğine dair söylentiler de bulunuyor.
Aghbar, Taliban'ın "başkalarının barış ve uyum içinde yaşamasına izin verirlerse" tüm Afgan gruplarını temsil edecek bir koalisyon hükümetinin parçası olabileceğini söyleyerek anlaşma seçeneklerine işaret etti. Ancak, bu gerçekleşmezse herhangi bir Taliban karşıtı direnişin ciddi bir şekilde yeniden savaşmaya başlama seçeneği hala açık olacak.
Diğer taraftan, siyasi analistler Taliban karşıtı grupların yabancı ülkeler tarafından desteklenmesini şu an için olası görmüyor. Taliban liderlerinin operasyonlar yürütmesi ve savaşçıların Pakistan sınırında dinlenmeleri için kalıcı bir üssü vardı. Afganistan'ın diğer komşularından hiçbiri, en azından şimdilik, Taliban karşıtı bir hareketi desteklemeye aday değil.