Multipl Skleroz (MS) Nedir? Neden Olur? Belirtileri ve Tedavisi Nelerdir?
Multipl skleroz, merkezi sinir sistemini etkileyen otoimmün bir hastalıktır.
Genel bakış
Multipl skleroz (MS), merkezi sinir sistemini etkileyen kronik bir hastalıktır. Dünyada binlerce insanı etkilemektedir ve kadınlarda erkeklerden 3 kat daha fazla görülmektedir.
Bu hastalık beyindeki sinir liflerini ve omuriliğin etrafını saran koruyucu kılıfın (miyelin olarak bilinir) hasar gördüğünü gösterir. Bu hasar, sinir sisteminizde yara veya lezyonlara neden olur, bu da sinirlerinizin vücudunuza düzgün şekilde sinyal gönderemediği anlamına gelir.
Bir kişinin, duruma bağlı olarak yatkın olması durumunda bu hastalığı geliştirme riski artar.
Bu hastalığın nedeni bilinmemektedir, ancak teoriler arasında otoimmün bir hastalık olduğu, bunun genetik ya da çevresel faktörlerden kaynaklandığını ve buna bir virüs neden olduğu durumlar vardır.
Halen MS için bilinen bir tedavi yoktur, ancak tedavi seçenekleri vardır. MS farklı insanları farklı şekillerde etkiler ve tedavi genellikle semptomları yönetmeyi içerir.
Multipl skleroz türleri
Relapsing-remitting MS (RRMS): Bu, MS’nin en yaygın şeklidir ve MS’li her 4 kişiden 3’ünde tekrarlayan bir gelişme dönemi başlar.
RRMS ile, yeni semptomlar ortaya çıkar veya mevcut semptomlar günler, haftalar veya hatta aylar boyunca kötüleşir, ardından kısmi veya tam iyileşme görülür ve bunu takiben başka bir nüks izler. Bazı insanlar için bu relapslar kötüleşir ve sakatlık kalır. Sağlıkları giderek azalır. Bu ikincil ilerleyici MS olarak bilinir (aşağıya bakınız).
Birincil ilerleyici MS (PPMS): MS’li her 10 kişide bir veya 2 kişiye PPMS teşhisi konmuştur. Bu insanlar genellikle belirtilerinin, ayrı bir saldırı olmadan, giderek kötüleştiğini fark ederler.
İkincil ilerleyici MS (SPMS): RRMS’li çoğu kişi sonunda SPMS yaşayacaktır. Bu formda, sakatlık genellikle herhangi bir tekrarlamadan bağımsız olarak yavaşça kötüleşir.
Multipl skleroz belirtileri
MS genellikle zamanla daha da kötüleşebilecek ya da kötüleşmeyecek hafif semptomlarla başlar. Belirtiler, merkezi sinir sisteminin hangi bölümünün etkilendiğine ve ne kadar hasar meydana geldiğine bağlıdır.
En sık görülen semptomlar şunlardır:
- Vücudunuzun kontrolünde problemler (kas spazmları, zayıflık, koordinasyon kaybı ve denge)
- Yorgunluk ve sıcağa duyarlılık (sıcak bir gün veya sıcak bir banyo, hatta bir fincan sıcak çay, belirtileri daha da kötüleştirebilir)
- Diğer sinir semptom problemleri
- Hafızadaki, konsantrasyondaki, muhakemedeki, duygulardaki veya ruh halindeki değişiklikler (depresyon gibi)
MS semptomları kişiden kişiye geniş ölçüde değişir. Ayrıca herhangi bir zaman diliminde gidip gelebilir. MS öngörülemez.
Teşhis
Merkezi sinir sistemindeki lezyonları saptamak için bir MR, refleksleri ve yanıtları kontrol etmek için bir fiziksel muayene, kan testleri, lomber ponksiyonları ve sinir aktivitesini ölçmek için diğer test türlerini içeren MS’i teşhis etmek için çeşitli testler kullanılabilir .
Bazen tanı koymak uzun yıllar alabilir çünkü MS için tek bir test yoktur. Merkezi sinir sisteminin farklı bölümlerinde, farklı zamanlarda MS’den başka bir açıklama yoksa ve lezyon kanıtı varsa bir kişiye MS tanısı konacaktır.
Multipl skleroz tedavisi
İlaçlar semptomları hafifletmek, hastalığın ilerlemesini geciktirmek ve tekrarlama riskini azaltmak için kullanılır. Sizin için en iyi ilaç, sahip olduğunuz MS tipine bağlıdır. Kendi durumunuza uygun tedavilerin doğru kombinasyonunu size önemseyen doktorunuz veya diğer sağlık profesyonelleri ile konuşun.
İmmünomodülatörler ve immünosupresanlar olarak adlandırılan ilaçlar, MS’in ilerlemesini yavaşlatabilir ve özellikle immün prosesi hedef alarak atak sıklığını azaltabilir. Bununla birlikte, bu tedaviler mevcut semptomları tersine çevirmez ve önemli yan etkiler olabilir. Bu ilaçlar genellikle MS’i tekrarlayan remisyon yapan kişiler için kullanılır.
Steroidler, iltihabı azaltarak ve bağışıklık sistemini baskılayarak MS krizinin şiddetini azaltabilir.
Belirtileri kontrol altına alma
Kas spazmı, ağrı, kontinans problemleri, yorgunluk, depresyon ve diğer semptomları hafifletebilecek ilaçlar mevcuttur.
Düzenli egzersiz, fizyoterapi ve mesleki terapi, semptomlarınızı azaltmanıza ve mümkün olduğu kadar aktif olmanıza yardımcı olabilir.
Yağ oranı düşük ve lif oranı yüksek olan dengeli bir diyet yardımcı olabilir. Düzenli egzersiz kasları güçlendirebilir, kalp sağlığını iyileştirebilir ve ruh halinizi iyileştirebilir.
Not: Konu hakkında ilgili videoyu aşağıdan izleyebilirsiniz: