Suçun şahsiliği ilkesi cezanın şahsiliği ilkesi
Suçun şahsiliği ilkesi cezanın şahsiliği ilkesi nedir?
Ceza Usul Kanunundaki şahsilik ilkesi kişinin işlediği suçtan dolayı tabi olduğu ülke kanunlarına göre yargılanmasını ifade eder. Bizim ele alacağımız suç ve ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesi ise temel hak ve hürriyetlerden birisi olan Kanunilik ilkesinin türevidir. Yani bir kişinin işlemediği bir suçtan sorumlu tutulamamasını ifade eder. Daha doğru bir yaklaşımla başkasının işlemiş olduğu bir suçtan sorumlu olmamayı ifade eder. Anayasanın 38. maddesinin 7. fıkrasına göre Ceza sorumluluğu şahsidir. Yine aynı şekilde Türk Ceza Kanununun ”Ceza sorumluluğunun şahsiliği” başlıklı 20/1. maddesine göre: ”Ceza sorumluluğu şahsidir. Kimse başkasının fiilinden dolayı sorumlu tutulamaz.” şeklindedir.
Bu ilke neleri kapsar?
Bu ilkeye göre kimse başkasının işlediği bir fiilden dolayı yakalanamaz, göz altına alınamaz, tutuklanamaz, alı konamaz veya cezalandırılamaz. Kimse kendi akrabalarını suçlayıcı beyanda bulunmaya zorlanamaz. Bundan kasıt şudur. Diyelim ki çocuğunuz bir suç işledi. Bundan dolayı babaya ceza verilemez. Veya tam tersi de doğrudur. Baba bir suç işlediyse çocuğa bundan dolayı ceza verilemez.
Tarihsel gelişim
Eski toplumlarda bunun aksi uygulamaları olsa da modern Ceza kanunların da suç ve ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesi uygulanmakta bu kuralı Anayasal güvencelere bağlamaktadır. Eski toplumlarda bu kuralın aksi sert katı bir biçimde değil daha soft bir biçimde uygulanmaktaydı. Şöyle ki eğer bir suçluya ulaşılamazsa veya o suçlu yakalanamazsa aile bireylerinden birisi cezalandırılırdı. Bu görüşün taraftarları hala mevcuttur. Fakat dediğimiz gibi modern ceza kanunlarında böyle bir düzenleme yoktur.