Kamboçya’da bomba temizleyen kadınlar
Kamboçya’da çoğu kadın binlerce ‘bomba temizleyicisi’nden biri olan Mao, haftanın 7 günü, Amerika’nın ülkesine yağdırdığı bombaları temizliyor.
MAO Neav tarlaya doğru hızlıca birkaç adım atıyor, onu sadık köpeği Onada izliyor, kuyruğunu sallıyor, dilini dışarı çıkarıyor. Peki neden oradalar? Amerika’nın ’70’lerde yağdırdığı küme bombalarını topraktan temizlemek için...
Mao Neav, Kuzeydoğu Kamboç-ya’daki Ratanariki eyaletinde çalışan küçük bir grup ‘bomba temizleyicisi’nin lideri. Son iki yıldır yaptığı iş, bomba çöplüğünü temizlemek.
Vietnam sınırlarına sadece 70 kilometre uzaklıkta olan bu alan, Vietnam savaşı sırasında Kuzey Vietnam birliklerine malzeme sağlayan mekanizmanın bir parçasıydı.
1970’de başlayan ABD’nin Kamboç-ya’ya yağdırdığı bombardıman bu tedarik zincirinin kırılması için yapılan bir girişimdi. 47 yıl sonra hâlâ, bu hava bombardımanında yere çakılmış küme bombaları, oradan geçenler için bir tehdit oluşturuyor.
BİR NORVEÇ PROJESİ
“Radyoda bir NPA reklamında bahsedilen mayın ve bomba temizleme işi hakkında bir şeyler duydum.” diyor Mae. NPA, Norveç Halk Yardımı demek; Norveç emek hareketinin “İnsani yardım ve dayanışma örgütü”. NPA, bu projeye kaynak sağlıyor ve öncülük ediyor. Erkek egemen Kamboçya’da özellikle kadınların mayın temizleme işini de yapabileceğini kanıtlamak için kasıtlı olarak kadınları bu iş için tutmuşlar.
35 TEMİZLEYİCİDEN 25’İ KADIN
Ratanakiri’deki üsde bulunan 35 temizleyiciden 25’i kadın. Mae Naev, “Aramızda fark yok. Biz erkekler kadar becerikliyiz.” diyor. NPA yeni çalışanlar için altı aylık bir eğitim kursu uyguluyor: “İlk bir ay sadece metal detektörü kullanmayı öğrenerek kursa başladık.”
Bundan sonra ise farklı bomba ve mayın türlerini ayırt etmeyi ve bunların nasıl çalıştığını öğrenmiş Mae.
HER HAFTA BİRKAÇ KİŞİ SAKAT KALIYOR!
Bu bölgede aktif halde birçok küme bombası var. En yaygın olanları ABD hava gücü bomba kodlarına göre BLU 42, 26, 52 ve 54 bombaları. Doğu Kamboçya’daki çiftçiler ve insanlar için bu küme bombaları en büyük problem.
Batı Kamboçya’daki kara mayınları ise daha da büyük bir sorun. Ülke genelinde ortalama her hafta iki kişi ya sakat kalıyor ya da ölüyor.
TOPLAM 4 MİLYON MAYIN VAR
Ülkedeki kara mayınlarının toplam sayısı yaklaşık 4 milyon olarak tahmin ediliyor ve bu durum Kamboçya’yı hâlâ aktif halde olan bomba ve mayınların bulunduğu dünyanın en problemli ülkesi haline getiriyor.
Küme bombalarını temizlemek, mayınları temizlemekten daha kolay: “Küme bombalarının ancak çarpma anında patlaması bekleniyor. Tetikleyicileri yok, çarpmadıkça patlama riski yok denilecek kadar az. Ama arazi mayınları böyle değil daha kötü”
Mao Neav, bomba eğitiminden sonra üç aylık bir köpek eğitimi dersi de almış, “Köpekleri severim. İşimin en güzel tarafı onlarla birlikte olmam” diyor.
‘İLK ÇIKTIĞIMDA KORKTUM AMA ATLATTIM’
Mao, eğitim sırasında mayın temizleme tekniklerini de öğrenmiş. “Izgara tekniği” belli bir alanı ızgaraya bölüyor. Temizleyiciler adım adım her bir bölümdeki sınırlanmış alanlara göre hareket ediyor. Bölgeyi tarıyorlar ve teker teker her bir mayını nakliye ve imha için işaretliyorlar. “Mayın tarlasına ilk çıktığımda korktum. Ama bunu hızlıca atlattım. En kötü deneyimim bir köpek tarafından ısırılmak oldu” diye ekliyor Mao.
3-4 BİN BOMBA TEMİZLEYİCİSİ VAR
Kamboçya’da 3 ila 4 bin arasında bomba temizleyicisi var. Kamboçya bombalardan ve mayınlardan en çok etkilenen ülke. Doğu Kamboçya’da Vietnam sınırı boyunca asıl sorun hâlâ aktif olan küme bombaları. Batı Kamboçya’da ise asıl sorun Tborder’den Tayland’a uzanan kara mayınları. Kamboçya topraklarında yaklaşık 4 milyon mayın gömülü ve kimse bunların hepsinin nerede olduğunu bilmiyor.
Bu bombaların patlamasıyla yılda 80 ila 100 kişi yaralanıyor ya da ölüyor.
Kaynak: Arbetet.se
Çeviren: Mesrure Kulya