Toplumsal değişme tipleri nelerdir? Serbest sosyal değişme ve müdahale ile değişme hakkında bilgi.
TOPLUMSAL DEĞİŞME TİPLERİ
A. SERBEST SOSYAL DEĞİŞME
Serbest kültür değişmesi, herhangi bir zorlama olmaksızın bir toplumun kültürünün bir başka toplum tarafından benimsenmesi demektir. Bu benimsenme ya tüm olarak ya da zaman içinde parça parça gerçekleşir. İleri bir toplumun eğitim sistemini alıp kendi toplumumuza uygulamak gibi. Bir süre başka bir toplumsal çevrede yaşayan insanların o toplumun görgü kurallarını benimsemesi parça parça benimsemedir.
B. MÜDAHALE YOLUYLA DEĞİŞME
Toplumun değişmesini sağlayan sosyal etmenler, bir başka topluma zorla kabul ettirilirse bu tür değişmeye müdahale yoluyla sosyal değişme denir. Toplumsal değişmeyi etkileyen kültür değişmesi, bir toplumun ilişki kurduğu diğer zayıf bir topluma, kendi kültür elemanlarını, zor kullanarak ya da eğitim ve telkin yoluyla aşılamaya çalışması şeklinde olur.
Güçlü devletlerin, kendi toplumlarındaki eskimiş araç gereçleri başka toplumlara aktararak, o araç gereç için gerekli bilgi, beceriyi kazandırmaları ve daha sonraki gelişmeleri kendi çıkarları doğrultusunda yürütmeleri gibi.
Baskı yoluyla değişmenin bir yolu da “değiştirme”dir. Savaşlar sonucu gerçekleşen işgaller sırasında, yerleşik toplum üzerinde bazı toplumsal davranışların benimsetildiği görülür. Buradaki, değişmeden çok değiştirme özelliğidir. Ancak baskı grupları ortadan kalkınca, toplum hızla eski haline döner. Baskı yoluyla sosyal değişmenin sürekliliği sınırlıdır.
Müdahale yoluyla sosyal değişmenin bir yolu da demokratik planlı gelişmedir. Sosyal değişmeye akılcı yoldan yön verilebilir. Burada kullanılacak yöntem, “demokratik planlı değiştirme”dir.