Bu makale orijinal olarak şu adreste yayınlanmıştır: uzun zaman ve Creative Commons altında yeniden yayınlanmıştır.
Öyle ya da böyle, her Roma tarihçisinden nerede olduğunu söylemesi istenmiştir. Biz bugün, Roma'nın gerileme döngüsündeler. Tarihçiler, geçmişi kullanmaya yönelik bu tür girişimlerde kıvranabilir, ancak tarih kendini tekrar etmese veya ahlaki derslerle paketlenmese bile, insan olmanın ne anlama geldiğine ve toplumlarımızın ne kadar kırılgan olduğuna dair anlayışımızı derinleştirebilir.
İkinci yüzyılın ortalarında, Romalılar kuzey Britanya'dan Sahra'nın kenarlarına, Atlantik'ten Mezopotamya'ya kadar dünyanın coğrafi olarak çeşitli büyük bir bölümünü kontrol ettiler. Genel olarak müreffeh nüfus 75 milyon doruğa ulaştı. Sonunda, imparatorluğun tüm özgür sakinleri Roma vatandaşlığı haklarından yararlanmaya başladı. 18. yüzyıl İngiliz tarihçisi Edward Gibbon'un bu çağı türümüzün tarihindeki 'en mutlu' olarak değerlendirmesinde şaşılacak bir şey yok.-yine de bugün, Roma uygarlığının ilerleyişini, farkında olmadan kendi ölümünün tohumlarını atması olarak görmemiz daha olasıdır.
Beş yüzyıl sonra, Roma imparatorluğu Konstantinopolis'ten kontrol edilen küçük bir Bizans kıç devletiydi, yakın doğu eyaletleri İslami istilalara kapılmıştı, batı toprakları bir parça Germen krallıklarıyla kaplanmıştı. Ticaret geriledi, şehirler küçüldü ve teknolojik ilerleme durdu. Bu yüzyılların kültürel canlılığına ve manevi mirasına rağmen, bu döneme azalan bir nüfus, siyasi parçalanma ve daha düşük düzeyde maddi karmaşıklık damgasını vurdu. Stanford Üniversitesi'ndeki tarihçi Ian Morris evrensel bir sosyal gelişme yarattığında dizin , Roma'nın düşüşü, insan uygarlığı tarihindeki en büyük gerileme olarak ortaya çıktı.
Bu büyüklükteki bir fenomen için açıklamalar boldur: 1984'te Alman klasikçi Alexander Demandt 200'den fazla hipotezi katalogladı. Çoğu akademisyen, emperyal sistemin iç siyasi dinamiklerine veya komşuları askeri ve siyasi teknolojilerinin karmaşıklığına yavaş yavaş kapılan bir imparatorluğun değişen jeopolitik bağlamına baktı. Ancak yeni kanıtlar, doğal çevredeki değişikliklerin oynadığı önemli rolü ortaya çıkarmaya başladı. Toplumsal gelişmenin paradoksları ve doğanın doğasında var olan öngörülemezliği, Roma'nın sonunu getirmek için uyum içinde çalıştı.
İklim değişikliği sanayileşmenin egzoz dumanlarıyla başlamamış, insan varlığının kalıcı bir özelliği olmuştur. Yörünge mekaniği (Dünya'nın yörüngesinin eğimi, dönüşü ve eksantrikliğindeki küçük değişiklikler) ve güneş döngüleri, Güneş'ten alınan enerjinin miktarını ve dağılımını değiştirir. Ve volkanik patlamalar, bazen uzun süreli etkilerle atmosfere yansıtıcı sülfatlar yayar. Modern, antropojenik iklim değişikliği çok tehlikeli çünkü hızla ve Dünya'nın biyosferinde geri dönüşü olmayan pek çok başka değişiklikle birlikte gerçekleşiyor. Ama iklim değişikliği başlı başına yeni bir şey değil.
Modern iklim değişikliğinin doğal bağlamını anlama ihtiyacı tarihçiler için mutlak bir nimet olmuştur. Dünya bilim adamları, gezegeni paleoiklim vekilleri, geçmiş ortamın doğal arşivleri için aradılar. İklim değişikliğini Roma tarihinin ön planına koyma çabası, hem yeni gelişmelerin hazineleri tarafından motive ediliyor. veri ve fiziksel çevrenin önemine karşı artan bir duyarlılık.
Roma uygarlığının yükselişinde ve düşüşünde iklimin önemli bir rolü olduğu ortaya çıktı. İmparatorluk kurucuları kusursuz zamanlamadan yararlandı: karakteristik sıcak, yağışlı ve istikrarlı hava, bir tarım toplumunda ekonomik üretkenliğe elverişliydi. Ekonomik büyümenin faydaları, Roma imparatorluğunun geniş topraklarını kontrol ettiği siyasi ve sosyal pazarlıkları destekledi. Uygun iklim, incelikli ve derin bir şekilde, imparatorluğun en iç yapısında fırınlandı.
Bu şanslı iklim rejiminin sonu hemen veya herhangi bir basit determinist anlamda Roma'nın sonunu getirmedi. Aksine, daha az elverişli bir iklim, imparatorluğun daha tehlikeli düşmanlar tarafından tehlikeye atıldığı sırada gücünü zayıflattı.-Almanlar, Persler-Olmadan. iklim istikrarsızlığı doruğa altıncı yüzyılda, Justinianus döneminde. Dendro-kronologlar ve buz çekirdeği uzmanları tarafından yapılan çalışmalar, son birkaç bin yılda başka hiçbir şeye benzemeyen, MS 530'larda ve 540'larda muazzam bir volkanik aktivite spazmı olduğuna işaret ediyor. Bu şiddetli patlamalar dizisi, çok daha soğuk sıcaklıkların en az 150 yıl sürdüğü, şimdilerde 'Geç Antik Küçük Buz Devri' olarak adlandırılan dönemi tetikledi.
İklim bozulmasının bu aşaması, Roma'nın çözülmesinde belirleyici etkilere sahipti. Aynı zamanda daha da büyük bir felaketle yakından bağlantılıydı: ilk hıyarcıklı veba salgınının patlak vermesi.
**********
Dbiyolojik çevredeki bozulmalar Roma'nın kaderi için daha da önemliydi. İmparatorluğun tüm erken gelişmiş ilerlemelerine rağmen, yaşam beklentileri 20'li yılların ortalarında değişiyordu ve bulaşıcı hastalıklar önde gelen ölüm nedeniydi. Ancak Romalıları avlayan hastalıklar dizisi statik değildi ve burada da yeni duyarlılıklar ve teknolojiler, evrimsel tarihin dinamiklerini anlama şeklimizi kökten değiştiriyor.-hem kendi türümüz hem de mikrobiyal müttefiklerimiz ve düşmanlarımız için.
Oldukça kentleşmiş, birbirine son derece bağlı Roma imparatorluğu, mikrobiyal sakinleri için bir nimetti. gibi mütevazi mide-bağırsak hastalıkları Şigelloz ve paratifo ateşi, yiyecek ve suyun kontaminasyonu yoluyla yayıldı ve yoğun şehirlerde gelişti. Bataklıkların kurutulduğu ve otoyolların döşendiği yerlerde, sıtma potansiyeli en kötü haliyle açığa çıktı.- Plasmodium falciparum va ölümcül sivrisinek kaynaklı protozoon. Romalılar ayrıca toplumları karadan ve denizden daha önce hiç olmadığı kadar birbirine bağladılar ve mikropların daha önce hiç olmadığı gibi hareket etmesi gibi istenmeyen bir sonuç ortaya çıktı. Tüberküloz ve cüzzam gibi yavaş öldürücüler, Roma gelişiminin beslediği birbirine bağlı şehirler ağında en parlak dönemini yaşadı.
Bununla birlikte, Roma'nın biyolojik tarihindeki belirleyici faktör, pandemik olaylara neden olabilecek yeni mikropların gelişiydi. İmparatorluk böyle üç kıtalararası hastalık olayıyla sarsıldı. Antonine vebası, optimal iklim rejiminin sona ermesiyle aynı zamana denk geldi ve muhtemelen çiçek hastalığı virüsünün küresel başlangıcıydı. İmparatorluk toparlandı, ancak önceki komuta hakimiyetini asla geri kazanamadı. Ardından, üçüncü yüzyılın ortalarında, Kıbrıs Vebası adı verilen, kökeni bilinmeyen gizemli bir ızdırap, imparatorluğu çıkmaza soktu.
Geri tepmesine rağmen, imparatorluk derinden değişti-yeni bir imparator türü, yeni bir para türü, yeni bir toplum türü ve yakında Hıristiyanlık olarak bilinen yeni bir din ile. En dramatik olanı, altıncı yüzyılda Justinianus liderliğindeki yeniden dirilen bir imparatorluk, ortaçağ Kara Ölüm'ün başlangıcı olan bir hıyarcıklı veba salgınıyla karşı karşıya kaldı. Geçiş ücreti anlaşılmaz oldu; belki de nüfusun yarısı düştü.
Justinianus'un vebası, insan ve doğal sistemler arasındaki olağanüstü karmaşık ilişkide bir vaka çalışmasıdır. Suçlu, Yersinia pestis bakteri, özellikle eski bir düşman değildir. Sadece 4.000 yıl önce, neredeyse kesin olarak Orta Asya'da gelişen, ilk veba pandemisine neden olduğunda evrimsel bir yenidoğandı. Hastalık, sıçanlar veya gerbiller gibi sosyal, oyuk açan kemirgenlerin kolonilerinde kalıcı olarak bulunur. Bununla birlikte, tarihi veba salgınları devasa kazalar, en az beş farklı türü içeren yayılma olaylarıydı: bakteri, rezervuar kemirgeni, amplifikasyon konağı (insanlara yakın yaşayan siyah sıçan), mikrobu yayan pireler ve insanlar çapraz ateşe yakalandı.
Genetik kanıt zorlandığını öne sürüyor Yersinia pestis Justinianus'un vebasını yaratan, batı Çin'e yakın bir yerde ortaya çıktı. İlk olarak Akdeniz'in güney kıyılarında ortaya çıktı ve büyük olasılıkla, ipek ve baharatları Romalı tüketicilere taşıyan güney, deniz yoluyla taşınan ticaret ağları boyunca kaçırıldı. Erken küreselleşmenin bir kazasıydı. Mikrop, imparatorluğun dev tahıl depolarıyla beslenen ortak kemirgenlerin kaynayan kolonilerine ulaştığında, ölüm durdurulamaz hale geldi.
Veba salgını, şaşırtıcı bir ekolojik karmaşıklık olayıydı. Özellikle Orta Asya'daki rezervuar kemirgenlerinin ötesindeki ilk salgın, ondan önceki yıllardaki devasa volkanik patlamalar tarafından tetiklendiyse, tamamen tesadüfi birleşmeler gerektiriyordu. Ayrıca, yapılı insan çevresinin istenmeyen sonuçlarını da içeriyordu.-Mikropları Roma kıyılarına taşıyan küresel ticaret ağları veya imparatorluk içinde farelerin çoğalması gibi.
Pandemi, yapı ve şans, örüntü ve beklenmedik durum . Roma'nın derslerinden biri burada yatıyor. İnsanlar doğayı şekillendirir-her şeyden önce, evrimin gerçekleştiği ekolojik koşullar. Ancak doğa, niyetlerimize karşı kör kalıyor ve diğer organizmalar ve ekosistemler kurallarımıza uymuyor. İklim değişikliği ve hastalık evrimi, insanlık tarihinin vahşi kartları olmuştur.
Artık dünyamız eski Roma'dan çok farklı. Halk sağlığı, mikrop teorisi ve antibiyotik ilaçlarımız var. Etrafımızda beliren ciddi tehditleri fark edecek ve onları hafifletmek için elimizdeki araçları kullanacak kadar akıllıysak, Romalılar kadar çaresiz olmayacağız. Ancak Roma'nın düşüşünde doğanın merkezi konumu, bize fiziksel ve biyolojik çevrenin insan toplumlarının kaderini değiştirme gücünü yeniden gözden geçirmemiz için sebep veriyor.
Belki de Romalıları modern çağımızdan aşılmaz bir ayrımın karşısında duran eski bir uygarlık olarak değil, bugün dünyamızın yaratıcıları olarak görebiliriz. Küresel ağların, ortaya çıkan bulaşıcı hastalıkların ve ekolojik istikrarsızlığın insan toplumlarının kaderinde belirleyici güçler olduğu bir medeniyet inşa ettiler. Romalılar da doğal çevrenin değişken ve öfkeli gücü üzerinde üstünlük sahibi olduklarını düşündüler.
Tarih bizi uyarıyor: yanıldılar.
Kyle Harper, Oklahoma Üniversitesi'nde klasikler ve mektuplar profesörü ve kıdemli başkan yardımcısı ve rektördür. Onun son kitabı Roma'nın Kaderi: İklim, Hastalık ve Bir İmparatorluğun Sonu (2017).