Transkript
1 [cover page] 13 aylığa kadar olan bebekler için Çocukluk dönemi aşıları ile ilgili Rehber Aşı Çocuğunuzu korumanın en güvenli yoludur
2 [page 2] Dünya genelinde, sağlık üzerinde en önemli etkiyi yaratan iki toplumsal sağlık müdahalesi temiz su ve aşılardır. Dünya Sağlık Örgütü (World Health Organization)
3 [page 3] 3 Bu rehber, 13 aylığa kadar olan bebekler için tüm rutin çocukluk dönemi aşılarını açıklar. İçindekiler Özet: Aşılar hakkında genellikle sorulan sorular DTaP/IPV/Hib aşısı MenC aşısı Hib/MenC aşısı MMR (Kızamık, Kabakulak, Kızamıkçık) aşısı Pnömokokal Aşı (PCV) Diğer aşılar BCG aşısı Hepatit B aşısı Menenjit ve septisemi (kan zehirlenmesi) konusunda dikkatli olun Terimler için açıklayıcı sözlük Aşılar Tarafından Yol Açılan Hasarlar İçin Ödeme Programı Daha Fazla Bilgi Rutin çocukluk dönemi aşı programı Risk taşıyan bebekler için rutin olmayan aşılar
4 [page 4] Özet Bebeğim, 2, 3 ve 4 aylıkken ve 12 ile 13 aylıkken tekrar hangi aşıları olacak? Bebeğinize, aşağıdakilere karşı aşı yapılacak: Hastalıklar ve aşılar 2 aylık 3 aylık 4 aylık 12 ile 13 aylık arasında difteri, tetanoz, boğmaca (pertussis), çocuk felci, Haemophilus influenza tip b (hib) - DTaP-IPVHib (5 i 1 arada) aşısı olarak bilinir pnömokokal enfeksiyon PCV13 aşısı meningokokal enfeksiyon the MenC vaccine Haemophilus influenzae tip b (Hib) ve menenjit C Hib/MenC aşısı kızamık, kabakulak ve kızamıkçık - MMR aşısı pnömokokal enfeksiyon PCV13 aşısı
5 [page 5] Aşılar hakkında genellikle sorulan sorular Aşı nedir? Aşı, tehlikeli hastalıklara karşı korunmanın bir yoludur. Bir kere aşı olduktan sonra, vücudumuz daha sonra bu hastalıklarla tekrar temasa geçtiğinde onlarla daha iyi mücadele eder. Aşılar nasıl işlev görür? Çocukların ölümüne yol açabilecek ya da sağlıklarında kalıcı hasarlar bırakabilecek bazı hastalıklar mevcuttur. Aşılar, hastalığa yol açan bakteri ya da virüse ait küçük bir parça ya da çok küçük oranlarda bakterinin ürettiği kimyasalları içerir. Aşılar, vücudun bağışıklık sisteminin antikor (enfeksiyon ve hastalıkla mücadele eden madde) üretmesine sebep olmak suretiyle işlev görürler. Eğer sonra çocuğunuz enfeksiyon ile temasa geçerse, antikorlar bunu tanıyacak ve çocuğunuzu korumak için hazır olacaklardır.
6 [page 6] Bebeğime ne zaman aşı yapılmalı? Şimdi ve ileride tam anlamıyla korunduğunu temin etmek amacıyla bebeğinizin aşılarını, doğru yaşta ve doğru dozda yaptırmanız önemlidir. Aşılar, çocukların, farklı hastalıklar için en çok ne zaman yüksek risk altında olduğunu ve aşıların en iyi hangi yaşlarda etkili olduğunu gösteren çalışmalara dayanılarak belirli yaşlar için tavsiye edilmektedir. İlk rutin aşılar, bebekler, iki, üç ve dört aylıkken verilir. Çocuklara, 12 ile 13 aylık arasındayken ve sonra 3 yaş 4 aylıkken (okula başlamadan önce) ve tekrar 13 yaşından itibaren (broşürün sonundaki tabloya bakınız) aşıların ilave dozları verilecektir. Neden bebeklere bu kadar erkenden aşı yapılmaktadır? Bazı hastalıklar, özellikle küçük bebeklerde ciddi sorunlara yol açabildiği için en kısa zamanda korunduklarından emin olmak önemlidir. Neden bebeğimin bir dozdan fazla aşıya ihtiyacı var? Çocuğunuzu tam olarak korumak amacıyla birçok aşının bir defadan fazla verilmesi gerekir. Verilen her doz, bağışıklık sistemini, iyi, koruyucu bir seviyede pekiştirir. Örneğin, en iyi korumayı sağlaması amacıyla DTaP/IPV/Hib (5 i 1 arada) aşısından üç doz gerekmektedir. Okula başlamadan önce ve ergenlik yıllarında verilen pekiştirici dozlar, ileri yaşlara kadar daha uzun süreli korunma sağlar. Bebeğimin aşılarının yapılma zamanının geldiğini nasıl bilebilirim? GP sağlık ocağınız, sağlık merkeziniz ya da bebek kliniğiniz, bebeğinizin aşıları için size randevu yollayacaktır. Eğer size verilen randevuya gidemeyecekseniz bir başka randevu almak için kendileriyle irtibat kurun. Bütün rutin çocukluk dönemi aşıları ücretsizdir. Randevumu kaçırırsam ne olur? Eğer randevunuzu kaçırdıysanız ya da randevunuza geciktiyseniz yeni bir randevu alın. Bebeklerinizin aşısına, aşı takvimine baştan başlamaya gerek kalmaksızın kaldığı yerden devam edilebilir.
7 [page 7] Randevuda ne olur? Sağlık Ocağı Hemşiresi (ya da Sağlık Ziyaretçisi ya da GP) size aşıları açıklayıp sorularınızı yanıtlayacak. Aşı, bebeklerin kalçasına ve 12 aylıktan büyük çocukların kollarının üst kısmına yapılır. Eğer bazı hastalıklar artık bu ülkede görülmüyorsa bunlara karşı neden aşı yaptırmalıyız? Birleşik Krallık ta yüksek aşı yaptırma oranları sayesinde hastalıklar uzak tutulmuştur. Dünya genelinde her yıl, 1,4 milyonunu beş yaşın altındaki çocuklar oluşturmak üzere iki milyondan fazla insan, yaygın olarak kullanılan aşılar ile önlenebilecek bulaşıcı hastalıklar sebebiyle ölmektedir. Bu ölümlerin çoğu, aşı yaptırılarak engellenebilirdi. Daha fazla insan yurt dışı seyahatine çıktığı ve daha fazla insan bu ülkeyi ziyaret ettiği için bu bulaşıcı hastalıkları Birleşik Krallık a getirme riskleri de vardır. Bu hastalıklar, aşı olmamış kişilere bulaşabileceği için eğer bebeğinize henüz aşı yapılmadıysa, bebeğinize hastalıkların bulaşma riski daha yüksektir. Aşı, sadece sizin çocuğunuzu korumakla kalmaz - ailenizi ve özellikle tıbbi sebeplerden dolayı aşı yapılamayan çocuklar olmak üzere bütün toplumu korur. Çocuğunuza aşılarını yaptırmak için hiçbir zaman geç olmadığını unutmayın. Çocuğunuz aşısını kaçırmış ve yaşı tavsiye edilen yaşın üzerinde olsa dahi aşılarının yapılması için doktorunuzla, Sağlık Ocağı Hemşireniz, Sağlık Ziyaretçiniz ya da GP nizle görüşün.
8 [page 8] 8 Aşıların güvenli olduğunu nasıl bilebiliriz? Kullanılmalarına izin verilmeden önce, tüm ilaçlar (aşılar da dahil) güvenirlik ve etkilerinin değerlendirilmesi için derinlemesine test edilirler. Ruhsat verildikten sonra aşıların güvenirliği gözlemlenmeye devam edilir. Tespit edilen herhangi bir nadir yan etki bundan sonra daha kapsamlı olarak incelenir. Tüm ilaçlar yan etkilere sebebiyet verebilir ancak aşılar, en güvenli ilaçların arasında yer alır. Dünyanın çeşitli yerlerinde yapılan araştırma, çocuğunuzu korumanın en güvenli yolunun aşılar olduğunu göstermektedir. Bebeğimin, aşı yapıldıktan sonra rahatsız olabileceğinden endişeliyim. Bebeğiniz, birkaç dakika boyunca ağlayabilir ve rahatsız olabilir fakat genelde kucaklandıktan sonra yatışır. Bebeğimde, iğneden kaynaklı herhangi bir yan etki görülecek mi? Bazı bebeklerde yan etkiler görülebilir. Aşağıdaki yan etkiler görülebilir: aşıyı oldukları yerde kızarıklık, şişkinlik ya da sertlik olabilir (bu, yavaşça kendi kendine kaybolacaktır) biraz sinirli olabilir, kendilerini rahatsız hissedebilir ya da ateşleri çıkabilir. Ateş nedir? Ateş, vücut ısısının 37,5 C nin üzerinde olması demektir. Ateş, çocuklarda yaygın olmakla birlikte genellikle hafif şiddettedir. Eğer dokunduğunuzda çocuğunuzun yüzü sıcaksa ya da yüzü kızarmış gibi görünüyorsa, ateşi olabilir. Vücut sıcaklıklarını termometre ile ölçebilirsiniz.
9 [page 9] Çocuğunuzun yüksek ateşi varsa ve iyi görünmüyorsa ne yapmalısınız? sıvı paracetamol ya da ibuprofen verin (şişe üzerindeki talimatları uygulamanız önemlidir), bol bol sıvı verin, üzerlerinde gereğinden fazla ya da çok katlı giyecek olmadığından emin olun, oda sıcaklığının rahatlık hissettirecek düzeyde olduğunu, çok sıcak olmadığını kontrol edin (18 21 C). Eğer çocuğunuzun ateşi halen yüksekse ve endişelenirseniz Sağlık Ocağı Hemşireniz, Sağlık Ziyaretçiniz ya da GP nizle irtibat kurun. Bebeğinize, eğer aşı olduktan sonra ateşi çıkarsa ya da iyi görünmüyorsa yalnızca sıvı paracetamol ya da ibruprofen vermeniz önemlidir. Aşının tam olarak etkisini göstermesini engelleyebileceği için aşıdan önce ya da sonra sadece tedbir amacıyla verilmemelidirler. 16 yaşının altındaki çocuklara hiçbir zaman aspirin ihtiva eden ilaçlar vermemeniz gerektiğini hatırlayın. Eğer çocuğunuz hakkında endişeniz varsa içgüdülerinize güvenin. GP Sağlık Ocağınızla konuşun ya da NHS Direct Galler'i numaralı telefondan arayın. Eğer çocuğunuz herhangi bir zaman aşağıdaki belirtileri gösterirse acilen sağlık ocağınızı arayın: 39 C ya da üzerinde ateşi varsa ya da nöbet geçirdiyse (sayfa 12 ye bakınız). Eğer sağlık ocağı kapalıysa ve doktorunuzla irtibata geçemiyorsanız içgüdülerinize güvenin ve en yakınınızdaki hastanenin acil servis bölümüne gidin.
10 [page 10] Bebeğimde alerji olduğu konusunda endişeliyim. Yine de aşı olabilir mi? Evet. Astım, egzama, saman nezlesi, yemeklere karşı hassasiyet ve alerjiler, bebeğinizin rutin çocukluk dönemi aşı programı dâhilinde aşı olmasını engellemez. Eğer herhangi bir sorunuz varsa doktorunuz, Sağlık Ocağı Hemşireniz, Sağlık Ziyaretçiniz ya da GP nizle görüşün. Bazı bebeklerin aşılara karşı alerjisi mi vardır? Bazı bebekler, hemen aşı yapıldıktan sonra, nadir olarak alerjik reaksiyon gösterebilirler. Bu reaksiyon, vücudun bir bölümü ya da tümünü etkileyen kızarıklık ya da kaşıntı şeklinde olabilir. Aşıyı yapan sağlık görevlisi, bunun nasıl tedavi edileceğini bilir. Bu, bebeğinizin geri kalan aşılarının yapılmamasını gerektirecek bir sebep değildir. Hatta, daha nadir olarak bazı insanlar, aşı yapıldıktan birkaç dakika sonra, nefes almada zorluklara ve aniden düşmeye sebep olabilecek daha ciddi reaksiyonlar gösterebilirler. Buna, anafilaktik reaksiyon denir. Yakın zaman önce gerçekleştirilen bir çalışma, anafilaktik reaksiyonun, yapılan ortalama her bir milyon aşıda bir gözüktüğünü göstermektedir. Aşıları yapan kişiler, anafilaktik reaksiyonlar ile baş etme konusunda eğitimlidirler ve çocuklar tedavi ile tamamen iyileşmektedirler. Anafilaktik reaksiyon, acil tıbbi müdahale gerektiren tehlikeli ve ani bir alerjik reaksiyondur. Bebeğime aşı yapılmaması için herhangi bir sebep var mı? Bebeklere aşı yapılmamasını gerektiren sadece bir kaç sebep bulunur. Aşılar, aşağıda tanımlanan durumları yaşamış bebeklere verilmemelidir: daha önce verilen bir aşıya karşı anafilaktik reaksiyon gösterdiği doğrulanmış ya da neomisin, streptomisin ya da polimiksin B (aşılara çok küçük miktarlarda katılmış olabilen antibiyotikler) maddelerine karşı anafilaktik reaksiyon gösterdiği doğrulanmış bebeklere.
11 [page 11] Bağışıklık sistemi baskı altına alınmış çocuklara genelde canlı aşı yapılmamalıdır. Bağışıklık sistemi baskı altına alınmış çocuklar aşağıdakileri içerir: organ nakli, ya da kanser gibi ciddi sağlık durumları sebebiyle tedavi gördükleri için bağışıklık sistemleri baskı altına alınmış olanlar ya da aşırı birinci derece bağışıklık yetmezliği gibi bağışıklık sistemini etkileyen herhangi bir sağlık durumu olanlar. Eğer bu durum, sizin çocuğunuz için de geçerliyse, aşı yapılmadan önce, bunu, aşıyı yapan sağlık görevlisine söylemek zorundasınız. MMR ve BCG gibi canlı aşıların yapılması konusunda uzman tavsiyesi almaları gerekecektir. Aşıların kesin olarak verilmemesini öngören başka herhangi bir sebep yoktur. Eğer bebeğinizde: kanama düzensizliği varsa (örneğin, kanın olması gerektiği gibi pıhtılaşmadığı hemofili gibi) ya da bebeğiniz, ateşle ilişkilendirilmeyen bir nöbet geçirdiyse, çocuğunuza herhangi bir aşı yapılmadan önce, aşıyı yapacak olan sağlık görevlisi ile görüşün. Eğer bebeğim randevu günü hastaysa? Eğer bebeğinizde ateşsiz soğuk algınlığı gibi önemsiz bir hastalık varsa aşıları normal şekilde yapılmalıdır. Eğer bebeğinizin ateşli bir hastalığı varsa, aşıları bebek iyileşene kadar ertelenmelidir. Bu, ateşin aşı ile ilişkilendirilmesinden ya da aşının çocuğunuzun ateşini arttırmasından kaçınmak içindir.
12 [page 12] Nöbet nedir? Nöbetlere aynı zamanda kriz ya da çırpınma da denir ve çocuk, titremeye başlar ya da katılaşır (sert) ve bilincini kaybedebilir. Bazıları ateşle ilişkilidir bazıları ise değildir. Ateşle ilişkili nöbetlerin (ateşli nöbet ya da ateşli çırpınma denir) yaşamın ilk altı ayında görülmeleri nadirdir ancak yaşamın ikinci yılında görülmeleri daha yaygındır. Bu yaştan sonra, sıklık dereceleri azalır ve beş yaşından sonra görülmeleri ise nadirdir. Ateşli nöbet geçiren çocukların çoğu tamamen iyileşirler. Eğer bebek, aşı olduktan kısa bir süre sonra nöbet geçirirse, bu, aşı ya da ateşten kaynaklanmıyor olabilir. Bu, altta yatan bir sağlık sorunundan kaynaklanabilir. Eğer bebeğiniz aşıdan sonra nöbet geçirirse, GP nizle irtibat kurun. Doktorunuz sizi daha ayrıntılı araştırmalar ve gelecekte yapılacak aşılar konusunda tavsiye için bir uzmana sevk edebilir. Eğer sağlık ocağı kapalıysa ve kendileriyle irtibata geçemiyorsanız, hemen en yakınınızdaki hastanenin acil servis bölümüne gidin. Bebeğim erken doğdu. Erken doğmuş bebeklerin ilk aşısı ne zaman yapılmalı? Erken doğmuş bebeklerin enfeksiyon kapma riski daha büyük olabilir. Erken doğmuş bebeklerin aşıları, ne kadar erken doğmuş olduklarına bakılmaksızın, doğduktan iki ay sonra, tavsiye edilen takvime göre yapılmalıdır. Bebeğime hastalık aşıdan geçebilir mi? Hayır, bu mümkün değildir. Aktif olmayan (ölü) aşılarda, ölü virüs ya da bakteri ya da ölü virüs ya da bakterinin bir kısmı bulunur ve bu, hastalığa yol açamaz. Bazı çocuklarda, canlı aşılardan sonra (örneğin MMR ve BCG gibi) hastalığın hafif şiddetli versiyonu görülebilmektedir. Örneğin, kızamıktan kaynaklanıyormuş gibi görülen bir kızarıklık olabilir ancak bu, zararlı değildir ve aslında aşının işlevini yerine getirdiğini gösterir. Bebeğime aşı yapılması zorunlu mu? Birleşik Krallık ta, bebeklerine aşı yaptırıp yaptırmamaya, ebeveynler karar verebilirler. Aşılarının yapılması, bebeğinize, çoğunluğu ölümcül olabilecek hastalıklara karşı koruma sağladığı için tavsiye edilmektedir.
13 [page 13] Dünya genelinde birçok çocuk artık rutin olarak aşılarla korunmaktadır. Bu yüzden, dünyadaki bazı en ciddi hastalıklar yakında ortadan kaybolabilir. Bebeğimi yüzmeye götürmeden önce ne kadar beklemeliyim? Yaygın görüşün aksine, bebeğinizi aşı yaptırmadan önce ya da sonra herhangi bir zaman yüzmeye götürebilirsiniz. Bebeğimi hastalıklara karşı bağışıklı yapmanın başka yolu var mı? Çocuğunuzu korumanın başka kanıtlanmış ve etkili bir yolu yoktur. Homeopati Fakültesi (homeopati alanında yetkili doktorlar için resmi organizasyon) Birleşik Krallık Hükümeti nin belirlediği ilkeleri takip etmekte ve ebeveynleri, tıbben aksi belirtilmedikçe çocuklarına standart aşıları yaptırmalarını tavsiye etmektedir. Daha fazla bilgi için adresini ziyaret edin Aşı programı neden zaman zaman değiştirilir? Bütün çocuklara, önlenebilir hastalıklara karşı koruma sağlandığından emin olmak için aşı programları düzenli olarak gözden geçirilir. Yeni aşılar mevcut hale geldikçe ya da yapılan bir araştırma, var olan aşıların farklı zamanlarda verilmesinin, koruma derecesini arttırdığını gösteriyorsa, program değiştirilecektir. Birleşik Krallık programında yakın zaman öncesinde yapılan değişiklikler: Pnömokokal bakterinin yedi çeşidine karşı koruma sağlayan pnömokokal aşısının (PCV), bakterinin ayrıca altı çeşidine karşı koruma sağlayan PCV13 aşı ile değiştirilmesi ve bebekler 12 ve 13 aylıkken iki ayrı seferde verilen aşıların bebekler 12 ile 13 aylık arasındayken tek seferde verilmesi.
14 [page 14] Hastalıklar ve aşılar hakkında daha fazla bilgi DTaP/IPV/Hib Bebeğinize; iki, üç ve dört aylıkken DTaP-IPV-Hib aşısı yapılmalıdır. Bu aşı, beş farklı hastalığa karşı koruma sağlamaktadır difteri, tetanoz, boğmaca (pertussis), çocuk felci ve Haemophilus influenza tip b (Hib). Çocuğunuza, 12 ve 13 aylıkken Hib pekiştirici aşısı (MenC ile birlikte) yapılmalıdır; okula başlamadan önce difteri, tetanoz, boğmaca ve çocuk felcine karşı pekiştirici aşılar; 13 ile 18 yaşları arasında da yine tetanoz, difteri ve çocuk felci pekiştirici aşıları yapılmalıdır. DTaP/IPV/Hib aşısı ne kadar etkilidir? Yapılan araştırmalar, DTaP-IPV-Hib aşısının bebekleri, bu beş tehlikeli hastalığa karşı korumakta gayet etkili olduğunu göstermiştir. Çocuğunuz büyüdükçe, korumanın süresini uzatmak için bu aşıdan tekrar yapılması gerekir. Difteri nedir? Difteri, genelde boğaz ağrısı ile başlayıp çabukça, nefes alma problemlerine yol açabilen tehlikeli bir hastalıktır. Kalp ve sinir sistem inde tahribat yaratabilir ve şiddetli durumlarda ölüme yol açabilir. Difteri aşısı, bu ülkede yapılmaya başlamadan önce, senede e kadar difteri vakası görülmekteydi ve bunlar 5000 e kadar ölüme yol açmaktaydı. Tetanoz nedir? Tetanoz, sinir sistemini etkileyen bir hastalıktır ve kas spazmlarına, nefes alma problemlerine ve ölüme yol açabilir. Toprak ve gübrede bulunan mikroplar, açık yara ve yanıklar yoluyla vücuda girdiğinde ortaya çıkar. Tetanoz, kişiden kişiye bulaşmaz.
15 [page 15] Boğmaca (pertussis) nedir? Boğmaca, uzun öksürük nöbetleri ve tıkanmaya sebep olan ve böylece nefes almayı güçleştiren bir hastalıktır. Boğmaca, 10 haftaya kadar devam edebilir. En fazla boğmaca riski taşıyanlar bir yaşın altındaki bebeklerdir. Bebekler için bu hastalık çok tehlikelidir ve ölüme yol açabilir. Daha büyük çocuklarda genellikle çok tehlikeli değildir. Boğmaca aşısı yapılmaya başlanmadan önce, Birleşik Krallık ta rapor edilen ortalama boğmaca vakası sayısı yılda di ve aşı başlatılmadan önceki sene 92 çocuk ölmüştü. Çocuk felci nedir? Çocuk felci, sinir sistemine saldıran ve böylelikle kasların felç olmasına sebep olabilen bir virüstür. Göğüs kasları ya da beyni etkiler ve öldürücü olabilir. Çocuk felci aşısı yapılmaya başlanmadan önce Birleşik Krallık ta, salgın yıllarında, 8000 kadar vakaya rastlanıyordu. Çocuk felci aşısının başarıyla devam ettirilmesi sonucunda, Birleşik Krallık ta 20 seneden beri doğal çocuk felci enfeksiyonuna rastlanmamıştır (en son görülen vaka 1984 senesindeydi). Hib nedir? Hib, Haemophilus influenza tip b bakterisi tarafından yol açılan bir enfeksiyondur. Kan zehirlenmesi (septisemi), zatürre ve menenjit gibi çabuk tedavi edilmediklerinde ölüme yol açabilen tehlikeli hastalıkların ortaya çıkmasına sebep olabilir. Hib aşısı, bebeğinizi sadece Haemophilus influenza tip b bakterisi tarafından yol açılan menenjit tipine karşı korur herhangi başka tip bir menenjite karşı korumaz. Hib aşısı yapılmaya başlanmadan önce, küçük çocuklarda her sene yaklaşık 800 Hib vakası görülmekteydi. Aşı uygulaması başlatıldığından beri, Hib görülen beş yaşın altındaki çocukların sayısı, 99% azaldı. Bakteri ve virüsler tarafından yol açılan birçok menenjit tipi mevcuttur (sayfa 25 teki menenjit ve septisemi ile ilgili bölüme bakınız).
16 [page 16] DTaP/IPV/Hib aşısı yapıldıktan sonra Bebeğinizde, genelde hafif şiddetli olan aşağıdaki yan etkiler görülebilir. bebeğinizin, iğne yapıldıktan sonra 48 saate kadar kendini iyi hissetmemesi gayet normaldir. bebeğinizde hafif şiddetli ateş görülebilir (sayfa 8 e bakınız). bebeğinizde, iğnenin vurulduğu yerde küçük bir şişkinlik fark edebilirsiniz ancak bu, yavaşça kaybolacaktır. Eğer bebeğinizin aşıya herhangi başka bir reaksiyon gösterdiğini düşünüyorsanız ve bu sizi endişelendiriyorsa Sağlık Ocağı Hemşireniz, Sağlık Ziyaretçiniz ya da GP nizle görüşün. Aynı zamanda, ebeveynler ve bakıcılar, aşılardan veya ilaçlardan kaynaklandığı şüphelenilen yan etkileri Sarı Kart Programı (Yellow Card Scheme) aracılığıyla rapor edebilirler. Bunu, internetten, sitesini ziyaret ederek ya da (Pazartesi den Cuma ya, saat ile arasında) numaralı ücretsiz telefondan Sarı Kart Yardım Hattı arayarak yapabilirsiniz. Pnömokokal aşı (PCV) Bebeğinize; iki ve dört aylıkken PCV aşısı yapılmalıdır. Pnömokokal enfeksiyon nedir? Pnömokokal (nö-mo-kok-al diye söylenir) enfeksiyon, menenjit hastalığına yol açan en yaygın sebeplerden birisi olmakla birlikte kulak enfeksiyonlarına (otitis media), zatürreye ve diğer bazı tehlikeli hastalıklara da sebep olur. PCV aşısı ne kadar etkilidir? Aşı, bu hastalıklara karşı biraz koruma sağlasa da Pnömokokal enfeksiyonları n hepsine ve diğer bakteri ve virüslerin sebep olduğu menenjite karşı koruma sağlamaz (sayfa 25 teki menenjit ve septisemi bölümüne bakınız). PCV aşısı yapıldıktan sonra Aşı yapılan her on bebekten biri ya da ikisinde, iğnenin yapıldığı yerde yan etkiler (yara, kırmızı, şiş bölge) ateş, hassaslık, iştah azalması ve bozulmuş uyku düzeni baş gösterebilir (aynı zamanda sayfa 8 e bakınız).
17 [page 17] MenC aşısı Bebeğinize, üç ve dört aylıkken MenC aşısı yapılmalıdır. Bu aşı, meningokokal grup C tarafından yol açılan menenjit ve septisemiye (kan zehirlenmesi) karşı koruma sağlamaktadır. Bu aşı yapılmaya başlanmadan önce, bu hastalıktan senede 1500 vaka görülmekteydi ve hastalık senede 150 ölüme yol açmaktaydı. MenC aşısı, diğer bakteri ve virüslerin (sayfa 25 e bakınız) sebep olduğu menenjite karşı koruma sağlamaz. MenC aşısı ne kadar etkilidir? Aşı yapılmaya başlandığından beri, bir yaşının altında olup grup C hastalığı olan bebeklerin oranı 99% azalmıştır. Daha uzun dönemli koruma sağlaması için çocuklar iki yaşındayken MenC aşısının pekiştirici dozu yapılmalıdır. Hem menenjit hem de septisemi çok tehlikeli hastalıklardır. Bu hastalıkların tanımları, işaretleri, belirtileri ve bunlar hakkında yapmanız gerekenler için sayfa 25 e bakınız. Menenjit C aşısı yapıldıktan sonra Aşı yapıldıktan sonra bebeklerde, iğnenin yapıldığı yerde kızarıklık, şişkinlik ya da sertlik görülmesi çok yaygındır. Aşının yapıldığı bebeklerin bazılarında hassaslık, iştah azalması ve uyku düzeninin bozulması görülebilir. Hib/MenC pekiştirici aşısı Bebeğiniz, 12 ile 13 aylık arasındayken Haemophilus influenza tip b (Hib) ve meningokokal enfeksiyonlara karşı bağışıklıklarını pekiştirmek için Hib/MenC aşılarının birleştirilmiş bir dozuna ihtiyaç duyacaktır. Bu pekiştirici aşı, erken çocukluk dönemi boyunca çocuğunuza koruma sağlamak amacıyla PCV ve MMR aşısı ile aynı zamanda verilecektir.
18 [page 18] Hib/MenC pekiştirici aşısı yapıldıktan sonra Bu aşı yapıldıktan sonra bebeğinizde, iğnenin yapıldığı yerde kızarıklık, şişkinlik ya da sertlik olması çok yaygındır. Aynı zamanda, bebeklerin hassaslaşması, uykulu olmaları, iştahlarının kesilmesi ve hafif şiddette ateşlerinin olması da yaygın olarak görülür.
19 [page 19] MMR aşısı MMR, çocuğunuzu kızamık, kabakulak ve kızamıkçığa (Alman kızamığı) korur. Bebeğinize, ilk MMR aşısı, 12 ile 13 aylık arasındayken yapılmalıdır - bu, annelerinden aldıkları bağışıklığın tamamen kaybolması sonrasına denk gelir. Bu aşı, Hib/MenC ve PCV aşıları ile aynı anda yapılır. Çocuklar, üç yaş 4 aylıkken tekrar yapılır. Aşı, canlı kızamık, kabakulak ve kızamıkçık virüslerinin zayıflatılmış türlerini içerir. Virüsler, zayıflatılmış oldukları için aşıyı olan kişilere aşılardan hastalıklar bulaşamaz ya da başka insanlara bulaştıramazlar. MMR aşısı ne kadar etkilidir? MMR, Birleşik Krallık ta yapılmaya başlandığı 1988 yılından bu yana, neredeyse küçük çocuklarda görülen bu üç hastalığı ortadan kaldırmıştır. Kızamık nedir? Kızamık, bilinen en bulaşıcı hastalıktır ve buna, bir virüs yol açar. Hastalığın bulaştığı hemen hemen herkeste yüksek ateş ile kızarıklık görülür ve hastalar kendilerini iyi hissetmezler. Çocukların genelde yaklaşık beş günlerini yatakta geçirmeleri gerekir ve 10 gün boyunca okula devam edemeyebilirler. Yetişkinlerin daha uzun süreyle hasta kalmaları muhtemeldir. Kızamıktan kimin ciddi bir şekilde etkileneceğini söylemek zordur. Kızamığa yakalanan çocuklarda sorunlar görülmesi yaygındır. En yaygın sorunlar; kulak problemleri, göğüs enfeksiyonları, nöbetler, ishal ve nöbetlerdir. Daha nadir görülen sorunlara, ansefalit (beyin iltihabı) ve beyinde hasar da dâhildir. Kızamık, ciddi vakalarda, ölüme sebebiyet verebilir de (MMR aşısı Birleşik Krallık ta yapılmaya başlandıktan bir sene önce) çocuğa kızamık bulaştı ve bunların 16 sı hayatını kaybetti. Hastalık nasıl yayılır? Hastalık, öksürme ya da hapşırma yoluyla geniş bir alan yayılabilir. Kızamık çok bulaşıcı olduğu için eğer çocuğunuz buna karşı korunmuyorsa ya da kızamık geçiren birisi ile temas kurduysa bu hastalığa yakalanma ihtimali yüksektir.
20 [page 20] Kabakulak nedir? Kabakulak; ateş, baş ağrısı ile yüz, boyun ve çenedeki bezlerin şişmesine ve ağrımasına sebep olur. Kalıcı sağırlık, virüssel menenjit (beyin zarının enfeksiyonu) ve ansefalit ile sonuçlanabilir. Genel olarak, yetişkin erkeklerin hayalarının ve kadınların yumurtalıklarının şişme ve ağrımasına yol açar. Kabakulak, 7 ila 10 gün boyunca etkili olur. MMR aşısı yapılmaya başlanmadan önce, Birleşik Krallık ta, yılda 1200 kişi kabakulak yüzünden hastanelere başvuruyordu. Hastalık nasıl yayılır? Kabakulak, kızamıkla aynı şekilde yayılır. Grip kadar bulaşıcıdır. Kızamıkçık nedir? Kızamıkçık (Alman kızamığı) bir virüs tarafından yol açılan bir hastalıktır. Çocuklarda, genelde hafif şiddetli olarak görülür ve fark edilmez. Kısa süreli kızarıklığa, şişkin bezlere ve boğaz ağrısına sebep olur. Kızamıkçık, doğmamış bebekler için çok tehlikelidir. Görmelerini, duymalarını, kalplerini ve beyinlerini ciddi biçimde etkileyebilir. Buna, doğuştan kızamıkçık sendromu denir (congenital rubella syndrome - CRS). MMR aşısı yapılmaya başlanmadan beş yıl önce, Birleşik Krallık ta, yılda 43 bebek kızamıkçık sendromu ile doğardı. Kızamıkçık enfeksiyonunun doğmamış bebekler için en tehlikeli olduğu dönem, hamileliğin ilk üç ayıdır. Eğer anne, bu dönemde enfeksiyon geçirirse, her 10 vakanın 9 unda, bebek, sağır ya da kör olarak, hasarlı bir kalp ile ya da zihinsel bozuklukla doğacaktır. Hamilelikleri sırasında kızamıkçık enfeksiyonu geçiren kadınlarda düşük de yaygın olarak görülür. Bu vakaların çoğunda hamile kadınlara kızamıkçık, kendi ya da arkadaşlarının çocuklarından bulaşır. Hastalık nasıl yayılır? Kızamıkçık, kızamık ve kabakulak ile aynı şekilde yayılır. Grip kadar bulaşıcıdır.
21 [page 21] MMR aşısı yapıldıktan sonra Aşıda bulunan üç farklı virüs, farklı zamanlarda işlev görür ve ilk dozdan sonra aşağıdaki yan etkilere yol açabilir. Aşı yapıldıktan 6 ila 11 gün sonra, aşının kızamık bölümü çalışmaya başlayınca, her on çocuktan birinde ateş baş gösterebilir. Bazı çocuklarda da kızamığa benzer bir kızarıklık olabilir ve iştahları kesilebilir (ateşin tedavisi için sayfa 9 a bakınız). aşı olan her 1000 çocuktan 1 i ateş tarafından yol açılan nöbet geçirebilir. Buna ateşli nöbet denir (sayfa 12 ye bakınız). Ancak, aşı olmamış bir çocuk kızamığa yakalanırsa, nöbet geçirme riski beş kat daha fazladır; nadir olarak, aşının kabakulak bölümü çalışmaya başladıkça, aşı yapıldıktan yaklaşık üç hafta sonra, çocuklarda kabakulak benzeri belirtiler görülebilir (ateş ve şişkin bezler), çok nadir olarak, aşı yapıldıktan sonra altı hafta içerisinde çocuklarda yara benzeri küçük sivilceler görülebilir. Buna genelde, aşının kızamık ya da kızamıkçık bölümü sebep olur. Eğer böyle sivilceler görürseniz, çocuğunuzu, kontrol edilmesi ve kızarıkların tedavisi konusunda tavsiye için GP sağlık ocağınıza götürün. aşı yapıldıktan sonra, her bir milyon çocuktan birinden daha azında ansefalit görülebilir (beynin şişmesi) ve buna aşının yol açtığına dair ortada çok az kanıt bulunmaktadır. Ancak eğer aşı olmamış bir çocuk, kızamıkçığa yakalanırsa, ansefalitin görülme riski 1000 de 1 dir. İkinci dozdan sonra yan etkilerin görülmesi daha az yaygındır ve bunlar daha hafif şiddetlidir (sayfa 16 ya bakınız). Yumurta alerjileri MMR aşısı, yumurtaya karşı aşırı alerji (anafilaktik reaksiyon) göstermiş çocuklara güvenle verilebilir. Eğer herhangi bir endişeniz varsa, doktorunuz, Sağlık Ocağı Hemşireniz, Sağlık Ziyaretçiniz ya da GP nizle görüşün.
22 [page 22] Pnömokokal aşı (PCV) Çoğunuza, 12 ile 13 aylık arasındayken, pnömokokal enfeksiyona karşı daha uzun koruma sağlamak amacıyla PCV aşısının pekiştirici dozu yapılmalıdır. PCV pekiştirici dozu yapıldıktan sonra En çok rapor edilen yan etkiler, aşının yapıldığı yerde görülen tepkiler (yara, kırmızı, şişkin bölge) ateş, hassaslık, iştah azalması ve uykuda artma ya da azalmadır (aynı zamanda sayfa 8 e bakınız). MMR ve PCV aşılarının bebeğime aynı zamanda verilmesi, bağışıklık sisteminde aşırı yüklenmeye sebep olmaz mı? Hayır. Doğduklarından itibaren bebeklerin bağışıklık sistemleri onları etraflarındaki mikroplara karşı korur. Bu koruma olmaksızın bebekler; cilt, burun, boğaz ve bağırsaklarını saran on binlerce bakteri ve virüsle mücadele edemezler. Bu koruma, hayat boyunca devam eder. Teoride, bir bebek, bir seferinde aşıya etkili bir şekilde yanıt verebilir. Bebeklerin bağışıklık sistemi, pek çok aşı ile aynı anda kolaylıkla baş edebilir ve baş etmektedirler.
23 [page 23] Diğer aşılar BCG aşısı - bebeklerin tüberküloza (TB) karşı korunması BCG aşısı, bütün çocuklar için aşı programının bir parçası değildir. BCG aşısı, diğer bebeklere göre, TB enfeksiyonu olan birisiyle yakın ve uzun zamanlı temasta olma ihtimali daha yüksek olan bebeklere sunulur. Bu aşı, bebek doğduktan birkaç gün sonra yapılır. TB nedir? TB, genelde akciğerleri etkileyen bir enfeksiyondur. Lenf bezleri, kemikler, eklemler ve böbrekler gibi vücudun diğer bölümlerini de etkileyebilir. Vakaların çoğu, tedavi ile iyileştirilebilir. TB, aynı zamanda, çok tehlikeli bir menenjit türüne de yol açabilir. Aşıdan sonra İğnenin yapıldığı yer su toplayabilir ya da burada yara oluşabilir. Bu yavaşça iyileşecektir ve bunun üzerini kapatmamanız daha iyi olur. Yaranın iz bırakma olasılığı vardır ve bu normaldir. Eğer endişeliyseniz ya da yaranın enfeksiyon kaptığını düşünüyorsanız GP nizle görüşün. TB, Birleşik Krallık ta yaygın olmamakla birlikte, dünya genelinde yılda 1,7 milyon ölüme sebebiyet vermektedir. Hepatit B aşısı - bebeklerin Hepatit B ye karşı korunması Hepatit B aşısı, rutin çocukluk dönemi aşı programının bir parçası değildir. Aşı, şu anda, bebeklerde de hastalığın baş göstermesini engellemek için sadece anneleri hepatit B pozitif olan bebeklere yapılır. Korunma için, aşının tam dozuna ihtiyaç vardır. İlk doz, doğumdan hemen sonra verilir. İkinci doz, bebek 1 aylık olduğunda verilir. Üçüncü doz ise bebek 2 aylıkken verilir. Daha uzun süreli koruma sağlamak için pekiştirici bir doz, bebek 12 aylıkken verilir.
24 [page 24] Hepatit nedir? Hepatit, hepatit virüslerinin yol açtığı bir karaciğer enfeksiyonudur. Aşı, virüsün B tipine karşı korur ancak virüsün diğer tiplerinin yol açtığı hepatite karşı koruma sağlamaz. Hepatit B, annelerinden bebeklere, enfeksiyonlu kan yoluyla bulaşır Eğer bir kadın hamile ve hepatit B hastasıysa ya da hastalığa hamileyken yakalanırsa, bunu bebeğine de bulaştırabilir. Bebek, hemen doğumdan sonra hasta olmayabilir ancak hastalığın taşıyıcısı olma ve sonraki yıllarda kendisinde tehlikeli karaciğer hastalığı baş göstermesi ihtimali yüksektir. Bazı insanlar, haberleri olmaksızın bu virüsü kanlarında taşırlar. Birleşik Krallık taki hamile kadınlara hepatit B testi, hamilelik bakımları çerçevesinde sunulmaktadır. Eğer bir kadında hepatit B varsa, bebeğine, enfeksiyonu kapmasını engellemek için aşı yapmalıdır. Bebeğe aşı zamanında yapıldığı müddetçe bebeğin emzirilmesinde bir sakınca yoktur. Aşıdan sonra Hepatit b aşısının yan etkileri genelde gayet hafif şiddetlidir. İğnenin yapıldığı yerde kızarıklık, yara ya da sertlik olabilir. Bu, birkaç gün sürer (aynı zamanda sayfa 16'ya bakınız). Daha fazla bilgi için adresini ziyaret edin ve arama kutucuğuna hepatitis B yazın.