Ağzımızda bulunun bir çok mikroorganizma var, buna ağız florası denir, doğal florasında pek çok bakteri ve mantar türü bir denge içerisinde bulunur ve bu denge bozulmadıkça hastalıklar ortaya çıkmaz. Ancak herhangi bir nedenle bu dengenin bozulması ile bir bakteri veya mantar türü galibiyet kazanarak çok hızlı çoğalmaya ve sayısını arttırmaya başladığında enfeksiyon hastalıkları ortaya çıkar. Bunlardan bir tanesi de bir mantar hastalığı olan oral pamukçuktur.
Pamukçuk nedir?
Pamukçuk ağızda oluşan, her yaştan bireyde görülebilmekle birlikte genellikle bebekleri ve çocukları etkileyen bir mantar enfeksiyonudur. Tıp literatüründe "Moniliazis" olarak adlandırılan pamukçuk; dil üzerinde, damakta ve yanaklarda beyaz lezyonlar şeklinde kendini gösteren bir maya mantarı hastalığıdır. Enfeksiyonun etkeni ağız ve vajinada yaşayan bir organizma olan “candida albicans”tır. Bu yüzden bebeklerde anüste de görülebiliyor. Hatta anal pamukçuk hastalığı, kırmızı bir tabaka oluşturduğu için çoğu zaman pişikle karıştırılıyor.
Pamukçuk belirtileri nelerdir?
Pamukçuk herkesi etkileyebilse de, bağışıklığı azaldığı için bebeklerde ve yaşlı yetişkinlerde, bağışıklık sistemi baskılanmış diğer insanlarda veya belirli sağlık sorunları yaşayan veya belirli ilaçları alan kişilerde görülme olasılığı daha yüksektir. Sağlıklı kişilerde pamukçuk küçük bir sorundur, ancak bağışıklık sistemi zayıfsa semptomlar daha şiddetli ve kontrol edilmesi zor olabilir. İlk aşamalarında, oral pamukçuk herhangi bir semptom göstermeyebilir. Bununla birlikte, zaman geçtikçe ve mantar ağızda yayılmaya devam ettikçe, aşağıdaki belirtileri yaygın olarak görülmeye başlar;
Ağız içinde beyaz lezyon,
Dilde beyaz lezyon,
Yanakta beyaz lezyon,
Yumuşak damaklarda beyaz lezyon,
Sert damaklarda beyaz lezyon,
Hafif ateş,
İştahsızlık,
Emme güçlüğü,
Huzursuzluk,
Sürekli ağlama,
Yutma güçlüğü,
Lezyon yerinde ağrı,
Ağızda kötü bir tat,
Lezyonlar kazındığında hafif kanama, şeklinde kendini gösterirken.
Kanser veya HIV etkisiyle zayıflamış bağışıklık sistemi ile ilgili olan ciddi vakalarda, lezyonlar aşağı doğru yemek borusuna yayılabilir. (Candida özefajiti). Bu meydana gelirse, yutma güçlüğü ve ağrı oluşabilir veya boğazda yiyecek sıkışmış hissi oluşabilir.
Pamukçuk neden oluşur?
Bebeklerde pamukçuk oluşumun çeşitli sebepleri vardır:
– Anne hamilelik esnasında, doğumdan az bir zaman önce ya da doğum anında vajinal mantar enfeksiyonu geçirmiş ve normal doğum yapmışsa, doğan bebeklerde pamukçuk görülme ihtimali çok yüksektir. Çünkü enfeksiyon, doğum anında anneden bebeğe geçer.
– Annenin antibiyotik kullanımı fazla ise ve doğumdan sonra bebek antibiyotik almışsa,
– Annenin aşırı tatlı tüketmesi ya da şeker hastası olması,
– Bebeğini anne sütüyle besleyen annenin meme ucu temiz değilse, (her emzirmeden sonra sütünüzü biraz sağarak meme uçlarınıza sürmeniz, olası enfeksiyonların önüne geçer. Ayrıca sadece su ile temizlemeyi ihmal etmeyin.)
– Anne, sütünün fazla olmasından dolayı, sütün çamaşırına bulaşmaması için göğüs pedi kullanıyorsa, süt aktığında nemli olan göğüs pedi sıcak ve nemli ortamları seven mantarların çoğalmasına sebep olur. (Zorunlu olmadıkça kullanmamanızda fayda var, eğer kullanmak zorunda iseniz göğüs pedini çok sık değiştirin.)
– Bebeğinizi biberonla besliyorsanız biberon ve biberon ucunun temiz olmasına çok dikkat edin. Bunun için belli aralıklarla biberon ve uçlarını kaynatılmış sıcak su ile temizlemeli ve biberon uçlarını belli periyotlarda yenilemenizde fayda vardır.
– Bebek emzik kullanıyorsa, yine aynı şekilde kaynatılmış sıcak su ile emziği sık sık temizleyin.
Pamukçuk tedavisi
Pamukçuk hastalığı kendiliğinden geçen bir hastalık çeşidi değildir ve mutlaka tedavi edilmesi gerekir. Ağız içinde yer alan pamuğa benzeyen beyaz lezyonlar el ile temizlenmemelidir. Aksi halde ağız içinin mukus tabakası bozulur ve enfeksiyon daha da yayılabilir. Pamukçuk tedavisinde en çok yapılan yanlışlardan biri de karbonat ile lezyonların temizlemesidir. Karbonatın hastalığı herhangi bir şekilde tedavi edici etkisi yoktur. İlk aşamada beyaz küf tabakası geçmiş gibi görünür ancak kısa bir süre sonra tekrarlar ve bu sefer çok daha ağır bir tablo ile geri döner. Doktor kontrolü altında pamukçuk için ilaç kullanılır. Bir mantar enfeksiyonu olduğu için antimikotikli damlalar 7-10 gün süreyle bebeğe verilir. Annenin göğsünde de enfeksiyon varsa bebek için kullanılan mantar önleyici ilaçlar göğüs ucuna sürülebilir. Bebeğin kullandığı tüm emzikler, biberonlar mutlaka steril edilmeli ve anne göğüs ucunun temizliğine dikkat etmelidir.
Pamukçuk nasıl önlenebilir?
Aşağıdaki basit rutinleri takip ederek oral pamukçuk riskinizi azaltabilirsiniz:
Dişlerinizi fırçalayın ve ağız hijyeninize çok özen gösterin. Ayrıca günlük olarak diş ipi kullanın. Bu özellikle diyabetiniz varsa veya protez takıyorsanız önemlidir.
Bir kortikosteroid ilaç kullandıktan sonra ağzınızı yıkayın.
Reçeteli antibiyotikler kullandığınız zaman, diyetinize yoğurt ve turşu ekleyin.
Pamukçuk tedavisi hakkında merak ettiğiniz konuları Elazığ Özel Mediline Hastanesi Ağız ve Diş Sağlığı Bölümü Uzman ekiplerine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Hekimlerimizden online randevu alabilir veya +90 (424) 237 11 11 nolu telefonumuzu arayarak bilgi alabilirsiniz. arayarak bilgi alabilirsiniz.
Önemli Not: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır.. Tanı ve tedavi için mutlaka hekimlerimize başvurunuz.