Başköşelerin Değişmez Sesi: Radyo
Evlerin, işyerlerin ve, arabaların bir zamanlar vazgeçilmez sesi olan ama günümüzde pek rağbet edilmeyen radyoların tarihini merak ediyor musunuz ? İlk radyo yayınından ilk spikere kadar Türkiye'de radyo tarihi;
1. Eşref Şefik
Takvimler 6 Mayıs 1927'yi gösterirken, İstanbul'da az sayıda bulunan radyo alıcılarından Eşref Şefik'in anonsu duyulur. İlk radyo spikerimiz olan Şefik, şöyle seslenir: ''Allo... Muhterem, samiin. Burası İstanbul Telsiz Telefonu. 1200 metre tul-u mevç, 250 kilosaykıl. Bugünkü tecrübe neşriyatımıza başlıyoruz.'' İstanbul Radyosu 89 sene önce bu tarihte bu ilk anonsla yayınına başlamıştı. Düzenli radyo yayınları başlamadan önce Türkiye'de sesin ilk çıkışı konusunda 1923 yılında deneme yapıldığını kaynaklardan öğreniyoruz.
2. İlk mekanlar
Bu kesik denemelerden 4 yıl sonra Türkiye, ilk düzenli radyo yayınlarını başlattı. Türkiye, dünyadaki radyoların ticari yayınları başlayalı 7 yıl olmasına rağmen dünya ülkelerinin çoğundan evvel davranarak düzenli yayına başlar. 1554 metreden Ankara Radyosu yayına başlar. Ankara Radyosu'nun beş kilowathk vericisi, eski adıyla Babarahmanlar şimdiki Telsizler'deydi. 1927 yılında dünyada 123, Türkiye'de 2 radyo istasyonu mevcuttu.
3. İstanbul Radyosu'nun temelleri
O zamanlar ülkemizin dünyaya açılan tek penceresi olan İstanbul Radyosu'nun ilk stüdyosu Sirkeci'deki Büyük Postahane'nin üstünde, beş kilovvatlık vericisi de Hasdal mevkisindeydi. İstanbul Radyosu'nun yayınlarını Türk Telsiz Telefon Anonim Şirketi (TTTAŞ) tarafından PTT namına yapılıyordu. Şirket bu amaçla 8 Eylül 1926 yılında hükümetle on yıllık sözleşmeyi imzalamıştı.
4. Radyo günleri dergileri
Bugünkü İstanbul Radyosu 1949 yılında yayına başladıktan sonra çok sayıda radyo dergisi çıktı. O dergiler bir zamanlar radyo günlerinin vazgeçilmeziydi. Hükmünü 1960'lı yıllara kadar devam ettiren bu dergiler, radyoların daimi dinleyicilerinin isteklerine cevap veriyordu. Radyo Haftası, Radyonun Sesi, Radyo Alemi, Resimli Radyo Dünyası bu dergilerin en popüler olanlarıydı.
5. Avrupa Güreş Şampiyonası
1945 yılı geldiğinde bugünkü İstanbul Radyosu'nun kesin temelleri atılır. İstanbul Radyosu, deneme yayınları 4-6 Haziran tarihleri arasında Avrupa Güreş Şampiyonası'nda yapar. İlk güreş yayınını Eşref Şefik anlatır. Üç günlük başarılı deneme yayınından sonra Basın Yayın Genel Müdürlüğü hazırlıkları hızlandırır ve müdür olarak Hasan Refik Ertuğ tayin edilir. 1 Eylül 1949'da ise resmen deneme yayınlarına başlanır. Düzenli yayınlar ise 19 Kasım 1949'da düzenli yayına geçilir. O gün saat 19:00'da yayın İstiklal Marşı'yla beraber açılır. Spiker Selahattin Küçük açılışı yapar ve dönemin Cumhurbaşkanı İsmet İnönü'nün plağa kaydedilmiş konuşması yayınlanır.
6. Spiker Selahattin Küçük ilk yayını anlatıyor
İlk anonsu yapan Selahattin Küçük'ün anonsu şu şekildeydi: ''Burası İstanbul Radyosu. 428 metre 701 kilosikl TAW. Sayın dinleyiciler bu akşamki yayınımıza başlıyoruz. '' Mikrofon karşısında bir kişiye değil bütün memlekete konuşuyorsunuz. Mikrofon canlıdır. Spikerlikte neyi anons ediyorsanız ona göre konuşmak zorundasınız. Haber okurken de nötr olmanız gerekir. Bu cümlelerle ilk duygu ve düşüncelerini dile getirir. Radyonun açtığı spikerlik sınavını Selahattin Küçük ile beraber Mekşufe Ekeman ve Tarık Gürcan da kazanır. Bu isimler radyo tarihimizin ilk spikerleridir.
DİĞERLERİ
Tarih Boyunca Türklerin Mensup Olduğu Dinler ve İnanışlar
İnsanlık tarihinin hangi evresine gidersek gidelim dinden ve dini inanıştan tamamen bağımsız bir toplum görmek oldukça zordur. Tarih öncesi dönemde insanların yaşadıkları coğrafyanın da katkısıyla çeşitli nesnelere ve totemlere atıfta bulunarak gerçekleştirdikleri bu inançsal doyum, zaman içerisinde değişerek farklı inançsal yapılara büründü. Tarihin kadim toplumlarından olan Türkler de dinin bu serencamından bağımsız kalmadı. Animizim, Totemizm ve Dinamizm gibi birtakım kurumsal olmayan ilkel inanç sistemlerine bölüm bölüm aidiyet hisseden Türkler, yine zaman içerisinde çeşitli coğrafyalarda günümüz kurumsal dinlerine aidiyet hissederek özellikle de İslam’ın dünyaya mal olmasında önemli rol üstlenmişlerdir.
Anadolu'nun Doğu Kapısı: Ani
Kars şehrinin güneydoğusunda, şehir merkezinden 42 kilometre uzaklıktaki Ocaklı Köyü sınırları içinde bulunan Ani, tarihin en eski zamanlarından itibaren birçok medeniyete ev sahipliği yapmış bir şehirdir. Bu kanıyı oluşturan arkeolojik buluntulara göre şehrin çekirdeğini Arşarunik ve Kamsarakan adlı Oğuz İlbegleri oluşturmaktadır. Ancak bugünkü Ani harabeleri Hristiyan Bagratlılar ve Müslüman Şeddadilerden kalmıştır. Bagratlılar, Ani şehrine hakim oldukları süre içerisinde şehri genişletip geliştirmiş ve Sultan Alparslan’ın gelişine kadar ele geçirilmesi imkansız müstahkem bir şehir yaratmışlardır. Ayrıca üç tarafı nehirle çevrili olan şehri derin hendekler ve yüksek burçlarla da koruma altına almışlardır. Askeri manada savunma açısından kuvvetli olan Ani şehri Ortaçağ’daki İpek Yolu ticaretinde önemli bir rol oynayarak iktisadi açıdan da büyük güç kazanmıştı.
Acı Rakamlarıyla Bosna Savaşı
2.Dünya Savaşı’ndan sonra gerçekleşmiş olan en büyük insanlık suçlarına şahit olunan Bosna Avrupa’nın ortasında bir iç savaştan ziyade yok etme politikasının açıkça uygulandığı bir ülkeydi. Kelimelerin ifade edemediği büyük suçların ne boyutlara vardığını ise numaralardan faydalanarak açıklamaya çalışacağız. Bahsi geçen matematiksel veriler ise iyimser rakamlar olmakla birlikte tüm incelemelerin yapılmamış olmasından dolayı ortalama tahminleri içeriyor.
17 Ağustos’ta Ne Oldu?
Osmanlı Devleti zamanında 10 Eylül 1509 tarihinde gerçekleşen ve dönemin nakillerine göre Kıyamet-i Suğra (Küçük Kıyamet) olarak nitelenen deprem toplamda 50 saniye sürmüş ve tahminen en az 7,7 büyüklüğünde gerçekleşmişti. Bu deprem kayıtlardaki en büyük şiddeti ifade ediyorken o günkü İstanbul’un 160.000 kişilik nüfusundan 13.000 kişi hayatını kaybetmiş, Osmanlı Hanedan üyelerinden bazıları da can kaybı yaşamış ve yüzlerce insanın yaralanmasına sebep olmuştu. Deprem, Marmara Denizi’nde Adalar civarında gerçeklemiş olup Edirne’den Gelibolu’ya büyük hasarlar meydana gelmişti. Bundan neredeyse 5 asır sonra ise yine aynı yerde, bu sefer daha kalabalık bir nüfusun maruz kaldığı merkez üssünün Gölcük olduğu bir deprem daha meydana geldi.
Barok Üslubun Osmanlı Yaşayışına İşlendiği Saray: Dolmabahçe Sarayı
İstanbul’un fethinden önce kraliyet ailesinin küçük vadisi adıyla anılan Fındıklı ile Beşiktaş semtleri arasında yer alan bu koy, Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’u fethetmek için gerçekleştirdiği, gemileri Haliç’e indirme planın bu koydan başlaması ve fetih sonrasında da birçok Osmanlı padişahının konakladığı, etkinlikler düzenlediği bir alan olarak önemini tarih boyunca devam ettirmiştir. Takriben 16.yy.’dan itibaren yerleşilmeye başlanan bu alanın 19.yy.’a gelene kadar İstanbul’un en ihtişamlı saraylarından birine dönüştürüldüğü ve bu işi saray mimarı olan hassa mimarlarından Garabet Amira Balyan’a devredildiği bilinmektedir. Saray bugün ki halini almadan önce bir hasbahçe etrafında çeşitli köşklerin inşa edildiği ama bundan da önce I. Ahmet ve II. Osman’ın bu alana adını verecek olan deniz kıyısının doldurularak geniş bir kıyı şeridi elde edildi. Dolmabahçe Saray’ı adını bu tarihi geçmişinden alarak, önceleri küçük kasırlar, harem bölümü, tersane, Kavak Sarayları, Valide Sultan Dairesi gibi birbirinden bağımsız birimlerden oluşurken 1775 yılında çıkan bir yangında kısmen harap olması ve ardından III. Selim ve II. Mahmut dönemlerinde tamir ve eklemeler ile yenilenme çalışmaları, en sonunda bugünkü saraya bizi ulaştıran Sultan Abdülmecid’in bu alanı tamamen temizleyerek 1842/56 yıllarında planlı bir şekilde yeniden inşa edilmesi suretiyle oluştu. Sultan Abdülmecid’den önce bu sahil sarayı daimi bir ikametgah yeri olarak gören ilk padişah II. Mahmut olup bu amaçla yanan birimleri tamir ettirerek ve bazı eklemeler ile yenileyerek o güne kadar sayfiye yeri olan sarayın ihtiyaçlara cevap verecek bir konuma getirmiştir. Devletin yeni idari binası olan Dolmabahçe Sarayı, Topkapı Sarayı’ndan bağlarını koparak batılılaşma yolunda toplumu biçimlendiren bir padişahın ışığında yeni bir anlam kazanmıştır. Zira II. Mahmut’un yenilikçi, Batı terbiyesi görmüş bir padişah olması, oğlu Abdülmecid’in tahta geçtikten hemen sonra Avrupa saraylarına benzer bir tarzda plan ve dekor oluşturması normal karşılanmış; sadece kendi tebaasına değil Avrupa’ya da gücünü göstermek istemiştir. Bilindiği üzere kabul edilen sanat ve mimari tarzı kişi ve topluluk yaşayışına direkt tesir etmektedir. Bu bağlamda barok tarzı mimarinin Osmanlı yaşayışına tesir ettiğini söylemek de mümkündür.
Yerebatan Sarnıcı Hakkında Ziyaret Etmeden Bilinmesi Gereken 7 Şey
Yerli ve yabancı turistlerin uğrak noktası olan ve yıl içerisinde milyonlarca kişi tarafından ziyaret edilen Yerebatan Sarnıcı 1500 yıla yakın tarihiyle ziyaretçilerini büyülemeye devam ediyor. Gerek mimari yapısıyla, gerek romantik atmosferiyle gerekse de konu olduğu mitolojik efsaneleriyle günümüzde halen daha büyük ilgi görüyor. Birçoğumuzun eski sıradan bir sarnıç olarak bildiği bu yapı, bünyesinde farklı hikâyeler barındırıyor. Ziyaret etmeden önce Yerebatan Sarnıcı hakkında mutlaka bilmeniz gereken şeyleri sizler için derledik.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun