Avusturya-Macaristan İmparatorluğu Veliaht Prensi Arşidük Franz Ferdinand ve eşi Sofia, 28 Haziran 1914 tarihinde trenle Saraybosna garına girdiklerinde saatler 09.25’i gösteriyordu.
Plakadaki kehanet A11 11 18
Arşidük ve eşi, kendileri için hazırlanan A11 11 18 plakalı, üzeri açık, yeşil renkli bir otomobile bindiler. 50 bin nüfuslu Saraybosna şehrinde ilk durak belediye sarayıydı. Arşidük bütün seyahat planlarını titizlikle bizzat yapmış, milliyetçi bir saldırıya karşı tüm uyarılara rağmen polisin korteje eşlik etmesini istememişti.
Ama Bosna’nın bağımsızlığını savunan ve ismi ‘Genç Bosna’ anlamına gelen ‘Mlada Bosna’ örgütü, yol boyunca militanlarıyla tertibatını çoktan almıştı.
Kortej, Miljacka Nehri kıyısından halkı selamlayarak yoluna devam ederken bombalı bir saldırıya uğradı. Cumburja Köprüsü’ne 100 metre kadar kala, Nedeljko Cabrinovic adlı militanın fırlattığı el bombası şans eseri arkadaki arabanın altında patladı.
Büyük panik yaşanmasına neden olsa da ölen ya da yaralanan yoktu.
Suikasttan kurtulan Ferdinand, belediye sarayına ulaştı. Daha sonra Saraybosna merkezine gitmekten vazgeçti ve geceyi geçireceği saraya dönülmesi emrini verdi. Konvoyun başındaki otomobilin şoförü emirden habersiz, yönünü kent merkezine çevirdi. Hatayı fark eden vali Oscar Potiorek, Latin Köprüsü’nde konvoyu durdurdu ve şoförlere yeni rotayı verdi. Ancak konvoyun durmasını fırsat bilen Genç Bosnalılardan bir diğer suikastçı Gavrilo Princip silahına davrandı, önce düşesi, sonra da Avusturya-Macaristan Prensi Ferdinand’ı vurdu.
Prens ve eşi hemen vali konağına götürüldüler. Kasığına isabet eden kurşun iç kanamaya sebep olduğu için Düşes Sofia çok geçmeden hayatını kaybetti. Hemen ardından Arşidük’e yapılan hiçbir tıbbi müdahale de faydalı olmadı. Saraybosna’ya ayak basalı iki saati ancak geçmişti ki, karı-koca yaşama veda ettiler.
Bu suikastı Birinci Dünya Savaşı’nı başlatan olay olarak tarih kitaplarından biliyoruz.
Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, müttefiki Almanya’nın da desteğiyle 28 Temmuz’da Sırbistan’a savaş ilan etti. Birinci Dünya Savaşı böylece başlamış oldu.
Savaşın başlatan suikastta Arşidük Ferdinand ve eşi Sofia’nın öldürüldüğü aracın plakası ‘A111118’di.
Peki savaşın bittiği, ateşkesin imzalandığı tarih?
Birinci Dünya Savaşı, İtilaf Devletleri ile Almanya arasında 11 Kasım 1918 saat 11.00’de (‘on birinci ayın on birinci gününün on birinci saati’) imzalanan ateşkes anlaşmasıyla sona erdi. Fransa sınırları içinde yer alan Rethondes Garı yakınındaki Compiègne Ormanı’nda bir demiryolu vagonunun içinde yapılan mütarakenin imzalandığı gün, ‘Ateşkes Günü’ olarak adlandırılıyor.
İngilizce ateşkes anlamına gelen ‘armistice’ kelimesinin ‘A’sı ve 11 Kasım 1918.
Ferdinand suikast sonucu son nefesini verdiğinde de saatler 11.00’i gösteriyordu.
Ve her 11 Kasım’da saatler 11.00’ı gösterdiğinde Avrupa’nın pek çok kentinden siren sesleri yükselir.
Yaklaşık 20 milyon insanın hayatını kaybettiği Birinci Dünya Savaşı’nı bitiren ‘Ateşkes Günü’nde ölenleri anmak için...
İKİ FESTİVALE 100 BİN KATILIMCI
BU yıl ne yazık ki hemen hemen bütün festivaller çevrimiçi olarak gerçekleştirildi. Konserleri evden izlemek yeni normalimiz haline geldi. Merak ettiğim, bu konserleri kaç kişinin izleyeceğiydi. İstanbul Kültür Sanat Vakfı’nın düzenlediği iki festival de sona erdi. 48. İstanbul Müzik Festivali ve 27. İstanbul Caz Festivali. Tüm konserleri çevrimiçi platformu online.iksv.org adresinden yayımlanan İstanbul Müzik Festivali’nde, 18 Eylül-5 Ekim tarihleri arasında her gün bir yeni konser erişime açıldı. Erişime açılan konserler bir ay boyunca gösterimde kaldı. Toplam 18 farklı mekânda kaydedilen 20 konseri izleyiciyle buluşturan festivalde 300 yerli ve yabancı sanatçı 99 eser seslendirdi. Festival konserlerini 80 bine yakın kişi izledi.
27. İstanbul Caz Festivali ise bu yıl yeni format ve programla 2 Eylül-12 Eylül tarihleri arasında açıkhava konser mekânlarında, 3 Ekim-3 Kasım tarihlerinde ise İKSV’nin dijital platformunda Türkiye’nin ve dünyanın dört bir yanındaki müzikseverlerle buluştu. 125’i aşkın yerli sanatçıyı İstanbul’un beş farklı mekânında ağırlayan festival konserlerini 26 bin 500’e yakın kişi izledi.
Festivali internetten takip eden illerin sıralaması ise şöyle oluşmuş: İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Antalya, Adana, Konya, Trabzon, Bodrum, Gebze, Eskişehir, Gaziantep, Balıkesir, Mersin, Samsun, Tekirdağ, Kayseri, Muğla, Diyarbakır.
Rakamlar gösteriyor ki yeni normali bir hayli normalleştirmiş artık müzikseverler ve festival ülkeye yayılmış.