Dünya Sağlık Örgütü (WHO), hava kirliliğinin beklenenden çok daha tehlikeli olduğu konusunda uyardı. Kuruluş, nitrojen dioksit gibi kirleticiler için güvenli limiti düşürdü.
Dünya Sağlık Örgütü’ne göre her yıl 7 milyon insan hava kirliliği nedeniyle ölüyor.
Ekonomileri fosil yakıtlara bağımlı olan düşük ve orta gelirli ülkeler hava kirliliğinden en çok etkilenen ülkelerdir.
DSÖ, hava kirliliğinin insan sağlığına verdiği zararı sigara ve sağlıksız beslenme ile eşitler.
Kasım ayında Glasgow’da düzenlenecek olan iklim konferansı (COP26) öncesinde örgüt, 194 Üye Devleti iklim değişikliğine karşı harekete geçmeye ve CO2 emisyonlarını azaltmaya çağırıyor.
DSÖ’nün Çarşamba günü yayınlanan hava kirliliği konusundaki yeni kılavuzu, PM2.5 adı verilen parçacıklara güvenli maruz kalma seviyesini yarıya indirdi. Akciğerler tarafından en derin noktalara kadar solunabilen bu küçük partikül maddeler, motorlu taşıtların yakıt tüketimi, enerji üretimi ve ısınmasından kaynaklanmaktadır.
DSÖ’ye göre, “Mevcut hava kirliliği yeni kılavuzda önerilen seviyeye indirilirse PM2.5 ölümlerinin yüzde 80’i önlenebilir”.
PM10 adı verilen partiküller için güvenli limit de yüzde 25 düşürüldü.
Kılavuzda vurgulanan diğer kirleticiler ozon, nitrojen dioksit, kükürt dioksit ve karbon monoksittir.
Hava kirliliği kalp hastalığına ve felce neden olabilir. Çocuklarda akciğer gelişimini engelleyebilir ve astımı tetikleyebilir.
DSÖ, hava kalitesinin iyileştirilmesi ve iklim değişikliğiyle mücadelenin birbirini desteklediğini söylüyor.
BBC ÇEVRE RAPORLARININ ANALİZİ ROGER HARBIN
ulaşılması zor hedefler
Güvenli sınır olarak belirlenen hava kirliliği zamanla giderek azaldı.
Zehirli partiküllerin ve gazların kalp ve akciğer hastalıklarını tetiklediği biliniyordu.
Motorlu taşıtlardan çıkan egzoz gazları ve doğal gazla ısıtma havayı kirletir. Bununla birlikte, diğer kimyasallarla reaksiyona girerek havada bazı zararlı parçacıklar da görünebilir.
Örneğin Birleşik Krallık’ta, ülkedeki zararlı kirleticiler için yasal sınırlar, DSÖ tarafından önerilen yeni kılavuzdaki maksimum sınırın dört katıdır.
Akciğerlere nefes alan küçük parçacıkların önlenmesi zordur.
Boyalar, deterjanlar ve çözücüler de parçacıklar üretir. Bunlara otomobiller hareket halindeyken lastiklerinden kopan parçalar da eklendiğinde elektrikli araçların bile yüzde yüz çözüm sunmadığı görülüyor.
Çiftliklerdeki hayvan atıkları da hava kirliliğine neden olan bir gaz kaynağı olabilir.
Bu nedenle DSÖ’nün yeni rehberliği hükümetler için ulaşılması zor bir hedef olarak görülebilir.