Sindirim Sisteminde Emilim Hakkında Kısa Bilgi
Besinler, sindirim kanalının ağız, mide, ince bağırsak ve kalın bağırsak bölümlerinde emilebilir. Ancak besinlerin emiliminin büyük bir kısmı yüzeyi villus ve mikrovilluslarla genişlemiş olan ince bağırsaklarda gerçekleşir.
Emilimi yapılan glikoz, amino asitler, vitaminler, su ve mineraller villuslardaki kılcal kan damarlarına geçerek kapı toplardamarı aracılığıyla karaciğere getirilir. Daha sonra karaciğer üstü toplardamarı ile kalbe gelir ve buradan atardamarlarla vücuda taşınır. Karaciğer, kanda homeostasiyi korumak için organik bileşiklerin kimyasal değişimini sağlayabilir. Örneğin karaciğere gelen kanda, glikoz miktarı fazla ise karaciğerde glikojen şeklinde depo edilir. Glikozun az olması durumunda ise karaciğerde depo edilen glikojenin hidrolizi ile oluşan glikoz kana verilir. Böylece kanda glikoz dengesi sağlanır.
Yağların sindirilmesiyle oluşan yağ asidi ve gliserol farklı bir yol izleyerek ince bağırsak villuslarının epitel hücrelerine geçer. Bu hücrelerde yeniden dehidrasyonla yağ (trigliserit) sentezlenir. Bu yağların çevresi protein bir kılıfla kaplanarak şilomikron denilen küçük tanecikler meydana gelir (Şekil 1.1.21). Şilomikronlar, lenf kılcallarına geçer ve lenf yoluyla peke sarnıcına aktarılır. Peke sarnıcı karın bölgesinde bulunan, lenf damarlarının toplandığı kesedir. Şilomikronları
bulunduran lenf buradan göğüs kanalı denilen lenf damarına geçer. Buradan da sol köprücük altı toplardamarıyla kan dolaşımına katılır.
İnce bağırsaktan emilen yağların yaklaşık %90’ı ve A,D,E,K vitaminleri bu şekilde taşınır. Geriye kalan kısa zincirli bazı yağ asitleri ise, tereyağı örneğinde olduğu gibi suda az da olsa çözünmeleri nedeniyle villuslardan kılcal kan damarlarına geçerek dolaşıma katılır.
Karbonhidrat, yağ ve proteinlerin sindirim sonucu oluşan yapı taşlarının emilimi ince bağırsakta gerçekleşir. Kalın bağırsakta ise su, mineraller ve burada yaşayan bakteriler tarafından üretilen B ve K vitaminleri emilir.
Bağırsaklardan emilen besinlerden glikoz, amino asit ve vitaminler hücrelerden kılcal kan damarlarına geçerken yağ asitleri ve gliserol ise tekrar epitel hücrelerinde yağa dönüşür. Daha sonra etrafı protein bir kılıfla kaplanan yağlar, şilomikron şeklinde lenf kılcallarına geçer.