Wall Street Kurallar? « Dünya Ekonomisi
Al?m-sat?m zamanlamas?, hangi hisse senedinin al?n?p sat?ld???ndan daha önemlidir (When to buy and sell is more important than what to buy and sell).
Önemli olan hisse senedine ödedi?iniz para de?il, sat?n ald???n?z and?r (It is not the price you pay for a stock, but the time you buy it that counts).
Hisse senedi al?rken do?ru karar vermek, sat??ta kar??la??lan sorunlar?n yar?s?n? çözer (Buying right solves half of your selling problems).
Her zaman piyasa içinde bulunmaya gerek yoktur. Elinizde hisse senedi tutmad???n?z anlar da olabilir (There is no need to be always in the market).
S?k s?k hisse senedi de?i?tirmekten kaç?n?n (Avoid too-frequent switching).
Gün içinde, ayn? hisse senedinde al?m ve sat?m yaparak kâr etme yöntemini uygulamay?n (Do not day trade).
Sahip oldu?unuz hisse senedini hiçbir zaman kutsal bir varl?k gibi görmeyin (Never put a halo around a stock).
?irketler ça??n ?atlar?na uymak zorundad?r. Orta?? oldu?unuz ?irkete körü körüne ba?lanmay?n?z (Don't marry your stocks).
Sahip oldu?unuz hisse senedini piyasada olu?an en yüksek fiyattan satabilece?iniz konusunda kendinizi ?artland?rmay?n (Don't try to get the last eighth).
Piyasa de?eri, al?? fiyat?n?n üzerine ç?kt???nda hisse senedini satan kimse zarar etmez. Ka??t üzerinde gözüken kâr yerine, kasan?za aktar?lan kâr? tercih etmelisiniz (No one ever went broke taking profits).
Kasadaki bir birimlik kâr?, ka??t üzerindeki iki birimli?e tercih ediniz (In the stock market, one good profit in hand is worth two one paper).
Hisse senedi piyasas?nda kazanman?n s?rr?, yanl?? bir karar verildi?inde en az zarar edebilmektir (The whole secret to winning in the stock market is to lose the least amount possible when you're not right).
Hisse senetleri, sürekli yükselen piyasan?n doru?unda "çekici"; dü?en piyasan?n dip noktas?nda ise "çok kötü" olarak alg?lan?r (Stocks look best at the top of a bull market and worst at the bottom of the bear market).
Sahip oldu?unuz bir hisse senedi, yeniden sat?n almayaca??n?z bir fiyata eri?ti?inde sat??a geçin (If you would not buy a stock, sell it).
Kendinizden emin de?ilseniz hiçbir ?ey yapmay?n (When in doubt, do nothing).
Piyasada olu?an fiyatlar sürekli dalgalanacakt?r (The market will continue to fluctuate).
Parasal ihtiyac?n?z? kar??lamak için kesinlikle spekülasyon yapmay?n (Never speculate for a specific need).
Elde etti?iniz kâr?n yar?s?n? kasan?za aktar?n (Put half your profits in a safety deposit box).
Piyasan?n dü?ü? zaman? geldi?inde uyar? amac?yla zil çal?nmaz (They don't ring a bell at the top of the market).
?lgilendi?iniz hisse senedi sizi tan?maz; ne umdu?unuzu, ne istedi?inizi önemsemez (The stock does not know who you are, and it doesn't care what you hope or want).
?yi hisse senedi yoktur. Tüm hisse senetleri kötüdür, fiyatlar? artmad??? sürece (There are no good stock. They are all bad ...unless they go up).
Borsada iki duygu yo?unca ya?an?r; umut ve korku. Ne ilginçtir ki, korkmam?z gerekirken umut ederiz; umut etmemiz gerekirken de korkar?z. (There are two emotions in the market - hope and fear. The only problem is we hope when we should fear and we fear when we should hope.).
Hisse senetleri, "gerçek de?erleri" oldu?u için sat?n al?nmaz. As?l neden, hisse senetlerine sizden daha fazla para ödemeye haz?r olan ve sizden daha ç?lg?n birinin piyasada bulunmas?d?r. (You don't buy a stock because it has real value. You buy it because you feel there is always greater fool down the street ready to pay more than you paid.)
Neo-Liberalizm « Ak?mlar ve Teoriler
Klasik liberalizme reform getiren ve devletin daha aktif bir müdahalesini savunan ekonomist ve filozoflar?n temsil etti?i dü?ünce ak?m?d?r. Klasik liberalizm aç?k piyasalar?n gere?ini ve üretim araçlar?-n?n desantralize kontrolünü ki?i hürriyetleri bak?m?ndan savunan toplumsal bir felsefedir.
Klasik liberalizmin babas? John Locke?dur. Ancak ö?retisinin baz? unsurlar?n? ?.Ö. 4. yüzy?lda Romal? Stoac?lar?n dü?üncelerinde bulmak mümkündür. 1690 y?l?nda yay?nlam?? oldu?u "Second Treatise on Government" adl? kitab?nda Locke, ki?i ile devlet aras?ndaki ili?kiler hakk?nda üç önemli kavram geli?tirmi?tir. Birincisi, sivil hükümetler kurulmadan önce ki?iler, i?birli?i içinde bulunan sosyal grupla?malar halindedir. ?kincisi, ki?iler, siyasi topluma girerken do?al baz? haklar? beraberinde getirmektedir; bu haklardan ticari mübadelelerle vazgeçilemeyece?i gibi, devlet de bu haklar? kald?ramaz. Üçüncüsü, hükümet, bu haklar? himaye edemiyorsa veya buna istekli de?ilse, toplumun üyeleri bu hükümeti devirmekte ve daha etkili bir hükümet getirmekte hakl? olurlar.
18. ve 19. yüzy?llarda, ekonomistler, piyasalarda mevcut olan ve kendi kendini düzenleyen faktörler sayesinde kaynaklar?n sürekli olarak en fazla de?er verilen kullan?mlara yöneldi?ini ve ekonomik kalk?nma sa?lad???n? aç?klam??lard?r.
Aç?k piyasalar?n, israf? kald?rmak ve tüketici isteklerindeki de?i?meleri süratle cevapland?rmak hususundaki rolüne a??rl?k veren klasik liberaller, piyasaya giri?i önleyen ve rekabeti s?n?rlayan tertiplere kar?? ç?km??lard?r.
Klasik liberaller, belediye hizmetlerinin kurulmas?na, mesleklere girmek için lisans mecburiyetinin konmas?na, d?? ticarete s?n?rlamalar?n getirilmesine, göçlere kota konmas?na ve devlet kuvvetinin rekabeti önlemesine kar?? ç?kmaktad?r. Bunlara ra?men klasik liberaller, tam "laissez faire" nin savunucular? de?ildir. Devletin yapmas?n? istedikleri ?eyler milli savunma, polis kuvvetleri, sa?l?k, sanayi güvenli?i liman ve baraj gibi yat?r?m projelerinin yap?m?, yarat?c?l??? te?vik etmek için patent sistemi, sa?lam ve emniyetli bir paran? sa?lanmas?d?r.
Klasik liberalistler gibi neo-liberalistler de ki?inin ekonomik ve manevi yükselmesini savunmaktad?r. Klasik liberalistlerden farkl? olarak neo-liberalistler, devletin piyasada f?rsatlar yaratmak ve ki?ilerin, özellikle toplumun en fakir üyelerinin durumlar?n? düzeltmek için daha aktif bir rol oynamas?n? ileri sürmektedirler.
Jeremy Bentham, John Stuart Mill, T.H. Green, Alfred Marshall, A.C. Pigou, J. A. Hobson, John Dewey, John Maynard Keynes, John Kenneth Galbraith ve John Rawls gibi neo-liberalistler, gelirden ve servetten artan oranl? vergi al?nmas?n?, devletin e?itim, sa?l?k, park ve ?ehir planc?l???n? finanse etmesini, çe?itli sanayilere sübvansiyon vermesini (marjinal bir arz birimi üretmenin sosyal maliyetinin sosyal faydas?na e?it veya ondan büyük olmas? ?art?yla), miras yolu ile intikal eden servetin vergilendirilmesini ve kaynak i?sizli?ini azaltmak için toplam talebin yönetilmesini savunmaktad?rlar.
Neo-liberalistler, ki?isel hürriyeti pozitif bir ?ekilde tan?mlamakta ve sosyal reform için kanunlar?n kullan?lmas?na kar?? ç?kmaktad?rlar. Klasik liberalistlerden farkl? olarak, neo-liberalistler ki?ilerin topluma do?al baz? haklarla girdiklerini kabul etmemektedir. Özel mülkiyeti, ki?isel hürriyeti ve aç?k piyasalar? en geni? kitleler için en büyük fayday? sa?lad?klar? için savunmaktad?r.
Uygulamada müdahalenin boyutlar?n? ve s?n?rlar?n? tespit konusunda sezgiyle hareket etmesine kar??n, neo-liberalizm Bat? demokrasilerinde son yüzy?lda çok büyük etki yapm??t?r. Ancak neo-liberalizm, zamanla sosyalist programlara yak?nla?m?? ve sanayiyi millile?tirmeye do?ru kaym??t?r.
Çok az kontrol ile süratli sonuçlar sa?layan programlar, zamanla daha fazla kontrole ihtiyaç yaratm??, sanayinin millile?tirilmesi kaç?n?lmaz olmu?tur. Hükümet kontrolünün t?rmanma e?ilimi klasik liberalistler taraf?ndan tahmin edilmi?tir. 1944 y?l?nda "The Road to Serfdom" adl? eserinde Friedrich A. Hayek ve 1951 y?l?nda "Socialism" adl? eserinde Ludwig von Mises, müdahalenin bu ?ekli alaca??n? önceden tahmin etmi?lerdir.
Müdahale sonucu kurulmu? olan bürokrasiler, ekonominin bir çok sahas?nda özel karar vermenin yerini alm??lard?r. Bunun sonucunda te?ebbüs gayreti çok gerilemi? bulunmaktad?r. Neo-liberalizm refah devletinin içinde bulundu?u kar???kl?k ortam?nda gerilememi? olsa bile, ba?lang?çtaki çekicili?inden çok ?ey kaybetmi?tir.
Ticari Kapitalizm « Ak?mlar ve Teoriler
Kapitalizmin erken veya ilk a?amas?yla ilgilidir. Yeniça?'?n ba?lang?c?nda, büyük co?rafi ke?ifleri izleyen y?llarda Atlantik K?y?lar?nda geli?mi?tir. Sermaye, ticaret ve para muamelelerine yöneldi?i için kapitalizmin bu a?amas?na ticari kapitalizm ad? verilmi?tir.
Avrupa?n?n Uzak Do?u ile ticaretinin 16. yüzy?ldan itibaren Akdeniz?den Atlantik K?y?lar?na kaymas?, ticari kapitalizmin ?ngiltere, ?spanya ve Portekiz K?y?lar?nda yo?unla?mas?na yol açm??t?r. Büyük imparatorluklar?n deniza??r? sömürgeler kurmalar?, deniz ticaret filolar?n? geli?tirmeleri, anavatana hammadde ve maden ta??malar?, kapitale ve kapitalizme büyük imkânlar yaratm??, kapital birikiminin h?zlanmas?n? ve yo?unla?mas?n? sa?lam??t?r.
Ticari kapitalizm, 18. yüzy?l?n ortalar?na ve k?smen ikinci yar?s?na kadar sürmü?tür. Avrupa ülkelerinin bu dönem içinde yürüttü?ü iktisadi politakaya merkantilizm ad? verilmi?tir.