İnsan hakları hareketinin, Trump benzeri otoriter popülistlerin yükselişini engelleyemediği için eleştirilere maruz kaldığı yıllardan sonra, Ukrayna’daki savaş, ana hedeflerinden birine yeniden hayat verdi: savaş suçlularını uluslararası hukuku kullanarak kovuşturmak. Gordon Brown, Lindsey Graham ve Jacinda Ardern de dahil olmak üzere siyasi yelpazenin dört bir yanından liderler Rusya’nın işgaline tepki olarak yasal hesap verebilirlik çağrısında bulundular.
Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICC) ve Ukrayna Başsavcısı, diğer grupların yanı sıra soruşturma yürütüyor Bucha’daki katliamlar ve başka yerlerde, diplomatlar Rusya’nın altında yatan saldırganlığa odaklanan yeni bir mahkemeyi düşünüyorlar. Ancak hak savunucuları Vladimir Putin’i rıhtıma koymak için siyasi yıldızın gücünü kullanmaya çalışsalar bile, yaklaşık 20 yıl önceki modern yeniden doğuşundan bu yana uluslararası ceza adaleti hareketini zayıflatan aynı boşluklar ve çifte standartlarla karşı karşıyalar.
Uluslararası hukuk ve çok taraflı mahkemeler için böylesine geniş tabanlı bir coşkuya en son, Soğuk Savaş sonrası iyimserliğin eski Yugoslavya ve Ruanda için iki uluslararası mahkemenin ve 1998’de daimi ICC’nin kurulmasını beslediği 1990’larda tanık olduk. Mahkeme nihayet kurulduğunda, zamanın Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Kofi Annan “bu vizyonun basit ve yükselen umudunu” övdü.
Ancak yıllar geçtikçe, Amerika Birleşik Devletleri (ABD), Çin, Rusya ve diğer büyük güçler Mahkemeye katılmayı reddettiğinde ve ilk davaları yalnızca Afrika kıtasına odaklandığında, bu umut, Etiyopya’nın 2013 yılında dışişleri bakanı, “Mahkeme kendisini Afrika ve Afrikalıları hedef alan siyasi bir enstrümana dönüştürdü.” Bugün bile Ukrayna’da devam eden soruşturma ile mahkeme tarafından suçlanan 40’tan fazla kişinin tamamı Afrika ülkelerinden.
Bu kısmen, üye devletlerin bileşimi göz önüne alındığında sınırlı erişiminden kaynaklanmaktadır. Ancak bu aynı zamanda, Mahkeme’nin kendi inisiyatifiyle değil, Mahkeme’den harekete geçmesini isteyen Afrika üye devletlerinin bir yansımasıdır. Mahkemenin şüphelileri aktif olarak kovuşturduğu Uganda, Mali, Fildişi Sahili, Orta Afrika Cumhuriyeti ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde, söz konusu Afrika devleti mahkemeden müdahale etmesini istedi. Sudan ve Libya’daki şüphelilerin yargılanması BM Güvenlik Konseyi’nin talebi üzerine yapıldı.
Siyasi irade ile bu adaletsizlikler düzeltilebilir – özellikle de savcısı üye devletlerin kendileri tarafından seçilen ICC gibi bir kurumda. Sonuç olarak, Ukrayna’daki saldırganlığa karşı ortak ve çok taraflı bir yanıt, mahkemenin uzun süredir suçlandığı coğrafi önyargının ele alınmasına yardımcı olabilir ve herkes için uluslararası yasal standartları yükseltebilir.
Bugün uluslararası adalete desteğin yeniden canlanması memnuniyetle karşılansa da, Avrupa ve Kuzey Amerika dışındaki birçok devletin, bırakın kovuşturmaları geri almak şöyle dursun, Rusya’nın eylemlerini kınamakta yavaş davranması dikkate değerdir; geçmiş on yıllar.
Uluslararası hukukun güneşte kaldığı an devam edecekse, Ukrayna’daki çatışmayı ele almak için geliştirilen geçici çözümler bir kereye mahsus olamaz. Adalet kurumlarının, milliyeti ne olursa olsun ciddi suçlardan sorumlu kişileri hedef alabilmesi için daha sürdürülebilir çözümlere ihtiyaç var.
Örneğin, Ukrayna, sınır ötesi bilgi paylaşımını kolaylaştırmak için ortak bir soruşturma mekanizması oluşturmak için Polonya, Litvanya ve diğer birkaç devletle haklı olarak katıldı. Tekerleği her seferinde yeniden icat etmek yerine, BM Genel Kurulu, herhangi bir gelecekten kanıtları hızla toplayıp muhafaza edebilen kalıcı bir soruşturma mekanizması kurmak için bu örneğin ve daha önce Myanmar ve Suriye için oluşturulmuş gerçek bulma mekanizmalarının üzerine inşa etmelidir. ICC ve diğer kullanımlar için çatışma.
Bu kurumsallaşma çabalarına, Mahkeme’nin bütçesini küresel görevine uygun olarak kalıcı hale getirmek için tek seferlik personel ve para bağışlarının ötesine geçen devlet katkıları eşlik etmelidir – yıllardır kaynak açlığı çeken bir Mahkeme için çoktan gecikmiş olan .
Son olarak, ulusal hükümetler, kendi vatandaşlarını ve diğerlerini, toplu suçların evrensel bir endişe olduğunu kabul eden yargı ilkeleri altında yargılamak için savaş suçları birimlerini güçlendirerek UCM’yi tamamlamak için daha fazlasını yapabilirler. Ulusal makamların, başka bir ülkede işlenmiş olsalar bile, ciddi uluslararası suçlar için insanları soruşturmasına ve kovuşturmasına izin veren evrensel yargı yasaları, Almanya, Fransa, İsviçre, Norveç ve diğer birçok yargı alanında zaten mevcuttur.
Daha fazla kaynak ve siyasi desteğe sahip olan ICC ve ulusal mahkemeler, ister Çin’in Uygurlara yönelik muamelesi, ister İsrail’in Filistin’deki davranışı veya diğerlerinin eylemleri olsun, büyük güçlerin ve müttefiklerinin eylemlerini daha tutarlı bir şekilde ele alarak tarafgirlik konusundaki endişeleri çürütebilir. ABD güçleri on yıllar önce Afganistan’da.
Rusya’nın Ukrayna’yı işgali, topyekün yargısal ve siyasi eylem gerektiren felaket bir olaydır. Açık Toplum Adalet Girişimi tarafından yayınlanan bir model iddianamenin gösterdiği gibi, Putin ve diğer birkaç üst düzey Rus liderini yıllardır en küstah saldırganlık eyleminde suçlayan bol miktarda kanıt var. Ancak soruşturmalar ve yargılamalar zaman alır ve anlık hevesler genellikle azalır. 1 Temmuz Cuma, Roma Statüsü’nün yürürlüğe girmesinin ve ICC’nin faaliyetlerine başlamasının 20. yıldönümü.
Ağır suçlar için uluslararası adalet arayışı başarılı olacaksa, dünyanın Ukrayna’ya tepkisinin temel unsurları – güçlendirilmiş bir UCM, Rusya’nın saldırganlık suçunu kovuşturmak için yeni bir mahkeme ve daha güçlü ve daha koordineli ulusal soruşturmalar – bir dönemin başlangıcını işaret etmelidir. yeniden canlandırılmış ve daha adil bir uluslararası adalet sistemi.
James A. Goldston, savunuculuk, dava, araştırma ve meşru kapasitenin teşviki yoluyla hukukun üstünlüğünü ve hakların korunmasını dünya çapında geliştiren Açık Toplum Adalet Girişimi’nin yönetici direktörüdür. Ayrıca Uluslararası Ceza Mahkemesi’nde savcılık ofisinde kovuşturma koordinatörü ve kıdemli dava avukatı olarak görev yaptı.