NATO uluslararası hukuku ihlal ediyor
03 Nisan 2009 00:00
Hamburg Teknik Yüksek Okulu Öğretim üyesi, tanınmış uluslararası hukukçu ve Sol Parti Meclis Grubu Dış politika Sözcüsü Prof. Norman Paech, NATOnun geçmiş ve gelecek stratejilerini değerlendirdi.
Hamburg Teknik Yüksek Okulu Öğretim üyesi, tanınmış uluslararası hukukçu ve Sol Parti Meclis Grubu Dış politika Sözcüsü Prof. Norman Paech, NATOnun geçmiş ve gelecek stratejilerini değerlendirdi.
Sayın Paech, Sol Parti Federal Parlamento Grubu Başkanı Oskar Lafontaine, NATOyu uluslararası hukuka aykırı bir örgüt olarak değerlendiriyor. Sizin değerlendirmeniz nedir?
Öncelikle belirtmem gerekiyor ki, Lafontaine NATOnun bütününü değil, açmış olduğu savaşları uluslararası hukuka aykırı değerlendiriyor. Özellikle de 1999dan sonra Yugoslavya ve Afganistanın bombalanmasını. NATO asıl olarak Soğuk Savaş çerçevesinde bir savunma ittifakı olarak ortaya çıktı ve daha sonra dünya çapında uluslararası hukuka aykırı bir şekilde Yugoslavya, Afganistan ve Irak savaşlarında müdahale ittifakına dönüştü. Bizim asıl olarak eleştirdiğimiz bu noktalardır. Bu yüzden dağıtılmasını ve yerine gerçekten bölgesel güvenlik sistemlerinin kurulmasını istiyoruz.
NATO 60 yıl içerisinde nasıl bir rol oynadı?
Her şeyden önce Sovyetler Birliğine karşı saldırgan bir rol oynadı. Sadece bir savunma ittifakı değil, aynı zamanda Doğuya karşı saldırgan bir güçtü. NATOya yanıt olarak yine savunma ittifakı olarak Varşova Paktı kuruldu. Birbirine karşı yüksek derecede donatılmış bu iki güç arasında bir barışın sağlanması, Varşova Paktı ve Sovyetler Birliği olduğu sürece mümkün olmadı. Sovyetlerin çökmesinden sonra Varşova Paktında olduğu gibi NATOnun da kendisini dağıtması, feshetmesi bekleniyordu. Bu, en azından barış isteyenlerin umudu idi. Ancak bu olmadı. NATO, kendisini yeniden yapılandırarak müdahale gücü olmaya devam etti.
Ancak, NATO bu 60 yıl içerisinde sadece Sovyetlere karşı değil, aynı zamanda üye ülkeler içinde de solculara, muhalif güçlere yönelik birçok strateji geliştirdi. Örneğin Gladio gibi örgütler kurdu...
Evet. NATO bir bütün olarak sadece dış düşmana karşı kurulan bir ittifak değildi. Aynı zamanda içerideki muhalif güçlere de müdahalelerde bulundu. Örneğin İtalya, Yunanistan ya da Almanyada ilerici güçlere karşı gizli örgütler kuruldu. Denilebilir ki; NATOnun yapısındaki anti-komünizm, sadece dışa yönelik değildi, aynı zamanda içe de yönelikti.
NATO üyesi büyük ülkeler şimdi yeniden bir strateji değişimi üzerine tartışıyor. Sizin düşüncenize göre bu yeni strateji ne olabilir?
NATOda strateji değişikliği en son Nisan 1999da Washingtonda yapıldı. O zaman savunma ittifakından saldırgan müdahale ittifakına dönüşmeye karar verildi. Bütün askeri yapı da bunun için kullanıldı. Bu stratejinin asıl amacı ise zengin petrol kaynaklarını, enerji yollarını denetim altında tutmaktı. Böylece, NATO sınırları dışında kalan ülkelere müdahalenin önü açılmış oldu. Şimdi tartışılan yeni stratejinin ne olduğu ise tam olarak belli değil. Bana göre daha önce başlatılan stratejinin geliştirilmesinden söz ediliyor. Dünya çapında müdahale gücü olmak istiyor. Her şeyin daha verimli kullanılması, tek tek ülkelerin bazı adımlara engel olmaması isteniyor. Bu demektir ki, karar alma mekanizması değiştirilmek isteniyor. Çoğunluk oyuna göre kararlar alınacak ve uygulanacak. Böylece, dünya üzerinde daha etkili olma ve Doğuya genişleme süreci devam ettirilmek isteniyor.
Almanya Başbakanı Angela Merkel, NATOnun küresel bir örgüt olmasına karşı olduğunu, ancak bunun küresel düzeyde olaylara müdahale etmeme anlamına gelmediğini söyledi. Almanya ne istiyor?
Elbette, dünyanın birçok ülkesinin NATOya üye olmasına karşı çıkıyorlar. Örneğin Rusya, NATOya üye olursa, bu, NATOnun kendisini feshetmesi anlamına gelir. Çünkü, Rusyanın üyesi olduğu bir NATOda Rusyaya karşı kararlar alınması söz konusu olamayacaktır. Bizim NATOya yönelttiğimiz en önemli eleştirilerden biri, silahlanma yarışının sürdürülmesidir.
Barack Obamanın ABD başkanı seçilmesiyle NATO içerisinde sıfırdan başlangıç söz konusu olabilir mi?
Şu ana kadar Obamanın nasıl bir yol takip edeceği bilinmiyor. Saldırgan bir politika yerine daha savunmacı bir tutum içerisinde olup olmayacağı ya da bunu yapıp yapamayacağı belli değil. Bu politikalarını hayata geçirmesi konusunda güçlü şüpheler var. Çünkü ABDde Bushun agresif stratejisinin sürdürülmesini isteyen birçok güçlü kesim var. Şu an da Obamanın NATOda da çok taraflı diplomasi sürdürüp sürdürmeyeceği, asıl olarak ABDnin stratejisine bağlıdır.
TÜRKİYENİN NATO ÜYELİĞİ
1950de Adnan Menderes hükümeti döneminde TBMM kararıyla Kore Savaşına Birleşmiş Milletler komutası altında ABD ve Güney Korenin yanında çarpışmak üzere asker gönderen Türkiye, NATO üyeliği konusundaki niyetini uluslararası arenaya gösterdi. Kore savaşında ölen askerler, dönemin muhalefet lideri İsmet İnönü ve partisi CHP tarafından NATO üyeliği için yapılan bir taviz olarak adlandırılmıştı.
Başlangıçta 12 devletin katılmasıyla kurulan NATOya Londrada 17 Ekim 1951 tarihinde düzenlenen bir protokol ile Türkiye ve Yunanistanın da katılımları onaylanmış, Türkiye 18 Şubat 1952de, Fuat Köprülünün dışişleri bakanlığını yaptığı Adnan Menderes hükümeti döneminde NATOya resmen üye olmuştur. Norveç, Danimarka gibi üyeler, Türkiyenin üye olmasına, çok yakın zamana kadar diktatörlükle yönetildiği ve yeterli demokrasi tecrübesi olmadığı gerekçesiyle uzun müddet karşı çıkmışlardır.
8 Eylül 1952de; Türkiye, NATOya kabul edildikten yedi ay sonra, İzmirde Müttefik Kara Kuvvetleri Karargahı (LANDSOUTHEAST) kuruldu. Karargahın başına ABDli bir korgeneral getirildi. 1954te karargaha Fransa, İngiltere ve İtalyadan askerler dahil edilerek üs güçlendirildi.
NATO Kuvvetler Statüsü Sözleşmesinin 10 Mart 1954te imzalanmasıyla, ABDnin Türkiye topraklarında askeri tesisler ve üsler kurması ve askeri personel bulundurması kabul edildi.
1966da, NATOya ait haber alma tesislerinin sayısı 112ydi. Türkiyede 35 kilometrekarelik alan NATOnun denetiminde olup, buraya, bakanlar dahil Türk yetkililerin NATO komutasından izinsiz girmesi yasaktı.
ABD ile Türkiye arasında 1976 yılında imzalanan ABD-Türkiye Savunma ve İşbirliği Anlaşması, İncirlik, Kargaburun ve haber alma tesislerinin NATO adına ABD tarafından kullanılmasını sağladı. 1980 yılında 12 Eylül darbesi sonrasında imzalanan Savunma ve Ekonomik İşbirliği Anlaşması ile 12 askeri üssün NATO adına ABD tarafından 5 yıllık kullanılmasına karar verildi. Bu anlaşma, ABDnin talebi doğrultusunda halen yürürlüktedir...
Türkiyedeki NATO üsleri
* İncirlik Hava Üssü, yönetimi ve denetimi TSKda olan, NATOnun önemli bölgesel bir depo üssüdür. Adanaya 10 km uzakta bulunan üs, Akdenize 56 km uzaklıktadır. Türk Hava Kuvvetleri 10. Ana jet üssü ve ABD hava kuvvetleri 39. Ana jet üssü burada görev yapmaktadır.
* İzmir Hava Üssü, İzmirin 17 km kuzeybatısında, Çiğlide bulunan Avrupadaki ABD hava kuvvetlerine (USAFE) bağlıdır. 42 uçak ve 300 asker-personel bulunan üste I-HAWK ve Roland füze sistemleri konuşlandırılmıştır. İzmir Hava Üssü, NATOnun Türkiyedeki en eski üssü olmakla beraber, son yıllarda önem kazanmıştır. 11 Ağustos 2004te LANDSOUTHEAST karargahı Napoliden İzmire taşınmış, 1 Ocak 2006da da ABD 16. hava filosu, Almanyanın Ramstein hava üssünden alınıp buraya yerleştirilmiştir.
* Şile üssü: Stinger füzelerinin fırlatılması için uluslararası standartlarda bir atış alanıdır.
* Konya 3. Ana Jet Üs Komutanlığı: Irak savaşı sürecinde NATO tarafından getirilen AWACSlar burada üslenmiştir.
* Balıkesir 9. Hava Jet Üssü: Bu üste 6 adet vault denilen füze rampası bulunmaktadır.
* Muğla Aksaz Deniz Üssü.
* Ankara-Ahlatlıbel, Amasya-Merzifon, Bartın, Çanakkale, Diyarbakır-Pirinçlik, Eskişehir, İzmir-Bornova, İzmit, Kütahya, Lüleburgaz, Sivas-Şarkışla, İskenderun, Ordu-Perşembe, Rize-Pazar, Erzurum, Van-Pirreşit ve Mardinde NATOya bağlı Birleştirilmiş Hava Harekat Merkezleri (CAOC6) bulunmaktadır.
Hazırlayanlar: Mehmet Özer / Yücel Özdemir
www.evrensel.net