Filipinler'in orta kısmında başta Leyte adasını 8 Kasım'da vuran süper tayfun Haiyan'de ölü sayısı artıyor.
Ulusal Afet Risk Azaltma ve Yönetim Kurulu (NDRRMC), ölü sayısının 3 bin 681, kayıp sayısının bin 186, yaralı sayısını da 12 bin 487 kişi olduğunu açıkladı. Tayfunun 1 milyon 962 bin 898 aileyi yada 44 eyaletteki 9 bin 303 köyde yaşayan 9 milyon kişiyi etkilediği bildiren NDRRMC, bunlardan 86 bin 900 aile yada 422 bin 290 kişinin bin 142 tahliye merkezinde kaldığını bildirdi.
NDRRMC, tayfun sebebiyle yaklaşık 2 milyon insanın yerinden olduğunu, tayfunun ayrıca 160 bin 831 evi yıktığı, 126 bin 368 evin de hasar görmesine sebep olduğunu duyurdu.
Leyte adası polis şefi Elmer Soria, Leyte Valisi Dominic Petilla'nın kendisine tayfunda sadece 220 bin nüfuslu Tacloban şehrinde yaklaşık 10 bin kişinin boğularak yada enkaz altında kalarak öldüğünü söylediğini açıklamıştı. Soria, bu açıklamasının ardından geçtiğimiz gün görevinden alınmıştı.
Eğer tahminler gerçekleşirse, Haiyan tayfununun, ülkeyi 1976'da vuran 7.9 büyüklüğündeki depremin ardından güneydeki Mindanao adasında oluşan ve 5 bin 791 kişinin yaşamını yitirdiği Moro Gulf tasunamisini de geçerek, ülke tarihinin en ölümcül tabii felaketi olacağı belirtiliyor.
Filipinler'i vuran ve Haiyan'dan sonraki en şiddetli tayfun olan 1991'deki Thelma tayfununda 5 bin 100 kişi ölmüştü.
96 milyonlu ülkede yılda ortalama 20 tayfun görülüyor. Ülkede sık sık depremler de oluşuyor.
Öte yandan çoğunluğu Katolik Hristiyan olan Filipinler halkı, pazar günü kiliselere giderek tayfunzedeler için dua etti.
AFET BÖLGESİNDEN İZLENİMLER
Felaket bölgesindeki sokaklarda İngilizce olarak yazılı, ''Yardım edin bize'', ''Tayfunzedelerin yiyeceği yok'' gibi yazılar dikkat çekiyor. Dikkat çeken bir durum da ülkenin diğer şehirlerindeki halkın, sanki ülkede felaket olmamış gibi günlük yaşamına devam etmesi. Şehirlerin işlek ve kalabalık mekânlarında tayfunzeleder için hazırlanmış yardım noktaları da görülmüyor. Ancak kamu ve özel kuruluşlar, iç bünyelerinde sembolik de olsa yardım kampanyaları başlattı. Tayfun felaketine inat, eğlence mekanları eskisi gibi işliyor. Yaklaşan Noel öncesi de ülkede eğlence yerlerinde bir farklılık görünmüyor.
Yerel dilde Yolanda olarak da adlandırılan Haiyan tayfunu, insanlık için bir imtihan niteliğinde. Yardımların ilerleyişi çok yavaş. Birleşmiş Milletler'e göre, 36 eyalette 5,1 milyon işçi tayfun nedeniyle geçimlerini sağlayacak işlerini kaybetti.
Halk elde avuçta ne varsa tüketmiş durumda. Yeni yardımlar ulaştırılamazsa, tayfunzedeleri başka bir felaket bekliyor. Bölgedeki 35 dereceye varan sıcaklık, toplanamayan insan ve hayvan cesetlerinin yaydığı mikrop ve dayanılmaz koku, felaket bölgesindeki herkesi olumsuz etkiliyor.
Saatte 315 kilometre esen rüzgar ve beraberinde getirdiği yağmur ve 10 metre yüksekliğindeki dalgalar, sağlam ve yüksek binalar hariç her şeyi yıkmış. Karada 20 dakika duran deniz suyu, çekilirken nice dramları da arkasında bırakmış.
Psikolojileri bozulan tayfunzedelerin tek aklına gelen, buraları terk etmek. Tayfunun vurduğu Samar adasında da durum farksız. Yerle bir olan evlerin enkazından ve denizden kıyıya vuran insan cesetleri çıkarılıyor. Adalar ülkesi olan Filipinler'de ekonominin beli kırılmış durumda.
Doğu Samar eyaleti valisi Ben Evardone, bölge ekonomisinin bel kemiği olan Hindistan cevizi ağaçlarının yüzde 80'inin yıkıldığı, yeniden dikildikten sonra meyve almanın ise en az 3-5 yıl alabileceğini söyledi.
Fırtınanın getirdiği 5 metre yüksekliğindeki dalgaların vurduğu Tacloban şehrindeki 50 odalı Asia Star Otel'inin sahibi Kenneth Uy, kısmen elektrik ve suyu halletmiş ve otelinin bir kısmını yeniden hizmete açabilmiş. Uy, kendisinin diğerleri gibi şehrini terk etmeyeceğini belirtiyor.
DEVLET BAŞKANI AQUINO, BÖLGEYİ ZİYARET ETTİ
Tayfunun ardından krizi iyi yönetememekle eleştirilen Filipinler Devlet Başkanı Benigno Aquino bugün ilk kez 99 kişinin öldüğü doğudaki Samar adasına bağlı, 47 bin nüfuslu Guiuan kasabasını ziyaret etti. Burada kendisine Belediye Başkanı Christopher Sheen Gonzales, 16 kişinin de kayıp olduğu tayfunda geriye kalan halkın, sadece yardım değil, kasabalarının yeniden yapılması istediğini iletti. Aquino, tayfundan iki gün sonra da Tacloban şehrine gitmişti.
ACILI BİR BABANIN BAŞINDAN GEÇENLER
Noynoy adlı Filipinli yaralı bir baba, Tacloban'dan Cebu adasına dönüşünde uçakta Cihan Haber Ajansı'na (Cihan), tayfunda yaşadıkları dehşeti ağlayarak anlattı. Ailesinden ölen olmadığını kaydeden acılı babanın, elinde ve yüzünde yaralar görülüyor. Noynoy'un yanında getirdiği eşi ve 4 yaşındaki kızının bileği de sarılı. Yaşadıklarını şöyle anlatıyor şanslı baba: ''Denizin kenarında sağlam iki katlı evimiz vardı. Şiddetli fırtınadan dolayı önce çatısı uçtu. Sonra aşağı katlara inerek mutfağa sığındık. Evi su basmasıyla birlikte, yüzerek ikinci kata çıktık. İkinci kattaki suyun da yarıya yükselmesi sonucu ecel terleri döktük. Kızımı ise uzun boylu kayınbiraderim tutarak kurtardı.''
6 ile 10 metre yüksekliğinde gelen dalgaların şehirde 20 dakika kaldığını belirten Noynoy, çocuğunun her gün yatmadan önce, ''Bu gece rüzgâr, fırtına ve dalga olmayacak değil mi baba?'' diye sorduğunu ifade etti.
Konuşmasında Filipinli baba, ''Önemli değil her şeyimizi kaybettik. Ama hiçbir şeyin kıymetinin olmadığını anladık bu felakette.'' dedi. Komşularının kendisi kadar çok şanslı olmadığını ve çoğunun yaşamını yitirdiğini de sözlerine ekledi Noynoy.
Cihan muhabirini gördüğünde ilk söylediği söz ise, ''Siz Türk müsünüz?" oldu Noynoy'un. Sebebini sorunca da felaket bölgesinde Türk yardım kuruluşu ekibini gördüğünü (orada ekip olarak çalışmalarını sürdüren Kimse Yok Mu Derneği ekibini kastediyor) söyledi.
Tacloban'a varan ve burada günlerdir çalışmalarını sürdüren Kimse Yok Mu Derneği'nin
ASYA (Arama Kurtarma Sağlık Yardım) ekibine bağlı 14 doktorun da birkaç saat içinde Filipinler'e varması bekleniyor.
Filipinler'de Türk müteşebbisler tarafından kurulan İCAD Vakfı da tayfun sonrasında aktif olarak lojistik destek çalışmalarını sürdürüyor.