Ache Kabilesi ve İlkel Yaşam
Günümüz modern dünyasının insanı ile tarih öncesinin avcı toplayıcı insanının yaşamı arasında inanılmaz farklar var. Lakin tarih öncesi insanın nasıl yaşadığını, savaşçıl mı, yoksa barışçıl mı olduğunu, ne tür dinlere inandığını, engellilere yaşlılara nasıl bir gözle baktığını ve buna benzer sosyal hayatı ile ilgili birçok şey hakkında neredeyse hiçbir fikrimiz yok. Ancak 1960’larda Paraguay’da bulunan Ache Kabilesi bu duruma bir nebze ışık tutabilir ve ilkel yaşam nedir sorusu hakkında bazı ipuçları verebilir. Etraflarındaki dünyadan yalıtılmış, hiçbir gelişmeden haberi olmayan Ache Kabilesini, Yuval Noah Harari’nin dünya çapında çok satmış kitabı Sapiens’te yazdıklarından okuyalım.
Ache Kabilesi
Paraguay’da 1960’lara kadar yaşamış olan Ache Topluluğu, avcı toplayıcılığın karanlık yüzüne ilişkin bir fikir verir. Grubun değerli bir üyesi öldüğünde, Acheler genel olarak küçük bir kızı da öldürür ve ikisini birlikte gömerdi. Achelerle görüşme yapan antropologlar, bir defasında hastalanıp gruba ayak uyduramayan orta yaşlı bir adamın terk edildiğini kaydettiler. Adam bir ağacın altına bırakılmıştı, yukarıda lezzetli bir yemek bekleyen akbabalar vardı. Ama adam tekrar toplanarak hızlı hızlı yürüyüp gruba katılmayı başardı. Vücudu akbabaların dışkılarıyla kaplanmıştı, dolayısıyla ona Akbabalardan Düşenler adı verilmişti.
Bir Ache kadını grubun geri kalanına ayak bağı olmaya başladığında, genç erkeklerden biri onun arkasından sessizce yaklaşır ve kafasına baltayla vurarak onu öldürürdü. Bir Ache erkeği, antropologlara cangıldaki ilk yıllarını şöyle anlatır: Adetlere göre kadınları öldürürdüm. Teyzelerimi öldürdüm… Kadınlar benden korkardı… Şimdi burada beyazlarla birlikte zayıf birisi oldum.
Saçsız doğan bebekler az gelişmiş kabul edilir ve hemen öldürülürdü. Kadınlardan biri, kabiledeki diğer erkekler başka bir kız çocuğu istemediği için ilk kızının öldürüldüğünü hatırlıyor. Bir adam, küçük bir erkek çocuğunu ağladığı ve mutlu olmadığı için öldürmüştü. Bir başka çocuk da komik görünüşlü olduğu ve diğer çocuklar ona güldüğü için canlı canlı gömülmüştü.
Fakat Ache toplumunu yargılamakta aceleci davranmamalıyız. Onların arasında yıllarca yaşayan antropologların anlattığına göre yetişkinler arası şiddet son derece nadirdir. Kadınlarda erkeklerde istedikleri zaman eş değiştirebilirler. Daima gülümser ve gülerler, liderlik hiyerarşisi yoktur ve hükmetmeye çalışan insanlardan kaçınırlar. Az sayıdaki eşyaları konusunda son derece cömerttirler ve başarı, zenginlik gibi takıntıları yoktur. Hayatta en çok değer verdikleri şey, iyi arkadaşlıklar ve iyi sosyal ilişkilerdir. Çocukların, hastaların ve yaşlıların öldürülmesini, bugün pek çok kişinin kürtaj ve ötenaziyi gördüğü gibi görüyorlardı. Ayrıca Achelerin gruba ayak bağı olanlara karşı tavizsiz ve sert bir tutum geliştirmesinde, muhtemelen düşmanlarından sürekli kaçma zorunluluğu etkili olmuştur.
Sonuç olarak Ache toplumu da tüm insan toplulukları gibi son derece karmaşıktır. Yüzeysel bilgi ve tahminlerle belli bir grubu şeytanlaştırmanın veya idealize etmenin tehlikelerine karşı dikkatli olmalıyız. Acheler ne melekti ne de şeytan. Eski avcı toplayıcılar gibi onlarda sadece insandı.
Paraguay’da yaşayan Ache Kabilesi bugün dış dünya ile bağlantı halindedir. Yani o yalıtılmışlığı kalmamıştır. Ancak yine de eski avlanma ve toplama geleneklerini sürdürmektedirler. Onların gelenek ve modern yaşam arasında kalmış bugünkü görüntülerine aşağıdaki linke tıklayarak ulaşabilirsiniz.