Bazı kelimeler belirli değerlerle veya tarihi olaylarla ilişkilendirildiği için güzel bir etkiye sahiptir, ancak terim olarak kullanıldığında bu kelimelere taşıyabileceklerinden fazlası yüklenebilir.
Aşırı kullanım, kavramlarda kafa karışıklığına ve uygulamada tutarsızlıklara neden olabilir.
Bu ifadelerden biri de, yaygın olarak kullanıldığını gördüğümüz merkez bankasının bağımsızlığıdır.
Bu, kendi kendini açıklayan, merkez bankasının, hükümetin doğrudan siyasi müdahalesinden uzakta, hedeflerini tanımlama ve bu hedeflere ulaşmak için uygun gördüğü araçları kullanma özgürlüğü anlamına gelen geniş varsayılabilecek bir kavramdır.
fazla oku
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
Bağımsızlık konusunun ve merkez bankaları ile yürütme makamları arasındaki ilişkinin uzun bir geçmişe sahip olduğunu belirtmeliyiz.
Son iki yüzyılda bu ilişki, hükümetlerin merkez bankasının çalışmalarına bariz müdahalesi ile onları özgür bırakması arasında gidip gelmelere tanık oldu.
19'uncu yüzyılda, ekonomik özgürlük fikirlerinin egemen, fiyatların istikrarlı ve altın standardının hakim kural olduğu dönemde, merkez bankaları apaçık bir şekilde bağımsızlaştı.
Ancak I. Dünya Savaşı'nı izleyen ekonomik krizler, merkez bankalarının faaliyetlerine devlet müdahalesini zorunlu kıldı.
Ardından, kısa bir süre sonra, ekonomik koşulların istikrara kavuşmasıyla birlikte merkez bankaları bir kez daha bağımsızlıklarını bir ölçüde geri kazandılar.
Gelgelelim II. Dünya Savaşı'ndan sonra devlet müdahalesinin genişlemesi yönündeki görüşlerin revaç bulmasından etkilenenlerden biri de merkez bankalarının bağımsızlığı oldu.
Ardından dünya, 70'li yıllarda başlayan piyasa güçlerine doğru bir kaymaya ve devletin genel bütçe açığını genişleterek harcamalarını finanse etme yetkisinin kısıtlanmasına tanık oldu.
Bununla birlikte, bütçe açığının enflasyonist finansmanla kontrolden çıkmaması için merkez bankasının karar vermede bağımsız ve hükümetin müdahalesinden uzak olması çağrısında bulunan sesler yükseldi.
Geleneksel merkez bankasının işlevleri iki gruba ayrılır. Birincisi, parasal istikrarı sağlamak ve enflasyon oranlarını kontrol etmek amacıyla para politikalarının yönetilmesi ile ilgilidir.
Diğeri ise bankacılık istikrarını sağlamak için bankaların kontrol ve denetimi ile ilgilidir. Ayrıca işletme hedefleri ve ekonomik büyümeyi yönlendirmekle görevli merkez bankaları da var.
Merkez bankasının bağımsızlığına ilişkin hipoteze göre, bağımsızlık bankanın bu işlevleri daha etkin bir şekilde yerine getirmesini sağlıyor.
Böylece fiyat enflasyonunu kontrol etme konusunda para politikası yönetimi gelişiyor.
Merkez bankasının bağımsızlığı, bankacılık birimleri üzerindeki denetim ve gözetim kabiliyetini de destekleyecektir.
Merkez bankasının denetim işlevleri, küresel mali krizden sonra kendisine genel olarak mali istikrarın sorumluluğunu verecek şekilde genişlese de bankalar üzerinde ihtiyatlı mali denetimi sağlamak için merkez bankasının bağımsızlığının gerekliliği konusunda kayda değer bir anlaşmazlık göremeyiz.
Ancak, para politikalarıyla ilgili konularda ve para politikası yönetiminin yalnızca merkez bankasına bırakılıp bırakılmayacağı konusunda bir anlaşmazlık görünüyor.
Merkez bankasının bağımsızlığını savunanlar, merkez bankalarının kendilerine iskonto oranı, yasal rezerv oranı, para arzı kontrolü gibi parasal araçları kullanma özgürlüğü veren yetkilere sahip olduğu ülkelerin koşullarını, buna bağlı olarak enflasyon oranlarında sürekli bir düşüş sağlamadaki büyük başarılarını örnek gösteriyorlar.
AB'de parasal birlikten önce Alman Merkez Bankası ile Yeni Zelanda Merkez Bankası ve Avustralya Merkez Bankası'nı buna örnek veriyorlar.
Dahası merkez bankası taraftarlarının bir kısmı, bağımsızlıkla ilgili bir takım delillere ve göstergelere dayanan bir rekor oluşturma yoluna gittiler.
Bu delil ve göstergeler arasında mesela şunlar vardı; merkez bankasına amaçlarını belirleme ve araçlarını kullanma konusunda tanınan yasal yetkiler.
Merkez bankası mülkiyetinin ve yönetişiminin doğası. Başkanını ve yönetim kurulu üyelerini atama yetkisi, bunların taşıması gereken şartlar ve yönetim kurulunun çalışma esasları. Merkez Bankası'nın hesap verdiği ve raporlarını sunduğu merci.
Ancak özellikle gelişmekte olan ülkelerde merkez bankasının bağımsızlığı para politikası performansında bir iyileşmeye yol açar mı?
Bu soruya verilecek cevap kendisini üç eksende ele almayı gerektiriyor:
Birinci eksen merkez bankasının bağımsızlık hedefi ile ilgilidir.
Bağımsızlık hedefi enflasyon oranlarını düşürmek ise, merkez bankasının salt yasal bağımsızlığının otomatik olarak bu amacı gerçekleştireceğini düşünmek, gerçekleri indirgemek, kesin kanıtlarla desteklenmeyen sonuçların üzerine atlamak sayılır.
Gelişmekte olan bir ülkede enflasyonun, para arzı ve talebi kontrol edilerek, merkez bankasına istenilen kontrolü sağlama özgürlüğü verilerek ortadan kaldırılabilecek bir parasal olgu olmanın ötesine geçen nedenleri vardır.
Enflasyon oranlarını yükselmeye iten yapısal faktörler var ve bunlara karşı sadece para arzının kontrolünün bir etkisi olmaz.
Bu da para politikasının amaçlarının, bu amaçlarla genel maliye politikası arasındaki koordinasyonun belirlenmesinde hükümet ile merkez bankası arasında koordinasyon ve iş birliğini gerekli kılıyor.
Keza para politikasının amaçlarına ulaşması için uygun araçları belirlemede merkez bankasına tam bir serbestlik verilmesini de gerekli kılıyor.
İkinci eksen ise bağımsızlığın bir amaç ya da araç olarak görülmesiyle ilgilidir.
Bu konudaki bazı yazıları takip edenler, bağımsızlığın başlı başına bir amaç olduğu noktasına varan görüşlerin olduğunu görecektir.
Bu görüşlere göre merkez bankası, yardımcılarıyla birlikte tasfiye edilmesi gereken ve nedensiz bir şekilde acımasız bir hükümet sömürgeciliğinin boyunduruğu altında adeta kıvranan bir kurumdur.
Her şeyden önce bağımsızlık, merkez bankasını teknik nitelikteki kararlarına yönelik siyasi müdahaleden koruyan, iki ana hedef olan parasal ve finansal istikrarı sağlamaya çalışmak yerine, kısa vadeli siyasi hedeflere öncelik verilmesini önleyen bir araçtan başka bir şey değil.
Buna ek olarak, hükümete, kontrol olmaksızın otomatik olarak borç alma yetkisi verilmesini engeller ve böylece devletin genel bütçe açığının enflasyonist genişlemesine bir sınırlama getirir.
Merkez bankasının bağımsızlığı, bankanın amaçlarına ulaşmasına yardımcı olacak kredibilitesini ve güvenirliğini güçlendirmesi için gerekli araçlardan yalnızca biridir.
Üçüncü eksen ise, merkez bankasının bağımsızlığının dayanakları ve fiyat istikrarı hedefine ulaşmadaki güvenilirliğinin derecesi ile ilgili sorunun cevabıyla bağlantılıdır.
Sorunun cevabınıysa merkez bankasının sahip olduğu geniş yetkilerin fiili uygulama ve kullanımı belirliyor.
Yetkilerinin en önemlilerinden birinin, yerine getirdiği hayati ve hassas işin doğasına uygun nitelikli kadroların mevcudiyeti olduğunu vurgulamamız doğal.
Bu kadroların oluşturulmasının uzun zaman, muazzam emek ve büyük maliyetler gerektirdiği ve kaybedilmeleri halinde yerine yenilerinin konulmasının zor olduğu biliniyor.
Uygulamada, merkez bankaları değerlendirme ve tahmin için aşırı güvendikleri ve geliştirilmeyen modelleri kullanmayı alışkanlık haline getirdiler.
Aynı biçimde gelişmiş ülkelerdeki para otoriteleri de mevcut alternatifler arasında politikalarını yönlendirmede ciddi sorunlarla karşı karşıya kaldılar.
Bu da enflasyonun gelip geçici yoksa onu kontrol altına almak için kararlı ve erken müdahale gerektiren bir süre boyunca devam edecek bir olgu mu olduğu konusunda son zamanlarda güvenilirliklerini ciddi bir sıkıntıya maruz bıraktı.
Kararlı ve erken müdahale, o dönemde ve özellikle de korona pandemisine eşlik eden ekonomik krizle başa çıkmak için büyük ve ucuz finansmanın pompalanmasından sonra yapılmadı.
Merkez bankalarına bağımsızlık verilmesinin gerekçeleri arasında, hükümetlerin maruz kaldıkları baskılara boyun eğerek para arzını genişletmelerine ve açığı artırmalarına alternatif oldukları da sayılıyor.
Ancak ekonomilerin maruz kaldığı krizler, krizle mücadele bahanesiyle merkez bankalarının "son çare" rolünün ötesinde, doğrudan roller üstlenmelerine yol açtı.
Böylece merkez bankası doğrudan kolay ve kolay olmayan "ilk kredi veren" oldu.
Kısa vadeli enstrümanlar ve uzun vadeli borçlanma kanalları ile dövizden likidite elde etme faaliyetine katıldı.
Ekonomist Stephen King'in birkaç hafta önce yayınlanan "Enflasyon Hakkında Konuşmak İstiyoruz!" başlıklı önemli kitabı, merkez bankalarının faaliyet kapsamının iki geleneksel rolü olan parasal istikrar ve bankacılık sisteminin sağlamlığının ötesine geçerek genişlemesine dair korkuları ele alıyor.
Kitapta merkez bankalarının faaliyetlerinin geleneksel rollerini aşarak genel olarak finansal istikrara, işgücünün tam istihdamına ve yeşil finansmana uzandığı belirtiliyor.
Buna ilaveten, Avrupa Merkez Bankası örneğinde, merkez bankasının rolü avroyu sadece ekonomik değil, siyasi bir proje olarak korumayı da içeriyor.
Yazarın da belirttiği gibi, bunlar önemli hedefler, ancak bu hedeflerin hepsine aynı anda ulaşılacağının garantisi yok.
Merkez bankalarının faaliyet alanlarının pratikte genişlemesinin merkezi hükümetlerin çalışmalarıyla iç içe geçtiği dikkate alınırsa, yine bu durum, enflasyonla mücadelede artık bağımsız olmadıklarından merkez bankalarının yönetişim kurallarının gözden geçirilmesi için bir neden değil mi?
İngiltere Merkez Bankası eski başkan yardımcısı Paul Tucker'ın genişletilmiş yetkilere sahip seçilmemiş bir otoritenin sınırları ve uygulamaları hakkındaki devasa kitabında bu başlı başına bir sorgulama meselesiydi.
Keza örneğin şunu da sorguluyoruz; ana merkez bankalarının küresel mali krize müdahalesi kamu yararına ve halkın çıkarına mıydı?
Yoksa kabul ettiği değer yargılarına göre bankaların tarafını tutarak, Mario Draghi'nin Avrupa Merkez Bankası başkanı iken finansal krizle mücadele sırasında söylediği ünlü sözünde olduğu gibi "ne pahasına olursa olsun" onları kurtarmayı mı tercih etti?
Aslına bakılırsa bu dönemde bankaların belirlenenden daha fazlasını aldıkları sabittir.
Fotoğraflarla dünyadan haberler
Fotoğraflarla dünyadan haberler
-
1/3027 Eylül 2023 - Irak'taki bir düğün salonunda çıkan ölümcül yangında hayatını kaybedenlerin cenaze töreninde, yakınları yas tutuyor. Musul'a bağlı Hamdaniye ilçesindeki bir düğün salonunda çıkan yangın sonucu 93 kişinin öldüğü, 100 kişininse yaralandığı bildirildi. Hayatını kaybedenler için bugün toplu cenaze töreni düzenlendi. Irak İçişleri Bakanı Abdulemir eş-Şammari, düğün salonunda güvenlik prosedürlerine uyulmadığını ve yangına havai fişeklerin yol açtığını belirtti. Şammari sorumlular hakkında soruşturma başlatıldığını da aktardı. Yangının ardından ülkede üç günlük yas ilan edilmişti (Abdullah Rashid/Reuters)
-
2/3025 Eylül 2023 - Ermenistan Dışişleri Bakanlığı Kayıt Merkezi'ne giden bir mülteci, sınırı geçtikten sonra Kornidzor sınır bölgesi yakınlarında bekleyen araç kuyruğunun yanından geçiyor. Azerbaycan'ın Dağlık Karabağ'da geçen hafta düzenlediği askeri operasyonun ardından bölgeyi terk eden ilk mülteci grubunun 24 Eylül 2023'te Ermenistan'a girdiği aktarıldı. Ermenistan, bölgede kalmak istemeyen 120 bin kişilik yerel nüfusu kabul etmeye hazır olduğunu ifade ediyor. Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ise Karabağ'da gerçekleştirilen operasyonla ülkenin egemenliğinin tam olarak sağlandığını belirtiyor (Alain Jocard/AFP)
-
3/3024 Eylül 2023 - Çin'in doğusundaki Cıciang eyaletinin Hangzhou kentinde düzenlenen 2022 Asya Oyunları'nda Erkekler Flöre Eskrim müsabakasının bireysel yarı finalinde Hong Konglu Cheung Ka Long, Japon Takahiro Shikine (sağda) karşısında yarışıyor. Geçen yıl Kovid-19 salgını nedeniyle ertelenen 19. Asya Oyunları, dün düzenlenen açılış töreniyle resmen başladı. Asya federasyonlarına bağlı 45 ülke ve bölgeden yaklaşık 12 bin sporcunun 40 dalda mücadele edeceği organizasyon, 8 Ekim'de sona erecek (Wang Zhao/AFP)
-
4/3023 Eylül 2023 - Gazze Şeridi'nin güneyindeki Refah şehrinin doğusunda, İsrail-Gazze sınırı yakınlarında Filistinli göstericilerle İsrail güvenlik güçleri arasında çıkan çatışmalar sırasında bir bomba patlıyor. Gazze'deki Filistinlilerin, Yahudilerin Mescid-i Aksa baskınını protesto için düzenlediği gösteriler 7. gününde devam ederken, İsrail güçleri Filistinlileri dağıtmaya çalıştı. Filistinli göstericilere ateş açılması sonucu 4 kişinin yaralandığı bildirildi. Daha sonra İsrail ordusu, Gazze Şeridi'nin kuzeyinde yer alan Hamas'a ait askeri bir noktayı bombaladığını açıkladı (Said Khatib/AFP)
-
5/3022 Eylül 2023 - Belediye çalışanları Hindistan'ın Chennai şehrindeki bir bölgeyi dezenfekte ederken, sivrisinek kaynaklı hastalıklar hakkında farkındalık yaratmak isteyen bir kişi boynuna plastik şişeler takıyor. İnsanlara sivrisineklerden bulaşan hastalıklar Asya'da endişelere yol açarken, Bangladeş'te dang hummasından bu yıl 778 kişi hayatını kaybetti. Hayvanlardan bulaşan başka bir virüs olan Nipah da Hindistan'ın güneybatısındaki Kerala'da son haftalarda 6 kişiye bulaştı, 2 kişininse ölümüne yol açtı (R. Satish Babu/ AFP)
-
6/3021 Eylül 2023 - Japonya'nın başkenti Tokyo'nun doğusunda yer alan Çiba prefektörlüğünde düzenlenen Tokyo Game Show'da, Japon oyun şirketi Capcom'un Resident Evil 4 diye de bilinen Biohazard 4 oyununda bir katılımcı (sağda) "savaşıyor". Çiba prefektörlüğündeki Makuhari Messe Salonu'nda bugün başlayan video oyun fuarı Tokyo Game Show'a bu yıl 40'tan fazla ülkeden 800'e yakın üretici şirketin katılması bekleniyor. Yeni sezon ürün ve cihazlarının tanıtımının yapılacağı fuar ilk iki gün uluslararası basın ve oyun sektörü temsilcilerine, 23 ve 24 Eylül tarihlerindeyse halka açılacak. 1996'dan beri düzenlenen ve dünyanın en büyük video oyun fuarlarından biri kabul edilen Tokyo Game Show'un bu yıl yaklaşık 200 bin ziyaretçiyi ağırlaması bekleniyor (Richard A. Brooks/AFP)
-
7/3020 Eylül 2023 - Libya'da binlerce kişinin ölümüne yol açan fırtına ve sellerden sonra Derne kentinde oluşan görüntü. Libya'nın doğusunu vuran sel felaketinden en çok etkilenen Derne kentinde enkaz altındaki cesetlerin çürümeye başlaması ve kanalizasyon suyunun içme suyuna karışması salgın hastalık tehdidini gün geçtikçe artırıyor (Esam Omran Al-fetori/Reuters)
-
8/3019 Eylül 2023 - Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun New York'taki genel merkezinde gerçekleştirilen 78. dönemine katıldı. Devletlerin liderleri ve hükümetlerin temsilcileri Rusya'nın Ukrayna'yı istilası, hayat pahalılığı krizi, iklim acil durumunun kötüleşmesi ve yapay zeka gibi yeni teknolojilerin muhtemel tehlikeleri dahil küresel krizleri konuşmak için bir araya geldi (Kena Betancur/AFP)
-
9/3018 Eylül 2023 - Almanya'nın başkenti Berlin'de iklim acil durumuna dikkat çekmek için kendisini yola yapıştıran bir çevre aktivistinin elinde asfalt parçası var. Letzte Generation (Son Kuşak) adlı çevreci örgüt, iklim kriziyle mücadelede siyasi eylem çağrısında bulunarak bir haftalık direniş başlattı. Örgüt, fosil yakıtların kullanımının durdurulması talebiyle bugün Berlin'de çeşitli eylemler düzenledi. Yoğun saatlerde kendilerini yollara yapıştıran aktivistler, kent genelinde trafiğin aksamasına neden oldu. Polis 21 eyleme müdahale ettiğini açıklarken, gözaltına alınan protestocular daha sonra serbest bırakıldı (Odd Andersen/AFP)
-
10/3017 Eylül 2023 - Sudan'ın başkenti Hartum'daki Greater Nile Petroleum adlı petrol şirketinin kulesinde çıkan yangında alevler yükseliyor. Düzenli orduyla paramiliter Hızlı Destek Güçleri (RSF) arasında yoğunlaşan çatışmalarda başkentin merkezinde yer alan, kilit önemdeki birçok bina ateşe verildi. Silahlı Çatışmaların Konumlanması ve Olay Veri Projesi (ACLED) adlı sivil toplum kuruluşunun tahminlerine göre, ordunun başındaki General Abdülfettah Burhan'la "Hemeti" diye bilinen yardımcısı General Muhammed Hamdan Dagalo arasında 15 Nisan'da patlak veren çatışmalar sonucu yaklaşık 7 bin 500 kişi hayatını kaybetti (AFP)
-
11/3016 Eylül 2023 - Hindistan'ın güneyindeki Kerala eyaletinde sağlık çalışanları, Nipah virüsünün semptomlarını gösteren bir hastayı devlet hastanesindeki karantina koğuşuna götürüyor. Hindistan Tıbbi Araştırma Konseyi Genel Müdürü, ülkede Nipah virüsü kaynaklı viral enfeksiyondan ölüm oranının Kovid-19'a kıyasla çok daha yüksek olduğunu belirtti. Nipah virüsü ilk olarak 1998'de Malezya ve Singapur'daki domuz çiftçileri arasında görülen bir salgın sırasında tespit edilmişti. Virüs, enfekte yarasa ve domuzların vücut sıvılarıyla temas yoluyla doğrudan insanlara bulaşabilmekte ve insandan insana geçtiği bilinen bazı vakalar da var (AFP)
-
12/3015 Eylül 2023 - Eski Küba Devlet Başkanı Raul Castro (ortada), Küba Devlet Başkanı Miguel Diaz (sağda) ve Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres (solda), Havana'da gerçekleştirilen G77+Çin zirvesi için verilen toplu fotoğrafta. Küresel nüfusun yüzde 80'ini temsil eden, gelişmekte olan ve yükselen ülkelerden oluşan G77+Çin grubu, "dünyada yeni ekonomik düzeni" tanıtmak için bugün Küba'da toplandı. Öte yandan bu adımların kutuplaştırmayı artıracağı endişesini dile getirenler de var (Yamil Lage/AFP)
-
13/3014 Eylül 2023 - İtalya'nın Lampedusa adasında bir göçmen, tutulduğu yerden çıkarken böyle görüntülendi. Ocaktan beri Kuzey Afrika'dan İtalya'ya botla gelen göçmenlerin sayısı 124 bine yaklaştı ve bu rakam geçen yılın aynı döneminde 65 bin 500'dü. Söz konusu adaya son 36 saatte 6 binden fazla göçmen gelmesiyle birlikte belediye meclisi adada acil durum ilan etti. Göç karşıtı görüşleriyle bilinen Başbakan Yardımcısı ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Matteo Salvini, "Lampedusa'daki yaşananlar Avrupa adına başarısızlıktır" derken, çok sayıda göçmen teknesinin arkasında "organize bir suç sistemi" olduğuna inandığını dile getirdi (Alessandro Serrano/AFP)
-
14/3013 Eylül 2023 - Libya'yı vuran fırtına ve selin ardından Derne kentinin genel görünümü. 10 Eylül'de Libya'nın doğusunu vuran "Daniel" fırtınasının Bingazi, Beyda, Merc, Suse ve Derne'de yol açtığı sel sonucu 6 binden fazla kişi hayatını kaybetti, binlerce kişiyse kayıp. Derne kentinde hayatını kaybeden 2 binden fazla kişi bugün toprağa verilirken, 1100'ünün kimliği tespit edilemedi. Kentte henüz bildirilmeyen kayıplara ek olaraksa 2 bin kişi hakkında resmi kayıp başvurusu yapıldığı aktarıldı (Esam Omran Al-Fetori/Reuters)
-
15/3012 Eylül 2023 - Rusya Doğal Kaynaklar ve Çevre Bakanı Alexander Kozlov, Kuzey Kore'nin lideri Kim Jong-un'u Primorskiy Krayı'ndaki Khasan Tren İstasyonu'nda karşıladı. Kim Jong-un, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'le görüşecek ve ABD, bu görüşmenin Moskova'nın Ukrayna'ya gerçekleştirdiği saldırıyı destekleyecek bir silah anlaşmasıyla sonuçlanabileceği uyarısını yaptı (Rusya Çevre Bakanlığı/AFP)
-
16/3011 Eylül 2023 - ABD'nin New York şehrindeki Dünya Ticaret Merkezi'ne düzenlenen 11 Eylül terör saldırısının 22. yıldönümü sebebiyle, 11 Eylül Anma Parkı'ndaki anıt havuzuna Amerikan bayrakları ve çiçekler kondu. 11 Eylül 2001'de Dünya Ticaret Merkezi'nin "İkiz Kuleler" diye anılan binalarına ve Pentagon merkezine düzenlenen saldırılar sonucu 2 bin 977 kişi ve 19 saldırgan hayatını kaybetti. ABD tarihinin en büyük terör saldırısı olan bu olayın üstünden 22 yıl geçmişken, hayatını kaybedenlerin yakınları ve mağdurların açtığı davaların çoğunun hâlâ bir sonuca bağlanamaması tepki çekiyor. Yıkılan kulelerin yerine inşa edilen anıt parktaki iki havuzda, saldırıda hayatını kaybedenlerin isimleri yer alıyor (Bryan R. Smith/AFP)
-
17/3010 Eylül 2023 - Lübnan'ın güneyindeki liman kenti Sayda yakınlarında yer alan Filistin mülteci kampı Ayn el-Helva'da Fetih hareketi üyeleriyle diğer Filistinli gruplar arasında çıkan çatışmalar sırasında kamptan dumanlar yükseliyor. 55 bine yakın mültecinin yaşadığı Ayn el-Helva'daki gruplar, üç gün süren ve en az 5 kişinin ölümüne yol açan çatışmaların ardından pazar günü ateşkese uyacaklarını açıkladı. İki taraf arasındaki ateşkes dün sabah saatlerinde bozulmuştu. Çatışma yüzlerce aileyi yerinden ederken Sayda kenti yakınlarında çadırlar kurulmuştu (Bilal Hüseyin/AP)
-
18/309 Eylül 2023 - Fas'ın El-Havuz ilinde gerçekleşen 6,8 büyüklüğündeki depremin sebep olduğu can kaybı sayısı bini geçti. ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu, 18,5 km derinlikte gerçekleşen depremin merkez üssünün Marakeş'in 71 km güneybatısındaki Yüksek Atlas Dağları olduğunu açıkladı. Fas İçişleri Bakanlığı, onlarca yıldır ülkeyi vuran en şiddetli depremde yaralananlardan 721 kişinin durumunun kritik olduğunu duyurdu (Fadel Senna/AFP)
-
19/308 Eylül 2023 - Yunanistan'ın Kardiçe kentinin yakınlarındaki Palamas köyü sular altında kaldı. 24 saatte bir yıllık yağış alan bölgede kurtarma ekipleri onlarca köylüye ulaşmaya çalıştı. Yetkililer Yunanistan genelinde son iki günde 800'den fazla kişinin kurtarıldığını, 6 kişininse hayatını kaybettiğini açıkladı (Angelos Tzortzinis/AFP)
-
20/307 Eylül 2023 - Brezilya Hava Kuvvetleri'nin Hava Gösterisi Birliği, başkent Brasilia'da Bağımsızlık Günü etkinlikleri kapsamında performans sergiledi. Her yıl düzenlenen etkinliğe tahminen 30 bin kişi katılırken 3 binden fazla asker geçit töreninde boy gösterdi. Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva, geçit töreni öncesinde Brezilyalıları ortak hedefler etrafında birleşmeye çağırdı (Evaristo Sa/AFP)
-
21/306 Eylül 2023 - Bulgaristan'ın Karadeniz kıyılarında, Tsarevo kasabasının yakınlarında gerçekleşen şiddetli sellerden sonra, Burgaz kentini Türkiye sınırına bağlayan köprü büyük hasar aldı. Bulgar polisi şiddetli yağmurlar ve sel sonucu hayatını kaybedenlerin sayısının üçe ulaştığını açıkladı. 4 Eylülden beri süren sağanak ve gök gürültülü fırtınalar nehirlerin taşmasına, köprülerin hasar almasına ve 100'den fazla kişinin tahliye edilmesine sebep oldu (Nikolay Doychinov/AFP)
-
22/305 Eylül 2023 -Almanya Başbakanı Olaf Scholz, meclisteki bütçe görüşmelerinin ilk gününe siyah göz bandıyla katıldı. Hafta sonu koşu yaparken kaza geçirmesi sonucu yaralanan Scholz, olay sonrasında kamuoyuyla paylaştığı ilk fotoğrafta "Hazırlayacağınız mimleri görmek için sabırsızlanıyorum" demişti (Markus Schreiber/AP)
-
23/304 Eylül 2023 - Kenya’nın başkenti Nairobi’de bugün başlayan ve 6 Eylül’e kadar sürecek Afrika İklim Zirvesi öncesinde, iklim aktivistleri protesto gösterisi düzenledi. Afrika ülkelerinin liderleri, bakanlar, BM temsilcileri ve özel sektörün katılımıyla kıta tarihindeki “en büyük çevre buluşması” olarak tanımlanan zirve, özellikle iklim değişikliğinin Afrika’daki insan hareketliliği üzerindeki artan etkilerine yoğunlaşması planlanıyor. Öte yandan pek çok Afrikalı iklim aktivisti; zirvenin iklim değişikliğinin finansmanıyla ilgili yaklaşımlarının Batılı ülkelerin önceliklerini gözettiğini ve Afrika’nın çıkarlarını göz ardı ettiğini söylüyor. Power Shift Africa adlı sivil toplum kuruluşundan Mohamed Adow, “Afrika’nın kendi sırtından zengin olan ülkelerden gelecek fonlara ihtiyacı var” diyor. Nairobi’de toplanan 500 kadar iklim aktivisti “İklim Finansmanı Şimdi”, “Küresel İklim Grevi” gibi sloganlar içeren pankartlar taşıyarak zirveye mesaj yolladı. (Suleiman Mbatiah / AFP)
-
24/302 Eylül 2023 - 80. Venedik Film Festivali sürerken bugün kırmızı halıda Kadın, Yaşam, Özgürlük yazılı tişörtler giyen ve pankart açan bir grup, İranlı kadınlara desteklerini gösterdi. 30 Ağustos'ta başlayan dünyanın en eski film festivali 9 Eylül'de son bulacak (Tiziana Fabi/AFP)
-
25/301 Eylül 2023 - Dobby kılığına girmiş bir Harry Potter hayranı, Birleşik Krallık'ın başkenti Londra'da bulunan Kings Cross tren istasyonunda düzenlenen Hogwarts'a Dönüş Günü etkinliğinde böyle görüntülendi. Ünlü fantastik roman serisi Harry Potter'da büyücülük okulu Hogwarts'ta eğitim yılının başlamasıyla birlikte öğrencilerin okula gitmek için Hogwarts Ekspres'e bindiği anı kutlamak isteyen binlerce kişi, her yıl 1 Eylül'de bu tren istasyonunda bir araya geliyor (Hollie Adams/Reuters)
-
26/3030 Ağustos 2023 - İspanya'nın doğusundaki Valensiya'ya bağlı Bunol kasabasında "La Tomatina" festivaline katılanlar baştan ayağa domatese bulandı. Her yıl düzenlenen etkinliğe katılan yaklaşık 15 bin kişi toplamda 120 ton domatesi birbirine fırlattı (Miguel Fernandez/AFP)
-
27/3029 Ağustos 2023 - Ukrayna askerleri başkent Kiev'de düzenlenecek cenaze töreni öncesinde Ukraynalı pilot Andriy Pilshchykov'un tabutunu İsa'nın Dirilişi Katedrali'ne taşıyor. Batı'nın Ukrayna'ya F-16 savaş uçakları vermesi için çağrı yapan pilotu son yolculuğuna uğurlamak için onlarca kişi Katolik kilisesine geldi. Büyük yeteneğe sahip olduğu söylenen 30 yaşındaki Pilshchykov, Rusya'nın Ukrayna'ya başlattığı istilanın ilk aylarında Moskova'nın savaş uçaklarıyla it dalaşına girmesiyle meşhur olmuştu (Sergey Çuzavkov/AFP)
-
28/3028 Ağustos 2023 - Yunanistan'ın Meriç bölgesindeki Avantas köyü yakınlarında çıkan orman yangını sonucu yanan bir orman görülüyor. Yunanistan'ın Meriç bölgesinde çıkan yangın sonucu 21 kişinin hayatını kaybettiği, 750 bin dönümlük ormanlık alanınsa küle döndüğü bildirildi. 19 Ağustos'ta başlayan yangının ülkede son 20 yıldır görülen en büyük orman yangını olduğu aktarıldı (Alexandros Avramidis/Reuters)
-
29/3027 Ağustos 2023 - Red Bull takımından Max Verstappen, Hollanda'nın Zandvoort kasabasında düzenlenen Formula 1 Hollanda Grand Prix'si sırasında yoğun yağış altında aracını kullanıyor. F1 Dünya Şampiyonası'nın 14. ayağını da birinci sırada bitiren Verstappen, 9 yarışı üst üste kazanmış oldu. 4,2 kilometrelik Zandvoort Pisti'nde 72 tur üzerinden yapılan yarış, 62. turda başlayan sağanak nedeniyle 65. turda, yaklaşık 45 dakika boyunca durduruldu. Hollanda'daki yarışı Fernando Alonso ikinci, Pierre Gasly ise üçüncü sırada tamamladı (Peter Dejong/AP)
-
30/3026 Ağustos 2023 - Crew-7 görevi kapsamında NASA astronotu Jasmin Moghbeli, Avrupa Uzay Ajansı astronotu Andreas Mogensen, Japonya Uzay Araştırma Ajansı (JAXA) astronotu Satoshi Furukawa ve Roscosmos kozmonotu Konstantin Borisov'u Uluslararası Uzay İstasyonu'na taşıyacak, SpaceX'e ait Falcon 9 roketi ve Dragon kapsülü, ABD'nin Florida eyaletindeki Kennedy Uzay Merkezi'nden başarılı bir şekilde fırlatıldı (Joe Skipper/Reuters)
Eski Hindistan Merkez Bankası başkanı ve ekonomist Raghu Rajan ise, ABD para politikasıyla ilgili bir başka meseleyi gündeme getiriyor.
O da uzun süre düşük faiz oranlarından yana olması, ardından cömert bir parasal gevşeme döneminden sonra aniden bu politikayı terk etmesi.
Bu durum, çoğu sigortasız kısa vadeli mevduatlarla finanse edilen düşük getirili kanallara uzun vadeli yatırımları nedeniyle yakın zamanda dört bankanın aynı anda başarısız olmasına yol açtı.
Rajan bunun için merkez bankalarında "ayrılıkçılar" adını verdiği grubu suçladı.
Ayrılıkçılar ile ister büyümeyi yönlendirmeyi amaçlayan parasal genişleme aşaması, ister mali kontrol işlevi üzerindeki yansımaları ile enflasyonla mücadelede para ve kredi arzını kısıtlama aşamasında, para politikalarının yönünü ve etkisini ayrı tutanları kastediyor.
Merkez bankalarının kısıtlama ile kısıtlamama arasında gidip gelmelerinin neden olduğu yaygın sıkıntılar, para ve finans piyasalarının ötesine geçerek ekonominin ve genel olarak halkın koşullarına uzandı.
Tüm bunlar, yönetişim kurallarının ve bağımsız, seçilmemiş otoriteler olarak merkez bankalarına verilen yetkilerin gözden geçirilmesi çağrılarını yeniliyor.
Paul Tucker'ın yetkilendirme ilkelerini etkinleştirme önerisinin aralarında yer aldığı kurallara ihtiyaç olduğunu tekrarlıyor.
Bu ilkeler arasında, belirli yetkilendirmenin kapsamı üzerinde uzlaşma ve yetkilendirmenin amaçlarını ve güvenilirliği sağlaması taahhüdü yer alıyor.
Bir diğeri ilke ise merkez bankalarının kendilerine verilen yetkiler, sahip oldukları pratik ve kurumsal bağımsızlık çerçevesinde görevlerini yerine getirip getirmediklerini takip etmek üzere nitelikli uzman temsilcilerden oluşan bir ekip oluşturulmasıdır.
Öte yandan merkez bankaları, gelir, servet ve hakların dağılımına kasten halel getiren veya toplumdaki siyasi güç dengesini etkileyen yükümlülükler içerenler gibi, özellikle kamu tercihine bırakılması gereken alanlarda belirlenmiş işlevlerinin ötesine geçecek eylemlerde de bulunmamalılar.
*Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
Independent Türkçe için çeviren: Beyan İshakoğlu