Diaspora kelimesi Yunanca “saçılma, dağılma, yayılma” anlamına gelen “διασπορά” kelimesinden gelir ve bugün Diaspora kavramı, aynı memleketten dağılmış veya başka topraklara göç etmiş insanlardan oluşan toplulukları ifade eder.
Çoğu zaman MÖ 6. yüzyılda İsrail Krallığından sürülen Yahudi halkıyla ilişkilendirilse de, bugün dünyada birçok etnik grubun diasporası bulunmaktadır. Yirminci yüzyılda, küresel olarak dağılmış diğer birçok grup, kendilerini tanımlamak için diaspora kavramını kullanmaya başlamıştır.
Bazen gurbetçiler veya ulus ötesi topluluklar olarak anılan “Diaspora” teriminin tanımı artık yalnızca birinci nesil göçmenleri değil, aynı zamanda, ebeveynlerinin anavatanıyla bir miktar bağlarını sürdürdükleri sürece, bu bireylerin yabancı ülke doğumlu çocuklarını da içerir. Bu bağlantılar kültürel, dilsel, tarihi, dini veya duygusal olabilir ve söz konusu bağlantılar diaspora gruplarını oluşturan unsurlardır.
Bugün iki tür diasporadan bahsetmek mümkündür: Zorunlu ve gönüllü diaspora…
- Zorunlu diaspora, genellikle savaşlar, emperyalist fetih veya köleleştirme gibi travmatik olaylardan veya kıtlık veya uzun süreli kuraklık gibi doğal afetlerden kaynaklanır. 2010’lu yıllarda Suriye iç savaşı sonrasındaki milyonlarca Suriyeli göçü, bunun tipik bir örneğidir. Sonuç olarak, zorunlu diasporadaki insanlar çoğu zaman zulüm, kayıplar ve bazen de anavatanlarına dönme arzusu duygularını paylaşırlar.
- Gönüllü diaspora, 1800’lerin sonlarında Avrupa’nın depresif bölgelerinden ABD’ye kitlesel göçmenlerde olduğu gibi, ekonomik fırsat arayışıyla anavatanlarını terk eden topluluklar olarak sınıflandırılabilir. Zorla yaratılan diasporadan farklı olarak, gönüllü göçmen gruplarının menşe ülkeleriyle yakın kültürel ve manevi bağlarını korurken, kalıcı olarak geri dönme olasılığı daha düşüktür. Bunun yerine, ortak deneyimlere değer verirler, kendilerini güç olarak görürler. Bugün, büyük diasporanın ihtiyaçları ve talepleri, genellikle dış ilişkiler ve ekonomik kalkınmadan göçe kadar değişen devlet politikalarını etkilemektedir.
Diasporanın Özellikleri: Normalde, diasporalar aşağıdaki özelliklerin tümü olmasa da çoğu ile karakterize edilir:
- İş, ticaret veya çatışma veya zulümden kaçmak için bir menşe ülkeden zorunlu veya gönüllü olabilen göç; Diaspora, anavatanlarından başka topraklara yerleşmek için zorunda bırakılan veya yurtlarını terk etmeleri için seçilen veya gönüllü olarak göç eden bir grup insandır.
- Menşe ülkeyle sürekli bağlantı; Bir diasporadaki insanlar tipik olarak anavatanlarının kültürünü ve geleneklerini benimser, korur ve yaşatır. İnsanlar evlerini terk etmeye zorlandıklarında anavatanlarına ve kimliklerine bağlı kalırlar, ancak insanlar iletişim kurmak için yeni diller de dahil olmak üzere yeni yaşam tarzlarını adapte etmek ve öğrenmek zorundadır.
- Diaspora, savaşlar, köleleştirme veya doğal afetlerde olduğu gibi gönüllü göç veya zorunlu göç yoluyla da yaratılabilir.
- Çoğunlukla zorunlu diasporalar geri dönüş fikrini içerirken, gönüllü diasporalar nispeten daha az içerir.
Diaspora Örnekleri
Yahudi Diasporası
Yahudi diasporasının kökenleri, Kral Sargon’un komutasındaki Asurların İsrail Krallığını fethedip yok ettiği MÖ 722 yılına dayanıyor. Sürgüne gönderilen Yahudi sakinler, Orta Doğu’ya dağılmışlardı. MÖ 597’de ve yine MÖ 586’da, Babil Kralı II. Nebukadnetsar çok sayıda Yahudiyi Yahuda Krallığından sınır dışı etti. MÖ 6’da Judea Roma egemenliğine girdi. Yahudilerin Yahudi krallarını korumalarına izin verirken, Romalı valiler dini uygulamaları kısıtlayarak, ticareti düzenleyerek ve insanlara giderek daha yüksek vergiler uygulayarak gerçek kontrolü sürdürdüler. MS 70’te Yahudiler, MÖ 73’te Roma’nın Masada kalesini kuşatmasıyla trajik bir şekilde sona eren bir devrim başlattı. Kudüs’ü yok ettikten sonra Romalılar Yahudileri Filistin’den sürdüler. Bugün Yahudi diasporası tüm dünyaya yayılmış durumdadır.
Çin Diasporası
Modern Çin diasporası 19. yüzyılın ortalarında başladı. 1850’lerden 1950’lere kadar çok sayıda Çinli işçi, Güneydoğu Asya’da iş aramak için Çin’den ayrıldı. 1950’lerden 1980’lere kadar, Çin anakarasındaki savaşlar, açlık ve siyasi yozlaşma, Çin diasporasının hedefini Kuzey Amerika, Avrupa, Japonya ve Avustralya gibi daha sanayileşmiş alanlara kaydırdı. Bu ülkelerdeki ucuz el emeğine olan talep tarafından yönlendirilen bu göçmenlerin çoğu vasıfsız işçilerdi. Bugün, büyüyen Çin diasporası, yüksek teknolojili küreselleşmiş ekonominin taleplerini karşılamak için ihtiyaç duyulan daha gelişmiş “çok sınıflı ve çok becerili” bir profile dönüşmüştür. Mevcut Çin diasporasının Çin, Hong Kong, Tayvan ve Makao dışında yaşayan yaklaşık 46 milyon etnik Çinli’den oluştuğu tahmin edilmektedir.
Afrika Diasporası
16. ve 19. yüzyılların Atlantik köleleştirilmiş insanlarının ticareti sırasında, Batı ve Orta Afrika’da 12 milyon kadar insan esir alındı ve Amerika’ya gönderildi. Çoğunlukla çocuk doğurma yıllarındaki genç erkek ve kadınlardan oluşan yerli Afrika diasporası hızla büyüdü. Bu yerlerinden edilmiş insanlar ve onların soyundan gelenler, Amerikan ve diğer Yeni Dünya kolonilerinin kültür ve politikalarını büyük ölçüde etkiledi. Gerçekte, devasa Afrika diasporası ticaretten yüzyıllar önce başlamıştı ve milyonlarca Sahra Altı Afrikalı, istihdam ve ekonomik fırsat arayışı içinde Avrupa ve Asya’nın bazı bölgelerine göç etmişti. Bugün, yerli Afrika diasporasının torunları, dünya çapındaki topluluklarda ortak kültür ve mirasını korumaktadır. ABD Nüfus Bürosu’na göre, 2017 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nde yaklaşık 46,5 milyon Afrika diasporası yaşıyordu.
Kaynaklar
- https://migrationdataportal.org/themes/diasporas#definition
- Robert Longley, 2019, https://www.thoughtco.com/diaspora-definition-4684331
- Vertovec, Steven. “The Political Importance of Diasporas.” Migration Policy Institute. (June 1, 2005).
- ”Ancient Jewish History: The Diaspora“ Jewish Virtual Library.
- ”National African-American History Month: February 2017“ U.S. Census Bureau.
- ”Chinese Diaspora Across the World: A General Overview“ Academy for Cultural Diplomacy.
- https://www.globalizationpartners.com/2016/10/02/diaspora-the-dispersion-of-people-from-their-homeland/
- https://blog.oup.com/2013/06/10-facts-about-diaspora/
(Bu içerik, Turkau'nun editöryal politikalarını, genel görüş ve ilkelerini yansıtmayabilir.)