Model, çizgi ile tespit edildikten sonra işlenişi ışık-gölge ile sağlanır. Böylece modelin hacim ve derinliği daha belirgin hale gelir. Işık kaynakları güneş, ay, yapay aydınlatma vasıtalarıdır.
Işık kaynağı, eşyanın her tarafını aynı derecede aydınlatmaz. Yüzü ışığa karşı ve yakın olan yerler de karanlıktır. Işık ve gölge arasında kalan kısımlar eşyanın esas rengini verir. Işığın aydınlatma derecesine genel olarak “ton” denir.
Bir kaynaktan aydınlatılan varlıkların ışık ve gölge durumunu incelediğimizde başlıca dört değer görürüz.
1. Işıklı kısım (açık ton): Işığın eşya üzerine doğrudan doğruya geldiği en aydınlık kısımdır. Bu kısım fazla ışık aldığı için ve yansımaların da etkisinde kaldığından eşyanın öz rengini vermez.
2. Öz-ton: Işığın eğik olarak geldiği, yansımaların ve parlamaların olmadığı kısımdır. Burada eşyanın asıl rengi bellidir. Yuvarlak cisimlerde ışıklı kısımla öz gölge arasında bir geçiş yaptığı için bu bölgeye pasaj da denir.
3. Öz-gölge (koyu ton): Eşyanın ışık almayan, bu nedenle de en koyu olan kısmıdır.
4. Düşen gölge: Eşyanın fona ya da zemine düşen gölgesidir. Genellikle o eşyanın biçimini yansıtır.
Refle: Eşya üzerindeki ışığın yansıması ile başka yüzeyler üzerinde meydana gelen aydınlatmaya denir. Yeşil kumaştan yapılmış bir fon üzerinde duran limona gelen ışığın yansıması, yeşil fonda sarımtırak bir akış bırakır.