Saç Kepeği: Nedenleri ve Tedavisi
Saç kepeklenmesi nedeni tam olarak bilinmemektedir. Aynı zamanda “Pityriasis simplex capillitii” olarak adlandırılır. Bununla birlikte, uzmanların çoğu, saçlarda kepeklenmenin kötü hijyen nedeniyle olmadığını kabul etmektedir.
Kepeklenme, kafa derisinde pullanma ve çoğunlukla buna kaşıntı eşlik etmesine neden olan bir sorundur. Bazı, durumlarda bu sorun kişiler için utanç verici olur ve sosyal hayatlarını olumsuz etkileyebilir; kolay tedavi edilmez.
Saç Kepeklenmesi Hakkında Hızlı Bilgiler:
Saçların kepeklenmesi ile ilgili bazı temel hususlar aşağıda kısaca listelenmiştir. Daha ayrıntılı ve destekleyici bilgi makalenin devamında yer almaktadır.
- Kepek oranı yüksek birçok kişi, yaşlandıkça sorunun ortadan kalkmaya başladığını bildirmiştir.
- Kepeklenme, erkeklerde daha sık görülür ve özellikle yağlı cilde sahip kişilerin daha şikayetçi olduğu bir sorundur.
- Bazı çalışmalar çok tuzlu, şekerli veya baharatlı beslenen ve aşırı alkol için kişilerde kepek sorununu daha da kötüleştirdiğini öne sürdü.
Saç Kepeklenmesi Sebepleri Nelerdir?
“Saç kepeklenmesi neden olur?” Saçların kepeklenmesine yol açabilecek bazı faktörler şunları içerir:
1) Seboreik Dermatit (tahriş olmuş, yağlı cilt)
Seboreik dermatiti olan insanlar kepeklenmeye çok eğilimlidir. Seboreik dermatit; kulakların arkası, göğüs kemiği, kaşlar ve burun kenarları gibi derinin birçok bölgesini etkiler. Hastanın kırmızı, yağlı cildi pul pul beyaz veya sarı pullarla kaplanır.
Seboreik dermatit, herkesin kafa derisinde yaşayan ve saç foliküllerinin salgılanan yağları besleyen bir mantar olan Malassezia ile yakından ilişkilidir. Genellikle hiç problem yaşanmaz. Ancak, kontrolden çıkabilir.
Bu olduğunda, saç derisi tahriş olmuş olabilir ve ekstra cilt hücreleri üretebilir. Bu ekstra cilt hücreleri ölür ve düşer. Saç ve kafa derisindeki yağla karışırlar ve kepek olarak gördüğümüz pullanmaya dönüşürler.
2) Saçları Yeterince Taramamak
Saçlarınızı düzenli olarak taramayan kişilerde kepeklenme riski biraz daha yüksektir. Bunun sebebi, saçları taramanın ölü derinin dökülmesine yardımcı olmasıdır.
3) Maya
Mayalara duyarlı olan insanlarda kepeklenme riski biraz daha yüksektir, bu nedenle mayanın bir rol oynayabileceğini varsaymak mantıklıdır. Genellikle daha sıcak aylarda sorun iyileşir ve kışın daha da kötüleşir.
Güneş’ten gelen UVA ışığı mayalara ters düşer. Bazıları kışın aşırı sıcaklığa maruz kalması nedeniyle cildin daha kuru olduğuna inanır. Sıcak odalar ve dışarıdaki soğuk hava kepek olasılığını artırır.
4) Kuru Cilt
Kuru ciltli insanlar daha sık kepeklenme eğilimindedir. Kışın odanın aşırı sıcak olması ve dışarıdaki soğuk hava, kaşıntılı, dökülen cildin ortak bir nedenidir. Kuru ciltten kaynaklanan kepek oranı olan insanlarda küçük kepek parçaları olma eğilimindedir, pullar yağlı değildir.
5) Yeterince Şampuanlamama
Saçlarını yeterince güzel şampuan ile yıkamayan insanlarda yağ birikimi ve ölü cilt hücreleri nedeniyle saçlarda kepeklenme olabilir. Bununla birlikte, pek çok uzman bu görüşü savunmaktadır.
6) Bazı Cilt Hastalıkları
Sedef hastalığı olan insanlar, egzama ve diğer cilt hastalıkları diğer insanlardan daha sık kepeklenme eğilimindedir.
Ayrıca Bakınız: Egzama Hakkında Bilgiler
7) Bazı Hastalıklar
Parkinson hastalığı olan yetişkinler ve diğer nörolojik hastalıklar kepek ve seboreik dermatitlere daha yatkındır.
Kalp krizi ve felçlerden kurtarılan hastalar ve zayıf bağışıklık sistemine sahip bazı insanlar da kepek sıklıkla diğer insanlara göre daha fazla olabilir.
8) Saç veya Cilt Bakım Ürünlerinin Reaksiyonu
Bazı saç bakım ürünleri, cildin kızarması, kaşınması gibi cilt sorunlarına neden olur ve alerjik sorunlar ortaya çıkarabilir. Birçok uzman şampuanlamanın kafa derisini tahriş edebileceği için kepeklenmeye neden olabileceğini söylüyor.
9) Beslenme
Bazı uzmanlar, çinko, B vitaminleri ve bazı yağ türlerini içeren yeterli gıdaları tüketmeyen kişilerde kepeklenme sorununa yatkın olunacağını bildirmiştir.
10) Zihinsel stres
Uzmanlar, stres ile birçok cilt problemi arasında bir bağlantı olabileceğine inanıyorlar.
Ayrıca Bakınız: Stresle Nasıl Başa Çıkılır?
11) HIV
Bir çalışma, HIV’li insanların %10,6’sında seboreik dermatit bulunduğunu tespit etti.
Saç Kepeklenmesi Tedavisi
Saçlarda kepeklenme tedavisinde iki faktör göz önüne alınmalıdır:
- Yaş
- Kepeklenmenin şiddeti
Amaç, cilt hücrelerinin çoğalmasını yavaşlatarak kepeklenmeyi durdurmak veya nedeni olabilecek maya üretimine karşı koymaktır.
Şampuanlar ve Kafa Derisi Preparatları
Saç derisi için şampuanlar ve ürünler çoğu mağazada ve eczanelerde mevcuttur. Seboreik dermatitin kontrol edilebileceğini, ancak bu ürünlerle tedavi edilemediğini hatırlamak önemlidir.
Bir mantar önleyici şampuan kullanmadan önce, kişiler kafa derisi üzerindeki pulları temizlemeye dikkat etmelidir. Böylece şampuan daha etkili olabilir.
Sakalın içinde kepek varsa, kepeklenme önleyici şampuan da kullanılabilir.
Çoğu kepek karşıtı veya anti-mantar şampuanı aşağıdaki aktif maddelerden en az birini içerir:
- Ketokonazol: Çok etkili bir anti-mantardır. Bunu kullanan çoğu insan, sonuçlardan memnuniyet duyar. Ketokonazol içeren şampuanlar her yaştan insanlar tarafından kullanılabilir.
- Selenyum sülfid: Bu kafa derisinde bezlerin doğal yağ üretimini azaltır. Ayrıca kepek tedavisinde çok etkilidir.
- Çinko piritiyon: Mayanın büyümesini yavaşlatan bir bileşendir.
- Coal tar: Bu doğal bir anti-fungal ajandır.
- Salisilik asitler: Bunlar saç derisinin cilt hücrelerinden kurtulmasına yardımcı olur. Cilt hücrelerinin çoğalmasını yavaşlatmazlar. Pek çok “kafa derisi yıkama sıvısı” salisilik asit içerir. Bazı insanlar salisilik asit tedavileri kafa derisini kuru bırakır ve sonunda derinin dökülmesini daha da kötüleştirir.
- Çay ağacı yağı: Bu yağ, Avustralya Çay Ağacı’ndan (Melaleuca alternifolia) gelir. Artan sayıda şampuan, şimdi bir bileşen olarak çay ağacı yağı içeriyor. Yüzyıllardır anti-mantar, antibiyotik ve antiseptik olarak kullanılmıştır. Bununla birlikte, bazı insanlarda alerjiktir.
- Yeşil Çay potansiyeli: Araştırmacılar, yeşil çayın kepek ve sedef hastalığının tedavisinde potansiyel olduğunu keşfettiler.
İdeal olarak, bireyler yukarıdaki maddelerden birine sahip olan ve kepek kontrol edilene kadar saçlarını her gün şampuanlayabilecekleri bir şampuan seçmelidirler. İşe yaradığında, daha az kullanılabilir. Belirli bir şampuan, uzun süreli kullanımdan sonra etkili olmayı bırakabilir. Bu gerçekleşirse, yukarıdaki bileşenlerin birini içeren başka şampuan kullanımına geçmek iyi bir fikirdir.
Şampuan, kafa derisinde yaklaşık 5 dakika kalmalıdır. Eğer, saçlar çok hızlı bir şekilde durulanırsa, madde çalışma için yeterli zaman bulamaz.
Birkaç hafta sonra kepek hala bir sorunsa, doktor veya dermatolog (deri uzmanı) ziyareti önerilir.