DÖKÜNTÜ
Deride geçici olarak ortaya çikan olusumlar ve renk degisiklikleri "döküntü" olarak bilinir. Döküntüler çesitli biçimler alabilirler...
Bir hastaligin baslangicinda ortaya çikan döküntüye, birincil döküntü denir. Hastaligin dogal seyri sirasinda ya da tedaviye yanit olarak görünüs ve özelligi degisir. Yeni döküntülere ya da ilk döküntünün görünümündeki bu degismelerle aldigi yeni biçime ikincil döküntü adi verilir.
Nedenleri
Döküntüler, çesitli hastaliklarin belirtisi olabilir. Döküntü, bedenin tümünü etkileyen bir durumun dis belirtisi olabilir. Atesli hastaliklar, duygusal rahatsizliklar ya da alerji, döküntü yapabilir. Ancak döküntüler, "dermatit" denilen bir çesit iltihap olan bir deri rahatsizliginin da belirtisi olabilir. Mantar hastaligi, egzama ve isilik bu tür iltihaplardir.
Belirtiler
Birincil döküntülerin en yaygini, doktorlarin "makül" dedikleri kirmizi lekeler ya da alanlardir. Sinirli bir alanda derinin rengindeki herhangi bir anormal degisme, "maküler döküntü" olarak nitelendirilir; kirmiziligin kendisine ise "eritem" adi verilir. Bazen, kizamigin baslangiç evresinde oldugu gibi, döküntüler, birbirinden ayri yüzlerce küçük lekeden olusur.
Bazen de lekeler büyüyüp birbirleriyle birlesir ve böylece büyük lekeler olusur. Döküntünün üstüne parmakla bastirildiginda solmaz, ama bazen geçici bir beyaz alan kalir. Bu, tifo gibi birkaç hastaligin ayirt edici özelligi oldugundan, teshis için önemlidir.
Döküntülerin bir baska yaygin biçimi, çogunlukla kirmizi olmamakla birlikte, kabarik lekelerden olusur. Parmak, deri üstünde dolastirildiginda kolayca hissedilirler. Bu küçük sivilceler "papül" olarak bilinirler ve döküntülerine "papüler döküntü" denir. Makülo-papüler döküntü ise, hem maküle hem de papüle benzer. Içinde sivi bulunan sivilcelerden olusmus döküntülere, doktorlar "vesikül" derler. Baslica örnegi, suçiçegi ve çiçek hastaligi döküntüleridir. Bir döküntü de papülden çok daha büyük, kabarmis alanlar da olabilir. Genellikle ortasi beyaz, çevresi kirmizi ya da pembedir. Kurdesende görülen bu döküntüler çok kasintilidir ve deride iltihaba neden olan histaminin salgilanmasina yol açan bir alerjik tepkinin belirtisidir.
Bazi vakalarda birincil döküntü, ikinci bir asamaya geçmeden ve hiç bir iz birakmadan yavas yavas yok olur. Ama çogu döküntü ikinci bir evre geçirir. Ikincil döküntüler de çesitli biçimlerde olabilirler. Döküntüyle kaplanan deri genellikle soyulur. Ilk döküntü kuru makül ya da papül ya da ikisinin karisimiysa bu normaldir. Suçiçeginin son evrelerinde görülen döküntüler, püstül adi verilen, içi bulanik bir siviyla dolu sivilce biçimindedir. Lekeler, irin içeren iltihapli püstüllere dönüsürler; bu tür "islak" döküntüler, kabuki olusturarak kururlar, altlarinda yeni deri olustuktan sonra da kabuklar düser. Derinin derin tabakalari etkilenirse suçiçegi yaralari kasindignida oldugu gibi çiçek bozugu ya da küçük çukur biçiminde iz kalir. Ikincil döküntünün öteki biçimlerinde deriye kayis gibi bir görünüm veren kalinlasma olur uzun süren, yani kronik iltihabin özelligi. Ayni biçimde, deride kalici renk degisiklikleri yapabilir. Deri, derialti dokularini açikta birakacak biçimde çatlayabilir ve bu yaralara havadaki bakteriler bulasir. Bu durum, zona hastaliginda ve uçukta olur.
Tedavi
Döküntülerde asil nedene yönelik tedavi uygulanmalidir. Ancak kasinti çok rahatsizlik veriyorsa, ucuz ve etkili kalamin merhemi kullanilabilir. Kalamin de yeterli olmazsa, doktor, antihistaminli tablet ya da surup verebilir. Ancak her kasintida antihistaminli kremler kullanilmamalidir. Antihistaminin de alerjiye yol açabildigi ortaya çikmistir.
Sivilce ya da püstüller patlarsa ya da ülserler varsa, enfeksiyonu önlemek için mikrop öldürücü kremler ya da losyonlar gerekli olabilir. Tedaviye karsin geçmeyen, yineleyen ya da belirgin bir neden yokken ortaya çikan döküntüler ayrintili bir incelemeyi gerektirir. Testlerde nedenin ya da altta yatan bir hastaligin tanilanmasi mümkündür. Bu konuda önemli bir nokta da baskasina verilmis olan ilacin, döküntüler birbirine benzese de kullanilmamasidir.