Kararlarınızı iyileştirmek için, karar verme sürecinize bakmanız gerekir. Çoğu insan, doğru karar vermeyi, istenen sonuca götüren doğru eylemi seçmek ile ilgili olduğunu varsayar. Halbuki bu bir yanılgıdır.
Karar verme, bilişsel süreçtir. Asıl mesele, kararın neye yol açtığı değil; sizin kararı nasıl verdiğiniz ile ilgilidir.
İyi kararlar, kötü sonuçlara yol açabilir. Bunun tam tersi de olabilir. Ya da kötü kararlar, her zaman kötü sonuçlar alacağınız anlamına da gelmez. Her karar için, sonuçlarınızı etkileyen dış faktörler vardır.
Öyleyse kararlarımızı nasıl iyileştirebiliriz? Sonuca değil sürece odaklanarak. Karar verme sürecinizi iyileştirmenin en iyi yöntemi, kendinize kritik sorular sormaktır. “Alternatiflerim neler? Başkaları için işe yarayan kararlar nedir? Sonuçları neler?” gibi bariz sorular sormak yeterli değildir.
Bu soruları sormanız iyi olsa da, karar verme sürecinizi değiştirmeyecektir. Bu sorular, sadece bildiğiniz bilgileri ortaya koyar.
Annie Duke’un Thinking In Bets kitabında düşündürücü altı sorudan oluşan bir listesi mevcut:
- İnandığım şey neden doğru olmayabilir?
- İnandığım şeyin doğru olduğuyla ilgili başka hangi kanıtlar var?
- Benimkine benzer inançların doğru olup olmadığını ölçmek için bakabileceğim benzer alanlar var mı?
- İnancıma ulaşma yolunda hangi bilgi kaynaklarını gözden kaçırmış olabilirim?
- Başkalarının farklı bir inanca sahip olmasının nedenleri nelerdir? Kaynakları nedir ve neden onlar haklı olabilir?
- İşlerin neden diğerlerinin haklı olduğu şekilde sonuçlandığına dair başka hangi bakış açıları var?
Neyi Bilmediğinizi Düşünün
Annie Duke’un bu soruları, neleri bilemeyeceğiniz konusunda sizi düşünmeye zorlamaktadır. Ve kararlarınızı büyük ölçüde iyileştiren şey de tam olarak budur.
Hepimiz bizimle bazı ipuçları paylaşan deneyimli bir kişiyle konuşma hissini biliriz. Ve genellikle, “Aa! Hiç böyle düşünmemiştim.” diyerek bir farkındalık yaşarız. İhtiyacımız olan şey de tam olarak bu.
Duke, Thinking In Bets’de şunları yazıyor:
“Sadece kendimize bu soruları sormakla bile büyük bir adım atıyoruz. Ancak bu soruları kendi başımıza yanıtlamamız pek mümkün değil. Çünkü sadece maruz kaldığımız bilgileri biliyoruz. Sadece yaşadığımız deneyimlere sahibiz. Ve sadece anlayabildiğimiz hipotezleri düşünebiliyoruz.”
Bu nedenle sık sık görüşlerini almak için arkadaşlarımıza, akıl hocalarımıza, topluluklara, kitaplara, kurslara ve podcastlere başvurmamız gerekir. Ancak bu şekilde bilmediğimiz şeyler hakkında bir şeyler öğrenebiliriz.
Her şeyi bilmemiz imkansızdır. Ve ne yazık ki, çoğumuz aynı kararları almaya devam ediyoruz. Çünkü asla dışarıdan bir bakış açısı elde etmiyor, kararlarımızı iyileştirmek için çaba sarf etmiyoruz. Oysaki herkesin deneyimleri birbirinden farklıdır. Başkaları ile bilgi alışverişi yapmak karar verme sürecimizi iyileştirmemiz için oldukça etkilidir.
Farklı İnançlara Açık Olun Ama Saf Olmayın
Kararlarınızı iyileştirmek için mevcut inançlarınıza meydan okuyan sorular sorun. Bu altı soruyu not uygulamanıza kaydetmenizi şiddetle tavsiye ederim. Bu sayede karar verme aşamasında, bu soruları sorarak sürecinizi geliştirebilirsiniz.
Ancak, diğer inançlara ve bakış açılarına açık hâle gelirken, diğer insanların da tüm yanıtlara sahip olmadığını unutmayın. Bir şüphecinin zihniyetini benimseyin. Diğer inançlara açık olun; ancak her şeye anında inanmayın.
Kanıtları ve diğer bakış açılarını sorgulamaya devam edin. Yeterli bilgi topladığınızda kararınızı verin. Bazen insanlar “uzmanların” söylediği her şeyi dinlememiz gerektiğini varsayarlar. Bu bizi sadece saf yapacaktır. Kararlarımıza zarar veren bir şey varsa, o da budur.
Bir düşünme ve sorgulama sürecinden geçtikten sonra daima kendi kararlarımızı vermeliyiz. Başkalarının fikirlerine dayanarak aceleci kararlar vermekten kaçınmalıyız.
Yaygın Karar Verme Tuzakları
Karar verirken dikkat etmemiz gerekenler (ne kadar büyük veya küçük olursa olsun):
- Analiz edememek — Bu çok yaygındır. Bir noktada süreçte sıkışıp kalıyorsunuz ve bir karar veremiyorsunuz. Süreci tekrar tekrar gözden geçiriyorsunuz. Bu büyük bir risktir. İhtiyaç duyduğunuz bilgilerin %100’üne ASLA sahip olamazsınız. Ayrıca, başlangıçta söylediğimiz şeyi unutmayın: “Kararlarınız ortaya çıkan sonuçla ilgili değildir.” Doğru kararı verme korkunuzun sizi felç etmesine izin vermeyin. Doğru ya da yanlış sonuç yoktur. Sadece sonuçlar vardır.
- İçgüdüsel olarak karar vermek – Yukarıdakilerin tam tersidir. İçgüdülerin karar verme konusunda yararlı bir araç olduğu yanlış bir inançtır. Bu, yanlış kararlara yol açar.
- Aşırı bilgi yükü– Bu, çok fazla insandan fikirlerini veya görüşlerini sormanızın sonucudur. Güvenilir kaynaklara bağlı kalın ve bunları minimumda tutun. Daha fazla bilgi daha iyi değildir. Önemli olan güvenilir bilgidir.
Kararlarınızı iyileştirmek için karmaşık teorik karar verme çerçevelerinden uzak durun. Bu tür resmi çerçeveler büyük kurumlarda işe yarayabilir, ancak sizin ve benim için yararlı değildir. İstatistiksel karar teorisi üzerine 800 sayfalık bir ders kitabını okumaya kim zaman ayırıyor? Ayrıca, üzerinde çalışsanız bile muhtemelen tüm teoriyi hatırlayamazsınız. Bunun yerine, sahip olduklarınızı kullanın.
Bir sorunla karşılaştığınızda, seçeneklerinize bakın; bazı bilgiler toplayın. Neleri bilemeyeceğinizi düşünün (üstteki altı soruyu gözden geçirin), her şeyi değerlendirin ve tetiği çekin. Bu kadar! Ardından bir sonrakine geçin.
Bizi Takip Edin
- NFT’ye Hücum: Herkes Neden NFT Hakkında Konuşuyor? - 12 Nisan 2021
- IKEA’yla İlgili Bilmediğiniz 13 İlginç Gerçek - 8 Nisan 2021
- Nike’ın Kurucusu Phil Knight’ın Ayakkabı Gurusu Kitabından Öğreneceğimiz 10 Ders - 7 Nisan 2021