Oturan Boğa
- Önem : Siu savaşçısı ve kabile şefi
- Doğum : 1831
- Ölüm : 1890
Bir Siu savaşçısı ve kabile şefi olan Oturan Boğa, ABD ordusunun 7. Süvari Birliği’ni Little Bighorn Savaşı’nda yenilgiye uğratarak büyük ün kazandı. Bu olay aynı zamanda Oturan Boğa’yı Amerikan yerlileri arasında büyük bir kahraman haline getirdi. Bugün Güney Dakota’da bulunan Grand River yakınlarında doğan Oturan Boğa, henüz genç bir delikanlıyken savaşçı oldu. İlk savaşını on dört yaşındayken The Crow karşısında verdi. ABD ordusunun karşısına ise ilk olarak Haziran 1863 yılında çıktı. Siular tarafından kutsal kabul edilen Black Hill’in Siular ve ABD hükümeti arasında imzalanan antlaşmayla koruma altına alındı. Ancak ABD’nin bu antlaşmayı bozması Little Bighorn Savaşı’nın başlamasına neden oldu.
25 Haziran 1876 yılında gerçekleşen Little Horne Savaş öncesi için aktarılan efsaneye göre Oturan Boğa, savaş öncesinden olacakları rüyasında görmüştü. Savaş sırasında süvariler Siu savaşçılarının kampına saldırı düzenlediler Eski bir İç Savaş gazisi olan Custer, Siuların sayısını yanlış hesaplamıştı. Bunun üzerine bütün güçleri Oturan Boğa ve Oglala Lakota savaş şefi Çılgın At liderliğindeki Siular tarafından imha edildi. Haberin Washington’a ulaşması üzerine binlerce asker Dakota’ya doğru yola çıktı. Sonraki beş yıl boyunca ordu Siu şeflerini avladı. 1877 yılında ise Oturan Boğa, Kanada’ya kaçtı. Daha sonra ise geri dönerek teslim oldu. Siular kendilerine ayrılmış olan özel bir bölgede yaşamaya başladılar. Bir dini seremoni olan Hayalet Dansları yapmaya başlayan Siular, bu yolla eski hayatlarını geri getireceklerini düşünüyorlardı. Ancak federal otoritelerin bu aktivitenin yeni bir isyanı teşvik edeceğini düşünerek ve Oturan Boğa’nın bu seremonilere katılmaması için onu tekrardan tutuklamak için polis gönderdi. Bu sırada yaşanan bir silahlı çatışmada Oturan Boğa hayatını kaybetti.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
David S. Kidder, Noah D. Oppenheim, Entelektüelin Kutsal Kitabı, Maya Kitap, 2013
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Erwin Schrödinger
Özellikle kuantum mekaniğine olan katkılarıyla bilinen ve çalışmaları neticesinde ortaya koyduğu Schrödinger Denklemi ile Nobel Ödülü’nü kazanmasıyla tanınan Avusturyalı fizikçi Erwin Schrödinger, Viyana’da dünyaya geldi. 1910 yılında fizik doktorasını alan Schrödinger 1927 yılında Berlin’de prestijli bir profesörlük kazandı. Nobel ödülünü aldığı yıl içerisinde Nazi karşıtlığı nedeniyle ülkeden ayrılmak zorunda kaldı. Savaş yıllarında genellikle İrlanda’da bulundu. 1956 yılında Avusturya’ya dönen Schrödinger ölene dek orada yaşadı.
-
Horatius
Latin edebiyatının önde gelen lirik şairlerinden Quintus Horatius Flaccus, Venosa’da dünyaya geldi. Azatlı bir kölenin oğlu olan Horatius Roma’da ve Atina’da eğitim gördü. Julius Caesar’ın suikastçılarından Brutus’un ordusuna katıldı ve İÖ 42 yılında Philippoi’de Caesar’ın taraftarlarından Antonius ve Octavius’un denetimindeki Roma’ya döndü. Genel bir aftan sonra, İÖ 39 yılında hazine katipliğine getirildi. Şiir yazmaya başlaması Roma’ya dönmesinden sonraya rastlar. İlk şiirlerinin uyandırdığı etkiyle Vergilius, Varius ve Maecenas gibi dönemin tanınan şairlerinin dostluğunu kazandı. Kısa zamanda Roma’nın baş şairi oldu. Octavius, imparator olduktan sonra ona özel sekreterlik önerdiyse de Horatius bunu kabul etmedi. Maecenas’ın armağan ettiği çiftliğe yerleşti ve ölümüne kadar orada yaşadı.
-
Ömer Bedrettin Uşaklı
Ömer Bedrettin Uşaklı, pürüzsüz bir Türkçe ile ve halk edebiyatından yararlanılarak geliştirilmiş bir ifadeyle konusunu sadece bu ülkenin toprağından, insanlarından ve özlemlerinden alan şiirleriyle bir yol açıcı olmasa da derin izler bırakmış bir şairdi. Kadı olan babasının görevi dolayısıyla Uşak’ta başladığı öğrenimini Anadolu, Rumeli ve Suriye’nin çeşitli yerlerinde sürdürdü, bu arada babasından Arapça ve Farsça öğrendi. 1918’de İstanbul’a gönderildi; yatılı olarak Nişantaşı ve Kabataş sultânîlerinde, daha sonra ailesinin yanında Sivas Sultânîsi’nde okudu. Kabataş Lisesi’nden (1923) ve Mülkiye Mektebi’nden (1927) mezun oldu. Bursa’da maiyet memurluğu, Mudanya, Manavgat, Ünye, Şavşat, Artvin ve Edremit’te kaymakamlık yaptı; mülkiye müfettişi olarak Anadolu’nun değişik bölgelerini dolaştı. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin VII. döneminde (1943-1946) Kütahya milletvekili iken verem hastalığından dolayı tedavi gördüğü Yakacık Senatoryumu’nda vefat etti. Sivas Sultânîsi’nde edebiyat öğretmeni Cenap Muhittin’den aldığı edebiyat zevkiyle aruz ve hece vezninde şiir denemelerine giren Ömer Bedrettin’in yayımlanmış ilk şiiri olan “Ona”dan sonra Anadolu Mecmuası, Türk Yurdu, Hayat, Muhit, Fikir Hareketleri, Meş’ale, Hız, Varlık, Oluş, Ülkü dergilerinde şiirleri ve yazıları çıktı. Ölümünden az önce bütün şiirlerinden yaptığı derlemeyi Yayla Dumanı adıyla bastırdı.
-
Kapudan Paşa
Kapudan kelimesi esas itibariyle İtalyanca capitándan gelmekte olup Osmanlılar’da 15.yüzyılın ortalarından itibaren donanma kumandanı için kullanılmaya başlandı. Donanma kumandanı önceleri sancak beyi statüsünde iken Barbaros Hayreddin Paşa’nın 1534 yılında Cezayir beylerbeyi tayin edilmesinden sonra beylerbeyi rütbesinde “mirimiran-ı derya” ve ‘’kapudan” olarak paşa unvanı ile adlandırıldı. 16. ve 17. yüzyıllar boyunca bir süre Cezayir beylerbeyi, ardından kapudan paşa, 18.yüzyılın başlarından itibaren aynı zamanda kapudan-ı derya olarak da zikredildi. Ancak 1867 yılında Bahriye Nezareti’nin kurulması ile bu unvan kaldırılmıştır. Osmanlı donanmasının organize edilmesinde emeği geçen ilk kapudan, muhtemelen Yıldırım Bayezid’in 1390 yılında Gelibolu sancak beyliğiyle tersane ve donanmayı kurmakla görevlendirdiği Sarıca Paşa’dır. Bu tarihten itibaren Barbaros Hayreddin Paşa’nın Cezayir-i Bahr-i Sefid eyaletinin yönetimine ve donanma kumandanlığına getirilmesine kadar bütün kapudanların Gelibolu sancak beyi olarak donanmaya kumanda ettikleri görülmektedir. 16.yüzyılda kapudanlık genellikle denizcilikle alakası olanlara verilmekle beraber istisnaları da söz konusu olduğu görülmektedir.
-
Molla Arap
Antakya’ya da doğan Molla Arap babası ile amcaları Şeyh Hüseyin (Hasan) ve Şeyh Ahmed’den Arapça yanında fıkıh, usul ve kıraat dersleri aldıktan sonra Hasankeyf, Diyarbekir ve Tebriz’de tahsilini ilerletti. Tebriz dönüşünde Halep’te verdiği vaaz, ders ve fetvaları ile Arap ve Acem diyarında şöhret kazandı. Ardından Kudüs ve Mekke’de bir müddet öğrenim gördü, bu arada hac vazifesini yerine getirdi. Daha sonra Kahire’ye geçerek Celâleddin es-Süyûtî’den icâzet aldı. Burada kaleme aldığı en-Nihâye adlı eserini vaazlarını dinleyip sohbetlerine katılan Sultan Kayıtbay’a takdim etti. Molla Arap, Kayıtbay’ın vefatından sonra Osmanlı ülkesine göç ederek Bursa’ya yerleşti. Burada bir müddet vaaz verip halkın teveccühünü kazandı, ardından İstanbul’a giderek vaazlarına orada devam etti. II. Bayezid onun vaazlarını dinleyip sohbetlerine katıldı ve kendisine ihsanlarda bulundu, Molla Arap da yazdığı bazı eserlerini sultana ithaf etti.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun