Küçük Çocuklar Ölümü Nasıl Anlarlar
Küçük Çocuklar Ölümü Nasıl Anlarlar
Ölüm, örneğin, ölü bir hayvana veya bitkiye rastladıklarında, birçok çocuk için büyüleyici bir konudur. Gözlemleri ve soruları, karmaşık bir dünyayı anlamlandırmaya çalıştıkça sağlıklı bir merak gösterir. Yine de birçok ebeveyn için ölüm, çocuklar için bir tabu konudur. Ancak çocukların soruları aslında meraklarını teşvik etmek ve örneğin biyoloji ve yaşam döngüsü hakkında öğrenmelerini desteklemek için mükemmel bir fırsat sunmaktadır. Ancak, büyük hassasiyet göstermeniz gereken durumlar vardır.
Ne çocuk biliyor
Çoğu okul öncesi, ölümün biyolojik temelini kavramaz ve ölümün uzun bir uyku gibi farklı bir yaşam durumu olduğuna inanma eğilimindedir. Bu çağda, çocuklar genellikle sadece yaşlı ve hasta insanların öldüğünü söylüyorlar. Ayrıca, ölü insanların acıktığını, havaya ihtiyaç duyduklarını ve hala görebildiklerini, duyduklarını veya hayal edebileceklerini düşünürler. Ölümün olgun, biyolojik bir kavrayışını kazanmak için, çocukların ölümle ilgili birkaç önemli gerçek hakkında bilgi edinmeleri gerekir. Tipik olarak, dört ve 11 yaşları arasında, çocuklar ölümün evrensel, kaçınılmaz ve geri döndürülemez olduğunu, bedensel işlevlerin bozulmasını izlediğini ve tüm fiziksel ve zihinsel süreçlerin durmasına yol açtığını anlamaya başlar. Yani, 11 yaşına gelindiğinde, çoğu çocuk, sevdikleri ve kendileri de dahil olmak üzere tüm insanların bir gün öleceklerini ve sonsuza dek öleceğini düşünmektedirler. Ancak, bazı küçük çocuklar bu bileşenleri daha çabuk anlayacaklar ve burada tecrübe ve uygun konuşmalar etkili olacaktır. Örneğin, sevilen bir akrabasının ya da evcil hayvanının ölümünü deneyimlemiş olanlar ve hayvanlarla etkileşime girerek yaşam döngüsünü daha fazla deneyimleyenler, ölüm kavramını daha iyi kavramışlardır.
Göreceli erken anlaşmanın bir başka yordayıcısı, çocuğun zekasına bakılmaksızın ebeveynlerin daha iyi eğitimli olmalarıdır. Bu, ebeveynlerin uygun fırsatları sağlayarak ve ilk yıllardaki biyolojik gerçekleri açık bir şekilde açıklayarak, çocuklarının ölüm anlayışına yardımcı olabileceğini ve onlara yardımcı olduğunu göstermektedir. Din ve kültür, çocukların inançlarını şekillendirmede de önemli bir rol oynamaktadır. Yetişkinlerle yaptıkları görüşmeler sırasında, çocuklar genellikle biyolojik gerçeklerle karşılaşırlar, ama aynı zamanda sonraki yaşam ve ruhsal dünya hakkında “doğaüstü” inançlarla karşılaşırlar. Gelişim psikologları, çocukların yaşlandıkça ve ölüm hakkındaki biyolojik gerçekleri kavradıkça, tipik olarak biyolojik ve doğaüstü inançları birleştiren “dualist” bir görüş geliştirdiklerini keşfettiler. Örneğin, on yaşındakiler, ölü insanların hareket edemediklerini ya da göremediklerini, çünkü bedenlerinin çalışmayı bıraktığını, ancak aynı zamanda insanları hayal ettiklerini ya da özlediklerine inanabilirler.
Dürüstlük ve duyarlılık
Çocukların ölüm anlayışına dair yeni araştırmalar, bu karmaşık ve çoğu zaman duygusal olarak yüklenen konuyu en iyi nasıl tartışacaklarına dair bir takım etkilere sahiptir. En önemli şey konudan uzak durmamaktır – bir çocuğun sorularını görmezden gelmeyin ya da konuyu değiştirmeye çalışmayın. Bunun yerine, meraklarını beslemek ve onların yaşam döngüsünü daha iyi anlamak için yavaş yavaş ilerlemelerine katkıda bulunmak için bir fırsat olarak gör. Benzer şekilde, çocukların ölümü sordukları ve söyledikleri şeyleri dinlemeniz onların duygularını ve anlayış düzeyini ölçmenize ve açıklama ya da güvence gerektiren şeyleri ortaya çıkarmanıza olanak tanır. Çok basitleştirilmiş bir mesaj, bilgilendirici ve hamileliksiz olabilir ve karmaşık bir açıklama, karışıklığa ve olası sıkıntıya katkıda bulunabilir.
Örneğin, birinin nasıl öldüğü veya ölü bedenlere ne olduğu hakkında ayrıntılı bilgi veya grafik detaylar sunmak, özellikle küçük çocuklarda gereksiz endişe ve korkuya neden olabilir. Bazı çocuklar için, ölü bir insanın bizi izlemeye devam etmesi fikri güven verici olabilir, ancak diğerleri için bu bir karışıklık ve sıkıntı kaynağı olabilir. Diğer bir önemli konu ise dürüst olmak ve belirsizlikten kaçınmaktır. Örneğin, bir çocuğa ölü bir kişinin “uykuda” olduğunu söylemek, ölü insanların uyanabileceğine inanmalarına yol açabilir. Araştırmalar, normallik, kaçınılmazlık ve ölümün kesinliğini anlayan çocukların, daha iyi olmaya hazır olduklarını ve gerçekleştiğinde ölüm duygusunu daha iyi anlayabileceklerini göstermiştir. Dürüst olmak, ölümün belirsizliklerini ve gizemini kabul etmek ve dogmatik olmaktan kaçınmak anlamına da gelir. Kimsenin bilmediği bazı şeyler olduğunu açıklamak ve görünüşte tutarsız inançları aynı anda tutmak normaldir. Ancak, din veya ateist inançlarınızı kuvvetlendirin, başkalarının çok farklı görüşlere sahip olabileceğini kabul edin. Bu yaklaşım, diğerlerinin inançlarına hoşgörüyü teşvik edecek, çocukların dünyayı anlamlandırması için doğal olarak güçlü bir sürüşe destek verecek ve harikası ve gizemini takdir etmelerine yardımcı olacaktır.
Belki de en önemli şey, üzüntünün normal olduğunu ve ölüm hakkında endişelenmenin doğal olduğunu kabul etmektir. Sevilen bir kişi öldüğünde hepimiz üzülür, ancak hayat devam ederken üzüntüümüzü aşamalı olarak yeneriz. Endişeyi kolaylaştırmak için gerçekçi güvence sunabilirsin. Örneğin, onların ve sevdiklerinin çok uzun bir süre yaşamayı sürdürme ihtimaline dikkat edin. Eğer bir çocuk sevilen birinin kaybıyla ya da kendi kendine ölüyorsa, büyük hassasiyet gereklidir. Bu daha az dürüst veya açık olmak anlamına gelmez. Çocuklar, sevdiklerinin ölümü hakkındaki doğru açıklamalara güvenebildiklerinde endişelerini ve korkularını daha iyi yönetirler. Ölmekte olduklarını bilen çocuklar için, onlara soru sorma ve duygularını ve isteklerini ifade etme fırsatı sunmaları önemlidir.
Koşullar ne olursa olsun, çocuklar onlardan gerçek bilgiler saklı tutulursa bilgilerinin boşluklarını doldurmaya çalışırlar. Çoğu zaman hayal gücü, gerçeklerden çok daha korkutucu ve potansiyel olarak çok daha zararlı olabilir.