

Nicolaus Cusanus'un Hayatı ve Eserleri


Guilelmus de Ockhamın ölümünden sonra dünya, artık yeni bir dönemin başlamasına hazırlanmaktaydı. Bu hazırlıklar sırasında, Ockhamın ölümünden yaklaşık
olarak yarım yüzyıl sonra, belki de on beşinci yüzyılın en çarpıcı düşünce insanı
olan Nicolaus Cusanus 1401 yılında dünyaya geldi. Bazıları onu ortaçağın son filozofu
olarak tanıtırken bazıları da adcılık ile Yeniplatonculuğu o güne kadar denenmemiş
bir tarzda birbirine bağlayan, kaynaştıran bir dahi olarak kabul etmektedir.
Bazı yazılarda onunla ilgili şu çarpıcı soru da dile getirilmektedir: Nicolaus Cusanus
antiklerin sonuncusu muydu, yoksa modernlerin ilki mi? (Dupre&Hudson,
2006: 466). Bu soru, elbette ondaki her iki dönemin uzlaştırıcı ve birleştirici özelliklerini
takip etmek adına bir fırsat olarak değerlendirilmelidir.
Almanyanın Kues şehrinde dört çocuklu bir ailenin ikinci çocuğu olarak dünyaya
geldi. Babasının adı Johan Krebs olduğundan Nicholas Krebs olarak da tanınmaktadır. 1416 yılında Avrupanın en eski üniversitelerinden biri olan Heidelberg
Üniversitesine girdi. Daha sonra Köln ve Padua üniversitelerine gitti ve oralarda
eğitimine devam etti. 1426 yılında rahip olarak tayin edildi. Bundan sonraki birkaç
yıl boyunca sadece pastoral yapıtlar kaleme aldı. Papalık için birçok görev üstlendi.
İstanbulda kısa bir süreliğine bulundu ve Kiliselerin birleşmesi için çaba harcadı.
1450 yılında kardinal seçildi ve İtalyan tirollerinde yer alan Brixene piskopos
tayin edildi. Kardinalliği döneminde Almanya içinde çok uzun seyahatlere çıktı.
Maiyetindeki yerel komitelerce hazırlanan birçok reformcu girişime önayak oldu.
Bununla birlikte pek azı yürürlüğe girebildi. 1464 yılında öldü. Mezarı Vincolideki
Aziz Pietro Kilisesinde olmakla birlikte cesedi kayıptır. Kalbinin, kendi isteği
üzerine çıkartılarak Kuesde gömüldüğü iddia edilmektedir (Maurer, 1982: 419;
Dupre&Hudson, 2006: 467).
Bugün, Moselle nehrinin kenarında kurulmuş olan Kues şehrindeki kütüphanesinde
Cusanusun üçyüzü aşkın kendi el yazması ile çeşitli yapıtlara yazdığı derkenarları
canlı olarak izlemek mümkündür. Okuduğu yapıtlar Augustinus, Proklos,
Dionysios, İbn Sina ve Meister Eckhartın kaleminden çıkmıştır. Bu eserlerin hepsi
de Latincede yazılmıştı. Buna karşın Cusanus Latincenin yanı sıra Eski Yunanca ve
İbranca da bilmekteydi.
Nicolaus Cusanus, on beşinci yüzyılın en parlak düşünürü olmakla kalmaz; aynı
zamanda Kilise devlet adamı, matematikçi, kanun yapıcı ve diplomat olarak da
öne çıkan bir isimdir. Bu yüzden pek çok farklı alanda çok sayıda yapıt ortaya çı-
karmış birisidir. Bununla birlikte iki yapıtı her bakımdan öne çıkmaktadır. Erken
dönem yapıtlarından birisi olan ve Kilisenin birliği düşüncesini savunduğu De Concordantia
Catholica (Katolikliğin Uyumu Hakkında)da imanın ortaklaşa birliğinin
Kilisedeki bütün yetkenin kaynağı olduğunu ileri sürmekteydi. Böylelikle Papanın
kişisel yetkesinin Konsülün yetkesinden üstün olamayacağını savunmaktaydı.
İstanbuldaki görevinden dönüş yolculuğunda içine doğan bir düşünceden hareket
ederek kaleme aldığı en ünlü yapıtı De Docta Ignorantia (Öğrenilmiş Cehalet
Hakkında)da eğitim sonucunda elde edilen cehaletin en büyük erdem olduğunu
ileri sürmektedir. Öteki yapıtları arasında De Visione Dei (Tanrının Görünüşü
Hakkında) önemli bir ilahiyat metni olarak göze çarpmaktadır.
Hazırlayan: Sosyolog Ömer YILDIRIM
Kaynak: Ömer YILDIRIM'ın Kişisel Ders Notları. Atatürk Üniversitesi
Sosyoloji Bölümü 1. Sınıf "Felsefeye Giriş" ve 2., 3., 4. Sınıf "Felsefe
Tarihi" Dersleri
Ders Notları (Ömer YILDIRIM); Açık Öğretim Felsefe Ders Kitabı