Klaus Hurrelmann, Almanya’daki en ünlü gençlik araştırmacısıdır. Berliner Zeitung’a verdiği röportajda, gençlerin son yıllardaki travmatik deneyimlerine, korona krizine ve bölünmüş bir toplumda büyümelerine bir göz atıyor. Hurrelmann ve Simon Schnetzer yakın zamanda “Almanya’da Gençlik” çalışmasını sundular. İki yazar öncelikle Almanya’daki gençlerin korona streslerini ve gerilimlerini, iklim endişelerini ve gençlerin siyasi yönelimini araştırdı.
Bay Hurrelmann, “Almanya’da Gençlik” trend araştırmasında sizi şaşırtan bir şey oldu mu?
Evet, her zaman vardır. Neredeyse iki yıllık bir pandemiden sonra gençlerin hala sergilediği büyük disiplin bir sürpriz. Buna yeterince değer verilemez, çünkü özgürlük ihtiyacı ile karakterize edilen bir yaşam evresinden bahsediyoruz. Gençler gerçekten araştırmaktan, test etmekten ve hatta sınırları aşmaktan kendilerini alamıyorlar. Bunun için özgürlüğe ve alana ihtiyaçları var. Pandemide bunların çoğu kaybedildi. Yine de araştırma sonuçlarımıza göre gençlerin yüzde 60’ı hala kurallara bağlı ve dayanışma gösteriyor. Bir başka sürpriz de gençlerin emeklilik güvenceleri konusunda çok endişeli olmaları, bunun onlar için hala çok uzaklarda olduğunu ve bir sorun olmadığını düşünebiliriz.
Araştırma ile ayrıca toplumun geneli tarafından algılanan yeşil ve sürdürülebilir “Gelecek için Cumalar” nesli imajının tamamen tutarlı olmadığını da buldunuz.
Verilerden bunun daha gürültülü ve son derece açık sözlü bir azınlık olduğunu görebiliriz, yüzde 15 ila 20 civarında. Bu kısım da sürdürülebilir davranır ve hayatını buna göre şekillendirir. Bununla birlikte, en büyük grup, açıkça görüldüğü gibi, böyle bir değişikliği tam olarak hayal edemez ve hareketlilik, beslenme ve çevre koruma açısından günlük alışkanlıklara bağlı kalma olasılığı daha yüksektir. Ve ortada, yine şaşırtıcı olan, kararsız, sürdürülebilir bir yaşam tarzıyla ilgili sorularımızı “bazen” veya “belki” ile tartan ve yanıtlayan çok büyük bir grup var.
Yaklaşık 50 yıldır gençlik ve eğitim araştırıyorsunuz. Geçmişte korona pandemisi kadar gençler için uzaktan da olsa şiddetli bir olay oldu mu?
sanmıyorum. Gençler için, belirleyici olayları işlemek, uzun süredir yaşayan insanlara göre her zaman daha zordur. Corona, gençleri yaşam ritminin tamamen dışına attı. Ancak son yıllarda yaşanan ilk şok deneyimi değil.
Hiç örneğin var mı?
2008’deki küresel ekonomik kriz, o zamanlar ve kısmen bugün hâlâ gençlere, kendilerine ekonomik bir yer kalmayabileceği, maaş alıp alamayacaklarının yıldızlarda yazılı olduğu hissini verdi. Milenyumun başındaki terör saldırılarının genç yaşlarında da insanı sarsma potansiyeli olan şok etkileri de küçümsenmemelidir. Bunun gibi olaylar, öngörülebilir bir geleceğe olan inancı çok iyi tehlikeye atabilir.
Ancak pandeminin kapsamı ekonomik krizden ve 11 Eylül saldırılarından hala farklı mı?
Evet. Daha acildir, çok kişisel ve akut sağlık tehlikesi vardır. Almanya’da gençler varlıklı bir toplumda yetişmelerine rağmen, hayatlarının oluşum döneminde bile yoğun bir şekilde krizlerle uğraşmak zorunda kalıyorlar. Ve şimdi bu kriz olaylarının birbirini ne kadar yakından takip ettiğini gördüğünüzde, bazıları için çok fazla olacağından endişelenebilirsiniz. Almanya’da 14 ila 29 yaşındakilerin yüzde 40’ının ruh sağlıklarının ağır olduğunu algılaması gerçek bir uyarı sinyalidir ve bu nedenle ciddiye alınmalıdır. Bu yüzde 40, zihinsel olarak çöküşün eşiğinde olan ve acilen desteğe ihtiyacı olan birçok kişiyi de saklıyor.
Toplumdan kopmuş gibi hisseden ve mali açıdan güvenli bir gelecek ümidi olmayan kişilerin aşırı fikirlere, özellikle sağın sunduğu otoriter siyasi çözümlere karşı özellikle duyarlı oldukları eğitim bilimi ve sosyolojisinden bilinmektedir. Gençler arasında bu konuda endişelenmeli miyiz?
Doğru. Gençler aile ortamındaki durumla baş edemediğinde, stresin hem içe hem de dışa işlenmesi gerçekleşir. Bu şu anda korona pandemisi sırasında da gözlemlenebilir: Anksiyete bozukluklarının, depresyonun ve ne yazık ki intihar girişimlerinin artan sıklığını düşünüyorum. Dışa dönük stres işleme, diğer insanlara karşı artan bir saldırganlık potansiyelinde kendini gösterir. Birçok öğretmen şu anda alışılmadık derecede agresif ve disiplinsiz öğrenciler hakkında rapor veriyor. Ama stresli durum siyasete yansıtılan bir şey olarak işlenirse, gençler unutulduklarını hissettiklerinde, her şey hızla siyasi bir bileşene bürünür…
Durum bu mu?
Biz onun eşiğindeyiz. Mevcut çalışmada, gençlerin korona pandemisi sırasında seslerinin duyulmadığı izlenimine sahip olduklarını bulduk. Gençlerin siyasi yelpazeye, özellikle de siyasi yelpazenin sağ kanatlarına yönelmelerini önlemek için, onlara seslerinin duyulduğunu hissettirmek çok önemlidir. Aksi takdirde, sağın “sistem uyumlu” taraflara neler olup bittiğini, “bizimle bu şekilde baş edemezler”i gösterme yönündeki sözde basit tekliflere kolayca maruz kalırlar.
Ayrıca gençlerin siyasi yönelimlerine de baktınız. Ne farkettin?
Neyse ki, çoğunluk hala çok yapıcı, pragmatik, konu odaklı, ideolojik veya partiye bağlı değil. Örneğin, son federal seçimde partiler, daha önce tartıştığımız tematik çıkarlara göre seçildi: iklim koruması, özgürlük ve gelecek için ekonomik güvenlik.
Her halükarda, Yeşillerin çok iyi iş çıkarması bekleniyordu. FDP’nin 18 ila 29 yaşındakiler arasında neredeyse aynı derecede popüler olduğunu nasıl açıklıyorsunuz?
Şu anda gençler arasında özgürlük, kişisel sorumluluk için büyük bir istek var – birçok kısıtlamaya bir tepki. FDP seçim kampanyasında bunu tekrar tekrar ele almış, temel hakları hatırlatmış ve mevcut hükümetin korona politikasını sert bir şekilde eleştirmiştir. Bu, gençler tarafından çok iyi karşılandı ve AfD’ye birçok oya mal oldu.
Ya SPD?
Seçim kampanyasında, yaşlılık güvencesi ve profesyonel gelecek güvencesi ve yaşlılık emekliliği konularını tanıtmasının karşılığını aldı.
Araştırmanıza göre gençlerin endişelendiği bir diğer soru da Almanya’da birliktelik. Gençlerin bu kadar çok çizgiye bölünmüş bir toplumda büyümeleri ne anlama geliyor?
Çalışmamız bu varsayımı çok net bir şekilde doğrulamaktadır: Toplumdaki bölünme, korona pandemisini inkar edenlerin saldırgan görünümü ve aşırı sağ partilerin yükselişi gençleri tedirgin etmekte ve korkutmaktadır.
Bunu biraz daha açıklayabilir misin?
Gençler toplumun nasıl parçalandığını ve dağıldığını hissettiklerinde, sosyal doku çerçevesinde çatırdamalar olduğunda, bu onların kimliklerini hassas bir şekilde etkiler ve endişeli sorulara yol açar: “Nasıl bir ülkede yaşıyorum ve hangi rolde yaşıyorum? Bir gün oynayabilir miyim?” Kendini çok güvensiz, hatta dışlanmış hisseden herkes “düzen getiren güçlü eli” hayal etmeyi sever.
Bu şu anda çalışmada görülebilir mi?
İlkel bir şekilde, evet: AfD’nin en az yüzde yedi onayı var. Toplumdaki fay hatları daha da güçlenirse demokratik yaşam ve toplum modeline yönelik eleştiriler zemin kazanabilir. Almanya’daki gençlerin büyük çoğunluğu, onlar için bu son derece zor zamanlardan sonra bile hala açıkça demokratik yönelimlidir. Ancak, sonunda duyulmak ve ciddiye alınmak istiyorlar. Bana göre, mevcut gençlik araştırmasının temel sonucu bu: yeni federal hükümet, genç nesli ülkenin siyasi gündemini şekillendirmeye dahil etmek için güvenilir adımlar atmalıdır.