Şempanzeler, Yardımlaşmayı Rekabete 5 Kat Fazla Tercih Ediyor!
Bu haber 7 ay öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.
Bu zamana kadar sadece insanların diğer insanlarla işbirliği yaptığından söz edilirdi. Diğer primatların birbirleriyle rekabet içinde olmayı tercih ettikleri düşünülürdü. Fakat şimdi, sanılanın aksine, şempanzelerin de ortaklaşa bir şeyler yapmaktan keyif aldığı gösterildi.
Bana yardım edersen, ben de sana yardım ederim. Belki bugün değil ama belki yarın ya da ne zaman ihtiyaç duyarsan.
Her insan, daha çocuk yaşlarındayken yardımlaşmanın bu temel düşünce biçimini öğrenir. Bilim insanları, bu yardımlaşma isteğinin fazlasıyla "insana özgü" bir özellik olduğunu düşünüyorlardı.
Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America (PNAS) dergisinde yayınlanan bir çalışma, insan dışındaki diğer primatlarda da yardımlaşmaya önem verildiğini gösteriyor.[1] Şempanzeler birbiriyle rekabet etmekten ziyade, birbirleriyle işbirliği yapmayı seçiyorlar. Bilim insanlarının bu gözlemi, yardımlaşmanın insana özgü bir olgu olduğu varsayımının tersini söylüyor.
Atlanta'daki Emory Üniversitesi'nde ve ayrıca Buffalo'daki Canisius College'de eğitim veren bilim insanı Malini Suchak, yayınladığı çalışmada, yiyecek olarak verilen ödülleri ya yardımlaşmayla ya da rekabetçi davranışlarla elde edebilecek olan 11 şempanze kullandı.
Meyveyi elde etmek için iki ya da üç primat, birlikte bir düzeneği çekmek zorundaydılar. Araştırmacılara göre şempanzeler, görev için kendi partnerlerini seçebiliyorlardı. Ama aynı zamanda ödüle ulaşmak için, bir şempanze diğerini kovalayabiliyor veya meyveyi çalmak gibi rekabete dayalı hareketlerde de bulunabiliyorlardı.
Şempanzeler, 94 saat boyunca süren deneyde 3565 defa birbirleriyle yardımlaşmayı seçtiler; buna karşılık, sadece 600 kez rekabete dayalı davranışlar sergilediler. Yani şempanzeler arasında yardımlaşma, rekabetten beş kat daha olasıydı. Böylelikle görevler için doğru partnerleri seçtiler ve rekabetçi maymunları cezalandırdılar, dolayısıyla da şempanze grupları kendi aralarındaki rekabeti azalttılar. Suchak, şöyle diyor:
Literatürdeki önceki iddialar, insansı yardımlaşmayı büyük bir anormallik ve aykırılık olarak; şempanzeleri de karşılıklı etkileşimin rekabet yönünü tercih eden hayvanlar olarak tanımlıyordu. Şempanzelerin rekabetten kaçınmada ve yardımlaşmayı tercih etmede oldukça iyi oldukları gün yüzüne çıkıyor.
Aslına bakılırsa, insanlarda ve şempanzelerde yardımlaşma ve rekabet arasındaki oran, benzerdir.
Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.Kreosus
Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.
Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.Patreon
Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.
Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.YouTube
YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.
Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.Diğer Platformlar
Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.Giriş yapmayı unutmayın!
Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.
Primat grupları, 20 yılı aşkın süredir birlikte yaşayan, 10 dişi ve 1 erkekten oluşuyordu. Yalnızca bir şempanze ortalamada diğerleriyle yardımlaşmaktan çok rekabet etmeyi seçti: 48 yaşında ve neredeyse tamamen kör olan dişi şempanze Mai...
Araştırmanın sonuçları, bugüne kadarki çalışmaların aksine, şempanzelerin çevrelerindekilerle yardımlaştıklarını, rekabeti minimuma indirdiklerini ve de dayanışmayı hedef almaya uygun olduklarını gösteriyor.
Leipzigli bilim insanları, yakın geçmişte yaptıkları bir diğer deneyde, 15 şempanzeden oluşan bir diğer grubun daha sosyal davranışlarını araştırdı. Kenya'daki primatların gözlemlenmesi sonucu, şempanzeler arasındaki arkadaşlığın kesin olarak tıpkı insanlarda olduğu gibi güvenle ilişkili olduğu tespit edildi.
Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
İlginizi Çekebilecek Sorular
- Özelliklerini bilmediğimiz bir maddeyi sadece onu oluşturan elementlerin özelliklerini kullanarak öngörebilir miyiz?
- Sanat toplum için midir?
- Mesleğimizi seçmek için hangi unsurları dikkate almalıyız? Hayallerimizi nasıl buluruz?
- 5
- 4
- 3
- 2
- 1
- 1
- 1
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 19/01/2022 05:48:18 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7161
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
- Bilim Ağacı> Doğa Bilimleri> Biyoloji> Zooloji> Mamaloji> Primatoloji
- Bilim Ağacı> Beşeri Bilimler> İletişim> Gazetecilik (Habercilik)> Bilim Haberciliği
- Evrimsel Antropoloji İşbirliği Şempanze Primatoloji Şempanzeler Bilim Rekabet Yardım Haber Habercilik
This work is an exact translation of the article originally published in WELT. Evrim Ağacı is a popular science organization which seeks to increase scientific awareness and knowledge in Turkey, and this translation is a part of those efforts. If you are the author/owner of this article and if you choose it to be taken down, please contact us and we will immediately remove your content. Thank you for your cooperation and understanding.