iMac’in 20. Yılı
Bir makine bilgisayarlar hakkında düşüncelerimizi nasıl değiştirir? İşte örneği.
iMac çıkalı yaklaşık 20 yıl oldu. İlk iMac’in Ağustos 1998’de çıkışından bu yana Apple, 59 ayrı dizüstü bilgisayar modeli, 15 iPad ve 18 iPhone üretti. Aslında, orijinal iPhone çıktığında iMac zaten neredeyse 10 yaşındaydı. Bilgi işlemi dönüştüren ürün son yirmi yılda çok şey gördü. Bu, Apple’ın şimdiye kadarki en önemli ürünlerinden birinin öyküsüdür, sadece kuralları yeniden yazmanın yanı sıra, Apple’ı yıkımın eşiğinden döndürüp, para dolu kasalara sahip hale getirmiştir. iMac’in yolculuğunu, büyüleyici başlangıcından statükoyu yenişine kadar izleyeceğiz. Bu bir ilham ve başarısızlık, şöhret ve sert eleştiri öyküsüdür. Apple, yaşam boyu ortaklıklar kurdu, devleri devirdi ve bir taklit dalgasına yol açtı. Ve yenilikçiliği sürdürmeye, bugün dünyayı hala şaşırtmaya devam ediyor. Steve Jobs, Temmuz 1997’de Apple’a “geçici CEO” olarak geri döndüğünde, şirket kötü durumdaydı. PC’lerden farklı olmayan bir dizi sıkıcı bej kutuları üretiyordu ve çok fazla para kaybediyordu. Çoğu analist kötü birşeyler olacağını tahmin ediyordu. Wired dergisinin Haziran 1997 sayısında, Apple lo- gosuna dikenli bir taç taktığı kapağı ile ruh halini güzel bir şekilde özetlemişti. Altta da şu yazıyordu: Pray (Dua et). Jobs kısa bir süre sonra ekstra bir projeye karar verdi ve ürün serisini sadece dört kategoriye dönüştürdü: profesyonel masaüstü, profesyonel notebook, tüketici masaüstü ve tüketici notebook’u. iMac, Apple’ın tüketici masaüstü olacaktı. İşler döndükten kısa bir süre sonra Jobs, Jonathan Ivy tarafından yönetilen Apple tasarım laboratuarında çalışmaya başladı. Görev, daha sonradan adlandırıldığı gibi bir “bilgi aracı” tasarlamaktı. Bunu yapmak için, orijinal iMac iki şeye sahip olmak zorundaydı: ulaşılabilir ve oldukça basit.
Yuvarlak, organik şekli anında daha dost görünmesini sağladı. Apple, iMac’e renk ekleyerek, kişilik kazandırdı. Apple bunu yarı saydam yaparak, bilinemezlik algısını kaldırdı. iMac’in ulaşılabilirliğinin anahtarı, tutamacıydı. Ivy ve Jobs biliyordu ki; 18kg’lık bir bilgisayar pek çok insanın taşıyabileceği bir bilgisayar değildi. Ancak tutamaç da sembolikti: makineyle temas kurmak, ona dokunmak için bir davetti. Bu, bilgisayarlarda tamamen yeni olsa bile, tutabileceğiniz ve kullanabileceğiniz bir cihaz yarattığını söylediler. Bu ulaşılabilirlik, iMac’ın sadeliği ile tamamlandı. Doğru bir şekilde saatlerce uğraşarak takmak zorunda kalacağınız kablolarla birlikte gelmedi, basit bir hepsi-bir-arada bilgisayardı. Reklamlar, sadece iki adımda kurulup internete bağlanacağını söylüyordu. Yine de, sorunsuz değildi. Eski SCSI yazıcınızı ya da ADO mouse’unuzu bağlayamıyordunuz, çünkü iMac’in yalnızca USB girişi vardı, o zaman bu yeni bir standarttı ve sadece hazır birkaç cihaz vardı. Ama herkesi şaşırtan, bir disket sürücüsünün olmamasıydı. 1998’de, disket hala birçok ev ve ofisin temeliydi ve Apple’ın amacının, disket sürücülerini ayrı olarak satmak ve daha fazla para kazanmak olduğunu iddia eden komplo teorileri vardı. Gerçekler ise çok daha basitti: disket ölüyordu. Oyun ve uygulamalar CD’lerde dağıtılıyordu. Ayrıca, insanlar gelecekte İnternet üzerinden dosya göndereceklerdi. Bu geleceğe bir adım atmanın iMac’ten daha iyi bir yolu var mı?
Harika tasarım
iMac, Steve Jobs’un bebeğiydi. Gururlu bir baba gibi, gelişimini yönlendirmeye ve sorunlarının üstesinden gelmeye yardımcı oldu. iMac sadece Apple’ı kurtarmak zorunda değildi, Steve Jobs’u da kurtarmak zorunda kaldı. Jobs, iMac’in tasarımının hemen hemen her aşamasında yer aldı ve Ivy bu süreci “güçlü bir entellektüel süreç” olarak tanımladı. Apple CEO’su, iMac’in tamamen orijinal bir Macintosh olması gerektiğinde ısrar etti, Apple’ın orijinal Macintosh’la ilgili mirasına benzemeliydi. Hem bu miras üzerine inşa edilmeli hem de güncel olmak zorundaydı. Ivy, “Çoğu insanın bilmediği bir şey Steve Jobs’un sıra dışı bir tasarımcı olmasıdır” diyor.
Bir kasadan daha fazlası
Kasa için doğru etkiyi sağlamak kolay değildi ve saydam renklerin nasıl çekici görüneceğini öğrenmek için bir jöle şeker fabrikasını ziyaret ettiler. Her kasanın bedeli 60 dolardı, normal bir PC kasasından üç kat daha fazlaydı, ancak Jobs iMac’in kimliği için bunun hayati olduğunu biliyordu. İşe yaradı. iMac G3, büyük bir başarı gösterdi ve 1998 yılının ortalarında ve yıl sonu arasında 800.000 kadar satıldı - her 15 saniyede bir tane satıldı. Apple, iMac’in çıkmasından önce, Jobs’tan önceki CEO Gil Amelio’nun başlattığı kısıntılar sayesinde kârlılığa geri dönmüştü. Gözden geçirilmiş modeller ortaya çıkmaya başladı, tepsili CD sürücülerin yerini sadece CD yuvasına sahip sürücüler aldı,beş şeker renkli kasa seçeneği sunuldu. Apple’ın düşüncesi, iMac’i taklitçilerden ayırmaya devam etti. Jobs: “İnsanlar iMac’e baktıklarında, tasarımın gerçekten harika olduğunu düşünüyorlar. İki yıl sonra insanların iMac’i kopyalayamamalarının nedeni, onun sadece bir yüzeyden ibaret olmamasıydı. iMac’de bir fan olmamasının nedeni mühendisliktir. iMac, gerçekten sessizdir, bilgisayar fanına ihtiyaç duymaz, 55 saniyede uyanır, bir tüketici bilgisayarındaki en iyi ses sistemine sahiptir.” Apple, değişim zamanı olduğunu biliyordu, iMac G4’ün zamanı gelmişti.
iMac G4
iMac G3’ün devrimci başarısının devamını tam olarak nasıl getireceği Apple için bir sorun teşkil ediyordu. Sonuçta o, Apple’ı kurtaran bir cihazdı. Yeni bir model daha özel bir şey olmalıydı, başarılı olmalıydı. Beklentiler yüksekti. 21. yüzyılın başında, düz panel ekran teknolojisi nihayet uygun fiyatlı bir hale geldi. Tasarımcılar şimdi daha önce mümkün olmayan yeni tasarımları hayal edebileceklerdi. iMac G4 için orijinal plan, günümüzün iMac’ine benziyordu: Tüm bileşenler, düz panel ekranın arkasına, hepsi bir arada, şık bir konfigürasyonda monte edilmişti. Ancak mühendisler, zamanın teknolojisinin sınırlamaları ile uğraştılar. Örneğin, CD sürücüsünün dikey olarak monte edildiğinde zayıf bir performans gösterdiklerini tespit ettiler. iMac G4, Pixar’ın animasyonlu masa lambasıyla karşılaştırıldı. Detaylar oldukça dikkat çekiciydi. Daha hızlı işlemcinin ve orijinalinkinden daha küçük bir muhafazanın birleşimi, iMac G4’ün bir fana ihtiyaç duyması anlamına geliyordu,
ancak Apple’ın tasarımcıları, bir sabit disk sürücünün sesinden daha yüksek olmamasını sağladılar. Cihazın özel bir şekle sahip olması konusunda ısrar edildi.
iMac G5
Bir bilgisayarın bileşenlerini ekranın arkasına monte etme fikri, 2001’de zamanının ötesindeyken, 2004 yılına gelindiğinde daha da kolaylaştı. Diğer PC şirketleri bunu denedi, ancak hiçbiri başarılı olamadı. Şimdi Apple bir kez daha sektörü sarsıyordu. iMac G5, zarif beyaz tasarım tuzaklarını aldı ve onları daha da ileri götürdü. Daha fazla iPod bağlantısı vardı. Kullanıcılar ilk kez Apple ekosisteminin tadını aldılar. Çıktığında, iMac G5 kendi standından çıkarılabiliyor ve bunun yerine bir VESA kolu üzerine monte edilebiliyordu. Alıcılar ayrıca hafızayı yükseltmek için makinenin arkasını tamamen açabiliyorlardı. Bununla birlikte, bu olasılıkların her ikisi de sonraki revizyonlarda kaldırıldı ve iMac G5’i, iPod’un sıkıca kapatılmış stiline daha yakın hale getirerek, PC’lere kullanıcıların servis verebilir halinden uzaklaştırıldı. iMac G5 hakkında her şey minimalize edildi. Güç düğmesi ve USB bağlantı noktaları arka tarafta idi. Hoparlörler alt kısımdaydı ve bilgisayarın ön kısmı neredeyse tamamen çıplaktı, ortada düzgün bir şekilde yerleştirilmiş bir Apple logosu vardı. iMac G5 ‘tasarımı (revizyonlarla birlikte) 15 yıla yakın bir süre iMac’in temeli oldu.
2006’dan günümüze iMac
Yıllar boyunca Apple iMac’lerini IBM ve Motorola ile geliştirilen PowerPC işlemcileri ile sunmuştu. Power Macintosh ve Performa modellerinin ilk kez 1994 yılında piyasaya sürülmesi ile PowerPC işlemcisi, 2006 yılında bırakılana kadar 12 yıl boyunca Apple masaüstü bilgisayarlarının temelini oluşturdu. Apple uzun zamandır bilgisayarların yanlış değerlendirilmesine yol açtığını söylediği “megahertz efsanesi”ne karşı savaşmıştı. PowerPC işlemcileri sıklıkla rakiplerinden daha yavaş saat hızlarıyla gelirken, bir işlemci gücünün hesaplanması sadece megahertz rakamından çok daha fazla bir şeydir, çoğu zaman onunla eşleşir veya daha iyi bir performans gösterir. Ancak, Apple PowerPC’nin ötesine geçmeyi düşündü. Gerçekten de, Apple’ın Intel tabanlı iMac’i duyuran basın açıklamasında PowerPC yongalarının artık yarıştan çekildiği kabul edildi. 2006 iMac’i, neredeyse aynı saat hızına rağmen, öncekilerden “iki kat daha hızlı” olarak tanıtıldı ve eski PowerPC işlemcilerinin kendi Intel eşdeğerleri kadar güçlü olmadığını öne sürdüler.
Daha fazla güç
Intel’e geçiş yapmak, yalnızca donanımı güncellemekten daha fazlasını ifade ediyordu; yazılım yeni çiplerle çalışmak için yeniden yazılmalıydı. Etkiyi yumuşatmak için Apple, Intel’in platformunda çalışması amacıyla PowerPC için geliştirilmiş uygulamaları otomatik olarak çeviren Rosetta adlı bir yazılım yazdı.Intel tabanlı iMac’lerin iç yapısı üzerindeki tüm bu karışıklığa rağmen, dışarıdan görünüşleri bunlardan önce gelen iMac G5 modeli ile aynıydı. Belki de bu Apple’ın yeni çipler üzerinde tüketici endişesini azaltma yolu oldu. Bir buçuk yıl sonra, Ağustos 2007’de, kasa yeniden tasarlandı. En belirgin değişiklik kullanılan malzemelerdeydi. Artık iMac, steroidler üzerindeki bir iPod gibi görünmüyordu; şimdi plastik bir sırt ile şık alüminyum kaplıydı. Ekran boyutları da 17 ve 20 inçten 20 ve 24 inç’e çıktı. iMac kadar güzeldi, Apple daha iyisini yapabileceğini biliyordu. Ekim 2009’da, gövdeyi elden geçirerek, tek bir alüminyumdan yapılmış yekpare bir tasarım ortaya çıkardı. Ekran boyutları tekrar yükseltildi, bu sefer 21,5 inç ve 27 inç’e çıktı. İlginç bir şekilde, en boy oranı 16: 10’dan 16: 9’a değiştirildi; Apple bunu iMac’i film ve fotoğrafların izlenmesi için ideal hale getirmek amacıyla yaptı. Yekpare iMac aynı zamanda Apple’ın Magic Mouse’u ile sunulma anlamında da ilkdi. Magic Mouse, halen iPhone ve MacBook’un trackpad’inde bulunan Multi-Touch teknolojisini kullanan ilk mouse’dur. En son iMac revizyonu (kasa tasarımı açısından) 2012 yılında geldi. Apple’ın standartlarına göre yeni ince iMac, en ince noktasında sadece 5 mm ölçülerindeydi. Apple ekran boyutlarını aynı bıraktı, ancak ilk kez USB 3.0 bağlantı noktaları ekledi. 21,5 inçlik modellerde, bellek yerine lehimlendi ve iMac’i ayrı bir yere almadan değiştirilemiyordu, ancak 27 inçlik modeller belleğe erişmek için paneli korudular. iMac Pro, uzay grisi olmasına rağmen, aynı dış görünüşe sahip. Son yeniden tasarımından yaklaşık altı yıl sonra, iMac kesinlikle bir güncelleme görecektir. Bakalım Apple bundan sonra ne çıkaracak?