Gençlerde Covid vakaları neden arttı? Uzmanlar anlatıyor...
Pandeminin ilk yarıyıllarında Covid-19'un yaşlıları daha fazla etkilediği, hadise ve vefat rakamlarının bu grupta daha yüksek olduğunu gördük. Bu tablo son aylarda hem Türkiye'de hem de dünyada…
Can kaybında dünya genelinde en üst sırada yer alan Amerika Birleşik Devletlerinde son yarıyılda grafik yine endişelendirici bir biçim almaya başladı. Yeni hadise rakamlarında 7 günlük ortalamalar neredeyse 64 bini bulurken, Washington Post gazetesi, geçtiğimiz hafta ülkedeki eyaletlerin sıhhat bakanlıklarının Covid-19 raporlarına erişti.
Raporlarda en dikkat çekici noktalardan biri, Covid-19 hastalarında yaş ortalamasının düşmesi ve enfekte olan gençlerde görülen bulguların yaşlılara mukayeseyle çok daha ağır izlemesiydi. Amerika Birleşik Devletlerili uzmanlara göre bu vaziyet aşılamanın bir neticeyi. Aşılamada öncelikli olan 65 yaş üstü kitle virüsten korunurken, henüz aşı sırası gelmeyen gençler enfeksiyona daha sarih bir hale gelmiş vaziyetteler.
Haberde yer alan misaller oldukça sansasyonel... Misalin Connecticut'ta bulunan Yale New Haven Sıhhat Sistemi'nde rehabilitasyon gören 35-44 yaş arası Covid-19 hastalarında son 7 haftada yüzde 41'lik bir çoğalış yaşanırken, 65 yaş üstü hastaların rakamında yüzde 70'ten fazla düşüş görüldü. Atlanta'da Grady Memorial Sağlık Kurumu'nde 65 yaş üstü hasta neredeyse kalmazken, yerlerini genç hastalar aldı. Michigan'da da Henry Ford Sıhhat Sistemi'nde, Covid-19 hastalarının vasati yaşı 58'e kadar indi.
AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİNDE YOĞUN BAKIMLAR GENÇLEŞTİ
Covid-19'lu hastaların yüzde 30'unun İngiltere varyantı taşıdığı Yale New Haven Sıhhat Sistemi'nin Başhekimi Tom Balcezak, Washington Post'a, "Gençler aşılanmıyor. Bu sebeple virüse maruz kalıyorlar, hatta virüs patlamasına uğruyorlar" derken yoğun bakımdaki genç hasta rakamının çoğaldığını söyledi. Balcezak, "Geçen hafta 21 yaşında bir hastanın uyuyuşunu yaptık ve entübe ettik. Bu bizim için gerçekten alışılmadık bir vaziyet. Bu noktada sürat çok ehemmiyetli. Aşı dağıtımını yavaşlatan rastgele bir şey vefat oranlarının çoğalmasına yol kalemtıraş" dedi.
Florida'da bulunan AdventHealth'in kritik bakım servisinin idareyicisi Eduardo Oliveira da artık yoğun bakıma yaşlı hastaların gitmediğini söyledi. Oliveria, yeni yoğun bakım hastalarının 40'larından 60'larına uzanan "çalışan orta yaşlılar" olduğunu söyledi.
Grady Memorial Sağlık Kurumu Kritik Bakım Kısım Başkanı Greg Martin de 65 yaş üstü hasta rakamının büyük olasılıkla aşılar sayesinde neredeyse sıfırlandığını ancak genç hastaların gelmeye devam ettiğini söyledi. Sağlık Kurumuna uyuyan hastaların yalnızca yüzde 10 ila 15'inin yoğun bakım lüzumu olduğunu da ifade eden Martin, bunu genç hastaların öbür kronik hastalıklarının azlığına bağladı. Martin, "Hastalık değil hasta olanlar eksildi" diye konuştu.
Haberde Amerika Birleşik Devletlerindeki bu trendlerin Almanya, Fransa ve İtalya'da birkaç hafta evvel görülen hadise çoğalış trendiyle ehemmiyetli paralellikler gösterdiği ifade edildi.
TÜRKİYE'DEKİ ORANLARI BAKAN KOCA AÇIKLADI
Türkiye'de de son yarıyılda hadise rakamlarında ehemmiyetli çoğalışlar yaşanırken, aşılamada da 65 yaş üstünden 60 yaş üstü gruba geçildi. Sıhhat Bakanı Dr. Fahrettin Koca da 4 Nisan tarihinde Twitter'dan paylaştığı iletisinde eş bir tabloya dikkat çekti. Koca, "65 yaş üstü büyüklerimizin son bir ayda toplam olaylar içindeki oranı %14,39’dan 11,3’e düştü. Gençlerin faal olaylar içindeki oranı ise çoğalıyor. Gençlerimizi de gözeteceğiz" ifadelerini kullandı.
Biz de Türkiye'deki bilgileri uzmanlarla konuştuk, hasta profilindeki başkalaşımın nedenlerini kavramaya çalıştık. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları Muayenehane Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Rıdvan Karaali, yaş gruplarındaki başkalaşımda en ehemmiyetli nedenin aşılamada öncelikli gruplarda virüsün tesirinin eksilmesi olduğunu belirtirken Balıkesir Üniversitesi Sıhhat Uygulama ve Araştırma Sağlık Kurumu Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Yeşim Çağlar ise virüsün yaşamda kalma gayreti verdiğini ve amaç kitlesini aktüellediğini söyledi. Ankara Şehir Sağlık Kurumu Acil Tıp Muayenehaneyi Yönetimsel Mesulü Prof. Dr. Hakan Oğuztürk ise gençlerin yoğun bakım servislerine yatış oranlarında keskin çoğalış olduğunu belirtti.
İşte uzmanların hurriyet.com.tr'ye özel açıklamalarından satır başları...
VİRÜSÜN BULAŞTIRICILIĞI ARKASIYDI
Ribo Nükleik Asit virüs grubundan olan Covid-19’un oldukça fazla değişinim özelliğine sahip olduğunu söyleyen Oğuztürk, “Değişinime uğrayan virüs faallik ve bulaştırıcılık açısından değişiklik oluşturdu. Bu değişinimler neticesinde bulaştırıcılık özelliği ve viral yük eforu çoğalan virüsler öbür yaş gruplarında da hastalık oluşturma sürecine sebebiyet verdi” diye konuştu.
‘BANA BİR ŞEY OLMAZ PSİKOLOJİSİ’ VAKALARI ETKİLEDİ
65 yaş üzeri yurttaşlarda hastalık görülme oranının eksildiğini ve bunun yansımalarının sahada da görüldüğünü belirten Oğuztürk, “İngiliz mutant virüsünün ülkemizde baskın virüs haline gelmesi haysiyetiyle de daha genç yaşlardaki yurttaşlarımızın hasta olma tehlikeyi arkasıydı” dedi. Oğuztürk öbür etmenleri de şöyle açıkladı:
“Yaşlı insanlarımız kısıtlamalara tabi yakalanarak tehlikeye edilmedi ve aşılama programına ilk sırada dahil edilerek aşılandılar. Bunun neticesinde özellikle son 4 haftada yaşlı insanlarımızda hasta olma oranı eksilmeye başladı. Gençlerde süratli hadise çoğalışlarındaki sebeplerin en ehemmiyetli nedenlerinden birisi de bana bir şey olmaz psikolojisi ve kaidelere uyma mevzusundaki kararsızlıkları oldu.”
“SERVİSLERDEKİ GENÇ HASTALARDA KESKİN ÇOĞALIŞ VAR”
Acil Tıp Muayenehaneyi Mesulü Oğuztürk, son bir aydır yoğun bakım servislerinde yatış verilen hastaların arasında genç ve 50 yaş altı hastalarda keskin bir çoğalış mevzubahisi olduğunu da vurgulayarak şöyle devam etti:
“Salgınla gayrette elimizdeki en eforlu silah aşılamadır. Popülasyonun yarısından aşırısının aşılanmasına kadar şayet fertsel ihtiyatlara uyma mevzusunda kararı sağlayamazsak hadise rakamları çoğalacak ve ne kadar hadise rakamı çoğalırsa yeni mutant virüslerin görünme oranı da o kadar çoğalacaktır.”
GENÇLER HENÜZ AŞILANMADI
Son yarıyılda polikliniklere müracaat eten hastalarının büyük bir kısmının 65 yaş altında olduğunu söyleyen Dr. Rıdvan Karaali ise “Bunun sebeplerine baktığımızda, en ehemmiyetli neden olarak cemiyetlerde ileri yaş grubunun aşılanmış olması karşımıza çıkmaktadır. Bu da aşıların tesirli olduğunun en ehemmiyetli dolaylı belirtilerinden biridir” diye konuştu.
Karaali, “Gençlerde yaşanan hadise çoğalışlarında varyant virüslerin katkısı bütün olarak net değildir ve bu dağılıma ehemmiyetli bir tesirinin olmadığı düşünüyorum” ifadelerini kullandı.
BULGULAR DEĞİŞİKLİK GÖSTERMİYOR
Hastalık bulgularının genç yaştaki hastalarda yaşlılarınkinden değişik olmadığını ifade eden Karaali, “Yeniden en sık ateş, öksürük, halsizlik, dargınlık ve yaygın beden sızısı gibi bulgular görülmektedir. Ağır seyirli hastaların arasında gençlerin de olması pandeminin yalnızca yaşlıları etkilemediği, genç yaşlarda da ciddi ilerleyici hastalığa yol açabileceği reelini göz önüne sermektedir” dedi.
‘VİRÜS YAŞAMDA KALMA GAYRETİ VERİYOR’
Doç. Dr. Yeşim Çağlar, aşılı gruplarda hastalığın eksilirken, henüz aşılanmamış yaş gruplarında hastalık sıklığının çoğalışını “‘aşı karşısında virüsün yaşamda kalma çabasında, amaç kitlesini aktüelleme hareketi’’ olarak açıkladı.
‘MUTASYONLARIN TESİRİ OLABİLİR
Aşılama tesiri ile 65 yaş üstü hadise rakamı giderek eksilirken, 30-50 yaş arası hastalık görülme sıklığının çoğaldığını söyleyen Çağlar, “Ne yazık ki, rastgele bir tehlike etmeni olmayan genç yaş grupta da hastalığın ağır izleyebildiğini ve vefatların olduğunu öğreniyoruz. Bu gidişata değişinimlerle oluşan varyant suşların katkısı olabilir” dedi.