Normalde rahim, mesane ve barsak vajina aracılığıyla birbirine komşu organlardır. Bu organların hepsini vajinaya bağlı tutan kas ve bağ dokusu sayesinde, sağlıklı bir kadında herhangi bir sarkma görülmez. Ancak ileri yaş, menopoz, zor doğum ve çok fazla doğum yapmış olmak gibi bazı risk faktörleri nedeniyle bu organların yerinde durmasını sağlayan destek dokuda zayıflama ve yer yer yırtılmalar meydana gelir. Bu hasarlanma hangi bölgede oluşursa, o bölgeden vajina içine doğru iniş ve sarkma oluşur.
Rahim sarkması sıklıkla bir veya birden fazla vajinal doğum yapmış menopoz sonrası dönemde olan kadınlarda görülür. Genetik olarak zayıf bir bağ dokusuna sahip olmak da risk faktörlerinden biridir.
Orta dereceli bir rahim sarkması; bel ağrısı, vajina içerisinden bir şeylerin çıkması, alt karın çevresindeki ağırlık hissi ya da aşağıya doğru çekiliyormuş hissi, cinsel ilişki esnasında ağrı hissedilmesi gibi belirtiler barındırır. Orta derece ve üstündeki rahim sarkmalarında pelvik kaslarını sıkılaştıran Kegel egzersizleri hastalığın semptomlarını yatıştırabilir.
Bir önlem olarak yapılan Kegel Egzersizleri; rahim, mesane ve bağırsağa destek olan pelvis taban kasları sıkılaştırarak yapılır. Pelvis taban kasları idrarı durdurmak için sıkılan kaslardır. Pelvis tabanı güçlenirse rahim sarkmasıyla ilgili semptomlar azalır ve pelvis içindeki organlara daha iyi destek sağlar. Kegel egzersizlerinde pelvis kasları 5 saniye sıkılıp 5 saniye serbest bırakılır. Bu egzersizler günde 3 set 10’ar defa yapılmalıdır.
İleri boyutta sarkmalarda kadın rahmini eliyle hissedebilecek duruma gelir. Daha ileri durumlarda rahim tamamen vajina dışına çıkabilir. Rahim sarkması hemen yanında bulunan kalın bağırsak ve idrar torbasını da etkiler. Ayakta iken, ıkınma sırasında, öksürme ve hapşırmada alt bölgede dolgunluk ve ağrı hissedilir. Rahimle birlikte rektum (kalın bağırsağın ucu) sarkması yaşayanlarda ise, rektum vajinaya doğru iyice yaklaşır ve kabızlığa neden olur. İdrar torbasında sarkma varsa ayaktayken, cinsel ilişki sırasında ve gülme esnasında idrar kaçırma ve zor idrar yapma sorunu ortaya çıkar. Genital bölge organlarının sarkması cinsel yaşamı da olumsuz etkiler. İdrar kaçırma, alt bölgede dolgunluk gibi şikayetlerle doktora başvurulduğunda jinekolojik muayene sonucunda kolayca tespit edilebilir.
TEDAVİ
Rahim sarkması için tedavi, kişiye göre planlanır. Hastanın yaşı, çocuk sahibi olmak isteyip istemediği, hastalık derecesi ve genel sağlık durumu tedavinin şeklini değiştirir. Hafif ve orta dereceli sarkmalarda Kegel egzersizleri ile sarkma durumu kısmen de olsa durdurulabilir. İleri rahim sarkması durumunda cerrahi operasyon kaçınılmazdır. Vajina daraltma operasyonu uygulanan kadınların, gebe kalma durumunda sezaryenle doğum yapmaları önerilir.
Rahim sarkması ileri derecede ise karın içerisinde rahmi yerinde tutan bağlara ulaşılarak bu bağlar yukarı çekilerek sağlamlaştırılır. Böylece rahmin alınmasına da gerek kalmaz. Ancak yukarı çekme operasyonları ile elde edilen sonuçlar çok uzun ömürlü değildir. Sarkmanın yeniden ortaya çıkma riski vardır. Rahim sarkması probleminin ortaya çıkmasını önlemek için sağlıklı beslenmek, aşırı kilo almamak alınacak önlemlerin en başında gelir. Karnın tabanındaki kasları güçlendirmek için egzersiz yapmak da faydalı olacaktır.