Vücut Kondisyon Skoru
Koyun üretiminin pratiğinde hayvanların beslenmesi, besleme durumunun izlenmesi, üretimin optimum düzeyde tutulması açısından hayvanların kondisyonlarının bilinmesi hayati bir önem taşır.
Canlı hayvanlarda vücut kondisyonunun belirlenmesi kesin bir olgu değildir. Vücut kondisyon skoru son kaburga üzerinde elle yapılan yoklama ile göz kası derinliği ve yağ kalınlığı üzerinden değerlendirme yapılarak subjektif olarak belirlenir. Metod subjektif olup genellikle tecrübeye dayanır. Genellikle zayıftan yağlıya doğru en düşük 1 ve en yüksek 5 puan verilerek hayvanlar değerlendirilir.
Kondisyon skorlarında hayvanların tanımı;
1 Puan: Kaburga üzerindeki yağı belirlemek mümkün değildir. Hayvan çok zayıftır. Omur spinleri çok belirgindir.
2 Puan: Göz kası derinliği orta düzeydedir. Çok az bir kabuk yağı vardır. Bel omurlarının uçları keskindir ve altına parmak uçları kolaylıkla girer. Omur spinleri belirgindir.
3 Puan: Omur spinleri çok az belirgindir ve yumru şeklinde görülür, ancak elle yoklandığında hissedilir. Orta düzeyde bir yağ kalınlığı vardır. Bel omurlarının uçları düzdür. Bel omurlarının uçlarını hissetmek için parmak uçlarının biraz bastırılması gerekir.
4 Puan: Omur spinleri ancak parmak uçları bastırılınca hissedilir. Göz kası doludur, üzerinde kalın bir yağ tabakası vardır. Bel omurlarının uçları hissedilemez.
5 Puan: Göz kası üzerinde çok kalın bir yağ tabakası vardır, kuyruk ve bel bölgesi aşırı yağlıdır. Omur spini ve bel omurunun uçları hissedilemez.
Koyun ve Keçide Vücut Kondisyon Puanı (Skoru) Nedir
Çiftleştirme zamanında koyunun 3.0-3.5 puanlık bir skora sahip olması gerekir. Kondisyon skorunun bilinmesi hayvanların beslenmesi, üreme ve metabolik problemlerin önlenmesi bakımından çok faydalıdır. Koyunlar kondisyon skorlarına göre gruplandırılabilir ve uygun şekilde yönetilebilir. Örneğin çiftleştirme sezonunda 3.0 puandan düşük kondisyona sahip hayvanlara flushing uygulanması ile üreme performansında ilerleme sağlanabilirken, 3.5‘dan daha fazla kondisyon puanına sahip olan koyunlarda ovulasyon oranı ve gebelik oranında ilerleme olmamaktadır. Bununla birlikte gebeliğin son 4-6 haftasında hayvanların gruplandırılması daha kritik bir anlam taşır. Tekiz gebe hayvanların en az 3.5 ve ikiz gebe olan hayvanların da en az 4.0 kondisyonlu olması gerekir. Bu değerlerden düşük kondisyona sahip olan koyunlarda yavrular daha cılız ve süt verimi de daha düşük olabilir. Kondisyon skorunun 4.0’ün üzerinde olması da güç doğum, meme bezlerinin yağlanması ve gebelik toksemisi riskini artırır.