İçinde New York Times, Paul Krugman kripto varlıkların tüm kripto varlıkların değersiz olduğu “büyük bir aldatmaca” olduğunu yazıyor. Hatta blok zincirlerin hype’ın bir parçası olduğunu ima ediyor: “Gayrimenkul balonunu ve subprime krizini hatırlıyorum” diye yazıyor Krugman. “Ve bana sorarsanız, büyük bir dolandırıcılıktan büyük bir dolandırıcılığa geçtik gibi görünüyor.”
Belki. Krugman sadece yatırımcıların çok dikkatli olması gerektiğini savunuyor olsaydı, yorumları biraz abartılı olurdu, aksi takdirde olağanüstü bir şey olmazdı.
Ancak, “Big Short” ve 2007-2008 mali krizi ile yapılan karşılaştırma aksini gösteriyor. Bazı hükümet yetkilileri, kripto varlıklarının ekonomi için finansal krize benzer sorunlara neden olabilecek sistemik riskler oluşturabileceğini öne sürdüler. Ek olarak, bitcoin gibi kripto para birimleri önemli miktarda elektrik tüketerek elektrik fiyatını artırıyor ve hatta muhtemelen iklim değişikliğine katkıda bulunuyor.
Bazıları, en iyi çözümün kripto varlıkları yasaklayarak tüm bu sorunlardan kaçınmak olduğuna inanıyor. Çin, vatandaşlarının madencilik yapmasını veya kripto varlıklara sahip olmasını yasakladı. Amerika Birleşik Devletleri de aynı şeyi yapabilirdi. Krugman bu çözümle hemfikir olsun ya da olmasın, okuyucularından bazıları kuşkusuz bunu yapacaktır.
Neden kripto varlıkları yasaklamıyorsunuz? Bilgisayarlar ve 1970’lerin karşılaştırması bugün bir hikaye anlatıyor.
Digital Equipment Corporation’ın (DEC) kurucu ortağı ve başkanı Ken Olsen, ünlü (ve bildirildiğine göre) 1977’de şöyle demiştir: “Birinin evinde bir bilgisayar istemesi için hiçbir neden göremiyorum.”
Zamanın bilgisayarları göz önüne alındığında, bu makul bir ifadeydi. Çoğu bilgisayar, 65 derece Fahrenheit’e soğutulmuş özel odalar gerektiriyordu. Oldukça büyük ve kapasiteleri sınırlıydı. DEC, yapımı daha ucuz ve daha az hassas olan, ancak yine de çoğu hane halkından daha pahalıya mal olan mini bilgisayarlar yapımında uzmanlaştı.
Olsen’in ifadesi uzun sürmedi. Yararlı mikrobilgisayarlar, Apple II’nin tanıtıldığı yıl olan 1977 gibi erken bir tarihte yapılıyordu.Mikrobilgisayarlar, 1981’de IBM PC’nin tanıtılmasından ve diğer birçok şirket tarafından IBM PC klonlarının üretilmesinden sonra hızla her yerde bulunur hale geldi.
PC piyasaya sürüldüğünde, çoğu kişi bunun üretkenliğe katkıda bulunacağından şüphe duydu. Pek çok kişi, insanların bunu, zamanın interneti olan ilan tahtalarını keşfetmek ve sadece oyun oynamak için kullanmayı tercih edeceğini düşündü.
Bu şekilde çalışmadı.
Bugünün akıllı telefonu, 1970’lerin sonundaki bir süper bilgisayardan en az 25 kat daha güçlü. Navigasyon programlarını kullanan herkes, elinizde veya gösterge tablonuzda bir bilgisayara sahip olmanın değerini bilir. Böyle bir makale yazmak için bir kelime işlemci ve internet kullanmanın değeri, kazanılan günlerle ölçülebilir.
Bunun Bitcoin ve diğer kripto para birimleri ve kripto varlıklarla ne ilgisi var?
İlk olarak, bu varlıkların 20 yıl sonra veya daha erken ne kadar yararlı olacağını bilmek zor.
İkincisi, mevcut teknolojiyi alıp değişmeyeceğini varsaymak bir hatadır. Tıpkı bilgisayar teknolojisinin değişmesi gibi değişecek. Örneğin, Bitcoin’in akıllı sözleşmeler yürütmesine izin vermek için geliştirilmekte olan Bitcoin protokolünde, Taproot’ta bir değişiklik var.
Örneğin, akıllı sözleşmeler, belirli koşullar altında varlık transferlerini otomatik olarak gerçekleştirebilir. Sözleşme tarafları anonim olduğunda kullanılabilirler, bu da güvenilir otomatik yürütme olmadan zordur. Şu anda bazı işlemler için kullanılıyorlar ve gelecekte yeni kullanımların bulunması muhtemeldir.
Krugman, tüm stabilcoinlerin değersiz olduğunu söyleyecek kadar ileri gidiyor. Ne yazık ki, uluslararası işlemler için kullanılan USD paralarını araştırmadı. Tether, kripto para borsalarında pek çok işlemi halletmek için kullanılır ve bu, sabit paralar için kuşkusuz döngüsel bir gerekçedir. Ama yine de faydalı olduğunu gösteriyor: insanlar onu kullanıyor!
Krugman haklı olarak, kâr elde etme umuduyla kripto para birimlerine yatırılan fonları, hatta ömür boyu tasarrufları kaybetmenin tamamen mümkün olduğuna işaret ediyor. Bu açıklama şirketler hakkında da yapılabilir. Bir yatırımcı birikimlerini Fun Company’ye yatırırsa ve Fun Company iflas ederse, yatırımcı birikimlerini kaybedebilir. Bırakın bir kripto varlığı bir yana, tüm birikimlerinizi kripto varlıklarına yatırmanız tavsiye edilmez. Bir yatırım önerisi, yatırım yapılabilir fonların yüzde birden fazlasını kripto varlıklara yatırmamaktır. Kural şudur: “çeşitlendirmek”. Kural şu değildir: “Bireysel şirketlerin var olmasını yasaklayın”.
Krugman, blok zincirlerinin veya en azından blok zinciri kurslarının hiçbir değeri olmadığını öne sürecek kadar ileri gidiyor. Bu sadece bilgisiz. Blok zincirleri, defterlerden başka bir şey değildir, ancak bugün işlemleri mümkün olandan daha hızlı yapmak için muhtemelen çok faydalıdırlar. Ayrıca, birinin sahip olduğunu iddia ettiği eğitim bilgilerine sahip olup olmadığını kontrol etmek gibi birçok başka etkinlik için de kullanılabilirler.
Kripto varlıkların parlak bir geleceği var. Krugman’ın makalesinin yayınlandığı gün yayınlanan Lummis-Gillibrand Sorumlu Finansal İnovasyon Yasası’ndaki düzenlemeler, kripto para birimleri, sabit paralar veya diğer herhangi bir dijital varlığı yasaklamaktan çok daha parlak bir gelecek sunuyor.