Andrei Maslow ve Vsevolod Sviridov’un bir analizi
2021’de Rusya, Avrupa Birliği’nin (AB) doğal gaz ihtiyacının yaklaşık yüzde 45’ini sağladı ve birkaç boru hattı aracılığıyla batıya yaklaşık 155 milyar metreküp pompaladı. AB şimdi görünüşe göre Rus gazının alımlarını aşamalı olarak durdurmayı düşünüyor. Son haftalarda Nijerya, Senegal ve Angola gibi bir dizi Afrika ülkesinin yedek kaynak olarak kabul edildiğine dair raporlar ortaya çıktı.
Afrika gazı, daha bariz ikame kaynaklar olan ABD veya Katar sıvılaştırılmış gazından daha da abartılı. Bunun nedeni, bu ülkelerle iş yapmanın çok fazla müzakere gerektirmemesi, Afrika gazının ise farklı bir mesele olarak kalmasıdır.
İtalyan hükümet heyetleri Şubat ayından bu yana Cezayir, Angola, Mısır ve Kongo Cumhuriyeti’ni ziyaret ediyor. Şimdiye kadar, çoğu ziyaret ve müzakere, yalnızca duyurular ve niyet beyanları ile sona erdi. Buna karşılık, önde gelen enerji düşünce kuruluşları, Afrika’dan AB’ye gaz arzı beklentileri hakkında bazı şüpheler ifade ediyor.
Afrikalı ihracatçılar AB’ye ne kadar gaz teslim edebilecek – ve ne zaman?
AB halihazırda Cezayir ve Libya’dan boru hatlarıyla gaz ithal ediyor ve ayrıca Cezayir, Angola, Kamerun, Mısır, Ekvator Ginesi ve Nijerya’dan sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) satın alıyor. Afrika’nın gaz ihracat altyapısının (hem boru hatları hem de LNG tesisleri) toplam kapasitesi yılda yaklaşık 170 milyar metreküptür. Aynı zamanda bu kapasitenin 125 milyar metreküpü, yıllık gaz ihracatının giderek 40 ila 50 milyar metreküpe düştüğü Cezayir’in kontrolünde. Genel olarak, Afrika’daki ihracat kapasitelerinin kullanımı LNG fabrikaları için yüzde 60 ve boru hatları için yüzde 40 civarındadır.
Cezayir’de gaz ihraç etme hakkı varken, devlet sonatrak diğer Afrika ülkelerindeki ihracat altyapısı genellikle İtalyan petrolü gibi satın alma tarafını temsil eden Batılı petrol şirketleri tarafından kontrol edilir. eniİngiliz Royal Dutch ShellFransızca Toplam Enerjiler ve diğer şirketler. Sonuç olarak, Afrika hükümetlerinin ihracatın hacmini ve yönünü kendilerinin etkileyip etkilemediği bile şüphelidir.
2021’de Afrika ülkeleri AB ülkelerine 16,6 milyon ton (yaklaşık 23 milyar metreküpe eşdeğer) LNG, İngiltere ve Türkiye’ye yedi milyon ton, Asya’ya 16,7 milyon ton ve Latin’e yarım milyon ton LNG sevk etti. Amerika. COVID-19 salgını sonrası ekonomik büyümeye ve gaz talebindeki dinamik toparlanmaya rağmen Afrika, LNG ihracatını 2020 kriz yılına kıyasla ancak iki milyon ton artırabildi. Cezayir ve Libya’dan İspanya ve İtalya’ya boru hattı ihracatı toplam 35 milyar metreküp oldu. Bu, Afrika’nın 2021’de AB’ye yaklaşık 68 milyar metreküp ihracat yaptığı anlamına geliyor.
Afrika şimdi AB’ye ihracatını artırabilir mi?
Evet, Afrika yapabilir. Ancak bunlar sadece küçük hacimler olacak ve LNG spot kargolarının Asya’dan AB’ye yönlendirilmesini gerektirecek. Toplamda, böyle bir manevra yılda yaklaşık on milyar metreküp getirebilir. Bununla birlikte, AB’nin Asya’daki (Rus gazını da kısmayı planlayan) İngiltere’deki ve Akdeniz’in en büyük ithalatçılarından biri olan Türkiye’deki alıcılardan daha iyi fiyatlar sunması gerekecek.
Afrikalı gaz ihracatçıları iki kategoriye ayrılabilir: yedek ihracat kapasitesine sahip olanlar (Cezayir, Mısır) ancak kendi gazını yeterince sağlayamayanlar ve doğalgazı olduğu halde bunu gerektiği gibi ihraç etme kapasitesine sahip olmayanlar (Nijerya, Moritanya/ Senegal ve Mozambik). Cezayir ve Mısır üretimlerini artırıyor ancak bu büyümenin büyük bir kısmı iç pazarlarının ihtiyaçlarını (enerji üretimi, sanayi, gübre üretimi) karşılamak için. Moritanya, Senegal, Mozambik ve Nijerya’da sıvılaştırma tesisleri kuruluyor ve bu ülkelerin orta vadede LNG ihracatını artırmaları bekleniyor.
Nijerya, Mozambik ve Senegal-Moritanya sınırında yeni ihracat tesisleri inşa etmek için yatırım kararları çoktan alındı. Toplamda, 2025 yılına kadar yılda 14 milyon tona kadar LNG (yaklaşık 19,3 milyar metreküp) teslim edecekler. Nijerya LNG tesisinin yedinci treninin yılda sekiz milyon tona kadar üretim yapması bekleniyor. ABD’den Büyük İşkence projesi Kozmos Enerjisi Moritanya ve Senegal arasındaki sınırda 2,5 milyon ton olacak ve Eni projesi Mozambik’te Coral South Yılda 3.4 milyon ton teslim edin. Bu projeler için yatırım kararları, Ukrayna’daki mevcut krizden çok önce, 2017-2019 yıllarında alındı.
Ancak bu enerji kaynakları sadece AB için değildir. Nijerya geleneksel olarak LNG’sinin yüzde 50’sini Asya-Pasifik bölgesine satarken, Mozambik projesi Hindistan, Çin ve Japonya’daki pazarları da hedefliyor. Son olarak, Afrika’nın kendisinde de LNG talebi ortaya çıkmaya başlıyor, bu nedenle gazın bir kısmı kıtada bile kalabilir.
Afrika’nın stratejik rolü
Rus tedariki Afrikalı eşdeğerleri lehine terk edilmiş olsaydı, AB muhtemelen bunu çok uzun zaman önce yapardı. 2008 yılından bu yana, o zamanki Letonya AB Enerji Komiseri olarak Andris Piebalgs Sahra-ötesi rotayı görüşmek üzere Nijerya’yı ziyaret etti, bu görev bir öncelik ve Brüksel’de AB Komisyonu bu kaynaktan gelen arzı artırmak için çok uğraştı, ancak pek başarılı olamadı. Afrika’dan daha fazla gaz çıkarmak neredeyse imkansız. Bu nedenle, AB’nin çok ihtiyaç duyulan Rus gazını teslim almayı reddetmesinden başlıca yararlananlar, (ana üreticisi ABD olan Katar) ile birliktedir. ExxonMobil is) ayrıca Amerika Birleşik Devletleri. Ancak İsrail, Azerbaycan ve İran’ın da pastadan pay alma şansı var.
Aynı zamanda, Afrika AB için önemli bir enerji kaynağıdır ve öyle kalacaktır. Kriz devam ederken, Afrika ülkeleri üzerindeki iç pazarları pahasına daha fazla gaz ihraç etme baskısı artmaya devam edecek ve Rusya’dan ayrılan Batılı şirketler kaynak bulmak için kesinlikle Afrika’ya dönecekler.
Mevcut piyasa koşulları, Nijerya’dan Cezayir’e Sahra boyunca boru hatlarının inşası, Doğu Akdeniz Boru Hattı veya Doğu Afrika kıyılarından Mozambik, Tanzanya veya Cibuti’ye LNG ihraç etmek için üç yeni proje dahil olmak üzere daha önce uygulanamaz olarak kabul edilen projeleri canlandırabilir.
Öte yandan gaz, önümüzdeki on yılda birçok Afrika ülkesinde yerel enerji sektörlerinin ve endüstrilerinin (örneğin gübre, çimento ve polipropilen üretimi için) gelişmesinde kilit bir rol oynayacaktır. Başlıca üretici ülkeler – özellikle Cezayir, Mısır ve Nijerya – artan iç talebi karşılamakla ihracatı artırmayı cezbetmek arasında seçim yapmak zorunda kalacak.
İhracat ve iç tüketim (daha fazla döviz kazancı veya kendi enerji sektörü ve yerli sanayi için daha fazla arz) arasındaki önceliklerin seçimi, Afrika’nın önümüzdeki 20 yıl boyunca dünya enerji piyasalarındaki rolünü belirleyecektir. Gazın iç tüketim ve ihracat arasındaki ayrımı, diğer şeylerin yanı sıra, genellikle operatörlerin, alıcıların ve “bağışçı” ülkelerin, yani sermaye yatırımcılarının baskısı altında alınan hükümet kararlarına bağlıdır.
Mozambik ve Nijerya gibi ülkelerdeki düzenleyiciler ve devlete ait şirketler genellikle kararlarını yabancı danışmanların tavsiyelerine dayandırırlar ve bu kararlar her zaman bu ülkelerin çıkarlarını yansıtmaz.Cezayir ve Mısır iç pazarlarını geliştirmede ve Mısır’da çok daha ilerideler. onlara öncelik veriyorlar ama aynı yabancı danışmanlar, Avrupalı ve çok uluslu şirketlerle yakın ittifak içinde hareket ederek, sübvansiyonları kaldırmaları, pazarlarını “serbestleştirmeleri” ve devlet tekellerini parçalamaları için onlara büyük baskı yapıyor.
Ancak AB’nin hala bir şansı var. Cezayir veya Mısır’da elektrik talebinde ve üretiminde keskin bir düşüşle birlikte yıkıcı bir ekonomik kriz, ihracat için ek gaz hacimlerini serbest bırakacaktır (bir zamanlar Sovyet gazında olduğu gibi). Bununla birlikte, bu tür krizler bir trajedi olacaktır ve neyse ki sadece varsayımsal bir risktir.
Rusya, Afrika gaz piyasalarının desteklenmesinde ve geliştirilmesinde rol oynayabilirdi. Gazprom’un Nijerya’daki ofisi faaliyete geçtiğinde, ülke ihracat projeleri hakkında (yıkıcı) kararlar almaktan kaçındı ve iç pazarı geliştirmek için Rusya ve diğerleri ile işbirliğine güvendi. Ancak hiçbir yatırım kararı alınmadı ve Nijerya eski yöntemlerine döndü: yeni sıvılaştırma tesisleri inşa etmek.
Gazprom, Rosneft ve LUKOIL, Afrika’da ara sıra kendi stratejik rakipleriyle birlikte keşif ve üretim (E&P) projelerine giriyor. Afrika iç pazarlarını açmak için bu projelerden vazgeçerlerse, hem Rusya hem de Afrika fayda sağlayacak, ancak henüz buna dair çok fazla kanıt yok.
Şuradan çevrildi: ingilizce
Moskova Ekonomi Yüksek Okulu Afrika Çalışmaları Merkezi Direktörü Andrei Maslov ve Saint Petersburg Devlet Üniversitesi Afrika Çalışmaları Bölümü Intexpertise Araştırmacısı Vsevolod Sviridov tarafından.
Konuyla ilgili daha fazla bilgi – Enerji kıtlığı – Batı’nın Güney’i zincirlemek için yeni stratejisi mi?