Lippe’nin ihtişamlı prensesi Pauline 200 yıl önce öldü. Erkek egemenliği olan bir dünyada sadece kendini kanıtlamakla kalmadı, aynı zamanda saygınlık da kazandı.
Birkaç yıl önce “Lippische Landeszeitung”, okuyucularına Lippe’deki en önemli kişilik olarak kimi gördüklerini sordu. Anketi ne Varus Savaşı’nın galibi Arminius ne de eski şansölye Gerhard Schröder kazandı. Lippe’nin prensesi Pauline, açık ara farkla sıralamada birinci geldi. Tarihçiler onu Lippe’nin en önemli yöneticisi olarak görmüştür; reşit olmayan oğlu Leopold adına 1802’den 1820’ye kadar prensliği yönetmiştir.
Lippe devleti, 1947’nin başlarında Kuzey Ren-Vestfalya’nın bir parçası olmuştur. Armanın içindeki Lippe gülü, ülkenin Lippe ulusal bilincine uyan açık ara en küçük kısmının büyük tarihini hatırlatıyor. Bu farkındalığın hala güçlü olması, bugünkü Lippe bölgesinin sınırlarının büyük ölçüde eski beyliğinkilerle örtüşmesi gerçeğiyle ilgilidir ve küçük devletin uzun süre egemen kalabilmiş olması, her türlü olasılığa rağmen, yine 200 yıl önce 29 Aralık’ta ölmüş olan metanetli Pauline sayesinde olmuştur.
Çağdaşlar, Pauline’in tarihte eşit olarak Rus Çariçesi II. Katerina gibi akrabalarının yanına yerleştirilecek daha büyük bir imparatorluktan yoksun olduğuna inanıyorlardı. Pauline’in torunu, Detmold kalesinin bugünkü sahibi Lippe’nin prensi Stephan, bu tür abartılara inanmıyor. Ancak, Pauline şüphesiz ki güçlü Avrupalı kadınların saflarına dahildir: “Erkeklerin egemen olduğu bir dünyada, sadece kendini kanıtlamakla kalmadı, aynı zamanda herkesin saygısını da kazandı.”
Darbe, Bir Kadının Dostluğuyla Bağlandı
Lippe bölgesinin tarihiyle ilgili çalışmasında Erich Kittel, “Eski tahtlar her yere düştüğünde ve yeni devlet yapıları Fransızlar arasında gelişigüzel şekillendiğinde ve eski Kutsal Roma İmparatorluğu sona erdiğinde, Lippe mucizevi bir şekilde korunmuştu.” diye yazıyor. Hesse veya Prusya’nın Lippe’yi bünyesine katmasıyla, Prenses Pauline, Ren Konfederasyonu’na yetenek, çekicilik, cesaret ve azimle katılmayı başardı. 1807’de İmparator Napolyon ile istediği özel düzenlemeleri görüşmek için Paris’e gitti. Lippe’nin prensi Stephan, “Pauline-Lippe deneyimi, Batı yönelimli bir Avrupa’nın, Prusya merkezli bir Almanya’dan daha iyi olduğunu gösteriyor.” diyor. Özellikle bugün, bu tutum yine oldukça günceldir.
Anavatanın yöneticisi Lippe, Pauline’nin darbesini kadınlar ve kadın diplomasisi arasındaki dostluğun yardımıyla gerçekleştirdiğinden emindir. Pauline, Paris görevine hazırlanırken, Mainz’de Napolyon’un karısı Joséphine ile tanışmıştı. Pauline, çocukken bile mükemmel Fransızca konuşuyordu. 13 yaşındayken babası Prens Friedrich von Anhalt-Bernburg adına Fransızca yazışmaları devraldı ve kısa süre sonra onu hükümet işlerinde daha yoğun bir şekilde destekledi. Bu, daha sonra Lippe’deki çalışmaları için ideal bir eğitim yuvası oldu.
Pauline, gençliğinden beri Fransa’da siyasi ve sosyal kargaşa açısından olup biten her şeyi yakından takip ediyordu. Bu yüzden, İmparatoriçe Joséphine ile Mainz’de sohbet edebildi. Lippe’nin prensi, “Joséphine daha sonra Lippe’nin Napolyon’un en küçük kardeşi Jérôme yönetiminde yeni kurulan Vestfalya Krallığı’na eklenmesini değil, onu bağımsız bir ülke olarak kabul etmesini sağlamak için Napolyon ile çalıştı.” diye anlatıyor. Bunun bedeli yüksekti. Küçük prenslik, Napolyon’un seferleri için asker sağlamak zorundaydı. Prenses, cesaret ve azim sloganını Pauline’nin Lippeli taburlarının bayrağına şahsen işledi.
Pauline, 1806’da Ren Konfederasyonu’na katılmayı planladıktan sonra, Napolyon’un Ekim 1813’te Leipzig Savaşı’ndaki yıkıcı yenilgisinden sonra çok uzun süre tereddüt etti. Prenses, ancak kasım ayında Ren Konfederasyonu’ndan vazgeçeceğini açıkladı. Bu bir fiyaskoydu. Pauline, yavaş bir şekilde iyileştiği bir sinir krizi geçirdi. Bu yüzden Viyana Kongresi’ne katılamadı. Ancak birçok küçük eyalet ortadan kaybolurken, Lippe’nin bağımsızlığı onaylanmıştı. Bu sefer Pauline’in kaderiyle değil, Avusturya ve Rusya’nın yenileme politikasıyla ilgisi vardı. Kittel, “Ren Konfederasyonu’nun Güney Almanya eyaletleri dereceli müttefik olarak kabul edildikten sonra, geri dönmeye hazır bir Lippe ile başa çıkmanın başka yolu yoktu.” diye yazıyor. Prenslik, 1918 Kasım Devrimi’ne kadar varlığını sürdürdü ve ardından Lippe, neredeyse 800 yıllık kesintisiz bir mirasın ardından özgür bir devlet oldu.
Pauline sadece dış politikayı şevkle takip etmekle kalmadı, aynı zamanda içişleri ile de ilgileniyordu. Aydınlanmış prenses, Lippe’de iddialı bir reform ve sosyal program izledi ve yoksullukla mücadelede ilk çocuk gözaltı merkezini, ilk anaokulunu ve ilk meslek okulunu kurduğunda Avrupa’da saygı duyulan standartları belirledi. Pauline ayrıca akıl hastaları için bir sanatoryumun inşasını finanse etmek için ruhlar vergisini uygulamaya koydu, köleliği kaldırdı ve Yahudilerin sivil haklara sahip olmasını sağladı.
Lippeliler aslında 2020’yi “Pauline Yılı” olarak kutlamak istiyordu. Ancak, planlanan neredeyse her şey korona salgınının kurbanı oldu. Kale avlusunda özel olarak yeniden yazılmış Pauline müzikalinin performansı iptal edilmek zorunda kaldı ve elbisenin de gösterildiği eyalet müzesinde tamamen kurulan özel sergi açılamadı. Pauline, onu Paris’teki mahkemede bulunduğu sırada Lippe’nin egemenliğini güvence altına alırken giyiyordu. 2021’de durum elverdiği anda da bu mümkün olduğunca telafi edilmelidir.