Bu sayfadaki yakın tarihli bir makale, Oklahoma City'deki bir cerrahi kliniğinin ayakta tedavi prosedürleri sunabildiği, yerel hastanelerin sigorta şirketleri ve Medicare gibi üçüncü taraf ödeme sistemlerine ödediklerinin onda birinden daha az olduğu çarpıcı bir duruma dikkat çekti. Bu, birçok yönden önemli bir makaleydi, çünkü bu ülkedeki tıbbi bakım sistemlerinde gerçekten neler olduğuna dair gerçekten şok edici bir tablo sundu.
Aynı zamanda, Dr. G. Keith Smith'in kliniğinin hem Amerikalıların erişebileceği fiyatlara yüksek kaliteli hizmetler sunabilmesi hem de bunu ekonomik ve uygun bir şekilde yapabilmesine şaşırmadım. Ne de olsa, serbest piyasa ekonomisi yüzyıllardır özel olarak sunulan neredeyse tüm diğer mal ve hizmetlerle aynı şeyi yaptı ve tıbbi bakım istisna olmamalıdır.
Birincisi ve en önemlisi, tıbbi bakım kıt bir maldır, bu da ekonominin tüm değişmez yasalarına tabi olduğu anlamına gelir. İkincisi, girişimcilere serbest piyasa ortamında mal ve hizmetleri iyileştirme fırsatları verildiğinde, sonuçlar tahmin edilebilir: daha iyi ve daha az maliyetli mal ve hizmetler norm haline gelir.
Dr. Smith'in sunduğu gerçekler tartışılmaz görünüyor. Misal malzemeyi çevrimiçi olarak fiyatları görebilir ve alabilir. Ayrıca, Paul Krugman gibi ekonomistlerin imkansız olduğunu iddia ettikleri şeyi başardılar: zaman içinde gerçek tıbbi bakım maliyetlerini düşürmek. Krugman'dan alıntı:
Sağlık harcamaları neden artmaya devam ediyor? Doktorlar ve hastaneler açgözlü olduğu için değil; tıbbi ilerleme nedeniyle. Bir zamanlar doktorların ulaşamayacağı yeterli koşul, hastaların yaşamlarına yıllar ekleyerek ve o yılların kalitesini büyük ölçüde artırarak, ancak her zamankinden daha fazla masrafla tedavi edilebilir. Üçlü koroner baypas sizin için güzel bir yatak başı tarzından çok daha fazlasını yapar, ancak maliyeti de çok daha fazladır.
Bu Oklahoma City kliniğinin yaptığı her yerde yapılmalı ve siyasi topluluk tarafından kutlanmalıdır. Bunun yerine, tıp kurumu Dr. Smith'in işaret ettiği gibi onu kapatmak için mümkün olan her şeyi yaptı ve diğer klinikler ve hastanelerden sorumlu olanlar kendi yolunu bulsaydı, Oklahoma Cerrahi Merkezi Tom Smith'in “İnanılmaz Ekmek Makinası” ile aynı kaderi paylaşacaktı.
Reddedilenlerin bir kısmı kesinlikle düzenleyici ekonominin “Yakalama Teorisi” kategorisine giriyor. Diğer tıbbi kuruluşlar rekabetten hoşlanmazlar ve hükümet aygıtlarını rakip firmaları engellemek için kullanırlar - tüm bunlar ders kitabı teorisi olan “tüketiciyi koruyoruz” söylemini kullanırken gerçekleşir. Aynı şekilde, “Baptistler ve Bootleggers” düzenleme teorisini de iş başında görebiliriz. (Hem Baptistler hem de içki kaçakçıları içki dükkanlarının kapatılmasını istiyor, ancak çok farklı nedenlerle. Baptistler, kulağa hoş gelen, “kamu yararı” söylemi sunarken, içki kaçakçıları tüzel kişilerden rekabet istemiyor.)
Serbest piyasa tıbbi bakımına karşıtlığı tanımlamak için hangi teoriyi kullanırsak kullanalım, bunu aşağıdaki ifadeyle kolayca karakterize edebiliriz: Tıbbi bakım ucuz olmamalıdır; ücretsiz olmalı. “Ücretsiz”den daha azı ahlaki ve politik olarak kabul edilemez. Paul Krugman, Bernie Sanders, Elizabeth Warren, Alexandria Ocasio-Cortez veya Amerikan ilerlemeciliğinin şu anki panteonundaki herhangi birinin açıklamalarını okuyanlar, “ücretsiz” tıbbi bakım tüm taleplerinin merkezinde yer almaktadır.
Hiç kimsenin - Krugman'ın bile - tıbbi bakımın "ücretsiz" veya kıt olmayan bir hizmet olduğuna inanmadığına dikkat çekiyorum. Aksini söylemek, tıbbi ürünlerin geliştirilmesi ve sunulmasına giren her bir üretim faktörünün, emekten kullanılan her tıbbi cihazın her bir bileşenine kadar kıt olmaması gerektiğini iddia etmek olacaktır. Tıbbi bakımın diğer mal ve hizmetlerden “farklı” olduğunu ve standart ekonomi yasalarına uymadığını iddia edenler bile, tıbbi bakıma giren girdilerin de ücretsiz olması gerektiğini iddia etmeyeceklerdir.
İlerlemeciler, “ücretsiz” tıbbi bakımın ekonomik anlamda aslında ücretsiz olmadığına inandıklarından, temel doktrinleri ile baş başa kaldık: Tüm tıbbi bakım, alıcılara ve tıbbi bakım sağlayıcılarına ve tıbbi bakım üreticilerine yapılan tüm ödemeler ücretsiz olarak uygulanmalıdır. Tıbbi hizmetlerde kullanılan mallar, tıbbi hizmetlerin doğrudan alıcıları dışındaki kaynaklardan gelmelidir. Bu, dini olduğu kadar ekonomik bir ifade de değildir. Tüm ilericilerin paylaştığı merkezi bir dini inanç varsa, o da tıbbi hizmet alan hiç kimsenin bu hizmetler için doğrudan ödeme yapmaması gerektiği inancıdır. Ücretin miktarı önemsizdir; sıfırdan fazlası ilk bakışta ahlak dışıdır.
Bu doktrin, Amerikan ilerici inançları için o kadar merkezidir ki, ilericiler ücretsiz tıbbi bakım sunan herhangi bir siyasi rejimi savunmak için eşi benzeri görülmemiş yola başvuracaklar. Yapılması gereken tek şey, yirminci yüzyıldaki her bir komünist rejim için ilerici bir destek bulmaktır - buna 1970'lerin ortalarında Kamboçya'daki çılgınca soykırımcı Pol Pot rejimi de dahildir - çünkü ücretsiz sağlık hizmetlerine sahiptirler.
30 yıl önce çoğu komünist rejimin çöküşünden sonra bile, Küba ve Kuzey Kore gibi yalnız kalanların ateşli taraftarları var. Nikole Hannah-Jones, New York Times'a gelmeden önce, 2008'de Küba'yı ziyaret ettikten sonra eski işvereni Portland Oregonlu'nun okuyucuları için şunları yazmıştı:
Oradayken bilmediğin bir Küba buldum. Yüzde 99.8 okuryazarlık oranı, Batı Yarımküre'deki en düşük HIV enfeksiyonu oranı, ücretsiz kolej ve sağlık hizmeti olan bir Küba.
Devamında:
Küba'nın evrensel sağlık sistemi birçok kişi tarafından bir dünya modeli olarak görülüyor. Mahalle klinikleri ve belediye hastaneleri, lazer görme düzeltmesi ve deformiteleri düzeltmek için kozmetik cerrahi de dahil olmak üzere ücretsiz tedavi sağlıyor. HIV ve AIDS ilaçları hiçbir şeye mal olmuyor. Çoğu klinik, eski ekipman ve malzeme sıkıntısı ile idare ediyor. Yine de ülkede doktor/hasta oranı ABD'den daha yüksek ve Kübalılar bizden daha uzun yaşıyor.
Felaketle sonuçlanan Kültür Devrimi sırasında bile Çin'deki Mao rejimine yönelik aynı tapınma dilini okuduğumu hatırlıyorum, eski SSCB'ye ve onun Doğu Avrupa uydularına, sözde herkes için "ücretsiz" tıbbi bakım sağladıkları için övgüde bulunmuştum. Bir siyasi rejim ne kadar şiddetli, ne kadar cani ve ne kadar soykırımcı olursa olsun, “ücretsiz” ve evrensel tıbbi bakım sunuyorsa, başka hiçbir şeyin önemi yoktur. “Ücretsiz” ve evrensel tıbbi bakım, diğer tüm aşırılıkları meşrulaştırır. Sol eğilimli Guardian bu ilkenin yakın tarihli bir örneğini sunuyor.
Söz konusu rejim herkese “ücretsiz” tıbbi bakım sunduğunu iddia ederse, ilericilerin siyasi toplu katliamı mazur göstermeye istekli oldukları göz önüne alındığında, Oklahoma Cerrahi Merkezi gibi bir tıbbi modelin, sağlandığı zaman bile ahlaki olarak meşru olduğuna ikna olmayacaklar. Örneğin, SCO'nun başarısını kabul ettikten sonra bile, kendini “özgürlükçü” olarak tanımlayan biri, Kenneth Arrow'un 1963'te American Economic Review'de yayınlanan ve tıbbi bakımın diğer mal ve hizmetlerden “farklı” olduğunu ve piyasa sisteminden çıkarılması gerektiğini iddia eden ünlü makalesini kullanarak kısa süre önce onun meşruiyetine meydan okudu.
Makaleye yapılan tüm övgülere ve akademik ekonominin elitleri tarafından tüm olumlu kabulüne rağmen, Arrow gazetesi “Kendi Kendini Kanıtlayan Önerme” şeklindeki gayri resmi yanlışlığın poster çocuğudur. Arrow bir sonuçla başlar ve daha sonra hiçbir şey kanıtlamadan amacını "kanıtlar". Aynı şekilde, ilericiler, ahlaki açıdan meşru tek tıbbi bakım sisteminin, hiçbir tıbbi hizmet alıcısının doğrudan ödeme yapmadığı bir sistem olduğu beyanıyla başlar; bu nedenle, SCO fiyatlarını prosedür başına bir nikele indirebilse bile, ilericiler yine de itiraz edeceklerdir.
Kısaca, Arrow teması, tıbbi bakım alanında çok fazla belirsizlik olduğu için, bu alandaki pazarların rekabetçi olamayacağıdır, bu da tanım gereği optimal olmadıkları anlamına gelir. Şöyle yazıyor: “…piyasa optimal bir duruma ulaşamadığında, toplum, en azından bir dereceye kadar, boşluğu fark edecek ve piyasa dışı sosyal kurumlar, onu kapatmaya çalışarak yükselecektir.” Burada eleştirilecek çok şey var ve bunu yapmak için yeterli alan yok, ancak şunu söylemek yeterli:
Bununla birlikte, basit bir nedenden ötürü, serbest piyasa ilkelerine dayanan başarılı sağlık hizmeti örnekleri yoktur: sağlık hizmetlerinde serbest piyasa çalışmıyor. Ve pazarın cevap olduğunu söyleyenler, hem teori hem de ezici kanıtlar karşısında savruluyorlar.
SCO'nun, yakındaki hastanelerin sigortacılardan alacağının onda birinden daha azıyla kârlı bir şekilde ameliyatlar gerçekleştirebilmesi gerçeği, bu tür bilgileri zorla reddeden Krugman gibi ekonomistler için önemsizdir. Sadece SCO gibi klinikler değil, aynı zamanda Florida, North Port'taki Epiphany Health Direct Primary Care gibi kuruluşlar da kaliteli sağlık hizmetini fiyatlara sunabiliyor, ancak ana akım ekonomistler onların varlığını inkar edebilir ve bundan paçayı sıyırabiliyorlar. Aslında, ülke genelinde bu tür 1400'den fazla sadece nakit uygulaması var ve bu da Krugman'ın serbest piyasaların sağlık hizmetlerini daha pahalı ve daha az erişilebilir kıldığı iddiasını yalanlıyor. (Krugman'ın dünyasında, serbest piyasa sisteminde tıbbi bakıma yalnızca zenginlerin erişebildiğini unutmayın. Serbest piyasanın tıbbi versiyonunda yer alan hastaların çoğunun varlıklı insanlar olmadığı, Krugman'ın anlatısını değiştirmez.)
Arrow, 1963 tarihli makalesinde, serbest piyasa ve sağlık hizmetlerinin uyumsuz olduğunu “kanıtlayan” sonuçlara ulaşmak için kusurlu bir analiz yaptığında ilericilerden söz etti. Şunları yazdı: "Tıp için laissez-faire çözümünün tahammül edilemez olduğu konusunda genel bir fikir birliği var." Bununla birlikte, bugün laissez-faire tıbbi bakımının dayanılmaz olmadığına ve serbest piyasa ortamında gerçekleştirilen çoğu tıbbi işlemin bu ülkedeki çoğu insanın mali imkanları dahilinde olduğuna dair pek çok kanıt var.
Gerçekten uygun fiyatlı tıbbi bakım, bu ülkede kesinlikle adil ve dürüst bir şekilde dinlenmiyor. Politikacılar için, medya böyle bir durumda lanetlidir. Yanlış tahsis edilmiş kaynaklarda trilyonlarca doları boşa harcayan, ancak arka uçta “uygun fiyatlı” ve daha da önemlisi “adil” görünümü vermek için sübvanse edilen yapmacık, yüksek maliyetli bir sistem görmeyi tercih ederler. Yüksek maliyetli “ücretsiz” tıbbi bakım, düşük maliyetli serbest piyasa tıbbi bakımına göre ahlaki olarak üstündür, çünkü öyledir.
Tartışma için bu tür temel kurallar mevcut olduğunda, kamuya açık bir tartışma yapmak zordur. Krugman gibi muhalif argümanları haykırmak için medya kaynaklarını harp edebilen ve müttefikleri aynı şeyi akademide, Kongre'de ve yasama organlarında yaptığında, en azından sözde tartışma söz konusu olduğunda günü taşıyacak gibi görünecekler.
Ancak ekonomi retoriğe değil, kaynakların, üretimin ve tüketimin gerçek dünyasına dayanır. Paul Krugman'ın tanımı gereği serbest piyasa tıbbi kliniklerinin var olamayacağını iddia etmesi, binlerce insanın Krugman, Arrow ve ekonomi mesleğinin çoğunun imkansız olduğunu iddia ettiği türden bakımı almadığı anlamına gelmez. Serbest piyasa bakımı vardır ve açıkçası, yerleşik seçkinlerin bize söylediği yalanlara karşı ahlaki bir seçim sağlar.
Yazar - William L. Anderson
Çevirmen - Zorbey Uyanık
Bu yazı mises.org sitesinin ''Why Progressives Will Never Accept Market-Based Medical Care'' adlı yazının çevirisidir.