

Selâhaddin Pınar, 22 Ocak 1902 tarihinde Üsküdar, Altunizâde de doğdu. Babası
Sadık Bey aslen Denizli ilinin Çal kasabasındandır. Eski hukukçulardan olan
Sadık Bey, çeşitli illerde ve memleketi olan Denizli'de kadılık yapmış, Denizli
milletvekili olmuş, İstanbul "Yüksek Ticaret ve İktisat Mektebi"nde "Medeni
Hukuk müderrisliği" yapmıştı. Annesi İsmet Hanım Ud çalar, babası da mûsıkîyi
severdi. Türk Mûsıkîsi'ni daha çocukluğunda, aile çevresinde tanımıştı.
İlkokulu okuduğu yıllarda Sadık Bey, Çal'a tayin olduğundan Selâhaddin Pınar ilk
öğrenimini burada tamamladı. Buradan sonra sırasıyla önce Saros adasına, sonra
Edirne'ye tayin oldular. Ortaokulu burada okuduktan sonra 1918 yılında
İstanbul'a geldiler. Babası oğlunun ciddi bir öğrenim görmesini istiyordu. Bu
mümkün olamadı;çünkü o mûsıkîşinas olmağa karar vermişti. Bir süre İtalyan
Ticaret Okulu'nda okudu ise de yarıda bıraktı.
Musıkî çalışmalarına on iki yaşında iken, Udî Sami Bey'den Ud dersleri alarak
başladı. 1920 yılında kurulan, daha sonra "Üsküdar Musıkî Cemiyeti" adını alacak
olan "Darü'l-Feyz-i Mûsıkî"nin kurucuları arasında bulundu. Burada Telgrafçı Ata
Bey, Udî Sami Bey, Tanburî Cemil Bey'in öğrencilerinden Kadıköylü Fuad Bey gibi
kimselerle ciddi çalışmalar
yapılırdı. Üsküdar Mûsıkî Cemiyeti olduktan sonra bu çalışmalara Necati Tokyay,
Emin Ongan, Şükrü Tunar, Hâfız Burhan ve daha nice isim yapmış ve yapacak olan
sanatkârlar katılmıştı. Bestenigâr Ziya Bey, Mızıkalı Celâl Bey, Udî Sami Bey,
Hanende Hüsameddin Bey, Kâzım Uz ve Ali Rifat Çağatay hoca olarak görev
yapıyordu.
Selâhaddin Pınar bütün bu hocaların çeşitli yönlerinden yararlandı. 1919 yılında
Tanbur çalmağa yöneldi. Udî Selâhaddin Bey'likten ayrılmış, tanburî Selâhaddin
Pınar olmuştu. Aynı zamanda kendine özgü bir uslûp ve boğuk sesi ile okurdu.
Bestekârlığa on sekiz yaşlarında başladı. İlk eseri sözleri adliyeci Senihî'nin
olan Kürdilihicazkâr makamından ve aksak usülünde bestelediği "Mülkün ne yaman
şule-i ikbâli karardı" güfteli şarkısıdır. En çok bu makamı sevdiğini her
fırsatta dile getirdiğini yakınları bilirlerdi. Yıllar ilerledikçe mûsıkî
repertuvarımıza birbirinden güzel şarkılar hediye etti. Eserlerinin çoğunu
İskender Kutmanî yayınlamıştır.
Çok temiz giyinen, zarif, efendi, güzel ve esprili konuşan Selâhaddin Pınar
gerek mûsıkî çevreleri nde, gerekse dostları arasında sevilen, sayılan bir
kimseydi. Ölümünden iki yıl önce Bursa'da ciddi olarak hastalanmış, bir kalp
krizi geçirmişti. Nihayet 6 Şubat 1960'da Todori'nin lokantasında, yanında söz
yazarı Selim Aru olduğu halde, yemek yemek üzereyken yine bir kalp krizi sonucu
öldü. 7 Şubat 1960 tarihinde kalabalık bir toplulukla Şişli Camii'nde kılınan
namazdan sonra Zincirlikuyu Mezarlığı'nda toprağa verildi.
Rahmetli ATATÜRK, Pınar'ı takdir eder, İstanbul'da bulunduğu zamanlar huzuruna
çağırırdı. Bunlardan birini kendisi şöyle
anlatıyor:". . . Arkadaşlardan Nubar, Dolmabahçe'de Büyük Gazi'nin huzurunda
çalıyor;Gazi de zevkle dinliyor ve bir ara Nubar'a soruyor:
"-Kendi eserleriniz de var mı ?"
"Nubar da okumuş. Gazi bunu da çok beğenmiş;bir şarkısını daha istemiş. Bunun
üzerine Nubar:"-Efendim, benim başka şarkım yok ama bir arkadaşımın yeni güzel
bir şarkısı var. Müsaade buyurursanız onu okuyayım, diye benim", Anladım
sevmeyeceksin beni sen nazlı çiçek Hasta kalbim yine hicrânını yalnız çekecek
Belki ruhum seni çılgınca severken ölecek
Yine sensin beni bir lâhza şifayâb edecek Şarkısını okumuş. Nubar hakikaten
güzel okurdu. Gazi'nin de pek hoşuna gitmiş.
"-Kimin bu ? Bu eserin sahibini öğrenmek isterim" demiş. O da :
"-Arkadaşlardan tanburî Selâhaddin. . . . . deyince, Gazi :
"-Bu kabiliyetli çocuğu tanısam. . . " demiş.
"-Ertesi akşam zaten tanıştığımız Kılıç Ali Bey telefonla beni davet etti.
Otomobil gönderdiler, kalktım gittim. Büyük Gazi'nin huzuruna ilk
çıkışım;heyecan içindeyim. Dolmabahçe Sarayı'nın muazzam salonunda nasıl adım
atacağımı bilmiyorum. Gazi karşıda oturuyor, etraf da kalabalık. Ne yapacağımı
öğretmiş olduklarından elimdeki madeni tanburla ilerledim;elini öptüm,
iltifat ettiler. Bir yer gösterdi oturdum. Evvelâ bir fısıltı oldu. Hanendeler
okudular;ben de iştirak ettim. Bir müddet sonra Gazi bana hitapla:"
"-Sizi yalnız dinleyelim. . . Dün gece Nubar Bey güzel bir eserinizi okudu. Bir
de sizin ağzınızdan dinleyelim" buyurdu.
"-Emredersiniz. . . diye okumağa hazırlandım ama, bir hatâ edeceğim diye ödüm
kopuyordu. Tarif edilmez bir heyecan içindeydim. Hele bakışlarım gözlerine
ilişince büyülenmiş gibi oluyor, titriyordum. Sazımı akord ettim ve tek başıma
okudum. Çok mütehassıs oldu:"
"-Bir daha okuyun " dedi. Bu iltifatın verdiği sevinçle kabıma sığmayacak hale
geldim. O anda dünyalar benim oldu. Tekrar okudum, yine takdîr etti, yalnız
sazımı beğenmemiş.
"-Bu madeni sazı değiştirin. . . Bunda bizim an'anevi tanburumuzun hassasiyeti
yok, buyurdu. O günden sonra madenî saza veda ettim. "
"İtiraf ederim ki , sanatımda beni en çok teşvik ve teşci eden büyük halaskâr
Atatürk'ün paha biçilmez iltifatlarıdır. O vakit gençlik de vardı. O'nun küçük
bir takdîr ve teşviki insana yaratmak kudretleri, hayata ve sanata bambaşka
gözle bakmak, emniyet ve cesaretle bağlanma aşkını verirdi. Ve o kadar yüksek
bir sezişi vardı ki, tarif edemem. "
"-Florya Deniz Köşkü yeni yapılmıştı. Bir akşam oraya davet ettiler. Hâfız Yaşar
da orada idi.
"-Bir fasıl yapın" dedi. Hüzzam faslı yaptık. O aralık yeni bestelediğim şu
şarkı da vardı:
"Aşkınla sürünsem , yine aşkınla dirilsem Bilmem ki ne yapsam da senin kalbine
girsem Bir gölge gibi ruhunun altında belirsem. . . " "Bunu Atatürk bilmiyordu.
O gece saz heyetiyle hep beraber çaldık, söyledik. İlk defa dinledikleri bu
şarkı dikkat nazarını çekmiş. . . Fakat zekâya bakın:"
"-Durun. . . " dedi ve bana hitapla:
"-Bu şarkı sizin mi ?" diye sordu. "
"-Evet efendim" dedim.
"-Ben anladım zaten. . . Sen bunu yalnız oku" buyurdu.
"O kalabalık saz ve hanende içinde daha ilk duyuşta , benim olduğunu sezişi beni
hayrette bıraktı. Bu görülmemiş müthiş bir seziş hassasıdır. Sonra son derece
hassastı. Meselâ, bir gece yine "Gel gitme kadın" şarkısını okurken, bunun
"Karşında esirim bana düşman gibi bakma" yerine gelince, ağlayarak masayı
terkedip uzaklaştığını görmüştüm. "
Eserlerine söz seçmekte çok titiz bir sanatkârdı. Şarkılarının çoğunun sözlerini
Mustafa Nafiz Irmak yazmıştır. 20. yüzyıl içinde yetişmiş bestekârlar arasında
özel bir yeri olan Pınar, şarkı formunun geleneklerine bağlı olmakla beraber
kendine özgü yeni bir yol izlemiş, yeni bir duyuş ve anlayışın etkisi altında
güzel eserler bestelemiştir. Eserlerinde makamlarımızın seyir ve hareketi, usta
bir modülasyon tekniği, ritm ve melodi uygunluğu dikkat çekicidir. Bu eserlerin
çoğu o zamanın ve zamanımızın ses sanatkârları tarafından plâklara okunmuştur.
Şarkılarının bilinenlerinin sayısı yüze yaklaşır. Bazıları da unutulmuştur.
Sanat hayatının büyük bir bölümünü İstanbul sahnelerinde geçiren sanatkâr
geçimini bu yoldan temin etmiştir.