Endometriyozun Non İnvazif Tanısında Endometriyal Biyomarkerler
Cochrane derleme özeti
Derleme sorusu
Hekimler endometriyozda cerrahi tanı gereğini azaltmak için biyomarkerler (belli durumlarda ortaya çıkan ayırıcı molekül, gen ya da başka özellikler) kullanabilir mi?
Arka plan
Endometriyum rahmin içini döşeyen doku tabakasıdır, adet görme esnasında dökülür. Endometriyozlu kadınlarda rahim dışında, pelvis boşluğu içinde büyüyen endometriyum dokusu söz konusudur. Bu doku parçaları üreme hormonlarına cevap verir ve ağrılı adetlere neden olur, kronik alt karın ağrısı görülür ve gebelik güçleşir. Halen endometiyoz tanısı koymanın tek güvenilir yolu laparoskopik cerrahi ile karın içindeki endometiryoz birikimlerini görmektir. Cerrahi riskli ve pahalı olduğundan, ofis pratiğinde rahim içi örnek almayla yapılabilecek çeşitli testlerin non-invazif olarak ya da minimal invazyonla endometriyozu belirleyebilme yeteneği değerlendirildi. Doğru bir test endometriyozun cerrahiye gerek olmadan tanınmasını veya cerrahi gereğinin azalmasını sağlayabilir böylece sadece endometriyoz olma ihtimali en yüksek olan kadınlara cerrahi uygulanır. Bu serideki değişik Cochrane derlemelerinde derleme, ekipleri endometriyoz tanısının kan, idrar ve görüntüleme testleri ve birkaçının kombinasyonu gibi başka tanı yollarını da değerlendirdiler.
Çalışma özellikleri
Bu derlemenin kanıtları 2015 Nisanına kadar günceldir. 2729 katılımcı üzerinde yürütülmüş 54 araştırma derledik. Tüm çalışmalarda endometriyoz ya da başka endikasyonlarla belirtilerin araştırıldığı tanısal cerrahiye giren üreme çağındaki kadınlar değerlendirildi. 26 çalışmada endometriyoz tanısında 22 farklı biyomarkerin rolü değerlendirildi, 31 çalışmada da hasta ve olmayan kadınları ayırmada değeri olmayan 77 başka biyomarker belirlendi.
Ana sonuçlar ve kanıt kalitesi
İncelenen biyomarkerlerden sadece ikisi bir nöral lif markeri PGP 9.5 ve bir hormonal marker CYP19 anlamlı sonuç almak için yeterli sayıda araştırmada değerlendirildi. PGP 9.5 endometriyozu cerrahi tanının yerine geçebilmek için yeterli doğrulukta belirledi. Birkaç başka biyomarker (endometriyal proteom,17βHSD2, IL-1R2, caldesmon ve diğer nöral markerler) endometriyozun tanınmasında umut gösterdi ancak tanısal değerlerinden emin olmak için çok az çalışma var.
Çalışmaların yürütüm yolları, hangi kadın gruplarında çalışıldığı ve cerrahinin nasıl yapıldığı farklıydı. Bildirilerin metodolojik kalitesi düşüktü bu nedenle okuyucular büyük ve yüksek kaliteli çalışmalarca konfirme edilmeden bu sonuçların güvenilir olduğunu düşünemez. Genel olarak herhangi bir endometriyal testin endometriyoz tanısı için klinik uygulamada kullanılmasını tavsiye etmek için yeterli kanıt bulunmuyor.
Gelecekteki araştırmalar
Endometriyal biyomerkerlerin endometriyoz tanısında tanısal potansiyelini doğru olarak değerlendirmek için daha fazla yüksek kalitede araştırma gerekiyor.
Kaynak
Gupta D, Hull M, Fraser I, Miller L, Bossuyt PMM, Johnson N, Nisenblat V. Endometrial biomarkers for the non-invasive diagnosis of endometriosis. Cochrane Database of Systematic Reviews 2016, Issue 4. Art. No.: CD012165. DOI: 10.1002/14651858.CD012165
Orijinal özet için: Non-invazif Endometriyoz
Tam metin için: Tıbbi Özet ve Tam Metin