

Gümrük ve Ticaret Bakanlýðýndan:
GÜMRÜK VE TÝCARET BAKANLIÐI PÝYASA GÖZETÝMÝ VE
DENETÝMÝ YÖNETMELÝÐÝ
BÝRÝNCÝ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanýmlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliðin amacý, Bakanlýðýn sorumluluðunda bulunan tüketici ürünlerinin piyasa gözetimi ve denetiminin usul ve esaslarýný belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, Bakanlýðýn sorumluluðunda bulunan tüketici ürünlerinin piyasa gözetimi ve denetimine iliþkin usul ve esaslarý, alýnacak önlemleri ve üretici ve daðýtýcýlarýn yükümlülüklerini kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 29/6/2001
tarihli ve 4703 sayýlý Ürünlere Ýliþkin Teknik Mevzuatýn Hazýrlanmasý ve Uygulanmasýna Dair Kanuna, 3/6/2011 tarihli ve 640 sayýlý Gümrük ve Ticaret Bakanlýðýnýn Teþkilat ve Görevleri Hakkýnda Kanun Hükmünde Kararnameye, 13/11/2001 tarihli ve 2001/3529
sayýlý Bakanlar Kurulu Kararý ile yürürlüðe konulan Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Yönetmeliðe dayanýlarak hazýrlanmýþtýr.
Tanýmlar ve kýsaltmalar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlýk: Gümrük ve Ticaret Bakanlýðýný,
b) Daðýtýcý: Ürünün tedarik zincirinde yer alan ve faaliyetleri ürünün güvenliðine iliþkin özelliklerini etkilemeyen gerçek veya tüzel kiþiyi,
c) Denetmen: Gümrük ve Ticaret Denetmen ve Denetmen Yardýmcýlarýný,
ç) Duyusal inceleme: Ürünün herhangi bir test ve/veya muayene iþlemine tabi tutulmasýndan önce, denetmenin duyularýný veya basit ve yaygýn olarak kullanýmda olan ölçme araçlarýný kullanarak yapýlacak incelemeyi,
d) Düzeltici faaliyet: Bir ürünün ilgili teknik düzenlemeye aykýrýlýðýnýn veya güvensizliðinin verilen süre içinde üretici tarafýndan giderilmesi faaliyetini,
e) Genel Müdürlük: Tüketicinin Korunmasý ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüðünü,
f) Güvensiz ürün: Duyusal inceleme veya test ve/veya muayene
yoluyla insan saðlýðý, can ve mal güvenliði, hayvan ve bitki varlýðý ve çevre bakýmýndan güvenli olmadýðý tespit edilen ürünü,
g) Ýl Müdürlüðü: Bakanlýk Ýl Ticaret Müdürlüðünü,
ð) Kanun: 29/6/2001 tarihli
ve 4703 sayýlý Ürünlere Ýliþkin Teknik Mevzuatýn Hazýrlanmasý ve Uygulanmasýna Dair Kanunu,
h) Numune alma
etiketi: Test ve/veya muayene için alýnan numunelere iliþtirilen veya yapýþtýrýlan numuneye ait bilgileri, taraflarýn isim, unvan ve imzalarýný taþýyan belgeyi,
ý) PGD (Piyasa Gözetimi ve Denetimi): Ürünün piyasaya arzý veya daðýtýmý aþamasýnda, ürün piyasada veya gerektiðinde kullanýmda iken, ilgili teknik düzenlemeye uygun olarak üretilip üretilmediðini, güvenli olup olmadýðýný denetlemek veya denetletmek; güvenli olmayan ürünlerin güvenli hale getirilmesini temin etmek, gerektiðinde yaptýrýmlar uygulanmasýný saðlamak amacýyla Bakanlýk tarafýndan yapýlan her türlü faaliyeti,
i) PGD Bilgi
Sistemi: Bakanlýðýn PGD faaliyetlerine iliþkin her türlü bilgi, belge ve verilerin kaydýna, elektronik ortamda saklanmasýna ve gerektiðinde veri giriþi ve veri çaðýrma, risk deðerlendirmesi, çeþitli analiz ve raporlama uygulamalarýna imkân veren sistemi,
j) Þahit numune: Test ve/veya muayene yapýlmasýna ihtiyaç duyulan hallerde, test, muayene ve/veya belgelendirme
kuruluþuna gönderilmek üzere alýnan numunenin zayi olmasý veya yargý yoluna gidilmesi durumunda baþvurulmak üzere alýnan numuneyi,
k) Tutanak: Gümrük ve Ticaret Bakanlýðý Piyasa Gözetimi ve Denetimi Tutanaðýný,
l) Tüketici: Ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kiþiyi,
m) Tüketici ürünü/ürün: Hizmet sektöründe kullanýlanlar dâhil olmak üzere tüketicilerin kullanmasý için tasarlanan veya makul koþullarda tüketiciler tarafýndan kullanýlmasý öngörülen, gerek ticari faaliyetler sonucunda gerekse baþka yollarla tedarik edilen veya kullanýlabilir hale getirilen yeni, kullanýlmýþ veya ýslah edilmiþ her türlü ürünü,
n) Uygunluk deðerlendirme kuruluþu: Kalibrasyon, test, belgelendirme ve muayene dâhil olmak üzere uygunluk deðerlendirme faaliyeti gerçekleþtiren Türkiye’de yerleþik kuruluþu,
o) Üretici: Bir ürünü üreten, imal eden, ýslah eden veya ürüne adýný, ticari markasýný veya ayýrt edici iþaretini koymak suretiyle kendini üretici olarak tanýtan gerçek veya tüzel kiþiyi; üreticinin Türkiye dýþýnda olmasý halinde, üretici tarafýndan yetkilendirilen temsilciyi ve/veya ithalatçýyý; ayrýca, ürünün tedarik zincirinde yer alan ve faaliyetleri ürünün güvenliðine iliþkin özelliklerini etkileyen gerçek veya tüzel kiþiyi
ifade eder.
ÝKÝNCÝ BÖLÜM
Piyasa Gözetimi ve Denetimine Ýliþkin Usul ve Esaslar
Genel esaslar
MADDE 5 – (1) Teknik düzenlemelere uygun ürünlerin güvenli olduðu kabul edilir. Teknik düzenlemenin
bulunmadýðý
hallerde, ürünün
güvenli
olup olmadýðý;
Türk
Standardlarý Enstitüsü tarafýndan
Türk
standardý
olarak kabul edilen bir Avrupa standardýna karþýlýk
gelen ulusal standartlar veya mevcut olmasý halinde Avrupa Birliði
teknik özellikleri;
bunlarýn
olmamasý
halinde ise Türk
Standardlarý Enstitüsü tarafýndan
Türk
standardý
olarak kabul edilen diðer ulusal standartlar veya ilgili sektördeki
saðlýk
ve güvenlik
konularýna
iliþkin
iyi uygulama kodu veya bilim ve teknoloji düzeyi veya tüketicinin
güvenliðe
iliþkin
makul beklentisi dikkate alýnarak deðerlendirilir.
(2) Bakanlýk, sorumlu olduðu ürünlere iliþkin PGD’yi denetmenleri aracýlýðýyla yürütür. Denetim sonuçlarýna göre gerekli önlemleri alýr ve idari yaptýrým uygular. Bakanlýk, alýnacak önlem ve uygulanacak yaptýrýmlar konusunda orantýlýlýk ilkesine uygun olarak hareket eder; alýnacak tedbirlerin, önlenmesi amaçlanan tehlikenin boyutu, niteliði ve gerçekleþme olasýlýðý ile orantýlý olmasýný saðlar.
(3) Bakanlýk, sorumlu olduðu ürünlerin PGD’sini
yýllýk denetim planýnýn yaný sýra re’sen veya
ihbar/þikâyet üzerine yapar. Ürüne iliþkin ihbar ve þikâyetler Bakanlýðýn internet sitesinde yer alan Ürün Güvenliði Ýhbar/Þikâyet Formu, Bakanlýk ve il müdürlüklerine ait e-posta adresleri ile ilgili internet
adresleri kullanýlarak veya mevzuatta belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde yazýlý olarak yapýlýr.
(4) Ürünün teknik düzenlemeye aykýrýlýðý veya güvensizliði konusunda yapýlan her türlü ihbar, þikâyet, ürün sebebiyle meydana gelen kazalar ve ürün hakkýnda elde edilen diðer bilgiler PGD faaliyetlerinde kullanýlýr.
(5) Satýþ veya kiralama amacýyla yazýlý basýn, radyo, televizyon, internet ve benzeri iletiþim araçlarýnda reklam ve ilanlarý yer alan ürünler de piyasaya arz edilmiþ kabul edilir.
(6) Denetim, ürünlerin bedelli veya bedelsiz olarak piyasaya arz
edildiði, satýldýðý ve daðýtýldýðý her yerde, depo, iþyeri, nakil araçlarý ve gerektiðinde üretim tesislerinde, iþlendikleri, ambalajlandýklarý, montaj veya dolum yapýldýklarý yerlerde yapýlýr.
(7) Denetim
sonucunda ortaya çýkan aykýrýlýklarda sorumluluk üreticiye aittir. Daðýtýcýnýn iþ yerinde yapýlan denetimde, üreticinin adý ve adresi tespit edilir.
(8) Üreticinin Türkiye dýþýnda olmasý halinde yetkili temsilci ve/veya ithalatçý muhatap alýnýr ve bunlar da üretici ile ayný sorumluluðu taþýr.
(9) Denetim, öncelikle ürüne, üreticiye veya daðýtýcýya ait bilgi ve belgelerin ilgili mevzuat çerçevesinde incelenmesi ile baþlar ve ürünün duyusal incelemesiyle devam eder. Ýnceleme neticesinde aykýrýlýk þüphesi bulunmasý halinde gerekli görülürse her türlü test ve/veya muayenenin yapýlmasý veya yaptýrýlmasý suretiyle denetim gerçekleþtirilir. PGD faaliyetleri sýrasýnda ürünün uygunluk deðerlendirme iþlemlerinde yer almayan test, muayene veya belgelendirme
kuruluþlarýnýn imkânlarýndan yararlanýlýr. Uygunluk deðerlendirmesini yapan kuruluþ haricinde ürünün test ve/veya muayenesini yapacak kuruluþ yoksa denetim personelinin gözetim ve denetiminde, bu kuruluþta veya üreticinin laboratuvarýnda
yahut bir baþka üreticinin laboratuvarýnda ürünün test ve/veya muayenesi yaptýrýlýr. Ancak, test ve/veya muayene sonucuna göre karar verme yetkisi Bakanlýk veya il müdürlüðüne aittir.
(10) Bakanlýk, denetimlerin koordinasyonunu ve etkin bir þekilde gerçekleþmesini saðlar. Bakanlýk bu doðrultuda gerekli önlemleri almak ve uygulamalarý koordine etmekle görevlidir. Bakanlýk, numune alýmý da dâhil olmak üzere il veya bölge bazýnda denetime tabi olacak ürün, risk, firma ve benzeri verileri içeren sektörel denetim
programlarý hazýrlar, uygular ve bu programlarý periyodik olarak günceller, programla ilgili genel bilgilerin ve yapýlan güncellemelerin kamuoyuna duyurulmasýný saðlar.
(11) Piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetleri sýrasýnda üreticiler ve daðýtýcýlar tarafýndan yetkili kuruluþlara, 16/12/2011 tarihli
ve 2011/2621 sayýlý Bakanlar Kurulu
Kararý ile yürürlüðe konulan Uygunluk Deðerlendirme Kuruluþlarý ve Onaylanmýþ Kuruluþlar Yönetmeliði çerçevesinde akredite edilmiþ bir uygunluk deðerlendirme kuruluþundan alýnmýþ uygunluðu gösteren belgeler ile test raporlarýnýn sunulmasý halinde, Bakanlýk bu belge ve raporlarý dikkate alýr. Türkiye'de veya karþýlýklýlýk ilkesi saklý kalmak kaydýyla, Avrupa Birliði üyesi bir ülkede yerleþik bir uygunluk deðerlendirme kuruluþunca verilmiþ belgeler ve test raporlarý, kuruluþun yeterliliðine iliþkin gerekçelerle reddedilemez.
Denetimlerin yapýlmasý
MADDE 6 – (1) Teknik
düzenleme hükümleri saklý kalmak kaydýyla, PGD aþaðýdaki esaslar çerçevesinde yapýlýr;
a) Denetimler,
Bakanlýðýn ürünlere ve muhtemel kullanýcýlarýna iliþkin yapacaðý risk analizi sonucunda belirlenen yýllýk denetim planý uyarýnca yapýlýr.
b) Re’sen
veya ihbar/þikâyet üzerine yapýlacak denetimlerde þikâyete konu ürün hakkýnda, daha önce denetim yapýlýp yapýlmadýðý veya teste gönderilip gönderilmediði gibi hususlarýn ön incelemesi yapýldýktan sonra denetimlere baþlanýr.
Denetimin þekli
MADDE 7 – (1) PGD,
durumun gereklerine göre, aþaðýdaki hususlardan
bir veya birkaçýný kapsayacak þekilde yapýlýr:
a) Teknik düzenlemenin öngördüðü iþaretler ve/veya belgeler üzerinden inceleme,
b) Ýlgili teknik düzenlemenin bulunmadýðý hallerde, 5 inci maddenin birinci fýkrasý çerçevesinde yapýlan inceleme,
c) Duyusal
inceleme,
ç) Test ve/veya muayene.
Tutanak ve kayýt iþlemleri
MADDE 8 – (1) PGD sýrasýnda düzenlenecek tutanaðýn þekil ve içeriði Bakanlýkça belirlenir ve internet sitesinde ilan edilir.
(2) Ýl müdürlükleri, denetim faaliyetlerine iliþkin her türlü bilgi ve belgelerin PGD Bilgi Sistemine aktarýlmasýný saðlar.
(3) PGD sýrasýnda kullanýlacak tutanaklar elektronik ortamda hazýrlanýp elektronik imza ile imzalanabilir.
Numune alma
MADDE 9 – (1) Denetmen,
gerekli gördüðü takdirde, her türlü test ve/veya muayeneyi yaptýrmak üzere denetlenen ürünlerden numune alýr. Ürünün yapýsýna ve özelliðine göre, test ve/veya muayenelerin gerektirdiði ölçüyü aþmamak üzere, numune alýnmasý fiilen mümkün olmayan haller hariç, üretici veya daðýtýcýdan bedeli ödenmeden biri þahit numune olmak üzere en fazla üç takým numune alýnabilir.
(2) Numune alýnmasý halinde, denetim esnasýnda tutanaðýn ilgili bölümü doldurulur. Numuneler özelliklerine göre mühürleri bozulmadan açýlmayacak þekilde, denetmen tarafýndan üretici veya daðýtýcý ile birlikte hazýrlanýr ve üzerlerine taraflarýn isim, unvan ve imzalarýný taþýyan ve ek-1’de yer alan numune alma etiketi konulur.
(3) Alýnan numunelerin bir takýmý ile tutanaðýn bir nüshasý üreticiye veya daðýtýcýya teslim edilir. Þahit numune Bakanlýkça veya il müdürlüðünce muhafaza edilir. Alýnan numunelerin baþka yere taþýnmasý veya korunmasý güç yahut sakýncalý ise, durum tutanaða yazýlarak numune saklanmak üzere yediemin sýfatýyla üretici veya daðýtýcýya býrakýlýr. Test ve/veya muayene yapýlmasý için alýnan numunenin bir takýmý ile tutanaðýn bir nüshasý, Bakanlýkça belirlenen test, muayene ve/veya belgelendirme
kuruluþuna gönderilir. Test, muayene ve/veya belgelendirme
kuruluþu tetkikleri en kýsa zamanda yapar, sonucunu bir raporla tespit eder
ve bu raporu iki nüsha halinde Bakanlýða sunar. Bu raporlar ayrýca elektronik ortamda Bakanlýða ve il müdürlüðüne iletilir.
(4) Numune
almanýn mümkün olmadýðý ya da taþýnamayan ürünler için test ve/veya muayene iþlemleri, denetmenin gözetiminde, ürünün bulunduðu yerde, üretici veya daðýtýcýnýn katýlýmý ile Bakanlýkça belirlenen test, muayene veya belgelendirme
kuruluþuna yaptýrýlýr. Üretici veya daðýtýcýnýn bulunmamasý test ve/veya muayene iþlemlerinin gerçekleþtirilmesine engel teþkil etmez.
Test ve/veya muayene sonucunda yapýlacak iþlemler
MADDE 10 – (1) Test
ve/veya muayene sonucunda, numunenin uygun çýkmasý halinde;
a) Test,
muayene ve numune ücreti ile taþýma masraflarý Bakanlýða aittir.
b) Numunenin
niteliðini kaybetmemesi
durumunda, Bakanlýk veya il müdürlüðü üretici veya daðýtýcýya bildirimin yapýldýðý tarihten itibaren numunelerin geri alýnmasý veya aldýrýlmasý için otuz gün süre verir. Bu süre içinde alýnmayan numuneler, Defterdarlýklara intikal ettirilir. Bu durumda üretici veya daðýtýcý numune bedelini talep edemez.
c) Numunenin
niteliðini kaybetmesi
durumunda, bu husus Bakanlýkça veya il müdürlüðünce üretici veya daðýtýcýya bildirilir. Numune, “Numune Bertaraf Tutanaðý” düzenlenerek bertaraf edilir ve numune bedeli Bakanlýk tarafýndan numunenin alýndýðý firmaya ödenir. Þahit numuneyle ilgili (b) bendindeki usule göre iþlem yapýlýr.
(2) Test
ve/veya muayene sonucunda numunenin teknik düzenlemesine aykýrý veya güvensiz çýkmasý durumunda;
a) Test,
muayene ve numune ücreti ile taþýma masraflarý üreticiye aittir.
Bu ücretler hakkýnda 21/7/1953 tarihli ve
6183 sayýlý Amme Alacaklarýnýn Tahsil Usulü Hakkýnda Kanun hükümleri uygulanýr. Bu kapsamda tahsil edilen tutarlar genel bütçeye gelir kaydedilir.
b) Testi yaptýrýlan numune, niteliðine göre uygun koþullarda ve uygun bir süreyle test kuruluþunda muhafaza edilir ve numunelerin teslim alýnmasý için üreticiye veya daðýtýcýya bildirimde bulunulur. Bildirimi takiben otuz gün içinde üretici tarafýndan alýnmayan numuneler Bakanlýk veya il müdürlüðü tarafýndan “Numune Bertaraf Tutanaðý” düzenlenerek bertaraf edilir veya ettirilir. Üreticinin teslim aldýðý güvensiz numuneler ilgili mevzuata uygun ve güvenli hale getirilmeden piyasaya arz edilemez.
c) Güvensizlik nedeniyle uygulanacak idari yaptýrým kararýnýn kesinleþmesinden sonra þahit numuneye, (b) bendindeki usule göre iþlem yapýlýr.
ç) Güvensiz olduðu tespit edilen numunenin, üretici dýþýndaki bir firmadan alýnmasý ve söz konusu firmanýn PGD tutanaðý ile birlikte üreticiye baþvurmasý durumunda, numune bedeli üretici tarafýndan söz konusu firmaya ödenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Aykýrýlýk Halinde Alýnacak Önlemler ve Uygulanacak Yaptýrýmlar
Teknik düzenlemeye aykýrýlýk
MADDE 11 – (1) Ýlgili teknik düzenlemeye uygun olmadýðý tespit edilen, piyasadaki ürünler için,
a) Ýnsan saðlýðýna, can ve mal güvenliðine, hayvan, bitki yaþamýna ve saðlýðýna ve çevreye bir tehdit oluþturmamasý koþuluyla düzeltilebilir teknik düzenlemeye aykýrýlýklarýn giderilmesi amacýyla, düzeltici faaliyet planýný onbeþ gün içinde sunmasý için üreticiye bildirim yapýlýr. Bu süre içinde baþvuru yapmayan üreticinin düzeltme faaliyetinde bulunmayacaðý varsayýlýr.
b) (a) bendi
uyarýnca, ürünün teknik düzenlemeye aykýrýlýðýný gidermek için düzeltici faaliyet planý sunmayan veya düzeltici faaliyet planý sunan ancak verilen süre sonunda uygunsuzluðu gidermeyen üreticiye Kanunun 12 nci
maddesinin birinci fýkrasýnýn (a) bendinde
belirtilen idari para cezasý uygulanýr.
c) Üretici tarafýndan sunulan düzeltici faaliyet planý, gerektiðinde deðiþiklik yapýlarak il müdürlüðü tarafýndan onaylanýr ve üreticiye teblið edildiði tarihten itibaren geçerli olmak üzere teknik düzenlemeye aykýrýlýðýn niteliði, ürünün özelliði ve piyasadaki yaygýnlýðý deðerlendirilerek altý ayý geçmemek üzere düzeltme süresi verilir.
ç) Denetim sonucunda teknik düzenlemeye aykýrýlýðýn giderilmesi için süre verilmiþ olan bir ürüne ayný aykýrýlýk için tekrar süre verilmez. Ancak verilen süre sonunda aykýrýlýðýn mücbir sebeplerin varlýðý nedeniyle giderilemediðinin kanýtlanmasý halinde altý ayý geçmemek üzere ek süre verilir.
d) Teknik düzenlemeye aykýrýlýk nedeniyle verilen sürelerin takibi ile düzeltme faaliyetinin gereklerinin yerine getirilip
getirilmediðinin kontrolü il müdürlüðü tarafýndan yapýlýr. Düzeltme iþlemleri sonucunda teknik düzenlemeye aykýrýlýðýn giderildiði kanýtlanan ürünler tekrar piyasaya arz edilebilir.
(2) Uygunluk iþaretinin veya uygunluk deðerlendirme iþlemleri sonucunda verilen belgelerin gerçeði yansýtmadýðýnýn, tahrif veya taklit edildiðinin tespit edilmesi halinde Cumhuriyet Baþsavcýlýðýna suç duyurusunda bulunulur. Suçtan dolayý yaptýrým uygulanmayan hallerde, dava zamanaþýmý süresi içinde kalmak þartýyla Kanunun 12 nci maddesinin
birinci fýkrasýnýn (f) bendinde öngörülen idari para cezasý uygulanýr.
(3) Uygunluk iþaretinin ve belgelerinin ilgili teknik düzenlemenin öngördüðü ebat, görünürlük, silinmezlik, iliþtirilecek yer ve benzeri özellikleri bakýmýndan uygun olmadýðýnýn tespit edilmesi halinde, birinci fýkra hükümleri uygulanýr.
Güvensizlik
MADDE 12 – (1) Teknik düzenlemesine uygun olmayan ve güvensizlik þüphesine yol açan ürünler ile ilgili teknik düzenlemeye uygunluðu belgelenmiþ olmakla birlikte duyusal inceleme sonucunda güvensizlik þüphesi uyandýran ürünler için tutanaðýn ilgili bölümü doldurulur ve test ve/veya muayeneye baþvurulur.
(2) Ýlgili teknik düzenlemeye uygunluðu belgelenmiþ olsa dahi güvensizlik belirtisi taþýyan ürünler için tutanaðýn ilgili bölümü doldurulur ve Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Yönetmeliðin 10 uncu maddesi uygulanýr.
(3) Birinci ve
ikinci fýkralarda
belirtilen iþlemler sonucunda duyusal inceleme veya test ve/veya muayene yoluyla
güvenli olmadýðý tespit edilen ürünler için;
a) Ürünün piyasaya arzýnýn yasaklanmasý,
b) Piyasada
bulunan ürünlerin toplatýlmasý,
c) Ürünün üretici tarafýndan güvenli hale getirilemediði ya da güvenli hale getirilmesinin mümkün olmadýðý durumlarda bertaraf edilmesi,
kararlarýndan uygun olanlar orantýlýlýk ilkesi gözetilerek verilir.
(4) Birinci ve
ikinci fýkralarda
belirtilen iþlemler sonucunda duyusal inceleme veya test ve/veya muayene yoluyla
güvenli olmadýðý tespit edilen ürünler için Kanunun 12 nci
maddesinin birinci fýkrasýnýn (b) bendinde
belirtilen idari para cezasý uygulanýr.
(5) Güvensiz olduðu tespit edilen ürünler ile ilgili savunma alýnabilmesi için üretici ve/veya daðýtýcýya tebligat yapýlýr. Üretici ve/veya daðýtýcýya, savunma hakkýný kullanabilmesi için tebligatýn kendisine ulaþmasýndan itibaren on günlük süre tanýnýr.
(6) Ýnsan saðlýðý ve güvenliðinin veya mevzuatla korunan diðer bir kamu yararýnýn tehlikede olduðu acil hallerde bu sürenin dolmasý beklenmeyebilir. Tebligat yapýlmadan bir karar alýnmasý halinde, üretici ve/veya daðýtýcýya savunma hakkýný kullanabilmesi için sonradan süre tanýnabilir.
(7) Üretici, güvenli olmadýðý tespit edilen ürünün kendisi tarafýndan piyasaya arz edilmediðini veya ürünün güvenli olmamasý halinin ilgili teknik düzenlemeye uygunluktan kaynaklandýðýný ispatladýðý takdirde sorumluluktan kurtulur.
(8) Üçüncü fýkrada alýnmasý öngörülen ya da alýnan önlemler, üretici ve/veya daðýtýcýnýn yapacaðý savunma ve saðlayacaðý bilgi ve belgeler dikkate alýnarak deðerlendirilir. Yaptýrým uygulanmasýna iliþkin tebligatta bu kararýn dayandýðý gerekçeler ile karara karþý baþvurulabilecek yasal yollar gösterilmek zorundadýr.
(9) Hakkýnda üçüncü fýkrada düzenlenen önlemler uygulanan ürünün güvenli hale getirilmesi mümkün ise üretici, bunu ispat eden belgeler ve hazýrladýðý düzeltici faaliyet planý ile birlikte, kararýn kendisine tebliðinden itibaren on beþ gün içinde Bakanlýða baþvurur. Bu süre içinde baþvurmamasý halinde, düzeltme faaliyetinde bulunmayacaðý kabul edilir. Bakanlýk, üretici tarafýndan sunulan düzeltici faaliyet planýnda gerektiðinde deðiþiklik yaparak onaylar. Bakanlýkça, güvensizliðin niteliði, ürünün özelliði ve piyasadaki yaygýnlýðý deðerlendirilerek üreticiye altý ayý geçmemek üzere düzeltme süresi verilir. Düzeltme süresi, faaliyet planýnýn onayýna iliþkin yazýnýn üreticiye tebliðinden itibaren baþlar.
(10) Güvensizliðin giderilmesi için süre verilmiþ olan bir ürüne ayný aykýrýlýk için tekrar süre verilmez. Ancak verilen süre sonunda aykýrýlýðýn mücbir sebeplerin varlýðý nedeniyle giderilemediðinin kanýtlanmasý halinde altý ayý geçmemek üzere ek süre verilebilir.
(11) Düzeltme süresi sonunda yapýlan iþlemler Bakanlýk tarafýndan deðerlendirilir. Bakanlýk, gerekli görülmesi halinde, düzeltmeye tabi tutulan ürünün tarafsýz bir test ve/veya muayene kuruluþu tarafýndan test ve/veya muayenesini isteyebilir. Düzeltme iþlemleri sonucunda güvenli olduðu kanýtlanan ürünler tekrar piyasaya arz edilebilir.
(12) Güvenli hale getirilemeyen veya güvenli hale getirilmesi imkânsýz olan ürünler, üreticinin belirleyeceði yerde ve yöntemle denetmen gözetiminde bertaraf edilir. Ýl müdürlüðünce, bertaraf edilen ürün miktarýný, ürünün ne þekilde bertaraf edildiðini, bertaraf yerini, tarihini ve taraflarýn yetkililerinin ad ve soyadlarýný içeren “Ürün Bertaraf Tutanaðý” düzenlenir.
(13) Bu madde,
teknik düzenlemesi
bulunmayan ve güvenli olmadýðý tespit edilen ürünlere de uygulanýr.
Güvensizliðin deðerlendirilmesi
MADDE 13 – (1) Bakanlýk, güvensiz ürünlerin taþýdýðý riskin derecesini belirlemek amacýyla Genel Müdürlük bünyesinde Risk Deðerlendirme Komisyonu oluþturur. Komisyonun oluþumu ve iþleyiþine iliþkin usul ve esaslar Bakanlýkça belirlenir.
(2) Bakanlýkça ürünlere iliþkin yapýlacak risk deðerlendirmesi, Avrupa Komisyonu Topluluk Hýzlý Bilgi Sistemi rehber dokümaný referans alýnmak suretiyle; ürünün tanýmý, niteliði, neden olabileceði tehlikeler, ürünün hedeflediði tüketiciler, yaralanmanýn þiddeti, yaralanmanýn gerçekleþme ihtimali gibi etkenler göz önünde bulundurularak yapýlýr.
(3) Bakanlýk, Risk Deðerlendirme Komisyonunca yapýlacak risk deðerlendirmesi neticesinde güvensizliðe konu üründeki riskin derecesine göre gerekli önlemleri almaya karar verir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Ýl Müdürlüðünün Görev, Yetki ve Yükümlülükleri
Ýl müdürlüðünün görev,
yetki ve yükümlülükleri
MADDE 14 – (1) Ýl müdürlüðünün PGD’ye iliþkin görev, yetki ve yükümlülükleri þunlardýr:
a) Denetimleri,
Bakanlýk tarafýndan iletilen yýllýk denetim planý ve benzeri dokümanlar ile il müdürlüðüne ulaþan þikâyetler doðrultusunda gerçekleþtirmek,
b) Gerekli görülen durumlarda PGD faaliyetlerinin etkin olarak gerçekleþtirilmesini teminen
ihtiyaçlarýný, sorunlarýný ve çözüm önerilerini Bakanlýða iletmek,
c) PGD
faaliyetlerini tarafsýz, baðýmsýz ve þeffaf bir þekilde yürütmek,
ç) Denetim yapýlan bölgelerde elde edilen ürün veya sektör bazlý firma
verilerinin Bakanlýða iletilmesini ve bu verilerin periyodik olarak güncellenmesini saðlamak,
d) Tüketicilere bilgi vermek ve ilgililerin þikâyetlerini ulaþtýrabilmeleri amacýyla yardým masalarý kurmak,
e) Bakanlýkça verilen piyasaya arz yasaðý, toplatma ve bertaraf kararlarýnýn yerine getirilip getirilmediðini üretici nezdinde ve piyasada izlemek, kontrol etmek
ve sonucundan Bakanlýða bilgi vermek,
f) Teknik düzenlemeye aykýrýlýk nedeniyle verilen sürelerin takibi ile düzeltme faaliyetinin yerine getirilip getirilmediðini kontrol etmek,
g) Denetmenlerin PGD ile ilgili eðitim ihtiyacýný karþýlamaya ve bilgi ve tecrübelerini geliþtirmeye yönelik çalýþmalar yapmak,
ð) Piyasanýn veya ürünlerin uygunluk düzeyinin yükseltilmesi amacýyla üreticilerle iþbirliði yapmak, bilgilendirme, eðitim ve benzeri toplantýlar düzenlemek.
BEÞÝNCÝ BÖLÜM
Üreticinin ve Daðýtýcýnýn Yükümlülükleri
Üreticinin
yükümlülükleri
MADDE 15 – (1) Üreticinin yükümlülükleri þunlardýr:
a) Denetmenin
talep etmesi halinde tüm bilgi ve belgeleri denetmene sunmak, üretim yerlerinin ve depolarýnýn adreslerini vermek ve bu yerlerde gerekli
tespitleri yapmasýný saðlamak,
b) Denetim görevinin gereði gibi yürütülmesi için denetmene görevi süresince uygun bir çalýþma yeri saðlamak; uygun yer bulunamadýðýnda veya denetime uygun koþullar oluþturulmadýðýnda, denetmenin isteði üzerine ürüne ait tüm dosya ve belgeleri denetmenin çalýþma yerine getirerek kendisine teslim etmek,
c) Ýlgili teknik düzenlemede belirtilen tüm belgeleri; bu belgeler kapsamýndaki son ürünün yurt içinde üretiliyor ise üretildiði, ithal ise ithal edildiði tarihten itibaren ilgili teknik düzenlemede belirtilen süreyle, bu sürenin belirtilmemesi halinde on yýl boyunca muhafaza etmek ve istenilmesi halinde
denetmene ibraz etmek,
ç) Piyasaya arzýn geçici veya sürekli yasaklanmasý, piyasada bulunan ürünlerin toplatýlmasý, ürünlerin kýsmen veya tamamen bertaraf edilmesi kararý verilmesi durumunda, stoklarýnda ve piyasada bulunan ürünlerin markasý, modeli, seri veya parti numarasý, sayýsý ve daðýtýldýðý yerlere dair bilgi ve belgeleri vermek,
d) Piyasaya arzýn geçici olarak durdurulmasý halinde tüm satýþ ve daðýtým noktalarýný bilgilendirmek ve sonucundan Bakanlýða bilgi vermek,
e) Kendi faaliyetleri ile sýnýrlý olmak üzere; ürünün öngörülen kullaným süresi içinde, yeterli uyarý olmaksýzýn fark edilemeyecek nitelikteki riskleri hakkýnda tüketicilere gerekli bilgiyi saðlamak, özelliklerini belirtecek þekilde ürünü iþaretlemek; gerektiðinde piyasaya arz edilmiþ ürünlerden numuneler alarak test etmek, þikâyetleri soruþturmak ve yapýlan denetim sonuçlarýndan daðýtýcýlarý haberdar etmek, riskleri önlemek amacý ile ürünlerin toplatýlmasý ve bertarafý
da dâhil olmak üzere gerekli önlemleri almak,
f) Güvensizlik tespit edilen ve hakkýnda idari yaptýrým uygulanan ürünlere iliþkin 12 nci maddede
belirtilen yükümlülükleri yerine getirmek.
(2) Güvensiz ürünlere iliþkin verilen piyasaya arz yasaðý, toplatma ve bertaraf kararlarýnýn uygulanmasýnýn ve risk altýndaki kiþilerin bilgilendirilmesinin saðlanmasý amacýyla;
a) Üretici; güvensiz ürünlere iliþkin hazýrlanacak ilan metninin, ulusal düzeyde yayýn yapan iki televizyon kanalýnda 07.00 - 22.00 saatleri arasýnda 30 saniyeden az olmamak üzere yazýlý ve sesli þekilde bir gün yayýnlanmasýný ve ulusal düzeyde daðýtýmý yapýlan iki gazetede sayfanýn en az dörtte biri büyüklüðünde Basýn Ýlan Kurumu aracýlýðýyla bir gün ilan edilmesini, kararýn kendisine teblið edildiði tarihten itibaren on gün içinde saðlar.
b) Risk altýndaki kiþilerin belirli bir yerleþim yerinde toplanmasý ve yerel yayýn yapan gazete ile televizyon kanallarý vasýtasýyla bilgilendirilmesinin mümkün olduðu durumlarda, bu duyuru yerel basýn ve yayýn organlarý yoluyla yapýlýr. Risk altýndaki kiþilerin tamamýna ulaþýlabildiði durumlarda ise bu kiþiler doðrudan bilgilendirilir.
c) Bakanlýk, güvensiz ürünlere iliþkin hazýrlanacak veya yapýlacak ilanlarda güvensiz üründe tespit edilen riskin derecesine göre ilanýn þekli, zamaný, süresi ve ilanýn yapýlacaðý televizyon ve gazetelere iliþkin ek hususlar belirleyebilir.
ç) Üretici güvensiz ürünlere iliþkin ilaný, Bakanlýk internet sitesinde yayýmlanmak üzere Bakanlýða bildirir. Bakanlýk, üreticinin ilanýný takip edecek þekilde bu ürünlerle ilgili bilgileri bir yýl süre ile internet sitesinde ilan eder.
d) Güvensizlik tespiti sonucunda Bakanlýk tarafýndan verilen piyasaya arz yasaðý, toplatma ve/veya bertaraf kararlarýnýn gerekleri bu kararlarýn teblið tarihinden itibaren en geç altý ay içinde üretici tarafýndan yerine getirilir ve yerine getirildiði belgelenir. Üretici bu faaliyetlerden doðan her türlü masrafý karþýlamakla yükümlüdür.
(3) Güvensiz ürünlere iliþkin ilanlar açýk ve net olmak zorundadýr. Ýlgisiz veya ilanýn amacýný ortadan kaldýran ifadelere yer verilemez.
(4) Güvensiz ürünlere iliþkin ilanlarda aþaðýdaki bilgilerin bulunmasý zorunludur:
a) Üreticinin adý, unvaný ve adresi,
b) Ürünün adý, markasý, modeli, cinsi, fotoðrafý, seri ya da lot numarasý veya ürünü net þekilde tanýtan bilgi,
c) Ürünün geri çaðrýlma nedeni, güvensiz olduðu ve alýnan önlemler hakkýnda bilgi,
ç) Ürünün iade edileceði yerler veya üründeki sorunun giderilmesini teminen
gönderilebileceði adresler hakkýnda bilgi,
d) Ürünün taþýdýðý risk, riskten sakýnmak veya sorunu gidermek için önerilen yöntemler hakkýnda bilgi.
(5) Bakanlýk, duyurunun yukarýdaki esaslara uygun ve risk altýndaki kiþilerin haberdar edilmesini saðlayacak þekilde yayýnlanýp yayýnlanmadýðýný denetler ve eksiklik tespit edilmesi halinde
duyurunun tekrarýný saðlar.
(6) Üreticilerin güvensiz ürünlere iliþkin ilan, toplatma ve bertaraf gibi yasal yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda, bu yükümlülükler Bakanlýk tarafýndan yerine getirilir. Bu kapsamda Bakanlýkça yapýlacak masraflar, üretici tarafýndan karþýlanýr. Bu masraflar hakkýnda, 6183 sayýlý Amme Alacaklarýnýn Tahsil Usulü Hakkýnda Kanun hükümleri uygulanýr.
Daðýtýcýnýn yükümlülükleri
MADDE 16 – (1) Daðýtýcý, sahip olduðu bilgiler çerçevesinde, güvenli olmadýðýný bildiði ürünleri piyasaya arz edemez. Daðýtýcý, faaliyetleri çerçevesinde, ürünlerin taþýdýðý riskler ve bu risklerden korunmak için alýnmasý gereken önlemler hakkýnda ilgililere bilgi verir.
(2) PGD
faaliyetleri sonucunda aykýrýlýklarý belirlenen ürünlere iliþkin olarak üreticinin tespit edilemediði durumlarda, üreticinin veya ürünü tedarik ettiði kiþinin kimliðini Bakanlýkça talep edildiði tarihten itibaren on gün içinde bildirmeyen daðýtýcý, üretici olarak kabul edilir.
Gönüllü geri çaðýrma
MADDE 17 – (1) Üreticiler, güvensiz ürünlerinin piyasada yer aldýðýný kendilerinin tespit etmesi halinde, bu ürünleri gönüllü geri çaðýrabilir ve gerekli tedbirleri alýr. Ancak, üretici piyasada gerçekleþtirdiði her türlü geri çaðýrma ve aldýðý tedbirlere iliþkin tüm bilgi ve belgeleri Bakanlýða iletmekle yükümlüdür. Üreticiler gönüllü geri çaðýrmalarda risk altýndaki kiþilerin bilgilendirilmesini saðlamak amacýyla, gerekli bilgileri Bakanlýk internet sitesinde yayýmlanmak üzere Bakanlýða bildirir. Ayrýca, bu bilgiler üreticinin internet sitesinde de yayýmlanýr.
Ürünlerin
izlenebilirliði
MADDE 18 – (1) Üreticiler, ürünlerin üzerinde seri, model, parti numarasý veya baþka bir þekilde ürünlerinin tespit edilmesini saðlayacak bilgilere yer vermek zorundadýr.
(2) Üreticiler, toplatma, imha veya düzeltici faaliyetin uygulanmasý gerektiðinde parti, seri, lot bazýnda kayýt oluþturmak ve istenildiðinde bu kayýtlarý Bakanlýða sunmak zorundadýr.
(3) Üreticiler gerekli bilgileri, ürünün büyüklüðünün veya doðasýnýn buna izin vermediði durumlarda ürünün ambalajýnda veya yanýnda verilen bir belge ile saðlamak zorundadýr.
(4) Üreticiler, ticari unvanlarý veya tescilli markalarý ile iletiþim bilgilerini ürünlerin üzerinde, bunun mümkün olmadýðý durumlarda ürünün ambalajýnda veya yanýnda verilen bir belgede gösterir.
(5) Üreticiler, ürünlerin izlenebilirliðini saðlamak için gerekli önlemleri almak zorundadýr.
ALTINCI BÖLÜM
Çeþitli ve Son Hükümler
Bilgilerin gizliliði
MADDE 19 – (1) PGD
faaliyeti sýrasýnda Bakanlýk merkez teþkilatý veya il müdürlüklerince yapýlan yazýþmalar, ihbar ve þikâyetler ile denetimlerde temin edilen ve ticari sýr niteliðindeki veya fikri ve sýnai
mülkiyet hakkýna iliþkin bilgiler gizli tutulur. Ancak, mevzuatýn ve insan saðlýðý ve güvenliðinin gerektirdiði hallerde yapýlan duyurular bu kapsamda sayýlmaz.
Yaptýrýmlarýn
uygulanmasý
MADDE 20 – (1) Ürünün piyasaya arzýnýn yasaklanmasý, piyasaya arz edilmiþ ürünlerin toplatýlmasý ve ürünün kýsmen veya tamamen bertaraf edilmesi kararý Bakanlýkça verilir ve bu kararlarýn gereklerinin üretici tarafýndan yerine getirilip getirilmediði il müdürlüklerince takip edilir.
(2) Güvensizlik halinde Kanunun öngördüðü idari para cezasý kararý Bakanlýk tarafýndan, teknik düzenlemeye aykýrýlýk halinde Kanunun öngördüðü idari para cezasý kararý ise Valilik tarafýndan verilir.
(3) Teknik düzenlemeye aykýrýlýk baþka bir ilde tespit edilmiþ olsa bile üretici hangi ilde yerleþikse o il müdürlüðü idari para cezasýný uygular.
(4) Ürünün, insan saðlýðýný, can ve mal güvenliðini tehlikeye düþürebileceðine dair kesin belirti bulunmasý halinde piyasaya arzýn geçici olarak durdurulmasý kararý; denetmenin önerisi üzerine ürünün test ve/veya muayenesi için daha uzun bir sürenin gerekli olmamasý durumunda üç günü aþmamak üzere il müdürlüðü tarafýndan verilir.
Tebligat
MADDE 21 – (1) Ýdari para cezasý ve/veya idari tedbirleri içeren idari yaptýrým kararlarýnýn tebliðinde, 11/2/1959 tarihli ve
7201 sayýlý Tebligat Kanunu hükümleri uygulanýr.
Yürürlükten kaldýrýlan yönetmelik
MADDE 22 – (1) 19/7/2012 tarihli ve 28358 sayýlý Resmî Gazete’de yayýmlanan Gümrük ve Ticaret Bakanlýðý Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliði yürürlükten kaldýrýlmýþtýr. Diðer mevzuatta söz konusu Yönetmeliðe yapýlan atýflar bu Yönetmeliðe yapýlmýþ sayýlýr.
Yürürlük
MADDE 23 – (1) Bu Yönetmelik yayýmý tarihinde yürürlüðe girer.
Yürütme
MADDE 24 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gümrük ve Ticaret Bakaný yürütür.
Ek-1


NUMUNE ALMA ETÝKETÝ


Numune Alýnan Gerçek veya
Tüzel Kiþinin Adý/Ticaret Unvaný ve Adresi


Numunenin Alýndýðý
Tarih/Saat


Alýnan Numunenin
Cinsi/Türü


Alýnan Numunenin Marka Model, Seri/ Lot Numarasý


Alýnan Numunenin Miktarý


Numuneyi Alan Kurumun Adý


Denetmenin Adý-Soyadý,
Görevi/Unvaný/T.C. Kimlik No’su, Ýmzasý


Denetlenen Gerçek veya
Tüzel Kiþinin/Yetkilisinin/Vekilinin Adý-Soyadý, T.C. Kimlik No’su, Ýmzasý, Kaþesi

