Orienteering yapmak çok eğlencelidir. Ama haritayı çok karışık bulabilir ya da pusulanın nasıl kullanıldığını unutmaktan korkuyor olabilirsiniz. Bunları dert ettiğiniz sürece orienteering yapmaktan zevk alamazsınız. Neyseki bunlar boşuna dert ettiğiniz şeyler. Neden mi? İşte temel kural ve püf noktaları:
TEMEL KURAL: ASLA, gideceğin yere nasıl gideceğini planlamadan bulunduğun yeri terk etme!
Neredeyse bütün orienteering hatalarının nedeni bir sonraki noktaya nasıl gidileceğinden emin olunmadan hareket edilmesidir. Bu tip durumlarda sadece koşturur ve şansınıza güvenirsiniz.
Eğer:
Şu anda nerede olduğunuzu biliyorsanız,
Nereye gitmek istediğinizi biliyorsanız,
Oraya nasıl gidileceğini biliyorsanız,
Oraya vardığınızı nasıl anlayacağınızı biliyorsanız,
Yanlış gitmeniz mümkün değildir!
Nerede olduğunu bilmek: Parkurdaki her ayak belirli bir noktada başlar. Başlangıç ve kontrol noktaları haritada işaretlidir.
Nereye gitmek istediğini bilmek: Bir sonraki kontrol noktası ya da yön bulurken varmanız gereken bir sonraki belirgin yüzey şekli.
Oraya nasıl gidileceğini bilmek: Hangi yüzey şekillerini kullanarak yön bulacağınız ve yol üzerinde hangi yüzey şekillerini görmeniz gerektiğini planlamaktır. Bu sizin rotanızdır.
Oraya vardığınızı nasıl anlayacağınızı bilmek: Vardığınızda çevrenizde neler görebilirsiniz, eğer hedefi ıskalarsanız nelerle karşılaşabilirsiniz, adım saymanıza gerek olup olmadığına karar verirsiniz.
Temel kurala hep uyun!
ASLA, gideceğin yere nasıl gideceğini planlamadan bulunduğun yeri terk etme!
Hayat için de geçerli bir kural, değil mi?
Çizgisel hatları kullanmak
Çizgisel Hatlar (ingilizcede handrails diye geçerler) harita okumayı kolaylaştıran şekillerdir: ana patikalar, dere, çit ve insan yapımı yapılar (bina, anten, tabela, bank). Bu çizgisel hatlar sayesinde karışık renkli ve şekilli bir haritada yerleştirilmiş hedeflere ulaşabileceğiniz takip etmesi kolay rotalar oluşturmanız mümkündür. Yeni başlayanların daha uzun olsa bile haritalardaki çizgisel hatları takip ederek hedef yakınlarına "sürekli olarak nerede olduğunu" bilerek gelmesi çoğu zaman kısa kuş uçuşu hattan daha az zaman alır.
Örnekleyelim: Orman içinde 300-400 metre pusula ile ilerleyip hassas bir şekilde hedefe varmak imkansızdır. Bunu başardıysanız sadece şanslı bir kişi olduğunuzu ispatlarsınız. Pusula kullanımı o kadar hassas olamaz. Becerisini çalışarak geliştirmiş olanlar 400 metre için 30-40 metre hata payı koymalıdır.
AMA; bir patika ya da çiti mesela bir kesim noktasına kadar hassas bir şekilde takip edebilirsiniz. Hareket halinde iken harita üzerinde konumunuzu 1 mt. hata payı ile işaret etmeniz mümkündür.
Bu yetinizi geliştirmek için ilk başlarda pusulanızı kullanmaktan kaçının. Onun yerine harita üzerindeki çizgisel hatları takip edin. Norveç`li biri İskoç`ları şu şekilde eleştirmiş vakti zamanında "Pusulayı bir patikaymış gibi kullanıyorlar." (İskandinav ülkelerinde haritayı okumak en ön planda tutulur ve orienteeringdeki başarıları ortada.) Arazi üzerinde pusula açıları yazmaz, dolayısı ile pusuladan daha güvenilir yöntemler ile yön bulmak gerek! Pusula kullanım tekniklerini daha ileri aşamalarda kullanarak "hızlı" orienteering yapmaya başlayabilirsiniz ama HİÇ BİR ZAMAN esas hedef bulma silahınız pusula olamaz.
Çizgisel hat ile yön bulmayı örnekliyelim:
Aşağıdaki şekilde;
2 no.lu kontrol yol kıvrımı
3 no.lu kontrol kaya
4 no.lu kontrol açıklık alan
2 no.lu kontrol noktasından 3`e giderken tavsiye edilen çizgisel yol şudur: Patikayı dere kesişimine kadar takip edin. Burada iki seçeneğiniz vardır:
a) patikadan devam edip ilk sağ sapaktan dönün. Patikanın hendek ile kesiştiği noktaya geldiğinizde sol tarafınızda hendeği geçtikten sonra kontrolü bulmanız gerek.
b) Sağa dönüp dere boyunca aşağıya inin. Hendek kesişiminde sola dönüp hendek boyunca ilerleyin. Patika ile kesiştiği noktaya vardığınızda hedefin kesişimin arkasında olduğunu biliyorsunuz.
Gördüğünüz gibi temel mantık basit. Çizgisel hatları bir biri ardına takip ederek sağa veya sola dönüyorsunuz. Pusulayı kullanarak çizgisel hattınızın doğru olup olmadığını kontrol edebilirsiniz (şiddetle tavsiye ederim) ama nasıl yapılacağını Pazar günü konuşuruz.
3 no.lu hedeften 4`e hangi çizgisel hatları takip ederek gidebilirsiniz?