Beyaz Sinek
(Bemisia Tabaci)
Hastalık Tanımı :
Erginlerde abdomen soluk sarı renkte olup, kanatlar üzerindeki beyaz mum tabakası nedeniyle genel olarak beyaz renkte görünür. Aslında sinek olmadığı halde sineğe benzediği için beyazsinek adını alır. Gözler kırmızı renkte olup, antenler 7 segmentlidir. Ergin vücut uzunluğu l mm kadardır.
Abdomen dişilerde tıknaz görünüşlü olup, son kısmında ovipozitör vardır. Erkekte ise abdomen daha dar görünüşlüdür ve uç kısmında sivrileşir.
Yeni konmuş yumurta oval biçimli ve beyaz renktedir. Daha sonra sarımtırak, açılacağına yakın devrede ise kahverengine dönüşür Yumurtalar küçük bir sap ile yaprağın alt epidermisine tutturulur. Boyları sap hariç ortalama 0.25 mm kadardır.
Yumurtadan yeni çıkan larva 6 bacaklı olup, çok hareketlidir. Kısa bir süre sonra bacak ve antenleri kaybolarak hareketsiz devreye girer. Bu haliyle kabuklu bitlere benzerler. Genellikle 3 larva dönemi geçirir. 1. dönem larva boyu ortalama 0.27 mm, 2. dönemde 0.68 mm, 3. dönemde ortalama 0.77 mm dir.
Ayrı bir pupa devresi olmamakla birlikte üç larva devresinden sonra görülen 4. bir sakin dönem pupa olarak kabul edilir. Görünüşü daha kabarıktır. Pupa devresinin sonuna doğru kabuk altından ergine ait organlar fark edilebilir. Erginin kırmızı renkli gözleri bu devrede belirgin olarak görülebilir. Larvanın pupa dönemine girdiği sırtın hafifçe yükselmesi ve vücut renginin koyulaşmasından anlaşılır.
Kışı larva, yumurta ve pupa halinde genellikle yabancı otlar üzerinde geçirir. Sütleğen ( Euphorbia helioscapia L.) Fesleğen ( Mercurialis annua L.) en önemli kış konukçularıdır. Ancak, seralardaki sebzelerde mevsim boyunca yaşamlarını sürdürürler. Mayıs ve haziran aylarında erginler sebze bitkilerine geçer. Yaprakların alt yüzünde beslenirler. Erginler pupadan çıktıktan 1-8 saat sonra çiftleşirler, çiftleşmeden 2-4 gün sonra tek tek veya gruplar halinde olmak üzere yaprağın alt epidermisine yumurtalarını koyarlar.
Her dişi ortalama 200 – 300 yumurta koyar. Yumurtanın açılma süresi 4-6 gündür. Yeni çıkan 1. dönem larvası hareketlidir. 8 saat kadar süren hareketlilikten sonra hortumunu epidermisine sokarak beslenmeye başlar.
Larva sabitleştikten bir süre sonra gömlek değiştirerek 2. devreye girer. Bu devrede bacak ve antenleri kaybolur. Üzeri şeffaf bir mum tabakası ile örtülür. Larva ve pupa devresini tamamladıktan sonra, pupanın üzeri T biçiminde yarılarak ergin çıkar. Populasyon en yüksek düzeye temmuz sonu ve ağustos başlarında erişir. Yılda ortalama 9-10 döl verebilir, erginler gerek beslenme gerekse dinlenme için yaprakların alt yüzünü ve bitkilerin alt kısımlarını tercih eder.
Yaşayış :
Beyazsineğin bitkide meydana getirdiği zarar iki şekilde görülmektedir.
a. Doğrudan meydana getirdiği zarar
Larva ve erginler bitki özsuyunu emerek bitkinin zayıflamasına ve kurumasına neden olurlar. Bitkide meyve verimi azalır. Önemli epidemilerde sebzedeki zararı % 80′e kadar ulaşabilir. Emgi sonucu yaprakta sararma meydana gelir.
Ayrıca larva ve erginler beslenme sırasında bitkilerdeki azot miktarının 1/3 oranında azalmasına neden olurlar. Bu azalmadan dolayı karbonhidrat ve yağ oranı artmakta ve bu da bitki büyümesine olumsuz yönde etki yapmaktadır.
B.tabaci, beslenme sırasında tatlı ve yapışkan bir madde salgılar. Bu madde üzerinde fumajin mantarları gelişerek bu kısımlarda siyah bir tabaka oluşmasına neden olurlar. Sonuç olarak bitki özümleme yapmaz hale gelir, verim düşer, ayrıca bu durum sebzenin pazar değerinin düşmesini önemli ölçüde etkiler.
b. Dolaylı olarak meydana getirdiği zarar
Beyaz sinek erginleri virüs hastalıklarının taşınmasında önemli rol oynar.
Akdeniz bölgesi’nde sebzelerde ve pamuklarda, Ege Bölgesi’nde sebzelerde populasyonun hızla artışı ve konukçularının çok olması nedeniyle oldukça önemli zararlılar arasında yer almaktadır.
Kültürel Önlemler :
Beyazsinek kışı yabancı otlar üzerinde geçirmektedir. Bu nedenle hasattan sonra tadanının çevresindeki yabancı otların yakılması, gömülmesi, yok edilmesi populasyonun önemli ölçüde azalmasını sağlar.
Gereğinden fazla sulama sonucu nem artışı beyazsinek populasyonunun artmasına neden olduğundan, fazla sulamalardan mutlak surette kaçınılmalıdır.
Bitki bünyesindeki azot miktarı beyaz sinek için uygun bir besi ortamıdır. Bu nedenle sebzelerde gereğinden fazla azotlu gübre uygulanmasından kaçınmak gerekir.
Seralarda, havalandırma açıklıkları 462 m’luk tel ile kaplanmalı, sera içinde nem ve sıcaklık artışını önlemek için yeterli havalandırma yapılmalıdır.
Bir yıl önceden beyazsinekle bulaşık olduğu bilinen seraya fide dikimi ile birlikte dekara l adet olacak şekilde sarı yapışkan tuzaklar, bitkinin 10-15 cm üzerinden asılır. İlk ergin uçuşu belirlendikten sonra ise 10 m2′ye l tuzak gelecek şekilde 3 metre aralıklarla almaşık olarak tuzaklar aynı şekilde yerleştirilir. Tuzaklar kirlendikçe yenisi ile değiştirilir.
Serada ergin uçuşları saptandıktan sonra, serayı temsil edecek şekilde belirlenen yaklaşılır 20 bitkinin alt, orta ve üst yapraklarından birer adet koparılarak beyazsinek larvası sayılır. Yaprak başına 5 adet larva görüldüğünde, 5 adet beyazsinek larvasına l adet Encarsia f ormosa Gahan, pupası verilir.
Kimyasal Mücadele :
İlaçlamaya başlamadan önce kalibrasyon yapılarak dekara sarf edilecek olan su miktarı saptanır. İlaçlar su ile iyice karıştırıldıktan sonra bitkinin özellikle yapraklarının alt yüzleri iyice ıslanacak şekilde ilaçlama yapılır.
İlaçlama Zamanı :
Beyaz sinekle bulaşık olduğu saptanan tarlaya köşegenler yönünden girilir. Genel olarak 5 dekarlık alan bir ünite olarak kabul edilir. Patlıcan, kabak gibi büyük yapraklı bitkilerde her 5 adımda bir alt, orta ve üst yapraklardan olmak üzere 50 yaprak toplanır. Baklagiller gibi küçük yapraklılarda 80 yaprak toplanır. Yaprak başına mayıs- haziran aylarında 0.5 – 2 larva, temmuz – ağustos aylarında 2-3 larva, eylül ayında 3 larva görüldüğünde ilaçlamaya başlanır. Zararlı ilkbaharda kışlaktan çıktığı dönemde yaban-ciotlar üzerinde yaşadığından tarla kenarındaki yabancı otların yok edilmesi veya ilaçlanması mücadeleyi kolaylaştırır.
BEYAZ SİNEK KİMYASAL MÜCADELEDE KULLANILACAK İLAÇLAR VE DOZLARI
İlaçlamalarda ruhsatlı ilaçlar kullanılmalı, doz ve son ilaçlama ile hasat arasındaki süreye kesinlikle uyulmalıdır.
|Etkili madde adı ve oranı||Formülasyonu||Doz 100 lt suya||İlaçlama ile hasat arası


süre (Gün)
|Acetamiprid %20||SP||30 g (tarla)


30 g (sera)
|3|
|Chlorpyrifos ethyl 480 g/l||EC||200 ml||7|
|Cypermethrin 200 g/l||EC||40 ml||7|
|Cypermethrin 250 g/l||EC||30 ml||7|
|Deltamethrin 25 g/l||EC||100 ml||3|
|Fenpropathrin, 185 g/l||EC||100 ml||7|
|Imidacloprid 350g/l||SC||100 ml (serada damla sulama)||7|
|Lambda cyhalothrin+ Buprofezin 20+100 g/l||EC||300 ml||7|
|Oxamyl, 100 g/l||SL||6 lt (serada damla sulama)||3|
|Oxamyl, 240 g /l||SL||2.5 lt (damla sulama)||3|
|Pirimiphos-methyl, 500 g/l||EC||200 ml||3|
|Pyridaben %20||WP||100 g||3|
|Pyriproxyfen 50g/l||EC||100 ml (örtüaltI)||1|
|Thiamethoxam, 240 g/l||SC||100 ml (serada damla sulama)||7|
|Pymetrozine %50||WG||30 g/l||3|
|Beauveria Bassiana||SC||125 ml||-|
|Pyroxyfen 100g/l||EC||50 ml (sera)||1|