Dolunaydan 16 Kat Büyük Bir Kara Delik Patlaması Yakalandı (VİDEO)
Bilim insanları 23 Aralık 2021’de, Erboğa A galaksisindeki kara delik patlamasının şimdiye kadarki en kapsamlı görüntüsünü elde etmek için Batı Avustralya’da yer alan Murchison Widefield Array (MWA) teleskobunu kullandılar. Bu galaksi, Dünya’ya en yakın aktif olarak beslenen süper kütleli kara deliği içerir. Kara delikten çıkarak püsküren radyo kabarcıkları(radio bubbles), 12 milyon ışık yılı uzaklıkta olmasına rağmen, gökyüzünde 16 dolunaya denk uzunlukta yayılıyor.
Kara delik bu uzak galaksideki yıldızları ve tozu tüketirken, malzemeyi ışık hızına yakın bir hızda fırlatan jetler üretir ve dev radyo kabarcıkları oluşturur. Bunlar uzunlukta 8 derecedir (dolunay uzunluğu ise yarım derecedir) ve yüz milyonlarca yıl yaşındadır.
Dünya’ya en yakın aktif olarak beslenen kara deliğe ev sahipliği yapan radyo galaksisi Erboğa A’yı gösteren bir video:
Video, Ay’a kıyasla Dünya’dan optik, X-ışını ve milimetre-altı dalga boylarında gökadanın görünen boyutunu gösteriyor. Daha sonra, radyo dalga boylarında gözlemlenen çevreleyen kabarcıkların muazzam boyutunu göstermek için uzaklaştırıyor.
Gök bilimciler, Dünya’ya en yakın aktif olarak beslenen süper kütleli kara delikten radyo emisyonunun en kapsamlı görüntüsünü ürettiler. Hakemli dergi Nature Astronomy, 22 Aralık 2021’de Erboğa A’nın radyo haritası ile çalışmayı yayınladı.
Yeni harita kara delik patlamasını gösteriyor
Avustralya’daki Curtin Gözlemevi, Murchison Widefield Array’ın radyo teleskoplarını işletiyor. Benjamin McKinley, kara delik haritasını üreten yeni çalışmanın baş yazarıydı. McKinley haritayı şöyle anlattı: Bu radyo dalgaları, galaksinin ortasındaki süper kütleli kara deliğe çekilen malzemeden geliyor.
Kara deliğin etrafında bir disk oluşturur ve madde kara deliğe yaklaşırken parçalandıkça, diskin her iki tarafında güçlü jetler oluşur ve malzemenin çoğunu uzaya muhtemelen bir milyon ışık yılı uzak mesafelere geri püskürtür. Önceki radyo gözlemleri, jetlerin aşırı parlaklığını kaldıramadı ve galaksiyi çevreleyen daha geniş alanın ayrıntıları bozuldu, ancak yeni görüntümüz bu sınırlamaların üstesinden geliyor.
Erboğa A, bize en yakın radyo galaksisi
Erboğa A veya NGC 5128, kendi Samanyolumuza en yakın radyo gök adası olan eliptik bir gök adadır. Dünya’ya nispeten yakın olduğu için, çekirdeğindeki aktif süper kütleli kara deliği incelemek için gök bilimciler için iyi bir hedef. Bu kara delik, yaklaşık 55 milyon Güneş kütlesine sahiptir ve 1.8 milyon ışık yılı genişliğinde inanılmaz jetlere sahiptir.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL