Matematiğin ve mühendislik bilgisinin ilerlemesi yüzyıllardır devam ediyor ve insanlar artık gerçekten şaşırtıcı yapılar inşa edebiliyor. Evet yanlışlardan öğreniyoruz ama bazen ufak bir matematik hatası üzücü sonuçlara da neden olabiliyor. 1980’de Hyatt Regency Hotel için Kansas City’de bir yürüyüş yolu inşa edildi. Yürüme yolunun, otelin lobisinin yukarısındaki ikinci kat seviyesinde birkaç ince metal çubukla desteklenerek havada yüzüyormuş gibi görünmesi için karmaşık hesaplamalar yapılmıştı. Ancak işler yolunda gitmedi ve bedeli ağır oldu. İnşaat sırasında, tasarımda görünüşte zararsız bir değişiklik yapıldı ve mühendisler hesaplamaları gerektiği gibi yeniden yapmadı. Değişimin temelden tüm matematiği değiştireceğini kimse fark etmedi.
Değişiklik iyi bir fikir gibi görünüyordu. Yürüyüş yolunun otelin ikinci ve dördüncü katlarında olmak üzere iki katı vardı. Tasarım, uzun, ince metal çubukların yukarıdan tutturulmasını ve yürüme yolunun her iki seviyesinin bunlardan asılmasını gerektiriyordu. Ancak bir sorun vardı, çubukların uzunlukları mühendisleri zorluyordu. Basit bir çözüm bulundu: çubukları ikiye bölmek yani uzun bir çubuk yerine aynı yükseklikte kısa iki çubuk kullanmak…
Yaya Yolunun Çöküşü
Bu fikrin işlerini kolaylaştıracağını düşünen inşaat ekibi yürüyüş yolunu inşa etti ve kısa süre sonra insanlar oteli mutlu bir şekilde kullanmaya başladı. Ve 17 Temmuz 1981’de otelde düzenlenmiş olan bir dans yarışması esnasında asma yürüyüş yolu üzerindeki insanlarla beraber lobiye düştü. Bu kazada 114 kişi öldü, 200 den fazla kişi kalıcı şekilde yaralandı. Mahkeme yıllarca devam etti, yapılan araştırmalar ilk tasarımın da hatalı olduğunu ortaya çıkardı. Sonuç mühendislik bürosunun aleyhinde sonuçlandı, mühendislerin lisansları iptal edildi.
Hyatt Regency Yaya Yolu Çöküşü yapılan bir matematik hatasının dramatik sonuçlar yaratabileceğinin hatırlatıcısıdır. Tasarım da değişim yapılmıştı ancak hesaplamalar yeniden yapılmamıştı. Bu felaket, ülkede bir yapısal bir hata sonucu en fazla insan ölümü ile sonuçlanan kaza olarak kayıtlara geçmiştir.
Göz atmak isterseniz…
İleri okumalar için: Understanding the Tragic Hyatt Regency Walkway Collapse; https://interestingengineering.com
Matematiksel