enizi görmeyi engelleyen yüksek yalı duvarları bir metreye inecek . Tac Mahal şaheserinin yapımında emeği geçen ve daha önce adları bilinmeyen 670 duvar ustası ve işçinin isimleri ve "imzaları" bulundu. Asian Age (Asya Çağı) gazetesinin Hindistan Arkeoloji Araştırma Kurumu yöneticisi D. Dayalan'a dayanarak bildirdiğine göre, Hintli arkeologlar, düzenli belge kayıtları alınan çalışmaları sırasında, "daha önce fark edilmeyen" biçimde ana yapının kuzeyi, avlu ve ek yapıların incelenmesi sırasında kumtaşına Arapça, Farsça ve Hindu dilinde hakkedilmiş isimleri buldular.
Arkeolog Dayalan, taşa hakkedilmiş isimler arasında “üç çatallı zıpkın, yıldızlar, geometrik şekiller ve çiçekler” bulunmasının, tüm ustaların ve işçilerin çok farklı yörelerden geldiklerini gösterdiğini anlattı.
Dört minareli ak mermer Tac Mahal başyapıtında çalışan çok kişi, okuma yazma bilmediğinden kendilerini farklı şekille tanıttı. Arkeolog Dayalan, tüm kitabe, şekil ve isimlerin tek tek çözülmeye çalışılacağını, böylece dünyanın hiç tanımadığı şaheser emekçilerinin kaydedileceğini söyledi.
Moğol fatihi Cengiz Han ve Timur'un soyundan gelerek Babür Şah'ın kurduğu Hint-Türk İmparatorluğu, Hindistan'da 332 yıl (1526-1858) egemen oldu. Hint-Türk imparatoru Şah Cihan'ın 1631'de Burhanpur'da doğum sırasında ölen karısı Ercümend Banu Begüm için yaptırdığı eşsiz mimari başyapıtta çalışan ustalar, İslam ülkelerinden gelen mimarlarla çalışmaya 1632'de başladılar.
Associated Press ajansının da deyimiyle “Hindistan'ın en yüce mimari mucizesi”nin yapımında Hindistan ve Orta Asya'nın çeşitli yerlerinden getirilen yapı ustaları, duvarcılar, kakmacılar, hattatlar ve başka sanatkarlar çalıştı. Günde 20 bin işçinin çalışmasıyla türbe 1643'te, çevresindeki avlu ve yapılar 1649'da bitirildi.
Tac Mahal, 22 yılda 1653'te bütünüyle tamamlandı.
Agra ilinin dışında, Yamuna Irmağı'nın kıyısında, 305 x 580 metre ölçülerinde dikdörtgen avluda yer alan Tac Mahal, dört cephesinin ortalarında 33 metre yüksekliğindeki taçkapılarıyla 75 metre yüksekliğindeki anıt kubbeyi çevreler. İç mekanı örten 30 metre yüksekliğindeki alt kubbeyle üst kubbe arasında türbe mekanı kadar ölü hacim kalır. Türbe iç mekanında 2 metre yüksekliğindeki mermer şebekenin içinde Ercümend Banu ile Şah Cihan'ın sandukaları duruyor.
Asıl mezarlar, döşemenin altında, avlu düzeyindeki mezar odasında. Değerli taş bezemeleri mekanında, kumtaşından anıtsal giriş kapısı avlusunun güneyinde olan Tac Mahal'in adı, Ercümend Banu'nun lakabı Mümtaz Mahal'ın değişmiş şekli.