A vitamini, güçlü bir antioksidan olan yağda çözünen bir vitamindir . Bu değerli vitamin sağlıklı görme, nörolojik fonksiyonların devamı, cilt sağlığı ve çok daha fazlasının sürdürülmesinde kritik bir rol oynamaktadır.
A vitamini tüm antioksidanlar gibi, serbest radikallerin neden olduğu hasarla mücadele ederek kansere karşı müthiş bir savaş verilmesine yardımcı olur. Ayrıca antioksidanlar, yaşlanmayı geciktirir (anti-ageing özelliğe sahiptir.)
A vitamini ayrıca, kemikleri güçlendirir. Gen regülasyonunun sürdürülmesinden, cildin temiz tutulmasından, hücre farklılaşmasının kolaylaştırılmasından ve bağışıklık fonksiyonunun desteklenmesinden de sorumludur.
- Yumurta
- Süt
- Karaciğer
- Havuç
- Kabak
- Ispanak
- Yeşil Sebzeler
Özellikle sarı veya turuncu renkli sebzelerde A vitamini bolca bulunmaktadır.
A Vitamini eksikliği genellikle gelişmişlik düzeyi düşük olan ülkelerde görülen genel sağlık problemlerinden biridir. Çocuklarda A vitamini eksikliğine bağlı olarak körlük veya metabolizma, gelişme problemleri görülebilmektedir.
A Vitamininin Sağlığımız İçin Faydaları Nelerdir?
1) A Vitamini Göz Sağlığı İçin Çok Önemlidir
A vitamini, ışık retinada parladığında aktive olan rodopsin molekülünün kritik bir parçasıdır ve beyine elektriksel sinyallerin gönderilmesini sağlar. Elektriksel sinyaller beyinde yorumlanır ve görme olayı meydana gelir. Bitkilerde bulunan A vitamininin bir başka formülü olan beta karoten, yaşla birlikte görülen ve körlüğün önde gelen nedenlerinden biri olan maküler dejenerasyonun önlenmesinde çok önemli bir rol oynar.
Ulusal Göz Enstitüsü tarafından desteklenen bir araştırmada, Yaşa bağlı göz hastalıkları araştırması olarak, A vitamini, C vitamini, E vitamini, Çinko ve Bakır içeren bir multivitamini günlük olarak alan 25 farklı hasta tam 6 yıl boyunca izlenmiştir. Bu hastaların makula dejenerasyonu riskinin %70 – 90 arasında azaldığı tesbit edilmiştir.
Çalışmalar ayrıca, A vitamini bakımından çok zengin göz damlalarının kuru göz tedavisinde çok etkili olduğunu göstermektedir.
Bir başka çalışma da, New York’taki Columbia Üniversitesi Tıp Merkezi’ndeki araştırmacılar tarafından 2011’in başında gerçekleştirildi; Sentetik, değişmiş bir A vitamininin genç insanlarda şiddetli görme kaybına neden olan kalıtsal bir göz hastalığı olan Stargardt hastalığının ilerlemesini yavaşlatabileceği kanıtlanmıştır.
2) A Vitamini Bağışıklık Sistemi Fonksiyonlarını Destekler
A vitamini çok önemli bir bağışıklık sistemi destekleyicisidir. Bu yüzden çok güçlü bir bağışıklık sağlayıcı olarak bilinmektedir. Otoimmün hastalıklarla mücadelede en büyük yardımcılarımızdan biridir. Grip ve soğuk algınlığına karşı da A vitamin kullanımı tavsiye edilmektedir.
Beta-karoten bir A vitamini formudur ve aynı zamanda bağışıklık sistemini güçlendirmeye ve çeşitli kronik hastalıkları önlemeye yardımcı olan çok güçlü bir antioksidandır. A vitamini özellikle de çocukların bağışıklık sisteminin güçlenmesini sağlar. Londra’da yapılan bir araştırma, düşük ve orta gelirli ülkelerde A vitamini takviyelerinin çocuk ölümleri oranını % 24 azalttığını ortaya koydu. Çalışma ayrıca, çocuklarda A vitamini eksikliğinin ishal ve kızamık gibi enfeksiyonlara karşı bağışıklık sistemini zayıflattığını göstermiştir.
3) A Vitamini Enflamasyona Karşı Savaşır
A Vitamini vücudumuzda meydana gelen serbest radikallerin meydana getirdiği hasarı nötralize edecek özelliklere sahiptir. Serbest radikaller, doku ve hücre hasarına neden olan zararlı kimyasallardır. A vitamini hücrelerin aşırı aktif hale gelmesini önleyerek hücrenin potansiyel kanser oluşturma durumunu daha en baştan önleyebilir.
A vitamini hücrelerin, yiyeceklerle birlikte alınan proteinlere karşı reaksiyon göstermesini engeller ve enflamasyonu azaltır böylece alerji, ağrı, kanser ve kalp hastalıklarının oluşumuna zemin hazırlayan bu semptom önlenmiş olur.
Ayrıca daha düşük enflamasyon seviyesi, Alzheimer ve Parkinson gibi nörodejenaratif hastalıklar için çok daha düşük bir risk anlamı taşımaktadır.
4) Cilt Sağlığı ve Hücre Büyümesini Destekler
A vitamini yaraların iyileşmesi ve cildin kendini yenilemesi için gerekli olan bir vitamindir. A vitamini harici olarak dışarıdan cilde uygulanabilir böylece cilt tarafından emilerek alttaki epidermise kadar uzanır. A vitamini cilt kanseri için çok güçlü bir yardımcıdır. Bu değerli vitamin, glikoproteinlerin ana yapısı olan, şeker ve protein kombinasyonunu oluşturmak için gereklidir.
A vitamini, cildin genç görünmesine yardımcı olan kolajenin daha fazla üretilmesine yardımcı olur ve yüzünüzdeki kırışıklıkların ve çizgilerin azalmasına yardımcı olur. Ayrıca A vitamini saçlarınızın daha sağlıklı görünmesine yardımcı olmaktadır.
5) A Vitamini Kanserin Önlenmesine Yardımcı Olur
York Üniversitesi’nde yapılan bir araştırmaya göre, A vitamini alımı, kanser hücrelerinin kontrolsüz bölünme ve yayılmasını durdurmaktadır. Bunun nedeni son derece açıktır, A vitamininin hücre metabolizması, bölünme ve üreme olaylarında büyük etkisi bulunmaktadır.
Bir başka çalışmada prostat, göğüs, yumurtalık, mesane, ağız ve deri kanserlerinin ilerlemesinşn A vitamini (retionik asit) ile baskılandığı görülmüştür.
Yalnız burada şuna da dikkat etmek gerekir, aşırı miktarda A vitamini alımı hücre zehirlenmesine neden olabilmektedir. Bu yüzden, A vitamini bakımından zengin doğal besinler yoluyla alınması daha evladır. Fakat bu A vitamini desteği alamayacağınız anlamına gelmez, sadece dozajına dikkat etmeniz gerekmektedir. Unutmayın, herşeyin azı yarar, fazlası zarardır.
Vitamin A’nın En İyi Kaynakları
Yazımızın bu kısmında, A vitamini bulunan besinlerden bahsedelim.. Bu harika vitamin hangi besinlerde daha çok bulunur..
1) Sığır Karaciğeri : 100 gram dana karaciğeri günlük A vitamini ihtiyacımızın yaklaşık 3,5 katını karşılar. Yani dana karaciğeri en zengin A vitamini kaynağıdır.
2) Havuç : Bu turuncu sebze, çok iyi bir Beta Karoten kaynağıdır. Beta karoten aslında bir A vitamini türüdür, vücudumuzda direkt olarak A vitaminine de dönüştürülebilir. 1 su bardağı doğranmış havuş günlük A vitamini ihtiyacımızın yaklaşık %150 sini karşılayabilmektedir.
3) Tatlı Patates: Bu patates çeşidi de zengin bir A vitamini deposudur. 1 orta boy tatlı patates, hemen hemen ihtiyacımız olan A vitamininin %100 ünü karşılar..
4) Brüksel Lahanası: 1 su bardağı kıyılmış brüksel lahanası, günlük A vitamini ihtiyacımızın %100 ünü karşılamaktadır.
5) Ispanak: 1 su bardağı çiğ ıspanak günlük ihtiyacımızın %75’ini karşılayabilmektedir.
6) Marul: 1 su bardağı marul günlük A vitamini ihtiyacımızın %100 ünü karşılar..
7) Salçalık Biber (Tatlı Kırmızı Biber): 1 su bardağı ince ince doğranmış kırmızı biber günlük ihtiyacın %97 sini karşılar.
8) Ton Balığı: 100 gram ton balığı günlük A vitamini ihtiyacının %57 sini karşılamaktadır.
9) Mango: Bu harika meyvenin 100 gram kadarı, günlük A vitamini ihtiyacımızın en az %46’sını karşılamaktadır.
A Vitamini Eksikliği Durumunda Ortaya Çıkabilecek Semptomlar
1) A Vitamini Gözler İçin Çok Önemlidir
A vitamini eksikliği, korneanın kalınlaşmasına ve nihayetinde körlüğe neden olabilir. A vitamininin çok ciddi eksikliğinden kaynaklanan bir durum olan Keratomalazi, bilateral bir durumdur, yani genellikle her iki gözü de etkiler. A vitamini eksikliği, günlük vitamin alımının yetersizliğinden veya vücudumuzun emme kabiliyetinin yetersiz olmasından kaynaklanabilir. Gece körlüğü ve gözlerin aşırı kuruması belirtiler arasındadır.
Gözlerinizin altında kırışmalar, bulanıklık ve korneanın yumuşaması durumu gözlenebilir. Kornea sağlığı çok önemlidir, eğer dikkat edilmezse körlüğe kadar gidebilir.
2) A Vitamini Eksikliği Cildin Yaşlanmasına Neden Olmaktadır
A vitamininin eksikliği, cildin erkenden yaşlanmasına ve kırışmasına neden olabilmektedir. Ciltte kırışma, foliküllerde kalınlaşma ve yer yer ince kırışıklıklar A vitamini eksikliğine bağlı olarak söz konusu olabilir.
3) Solunum Yolu Enfeksiyonları
Bağışıklık sistemi, A vitamini eksikliğine bağlı olarak zayıfladığı için, solunum yolu enfeksiyonları riski artacaktır.
A Vitamininin Tavsiye Edilen Günlük Alım Miktarı
Çoğumuz besinlerle birlikte yeterli A vitamini alıyoruz. Ancak A vitamini eksikliği tespit edilirse doktorunuz size harici olarak A vitamini alımı tavsiye edebilir.
Tavsiye Edilen A vitamini alım miktarları..
Çocukların Alması Gereken Günlük A Vitamini:
- 1-3 yaş: 300 mcg / gün
- 4-8 yaş: 400 mcg / gün
- 9-13 yaş: 600 mcg / gün
Yetişkin Kadınların Alması Gereken Günlük A Vitamini:
- 14 yaşında ve daha yukarı: 700 mcg / gün
- Hamileyken: 750-770 mcg / gün
- Emzirirken: 1,200-1,300 mcg / gün
Yetişkin Erkeklerin Alması Gereken Günlük A Vitamini:
- 14 yaşında ve daha yukarı: 900 mcg / gün
A Vitamininin Yan Etkileri ve Zararları (Varsa?)
Yüksek dozda A vitamini alımınının hücrelerin zehirlenmesine, doğum kusurlarına ve kemik yoğunluğunun düşmesine ilaveten karaciğer sorunlarına neden olabildiği bilinmektedir.
Aşırı A vitamini tüketimi sarılık, mide bulantısı, iştahsızlık, sinirlilik, kusma ve hatta saçların dökülmesine neden olabilmektedir. Bu tip durumlardan korunmak için A vitaminini besinler yoluyla almanız çok daha mantıklıdır.
Karaciğer ve böbrek hastalıkları olanlar, Alkol kullananlar ve hamileleler A vitamini kapsülleri veya hapları almadan önce kesinlikle doktora başvurmalıdır.
A vitamini zehirlenmesinin belirtileri arasında, kuru cilt, eklem ağrıları, kusma, baş ağrıları ve konfüzyon bulunmaktadır.
A Vitaminin Etkileşimleri
A vitamini, yağda çözünen bir vitamindir ve bu nedenle en iyi absorpsiyonu elde etmek için yağ ile tüketilmesi gerekir. Bu bağlayıcı proteinlerin üretimi için yeterli miktarda protein alımı gereklidir, bu nedenle yetersiz protein alımı dolaylı yoldan A vitamini eksikliğine neden olabilir.
Çalışmalar, A vitamininin emiliminin, metabolizmasının ve karaciğerden salınmasının kısmen yeterli miktarda çinko alımına bağlı olduğunu göstermiştir. Yeni çalışmalar, vitamin D eksikliğinin sonuçlarının, yüksek miktarda vitamin A alımıyla ortaya çıkabileceğini düşündürmektedir.
Kaynak: https://draxe.com/vitamin-a/