Otto von Bismarck
- Meslek : Alman asker, devlet adamı
- Doğum : 1815
- Ölüm : 1898
“Demir Şansölye” lakabıyla anılan ve 19. yüzyılda Alman birliğini kurma hedefine ulaşan Otto van Bismarck’ın liderliği altında Almanya, bir yığın küçük ve güçsüz devletler topluluğu olmaktan çıkıp Avrupa’nın en büyü askeri gücü haline geldi. Bismarck en büyük Alman devletlerinden biri olan Prusya’da doğdu. Babası bir Prusya aristokratı, yani Junker’di. Bismarck, Berlin v e Göttingen üniversitelerinde eğitim gördü. 1847 yılında Prusyalı asil bir kadınla evlendi. Aynı yıl Prusya Parlamentosu’na seçildi. Burada katı bir sağ kanat kral destekçisi olarak güç kazanan Bismarck, Kral Frederick William’ın ve onun halefi olan 1. Wilhelm’in safında yer aldı. Bismarck, daha sonra Fransa ve Rusya’da elçilik yaptı. 1862 yılında Prusya başbakanı oldu.
Bismarck’ın öncelikli görevi kralı korumak, orduyu güçlendirmek ve birliği cesaretlendirmekti. Almanlar genel olarak birlik fikrini destekleseler de Alman devletleri kendi bağımsızlıklarından vazgeçmeye yanaşmıyordu. Bismarck bu sorunu Prusya’nın askeri gücünü kullanarak zayıf devletleri yeni bir federasyona katılmaya ikna ederek çözdü. 1860’lı yıllarda Hanover, Frankfurt ve diğer Alman prensliklerini ilhak etti. Birlik yolunda atılan son adım 1870 yılında patlak veren Prusya-Fransa Savaşı oldu. Bu savaş diğer Alman devletlerinin birleşmesini sağladı. Fransa’nın yenilmesi üzerine ise William kayser, yani Alman İmparatoru oldu. Bismarck ise federasyonun ilk Şansölyesi ilan edildi. Şansölye olarak Bismarck Avrupa’da barışı güvence altına almaya çalıştı. Dış politikada gerçeklikleri dikkate alıp ideolojilere takılmıyordu. Dünyanın ilk sosyal güvenlik programının ilhan kaynaklarından biri olan Bismarck, Wilhelm’in ölümünün ardından yerine torunu 2. Wilhelm geçince politik gücünü yitirmeye başladı. Bu süreçten birkaç yıl sonra ise vefat etti.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
David S. Kidder, Noah D. Oppenheim, Entelektüelin Kutsal Kitabı, Maya Kitap, 2013
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Kasr-ı Hümayun Saray Müzesi
Osmanlı’dan günümüze sağlam bir şekilde ulaşan saray yapısı olan İzmit Kasr-ı Hümayun’u Sultan 2. Mahmud tarafından inşa ettirildi. 1766 yılında meydana gelen büyük depremde yıkılmasının ardından Sultan Abdülaziz tarafından av köşkü olarak yeniden yaptırılan yapı, İzmit saat kulesinin yanında ve demiryolunun kuzeyinde bulunmaktadır. Farklı kaynaklarda mimarı olarak Garabet Amira Balyan’ın gösterildiği yapı, İzmit Sarayı, İzmit Köşkü, Hünkâr Kasrı, Sultan Sarayı, Küçük Saray, Av Köşkü, Avcı Konağı gibi adlarla da anılmaktadır. Mimari estetik değeri oldukça yüksek olan yapı, mermer işçiliği, zengin rokoko tavan süslemeleri, çok sayıdaki sütunlarıyla Dolmabahçe Sarayı hissiyatı uyandırmaktadır. Padişahın özel kullanımı için yaptırılan iki katlı yavru saray, diğer 19. Yüzyıl Osmanlı saraylarıyla benzerlik göstererek, neoklasik, rokoko ve klasik Osmanlı sanatı üslup özelliklerini birleştiren seçmeci bir tarzda inşa edildi.
-
Arius
Kelamın tanrısal bir varlık olmadığını ileri sürerek Hristiyanlarca sapkın sayılan bir kurumun doğmasını sağlayan mezhep kurucusu Arius, İskenderiye’de dünyaya geldi. Hayatının ilk dönemlerine dair bilgi olmayan Arius, Kilise Babaları Felsefesi denen akımın öncülerinden Diogenes’in yapıtlarını inceledi. Yine bir kilise babası sayılan Antakyalı Lukianos’un öğrencisi oldu. Bir süre sonra kilisenin din görüşlerini eleştiren, Hristiyan anlayışına karşı çıkan, kiliseden ayrılan Meltios’la aynı görüşleri paylaştı. Sonra kilise ile barışır gibi olunca papazlıkla görevlendirildi. Böyle bir görevde bulunmasına karşın, kiliselerde halkı aydınlatma amacıyla verdiği söylevlerde Hristiyan inancının Tanrı olarak benimsediği “Kelam”ın Tanrı olmayacağını, tanrısal bir güç bile sayılmayacağını ileri sürdü. Kendisine yapılan uyarılara karşı çıkınca kilisedeki görevinden alındı. Mısır’dan ayrılıp önce Filistin’e, sonra Bitynia’ya gitti ve düşüncelerini yaymaya başladı. Düşüncelerinin kısa zamanda etki alanı bulması kiliseyi tedirgin etti. Hristiyan dininin genel ilkelerine aykırı sayılan görüşleri nedeniyle 325’te İznik Konsili’nce kiliseden kovuldu ve aforoz edildi. Ancak düşünceleri yayılmaya devam etti.
-
Rakım Efendi Medresesi
Atik Ali Paşa Camii’nin batısında yer alan yapı devrin ünlü hattatı Mustafa Râkım Efendi adına vefatından sonra hanımı tarafından yaptırıldı. Yapının Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi’ndeki vakfiyesi Mustafa Râkım Efendi’nin sağlığında hazırlandı. 1869’da yapılan bir tespitte medresede yirmi talebenin ders gördüğü kaydedildi. 1914 yılındaki tespitte avlusunun dar olduğu ve ahşap on odasının bulunduğu, harap durumda olduğu için kadro harici kaldığı, ayrıca mahalle arasında etrafı evlerle çevrili olan medresenin sıkışık bir konumda bulunmasından dolayı yeniden ihyasına gerek bulunmadığı belirtildi. 1918 yılı sonlarında yapılan bir diğer tespitte ise medresenin harikzedeler tarafından işgal edildiği bildirilir. Kuzeydoğu yönünde köşeye yakın konumda yer alan yuvarlak kemerli açıklıklı bir kapı ile ulaşılan medresenin yalnızca dış duvarları günümüze ulaştı. Yapının ön cephesi hariç diğer cepheleri iki sıra tuğla, bir sıra kesme küfeki taşı ile almaşık örgülüdür.
-
-
Tayyar Mehmed Paşa
Doğru düşünceli, tedbirli, edepli, dürüst, vakur ve kahraman biri olarak nitelenen Osmanlı sadrazamı Tayyar Mehmed Paşa askerî harekâtta hızlı hareketinden dolayı Tayyar lakabıyla anılırdı. Eski Bağdat valilerinden Uçar Mustafa Paşa’nın oğlu olan Mehmed Paşa, babası Bağdat beylerbeyi iken kendisi Musul beyi idi. II. Osman’ın Lehistan seferinde gösterdiği yararlıktan dolayı Halep valiliğine tayin edildi. Ertesi yıl Sivas beylerbeyi oldu. O sıralarda Erzurum Beylerbeyi Abaza Paşa, ayaklandı ve yeniçerileri katlederek topladığı sekbanlarla Sivas’ı işgal etti. Sivas’ı Abaza’dan kurtaran Tayyar Mehmed Paşa bu âsiden kaçanları da yanına aldı. Durumu öğrenen Abaza tekrar Sivas’a hareket etti. Tayyar Mehmed onu hediyelerle karşıladı ve kendisiyle birlikte olduğuna inandırdı. Abaza’nın ordugâhında Tayyar Paşa’nın gece baskını yapacağı sesleri yükselince Abaza ve adamları şehre hücuma kalkıştı. Tayyar Mehmed Paşa ortalığı yatıştırmak için tek başına Abaza’nın otağına gitti. Abaza Paşa, Tayyar Paşa’yı zincire vurdurdu ve Mehmed Paşa’nın ikna edici sözleri üzerine serbest bıraktı. Tayyar Mehmed Paşa, daha sonra Kayseri civarında yapılan savaşta Abaza’ya karşı hükümet kuvvetlerinin galip gelmesini sağladı.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun