KG 13a. Kırık Camlar Teorisi "(Küçük bir hatadan bir şey olur mu olmaz mı?) "
Bu videoda sizlere, Kırık Camlar Teorisi hakkında kısa bilgi paylaşacağım.
Konumuza geçmeden önce, konuyla ilgili olduğunu düşündüğüm bir Atasözümü paylaşmak istiyorum.
"Yılınan başı küçükken ezilir."
Bu atasözünün anlamı ise "Büyüyeceği belli olan her tehlike daha en başta önlenmeli, düşman güçlenip büyük zarar verecek duruma gelmeden tedbir alınmalı" şeklindedir.
Kırık Camlar Teorisi
Kırık Camlar Teorisi [1], Stanford Üniversitesinden Psikolog Philip Zimbardo tarafından 1969 yılında oluşturmuştur. Sosyal bilimci iki bilim insanı, James Q. Wilson ve George L. Kelling Kırık Camlar Teorisini 1982 yılında makale olarak yayımlamıştır.
Teori ABD'nin batısının ve doğusunun en ucunda gerçekleşmektedir. Doğuda gelir seviyesi düşük olan Bronx mahallesinde, batıda ise gelir seviyesi yüksek Palo Alto mahallesinde geçmektedir. İki şehir arasındaki mesafe uçakla 6 saat, arabayla kesintisiz 45 saat sürmektedir.
Amerika'nın en batısı ve en doğusunda yer alan bu iki şehirde plakasız, aynı model ve marka araba, kaputu açık bir şekilde bırakıldan sonra toplumun davranışları gözlemlenmiştir.
Amerika'nın en kalabalık mahallelerinden birisi olan Bronx'te ilk gelen grup (bir anne-baba ve bir çocuk) radyatör ve aküyü almıştır. Daha sonra arabanın camı kırılmış, lastikleri sökülmüş, arabanın nesi var nesi yok alınmıştır. Araba bir haftada kullanılamaz bir hale gelmiştir.
Şimdi hikayeyi ABD'nin batı kıyısındaki şehre, Palo Alto mahallesine götürelim. Beklediğiniz gibi gelir seviyesi yüksek mahallede, bir hafta boyunca ön kaputu açık öylece durmuş. Kimse arabaya zarar vermeye yeltenmemiş. İlk önce, Psikolog Philip Zimbardo eline çekici alıp arabaya vurmuş. Bunu gören mahalle halkı, arabayı talan etmeye başlamış ve kısa sürede araba kullanılmaz hale gelmiştir.
Teorinin yaratıcısı olan Zimbardo, gözlemlediği olaya ilişkin üç temel tespitte bulunmuştur:
1. Her iki şehirdeki olayda, arabaya zarar veren "yetişkin" kişilerin ortak özelliğinin iyi giyimli, dış görünüşü saygı uyandıran, bakımlı kişiler olduğu tespit edilmiştir.
2. Ayrıca, suçun yoğun olarak işlendiği Bronx gibi şehirlerde kanun dışı davranışlara insanların kayıtsız kalmasının normal olduğu, bu kayıtsızlığın suçun hızla yayılmasını kolaylaştırdığı görülmüştür.
3. Eğer Palo Alto gibi gelir düzeyi yüksek yerlerde de insanlar, hatalara kayıtsız kalır ve bu kayıtsızlık yaygınlaşırsa, orada da yaşam kalitesinin düşeceği, suçluluk oranının artacağı öngörülmüştür.
Şimdi müsaadenizle Kırık Camlar Teorisi hakkında biraz detay bilgi verelim [2].
Birkaç kırık penceresi olan bir bina düşünün. Camlar tamir edilmemişse vandallar birkaç cam daha kırmaya meyillidir. Sonunda bina boş ise tüm camları kırılabilir, gecekonduysa belki de yangın dahi çıkarılabilir. Ya da bir kaldırım düşünün. Burada bazı çöpler birikir. Yakın zamanda bu çöpler daha fazla birikir. Sonunda buradaki restoranlar, hatta paket servis yapan insanlar bile çöpleri araba ile poşetler halinde getirerek buraya atarlar.
Teorinin tarihçesine bir göz atalım arkadaşlar.
1969 yılında Philip Zimbardo teoriyi oluşturmuş,
1982 yılında, tam 13 yıl sonra James Q. Wilson ve George L. Kelling tarafından makale olarak sunulmuş,
1985 yılında, Kelling, New York Belediyesinde danışman olmuş,
1990 yılında, Kelling, New York Belediyesi Ulaştırma Polis Ş.Md.'ne mentörlük yapmış,
1993 yılında, Ulaştırma Polis Ş.Müdürü, New York Polis Md.lüğüne atanmış,
2001 yılında, New York Belediye sınırları içinde suç oranının büyük oranda düştüğüne dair akademik raporlar yayınlanmıştır.
Hocam biz bu teoriden neler öğrendik veya neler öğrenebiliriz diye sorarsanız işte cevabım.
Arkadaşlar, bulunduğunuz çevre size sosyal işaret (Social signaling) gönderir. Suçu işleyecek olan kişi uygunsuz durumu görür ve düzeltilmediğini anlarsa buradan sosyal işareti alır. Suça veya hataya karşı toplumun tepkisi az veya yok ise o toplumda suç işlenmeye başlanır ve artarak devam eder. Siz farkında olsanız da olmasanız da yaşadığınız ortam ve çevre sizinle konuşur. Lütfen ekranınızdaki iki resme bakınız. Hangi ortamda suç işlemeye cesaret eder veya edemezsiniz?
Bir binada "kırık cam" olması ve değiştirilmemesi, binanın umursanmadığını, binayı umursayan bir kişinin olmadığını topluma fısıldar. Suç işleyecekler bu işaretleri
çok güzel görür ve duyar. Küçük bir "kırık cam" suçu, eğer zamanında düzeltilmezse bir kartopu misali büyür, suçun çapı genişler ve kapsamı ve çeşitliliği artar. Mahalle sakinin huzuru kaçar. Mahalle sakinleri toplumun sorunlarından uzaklaşır, kendi içine kapanır, çevreye yaşama kalitesi düşük insanlar yerleşir, mahalle kültürü değişir ve sakinler çareyi yeni bir yere taşınmakta bulur.
Hatayı ve hata yapanı, Suçu ve suçluyu gördüğümüz yerde ezelim fikri iyi bir uygulama olabilir mi? Bunun için
Kamu huzurunu sağlayan güce takdir yetkisini etkin olarak kullanmasını sağlayacak teknikleri öğretelim.
Toplumla diyalog kurulmasının önemini küçümsemeyelim.
Topluma ve faaliyetlere nezaret ederek suçun veya hatanın olma ihtimalini azaltalım.
Topluma da "İhtiyaç duyduğunuzda yayınızdayız ve yardımınıza hazırız" mesajı verelim.
"Doğru fikir", "doğru uygulama", değerini hemen bulamayabilir. Değerini bulması biraz zaman alabilir. Gördüğünüz gibi 1969 yılında ortaya konan "Kırık Cam Teorisi" meyvesini ancak 1985'li yıllardan itibaren vermeye başlamış, 2001 yılında bilimsel olarak kanıtlanmıştır. Dile kolay yaklaşık 32 yıl.
Evet arkadaşlar, sonuç olarak, Organizasyonlar da tıpkı toplumlar gibi çalışanlarına mesaj gönderir.
Yöneticiler hataya veya suça kayıtsız veya geç kaldıklarında öncelikle hata yapmaya meyilli çalışanlarının göreceği ve duyacağı şekilde organizasyonun duvarlarına çok güçlü mesaj gönderirler. Eğer zamanında önlem alınmazsa tüm organizasyon çalışanları bu mesajı kısa sürede fark eder. Çünkü insanoğlu gördüğüne ve duyduğuna inanır. Organizasyonda "küçük bir kırık cam" düzeltilmezse artar. Bu da nitelikli çalışan ve yöneticilerin organizasyondan ilk fırsatta ayrılmalarına neden olur.
Bu yüzden"Küçük bir hatadan bir şey olurmuş", "Bir kereden çok şey olurmuş" diyerek hataların ve eksiklerin kök nedenine odaklanın, "Küçük hata ve suçu" hemen cezalandırmadan önce Neden oldu?, Gerekli tedbirler alındı mı?, Çalışanlar bu konuda eğitildi mi?, Kontrol planı hazırlandı mı? gibi hususları ekibinizle konuşun.
Ayrıca, doğru fikir gidicek kırk kapı bulur, önemli olan sizin kapınıza geldiğinde onu içeri almanızdır.
Sürekli gelişime imkan verecek "doğru fikirlerin" tespit edilmesi ve uygulanması için, Yılan başının küçükken uygun şekilde ezilmesi için,
Önyargınızı sıfırlayın,
Gözünüzü ve kulağınızı dört açın,
Ekibinizi liyakatli kişilerden oluşturun,
Çevrenizde olup biteni gözetin,
Küçük hatalara kayıtsız kalmayın.
Bu video, Cumhuriyet'in 100'üncü kuruluş yıldönümüne özgü başlattığım "Bireysel Gelişime Destek ve Cahillikle Mücadele" Projesi kapsamında hazırlanan Kişisel Gelişim konulu 13., toplamda ise 180. videosudur.
Kişisel gelişim videomu izlediğiniz için teşekkür eder, yolunuzun sürekli gelişim içinde kendinize ve çevrenize, milletinize ve insanlığa yararlı olacak şekilde akıl ve bilgi, sevgi ve merhamet, doğruluk ve dürüstlük, adalet ve hukuk, yardımlaşma ve işbirliği, güzel ahlak ve iman dolu olmasını dilerim.
Konu ile ilgili videolar:
Seslendirmeli
Seslendirmesiz:
Güzel günler sana gelmez, sen onlara yürüyeceksin.
Hz.Mevlana
1. Yalın Yönetim ilgili diğer bilgileri Yazardan Direkt Yayınevi tarafından basılan "Yalın Yönetim ve Teknikleri: Soru ve Yanıtlarla" adlı kitabımda bulabilir, www.heryerdekitap.com ve amazon.com.tr adreslerinden sipariş vererek temin edebilirsiniz.
2. Ayrıca, www.freeleansixsigma.com web sayfamda Türkçe ve İngilizce Yalın Altı Sigma ile ilgili detaylı bilgilere ulaşabilirsiniz.
3. Yalın Yönetim ile ilgili kısa fakat öz ve açıklayıcı bilgileri içeren eğitici videolarımı "Dr.Bahtiyar EREN" YouTube kanalımda bulabilirsiniz. Videolarım İngilizce ve Türkçe olarak hazırlanmıştır.
Kalite dostu ve gönüllüsü olmanız ve kalmanız dileğiyle saygılarımı sunarım.
Dr.Bahtiyar EREN
[1] https://en.wikipedia.org/wiki/Broken_windows_theory (Erişim tarihi: 24 Eylül 2020)
[2] https://tr.wikipedia.org/wiki/K%C4%B1r%C4%B1k_camlar_teorisi (E.T: 24 Eylül 2020)
[2] Resim: https://images.app.goo.gl/Q8f3sxyKLMmfo8bX9