Sayıklama
Sayıklama Nedir?
Sayıklama, beyinde zihinsel karışıklığa ve duygusal bozulmaya neden olan ani bir değişikliktir. Düşünmeyi, hatırlamayı, uyumayı, dikkat etmeyi ve daha fazlasını zorlaştırır. Bu durumu alkol yoksunluğu sırasında, ameliyattan sonra veya bunama ile karşılaşabilirsiniz.
Sayıklama genellikle geçicidir ve sıklıkla etkili bir şekilde tedavi edilebilir.
Sayıklama çeşitleri
Sayıklama nedeni, ciddiyeti ve özellikleri ile aşağıdaki gibi sınıflandırılmıştır:
Sayıklama tremensi, içmeyi bırakmaya çalışan kişilerin yaşadığı durumun ciddi bir şeklidir. Genellikle, uzun yıllardır büyük miktarda alkol içenler.
Hiperaktif sayıklama son derece uyanık ve işbirliği yapmayan bir karakteristik özelliktir.
Hipoaktif sayıklama daha yaygındır. Bu türle, daha fazla uyuma eğilimindesiniz ve günlük görevlerde dikkatsiz ve düzensizsiniz. Öğün veya randevuları kaçırabilirsiniz.
Bazı insanlar, iki durum arasında değişen hem hiperaktif hem de hipoaktif sayıklama kombinasyonuna sahip olabilir.
Sayıklamaya sebep olan nedir?
Zatürree gibi iltihaplanma ve enfeksiyona neden olan hastalıklar beyin fonksiyonlarını etkileyebilir. Ek olarak, bazı ilaçlar (tansiyon ilaçları gibi) alınması veya yanlış kullanılan ilaçlar beyindeki kimyasalları bozabilir. Alkolden uzaklaşma ve zehirli maddeler yeme veya içme de sayıklama neden olabilir.
Astım veya başka bir rahatsızlık nedeniyle nefes almakta zorlandığınızda, beyniniz ihtiyaç duyduğu oksijeni alamaz. Beyin işlevinizi önemli ölçüde değiştiren herhangi bir durum veya faktör ciddi zihinsel karışıklığa neden olabilir.
Kimler sayıklama için risk altındadır?
65 yaşın üzerindeyseniz veya çok sayıda sağlık probleminiz varsa, sayıklama için daha fazla risk altındasınız demektir. Sayıklama riski fazla olan diğer kişiler ise:
cerrahi hastalar
alkol ve uyuşturucu bağımlılığı çeken insanlar
beyine zarar veren durumlar yaşayanlar (örneğin, felç ve demans)
aşırı duygusal stres altında olan insanlar
Aşağıdaki faktörler de sayıklamaya sebep olabilir:
uyku eksikliği
bazı ilaçlar (sakinleştirici ilaçlar, tansiyon ilaçları, uyku hapları ve ağrı kesici gibi)
su kaybı
zayıf beslenme
enfeksiyon (örneğin, idrar yolu enfeksiyonu)
Sayıklama belirtileri
Sayıklama zihninizi, duygularınızı, kas kontrolünüzü ve uyku düzeninizi etkiler. Bulunduğunuz yerle ilgili konsantre olmakta zorlanıyor veya kafanız karışmış olabilir. Ayrıca normalden daha yavaş veya hızlı hareket edebilir ve ruh hali değişimleri yaşayabilirsiniz. Diğer belirtiler şunlardır:
açıkça düşünmemek veya konuşmamak
kötü uyku ve uykulu kalma
kısa süreli hafıza kaybı
kas kontrolü kaybı (örneğin inkontinans)
Sayıklama nasıl teşhis edilir?
Karışıklığı değerlendirme yöntemi
Doktorunuz belirtilerinizi gözlemleyecek ve normal düşünebilecek, konuşabilecek ve hareket edip edemeyeceğinizi görmek için sizi muayene edecektir. Bazı sağlık uzmanları sayıklamayı teşhis etmek Karışıklık Değerlendirme Yöntemi’ni (CAM) kullanırlar. Doktorunuz şunları olup olmadığını gözlemler:
Eğer hastaneye yatmışsanız davranışlarınız gün içerinde değişebilir.
Başkaların konuşmalarını ve hareketlerini takip etmekte zorlanıyorsanız.
Eğer konudan konuya atlıyorsanız.
Testler
Birçok faktör beyin kimyasında değişikliklere neden olabilir. Doktorunuz sayıklama nedenini, belirtileriniz ve tıbbi geçmişinizle ilgili testler yaparak belirlemeye çalışacaktır. Dengesizlikleri kontrol etmek için aşağıdaki testlerden bir veya daha fazlasına ihtiyaç duyulabilir:
Kan kimyası testi
Kafa taramaları
Uyuşturucu ve alkol testleri
Tiroid testleri
Karaciğer testleri
Göğüs röntgeni
İdrar testleri
Sayıklama nasıl tedavi edilir?
Sayıklama nedenine bağlı olarak, tedavi sırasında bazı ilaçların alınmasını veya durdurulmasını içerebilir. Yaşlı erişkinlerde, sayıklama semptomları demansa benzer olduğu için tedavi için doğru bir tanı önemlidir – ancak tedaviler çok farklıdır.
İlaçlar
Doktorunuz, sayıklamanın altta yatan nedenini tedavi etmek için ilaçlar yazacaktır. Örneğin, sayıklamanıza şiddetli astım atağı neden oluyorsa, nefes almanızı sağlamak için bir inhalatör veya solunum makinesine ihtiyacınız olabilir. Bakteriyel bir enfeksiyon sayıklama semptomlarına neden oluyorsa, antibiyotik reçete edilebilir.
Bazı durumlarda, doktorunuz alkol almayı bırakmanızı veya bazı ilaçları almanızı önerebilir. Ajite veya depresyonda iseniz, aşağıdaki ilaçlardan birinin küçük dozlarda verilebilir:
depresyonu gidermek için antidepresanlar
alkol yoksunluğunu hafifletmek için sakinleştiriciler
Psikolojik Danışma
Danışmanlık aynı zamanda uyuşturucu veya alkol kullanımı ile sayıklaması olan kişilerin tedavisi için de gerekli olabilir. Bu gibi durumlarda tedavi, bireyin sayıklama durumunun ortadan kalkması için maddeleri danışman desteği ile bırakması gerekir.
Etiketler: sayıklama
Eklenme Tarihi: 11 Şubat 2019