KİMYADA ÖZEL KONULAR. İLAÇ TEDAVİSİ VE KİMYA (KAN KİMYASI). Kan; atardamar, toplar damar ve kılcal damarlardan oluşan damar ağının içinde dolaşan ;akıcı plazma ve hücrelerden meydana gelmiş kırmızı renkli hayati bir sıvıdır.
İLAÇ TEDAVİSİ VE KİMYA
(KAN KİMYASI)
Kan; atardamar, toplar damar ve kılcal damarlardan oluşan damar ağının içinde dolaşan ;akıcı plazma ve hücrelerden meydana gelmiş kırmızı renkli hayati bir sıvıdır.
Kan ve kan bozuklukları ile ilgili araştırmaların yapıldığı ve tedavinin geliştirildiği bilim dalına hematoloji(kan bilim) denilir.
Alyuvar, kırmızı kan hücresi veya eritrosit, kanda en çok sayıda bulunan hücre türüdür ve omurgalı hayvanlarda akciğer veya solungaçlardan vücut dokularına oksijen taşınmasında başlıca araçtır.
Oksijen taşıyacak hücre için en ideal şekil hücrenin yassı olmasıdır. Çünkü bu yassı şekil hücrenin yüzey alanını artıracak ve oksijenle temasını kolaylaştıracaktır.
Nitekim alyuvar hücresinin biçimi yuvarlak ve yassı bir yastığı andırır. Bu sayede alyuvarlar mümkün olduğunca çok oksijen atomuyla temas edebilecek bir yapıya sahiptirler.
Normal koşullarda vücutta saniyede yaklaşık 2.5 milyon alyuvar üretilir.
Alyuvar sayısının dengede tutulması vücut için hayati önem taşımaktadır.
Herhangi bir nedenle örneğin vücut ısısının azalmasıyla birlikte alyuvar sayısında artma görülmesi önemli rahatsızlıklara yol açar.
Oksijenin taşınması ve gereken yerlerde kullanılabilmesi için kendine has bir tasarıma sahip çok özel bir moleküle ihtiyaç vardır.
İşte bu molekül alyuvarlara dolayısıyla kana kırmızı rengini veren hemoglobin molekülüdür. Hemoglobin birbirinden farklı iki işlev yapabilir.
Bilim adamları, 1996 yılında, alyuvarların yapısındaki hemoglobin moleküllerinin oksijeni taşımaktan başka, yaşamsal önem taşıyan bir diğer molekülü daha taşıdıklarını keşfettiler.
Bu molekül, azotmonoksittir (NO) hemoglobinin azotmonoksit gazını taşımasının çok önemli bir nedeni vardır.
Hemoglobin, azotmonoksit gazının yardımıyla dokuya ne kadar oksijen verileceğini denetler.
Dolayısıyla, bu gazın hemoglobin tarafından taşınması insan hayatı ve sağlığı açısından son derece önemlidir.
Yüksek yerlerde olduğu gibi, solunan havadaki oksijen azlığı nedeniyle veya kalp yetmezliğinde olduğu gibi dokulara oksijen bırakılmasında yetersizlik nedeniyle, doku hipoksik olmaya başladığında, kan yapıcı organlar otomatik olarak daha fazla miktarda alyuvar üretirler.
Sarı hücreler en küçük akyuvarlar olan lenfositlerdir.
Monositler: azlığı nedeniyle veya kalp yetmezliğinde olduğu gibi dokulara oksijen bırakılmasında yetersizlik nedeniyle, doku hipoksik olmaya başladığında, kan yapıcı organlar otomatik olarak daha fazla miktarda alyuvar üretirler. Bunlar da, vazifeleri mikropları yutmak olan akyuvarlardır. Çekirdekleri böbrek veya fasülye tanesi biçimindedir.
Bir yer zedelenince akyuvarlar oraya üşüşürler. İçeri giren bakterinin üzerine saldırırlar.
Bu akyuvarlardan bazıları ölse bile yerlerini hemen yenileri alır. Yaranın çevresinde biriken akyuvarlar, bakteriler ve ölü hücrelerle birlikte irin (cerahat) adını alarak yaradan dışarı akarlar.
Kanda Ca iyon konsantrasyonunu düşüren çeşitli maddeler kanın vücut dışında pıhtılaşmasını önlerler.Kan Ca deiyonize eden maddeler pıhtılaşmayı engelleyecektir.Negatif yüklü sitrat iyonu bu amaç için özellikle çok değerlidir.Sitrat iyonları ile kanda Ca iyonları ile birleşerek iyonize olmayan Ca azlığı pıhtılaşmayı engeller.
İlaç nedir, nasıl etki eder, nasıl verilir, alındığı zaman vücutta nasıl değerlendirilir vb kavramları inceleyen bilim dalına farmakoloji denir.
farmakokinetik
İlacın organizmada nasıl dağıldığı, nasıl atıldığı gibi konuları inceler.
farmakoloji
farmakodinamik
İlaçların genel etki mekanizmasını inceler.