Açlık kan şekeri, en az 8 saat aç kalındıktan sonra kandaki şeker değeridir, bu değer diabet teşhisi için yapılan testlerde kullanılır. Gün içinde, kan şekeri değeri yemeklerden önce en düşük seviyededir. Diabet hastalığı olmayan kişilerde yemeklerden önce açlık kan şekeri değeri genellikle 70 - 80 mg/dl arasındadır. Bazı kişilerde 60 mg/dl ya da 90 mg/dl açlık kan şekeri de normal kabul edilebilir, diabet ya da diabet riski teşhisi koymak için kişinin açlık kan şekeri 100 mg/dl değerinin üzerinde olmalıdır. 60 mg/dl değerinin altındaki kan şekeri ise hipoglisemi yani düşük kan şekeri olarak değerlendirilir. Bir hastalık olmadığı sürece, çok uzun zaman aç kalan bir kişide dahi kan şekeri 60 mg/dl altına düşmez, aç kaldığınız ya da oruç tuttuğunuzda karaciğeriniz, yağ ya da kas yakarak şeker değerlerini dengede tutmaya çalışır.
Açlık kan şekeri testi:
Açlık kan şekeri testi, 8 - 12 saat arası herhangi bir şey yememiş hastanın kandaki şeker oranını ölçmek için yapılan bir testtir. Bu test güvenilirdir ve sonuçlar yaşınıza ya da fiziksel aktivite miktarınıza göre değişmez. Pek çok doktor açlık kan şekeri testini kolay, hızlı ve ucuz olduğu için tercih eder.
Karbonhidrat içeren gıdaları tüketmek insan vücudunda glükoz (kan şekeri) meydana getirir, glükoz enerji sağlamak için vücudunuza gerekli bir maddedir. İnsülin ise bu glükozun hücrelere taşınmasını ve hücrelerce kullanılmasını sağlayan bir hormondur. İnsülin yokuluğunda ya da yetersizliğinde kandaki glükoz oranı yükselir. Diabet, pankreas yeterince ya da hiç insülin üretmediğinde görülen bir hastalıktır. Açlık kan şekeri bu rahatsızlığın teşhisinde çok önem taşıyan bir kan değeridir.
Test prosedürü:
Hazırlanmak için, testten önce en az 8 saat hiçbir şey yememelisiniz, tavsiye edilen süre ise 12 saattir. Ertesi sabah, bir tıbbi görevli sizden kan örneği alarak analiz edilmesi için laboratuara gönderir. Açlık kan şekeri ölçümleri öğleden sonra saatlerindense çoğunlukla sabah yapılır, bu diabet teşhisi için daha uygundur. Test saatini sabah ilk işiniz bu olacak şekilde ayarlamanız kolaylık sağlayacaktır.
Sonuçlar:
Doktorunuz sonuçları normal açlık kan şekeri değerlerine göre karşılaştıracaktır. Normal kan şekeri değerleri 100 mg/dL altındaki değerlerdir (bunu her bir desilitre kan için 100 mg. glükoz olarak okumalısınız. 1 desilitre, litrenin 10'da 1'idir)
Eğer açlık kan şekeriniz 126 mg/dl ve üzerindeyse, doktorunuz ikinci bir test talep edecektir. Eğer farklı bir günde yapılan diğer bir test te 126 mg/dl veya üzerinde çıkarsa diabet teşhisi konulur ve teşhis için başka teste gerek duyulmaz.
Eğer açlık kan şekeriniz 100 mg/dl ile 125 mg/dl aralığında tespit edilirse doktorunuz yine ikinci testi önerebilir. Bu değerlerde kan şekeriniz normalin biraz üzerinde ancak diabet teşhisi konulacak kadar yüksek değildir. Doktorunuz diabet teşhisi koymadan önce tüm yüksek değerli testlerinizi ikinci bir testle karşılaştıracaktır.
Oral glukoz tolerans testi:
Diabet teşhisinde kullanılan bir diğer ölçüm yöntemi de oral glukoz tolerans testidir. Bu testte de yine açlık kan şekeri testinde olduğu gibi hasta testten önce en az 8 saat aç kalır. Test için hastaya özel bir şekerli içecek içirilir. İçeceğin içilmesinden 2 saat sonra yapılan ölçümde hastanın kan şekeri 200 mg/dl üzerinde çıkarsa diabet teşhisi konulur.
Hemoglobin A1C (HbA1C)
Hemoglobin A1C kanda oksijen taşıyan bir proteindir ve ölçümü 90 günlük bir periyoddaki ortalama kan şekeri değerlerini yansıtır. Bu değerler analiz edilerek prediabet (hastalığın oluşum evresi) ya da diabet teşhisi ile ilişkilendirilir, Hemoglobin A1C değerleri yüksek çıkanlar mutlaka açlık ve tokluk kan şekeri ölçümlerine de yönlendirilir. Diabet hastası bireylerde kalp krizi riski yüksek oranda görülmektedir. Kan basıncının düşürülmesine yönelik önlemler, egzersiz ve diet, diabet hastalarına özellikle önerilen uygulamalardır.