Doğum eylemi rahim ağzında açıklık ve silinmeye yol açan, düzenli ve etkili kasılmalar sonucu fetusun rahimden dışarı atılma süreci olarak tanımlanır. Eylem sırasında fetusun pelviste başarılı olarak ilerleyebilmesi, üç değişken arasındaki kompleks etkileşime bağlıdır: Uterin aktivite (güç), fetus (yolcu) ve anne pelvisi (yol).
Doğumun normal yoldan gerçekleşebilmesi için yeterli güçteki ve sıklıktaki rahim kasılmalarının rahim ağzında açılmaya neden olması gerekmektedir. Bu kasılmalar aktif eylemde 2-5 dakikada bir gelen 50-60 saniye süren kasılmalardır. Yine fetus bu kasılmalarla açılan rahim ağzından pelviste ilerleyerek dışarı çıkarak doğum gerçekleşir.
Fetusun bu yolda uygun pozisyonda olmaması, yol yani anne pelvisinin fetusun geçişi için dar olması, fetusun iri olması, düzenli kasılmalarına rağmen rahim ağzında açılma olmaması gibi durumlar normal doğumun olağan gidişatını engelleyecektir.
Genelde doğumun yaklaştığının ilk belirtileri düzensiz kasılmalar ve halk arasında "nişan gelmesi" olarak anılan durumdur. Rahim ağzı tüm gebelik boyunca sümüksü bir tıkaçla kapalıdır. Bu tıkaç bebeği dış etkenlere karşı korur. Doğum eyleminin başlamasından hemen önce rahim ağzında hafif bir açılma olur ve bu tıkaç kanlı bir akıntı şeklinde vücut dışına atılır.
Yine doğumun erken belirtilerinden biri de düzensiz rahim kasılmalarıdır. Kişi bu kasılmaları ağrı olarak algılar. Yalancı doğum sancıları (“Braxton Hicks kasılmaları”) adı verilen bu kasılmalar dinlenmekle geçer ve genellikle şiddeti zamanla artmaz.
Suyun gelmesi doğumun bir diğer belirtisidir. Genelde zarlar açıldıktan sonra 24 saat içinde eylem kendiliğinden başlar. Bazen doğum eylemini suni sancı ile desteklemek gerekebilir.
Yalancı doğum sancıları düzensiz aralıklarla gidip gelen, süresi kısa (15-20 saniye) olan ve hafif ağrılar iken gerçek doğum sancıları ise daha düzenli aralıklarla gidip gelen, şiddeti gittikçe artan ve araları kısalan, 45-60 saniye kadar süren, rahimde açılma ve silinmeye neden olan ağrılardır.
Doğumun üç temel evresi vardır:
I. Evre; rahim ağzında açılmaya neden olacak güçteki kasılmaların başlamasıyla rahim ağzının tam açılmasına (10 cm) kadar geçen süreçtir. Bu evrede servikal açıklığın artması ile birlikte bebeğin başı da içeride bazı manevraları yaparak aşağıya inmektedir (Aşağıdaki resim).
II. Evre; tam açık olan rahim ağzından bebeğin tamamen doğmasına kadar geçen süreci ifade eder.
III. Evre; bebeğin tamamen doğması ile plasenta ve eklerinin bütünü ile atılmasına kadar geçen süreçtir. Bu evre sonucunda doğum sonuçlanmış olur.
Nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte doğumda plasentanın çıkmasından hemen sonra annede titreme nöbeti görülür. Bu ciddi bir durum değildir ve bir süre sonra kendiliğinden geçer.