Filmlerinde modern yaşamda orta/üst sınıf insanının bunalımını, insanın insana hatta aile bireylerinin birbirine yabancılaşmasını işleyen auteur yönetmen Michael Haneke'nin, Buzlaşma Üçlemesi adı verilen Yedinci Kıta, Benny'nin Videosu ve 71 Framente Einer Chronologie des Zufalls / Tesadüfi Bir Koronolojinin 71 Parçası, tüm zamanlara damgasını vurdu.
Kapitalizmin adeta kölesi haline gelen bir ailenin özkıyımının anlatıldığı Yedinci Kıta'dan sonra Banny'nin Videosu ve Tesadüfi Bir Koronolojinin 71 Fragmanı'na da değinelim istedim.
Banny'nin Videosu
Bosna Savaşı'nın patlak verdiği 90'lı yıllar ve televizyonun oldukça yoğun bir etkisinin olduğu dönemdir... Berlin Duvarı yıkılır, Bosna Savaşı ve Körfez Savaşı patlak verir. Savaşlar ve yıkımların beraberinde getirdiği şiddet, televizyon aracılığıyla normalleştirilir ve insan üzerinde de aynı yıkıcı etkiye neden olur. Zira yemeğimizi yerken savaşta ölenleri seyreder, aynı duygusuzluk ve donuklukla eğlence programına geçiş yapabiliriz.
İşte bunun örneğini 14 yaşındaki Banny'de net bir şekilde izleriz. Okulda uyuşturucu işine karışan, sürekli şiddet içerikli videoları izleyen, odasından da kamerasıyla dışarıyı kaydeden Banny için gerçeklik algısı yok olmuştur.
Haneke, Yedinci Kıta'daki gibi bu filminde de aile içi yabancılaşmaya, iletişimsizliğe dikkat çeker. Ve yine aynı şekilde burada da orta/üst seviye bir aile, kariyer sahibi baba, maddi olarak oldukça rahat yaşayan bir çocuk görürüz.
Bir domuzun hayvan tabancasıyla öldürülürken, amatör kamera ile çekilmiş görüntülerini, hiçbir insani duygu (acıma, korkma, dehşete düşme gibi...) sergilemeden, inanılmaz soğukkanlı bir biçimde defalarca geri sarıp izler.
Video kaseti satan mağazanın önünde tanıştığı kız arkadaşını, ebeveynlerinin olmadığı esnada evine davet eder. Bu arkadaşına da aynı görüntüleri izlettirir ve şu sözleri sarf eder:
"Bütün gördüğün o ölüm sahnelerinde ketçap ve boya kullanılıyor ama bu gerçek..."
Bu konuşmadan birkaç dakika sonra, kız arkadaşına hayvan tabancasıyla ateş eder. Kız can çekişirken tekrar ateş ederek öldürür; kameraya çeker... Medya ve televizyonun ölüm sahnelerini normalleştirdiği gibi, Banny de aynı tepkisizlikle cesedi kaldırır, yerdeki kanları temizler ve arkadaşıyla akşam programı planlar.
Banny, birkaç gün sonra bu vahşeti ailesine seyrettirir. Onlar da aynı soğukkanlılıkla tepki verir ve sadece çocuklarını bu olaydan nasıl ceza almadan kurtaracaklarının yolunu ararlar. Baba, dehşete düşüren planlar yaparken Banny annesiyle birlikte Mısır'a seyahat eder. Anne de Yedinci Kıta'daki gibi burada bir kırılma/patlama yaşar.
Peki yaptıklarıyla böylesine dehşete düşüren bu çocuğun problemi nedir? Babanın da filmin sonunda kendisine soracağı gibi bunu neden yapmıştır?
Haneke filmin sonunda izleyiciyi yine ters köşe yapmayı başarır.
Tesadüfi Bir Kronolojinin 71 Parçası
Üçlemenin son filmidir ve birbirinden haberi olmayan kişilerin yollarının bankada kesişmesine eğilir. Bu karakterlerin hepsinin yine Haneke özelinde birbirinden değişik ama bir yerde 'ortaklaşan' hayat hikâyeleri vardır.
Bankaya girerek herkese kurşun yağdıran, ardından benzin istasyonunda intihar eden üniversite öğrencisi olan Maximilien'in "neden yaptı?" sorusuna izleyiciyi yönlendiren yönetmen, kalabalıklar içindeki yalnızlığı, tahammülsüzlüğü irdeler.
Trajik olaylar sonucu hayatını kaybeden kişiler birer haber nesnesi olmaktan öteye geçemez. Okunur ve unutulur...
Totalde izleyici Haneke filmleriyle, yüzleşemediği, halı altına ittiği gerçeklerle karşı karşıya kalmak zorunda kalır. Toplumsal ve bireysel karanlığıyla yüzleşir ; iç hesaplaşmasını yapmak zorunda kalır; kanadıkça kapamaya çalıştığı yaralarını belki de iyileştirmeye yönelir.