Dünya Günü, gezegen adına kutlama yapmak ve kirlilik hakkında kamu bilincini artırmak için oluşturulan yıllık bir etkinliktir. 22 Nisan’da kutlanan gün, dünya çapında toplantılar, konferanslar, açık hava etkinlikleri ve kamu hizmeti projeleriyle dikkat çekmektedir.
Bir halk hareketi olarak başlayan Dünya Günü, Çevre Koruma Ajansı’nın (EPA) oluşturulması için kamu desteği oluşturdu ve Temiz Hava Yasası, Su Kalitesi İyileştirme Yasası, Nesli Tükenmekte Olan Türler Yasası ve diğer bazı çevre yasalarının geçmesine katkıda bulunmuştur. Dünya Günü fikri, 2005 yılında ölen Wisconsin’li Senatör Geylord Nelson tarafından önerildi.
Bu yıl, çevre savunuculuğu grubu “Earth Day Network” (EDN), Washington D.C. ‘deki National Mall parkında bir miting düzenlenmesi için “March for Science” ile güçlerini birleştirdi. İnternet sitesine göre, “Günün programı, bilim insanları ve sivil organizatörlerin konuşmaları ve eğitimleri, müzik performansları ve Washington caddelerinde yapılan yürüyüşleri içerecektir.”
Tarihi
İlk Dünya Günü’nün tarihi 1970’e dayanmaktadır. Nelson, Santa Barbara, Kaliforniya’da 1969’da meydana gelen büyük bir petrol sızıntısının verdiği zararı gördükten sonra, halkı çevre hakkında eğitmeye odaklanan ulusal bir eğitim düzenlenmesinden ilham aldı.
Nelson, Stanford Üniversitesi’nin siyaseten aktif yeni mezunu olan Denis Hayes’i ulusal koordinatör olarak işe aldı ve eş-başkan olarak görev için California’dan ABD Savcısı Pete McCloskey’i ikna etti. 85 kişilik bir kadroyla, 20 Nisan 1970’de Amerika Birleşik Devletleri’nde 20 milyon insanı toplayabildiler. Üniversiteler protesto gösterileri düzenlediler ve insanlar çevre hakkında konuşmak ve gezegeni savunmanın yollarını bulmak için halka açık alanlarda toplandılar.
Etkinlik organizatörü tarafından çevre vatandaşlığı ve eylemlerini teşvik amacıyla kurulan “Earth Day Network”ün oluşturduğu “Dünya Günü Tarihi”ne göre “Petrol sızıntıları, çevre kirliliği yaratan fabrikalar ve enerji santralleri, işlenmemiş kanalizasyon, zehirli çöplükler, böcek ilaçları, otobanlar, vahşi yaşamın yok oluşu ve yaban hayatının zarar görmesi konularında mücadele eden gruplar aniden ortak değerleri paylaştıklarını fark etti.”
Dünya Günü’nün 10. yıl dönümünde Nelson, EPA dergisindeki bir makalesinde şöyle yazdı: “O gün Amerikalılar, çevremizin bozulmasından ve kaynaklarımızın savurganca kullanılmasından dolayı derinden kaygılandıklarını ve anladıklarını açıkça ifade ettiler.”
1995’te, Başkan Bill Clinton, Dünya Günü kurucusu Nelson’a Başkanlık Özgürlük Madalyası verdi. Bu, Amerika’da sivillere verilen en yüksek onurdur.
Modern Dünya Günü
Dünya Günü yıllarca büyümeye devam etti ve Earth Day Network’e göre, 1990 yılında küreselleşti ve 141 ülkeden 200 milyon insan katıldı.
2000 yılında Dünya Günü 5.000 çevre grubuyla 184 ülkeyi içeriyordu. Hayes, küresel ısınma ve temiz enerjiye odaklanan bir kampanya düzenledi. Hayes National Geographic’e şunları şöyledi: “Japonya’nın Kyoto kentindeki dünya liderleri 1997’nin sonlarında, küresel ısınmanın önde gelen nedeninin fosil yakıt tüketiminden kaynaklanan karbon emisyonları olduğunu ve bu yükselen emisyonları kontrol etmek için alınması gereken önlemler olduğu gerçeğini kabul etti.”
2010 yılında, Dünya Günü’nün 40. yıl dönümü için, 225.000 insan National Mall parkında bir iklim mitingi için toplandı. Earth Day Network, 2012 yılında başarıyla tamamlanan, 1 milyar ağaç dikme kampanyasını başlattı.
Geçen sene Dünya Günü’nde, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Ban Ki-moon, dünya liderlerinden gezegen ısınmasını 2 santigrat derece (3.5 Fahrenheit) altında tutmayı amaçlayan Paris İklim Anlaşması’nı imzalamasını istedi (ABD başkanı Barack Obama anlaşmayı o gün imzaladı). Bugün, EDN’ye göre dünya genelinde 1 milyardan fazla insan Dünya Günü etkinliklerine katılıyor.
Dünya Günü’nün etkisi
Dünya Günü’nün akım haline gelmiş olmasına rağmen, anketler çevreciliğin tökezleyebileceğini göstermektedir. Son Gallupanketlerine göre, Amerikalıların yüzde 42’si iklim değişikliğinin tehlikelerinin abartıldığına inanırken, yarısından daha azı ise çevre korumasına destek olması açısından enerji ürünlerine öncelik verilmesi gerektiğini söylüyor. “Ama Dünya Günü hâlâ önemlidir çünkü insanlara, insani değerler ile ilgili, gezegenin karşılaştığı tehlikeleri ve çevreyi korumaya yardımcı olacak yollar hakkında düşünmelerini hatırlatıyor.” diyor Ohio’daki Wooster Koleji’nde psikoloji ve çevre çalışmaları profesörü Susan Clayton.
Clayton, “Çevresel aktivizmin tarihini ve bireylerin yasaları değiştirmek için birlikte çalışma biçimlerini düşünmek, gelecekte olumlu değişiklikler yapma konusunda bizi daha iyimser kılabilir” diyor. Berkeley’in Yenilenebilir ve Uygun Enerji Laboratuvarı’nda bulunan California Üniversitesi’ndeki CoolClimate Ağı’nda sosyal koordinatör olarak görev yapan Mia Yamaguchi buna katılıyor. Yamaguchi, 2011 yılında Live Science’a verdiği demeçte, “Herhangi bir kişinin kendi çevresel etkilerini yönetmek için yapabileceği pek çok şey var, ki bunu ulusal borç veya ABD dış politikası gibi endişelerden gerçekten farklı kılıyor.” Bu gibi durumlarda, “Muhtemelen bir politikacıya mektup yazabilirim, belki bir bağışta bulunabilirim” diyor. “Ama eğer aracımın yakıt verimliliğini artırmak için ne yapacağıma bakmaya başlarsam galon başına 5 mil kadar büyük bir fark yaratıyor.” CoolClimate Network, kendi enerji izlerini hesaplamak isteyen kişiler için çeşitli internet uygulamalarına sahip.
Dünya Günü Aktiviteleri
Her yıl, şirketler ve aktivistler, Dünya’yı koruma ve yenileme adına yeni projeler, girişimler ve kampanyalar oluşturuyorlar. ABD’deki çocuklar, genellikle Dünya Günü temalı el sanatları ve okul projeleri oluşturarak bu günü kutluyorlar.
Cihaz geri dönüştürücüsü ecoATM’den yapılan bir araştırmaya göre, ankete katılanların yüzde 30’u Dünya Günü için bir ağaç dikiyor ve yüzde 23’ü yerel bir parkın temizliğini yapıyor. Ankete katılanların yüzde 47’si Dünya Günü’nü geri dönüşümle bağdaştırıyor.
İşte dünyanın dört bir yanından gelen bazı Dünya Günü fikirleri :
- Dünyayı biraz daha iyi bir hale getirmek için Dünya Günü’nü kutlamanın iki basit yolu var,” diyor Villanova Üniversitesi’nde çevre bilimleri profesörü olan Nathaniel Weston.” Birincisi, önemli çevre sorunlarının anlaşılmasını sağlamak. Böylece daha fazla insan çevremizi korumak için almamız gereken kritik önlemlerin farkında olacaktır. İkincisi, Dünya Günü’nde veya yakın tarihlerde bireyin kendini hizmet vermeye adamasıdır. Birkaç ağaç dikin, çevreyi temizleyin ya da yerel bahçelerin düzenlenmesine yardım edin.”
- Dünyanın en büyük çevre ağlarından biri olan “1% for the Planet”in CEO’su Kate Williams, Live Science’a, herkesin günlük rutinlerinde küçük değişiklikler yaparak tek başına bile Dünya Günü’nde bir fark yaratabileceğini söyledi. Williams “Etiketleri okuyun ve favori markalarınızdan etiketlerin dürüst olmasını isteyin. Suyun yıllar boyunca temiz ve erişilebilir olması için katkıda bulunun” diyor. “Risk altında olan bir türü maskotunuz yapın ve o türün savunucusu olun. Etki yaratmanın birçok farklı yolu var. Sadece birini seçmek zorundasınız!”
- “Doğada yürüyüş yapın ve buna değer verin. Bir ağaç veya çiçek dikin, atık şişe toplayın (sizin olmasa bile) ve geri dönüştürün, bir günlüğüne yazıcınızı ve bilgisayarınızı kapatın. Teknoloji molası verin, bir gün boyunca vejetaryen yaşayın ve sertifikalı doğal cilt bakım ürünleri kullanın. Bunlar, kendimiz ve dünyamız için olumlu etki yaratmanın sadece birkaç basit yoludur” diye ekliyor banyo ve vücut ürünleri zinciri olan Body Shop’ta marka iletişimi ve değerleri direktörü olan Jennifer Barckler (Live Science’daki bir röportajından).
- Baltimore’daki LifeBridge Sağlık hastanelerinin Sağlık Yeşil Ekibi üyesi Helene King “Herkesin Dünya’yı daha iyi bir yer haline getirmek için Dünya Günü’nü kutlayabileceği basit bir yol, ışıkları kendi evlerinde ve ofislerinde kapatmaktır… Sadece bazen değil, her zaman.” diyor ve ekliyor: “Kulağa çok basit gelebilir ama enerji tasarrufu yaparken kaç kere ışıkları açık bıraktınız?”
Yazar: Alina Bradford
Çevirmen: Zeynep Efe
Kaynak: Live Science