İçerisinde yarım sesli aralıkların olmadığı 5 sesli dizi.
Ortaasya'da Türk boyları tarafından kullanılmıştır. Anadolu türkülerinde, Macar ve Rumen halk müziğinde izlerine rastlanmaktadır.
Çin ve Japonyaya ortaasya kültüründen geçtiği düşünülmektedir.
Pentatonik dizilerde, yavaş bir şekilde minik ezgiler çalmaya çalıştığınızda, japon ve çin müziğini iliklerinizde hissedeceksiniz.
Temel dizimiz olan "Do Majör" dizisini ele alalım ve pentatonik dizi ile ilişkilendirelim.
Do Majör dizisi
Yarım aralıkları oluşturan sesleri çıkaralım...
Pentatonik Dizi (Do Majör Pentatonik)
Do Majör dizisi ile karşılaştırdığımızda, 4. ve 7. derecede bulunan, fa ve si seslerini kullanmadığımızı göreceksiniz.
Şimdi enstrümanımızda, Do majör dizisini içeren diyagramımızı oluşturalım.
fa ve si seslerini çıkararak, tüm tellerde kullanabileceğimiz pentatonik dizimizi oluşturalım.
Pentatonik dizilerde 5 ses olduğunu yukarıdaki örneklerde gördük.
Gitarımızın farklı pozisyonlarında, yine aynı diziyi kullanabilmek için çeşitli diyagramlar oluşturmamızda fayda var.
Bunu 5 sesten her birinden başlayarak yapıyoruz.
Dikkat ederseniz başlık;
"Do Majör veya La minör'de Pentatonik gamları..." şeklinde yapılmıştır.
Bunun sebebi ilgili majör ve ilgili minör kuralından gelmektedir.
Kısaca bu konuya değinelim.
Do Majör dizisi
ilgili minör dizisini bulmak için, minör 3'lü aralık geri gidiyoruz.
do si "la"
La sesinden oluşan dizi, Do Majör dizisinin ilgili minör dizisidir.
Tam tersini uygulayarak, ilgili majör dizisini bulabiliriz.
yani minör 3'lü yukarıya çıkacağız.
la si "do"
Dolayısıyla pentatonik diziler içinde bir ilgiden söz etmek sözkonusu olacaktır.
Do Majör pentatonik dizisinin, ilgili minör pentatonik dizisi, majör ve minörlerin ilişkisinde ortaya çıkan aynı seslerdir.
Do Majör dizisinin ilgili minör dizisi;
minör 3'lü aşağıya
do si "la" yani La minör dizisi...
La minör dizisinin ilgili Majör dizisi de;
minör 3'lü yukarıya
la si "do" yani Do Majör dizisi...
Majör ve minör dizilerdeki diğer ayrıntıları, başka bir başlık altında tekrar inceleriz. Armonik minör, Melodik minör vs...
Konumuz Pentatonik Diziler
Pentatonik dizilerin tüm diyagramlarındaki başlık bu nedenle;
"Do Majör veya La minör'de Pentatonik gamları (dizileri)..." şeklinde verilmiştir.
Şimdi de La minör pentatonik dizisini tüm telleri kapsayacak şekilde oluşturalım.
Aşağıda linkte gösterilen pentatonik dizilerinde, bazı notalar beyaz renkle işaretlenmiştir. Bunlar "La" notasıdır.
Bunun sebebi, en çok kullanılan, pentatonik dizilimi;
la do re mi sol la olmasındandır.
Her zaman "Do Majör" den örnek verdiğimiz için, farklı bir tona adaptasyonda, çoğu zaman zorluk çektiğinizi tahmin ediyorum. Bu yüzden farklı bir tonda da örnek yapalım...
Tonumuz;
Re Majör olsun...
re mi fa# sol la si do# re (2 tam 1 yarım 3 tam 1 yarım kuralı)
ilgili minörü?
minör 3'lü aşağıya inelim,
re do# "si"
si do# re mi fa# sol la si
-----------------------------
Pentatonik dizilerini yazalım.
Re majör dizisi
re mi fa# sol la si do# re
4. ve 7. sesi atalım.
Re Majör Pentatonik
re mi fa# la si re
Si minör Pentatonik
si re mi fa# la si
Bu dizileri oluşturduğumuzda, gitarda çaldığımız diyagramların yerleri değişecek.
Bakalım görelim
Re Majör dizisi
do# ve sol seslerinin çıkarıldığına dikkat ediniz.
Re Majör Pentatonik
Si minör dizisi
do# ve sol seslerinin çıkarıldığına dikkat ediniz.
Si minör pentatonik