EKONOMİ VE AHLAK İLİŞKİSİNİ SORGULAMANIN TARİHSEL KOŞULU
EKONOMİ VE AHLAK İLİŞKİSİNİ SORGULAMANIN TARİHSEL KOŞULU
Ekonomi ile ahlak arasındaki ilişki en uygun bir şekilde ancak politik ekonominin klasik modern tarzına kavuşmasıyla tam olarak sorgulanabilir ve incelenebilirdi. Zira politik ekonominin veya iktisat felsefesinin konusu Antik köleci Yunan toplumundan ve Ortaçağ feodal toplumu üzerinden ücretli emeğe dayanan modern üretim tarzına geçiş ile birlikte ekonomi özel bir alan olmaktan çıkmış ve doğrudan tüm toplumu, dolayısıyla kamuyu ilgilendiren bir konuya dönüşmüştür. Tüm toplumun üretim, paylaşım ve tüketimini ilgilendiren tüm konular bir bütün olarak bir bilimin konusu olmasıyla birlikte yaşamın anlamını üretimin anlamının sorgulanması dolayısıyla mümkün en kapsamlı ontolojik anlamda yeniden sorma olanağına kavuştuk. İşte, bu tüm varlığın anlamını sorgulama olanağı insana ekonomi ile ahlak arasındaki ilişkiyi de mümkün en kapsamlı bir biçimde yeniden sorma olanağı kazandırmıştır. İnsan neden çalışır? İnsan niye üretir? İnsan ne için vardır ve ne için yaşar? Ahlaki bir varlık olarak insanın var olma tarzı ahlaki bir var olma tarzı bakımından ne anlama gelmeketdir? Örneğin Francis Hutcheson'un tüm toplumun var olma halini "Ahlak Felsefesinin Bir Sistemi" olarak kurgulayabilmesinin nedeni bu tarihsel ve bilimsel gelişmeyle ilgilidir. Ama Hobbes da, David Hume veya Kant da ahlaka dair temel eserlerini bir insanlık hali betimlemesi olarak sunmuşlardır. Bu bakımından Marx'ın geliştirmiş olduğu Politik Ekonomi'nin eleştirisini aynı zamanda insanlığın ahlaki bakımdan var olma tarzının, insanlığın ahlaki halinin bir eleştirisi olarak okumak gerekir.
Prof. Dr. Doğan Göçmen
Tarih: 18-12-2021