Şu iki cümle, karşıtların endişelerini tarif etmeye dair ipuçları içeriyor:
“‘Özel' sözcüğünün duvarın iki yanında birbirinden tamamen farklı çağrışımları vardır. Bir tarafta mülkiyet alameti iken, öte tarafta bir kimsenin geçici olarak yalnız kalmaya ihtiyacı olduğuna işaret eder.” (John Berger, Kıymetini Bil Her Şeyin)
“Demokrasi: ‘Eşit haklara evet, özel haklara hayır!'” (Harper Lee, Bülbülü Öldürmek)
Berger, eşitlenememiş kitlelerin özelini tanımlarken eşitlenmemişlerle eşitlenmişlerin ihtiyaçları arasındaki farkı vurguluyor. Filistin'de örülmüş işgal duvarının iki ardının farkı bu. İşgalci İsrail'le mahsur Filistin'in ve Filistinlinin farkı…
Lee'nin tanımındaki ayrım noktası isabetli olmakla birlikte, uygulamadaki ya da uygulayamamadaki bahaneler tartışmaya açık.
Bu kitaplar yazıldığında dünya genelinde, milletler, milliyetler, coğrafyalar ve devletler arasında yer yer azalan ve artan gerginlikler, arbedeler, çatışmalar, yer yer hüküm süren işgaller ve iç savaşlar vardı. İkinci Dünya Savaşı sonrası, Amerika'daki ırkçılık sorgulamaları ve özgürlük hareketleri, ülke özelinde renk ayrımına bağlı kanun uygulamalarındaki haksızlıkların üzerine gidiyordu. Bir şeyler kanunlara bağlansa da, hâlâ ırkçı yaklaşımlar yüzünden tansiyonu sık sık yükselen bir toplum Amerika. Berger'in Filistin seyahatinden notlar taşıyan eseri ise, bölük pörçük savaş tecrübelerinin coğrafyalara göre yer değiştirdiği gerçeğinin ve buna bağlı değişen duyarlılıkların izleğinde, algıları ve yansımaları yorumluyor hatta sorguluyordu. Zira Berger, acıları ve sevinçleri sanatın diliyle eşleştirebilen; dolaylamaların uyanışlara nasıl gebe olduğunu, sanat esintisinin kalplerdeki etkisini gözlemlemeye koyulmuş ve bundan aldığı tadı ziyadesiyle paylaşıma sunmuş bir düşünür…
İki cümlenin mensubu olduğu eserlerin, modern dünyanın eşya ve duygu varlığıyla kalıntılarını yorumlamak adına ne kadar yetkin oldukları ve zaman zaman geri dönülesi bir hevesi hatırlattıkları okuyanların malumudur.