ABD'nin Suriye'de kurmayı planladığı sınır güvenlik güçleri hakkında bilinenler
Irak Şam İslam Devleti'ne (IŞİD) karşı savaşan ABD liderliğindeki koalisyon güçleri bu hafta, Suriye'nin Türkiye ve Irak ile sınırı boyunca Suriyeli Kürt ve Arap güçlerden oluşan bir ordu kuracağını açıkladı.
Türkiye başta olmak üzere Suriye krizi için bölgede kilit rol oynayan aktörler, buna sert tepki gösterdi.
Peki ABD'nin yeni "sınır gücü" hakkında bilinenler neler?
"Sınır Güvenlik Gücü" nedir?
ABD'nin Suriye Demokratik Güçleri'nin (SDG) komutası altında Suriye'nin kuzeyinde oluşturacağı silahlı birliklere "Sınır Güvenlik Gücü" adı veriliyor.
Bu silahlı grubun büyük bölümünü SDG'nin silahlı gücü YPG oluşturacak.
Orduya alınanlar kimler?
SDG'nin verdiği bilgiye göre, ordu 30 bin silahlı güçten oluşacak.
Ordunun yarısı deneyimli SDG savaşçılarından oluşurken, diğer yarısını ise orduya alınacak yeni savaşçılar oluşturacak.
Koalisyon Sözcüsü Thomas F. Veale'nin açıklamasına göre, daha şimdiden 230 yeni savaşçının eğitimlerine başlandı.
Defense Post internet sitesine konuşan Koalisyon Sözcüsü, bölgelerin etnik yapısı düşünülerek Kürtlerin daha çok Suriye'nin kuzeyinde, Arap gruplarınsa Irak sınırı boyunca konuşlandırılacağı bilgisini verdi.
Hangi etnik grubun sayıca nasıl dağılacağı ise bilinmiyor.
Merkezi nerede olacak?
Sınır güçlerinin komuta merkezi, Türkiye ve Irak sınır bölgesinde ve Fırat Nehri vadisi boyunca, SDG'nin batı cephe hattı ile Suriye hükümet güçlerinin kontrolündeki topraklar arasında olacak.
Amacı ne?
ABD liderliğindeki koalisyon, IŞİD savaşçılarının "hareket özgürlüğünü ve yasadışı malzeme taşımasını" engellemek için Sınır Güvenlik Güçlerini oluşturacaklarını, böylece Suriye halkına "yerel, temsili yönetimler" kurmaları ve "kendi topraklarında yeniden hak iddia etmeleri" konusunda yardım etmeyi hedeflediklerini söylüyor.
Kim destek veriyor?
Suriyeli Kürtler koalisyonun sınır ordusu kurma kararına yoğun destek veriyor. Bu destek, IŞİD'le mücadele misyonlarından çok, bölgede Türkiye ve Suriye hükümetlerinin Kürtler için oluşturduğu tehdidi kontrol ederek sınır bölgelerini güvence altına almak istemelerinden ileri geliyor.
Kürt medyasında yer alan haberlerde de, başta Rakka olmak üzere SDG'nin IŞİD'den geri aldığı bölgelerde düzenin sağlanması için, Sınır Güvenlik Güçleri'nin önemine vurgu yapılıyor.
Öte yandan Kürtler, sınır ordusunun Suriye'nin kuzeybatısında Kürtlerin yoğunlukta olduğu Afrin bölgesini dışarıda tutarak sadece SDG'nin geri aldığı bölgelere konuşlandırılacağından endişe ediyor.
SDG karşısında Suriye hükümetini destekleyen Rusların Kürt gruplarla hükümet güçleri arasında bir sınır çizgisi oluşturan Afrin'de asker bulunduruyor olması, bu endişenin ana kaynağı.
Türkiye ne diyor?
Ankara, bölgede sınır ordusu kurulmasına şiddetle karşı çıkıyor ve buna karşı harekete geçmekle tehdit ediyor.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Pazartesi günü yaptığı sert açıklamalar, Türkiye'nin konumunu özetliyor:
"Amerika, ülkemiz sınırları boyunca bir terör ordusu kurduğunu ikrar etmiştir. Bize düşen de bu terör ordusunu daha doğmadan boğmaktır."
Türkiye, Suriye'nin kuzey sınırında SDG'nin silahlı gücü YPG'yi PKK'nın bir uzantısı olarak görüyor ve 'terör örgütü' olarak kabul ediyor. ABD ise SDG'nin IŞİD'e karşı mücadelede kilit rol oynadığını her fırsatta tekrarlıyor.
Erdoğan, Türk ordusunun Afrin ve Menbiç'te harekâta her an başlayabileceği uyarısında bulunmuş, Türk askerlerinin Afrin'deki YPG mevkilerini ağır top atışıyla vurmaya başladığını söylemişti.
Türkiye basınındaysa bu konuda fikir ayrılığı var.
Bazı yorumcular bu hamlenin Suriye'de özerk bir Kürt bölgesi ya da bir Kürt devleti kurma planlarının bir parçası olduğu görüşünü dile getirirken, bazıları da bunun Türkiye'ye ya da IŞİD'e yönelik bir plan olmaktan çok, Suriye'de Rusya ve İran'ın etkinliğini sınırlamayı hedeflediğini söylüyor.
Suriye hükümeti ile müttefikleri Rusya ve İran bu işe ne diyor?
Suriye hükümeti, Sınır Güvenlik Güçleri'nin ABD'nin ülkesini bölmeye yönelik bir çabası olarak niteliyor.
Suriye Dışişleri Bakanlığı, ABD'yi ülkesinin toprak bütünlüğünü ve birliğine düpedüz saldırmakla suçluyor.
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov'un açıklaması da Şam'ın çizgisinden çıkmadı.
Lavrov, Sınır Güvenlik Güçleri'nin "Suriye ve Irak sınırı boyunca uzanan geniş toprakların parçalanmasına" neden olacağını söylerken, Rusya Savunma Komitesi Başkanı Vladimir Şamanov, Rusya Suriye ve İran'ın "Suriye'de istikrarın sağlanması için" gerekli tedbirleri almaya hazır oldukları uyarısında bulundu.
İran Dışişleri Baknalığı'nın Sözcüsü Bahram Kasemi de, Suriye hükümet güçleri ve diğer ortaklarıyla beraber IŞİD'e karşı büyük kazanımlar elde ettiklerini, ABD'nin de bu "müdahaleci ve yıkıcı politikalarından" vazgeçerek Suriye'deki güçlerini geri çekmesi gerektiğini söyledi.