Transkript
1 Bitki Adıyla Anılan Yemeklik Yağlar Tebliği R.G. Tarihi: R.G. Sayısı:24552 Amaç Madde 1- Bu Tebliğin amacı; gıda olarak tüketime uygun olan ve bu Tebliğin 3 üncü maddesinde tanımları yapılan bitki adı ile anılan yemeklik yağların tekniğine uygun ve hijyenik şekilde üretim, hazırlama, işleme, muhafaza-depolama, taşıma ve pazarlamasını sağlamak üzere özelliklerini belirlemektir. Kapsam Madde 2- Bu Tebliğ gıda olarak tüketime uygun olan ve bu Tebliğin 3 üncü maddesinde tanımları yapılan bitki adı ile anılan yemeklik yağları kapsar. Yemeklik özelliği olmayan ve yağ asitlerinin bünyesini veya yağ kıvamını değiştirmek amacıyla esterleştirilmiş veya hidrojene edilmiş yağları ve karışım yağları kapsamaz. Hukuki Dayanak Madde 3- Bu Tebliğ, 16/11/1997 tarihli ve mükerrer sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği ne göre hazırlanmıştır. Tanımlar Madde 4- Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünler ile ilgili tanımlar aşağıdadır. a)ürün Tanımları Aspir Yağı: Aspir bitkisinin (Carthamus tinctorious L.) tohumlarından elde edilen yağdır. Yüksek Oleik Asitli Aspir Yağı: Yüksek oleik asitli yağ içeren aspir bitkisinin (Carthamus tinctorious L.) tohumlarından elde edilen yağdır. Ayçiçek Yağı: Ayçiçek bitkisinin (Helianthus annuus L.) tohumlarından elde edilen yağdır. Yüksek Oleik Asitli Ayçiçek Yağı: Yüksek oleik asitli yağ içeren ayçiçek bitkisinin (Helianthus annuus L.) tohumlarından elde edilen yağdır. Babassu Yağı: Çeşitli palm orbignya türlerinin meyve çekirdeklerinden elde edilen yağdır. Hindistancevizi Yağı: Hindistan cevizi (Cocos nucifera) meyvesinden elde edilen yağdır. Mısır Yağı: Mısır bitkisi (Zea mays L.) tanelerinin embriyolarından elde edilen yağdır. Pamuk Yağı:Çeşitli Pamuk (Gossypium spp) kültürlerinin tohumlarından elde edilen yağdır.
2 Palm Yağı: Palm (Elaeis guineensis) meyvesinin etli mezokarbında elde edilen yağdır. Palm Stearin Yağı: Fraksiyonlarına ayrılan palm yağının erime noktası yüksek olan kısmıdır. Palm Olein Yağı: Fraksiyonlarına ayrılan palm yağının sıvı kısmıdır. Palm Çekirdeği Yağı: Palm (Elaeis guineensis) meyvesinin çekirdeğinden elde edilen yağdır. Kanola-Düşük Erusik Asitli Kolza Yağı: Düşük erusik asitli yağ içeren Brassica napus, L. Brassica campestris L. ve Brassica juncea L. nin tohumlarından elde edilen yağdır. Soya Yağı: Soya fasulyesinden (Glycine max (L.) Merr.) elde edilen yağdır. Susam Yağı: Susam bitkisinin (Sesamum indicum L.) tohumlarından elde edilen yağdır. Üzüm Yağı: Üzüm bitkisinin (Vitis vinifera L.) çekirdeklerinden elde edilen yağdır. Yerfıstığı Yağı: Yerfıstığından (Arachis Hypogaea L.) elde edilen yağdır. b) Diğer Tanımlar Yenilebilir Bitkisel Yağlar: Doğal yapısı gereği az miktarda fosfatidler gibi diğer lipidleri, sabunlaşmayan bileşenleri ve serbest yağ asitlerini içerebilen, sadece bitkisel kaynaklardan elde edilen temel olarak yağ asitleri gliseridlerinden oluşan yağlardır. Sızma Yağlar: Yağın yapısını değiştirmeksizin mekanik yöntemle ve ısı uygulaması ile elde edilen, saflaştırmak amacı ile sadece su ile yıkama, çöktürme, filtrasyon ve santrifüj işlemleri yapılan yağlardır. Soğuk Preslenmiş Yağlar: Isıl işlem olmaksızın sadece mekanik yöntemle elde edilen yağlardır. Rafine Edilmiş Yağlar: Doğal trigliserid yapısında değişikliğe yol açmadan rafine edilen yağlardır. Ürün Özellikleri Madde 5- Bu Tebliğ kapsamındaki bitki adı ile anılan yemeklik yağların kompozisyon, fiziksel ve kimyasal özellikleri aşağıda verilmiştir. a) Bitki adı ile anılan yemeklik yağların yağ asitleri kompozisyonu Ek-1 de verilen tabloda yer alan değerlere uygun olmalıdır. b) Düşük erusik asitli kolza yağının erusik asit içeriği toplam yağ asitlerinin %2 sinden fazla olmamalıdır. c) Yüksek oleik asitli aspir yağının oleik asit içeriği toplam yağ asitlerinin %70 inden az olmamalıdır. d) Yüksek oleik asitli ayçiçek yağının oleik asit içeriği toplam yağ asitlerinin %75 inden az olmamalıdır. e) Palm olein yağının kayma noktası, en fazla 24oC ve palm stearin yağının kayma noktası, en az 44oC olmalıdır.
3 f) Bitki adı ile anılan yemeklik yağlar kendine has renk, tat ve kokuda olmalı yabancı ve ransit tat ve koku içermemelidir. g) Diğer kalite kriterleri Ek-2 de verilen tabloda yer alan değerlere uygun olmalıdır. h) Yer fıstığı yağının, araşidik ve daha yüksek yağ asitleri miktarı en fazla 48g/kg olmalıdır. ı) Hindistancevizi, palm çekirdeği ve babassu yağlarının Reichert değeri sırası ile 6-8.5, 4-7 ve olmalıdır. i) Hindistancevizi, palm çekirdeği ve babassu yağlarının Polenske değeri sırasıyla 13-18, 8-12 ve 8-10 olmalıdır. j) Üzüm yağının Eritrodiyol içeriği toplam sterol miktarının %2 sinden fazla olmalıdır. k) Susam yağ için Baudouin test sonucu pozitif olmalıdır. l) Pamuk yağında Halphen testi pozitif olmalıdır. m) Ağartılmamış palm, ağartılmamış palm olein ve ağartılmamış palm stearin yağlarında toplam karotenoid miktarları beta-karoten cinsinden sırasıyla , ve mg/kg olmalıdır. n) Düşük erusik asitli kolza yağında Crismer değeri aralığında olmalıdır. o) Düşük erusik asitli kolza yağının brassikasterol konsantrasyonu toplam sterollerin %5 inden az olmamalıdır. p) Bitki adı ile anılan yemeklik yağların kimyasal ve fiziksel özellikleri Ek-3 te verilmiştir. Katkı Maddeleri Madde 6- Bitki adı ile anılan yemeklik yağlarda kullanılmasına izin verilen katkı maddeleri Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğinin 2 nci bölümüne uygun olmalıdır. Bulaşanlar Madde 7- Bitki adı ile anılan yemeklik yağlarda bulaşanların miktarları Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğinin 4 üncü bölümünde belirtilen limitlere uygun olmalıdır. Pestisit Kalıntıları Madde 8- Bitki adı ile anılan yemeklik yağların üretiminde kullanılan tarımsal ürünlerdeki pestisit kalıntı miktarları, Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğinin 5 inci bölümünde belirtilen limitlere uygun olmalıdır. Hijyen Madde 9- Bitki adı ile anılan yemeklik yağlar, Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğinin 7 nci bölümünde yer alan genel kurallara uygun olarak üretilmelidir. Ambalajlama ve Etiketleme-İşaretleme
4 Madde 10- Bitki adı ile anılan yemeklik yağların ambalajlanmasında, Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğinin 9 uncu bölümüne uygun ambalaj materyalleri kullanılmalı ve etiketleme işlemi bu bölüme uygun yapılmalıdır. Bu bölüme ilave olarak 3 üncü maddede yer alan tanımlarda belirtilen yemeklik yağın adı etiket üzerinde yer almalıdır. Ürün vinterize edilmiş ise bu isme vinterize ibaresi de eklenmelidir. Taşıma ve Depolama Madde 11- Bitki adı ile anılan yemeklik yağların depolanması ve taşınması Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğinin l0 uncu bölümünde belirtilen kurallara uygun olmalıdır. Numune ve Alma ve Analiz Metodları Madde 12- Bitki adı ile anılan yemeklik yağların üretim hattından ve muhafaza deposundan numune alınmasında Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğinin 11 inci bölümündeki kurallara uyulmalıdır. Numune uluslararası kabul görmüş metodlara göre analiz edilmelidir. Tescil ve Denetim Madde13- Bitki adı ile anılan yemeklik yağları üreten ve satan işyerleri; tescil ve izin, ithalat, kontrol ve denetim sırasında bu Tebliğ hükümlerine uymak zorundadır. Bu hükümlere uymayan işyerleri hakkında 560 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine göre yasal işlem yapılır. Denetim Madde 14- Bu Tebliğe ait hükümlerin uygulanması, 560 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye göre Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı nca denetlenir. Yürürlükten Kaldırılan Mevzuat Madde 15- Bu Tebliğ ile; 14/ 6/ 1972 tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan TS 886 sayılı Yemeklik Ayçiçeği Yağı, TS 887 sayılı Yemeklik Pamuk Yağı, TS 888 sayılı Yemeklik Mısırözü Yağı, TS 889 sayılı Yemeklik Susam Yağı, TS 890 sayılı Yemeklik Soya Yağı, TS 891 sayılı Yemeklik Yerfıstığı Yağı, TS 892 sayılı Yemeklik Rapiska Yağı adlı standardlar mecburi uygulamadan kaldırılmıştır. Geçici Madde 1- Halen faaliyet gösteren ve bu Tebliğ kapsamındaki ürünleri üreten ve satan işyerleri, yayımı tarihinden itibaren 1 yıl içinde bu Tebliğ hükümlerine uymak zorundadır. Yürürlük Madde 16- Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme Madde 17- Bu Tebliğ hükümlerini, Tarım ve Köyişleri Bakanı ve Sağlık Bakanı yürütür EK-I
5 Gaz Likit Kromotografi ile Tespit Edilen Bitkisel Yağların Yağ Asitleri Kompozisyonu (Toplam Yağ Asitleri Yüzdesi Olarak) yağ asitleri yağ asitleri Aspir Yağı aspir yağı yüksek oleik asitli ayçiçek yağı ayçiçek yağı yüksek oleik asitli babassu yağı hindistancevizi yağı kolza yağı düşük erusik asitli kaproik asit C6:0 TED TED TED TED TED TED-0.7 TED kaprilik a. C8:0 TED TED TED TED TED kaprik a. C10:0 TED TED TED TED TED laurik a. C12:0 TED TED TED-0.1 TED TED miristik a. C14:0 TED-0.2 TED-0.2 TED-0.2 TED TED-0.2 palmitik a. C16: palmitoleik a. C16:1 TED-0.1 TED-0.2 TED-0.3 TED-0.1 TED TED TED-0.6 margarik a. C17:0 TED-0.2 TED TED-0.2 TED-0.1 TED TED TED-0.3 heptadesenoik a. C17:1 TED-0.1 TED TED-0.1 TED-0.1 TED TED TED-0.3 stearik a. C18:0 TED oleik a. C18: linoleik a. C18: linolenik a. C18: TED-1.2 TED-0.3 TED-0.3 TED TED araşidik a. C20:0 TED TED TED ekosenoik a. C20: TED TED TED C20:2 TED TED TED TED TED TED TED-0.1 behenik a. C22:0 TED-1.0 TED TED TED TED-0.6 erusik a. C22:1 TED-1.8 TED-0.3 TED-0.3 TED-0.3 TED TED TED-2.0 C22:2 TED TED TED-0.3 TED TED TED TED-0.1 lignoserik a. C24:0 TED-0.2 TED-0.3 TED-0.5 TED-0.5 TED TED TED-0.3 nervonik a. C24:1 TED-0.2 TED-0.3 TED TED TED TED TED-0.4 Tablonun devamı yağ asitleri yağ asitleri Mısır Yağı palm yağı palm çekirdeği yağı palm olein yağı palm stearin yağı soya yağı susam yağı üzüm yağı yerfıstığı yağı kaproik asit C6:0 TED TED TED-0.8 TED TED TED TED TED TED kaprilik a. C8:0 TED TED TED TED TED TED TED TED kaprik a. C10:0 TED TED TED TED TED TED TED TED laurik a. C12:0 TED-0.3 TED TED-0.1 TED TED TED-0.1 miristik a. C14:0 TED TED-0.2 TED-0.1 TED-0.3 TED-0.1 palmitik a. C16: palmitoleik a. C16:1 TED-0.5 TED-0.6 TED-0.2 TED-0.6 TED-0.2 TED TED-1.2 TED-0.2 margarik a. C17:0 TED-0.1 TED-0.2 TED TED-0.2 TED-0.2 TED-0.1 TED-0.2 TED-0.2 TED-0.1 heptadesenoik a. C17:1 TED-0.1 TED TED TED-0.1 TED-0.1 TED-0.1 TED-0.1 TED-0.1 TED-0.1 stearik a. C18:0 TED oleik a. C18: linoleik a. C18: linolenik a. C18:3 TED-2.0 TED-0.5 TED-0.2 TED-0.6 TED TED-1.0 TED- 0.3
6 araşidik a. C20: TED-1.0 TED-0.2 TED-0.6 TED TED ekosenoik a. C20: TED-0.4 TED-0.2 TED-0.4 TED-0.4 TED-0.5 TED-0.3 TED C20:2 TED-0.1 TED TED TED TED TED-0.1 TED TED TED behenik a. C22:0 TED-0.5 TED-0.2 TED-0.2 TED-0.2 TED-0.2 TED-0.7 TED-0.3 TED erusik a. C22:1 TED-0.3 TED TED TED TED TED-0.3 TED TED-0.3 TED-0.3 C22:2 TED TED TED TED TED TED TED TED TED lignoserik a. C24:0 TED-0.5 TED TED TED TED TED-0.5 TED-0.3 TED nervonik a. C24:1 TED TED TED TED TED TED TED TED TED-0.3 TED: Tespit Edilemeyen Düzey EK-II Diğer Kalite Kriterleri Uçucu Madde (l05 C) en çok 0.2 % m/m Çözünmeyen Safsızlıklar en çok 0.05% m/m Sabun Miktarı en çok % m/m Asit Sayısı rafine yağlarda en çok 0.6 mg KOH /g yağ soğuk preslenmiş ve sızma yağlarda en çok 4.0 mg KOH/g yağ sızma palm yağında en çok 10.0 mg KOH/g yağ Peroksit Sayısı rafine yağlarda en çok l0 miliekivalen aktif oksijen / kg yağ soğuk preslenmiş ve sızma yağlarda en çok l5 miliekivalen aktif oksijen / kg yağ EK-III Bitkisel Yağların Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri Bitkisel Yağlar Bağıl Yoğunluk XoC/su 20oC de Yoğunluk (g/ml) Kırılma İndisi 40oC Sabunlaşma Sayısı mgkoh/g yağ İyot Değeri (Wijs) Sabunlaşmayan Madde g/kg aspir yağı x=20oC aspir yağı (yüksek oleik asitli) x=20oc oC de oC de x=25oc oC de ayçiçek yağı x=20oc ayçiçek yağı (yüksek oleik asitli) x=25oc oC de babassu yağı x=25oc hindistancevizi yağı x=40oc kolza yağı (düşük erusik asitli) x=20oc mısır yağı x=20oc palm yağı x=50oc oc de oC de palm çekirdeği y x=40oc palm olein y x=40oC oC de ³ palm stearin yağı x=60oc oC de oC de
7 pamuk yağı x=20oc soya yağı x=20oc susam yağı x=20oc üzüm yağı x=20oc yerfıstığı yağı x=20oc Resmi Gazete: Bitki Adı ile Anılan Yemeklik Yağlar Tebliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliğ (Tebliğ No: 2003/19) MADDE 1-13/10/2001 tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Bitki Adı ile Anılan Yemeklik Yağlar Tebliğinin 4 üncü maddesinin (a) bendinde yer alan Yer Fıstığı tanımından sonra gelmek üzere aşağıdaki Fındık Yağı tanımı eklenmiştir. Fındık Yağı: Fındık ağacının (Corylus Avellana L. ile Corylus Maksima Mill) meyvelerinden elde edilen yağdır. MADDE 2- Aynı Tebliğin 5 inci maddesine (p) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki ( r ) bendi eklenmiştir. r) Bu Tebliğ kapsamında yer alan adı ile anılan yemeklik yağlara diğer bitkisel yemeklik yağlar, mineral yağlar, sentetik yağlar,esterleştirilmiş yağlar veya başka yağlar karıştırılamaz. MADDE 3- Aynı Tebliğ in Gaz Likit Kromotografi ile Tespit Edilen Bitkisel Yağların Yağ Asitleri Kompozisyonu başlıklı Ek-1 Tablosunun ikinci sayfasında yer alan yer fıstığı yağı sütunundan sonra gelmek üzere fındık yağı ve pamuk yağı sütunları eklenmiştir. fındık yağı Pamuk yağı TED TED TED TED TED TED TED TED-0.2 TED TED-1.15 TED-1.2 TED TED-0.1 TED TED-0.1 TED TED-0.2 TED-0.4 TED TED-0.2 TED-0.1 TED TED-0.1 TED-0.1 TED-0.6 TED-0.1 TED-0.3 TED TED-0.1
8 TED TED-0.1 TED TED" MADDE 4- Aynı Tebliğ in Bitkisel Yağların Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri başlıklı EK-3 tablosunun sonuna fındık yağı ile ilgili aşağıdaki satır eklenmiştir. Fındık yağı x=20oc C de <=7.2 MADDE 5- Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer. MADDE 6- Bu Tebliğ hükümlerini Tarım ve Köyişleri Bakanı ile Sağlık Bakanı yürütür.