Adrenal yetmezlik, adrenal bezler yeterli miktarda hormon üretmediğinde ortaya çıkan endokrin veya hormonal bir bozukluktur. Adrenal bezler böbreklerin hemen üstünde bulunur. Adrenal yetmezlik, primer adrenal yetmezlik veya sekonder adrenal yetmezlik olabilir. Primer adrenal yetmezlik yani Addison hastalığı, adrenal bezlerin hasar görmesi ve adrenal hormon kortizolünü yeterince üretememesi durumunda ortaya çıkar. Adrenal hormon aldosteron da eksik olabilir. Primer adrenal yetmezlik Addison hastalığı gelişmiş ülkelerde her 1 milyon insanın 110 ila 144 ‘ünü etkiler.
Sekonder adrenal yetmezlik, hipofiz bezi, adrenal bezlerini kortizol hormonu üretmesi için uyaran bir hormon olan adrenokortikotropin (ACTH) hormonunu yeteri kadar üretemediğinde kortizol üretimi düşmesi sonucu ortaya çıkar. Sonunda, adrenal bezler ACTH uyarımı eksikliği nedeniyle küçülebilir. Sekonder adrenal yetmezlik Addison hastalığından çok daha yaygındır.
Adrenal hormonlar ne yapar?
Kortizol ve Aldosteron gibi Adrenal hormonlar, kan basıncını düzenlemek gibi insan vücudunun işleyişinde önemli rol oynamaktadır; metabolizma, vücudun enerji için sindirilmiş yiyecekleri kullanma şekli, vücudun strese tepkisi gibi ve buna ek olarak, vücut androjenler ve östrojenler, erkek ve kadın cinsiyet hormonları üretmek için adrenal hormon dehidroepiandrosteron (DHEA) kullanır.
Kortizol
Kortizol, vücuttaki hemen hemen her organı ve dokuyu etkileyen glukokortikoidler adı verilen hormon sınıfına aittir. Kortizolün en önemli işi vücudun strese cevap vermesine yardımcı olmaktır. Kortizol hakkında daha fazla bilgi için Kortizol düşüklüğü ve Kortizol yüksekliği makalemizi okuyun.
Aldosteron
Aldosteron, kan basıncını ve kandaki sodyum ve potasyum dengesini korumaya yardımcı olur. Aldosteron üretimi çok düşük olduğunda, vücut çok fazla sodyum kaybeder ve çok fazla potasyum tutar. Aldosteron hakkında daha fazla bilgi için Aldosteron yüksekliği ve düşüklüğü zararları nelerdir nasıl tedavi edilir makalemizi okuyun.
Dhea (Dehidroepiandrosterone)
Dhea vücudun adrenal bezleri tarafından üretilen başka bir hormondur. Vücut cinsiyet hormonları, androjen ve östrojen üretmek için DHEA kullanır. Adrenal yetmezlik sebebi ile adrenal bezler yeterli DHEA üretemez. Sağlıklı erkeklerin çoğu androjeni testislerden alırlar. Sağlıklı kadınlar ve ergen kızlar yumurtalıklardan östrojenlerinin çoğunu alırlar. Bununla birlikte, kadınlar ve ergen kızlar, kasık kılı dökülmesi, kuru cilt, karşı cinse olan ilginin azalması ve depresyon gibi DHEA düşüklüğü çeşitli semptomlara sahip olabilirler. Daha fazla bilgi için DHEA so4 düşüklüğü ve DHEA so4 yüksekliği nedenleri belirtileri ve tedavisi hakkındaki makalemizi ziyaret edebiliriniz.
Adrenal yetmezlik ve adrenal kriz belirtileri nelerdir?
En yaygın adrenal yetmezlik belirtileri şunlardır
- Kronik veya uzun süreli yorgunluk
- Kas zayıflığı
- İştah kaybı
- Kilo kaybı
- Karın ağrısı
Diğer adrenal yetmezlik belirtileri şunlardır
- Bulantı
- Kusma
- İshal
- Kişi ayağa kalktığında, baş dönmesi yaşaması veya bayılmasına neden olan düşük kan basıncı
- Sinirlilik ve depresyon
- Tuzlu gıdalar yeme isteği
- Hipoglisemi veya düşük kan şekeri
- Ağrı
- Terleme
- Düzensiz veya atlayan adet dönemleri
- Kadınlarda karşı cinse karşı ilgi kaybı
Hiperpigmentasyon veya cildin koyulaşması, sekonder adrenal yetmezlik olmasa da Addison hastalığında ortaya çıkabilir. Bu kararma izleri en çok cilt kıvrımları; dirsekler, dizler, eklemler ve ayak parmakları gibi basınç noktaları, dudaklar ve yanağın astarı gibi mukoza zarları üzerinde görünür.
Adrenal yetmezliğin yavaş ilerleyen semptomları, cerrahi, ciddi bir yaralanma, hastalık veya gebelik gibi stresli bir olaya kadar göz ardı edilir ve daha da kötüleşmesine neden olur.
Adrenal Kriz
Adrenal yetmezlik semptomlarının ani, şiddetli kötüleşmesine adrenal kriz denir. Primer adrenal yetmezlik kişinin Addison hastalığı varsa, bu kötüleşme Addison krizi olarak da adlandırılabilir. Çoğu durumda, adrenal yetmezlik belirtileri, adrenal krizden önce hastanın tıbbi tedavi görmesini gerektirecek kadar ciddi hale gelir. Bununla birlikte, bazen belirtiler adrenal kriz sırasında ilk kez ortaya çıkar.
Adrenal kriz belirtileri şunlardır
- Alt sırt, karın veya bacaklarda ani, şiddetli ağrı
- Şiddetli kusma ve ishal
- Susuzluk
- Düşük kan basıncı
- Bilinç kaybı
Tedavi edilmezse, adrenal kriz ölüme neden olabilir.
Aşağıdaki durumlarda acil olarak adrenal kriz tedavisine başlanmalıdır
Adrenal yetmezliği olan insanlarda zayıflık, mide bulantısı veya kusma durumunda, adrenal kriz ve ölüm gibi olası kötü bir durumu önlemek için acil acil tedaviye ihtiyaç duyulur. Kortikosteroid adı verilen sentetik bir glukokortikoid hormonu enjeksiyonu kişinin hayatını kurtarabilir. Hastalar her zaman yakınlarında kortikosteroid enjeksiyonuna sahip olduğundan emin olmalı, arkadaşlarının ve ailelerinin enjeksiyonu nasıl ve ne zaman yapması gerektiğini bildiğinden emin olmalıdır.
Primer adrenal yetmezlik yani Addison hastalığına ne sebep olur?
Otoimmün bozuklukların çoğu, primer adrenal yetmezlik Addison hastalığına neden olur. Enfeksiyonlar ve bazı ilaçlar da Addison hastalığına neden olabilir.
Otoimmün Bozukluklar nedir?
Primer adrenal yetmezlik sonucu oluşan Addison hastalığı vakalarının yüzde 80’inde bağışıklık sistemi vücudun kendi hücrelerine ve organlarına saldırdırır, bu durum otoimmün bozukluktan kaynaklanır. Otoimmün bozukluk, çoğunlukla orta yaşlı Addison hastası kadınlarda görülür, bağışıklık sistemi adrenal bezlerin dış tabakası olan adrenal korteksi yavaş yavaş yok eder.
Primer adrenal yetmezlik, adrenal korteksin en az yüzde 90’ı tahrip edildiğinde ortaya çıkar. Sonuç olarak, hem kortizol hem de aldosteron genellikle eksiktir. Bazen sadece adrenal bezler etkilenir. Bazen diğer endokrin bezlerinin yanı sıra, poliendokrin eksikliği sendromunda da etkilenir.
Polyendokrin eksikliği sendromu Tip 1 ve Tip 2 olarak sınıflandırılır. Tip 1 kalıtımsaldır ve çocuklarda görülür. Adrenal yetmezliğe ek olarak çocuklarda şu komplikasyonlar gelişebilir;
- Yavaş çalışan tiroid bezleri
- Cinsel gelişimin yavaş olması
- Pernisiyöz anemi, şiddetli bir anemi türü
- Kronik mantar enfeksiyonları
- Kronik hepatit, karaciğer hastalığı
Araştırmacılar, bazen Schmidt sendromu olarak adlandırılan Tip 2 nin de kalıtsal olduğunu düşünüyorlar. Tip 2 genellikle genç yetişkinleri etkiler ve şunları içerebilir;
- Metabolizmayı düzenleyen hormonlar üreten aktif olmayan bir tiroid bezi
- Cinsel gelişimin yavaşlaması
- Yüksek kan şekeri veya hiperglisemi diyabet
- Vitiligo yani cilt bölgelerinde pigment kaybı
Enfeksiyonlar
Tüberküloz (TB) enfeksiyon, böbreküstü bezlerini yok edebilir, gelişmiş ülkelerde Addison hastalığı vakalarının yüzde 10 ila 15 ini oluşturmaktadır. Primer adrenal yetmezlik ilk olarak Dr. Thomas Addison tarafından 1849’da tespit edildiğinde, Tüberküloz (TB) hastalığın en sık nedenleri arasındaydı. TB tedavisi geliştikçe, adrenal bezleri TB ye bağlı Addison hastalığının insidansı büyük ölçüde azalmıştır. Bununla birlikte, son raporlar, Addison hastalığında TB ve sitomegalovirüs gibi enfeksiyonlarda bir artış olduğunu göstermektedir. Sitomegalovirüs, sağlıklı insanlarda semptomlara neden olmayan yaygın bir virüstür; bununla birlikte, rahmindeki bebekleri ve çoğunlukla HIV/AIDS nedeniyle zayıflamış bağışıklık sistemine sahip insanları etkiler. Menenjitin bir nedeni olan Neisseria meningitidis gibi diğer bakteriyel enfeksiyon ve mantar enfeksiyonları da Addison hastalığına yol açabilir.
Addison hastalığının diğer nedenleri
Addison hastalığının daha az yaygın olan nedenleri şunlardır;
- Adrenal bezlerdeki kanser hücreleri
- Amiloidoz, nadir olsa da, amiloid denilen anormal proteinler, kanda, doku ve organlarda biriken ciddi hastalık grubudur
- Adrenal bezlerin cerrahi olarak çıkarılması
- Adrenal bezlere kanama
- Anormal adrenal bez gelişimi, adrenal bezlerin ACTH’YE cevap verememesi veya adrenal hormon üretimindeki bir kusur da dahil olmak üzere genetik kusurlar
- Kişi acil entübasyona (Esnek, plastik bir borunun ağız yoluyla veya nefes borusuna yerleştirilmesi ile nefes almaya yardımcı olunması) maruz kaldığında kullanılabilecek anti-mantar ilaçları ve anestetik etomidat gibi ilaçla ilgili nedenler.
Sekonder adrenal yetmezliğe ne sebep olur?
CRH veya ACTH eksikliği sekonder adrenal yetmezliğe neden olur. Vücuttaki bu hormonların eksikliği birkaç olası kaynağa kadar izlenebilir.
Kortikosteroid ilaç stopajı
Sekonder adrenal yetmezliğin geçici bir durumu, kortikosteroid olarak adlandırılan sentetik glukokortikoid hormonu alan bir kişi, uzun süre ilaç almayı bıraktığında ortaya çıkabilir. Kortikosteroidler genellikle romatoid artrit, astım ve ülseratif kolit gibi enflamatuar hastalıkların tedavisinde kullanılır. Bu durumda, reçeteli dozlar genellikle normalde vücut tarafından oluşturulan glukokortikoid hormonlar tarafından elde edilenlerden daha yüksek seviyelere neden olur. Bir kişi uzun süre kortikosteroid aldığında, adrenal bezler doğal hormonlarından daha az üretir.
Kortikosteroidin reçeteli dozları durdurulduğunda, adrenal bezler vücudun glukokortikoid üretimini yeniden başlatmak için yavaş kalabilir. Böbreküstü bezlerine fonksiyonu yeniden kazandırmak ve adrenal yetmezliği önlemeye zaman kazandırmak için, kortikosteroid dozları haftalar hatta aylar boyunca devam ederek kademeli olarak azaltılmalıdır. Bazen kortikosteroid doz alımının yavaş yavaş azaltılması bile, adrenal bezlerin normal çalışmasına yeterli gelmeyebilir. Bu nedenle kortikosteroid almayı bırakan kişiler sekonder adrenal yetmezlik belirtileri için dikkatli bir şekilde izlenmelidir.
Hipofiz tümörlerinin cerrahi olarak alınması
Sekonder adrenal yetmezliğin bir diğer nedeni, Cushing sendromuna neden olan hipofiz bezinin genellikle kanser dışı, ACTH üreten tümörlerinin cerrahi olarak çıkarılmasıdır. Cushing sendromu, vücudun dokularının kortizol hormonunun yüksek seviyelerine uzun süre maruz kalmasının neden olduğu hormonal bir bozukluktur. Tümörler çıkarıldığında, ekstra ACTH kaynağı aniden kaybolur ve vücudun adrenal bezleri normal kortizol üretimini sürdürene kadar destekleyici hormon alınmalıdır. Adrenal bezler bir süre normal şekilde çalışmaya başlayamayabilir, bu nedenle ACTH üreten tümörü alınan kişilerin adrenal yetmezlik belirtileri için dikkatli bir şekilde izlenmesi gerekir.
Hipofiz bezindeki değişiklikler
Daha az sıklıkla, sekonder adrenal yetmezlik, hipofiz bezi boyutu ufaldığında veya ACTH üretmeyi bıraktığında ortaya çıkar. Aşağıdaki durumlar bunu tetikleyebilir;
- Tümörler veya hipofiz enfeksiyonu
- Hipofize kan akışı kaybı
- Hipofiz veya yakındaki tümörlerin tedavisi için radyasyon
- Hipotalamus parçalarının cerrahi olarak çıkarılması
- Hipofizin cerrahi olarak çıkarılması
Adrenal yetmezlik nasıl teşhis edilir?
Erken evrelerinde adrenal yetmezliğin teşhis edilmesi zor olabilir. Sağlık kuruluşları, kişinin tıbbi geçmişini ve semptomlarını inceledikten sonra adrenal yetmezlikten şüphelenebilir.
Adrenal yetmezlik tanısı hormonal kan ve idrar testleri ile doğrulanır. Sağlık kuruluşları kortizol düzeylerinin çok düşük olup olmadığını belirlemek ve daha sonra nedenini belirlemek için önce bu testleri kullanır. Adrenal ve hipofiz bezlerinin görüntüleme çalışmaları, nedeni belirlemede yardımcı olmak için yararlı olabilir.
Adrenal yetmezlik (Primer adrenal yetmezlik ve Sekonder adrenal yetmezlik) Hormonal kan ve idrar testleri nelerdir?
ACTH stimülasyon testi
ACTH stimülasyon testi, adrenal yetmezliğin teşhisi için en sık kullanılan testtir. Bu testte hastaya intravenöz (IV) sentetik ACTH enjeksiyonu yapılır ve enjeksiyondan önce ve sonra kan, idrar veya her ikisi de alınır. Kan ve idrar örneklerinde kortizol seviyeleri bir laboratuarda ölçülür. ACTH enjeksiyonundan sonra kan ve idrar kortizol seviyeleri normal mi artıştırılır. Primer adrenal yetmezlik yani Addison hastalığı veya sekonder adrenal yetmezliği olan kişilerin kortizol düzeylerinde çok az artış olur veya hiç artış olmaz.
CRH stimülasyon testi
ACTH testine verilen yanıt anormal olduğunda, CRH stimülasyon testi adrenal yetmezliğin nedenini belirlemeye yardımcı olabilir. Addison hastalığı olan insanlar ACTH yüksek düzeyde üretir, fakat kortizol üretmez. Sekonder adrenal yetmezliği olan insanlar ACTH üretmez veya gecikmiş tepki gösterirler. CRH, hipofiz hasar gördüyse ACTH sekresyonunu uyarmaz, bu nedenle ACTH yanıtı hipofize dayalı olarak tepki vermez. Gecikmiş ACTH yanıtı ise hipotalamus ‘u işaret eder.
Adrenal kriz sırasında tanı
Adrenal kriz sırasında güvenilir bir teşhis mümkün olmasa da, kriz sırasında kan ACTH ve kortizol ölçümü genellikle bir ön tanı koymak için yeterlidir. Kandaki düşük sodyum, düşük kan şekeri ve kandaki yüksek potasyum da bazen adrenal kriz sırasında kendini gösterebilir. Kriz kontrol edildikten sonra, belirli bir tanı koymaya yardımcı olmak için ACTH stimülasyon testi yapılabilir. Tanı belirsiz kalırsa bazen daha karmaşık laboratuvar testleri kullanılır.
Promer adrenal yetmezlik veya Sekonder adrenal yetmezlik tanısından sonra başka hangi testler yapabilir?
Addison hastalığı teşhis edildikten sonra, adrenal bezlere bakmak, hastalığın TB ile ilişkili olup olmadığını öğrenmek veya otoimmün Addison hastalığı ile ilişkili antikorları tanımlamak için sağlık kuruluşları aşağıdaki testleri kullanabilir.
Karın ultrasonu
Ultrason görüntüleri, kanamayı gösteren genişleme, küçük boyutlu nodüller veya kalsiyum birikintileri belirtileri gibi adrenal bezlerde anormallikleri gösterebilir.
Tüberkülin cilt testi
Tüberkülin cilt testi, hastanın bağışıklık sisteminin TB’YE neden olan bakterilere nasıl tepki verdiğini ölçer. Cildin altında tüberkülin adı verilen bazı test materyallerini koymak için küçük bir iğne kullanılır. Hastanın anesteziye ihtiyacı yoktur. 2 ila 3 gün içinde, hastanın teste tepki verip vermediği kontrol edilir. Tüberkülin cilt testi, adrenal yetmezliğin TB ile ilişkili olup olmadığını gösterebilir.
Antikor kan testleri
Kan testi, vücudu yabancı maddelerden korumak için bağışıklık sistemi tarafından yapılan antikorları, otoimmün Addison hastalığı ile ilişkili proteinleri tespit edebilir.
Sekonder adrenal yetmezlik teşhisi konduktan sonra, sağlık kuruluşları, hipofiz bezinin ayrıntılı bir görünümünü elde etmek ve nasıl çalıştığını değerlendirmek için aşağıdaki testleri kullanabilir:
Bilgisayarlı Tomografi (CT) Tarama
CT taramaları, görüntüler oluşturmak için x-ışınları ve bilgisayar teknolojisinin bir kombinasyonunu kullanır. Hastanın anesteziye ihtiyacı yoktur. CT taraması, bir anormallik olup olmadığını öğrenmek için hipofiz bezinin boyutunu ve şeklini gösterebilir.
Manyetik rezonans görüntüleme (MRI)
MRI makineleri, x-ışınları kullanmadan vücudun iç organlarının ve yumuşak dokularının ayrıntılı resimlerini üretmek için radyo dalgaları ve mıknatıslar kullanır. Hastanın anesteziye ihtiyacı yoktur, ancak kapalı alan korkusu olan insanlar ağız yoluyla sedasyon alabilir. MRI bir anormallik olup olmadığını öğrenmek için hipotalamusun ve hipofiz bezinin üç boyutlu (3-D) görüntüsünü üretmek için kullanılabilir.
Hormonal kan testleri
Hormonal kan testleri, hipofiz bezinin nasıl çalıştığını ve diğer hormonları üretme yeteneğini değerlendirebilir.
Adrenal yetmezlik nasıl tedavi edilir?
Adrenal yetmezlik, adrenal bezlerin üretemediği hormonları değiştirerek veya yerine ikame ederek tedavi edilir. Her ilacın dozu hastanın ihtiyaçlarını karşılamak için özel olarak ayarlanır.
Kortizol, hidrokortizon, prednizon veya deksametazon gibi bir kortikosteroid ile değiştirilir ve hangi ilacın seçildiğine bağlı oral olarak günde bir ila üç kez alınır.
Aldosteron da eksikse, günde bir veya iki kez alınan fludrokortizon asetat (Florinef) adı verilen mineralokortikoid bir hormonun oral dozlarıyla değiştirilir. Sekonder adrenal yetmezliği olan insanlar normalde aldosteron üretimini sürdürürler, bu nedenle aldosteron replasman tedavisine ihtiyaç duymazlar.
Adrenal kriz sırasında, düşük kan basıncı, düşük kan şekeri, kanda düşük sodyum ve kanda yüksek potasyum seviyeleri hayatı tehdit edici olabilir. Standart terapi, acil olarak IV kortikosteroid enjeksiyonları ve büyük miktarda IV salin solüsyonu dekstroz (bir şeker türü) içerir. Bu tedavi genellikle hızlı bir iyileşme geliştirir. Hasta sıvıları ve ilaçları ağızdan alabildiğinde, normal hormon seviyelerini koruyan bir doza ulaşana kadar kortikosteroid miktarı azalır. Aldosteron eksikse, kişinin düzenli olarak oral fludrokortizon asetat dozlarını alması gerekecektir.
Adrenal yetmezlik ile hangi sorunlar ortaya çıkabilir?
Ameliyat geçiren, ciddi bir yaralanma geçiren, hastalığı olan veya hamile olanlarda adrenal yetmezlik sorunlara neden olabilir. Bu koşullar vücutta ek strese neden olur ve adrenal yetmezliği olan insanlar iyileşmek için ek tedaviye ihtiyaç duyabilirler.
Ameliyat
Genel anestezi gerektiren her türlü ameliyata ihtiyaç duyan adrenal yetmezliği olan kişiler IV kortikosteroidler ve salin ile tedavi edilmelidir. IV tedavisi ameliyattan önce başlar ve hasta ameliyattan sonra tamamen uyanık olana kadar devam eder ve ağızdan ilaç alabilir. Dozajı, hasta düzenli, ameliyat öncesi doza ulaşılana kadar iyileştikçe ayarlanır.
Buna ek olarak, ameliyattan önceki yıl uzun vadeli kortikosteroidler almış ve artık almayan kişiler, ameliyattan önce doktoruna bildirmelidir. Bu kişilere normal bir cerrahi uygulama uygun olmayabilir, ek önlemler gerekebilir.
Şiddetli Yaralanma
Ciddi yaralanmalara maruz kalan hastalar, yaralanmayı takiben iyileşme sırasında kortikosteroidlerin daha yüksek dozajına ihtiyaç duyabilirler. Genellikle, bu stres dozları intravenöz olarak verilmelidir. Hasta iyileştikten sonra, dozaj normal, yaralanma öncesi seviyelere geri döner.
Hastalık
Hastalık sırasında, kortikosteroidleri oral yoldan alan bir kişi, adrenal bezlerin normal tepkisini dengelemek için doz ayarlanmış gerekebilir. Önemli ateş veya yaralanma üçlü doz gerektirebilir. Kişi iyileştikten sonra, doz düzenli olarak hastalık öncesi seviyelere geri döner. Adrenal yetmezliği olan insanlar, sağlık kuruluşları tarafından tavsiye edildiği gibi, bu tür hastalık dönemlerinde ilacın dozunu nasıl artıracağını bilmelidir. Şiddetli enfeksiyonlar, kusma veya ishal ortaya çıkarsa Derhal tıbbi yardıma ihtiyacı vardır. Bu koşullar adrenal krize yol açabilir.
Gebelik
Hamile kalan adrenal yetmezliği olan kadınlar, gebelikten önce alınan aynı hormon tedavisi ile tedavi edilir. Bununla birlikte, erken gebelikte mide bulantısı ve kusma oral olarak ilaç almayı engelliyorsa, kortikosteroid enjeksiyonları gerekebilir. Doğum sırasında tedavi, ameliyat gerektiren insanlara benzer. Doğumdan sonra doz kademeli olarak azaltılır ve düzenli doza doğumdan yaklaşık 10 gün sonra ulaşılır.
Adrenal kriz nasıl tedavi edilir?
Adrenal kriz adrenal hormonlarla tedavi edilir. Adrenal krizi olan insanlar derhal tedaviye ihtiyaç duyarlar. Herhangi bir gecikme ölüme neden olabilir. Adrenal krizi olan insanlar kusma veya bilinç kaybı yaşadığında ilaçlarını alamazlarsa, hormonlar enjeksiyon olarak verilebilir.
Adrenal yetmezliği olan bir kişi her zaman bir kortikosteroid enjeksiyonu yapmalı ve kişinin bilinç kaybı durumunda başkalarının enjeksiyonu nasıl ve ne zaman uygulayacağını bildiğinden emin olmalıdır.
Gerekli kortikosteroid dozu bir kişinin yaşına veya kilosuna göre değişebilir. Örneğin, 2 yaşından küçük bir çocuk 25 miligram (mg) alabilir, 2 ila 8 yaş arasındaki bir çocuk 50 mg alabilir ve 8 yaşından büyük bir çocuk 100 mg yetişkin dozunu almalıdır.
Kişi adrenal krizi nasıl önleyebilir?
Aşağıdaki adımlar kişinin adrenal krizi önlemesine yardımcı olabilir:
- Ne zaman yorgun ve zayıf hissederseniz veya kilo kaybederseniz, muhtemelen adrenal hormon sıkıntısı çekiyorsunuzdur, derhal bir sağlık kuruluşuna danışın.
- Hasta olduğunuzda adrenal yetmezlik için kortikosteroid dozunu nasıl artıracağınızı öğrenin.
- Hasta olunan günler için yazılı talimatları sağlık kuruluşundan isteyin. Hasta olduğunuzda dozu ne kadar arttırmanız gerektiğini sağlık kuruluşunuzdan öğrenin
- Çok hasta olduğunuzda, özellikle kusma durumlarında hap alamazsanız derhal acil tıbbi yardım isteyin.
Adrenal yetmezliği olan kişiler acil durumlar için nasıl hazırlanmalı?
Adrenal yetmezliği olan insanlar “adrenal yetmezlik” durumlarını her zaman belirtebilmelidir. Bir kart veya tıbbi uyarı etiketi ile kişinin ciddi şekilde yaralandığı veya sorulara cevap veremediği durumlarda kortikosteroid enjekte edilmesi ihtiyacının acil servis görevlilerine bildirebilecek şekilde hazırlanmalıdır.
Ayrıca bu sağlık kartı, sağlık bilekliği veya etiket kişinin doktorunun adı ve telefon numarası, arkadaş veya aile üyesinin adı ve telefon numarasını da içermelidir. Adrenal yetmezliği olan insanlar her zaman bir iğne, bir şırınga ve acil durumlar için enjekte edilebilir bir kortikosteroid formu taşımalıdır.
Adrenal yetmezlikte yeme, diyet ve beslenme
Primer adrenal yetmezlik ve Sekonder adrenal yetmezlik dikkat edilmediğinde birçok hastalığın gelişmesine sebep olabilir, doktorunuzun verdiği tedaviye ek olarak yaşam tarzınızı ve beslenme tarzınızı da gözden geçirmeniz gerekebilir. Aldosteron eksikliği ve Addison hastalığı olan bazı insanlar sodyum açısından zengin bir diyet takip etmelidir. Sağlık kuruluşu veya diyetisyen, gerekirse uygun sodyum kaynakları ve günlük sodyum yönergeleri hakkında özel tavsiyeler verebilir.
Kortikosteroid tedavisi kemiklerin daha az yoğun hale geldiği ve kırılma olasılığı daha yüksek bir durum olan osteoporoz riski ile bağlantılıdır. Kortikosteroid alan insanlar, yeterli diyet kalsiyum ve D vitamini tüketerek kemik sağlığını korumalıdır. Sağlık kuruluşu veya bir diyetisyen, yaşa göre uygun günlük kalsiyum alımına ilişkin özel tavsiyeler verebilir ve gerekirse en iyi kalsiyum takviyelerini önerebilir.