

Mehmet Nadir


matematikçi, akademisyen
eğitimci
1856 yılında Sakız adasında fakir bir ailenin çocuğu olarak doğdu. İlk ve orta öğrenimini sınıf birincisi olarak Bursada Askeri İdadide tamamladı. İstanbul Kuleli Askeri Lisesi'nden mezun oldu.
Yüksek öğrenimine Harbiyede devam ederken kendi isteğiyle Deniz Harp Okulu'na nakledildi. Bu okuldan deniz kurmay üsteğmen olarak mezun oldu.
Dehasıyla öne çıktı. Divanhane Bahriye Meclisi Başkanlığında sekreterliğe atandı. 1878 yılında Darüşşafakada matematik dersleri vermeye başladı.
Deniz Harp Okulu ve Darüşşafakadaki görevlerinden ayrılarak arkadaşı Hüseyin Avni ile birlikte Londraya gitti. 1879-1880 yılları arasında İngilterede yüksek gece kurslarına devam ederek matematik eğitimini geliştirdi.
Yurda döndüğünde Selanikli Abdi Kamil Efendi ile tanıştı. 1882 yılında ortak olarak Şems-ül Maarif adında ilk özel okulu açtılar.
2 yıl sonra 1884 yılında Numûne-i Terakki adlı kendi özel okulunu açtı. 1891 yılında aynı adla Türkiyede ilk özel liseyi açtı. 1887 yılında aynı isimli ilk öğrenci dergisini çıkardı.
1895 yılında eğitim teorileri üzerine incelemeler yaptı. 1881-1888 yılları arasında şekspirden çeviriler yaptı. Hamlet'i ilk kez Türkçeye çevirdi.
Siyasi nedenlerle 1896 yılında Numûne-i Terakki Okulu devletleştirildi ve okulun kadrosu dağıtıldı.
Saraya bağlı olan Tophanedeki Aşiret Mektebine müdür olarak atandı. 5 yılın ardından 1902 yılında Cemiyeti Rusumiye (vergi dairesi) üyeliğine tayini çıktı. Önce Kastamonu İli Maarif Müdürlüğüne oradan da 1903 yılında Halep Maarif Müdürlüğüne tayin edildi.
1908 yılında Trablusgarpa gönderildi. 1911 yılında Trablusgarpta İtalyan işgali başlayınca İstanbula döndü. Edirneye atandı. 1912 yılında Bulgar işgali başlayınca yeniden İstanbula döndü. Darüşşafakada müdür olan eski öğrencisi Fuat Şemsi onu yüksek hesap dersi hocalığına atadı.
Bir süre sonra Maarif Nazırı Şükrü Beyin girişimiyle 1915 yılında İnas Darülfünunda (Kızlar Üniversitesi) yüksek hesap dersi hocalığına atandı. Son olarak 1919 yılında eski öğrencisi Salih Zekinin yönetimindeki Darülfünunda sayılar teorisi kürsüsü kuruldu ve bu kürsünün başına getirildi.
1916-1927 yılları arasında Fen Fakültesi Mecmuasında 12 makalesi yayınlandı. Bunlardan iki tanesi özgündür. Bir tanesi A. Boutinin sorduğu kongürans denklemine 1908 yılında getirdiği çözümü, diğeri ise bölünme işleminde kalanın bulunması için önerdiği yeni algoritmayı anlatmaktadır.
13 Aralık 1927 tarihinde İstanbul Bebekteki evinde vefat etti.
ESERİ:
Hesabı Nazari
Mehmet Nadir
Milli Matbaa, 1926
(Milli Kütüphane Kataloğu)
HAKKINDA YAZILANLAR
Mehmet Nadir Bir Eğitim ve Bilim Öncüsü
Erdal İnönü
Tubitak Yayınları
Elinizdeki kitapta eğitim alanında önemli atılımlar yapmış öncü bir ismin, Mehmet Nadir'in yaşam öyküsü anlatılmakta. Bu ilginç öykü aynı zamanda Osmanlı İmparatorluğu'nda eğitim ve bilimde çağdaş hamleler gerçekleştirmek isteyen kişilerin karşılaştıkları güçlüklere ve bu güçlüklere karşı verdikleri uğraşa da ışık tutmakta. Değerli bilim adamı Erdal İnönü'nün kaleminden, bilim tarihimizin dikkat çekici bir sayfası...
AYRINTI
Mehmet Nadir'in Başarıları
1900 yılında Fransada yayınlanan IIntermediaire des Mathematiciens dergisi ile yazışmaya başladı. Verdiği yanıtlar arasında en çok ses getireni ise A. Boutin adındaki matematikçinin 1897 yılında dergiye gönderdiği bir soruya yanıt alamaması ve 1906 yılında ise sorunun tekrarlanması üzerine Mehmet Nadirin 1908 yılında Halepten soruya çözüm göndermesidir. Derginin 10. nüshasında problemin çözümü Mehmet Nadir imzasıyla yayınlandı.
Mehmet Nadir, tanınmış Alman matematikçisi Felix Kleine mektup yazarak, önerdiği algoritmanın bilinip bilinmediğini sormuş yanıt olarak bu yönteme şimdiye kadar rastlanmadığı belirtilerek kendisi tebrik edilmiştir.
www.biyografi.net (Binlerce Biyografi)

