Ana Konular
Günün Sohbeti
Zekâtın devri olur mu?
Sual: Bazı kimseler, sağa sola kâğıt para verip, (Bunları zekât olarak verdim, sonra devir yaparak hâllederim) diyor. S. Ebediyye’de (Kâğıt para olarak verilen zekâtlar sahih olmaz. Tekrar vermek lazımdır) deniyor. Eğer zengin iken fakirleşmişse, devir yapılarak kaza edeceği yazılıdır. Bunların yaptıkları yanlış değil midir?
CEVAP
Eskiden her Müslüman zekâtını altın veya gümüş olarak verirdi. Zamane hocaları (Kâğıt para da verilir) diyerek, zekâtın altınla verilmesini unutturdular. Bir kimse, yıllardır zekâtını kâğıt parayla vermiş, sonra kâğıt parayla zekât verilmeyeceğini öğrenmişse, bu kimsenin, hile-i şer’ıyye yaparak zekâtını altınla devir yapabileceği bildiriliyor. Çünkü zekâtını bilmeden kâğıt parayla vermiş. İslam Ahlâkı kitabında, (Zekât, kâğıt para olarak verilmez ve kabul olmaz. Evvelce kâğıt olarak verilen zekâtları, altın olarak devir suretiyle kaza etmek lazımdır) deniyor. Önceden yanlış verilen zekâtların devri yapılabiliyor. Yoksa bu işi öğrendikten sonra, (Zekâtı kâğıt parayla verir, yine devir yaparım) demek yanlıştır.
Ağzında dolgu olanlardan bazılarının da benzer yanlışlığı yaptıkları görülmektedir. (5 yıl, 10 yıl ağzında dolgu ile Hanefî’ye uygun namaz kılan kimse, namazları sahih olmadığı için, “Bu namazları Mâlikî’ye veya Şâfiî’ye göre kıldım” derse, namazları sahih olduğuna göre, şimdi 5 yıl, 10 yıl taklit etmeden kılar, 10 yıl sonra, “Bu namazları Mâlikî’ye göre kıldım” derse namazlar sahih olur) diyenler de çıkıyor. Bu çok yanlıştır. Çünkü dolgu dişin gusle mâni olduğunu bilmemek bir özürdür. Öğrenince hemen tevbe ediyor. Bir özrü olduğu için kabul ediliyor. Mazereti yokken guslü sahih olmadan namaz kılmak caiz olmaz. Sonra (Bu namazı Mâlikî’ye göre kıldım) demek geçerli olmaz.
Kâğıt parayla zekâtın verilemeyeceğini bilmeyen kimse, yıllarca kâğıt para vermişse, zekâtlarının sahih olması için ona hile-i şer’ıyye yolu gösteriliyor. Ama o, bunu öğrendikten sonra, (Nasıl olsa bu iş devirle oluyormuş) diyerek kâğıt parayla zekât vermeye devam edip, sonra devir yapması yanlış olur. İşittiğimize göre, çok kimse, önceden kâğıt para veriyor, sonra devir yapıyormuş.
Gerek hile-i şer’ıyye ve gerekse mezhep taklidi, dine uygun hâle getirmek için bir ihtiyaçtan dolayı yapılır. İhtiyaçsız devir yapmak, dini oyuncak hâline getirmek olur.
İslâmiyet’e uymaya mâni bulunduğu zaman, dinin emrini yapabilmek için, kolay olan bir çare aramaya hile-i şer’ıyye denir. İslamiyet’e uygun olması için, zekâtı altın olarak vermek ve fakirlere kolaylık olması için kâğıt lira olarak dağıtabilmek niyetiyle hile-i şer’ıyyeyi yapmak caizdir. Fakat fakirden veya vekilinden altınları geri aldıktan sonra, (Zekât verilmiş oldu) diyerek zekâtı fakirlere, İslâm’a hizmet eden yerlere kâğıt para olarak vermemek, böylece İslamiyet’e uymaktan kaçmak için hile-i şer’ıyye yapmak haramdır. Görüldüğü gibi, önce devir yapılıyor, sonra para istenilen yerlere dağıtılıyor. Paraları dağıttıktan sonra devir yapılmaz.
Yıllardır şahit olduğumuza göre, zekât devirleri, dine uygun yapılmamaktadır. (Bu altınları sana vereceğim, sen de bana geri vereceksin) diye anlaşmalı yapılmakta, devir sahih olmamaktadır. Bunu yapanlar, kendilerini kandırmaktadır. Anlaşma olmadan, bu işi bilen bir fakirle yapılmalıdır.