Bütün Ethernet kabloları aynı çeşit üretilmez. Aralarındaki fark nedir ve hangisini kullanmamız gerektiğini nasıl bileceğiz? Ethernet kablo kategorilerinden hangisini seçeceğimize yardımcı olacak teknik ve fiziksel farklara bir bakalım.
Ethernet kabloları farklı özelliklerine göre sıralı olarak numaralandırılmış kategorilere (“cat”) ayrılır; bazen kategoriler daha fazla açıklama ya da test standartları (örn 5e,6a) ile güncellenir. Bu kategoriler spesifik uygulamalar için hangi kablo tipine ihtiyacımız olduğunu kolayca anlamamızı sağlar. Üreticilerin hayatımızı kolaylaştıran bu standartlara uyması gerekir.
Kategoriler arasındaki farklar nelerdir ve korumalı, korumasız, tek damarlı, çok damarlı kablolardan hangilerini kullanacağımızı nasıl anlayacağız? “Cat” konusunda aydınlanmak için okumaya devam edin.
Teknik Farklar
Kablo özelliklerindeki farklılıkları fiziksel değişimler olarak anlamak zordur. Bunun için hangi kategorinin neyi destekleyip neyi desteklemediğine bir bakalım. Aşağıda kablo seçerken referans alabileceğiniz hangi kategorinin hangi standartlarda olduğunu gösteren bir tablo var.
Kategori numarasının artması kablonun hızının ve MHz’inin artması anlamına mı gelir? Bu bir tesadüf değildir. Her kategori kablolar arasındaki sinyal karışımını (crosstalk,XT) engellemek ve izolasyonu arttırmak için daha sıkı testler getiriyor.
Fiziksel olarak Cat-5 kabloyu 1Gb hızlar için kullanabilirsiniz ancak 100m den daha uzun kablo kullanırsanız standartlar bu uzunluk için test edilmediğinden farklı sonuçlar alabilirsiniz. Cat-6 kablonuzun olması da 1Gb’lik ağ hızınızın olduğu anlamına gelmez. Ağınızdaki her bağlantının 1 Gb hızını desteklemesi gerekir ve bazı durumlarda, bağlantının mevcut hızı kullanması için yazılımda belirtilmesi gerekir. Cat-5 kablo yenilenirken yerine genellikle fizksel olarak aynı ancak sinyal karışımını önlemek için daha sıkı testlerden geçmiş Cat-5e (category 5 enhanced) kablo kullanılır.
Kategori 6(cat6), 500 Mhz iletişim için test koşullarını sağlayan Artırılmış Kategori 6 (cat6a) ile revize edilir. 10Gb/s den daha uzun aralıktaki hızları sağlayan yüksek haberleşme frekansı yabancı sinyal karışımını engeller.
Fiziksel Farklar
Peki nasıl bir fiziksel kablo paraziti ortadan kaldırır ve daha yüksek hızlar sağlar? Kablo bükümü ve izolasyonu ile sağlar. Kablo bükümü güç (side power) hatları boyunca uzanan telefon hatlarında kullanılmak üzere 1881 yılında Alexander Graham Bell tarafından icat edilmiştir. Graham Bell her 3-4 elektrik direğinde bir kablo bükerek parazitlerin yok olduğunu ve frekans aralığının arttığını keşfetmiştir. Çift büküm tüm Ethernet kablolarında iç teller (XT) ve dış teller (AXT) arasındaki parazitleri ortadan kaldırmak için temel bir yöntem oldu. Cat-5 ve Cat-6 kablolarında, kablo cm başına büküm sayısında ve kılıf kalınlığında iki temel fiziksel farklılık vardır.
Kablo büküm uzunluğu standart değil, ancak tipik olarak Cat-5 (e)’de cm başına 1.5-2 büküm ve Cat-6’da cm başına 2+ büküm bulunmaktadır.Kablo içindeki her renk çifti için de büküm uzunluğu farklıdır ve bu uzunluklar genellikle üreticilere özgü olarak farklıdırlar. Yukarıdaki resimde her renk çiftinde cm başına düşen büküm sayılarının farklı olduğunu görebilirsiniz.
Birçok Cat-6 kabloda sinyal karışımını engellemeye yardım eden naylon oluk (nylon spline) kullanılır. Oluk Cat-5 kablolarda gerekli değildir ancak yine de bazı üreticiler dahil eder. Cat-6 kabloda da test standartlarına uyduğu sürece oluk gerekli değildir. Yukarıdaki resimde sadece Cat-5e kablonun oluklu olduğunu görebilirsiniz.
Naylon oluk kablodaki sinyal karışımını azaltmaya yardım ederken kalın kılıf da bükümlü çiftten diğerine geçen istenmeyen sinyal (NEXT) ve yabancı sinyal karışımına karşı korur. Bu resimde naylon oluklu tek kablo Cat-5e olmasının yanında en ince kılıfa sahiptir.
Korumalı Kablo (STP) vs Korumasız Kablo (UTP)
Tüm Ethernet kabloları bükümlü olduğundan üreticiler parazitlere karşı daha iyi koruma sağlamak için koruyucu kullanır. Korumasız çift bükümlü kabloları içeride kullanabilirsiniz ancak yüksek parazitli alanlara ve dışarıya uzanan kablolarda korumalı kablo kullanmak isteyebilirsiniz.
Tek Damarlı Kablo vs Çok Damarlı Kablo
Tek damarlı ve çok damarlı kablolar bakır iletkenlerden oluşur. Her iki iletken tipinin de pek çok farklı uygulaması vardır ama bilmeniz gereken iki temel uygulama vardır.
Çok damarlı kablo daha esnektir. Masanızda veya kabloyu istediğiniz zaman hareket ettirmeniz gerektiren yerlerde kullanabilirsiniz.
Tek damarlı kablo o kadar esnek değildir ama daha dayanıklıdır. Sabit montaj için ve dış alanlarda uygundur.
Kaynak : Howtogeek
Derleyen : Mehmet Barış Aktaş ( AB Kontrol Proje Mühendisi )
Bunlar da ilginizi çekebilir: