Sütü, gıda boyası ve bir damla sıvı bulaşık deterjanıyla karıştırdığınızda çok ilginç şeyler oluyor! Haydi deterjanla ilgili bilimsel gizemi birlikte keşfedelim!


Deney için gerekli malzemeler:
Deney Adımları
1- Sütü tabağa taşmayacak şekilde koyun.
2- Gıda boyalarının her bir renginden - kırmızı, sarı, mavi ve yeşil - sütün tam ortasına birer damla damlatın. Tüm damlaların tabaktaki sütün ortasında birbirine yakın olmasına dikkat edin.
3- Kulak çubuğunu alın ve yapmadan önce bir düşünün: Acaba kulak çubuğunu tabaktaki sütün tam ortasına dokundurursanız ne olur?
4- Haydi şimdi deneyelim! Kulak çubuğunu tabaktaki sütün tam ortasına bir dokundurun! Ama sadece dokundurun, karıştırmayın!
5- Şimdi kulak çubuğunun diğer ucundaki pamuklu tarafına sadece bir damla sıvı bulaşık sabunu dökün. Kulak çubuğunun sabun döktüğünüz ucunu tabaktaki sütün tam ortasına dokundurun ve 10 - 15 saniye orada tutun. Neler oluyor?
6- Kulak çubuğunun ucuna bir damla daha sıvı bulaşık deterjanı dökün. Bu kez tabaktaki sütün diğer yerlerine çubuğun ucunu değdirmeyi deneyin. Bu kez neler oldu? Çubuğu sütten çıkardığınızda ne oldu? Boyayı sütün içinde hareket ettiren şey nedir sizce?
7- Deneyi bir de suyla tekrarlayalım. Bu kze temiz bir tabağa süt yerine su koyun. Suyun ortasına her bir renk gıda boyasından birer damla damlatın.
8- Kulak çubuğunun ucuna bir damla sıvı bulaşık deterjanı damlatın ve renklerin tam ortasına değdirin. Ne oldu? Sütte gözlemlediğinizle benzer sonuçlar elde ettiniz mi?
Nasıl Oluyor?


Süt büyük oranda sudan oluşur ama bunun yanı sıra vitaminler, minareller, protein ve çözeltinin içinde asılı kalmış küçük yağ damlacıkları içerir. Yağ ve protein parçacıkları kendilerini çevreleyen çözeltideki yani sütteki değişimlere karşı çok hassastır.
Sütün içinde renk patlaması gözlemlenmesinin ardındaki sır ise küçük bir damla deterjanda gizli. Deterjan ve sabunu oluşturan moleküllerin bir ucu yağa bir ucu da su moleküllerine tutunur. Bulaşık deterjanı kimyasal özelliğinden dolayı hem yağ hem de su moleküllerine tutunur.
Sabunun yağa bağlanmaya başlayan tarafı yağ damlacıklarının parçalanmasına neden olur. Uzun zincirlerden oluşan bu moleküller birbirinden ayrıldığında sütün içinde damlattığınız gıda boyası sayesinde görebiliriz. Çünkü boya da sütle birlikte hareket etmeye başlar. Deterjan sütün her yerine tamamen dağılınca, bu hareketlilik yavaşlamaya başlar ve sonunda da durur. Yağ miktarı fazla olan sütte bu durumu daha fazla ve rahat gözlemleriz, çünkü yağlı sütün içinde deterjan moleküllerinin tutunabileceği çok daha fazla yağ damlacığı vardır.