HÜCRE TEORİSİ
-Bütün canlılar bir ya da birden çok hücreden oluşmuştur.
-Hücreler canlının yapısal ve işlevsel birimidir.
-Yeni hücreler var olan hücrelerin bölünmesi sonucunda meydana gelir.
-Hücreler kalıtım materyali (DNA ve RNA) taşır ve yeni hücrelere aktarır.
-Tüm metabolik olaylar hücrede gerçekleşir.
Hücrenin Yapısı
Hücreler yapılarına göre prokaryot ve ökaryot olmak üzere iki grupta incelenirler.
1. Prokaryot hücre: Zarla çevrili çekirdek ve zarlı organelleri bulunmayan hücrelerdir.
-Bakteri ve arkebakteriler prokaryot hücre yapısına sahiptir.
- Prokaryot hücrelerin en belirgin özelliği, zarla çevrili bir çekirdek yapılarının olmamasıdır.
-Zarlı organeller de bulunmaz. Sadece organel olarak zarsız olan ribozom bulundururlar.
-Kalıtım materyalleri ise sitoplazma içerisinde dağınık olarak bulunur.
-Bu canlılardaki bütün metabolizma olayları, sitoplazma ve hücre zarındaki yapılarda gerçekleşir.
- Prokaryotik canlıların hepsi bir hücrelidir.
-Prokaryotik canlıların hepsinde hücre duvarı bulunur.
-Kemosentez olayını sadece prokaryotik canlılar gerçekleştirir. Yani bir canlı hücre kemosentez yapıyorsa kesinlikle prokaryot yapılıdır.
Şekil: Prokaryot hücreye sahip bakteri ve kısımları
2. Ökaryot Hücre: Çekirdek zarı ve zarlı organelleri bulunan hücrelerdir. Zarsız organellere de sahiptirler.
Örneğin bitkiler, hayvanlar, mantarlar ve protista grubunda incelenen canlıların yapılarını oluşturan hücreler ökaryot özelliğe sahiptir.
Prokaryot ve Ökaryot Hücrelerin Benzer Yönleri
-Hücre zarının bulunması
-Sitoplazma sıvısının bulunması
-Kalıtım materyalinin bulunması
-Ribozom organelinin bulunması
-Kendi proteinlerini sentezlemesi
Prokaryot ve Ökaryot Hücrelerin Karşılaştırılması
Prokaryot Hücre
Ökaryot hücre
DNA, sitoplazmada yer alır
DNA, çekirdekte yer alır.
Çekirdekçik yok
Çekirdekçik var
Zarlı organeller bulunmaz.
Zarlı organeller bulunur.
Bütün prokaryotlarda hücre zarının üzerinde hücre duvarı bulunur.
Bazı ökaryotlarda (bitki, mantar gibi) hücre zarının üzerinde hücre duvarı bulunur.
Çoğu, hücre duvarının dışında yer alan ve kapsül adı verilen yapışkan bir tabakaya daha sahiptir.
Kapsül yoktur.
Prokaryotların çoğu hareketlidir. Bu hareket genellikle kamçıyla sağlanır.
Bir kısmı hareketlidir.
Genomları basittir.
Genomları kompleksdir.
DNA, Halkasal proteinsiz (bakterilerde) veya halkasal proteinli (arkebakterilerde)
DNA, doğrusal ve proteinle sarılmıştır.
Hücrenin iskelet elemanları (Mikrotübül, araflament ve mikroflament) yok
Hücrenin iskelet elemanları var.
Hepsi tek hücrelidir.
Bazıları tek çoğu çok hücrelidir.
Bazıları kemosentez yapar.
Kemosntez yapan yok.
Klorofil sitoplazmada bulunur.
Klorofil, kloroplastlarda bulunur.
ETS elemanları hücre zarı kıvrımlarında bulunur.
ETS elemanları granumlardaki tilakoit zarda bulunur.
Ökaryot canlıların yaşaması için uygun olmayan fazla soğuk,
sıcak, asidik ya da bazik ortamlarda prokaryotlar yaşayabilir.
Prokaryotlardaki, DNA miktarı ökaryotlardakinin yaklaşık 1/1000’i kadardır.
Prokaryotlar hızlı üreme ve adaptasyon yeteneğine sahiptir.