Saçkıran Neden Olur, Doğal Olarak Nasıl Tedavi Edilir?
Saçkıran bir mantarın neden olduğu cilt hastalığıdır. Tinea adı verilen bu mantar cilt, tırnaklar ve saçın ölü dokularında yaşar.
Saçkıran olduğunda, ciltte dairesel, kırmızı, pullu ve kaşınan döküntüler olur.
Bu hastalık saç derisi ile birlikte bacak, ayak ve el tırnaklarını da etkiler. Ortak kullanılan soyunma odaları, yüzme havuzları gibi yerlerde bulunan kişilerin veya evcil hayvanı olan kişilerin enfeksiyonu kapma riski daha yüksektir.
“Saçkıran hastalığı nedir”, “saçkıran hastalığı neden olur”, “saçkıran kendiliğinden geçer mi”, “saçkıran tedavisi var mı”, “saçkıran ne zaman geçer”, “saçkıran yayılır mı”, evde saçkıran tedavisi nedir” gibi bu konuda merak edilen pek çok soru var.
Saçkıran nedir?
Saçkıran (tinea corporis), mantar enfeksiyonunun neden olduğu bir döküntü. Adını görünüşünden alır.
Hastalık, atlet ayağı (tinea pedis), kasık mantarı(tinea cruris) ve saç derisi mantarı (tinea capitis) gibi hastalıklarla yakından ilişkilidir. Saçkıran mantarının bulunduğu bir kişiyle veya hayvanla doğrudan cilt temasıyla yayılır.
Hafif saçkıran, cilde uygulanan mantar önleyici ilaçlarla tedavi edilir. Daha şiddetli enfeksiyonlarda birkaç hafta boyunca mantar önleyici haplar kullanmak gerekir.
Saçkıran bulaşıcı mı?
Bu enfeksiyon bulaşıcıdır ve insandan insana kolayca yayılır. O yüzden enfeksiyonu kontrol altında tutmak önemlidir.
Saçkıran belirtileri nelerdir?
Saçkıran genellikle saç derisinde meydana gelen farklı belirtilerle kendini gösterir: Hastalığın en belirgin semptomları şöyledir:
- Kalça, gövde, kollar ve bacaklarda bölgesel olarak pullu halka şekli
- Halkanın içinde açık veya pullu bir alan olması
- Pullu halkaların genişlemesi
- Halkaların birbiriyle örtüşmesi
- Kaşıntı
Saçkıran nedenleri
Saçkıranın sebebi, cildin dış tabakasındaki hücrelerde yaşayan parazitlerin neden olduğu bulaşıcı bir mantar enfeksiyonudur. Saçkıran bulaşıcıdır ve aşağıdaki şekillerde yayılır:
- İnsandan insana
Saçkıran bulunan bir kişiyle doğrudan, ten tene temas yoluyla yayılır.
- Hayvandan insana
Saçkıran olan bir hayvana dokunduğunuzda bu hastalığı kapabilirsiniz. Köpekleri veya kedileri okşarken yayılabilir. İneklerde de yaygın olur.
- İnsandan nesneye
Bir kişinin veya hayvanın kısa süre önce dokunduğu giysi, havlu, çarşaf, tarak ve fırça gibi nesneler veya yüzeylerle temas edildiğinde bulaşır.
Saçkıran için risk faktörleri nelerdir?
Bazı durumlar saçkırana yakalanma riskini artırır. Nedir bu durumlar?
- Sıcak bir bölgede yaşamak
- Saçkıran enfeksiyonu olan kişi veya hayvanla temasta bulunmak
- Enfeksiyonu olan kişiyle kıyafet, çarşaf veya havlu gibi eşyaları paylaşmak
- Güreş gibi ten tene temas olan sporları yapmak
- Sıkı giysiler giymek
- Bağışıklığın zayıf olması
Saçkıran çeşitleri
Üç farklı mantar türü saçkırana neden olur: Trichophyton, Microsporum ve Epidermophyton. Bu mantarlar toprakta sporlar halinde uzun süre yaşar. Vücudun neresini etkilediğine bağlı olarak saçkıran farklı isimler alır:
- Saç derisinde saçkıran (tinea capitis) kafa derisinin kaşınması ile pullu açık lekelere dönüşür. Çocuklar arasında en yaygın olanıdır.
- Vücutta saçkıran (tinea corporis) genellikle yuvarlak halka şeklinde yaralar olarak görülür.
- Kasık mantarı (tinea cruris), kasık, iç uyluk ve kalça çevresindeki deride oluşan saçkıran enfeksiyonunu demektir. Erkeklerde en yaygın olan çeşidi budur.
- Atlet ayağı (tinea pedis), ayakta olan saçkıran enfeksiyonudur. Soyunma odaları ve yüzme havuzları gibi enfeksiyonun yayılabileceği halka açık yerlerde çıplak ayakla dolaşan kişilerde görülür.
Saçkıran nasıl teşhis edilir?
Doktor incelemek için saçkıran olan bölgeden örnek alıp incelediğinde hastalığı belirler. Genellikle buna gerek kalmadan bakarak da durumu teşhis edebilir.
Saçkıran tedavisi
Saçkıran losyon, krem veya merhem gibi güçlü mantar önleyici ilaçlarla tedavi edilir. Enfeksiyonun şiddetli olduğu durumlarda doktor mantar önleyici haplarda verecektir.
Saçkıran doğal tedavisi
Saçkıran tıbbi tedavi ile ve güçlü ilaçlar kullanılarak tedavi edilir. Evde uygulanan tedavi saçkıranı tedavi etmese de yayılmasını durdurabilir, belirtileri hafifletir. Saçkıran için uygulanabilecek bitkisel çözümler şöyledir;
Elma sirkesi
Elma sirkesinin mantar önleyici özellikleri vardır ve saçkıran enfeksiyonunun yayılmasını önler.
Bir çay kaşığı elma sirkesini su ile seyreltin. Pamuğu seyreltilmiş elma sirkesine batırın ve hastalığın bulunduğu bölgeye uygulayın. Yara bandı ile pamuğu uyguladığınız alana yapıştırın. Bir hafta boyunca günde 3-4 kez uygulanması gerekir.
Çay ağacı yağı
Çay ağacı yağının, antifungal özellikleri saçkıranın tedavisinde etkilidir.
Çay ağacı yağını tatlı badem yağı veya jojoba yağı gibi bir taşıyıcı yağ ile seyreltin. Karışıma pamuk batırın ve hastalığın olduğu bölgeye uygulayın. Bunu 10 gün boyunca günde birkaç kez yapın.
Hindistan cevizi yağı
Hindistan cevizi yağı mantar önleyicidir ve Candida gibi mantar enfeksiyonlarını tedavi eder. Saçkıranla birlikte oluşan tahriş ve kaşıntıyı da yatıştırır.
Parmak uçlarınıza hindistan cevizi yağı alın ve hastalığın bulunduğu bölgeye masaj yapın. Yağ cildinizde kalsın, yıkamayın. İyileşene kadar günde 3-4 kez uygulayın.
Sarımsak
Sarımsakta bulunan, allisin bileşiği saçkırandan kaynaklanan enfeksiyonu iyileştirir.
Sarımsağı ezip saçkıran olan bölgeye sürün. 10-15 dakika bekledikten sonra yıkayın. İzler kaybolana kadar bunu her gün yapın.
Kekik yağı
Kekik yağının antifungal özelliği mantar enfeksiyonunu tedavi eder.
Kekik yağını taşıyıcı yağ (zeytinyağı, hindistan cevizi yağı, badem yağı gibi) ile seyreltin. Karışımı hastalığın bulunduğu bölgeye uygulayın. Yağ cildinizde kalsın. İyileşene kadar günde en az bir kez yapın.
Okaliptüs yağı
Okaliptüs yağı cilde uygulandığında, enfeksiyonu tedavi ederek, hastalığın bulunduğu bölgeyi yatıştırır.
Birkaç damla okaliptüs yağını suyla seyreltin. Gazlı bezi seyreltilmiş yağa batırın ve yara bandı kullanarak hastalık lekelerinin bulunduğu alana yapıştırın. Bir gece bekledikten sonra çıkarıp yıkayın. İyileşene kadar her gün uygulamayı tekrarlayın.
Lavanta yağı
Lavanta yağının antifungal özellikleri, saçkıranın yayılmasını durdurur.
Lavanta yağını hindistan cevizi yağı, zeytinyağı gibi taşıyıcı yağ ile seyreltin. Pamuğu karışıma batırın ve hastalığın olduğu bölgeye uygulayın. Günde en az iki kez yapabilirsiniz.
Zerdeçal
Zerdeçal, saçkıran enfeksiyonunu hafifletir ve yayılmasını önler.
Bir çay kaşığı zerdeçal tozunu macun kıvamı elde edene kadar suyla karıştırın. Yaraların üzerine uygulayın. 15 dakika bekledikten sonra yıkayın.
Günde iki kez uygulayabilirsiniz.
Aloe vera jeli
Aloe veranın, yara iyileştirici ve mantar önleyici özellikleri saçkıran enfeksiyonunu iyileştirmek için doğal bir çözümdür.
Aloe vera yaprağından jeli çıkarın. Saçkıran enfeksiyonu olan bölgeye uygulayın. Yıkamadan cildinizde kalsın. Günde 2-3 kez uygulayabilirsiniz.
Saçkıran hastalığının aşamaları
Mantar enfeksiyonu bulaştığı zaman ilk anda belirtiler fark edilmez. 2 hafta kadar sonra belirginleşmeye başlar. Bundan sonra meydana gelebilecek aşamalar şöyledir:
Birinci aşama
İlk aşamada, pembe veya kırmızı cilt lekeleri görülür ve bunlar bölgeyi tahriş eder.
İkinci aşama
Bu aşamada lekeler büyümeye başlar. Lekelerin ortasında pullu bir alan oluşur.
Saçkıran çok bulaşıcıdır, bundan dolayı ilk fark edildiğinde tedavi edilmeli. Yoksa çok hızlı yayılır.
Saçkıran komplikasyonları
Komplikasyon bir hastalığın yan etkisi anlamına gelir. Saçkıran enfeksiyonun da vücutta birtakım yan etkileri vardır.
Nadiren de olsa enfeksiyon cilt yüzeyinin altına yayılır, bu ciddi durumlara neden olur.
Saçkıran nasıl önlenir?
Saçkıranı önlemek zordur. Bu duruma neden olan mantar her yerde bulunur ve hastalık, bir kişide belirtilerini göstermeye başlamadan önce bile bulaşır. Yine de saçkıran riskini azaltabilecek tedbirler alınabilir:
Temizliğe dikkat!
Pandemi sürecinde en çok duyduğumuz tedbir “ellerinizi sık sık yıkayın” oldu. Saçkıran gibi mantar enfeksiyonlarında da önemli bir noktadır bu. Özellikle okullar, spor salonlarının soyunma odaları gibi ortak alanların temizliğine özellikle dikkat etmek şarttır.
Terlememeye dikkat!
Sıcak havalarda uzun süre kalın giysiler giymeyin. Aşırı terlememeye çalışın.
Hayvanlara dikkat!
Hastalık olduğunu bildiğiniz, ya da saçkıran lekelerini fark ettiğiniz hayvanlara dokunmayın.
Kişisel eşyalara dikkat!
Giysileriniz, havlunuz, saç fırçanız, spor malzemeleriniz ve diğer kişisel eşyalarınızı başkalarının kullanmasına izin vermeyin. Siz de başkasının kişisel eşyalarını kullanmayın.
Saçkıran ve egzama
Saçkıran bazen egzamanın bir türü olan numuler egzama ile karıştırılır. İkisi arasındaki benzerlik kaşıntılı, pullu, yuvarlak lezyonlara neden olmasıdır. Farkı ise egzama lezyonlarının ortasında açıklığın olmamasıdır.
Bazen iki durum birbirine o kadar benzer ki, farkı ancak doktor anlayabilir.
Saçkıran ve sedef hastalığı
Sedef hastalığı, da bir cilt rahatsızlığıdır ve saçkıran ile karıştırılır. Plak sedef hastalığı, ciltte inflamatuar plaklar üreten bağışıklık fonksiyon bozukluğundan kaynaklanır.
Beyaz pullarla pembe plaklar olarak görünür. Bu plaklar bazen saçkırana benzer.
Hem saçkıran hem de sedef hastalığı ciltte kırmızı lekelerin yanı sıra kaşıntı ve pullanmaya neden olur.
Saçkıranda ortasında açıklık bulunan dairesel bir görünüm vardır. Plak sedef hastalığının lezyonları daha büyüktür, cildin daha fazla bölgesini etkiler.
İkisi arasındaki en önemli fark ise saçkırana bir mantar sebep olurken, sedef hastalığı otoimmün hastalıktır yani bağışıklık sisteminin vücut hücrelerine saldırmasından kaynaklanır.