KPSS Tarih: Tımar ve İltizam Sistemi Nedir?
Osmanlı İmparatorluğu’nda Tımar ve İltizam Sistemi uygulanmıştır. Böylece hem gelir getirimi sağlanmış hem de memur ve asker maaşları bu yolla ödenmiştir.
Osmanlı ekonomisinde Tımar sistemi diğer gelirlere oranla ön plandadır. Çünkü Tımar sistemi; asker veya memurlara hizmetleri karşılığı geçimlerini sağlayabilmeleri için belli bölgelerin vergi gelirlerinin verilmesi usulüdür. Tımar sistemi;
Devlet memurlarının maaşının karşılanmasını sağlamak,
Devlet hazinesinden para çıkmadan devletin asker ihtiyacını karşılanmasını sağlamak,
Merkezi otoriteyi güçlendirmeyi sağlamak,
Vergilerin daha rahat toplanmasını sağlamak,
Üretimde sürekliliği sağlamak,
Bunun yanında yine gelişmeyi sağlamak amacıyla bayındırlık işlerini yürütmeyi sağlamıştır.
İltizam Sistemine bakıldığında; 16. yy itibariyle uygulanan ve bazı eyaletlerin vergilerinin açık arttırma yoluyla belli bir bedel karşılığında mültezim (İltizam alan kişi) adı verilen kişilere bırakılmasına denilmektedir. İltizam sistemi; Yükselme döneminde merkezden uzak vilayetler için kullanılır ve sıkı kontrol altında tutulurdu. Ancak duraklama ve gerileme dönemine gelindiğinde sıkça yapılmaya başlanan bir vergi toplama şekli haline geldi.
Mültezim açık arttırmayı kazandığında devlete ödemesini yapar ve yıl içerisinde halktan vergi toplamak suretiyle giderini karşılardı. Daha sonra bölgesine gider yıl içinde halktan vergi toplar. Bu sadece Osmanlı devletinde uygulanan bir sistem olmayıp Ortaçağ Avrupası’nda özellikle de Fransa ve Almanya’da uygulanan bir sistemdi.