Resmi olarak İzlanda Cumhuriyeti adını taşıyan ülke Kuzey Atlantik Okyanusu'nda, Kuzey Kutup Dairesi'nin hemen güneyinde yer alan bir adadır. İzlanda'nın büyük kısmı buzullarla ve karla kaplıdır ve sakinlerinin çoğu kıyı bölgelerinde yaşar çünkü buralar adadaki en verimli bölgelerdir. Ayrıca diğer alanlardan daha ılıman bir iklime sahiptir. Ülke volkanik anlamda oldukça aktiftir ve son olarak, Nisan 2010’da buzulun altındaki bir volkanik patlama ile haber oldu. Patlamadan çıkan kül, tüm dünyada aksaklıklar yaşattı.
İzlanda hakkında başlıca bilgiler
- Popülasyon: 338,349 (Temmuz 2017 tahmini)
- Başkent: Reykjavik
- Yüzölçümü: 103.000 km²
- Kıyı şeridi: 4,970 km
- En yüksek nokta: 2,110 metre ile Hvannadalshnukur
İzlanda tarihi
İzlanda'ya ilk olarak 9. ve 10. yüzyılların sonunda ayak basıldı. Adaya taşınan ana halk İskandinavdı ve ülkedeki yönetim organı 930'da bir anayasa ve meclis kurdu. Meclis Althingi olarak adlandırıldı. İzlanda anayasasının kurulmasının ardından ülke 1262'ye kadar bağımsız kaldı. O yıl, Norveç ile arasında bir birlik oluşturacak bir antlaşma imzaladı. Norveç ve Danimarka'nın 14. yüzyılda birlik kurmasıyla İzlanda Danimarka'nın bir parçası oldu.
1874'te Danimarka, İzlanda'ya bazı sınırlı özerklikler verdi ve 1903'te yapılan anayasa revizyonundan sonra 1904'te bu bağımsızlık arttı. 1918'de Danimarka ile bir Birlik Yasası imzalandı ve ülke, Danimarka kralı tarafından yönetilen otonom bir ulus oldu.
Almanya daha sonra II. Dünya Savaşı sırasında Danimarka'yı işgal etti ve 1940'ta İzlanda ve Danimarka arasındaki iletişim sona erdi. Ülke tüm topraklarını bağımsız olarak kontrol etmeye başladı. 1940 Mayıs'ında İngiliz kuvvetleri İzlanda'ya girdi ve 1941'de ABD adaya gelerek savunma güçlerini devraldı.
Kısa bir süre sonra oylama yapıldı ve İzlanda 17 Haziran 1944'te bağımsız bir cumhuriyet oldu.
1946’da İzlanda, ABD'nin savunma yardımını sonlandırmaya karar verdi ancak ABD bazı askeri üslerini adada tuttu. 1949'da İzlanda, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü'ne (NATO) katıldı ve 1950'de Kore Savaşı'nın başlamasıyla ABD, adayı tekrar askeri olarak savunmakla sorumlu oldu. Bugün ABD hala İzlanda'nın ana savunma ortağıdır ancak adada konuşlanmış hiçbir askeri personel yoktur. ABD Dışişleri Bakanlığı'na göre İzlanda, NATO’da daimi ordusu olmayan tek ülkedir.
İzlanda hükümeti
Bugün İzlanda, Althingi olarak adlandırılan tek meclisli bir parlamentoya sahip anayasal bir cumhuriyettir. İzlanda ayrıca bir devlet şefi ve hükümet başkanından oluşan yürütme organına sahiptir. Yargı organı, yaşam boyu atanmış yargıçlardan oluşan Haestirettur yargıtayı ile ülkedeki sekiz idari bölgenin her birini ele alan sekiz bölge mahkemesinden oluşur.
Ekonomi ve arazi kullanımı
İzlanda, İskandinav ülkelerine özgü güçlü bir sosyal pazar ekonomisine sahiptir. Bu da ekonomisinin hem serbest piyasa ilkeleriyle kapitalist olduğu hem de vatandaşları için geniş bir refah sistemi sunduğu anlamına gelir. İzlanda'nın ana endüstrileri balık işleme, alüminyum eritme, ferrosilikon üretimi, jeotermal enerji ve hidroelektriktir. Turizm aynı zamanda ülkede büyüyen bir endüstridir ve ilgili hizmet sektörü işleri artmaktadır. Ayrıca yüksek enlemine rağmen verimli kıyı bölgelerinde halk tarım uygulamaları yapabilmektedir. Bunun nedeni iklimi nispeten ılıman yapan Körfez Akıntısı'dır. Ülkedeki en büyük tarım endüstrisi patates ve yeşil sebzelerdir. Koyun eti, tavuk, domuz, sığır eti, süt ürünleri ve balıkçılık da ekonomiye büyük katkı sağlar.
Coğrafyası ve iklimi
İzlanda'nın zengin bir topografyası vardır ancak dünyadaki en volkanik bölgelerden biridir. Bu nedenle kaplıcalar, kükürt yatakları, gayzerler, lav tarlaları, kanyonlar ve şelalelerin bulunduğu dopdolu bir manzara sunar. Adada yaklaşık 200 volkan bulunur ve çoğu aktiftir.
İzlanda, Kuzey Amerika ve Avrasya Dünya levhalarını birbirinden ayıran Orta Atlantik Sırtı üzerindeki konumu nedeniyle volkanik bir adadır. Bu durum adanın jeolojik olarak aktif olmasına neden olur, çünkü levhalar sürekli birbirlerinden uzaklaşmaktadır. Buna ek olarak milyonlarca yıl önce adayı oluşturan İzlanda Gayzeri (Iceland Plume) adında devasa bir sıcak bacanın üzerinde oturmaktadır. Ülke depremlere ek olarak volkanik patlamalara eğilimlidir. Bu nedenle bolca kaplıcaya ve gayzere sahiptir.
İzlanda'nın iç kısmı genel olarak yüksek bir platodur ve çoğunlukla küçük ormanlık alanlarla çevrilidir. Bu nedenle tarıma elverişli toprağı azdır. Ancak kuzeyde koyun ve sığır gibi hayvanları otlatmak için kullanılan geniş çayırları bulunur. Ülkede tarımın çoğu kıyı boyunca yapılır.
İzlanda'nın iklimi Körfez Akıntısı nedeniyle ılıman. Bu da kışların ılık ve rüzgarlı, yazların nemli ve serin geçmesine neden oluyor.