Başarılı fotoğrafçılar iki yoldan birini takip eder. Bir kavramsal dehanın mı yoksa deneysel bir ustanın mı fotoğrafçılık yolculuğunda hangi yolu seçiyorsunuz?
Şu anda zamanımızın en büyük şarkı yazarlarından birinin sesli kitabını dinliyorum: Paul Simon. Harika çünkü birkaç ay önce bahsettiğim The Beatles: Get Back gibi, yaratıcı süreçleri inceliyor. Simone’un yaratıcılığının nasıl çalıştığına dair ilginç gözlemler var ve onun yolu ile en iyi fotoğrafçıların bazılarının kariyer yolları arasında paralellikler çizebiliriz. Bu, yaratıcı yollarımızı incelememize yol açabilir.
Mucize ve Harika sesli kitabının başlarında, yazarlar Malcolm Gradwell ve Bruce Headlam, Simon ile Bob Dylan arasındaki farkı tartıştı. Dylan’ın kendisini folklorun bir parçası olarak tanımladığı sonucuna vardılar. Buna karşılık, Simon türün hayranı olmasına rağmen, kendisini popüler bir sanatçı olarak görmedi. Beatles’ın çalışmalarında yaptığı gibi, onu diğer kültürel stiller ve etkilerle karıştırarak geleneklerini denedi.
Bunu fotoğrafla ilişkilendirmek için, birçok ünlü fotoğrafçı kendilerini kasıtlı olarak belirli bir türe sokar. İlgimizi çeken bir fotoğrafçılık türünü düşünürsek, belirli isimler akla gelecektir. Ansel Adams en çok manzaralarıyla, foto muhabiri Robert Capa savaş tasvirleriyle tanınırken, Henri Cartier-Bresson’un çalışmaları sosyal belgeselleriyle yirminci yüzyılı anlatıyor.
Ancak her ne kadar fotoğrafçıları bu kategorilere koysak da bazılarına baktığımızda zamanla en ünlü eserlerinden uzaklaştıklarını görüyoruz. Örneğin Don McCullin’i ele alalım. Birçoğu onu bir savaş fotoğrafçısı olarak görürdü. Ancak, tüm çalışma kataloğunu incelediğimizde, onun çok daha çeşitli olduğunu gördük. Muhteşem manzaraları (“Manzara”) ve yüksek etkili sosyal yorumları (“İngiltere’de”) fotoğrafladı ve ardından bu yorumu, “Afrika’da” grubu için fotoğrafladığı çarpıcı kabile görüntüleriyle karıştırdı.
Bunu diğer favori fotoğrafçılarımdan biri olan Annie Leibovitz’in fotoğraflarıyla karşılaştırın. Çalışmalarının çoğu ünlülerin fotoğraflarını çekmeye odaklanıyor. Dylan’ın çalışmalarının folklor ve folk rock gelenekleri içinde değişiklik göstermesi gibi, onun bu alandaki imajı da değişmektedir. Bununla birlikte, erken dönem çalışması olan Tanınmış İnsanların Yaratıcı Portrelerinden, bilinen insanların çağdaş, daha yaratıcı portrelerine doğru fark edilebilir bir geçiş yoktur.
Burada doğru ya da yanlış yoktur ve bu her iki yaklaşımın da eleştirisi değildir. Ancak aradaki farkı fark etmek ve yaratıcılığımızda aldığımız yönü öğrenmekte fayda var. Paul Simon, müziğinde, Don McCullin’in fotoğrafçılıkta olduğu gibi, farklı etkileri deneme ve karıştırma özgürlüğüne sahip. Bu arada Leibovitz, çekim konusunda sevdiğini keşfetti ve mutlak bir usta oldu.
Bize sık sık fotoğrafçıların uzmanlığa bağlı kalmaları ve uzmanlaşmaları gerektiği söylenir. Bu ipucu bazıları için işe yarayabilir, ancak olması gerekmiyor. Yaratıcılık, mevcut fikirleri alıp onları yeni ve umut verici heyecan verici şekillerde karıştırmaktan doğar. Oynamak için geniş bir tür yelpazesine sahip olmak, fotoğrafçılığımız için size daha geniş bir kapsam sağlar. Uzmanlaşma diğerleri için olduğu gibi, bu eşit derecede geçerli bir yaklaşımdır.
Bunu açıklamak için, ilk örnek olarak bir kuşun resmini çekelim. Düşünen vahşi yaşam fotoğrafçıları onun bir dal üzerinde otururken, uçarken, kur yapma ritüelleri gerçekleştirirken vb. fotoğraflarını çekebilir. Sonra bir sonraki kuşun fotoğrafını çekerken aynı katı teknikleri uygulayacaklar. Buna karşılık, deneysel bir fotoğrafçı, kuşun görüntüsünü, bu makalenin başlık görüntüsü gibi basit bir soyut görüntü yapabilir veya bir manzaranın parçası olarak dahil edebilir. Ardından, kuşları hiç içermeyen başka özler oluşturabilirler.
2008 tarihli Eski Ustalar ve Genç Dahiler: Sanatsal Yaratıcılığın İki Yaşam Döngüsü adlı kitabında David G.W. Galenson, yaratıcıların izlemesi gereken iki yol olduğunu araştırıyor. Tablolar için ödenen fiyatlar, kitaplarda kaç kez yeniden üretildiği gibi verileri toplayarak sanatçıların kariyerlerindeki ilerlemeyi inceler.
Galenson, Michelangelo, Rembrandt, Cézanne, Jackson Pollock, Virginia Woolf, Robert Frost ve Alfred Hitchcock’un deneysel profesörler dediği kişiler olduğunu belirtiyor. Zamanla deneysel olarak gelişti ve gelişti ve yaşla birlikte daha iyi hale geldi.
Bu arada, diğerleri erken zirve yaptı ve daha sonra kariyerleri boyunca geriledi. Bu kategoride Vermeer, Van Gogh, Picasso, Hermann Melville, James Joyce, Sylvia Plath ve Orson Welles gibi isimler yer aldı. Bunlar, çalışmaları gençliklerinde zirveye ulaşan kavramsal dahilerdir.
Paul Simon önceki sınıf için çok uygundu. Kariyeri, halk geleneklerinin keşfiyle başladı. Ancak, o zaman bile, memleketi New York’taki Yahudi mirasından ve diğer kültürlerden etkilendi. Rock ‘n’ roll, do-wop, country ve farklı müzik tarzlarından ilham aldı. Ayrıca, bu uyaran aralığı zamanla arttı. Güney Afrikalı sesler country ile karışmış ve bu, Graceland’in albümünün erken rock ‘n’ roll etkileri ile gösterilmiştir.
David Bowie ve Paul McCartney gibi diğer şarkı sözü yazarlığı yapan müzisyenler, işbirliklerinde ve müzikal çeşitlilik keşiflerinde benzer yollar izlediler.
Paul McCartney’nin merhum eşi Linda, işi deneylerle gelişen ve değişen önde gelen bir fotoğrafçıydı. 1960’ların pop ve rock dünyası resimleri, atlar ve doğa resimleri, kişisel Polaroid anıları ve güneş baskıları koleksiyonu arasındaki büyük farka bir bakın. Deneysel ana sınıfa çok iyi uyuyor.
Paul Simon geçen yıl Ekim’de 80’ine ve Paul McCartney’in Haziran’da 80’ine girecek olan 80 yaşına giren müzisyenlerin, yaşlılıklarına kadar hala eleştirmenlerce beğenilen gösteriler üretebileceklerini bilmek rahatlatıcı. Bu arada, diğer müzisyenler en iyi sonuçlarını gençliklerinde elde ettiler ve sahneye çıktıklarında hala aynı hit şarkıları veya belki de yerleşik tarzlarına uygun yeni şarkıları seslendiriyorlar.
Bu, müziklerinin kalitesini düşürmez. Don McLean veya The Rolling Stones gibi erken zirve yapan ve ilk dönemlerinde mükemmel şarkılar yazanlar, konserlerinde keyif aldığımız harika şarkıları hala söylüyorlar. Aynı şey fotoğrafçılar için de söylenebilir mi? Elbette olabilir.
Fotoğrafçıları alıp bu iki kategoriden hangisine gireceklerine karar vermek ilginç bir deneyim. Örneğin, Brian Duffy, David Bailey, Steve McCurry, Diane Arbus, Nan Goldin ve Mary McCartney’nin tüm işlerindeki tüm işleri karşılaştırın. Bu insanları, tüm harika fotoğrafçıları iki kategoriden hangisine koyarsınız?
İki grubun çalışma biçiminde bir fark var. Yaratıcı fotoğrafçılar için nihai hedef çok önemlidir. Bir tekniğe hakim olmaya çalışarak planlanır ve çalışmalarını tekrarlarlar. Ne elde etmeye çalıştıklarını biliyorlar.
Bu arada, deneyciler daha özgürce çalışırlar. Yolculuk onlar için daha önemli. Belirli hedefleri yoktur. Planlamıyorlar veya sonucu mutlaka bilmiyorlar. Sonuçlarına deneme yanılma yoluyla ulaşırlar, zamanla daha fazla beceri kazanırlar. Yol boyunca engellerle karşılaşacaklar, ancak bunlar onları tamamen farklı bir yaratıcı yöne gönderebilir.
Bu yazıda bahsettiğim ünlü fotoğrafçıların beğenisini elbette hepimiz alamayız. Ancak ne tür bir fotoğrafçı olduğunuzu keşfetmek için değerli bir alıştırmadır. Sadece bir tür fotoğrafçılıktan hoşlanıyor musunuz, yoksa fotoğrafçılıkla deneyler yapıp neyin işe yarayıp neyin yaramadığını görmeyi mi tercih edersiniz? Eşit derecede geçerli yaklaşımlardır, ancak yalnızca farklıdırlar.
Başarı arayışında çoğu zaman unutulmasına rağmen, iki kategori arasında temel bir benzerlik vardır. Her ikisi de çaba ve azim gerektirir. Onları başarıya giden yola sokan şans molası, liyakat beklentisinden değil, çok çalışmaktan gelir.
Peki size hangi kategori uyuyor? Her şeyi titizlikle planlayan bir fotoğrafçı mısınız? Yoksa farklı yöntemler ve deneyler keşfeden bir deneyci misiniz? Lütfen yorumlarınızı bana bildirin.