Vegan Nedir?
Vegan Nedir? sorusu, karşımıza ilk çıkan soru olduğuna göre, önce bu felsefenin doğuş hikayesine değinelim: Vegan adı, 1944 yılında Donald Watson tarafından İngiltere’de Vegan Topluluğu’nu kurarken yaratılmıştır. İlk başta “sütten olmayan vejetaryen” ve daha sonra “hayvanlardan istismara uğramadan insanların yaşaması gereken doktrin” anlamına geliyordu. Veganizm alanındaki ilgi 2010’da daha da arttı. Daha çok vegan mağazası açıldı ve birçok ülkede çok sayıda süpermarket ve restoranlardaki vegan seçeneklerinde giderek daha fazla yerini aldı.
O HALDE VEGAN VE VEJETARYEN ARASINDAKİ FARK NEDİR?
Vejetaryen; beslenme biçiminde değişiklik yapmış, bir nevi diyette olan kişidir. Vejetaryenler kendi arasında üçe ayrılır. Hayvansal gıda olarak yalnızca yumurtanın tüketildiği ovo vejetaryenler, potansiyel bir cana kıyıldığı düşüncesine sahip olup yumurta tüketmeyen, hayvansal gıda olarak yalnızca süt ve süt ürünleri tüketen lakto vejetaryenler ve her ikisini de tüketebilen -çoğunluk grubu- lakto ovo vejetaryenler. Vegan, 24 saatini etkileyen bir seçimin içindedir. Vejetaryenlik bir beslenme, veganlık bir yaşam biçimidir.
Bazı veganizm kategorileri arasında bazen ayrımlar yapılır. Vegan beslenme hayvan ürünleri sindirmekten kaçınır. Bu yalnızca eti değil aynı zamanda yumurta ve süt ürünlerini ve diğer hayvan kaynaklı gıda maddelerini de tüketmemek demektir. Bazı veganlar hayvansal ürünleri (örneğin, deri veya yün) içeren giyim eşyaları kullanmayı tercih etmektedir. Etik vegan terimi;beslenmenin ötesinde bir felsefeyi hayatlarının diğer alanlarına da yaymıştır. Bu felsefe, hayvan ürünlerinin herhangi bir amaçla kullanılmasına karşı gelmek demektir. Çevresel veganizm, hayvanların hasat edilmesi veya endüstriyel olarak yetiştirilmesinin çevreye zarar verici ve sürdürülemez olduğu öncülünde hayvansal ürünleri önlemek anlamına gelir.
Vegan beslenme bilimsel olarak; diyet lifi, magnezyum, folik asit, vitamin C, vitamin E, demir ve fitokimyasal maddelerde daha yüksek olma eğilimindedir .İyi planlanmış vegan diyetleri, kalp rahatsızlığı da dahil olmak üzere bazı kronik hastalık riskini azaltabilir. Vegan diyetleri, Amerikan Beslenme ve Diyetetik Akademisi, Avustralya Ulusal Sağlık ve Tıbbi Araştırma Konseyi ve Kanada Diyetisyenleri tarafından yaşam döngüsünün tüm aşamalarında uygun görülür.
Vegan Olan Bazı Ünlüler
Vegan Sağlıktır
VEGAN BESLENMENİN SAĞLIK AÇISINDAN BAZI FAYDALARI
FAYDA 1: ANTİOKSİDAN VE POSADAN ZENGİNDİR
Tipik Batılı beslenme tarzından Vegan beslenmeye geçmek, bütün etleri ve hayvansal ürünleri beslenmenizden çıkarmanız anlamına gelir. Bu da kaçınılmaz olarak tam tahıllar, meyve, sebze, baklagiller, tohumlar ve kuruyemiş gibi bitkisel, yani hayvansal olmayan, gıdalarla beslenme anlamını taşıyor. Bu nedenle bu beslenme yöntemi ile daha çok lif, antioksidan ve bitkisel molekül alınmış oluyor.Bitkisel gıdalar; potasyum, magnezyum, folik asit, A, C ve E vitaminlerinden zengin olduğundan,Vegan beslenen kişiler bu besin kaynaklarını daha çok miktarda alırlar.
FAYDA 2: KİLO VERMEYE YARDIMCI OLABİLİR
Fazla kilolarından kurtulmak için, giderek daha çok insan bitki bazlı diyetleri tercih ediyor.. Gerçekten de vegan diyetlerin zayıflamada etkili oldukları biliniyor. Vegan beslenen kişiler, daha çok ve daha hızlı kilo veriyorlar.Üstelik vegan beslenen kişiler, diğer gruplara göre daha fazla kalori alsalar bile daha çok kilo veriyorlar! Vegan beslenme ile kaybedilen kilolar, beslenme alışkanlığını sürdüren kişilerde yeniden geri dönmüyor.
FAYDA 3: KAN ŞEKERİ VE İNSÜLİN DİRENCİNİ AZALTIYOR
Veganlarda kan şekeri düzeyleri daha normal seviyede ve insülin duyarlılığı daha yüksek olup Tip 2 Diyabet gelişme riski ortalama yüzde 50 oranında daha az. Vegan beslenen şeker hastaları , diyabet ilaçlarının dozunu düşürebiliyorlar.
FAYDA 4: BAZI KANSERLERE KARŞI KORUYUCU OLABİLİR
Dünya Sağlık Örgütü’ne göre bütün kanserlerin üçte biri, bizim kontrolümüz altındaki faktörlerden kaynaklanıyor. Beslenme de bu faktörlerden biri. Mesela düzenli bakliyat tüketimi kalın bağırsak kanser riskini yüzde 9-18 arasında azaltabiliyor. Yine günde en az yedi porsiyon taze meyve sebze yenmesi kanserden ölümü riskini yüzde 15 azalttığı biliniyor.
Veganlar diyetleri gereği doğal olarak daha çok bakliyat, sebze ve meyve tüketiyorlar. Bu nedenle veganların kanserden ölüm riskinde yüzde 15 azalma gözlemlenmiş. Ayrıca hayvansal gıdalardan uzak durulması; prostat, meme ve kolon kanseri riskini azaltmaya yardımcı olduğu düşünülüyor.
FAYDA 5: KALP HASTALIĞI RİSKİNİ AZALTABİLİR
Taze meyve, sebze, bakliyat ve kuruyemiş yenilmesi ve yüksek lif alımı ile düşük kalp hastalığı riski arasında bağlantı olduğu saptanmış. Bilim adamları, iyi planlanmış bir vegan beslenmede bunların tümünden bol miktarda olduğundan, tansiyon riskinde %75 ve kalp hastalığı riskinde %42 oranında azalma görüldüğüne işaret ediyor. Üstelik vegan diyetlerin kötü kolesterolü düşürmede başka diyetlerden daha etkili olduğunu biliyor muydunuz?
FAYDA 6: EKLEM AĞRILARINI HAFİFLETEBİLİR
Vegan diyetin farklı tipte eklem iltihabı olan kişilerde olumlu etkilerinin olduğunu bildiren birkaç çalışma var. Vegan beslenen iltihaplı eklem romatizması hastalarında ağrı, eklem şişliği ve sabah katılığında daha fazla düzelme olduğu görülmüş. Vegan diyetin probiyotik bakterilere faydalı olmasının romatizma semptomları azaltabileceği düşünülüyor.
FAYDA 7: TOKSİNLERİ TEMİZLİYOR
Vegan beslenmenin sebze ağırlıklı bir yaklaşım olması; hem antioksidanlardan ve posadan zengin yapısı hem de toksin oluşturan bir beslenme olmaması nedeniyle çok tercih edilen bir beslenme tipi.
Vegan Nedir? sorusuna yanıt alabildiğinizi düşünüyor, hayatınızın geri kalanını sağlıkla geçirmenizi diliyoruz.