Bursit Nedir? Neden Olur? Nasıl Tedavi Edilir?
Bir bursa kesesi yaralanma veya tekrarlayan hareketler nedeniyle bursit oluşturabilir. Örneğin, koşucuların ayak bileklerinde bursit gelişme riski daha yüksektir. Daha az yaygın olarak, bursit bir enfeksiyonun sonucu olarak veya romatoid artrit gibi belirli durumların bir komplikasyonu olarak ortaya çıkabilir.
Bursit, etkilenen vücut kısmında ağrı ve şişmeye neden olur. Bursit belirtileri genellikle birkaç hafta içinde iyileşir. Etkilenen vücut kısmının dinlendirilmesi ve ibuprofen gibi ağrı kesicilerin alınması semptomları hafifletmeye ve iyileşmeyi hızlandırmaya yardımcı olabilir.
Herhangi bir bursanın iltihaplanması mümkündür, ancak bursitin oluştuğu en yaygın yerler omuz, dirsek, ayak bileği, diz, kalça ve uyluktur.
Bursitin Belirtileri
Bursit belirtileri şunlardır:
- Ağrı – genellikle etkilenen vücut kısmında hareket veya basınç nedeniyle daha da kötüleşen stabil bir ağrı
- Etkilenen vücut kısmında hassasiyet
- Etkilenen vücut kısmının şişmesi
- Etkilenen vücut kısmında hareket kaybı
Septik Bursit
Septik bursit, enfeksiyonun neden olduğu bursittir. Septik bursitin ek belirtileri şunlardır:
- 38ºC veya daha yüksek bir yüksek ateş
- Etkilenen vücut kısmına dokununca sıcak hissedilmesi
- Etkilenen vücut kısmının kızarması
- Selülit gelişmesi (Derinin daha derin katmanlarının enfeksiyonu)
Bursitin Nedenleri
Bursit üç ana şekilde gelişebilir:
Yaralanma
Bir bursa kesesi hasar görürse, içindeki doku tahriş olabilir ve enflamasyon (şişme) ile sonuçlanabilir. Çoğu durumda bu hasar görme, bursaya yakın eklemlerin, kasların ve tendonların aşırı kullanımı sonucu oluşur ve uzun bir süre boyunca gelişir. Tekrarlanan hareketler bu tür yaralanmalar için özel bir risktir.
- Omuz, kolları yukarı kaldırarak veya bir yere uzanarak yaralanabilir.
- Dirsek, art arda bükülerek ve düzeltilerek veya üzerine düşerek yaralanabilir. Bu, jimnastikçiler veya hokey oyuncuları gibi bazı sporcuları etkileyebilir.
- Diz, tekrarlanan hareketler veya tekrarlanan diz çökmelerinden dolayı yaralanabilir. Bu, halı sermek veya temizlik yapmak gibi belirli işleri olan insanları veya futbolcular gibi belirli sporcuları etkileyebilir.
- Ayak bileği, aşırı yürüyüş (özellikle uygun yürüyüş ayakkabısı olmadan) veya buz pateni veya atletizm gibi aktivitelerden dolayı yaralanabilir.
- Kalçalar, koşarken zarar görebilir.
- Dirseğinizi ağır bir mobilya parçasına çarpmak veya dizlerinize ağır baskı yaparak düşmek gibi ani bir etki durumlarında da bursit oluşabilir.
Enfeksiyon
Dirsek gibi cildinizin yüzeyine yakın yerlerde bulunan bursa kesecikleri enfekte olabilir. Cildinizin yüzeyindeki bakteriler kesiklere ve sıyrıklara girip ardından bir bursada enfeksiyon oluşturabilir. Bir enfeksiyonun neden olduğu bursit, septik bursit olarak bilinir.
Bağışıklık sistemi (vücudun yaralanmaya ve hastalığa karşı doğal savunması) genellikle bu tür enfeksiyonların önlenmesinde çok etkilidir, bu nedenle septik bursit, yalnızca bağışıklık sistemi zayıflamış insanlarda ortaya çıkma eğilimindedir.
Sağlık Koşulları
Bazı sağlık koşulları bazen bir bursa iltihabına neden olabilir.
Bu koşullar şunları içerir:
- Gut – kanda ürik asit birikmesinin neden olduğu bir durum
- Romatoid Artrit – bağışıklık sisteminin eklemlerin astarlarına saldırdığı bir durum
- Skleroderma – cildin sertleşmesine neden olan bir durum
- Ankilozan spondilit – omurganın parçalarını etkileyen uzun vadeli bir artrit türü
- Sistemik lupus eritematozus – vücudun doku ve organlarının çoğunu etkileyen bir durum
Bursitin Teşhisi
Hekiminiz, etkilenen vücut kısmının fiziki muayenesini yaparak ve size bazı sorular sorarak bursiti teşhis edebilir. Örneğin, doktorunuz yakın zamanda ekleminiz üzerine düşüp düşmediğinizi veya eklemin tekrarlayan kullanımını içeren bir iş veya hobiniz olup olmadığını sorabilir.
Sıvı Örneği Alınması
Yüksek ateş belirtisi varsa – (38ºC veya daha yüksek bir ateş) – doktorunuz etkilenen bursadan küçük bir sıvı örneği alabilir. Bu aspirasyon olarak bilinen bir prosedürdür ve bir iğne kullanılarak yapılır. Daha sonra, alanın üzerine pansuman yapılır ve yaklaşık iki gün boyunca yorucu faaliyetlerden kaçınmanız gerekir.
Alınan sıvıda kan varsa, bu, ekleminizi zedelemiş olduğunuzu gösterir.
Sıvı örneği, bakteriyel bir enfeksiyon (septik bursit) olduğunu gösterecek olan bakteri varlığını kontrol etmek için bir laboratuara gönderilir. Numune ayrıca, gut gibi koşulların bir sonucu olarak gelişebilen kristaller için de kontrol edilebilir.
İleri Düzey Testler
İleri düzey testler genellikle yalnızca semptomlarınız tedaviye cevap vermediğinde gereklidir. Bu durumda, var olan belirtilerden sorumlu olabilecek diğer koşulları elemek gerekecektir.
Yapılabilecek diğer testler:
- Röntgen – kırıkları elemek için
- Kan testleri – romatoid artrit gibi durumları elemek için
- MR taraması – yırtık tendon gibi doku hasarını elemek için
Bursitin Tedavisi
Çoğu durumda, bursit, eczanelerden reçetesiz olarak satın alınabilen ve ağrı kesici olarak bildiğimiz nonsteroid antienflamatuar ilaçlar ve evde uygulanan basit bakım teknikleri ile başarılı bir şekilde tedavi edilebilir. Ağrı genellikle birkaç hafta içinde geçer, ancak şişliğin tamamen kaybolması daha uzun sürebilir. Bursitin tamamen iyileşmesi için geçen sürenin uzunluğu şunlara bağlı olabilir:
- Bursitin nerede olduğu
- Bursitin bir enfeksiyondan kaynaklanıp kaynaklanmadığı (septik bursit)
Aspirasyonla tedavi edilirse (aşağıya bakınız), dirsekdeki bursit genellikle yaklaşık iki haftada veya enfekte olmuşsa yaklaşık beş haftada iyileşir. Dizdeki septik bursit ise, aspirasyonla tedavi durumunda genellikle üç haftada iyileşir.
Evde Bakım
Belirtileriniz iyileşene kadar aşağıdaki önlemleri almanız gerekir:
› Koruma
› Dinlenme
› Buz Tedavisi
› Basınç Uygulama (Kompresyon)
› Yüksekte Tutma (Elevasyon)
Koruma
Dinlenme
Etkilenen vücut kısmını belirtileriniz iyileşene kadar dinlendirin. Ağrıya neden olan herhangi bir faaliyetten kaçının.
Buz Tedavisi
Buz torbası, enflamasyon (şişlik) ve ağrı semptomlarını azaltmada çok etkili bir yöntem olabilir. Bir havluya bir buz torbasını sarın ve havluyu etkilenen bölgeye 10 ila 20 dakika boyunca uygulayın. Bunu birkaç saatte bir tekrarlayın. Buz torbanız yoksa, buz küplerini veya havluya sarılmış bir torba dondurulmuş sebzeyi kullanabilirsiniz.
Basınç Uygulama (Kompresyon)
Etkilenen eklemleri sıkıştırmak için elastik bir bandaj kullanmak çoğu zaman ağrıyı gidermeye yardımcı olabilir.
Yüksekte Tutma (Elevasyon)
Fiziksel olarak mümkünse, etkilenen vücut kısmını kalp seviyesinin üzerinde tutmak enflamasyonu azaltmaya yardımcı olabilir. Örneğin, ayak bileğinizi yükseltmek için ayağınızı bir yastığın üzerine koyabilirsiniz.
Ağrı Kesiciler
Parasetamol veya ibuprofen gibi ağrı kesiciler ağrıyı tedavi etmenin etkili yollarıdır. İbuprofen (Advil) veya naproksen (Apranax) veya diklofenak (Cataflam) gibi diğer nonsteroid antienflamatuar ilaçlar (NSAİİ’ler) da enflamasyonu azaltmaya yardımcı olacaktır.
Ek Tedavi
Aspirasyon
Bursitin neden olduğu şişme özellikle şiddetliyse, aspirasyon olarak bilinen bir prosedürle sıvı boşaltımı yapılabilir. Bu, ekleminizin hareket kabiliyetini iyileştirebilir ve ağrıyı hafifletebilir.
Aspirasyon sırasında, doktorunuz sıvıyı boşaltmak için bir iğne kullanacaktır. Daha sonra yaklaşık iki gün boyunca yorucu faaliyetlerden kaçınmanız gerekir.
Kortikosteroidler
Bursit belirtileriniz özellikle şiddetli ise veya yukarıdaki tedavilere cevap vermiyorsa, kortikosteroid enjeksiyonları başka bir olası tedavi seçeneğidir. Kortikosteroidler bir tür hormon olan steroidler içerir ve enflamasyonu azaltabilir. Doktorunuz etkilenen vücut kısmına doğrudan kortikosteroid enjekte edebilir.
Bursitinize bir enfeksiyon neden olmuşsa veya doktorunuz bir enfeksiyondan kaynaklanıp kaynaklanmadığından emin değilse, kortikosteroid enjeksiyonları kullanılmamalıdır. Ayrıca, bir yıl içinde aynı bölgeye üç veya daha fazla enjeksiyon yapıldıysa, başka bir kortikosteroid enjeksiyonu yaptırmanız tavsiye edilmez.
Antibiyotik
Testler, bursitinizin enfeksiyondan kaynaklandığını doğrularsa, antibiyotik tedavisine başlanır. Alabileceğiniz olası antibiyotikler şunları içerir:
- Fluklokzasilin
- Eritromisin
- Klaritromisin
Bursit için çoğu zaman 7 günlük bir antibiyotik tedavisi başlanır ve enfeksiyonun kaybolup kaybolmamasına göre 7 günlük ek bir tedavi de gerekebilir. Ancak, hastalığınız iyileşse bile doktorunuzun reçete ettiği antibiyotiği, onun talimatları doğrultusunda tedavi sona erene kadar kullanmanız gerekir. Aksi halde enfeksiyon tekrar edebilir.
Bursitten Korunmak
Bir takım basit ama etkili önlemler alarak bursit olmanın önüne geçmeniz mümkün olabilir.
Eklemlerinizi Koruyun
İşiniz icabı çok fazla diz çökmeniz gerekiyorsa, bir çift dizlik kullanabilirsiniz. Düzenli koşuyorsanız veya yürüyüş yapıyorsanız, kaliteli bir koşu ya da yürüyüş ayakkabısı kullanmak faydalı olacaktır.
Tekrar Eden Eylemlere Ara Verin
Vücudun aynı bölümünü kullanmayı gerektirmeyen farklı işler yaparak fiziksel aktivite kalıplarınızı değiştirmeye çalışın.
Egzersizden Önce Isının
Egzersiz yapmaya başlamadan önce sabit koşu veya yürüyüş gibi hafif aerobik bir egzersiz yaparak yaklaşık 10 dakika ısının.
Kaslarınızı Güçlendirin
Eğer bir eklem daha önce bursit olduysa, o eklem çevresindeki kasların güçlendirilmesi daha fazla yaralanmalara karşı ek koruma sağlamaya yardımcı olacaktır. Bununla birlikte, bursit tamamen tedavi edildikten sonra kaslarınızı güçlendirmeye çalışmalısınız.