Vanalar, bir sistem veya proses içindeki akış ve basıncı kontrol eden mekanik cihazlardır. Sıvıları, gazları, buharları, tüm akışkanları durduran yada ileten boru sisteminin temel bileşenleridir.
Gate, küre, plug, globe, kelebek, rotary, diyafram, emniyet, kontrol valfleri vb. gibi farklı tipte birçok vana mevcuttur. Bunların her biri farklı özelliklere ve işlevsel kabiliyete sahip çeşitli modellerdedir. Bazı valfler kendiliğinden çalıştırılırken, bazı valfler manuel veya aktüatör veya pnömatik veya hidrolik olarak çalıştırılır.
Vanaların fonksiyonları:
- Akışı durdurma ve başlatma
- Akışı azaltma ve arttırma
- Akış yönünü kontrol etme
- Akış veya proses basıncını düzenleme
- Boruda oluşan yüksek basıncın düşürülmesi
Çok çeşitli endüstriyel uygulamalarda birçok vana tasarımı, tipi ve modeli (Gate Vanalar, Globe Vanalar, Ball Vanalar, Plug Vanalar, Kontrol Vanaları v.b.)vardır. Hepsi yukarıda tanımlanan işlevlerden bir veya daha fazlasını yerine getirirler. Vanalar yüksek maliyetlidir kusursuz işlev yapabilmeleri için hat akış sıvısı cinsi, basıncı ve sıcaklığı önemlidir. Bu faktörleri karşılayabilmeleri için doğru malzemeden seçilmeleri gerekir.
Vana gövdesi, basınç ve akış tutmanın birincil sınırıdır. Bir vana düzeneğinin temel elemanı olarak hizmet eder, çünkü tüm parçaları bir arada tutan bir çerçevedir.
Bir vananın ilk basınç sınırı olan gövde, bağlantı borularından gelen akış basınç yüklerine karşı direnir. Vana gövdesi bağlantı çıkış uçları kaynaklı, dişli veya flanşlı olarak farklı bağlantı tipleri vasıtasıyla boru tesisatına veya cihaz ağzına bağlayacak şekilde tasarlanmıştır.
Vana gövdeleri çeşitli şekillerde dökülür veya dövme çelikten üretilir. Her bileşen belirli bir işleve sahiptir ve her işlev yapan parçalar için uygun bir malzeme dayanıklılık yapısı vardır.