

Uluslar arası turizm sektöründe yaşanan rekabet ortamından kazançlı çıkmak isteyen ülkeler, çevre korumaya yönelik faaliyetlere önem vermeye ve çevre korumaya yönelik çeşitli çalışmaları başlatmışlardır. Çevre değerlerinin korunması açısından mavi bayrak uygulaması da bu düşünce doğrultusunda ön plana çıkmaya başlamıştır.
Mavi Bayrak uygulaması, ilk kez 1985 yılında Fransa'da uygulanmaya başlanmış ve Avrupa Çevre Eğitim Vakfı (FEEE)'nin ilk oluşumu da bu tarihte gerçekleşmiştir. 1987 yılında da II Avrupa Topluluğu ülkesini kapsayacak biçimde genişletilmiştir. Son yıllarda Avrupa'da mavi bayrak kampanyasına karşı yoğun bir ilgi oluşmuş ve 1991-1996 yılları arasında kampanyaya katılan ülke sayısının 12'den 18'e çıkması, mavi bayrak kampanyasının Avrupa Topluluğu ile sınırlı olmadığını göstermektedir.
Mavi Bayrak Uluslar arası düzeyde nitelikli ve sahip olunan niteliklerin sürekliliği kanıtlanmış olan plaj ve marinalar için geliştirilen bir standardın sembolüdür. Avrupa Çevre Eğitim Vakfı'nın kontrolünde olan alanlarda bir yıl süre için verilen bir ödüldür. Diğer taraftan kıyıların korunması ve kirlenmenin kontrol altına alınmasını sağlayan bir baskı mekanizması olma özelliğine de sahiptir. Çünkü Mavi Bayrak esprisinde temiz deniz suyu, bakımlı plaj, imarlı yapılaşma, kısaca her türlü kriter dahilinde güzel bir çevre ön koşul olarak belirlenmiştir. Ayrıca mavi bayrak sembolünün kendisiyle beraber çevre eğitimini de geliştirmesi, plaj ve marinalarda hizmet sunanlar açısından ayrı, mahalli yönetim kadroları açısından ayrı bir değer taşımaktadır.
Mavi Bayrak Alabilmek İçin Plajlarda Aranan Kriterler
1-Suyun niteliği, bir plajın seçilebilmesi için mavi bayrak yüzme suyu kalite standartlarına uygun olmalıdır. Su analizlerinin mavi bayrak talebinde önemli bir yeri vardır. Numune noktalarının konunun uzmanı kişilerce belirlenmesi önem taşımaktadır. Bu konuda göz önünde bulundurulması gereken faktörler şunlardır.
- Akıntı yönü
- Rüzgar yönü
- Morfolojik yapı özelliği
- Denize dökülen doğal veya atık su noktalarıdır.
Aynı zamanda numune alınan noktanın kıyıdan 6 metre içeride olmasına dikkat edilmelidir. Su numuneleri, ideal olarak ayda iki kez ve on beş gün ara ile alınmalıdır.
2-Bilgilendirme ve Eğitim, plajın tamamının veya bir bölümünün kirlenmesi bekleniyorsa; bu kirlenme başlamışsa, plaj güvenli değilse halk uyarılmalıdır. Korunmaya alınmış alanlar ve az bulunan bitki ve hayvan türlerinin karşı karşıya oldukları tehlikelerden korunmaları için yerel koruma teşkilatlarıyla sıkı işbirliğine gidilmelidir. Sorumlu otoriteler çevre ile ilgili en az beş eğitim aktivitesini gerekleştirmelidirler. Uygun ve düzenli olarak muhafaza edilmiş, en az günlük olarak boşaltılan yeterli sayıda çöp kutusu olmalıdır.
3-İşletme, yetkili olmadığı sürece araba kullanımı, çöp boşaltımı ve kamp yapımının yasaklanması gerekmektedir. Mümkün olan yerlerde özürlü insanlar da dahil olmak üzere herkes için plaja kolay ve güvenli giriş yolları sağlanmalıdır.
4-Güvenlik, deniz sezonu boyunca güvenlik görevlileri ve/veya hayat kurtarma donanımını içeren yeterli güvenlik koşulları sağlanmalıdır. Ödüllü alanda sezon içinde köpek yasağı olmalıdır. Günlük olarak kontrol edilen ve kolayca ulaşılabilen telefonlar olmalıdır.
Uluslararası turizm pazarının günümüzde giderek büyümesi ve turizmin özellikle az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin ekonomileri açısından sahip olduğu önem mavi bayrak uygulamasını oldukça önemli hale getirmektedir. Mavi bayrağa ilişkin standardlar, turistik ürünün bir parçası olan plajlar ve marinalar için büyük önem taşımaktadır. Bu önem hem ekonomik hem de sosyal anlamda kendini göstermektedir.
Paket Turun Turistik Ürün Olarak Piyasaya Sürülmesi ve İlgili Standardlar
Bir turistik ürünün oluşması belirli ve geniş kapsamlı bir çalışmaya bağlıdır. Bir hazır seyahat ürünü olan paket turu oluşturan elemanların en önemlileri şunlardır.
- Gidilecek yer
- Ulaşım araçları
- Konaklama tesisleri
- Yiyecek-içecek, eğlence hizmetleri
- Çeşitli yöresel geziler
- Sigorta hizmetleri
Bu standardlar Avrupa Birliği (AB)'nin paket seyahat, paket tatil ve paket tur yönetmeliği çerçevesinde belirlenmiştir. Turistik bir paket tur, uluslar arası resmi anlaşmalar gereği en az üç parçayı içermesi gerekir. Gidilecek yer, ulaşım ve konaklama hizmetleri. Bir paket turun satışı için bastırılan broşürde bulunması gereken bilgiler ise şunlardır.
- Turun başlangıç, bitiş yeri ve gidilecek yer
- Turun başlangıç ve sona eriş tarihi, süresi
- Turun kapsadığı hizmetleri gösteren ayrıntılı bir program
- Ulaşım için kullanılacak araçların saptanması ve hareket ve varış saatlerinin belirlenmesi
- Tur süresince kullanılacak konaklama tesislerinin kategori ve adlarının açıklanması
- Tur süresince öngörülen yeme-içme durumunun ayrıntılı olarak belirlenmesi
- Tur süresince sigorta v.b. başka hizmetlerin ne ölçüde tur hizmetlerine dahil olup olmadığı
- Öngörülen yöredeki varış noktasından itibaren taşıma, gezi, rehber hizmetlerinin açıkça belirlenmesi,
- Tur programına dahil olmayan ekstra hizmetlerinin belirtilmesi
- Yukarıdaki bilgileri içeren ve satışa arz edilecek turun düzenleyicisi ile müşteri arasında her iki tarafın sorumluluklarını belirleyen ve resmi kuruluşlarca onaylanmış olan tur broşürünün yayınlanması
Paket kurları satın almadan önce deneme imkanı yoktur. Ürünün kalitesi broşürlerdeki bilgilerle ölçülmektedir. Paket turlar için deneme imkanı olmadığından tanıtıcı broşürlere büyük ihtiyaç duyulmaktadır. Belirtilen standardlar herhangi bir paket turun nasıl işlemesi gerektiğini ortaya koyan standardlardır.
Sonuçlar ve Öneriler
Kalite göstergesinin derece ve standardların da temelini oluşturduğu açık iken turizm alanının bu ilginin dışında kalması düşünülemez. Ancak turizm gibi özgün bir çalışma alanında standardlaşmayı gerektiren daha önemli nedenler vardır. Bir başka deyişle tanım olarak standardlaştırma kavramı turizm alanı için özel bir farklılık göstermemektedir. Turizm alanının kendisine özgü niteliklerinden kaynaklanan ciddi ve farklı gerekçeler standardlaşma kavramını farklılaştırır. Bunları şu şekilde sıralayabiliriz.
- Standartlaşma her şeyden önce turizm dizgesi içinde yer alan elemanlar arasındaki kaçınılmaz ilişkilere anlam kazandırır. Turistik yerleşimler ve turistik kurumlar ile ilişkilerinde olduğu kadar belli bir turizm işletmesinin bölümleri arasında da ürünler, ürün grupları ile ilgili olarak yapılması kaçınılmaz iletişimlere anlam ve açıklık kazandırılması için bir başka etkili yol da yoktur.
- Standardlaşma görmeden satın alınan turistik ürünün kapsamı hakkında daha kesin bilgiler edinmelerine yol açar. Tüketicinin hangi fiyata ne gibi ürünlerle karşılaşacağını bilmesi, ürün seçenekleri arasından gereksinimlere en uygun seçimin yapmasını kolaylaştırır. Standardlaştırma tüketicinin satın aldığı ya da ödeme sözü verdiği üründeki eksiklikleri ve yetersizlikleri algılamasını ve zamanında güçlü tepki vermesini kolaylaştırdığından tüketici açısından bir tür güvence sayılır.
- Turizm alanında standardlaşma, ürün-hizmeti oluşturan ham maddeler, üretim faktörleri ve hatta kullanma malları için geçerlidir. Hizmete, sunuşa, yöntemlere, yaklaşımlara, tavır ve davranışlara ilişkin çeşitlemelere beli kalıplar içinde standartlar geliştirmek olanaksızdır.Çünkü niteliklere dayanan kesin ve geniş kapsamlı bir ulusal yada uluslar arası standardlaştırma tek düzeylik anlamına geleceğinden turizmin en büyük dayanağı olan değişiklik ve çeşit ürünler geliştirmeyi öngören yaratıcılık ilkesiyle ters düşer. Turistik ürünün niteliklerini kalıp ya da Standard geliştirmek doğru değildir. Buna karşın turistik ürünün niceliklerine standardlar getirmek zorlayıcı özellikler taşımaktadır. Örneğin, bir konaklama hizmeti için oda üretimi, yalnızca yatak ile sınırlı değildir. Onunla birlikte bulundurulması gereken standardlara giren daha pek çok eşya vardır. "Turistik İşletmelere Özgü Nitelikler Yönetmeliği" bu anlamda çok sayıda örnek ile doludur. Tek yada çift kişilik otel odalarının kaplaması gereken alan ve hacimler, yatak boyutları, donanım malzemesi; sıcak-soğuk su, sabun, havlu, şampuan vb. bulundurmak; ya da restoran işletmelerinde porsiyon ölçüleri ve benzeri nicelikler de birer Standard konusudur.
- Turistik ürünün temel özelliklerinin hem alıcının ve hem de satıcının bakış açısından kesin çizgilerle ortaya konması her iki yan içinde yaşamsal derecede önemlidir.
- Standardlar, maliyetlerin hesaplanması ve dolayısıyla fiyatların belirlenmesi için de gereklidir. İşletmeye standardlar getirmekle üreticinin de etkinliklerinin mali yanını denetlemesi ve maliyetlerini ve kar marjlarını saptaması kolaylaşır.
- Turizm işletmelerinin lüks, birinci sınıf, ikinci sınıf biçiminde yada yıldız ölçülerine göre derecelendirilmesi de Standard konusudur. Güçlü bir pazarlama etkinliği ulusal olduğu kadar uluslar arası düzeyde bir pazarlama çabasına girmesinin de yararı olamaz.
Turizm işletmelerinin etkinliklerinde kullanılmakta olan belgelerde, yöntemlerde ve çalışma biçimlerinde de tek düzeyin sağlanması, standardların ortaya konmasıyla belirlenir. Böylece ulusal ya da uluslar arası iş ilişkilerinde kullanılabilecek herhangi bir belgeden, yaklaşımdan ve davranıştan taraflarca aynı anlamın çıkarılması mümkün olur.
Kaynak:
Akdeniz Üniversitesi Turizm İşletmeciliği Ve Otelcilik Yüksek Okulu