Ümran Avcı - AHT
Van Kadın Derneği VAKAD, kuruluşunun yedinci yılını geride bırakırken 2011'in ilk sekiz ayını raporlaştırdı. Rapora yansıyan rakamlar ve sonuçlar ise hayli düşündürücü: "2011'in ilk sekiz ayında 22 kadın intihar etti. 11- 20 yaş aralığında evlenen kadınların sayısı 99. Başvurucu kadınların yüzde 26,4'ü enseste uğradığını söyledi. Zorla ve erken yaşta evliliklerin kadın intiharlarının sebebi olduğu açık."
Van'da kadınların yalnız olmadığını söylemek, susması istenen kadınların hakkını arayabilmesi için 2004 yılında kurulan Van Kadın Derneği, 2011 yılında yapılan başvuruları ve sonuçları değerlendirdi. Rapordaki ilginç ayrıntılardan bazıları şunlar:
- 2011 yılının ilk 8 ayı içerisinde toplam 382 başvuru alındı. Bunlardan 378'i kadın, 4'ü eşcinsel. 378 kadından 224'ü Afganistan, İran ve Suriye'den gelen mülteci ve sığınmacı. 154'ü ise Türk.
- Bu yılın ilk 8 ayında 22 kadın intihar etti. Bunların büyük bir kısmı henüz çok genç yaştaydı. 10'u 18 yaş ve altı, 5'i 19 yaşında, diğerleri de 19 yaş üstü. 2011'de 4 kadın öldürüldü, bir de şüpheli ölüm var.
- İntihara teşebbüs olayları ise ölümle sonuçlanan intiharların en az beş katı fazla.
- Aile içi cinsel istismar olan ensest Van'ın saklı tutulmuş sorunlarından biri. Veriler cinsel şiddet yaşayan her 5 kadından birinin hayatının bir döneminde enseste uğradığını gösteriyor.
- İlçelerdeki kadınların durumu Van kent merkezi ile karşılaştırıldığında daha kötü durumda. Kadınlar bu nedenle intiharı zorunlu olarak seçiyor.
- Derneğe başvuran 378 kadından sadece 19'u ev dışında bir işte gelir karşılığı çalışıyor. Geri kalan 359 kadının her hangi bir geliri yok. Yani kadınlarınyüzde 95'inin hiçbir geliri yok. Yüzde 5'lik kısım ise daha çok cinsiyete dayalı temizlik, aşçılık, kat görevlisi gibi işlerde çalışıyor.
- Kadınların ekonomik olarak bağımsız olmamaları erkek egemen zihniyetin işine yarıyor. Kadına yüklenen toplumsal cinsiyet rollerine göre iş dağılımı kadını erkeğe bağımlı kılıyor. Ekonomik bağımlılık da kadınların kendilerine dair karar almalarının önüne geçiyor. Kadınlar tüm özel ihtiyaçları için erkeğin eline bakıyor. Ev içindeki emekleri ise görünür değil.
- Kadınların yüzde 48,9'u resmi nikâhlı, yüzde 15,6'sı bekâr, yüzde 11,6'sı boşanmış, yüzde 10,8'i dini nikâh yaşıyor. Yine raporlara göre, yüzde 10,3'ünün eşi ölmüş, yüzde 2,6'sı da kuma olarak evlendirilmiş.
- 254 evli kadından 123'ü görücü usulü ile istemediği kişiler ile zorla evlenmek zorunda bırakılmış. İsteyerek evlenen kadınların sayısı 131.
- Görücü usulü ile evliliğin kadınlar açısından korkunç açısından doğurduğu sonuçlar korkunç. 12 - 20 yaş aralığında evlenen kadınların sayısı 99. Erken yaşta evlilik oranının da ciddi oranda olduğu verilerde görülüyor. Van'da yaygın olarak görülen ve 18 yaş altı genç kadınların intiharlarının sebebi olarak zorla ve erken yaşta evlendirme olduğu aşikâr. Özellikle 18 yaş altı intihar eden genç kadınların zorla evlendirilmek istendiği veya evlendirildiği gerçeği ile karşı karşıyayız.
Kadınlar ensest mağduru
- Derneğe müracaat eden 378 kadından 167'si aile içi şiddet nedeni ile yardım istedi. Aile içi şiddet yaşayan kadınların önceliği yaşadığı şiddet ilişkisinden kurtulmak için bir işe kavuşmak. 167 kadın boşanma, ayrılma, taciz, cinsel saldırı, ensest nedeni ile derneğe başvurdu. 291 kadın hayatının bir döneminde aile içinde şiddet gördüğünü ifade etti.
- Derneğe gelen kadınlardan yüzde 26,4'ü enseste uğradığını beyan etti. Derneğe gelen 13 kız çocuğuaile içinde küçük yaşta enseste maruz kaldığını söyledi. Bu oldukça kaygı verici bir durum. Ensest ile birlikte cinsel şiddet oranı yüzde 30,9. Cinsel şiddete maruz kalan her 5 kadından biri aynı zamanda ensest mağduru. Van'da ensest konusunda yapılan çalışma yok denecek kadar az. Yaşadıkları ensesti anlatmakta oldukça zorlanan kadınlar ve çocuklar bu sorunlarını yetkili mercilere taşıma konusunda da endişeli.