Parkinson Hastalığı, Belirtileri ve Hastalığın İlerlemesini Engelleme
Parkinson hastalığı nedir?
Parkinson beynimizde, dopamin üreten hücrelerin kaybıyla ve sayı olarak azalmasıyla ortaya çıkan bir hastalıktır. Bu hücreler, beynin substansiya nigra adı verilen belli bir alanında yoğunlaşmış halde bulunurlar. Dopamin substansiya nigra ile vücut hareketlerini kontrol eden diğer beyin bölgeleri arasında mesajlar ileten bir kimyasaldır.
Kronik bir hareket bozukluğu olan Parkinson hastalığı tıp literatüründe de hareket hastalıkları grubunun en büyük bölümünü kapsamaktadır.
Bu hastalık kronik ve aynı zamanda ilerleyici bir hastalık olup dopamin üretimi ne kadar azalırsa, klinik bulguların zamanla bir o kadar ilerleyeceği anlamına gelir.
Bu hastalıkla ilgili bulgular ilk kez 1817 yılında James Parkinson isimli bir doktor tarafından tanımlanmış olduğu için hastalığa “Parkinson” ismi verilmiştir.
Erkeklerde kadınlara kıyasen daha fazla aynı zamanda 60 yaş üstü kişilerde her zaman daha fazla görülür.
Bulgular nedir?
Bulguları aslında iki gruba ayırabiliriz. Bunlar motor ve motor olmayan bulgulardır.
Motor semtomlardan ana bulgu olarak Bradikinezi (Hareketlerin yavaşlaması) en önemli bulgudur. Hastalık ilerledikçe basit fiziksel hareketler bile zorlanır ve hareketlerin hızlı bir şekilde gerçekleşip tamamlanması gerekirken bunlar daha uzun sürede gerçekleşir. Buna yürüme adımlarının küçülmesi örnek olarak verilebilir. Hastalar yürüdüğünde normal adımların alanı küçülmüştür.
Bunlara eşlik eden bulgulardan biri Parkinson hastalarında tipik olarak görülen Tremor (titreme-el titremesidir). Bu titreme genellikle para sayar gibi veya tesbih çeker gibi titreme olarak tarif de edilmektedir. Titreme hastada genelde bir el ile başlar, hastalık ilerledikçe diğer ele sıçrar.
Kollar, bacaklar veya gövdede rijidite (katılık) eşlik edici motor belirtiden biridir. Bu olay aslında kas tonusunun artması olarak adlandırlır. Hasta bir eliyle yumruk yaptığında, eliyle daire çizdiğinde ya da eliyle tempolu ritmik vuruşlar yaptığında, problemin olduğu taraftaki kol kaslarında sertlik hissedilir. Bu belirtiye kurşun boru belirtisi de denir.
Son eşlik eden motor bulgu ise denge bozukluğu ve muhtemel düşmelerdir. Bu ise postural instabilite olarak adlandırılır.
Hastaya Parkinson hastalığı tanısı koymamız için hareket yavaşlanması ve diğer 3 motor bulgudan en az 1 adet bulgunun eşlik etmesi şartı göz önüne alınmalıdır.
Bu bulguları fark eden bir kişinin ilk fırsatta konunun uzmanı Nöroloji doktoruna başvurması gerekmektedir.
Motor olmayan bulgular bazen motor bulgulardan bile daha önce görülmekte. Bunlar uyku bozukluğu, depresyon ve anksiyete gibi durumlar olarak motor olmayan bulgular olarak sayılabilir.
Buna ek olarak hastalarda koku alamama, yüz ifadesinin değişmesi - donma veya sabit bakma-, yürürken bir kolun savrulmaması , vücut duruşunda bükülme (kambur duruş), kısık ses , konuşmanın güçleşmesi, ve gece yatakda dönmenin zorlaşması gibi bulgular çok sık eşlik eder.
Parkinson hastalığını nasıl engelleyebiliriz?
Parkinson hastalığını engellemek aslında pek o kadar mümkün değildir ama sağlıklı yaşam sürdürmek buna iyi koşul sağlayabilmektedir. En iyi şey sağlıklı beslenerek sağlıklı bir yaşlanma sürecine bedeni hazırlamaktır. Beyin zihnini yoran, üzüntülü veya stresli durumlardan uzak durmak, ve yaşam tarzımıza dikkat etmek bu hastalığı engellemekte büyük rol oynamaktadır. Bolca spor yaparak vucudumuzu güçlendirirsek hastalık ortaya çıksa bile vucudun dinç olması bulguları zayıflatacak ve hasta günlük aktivitelerini daha kolaylıkla gerçekleştirecektir.
Bazı araştırmalar kahve, çay ve kolada var olan kafein stimulanının Parkinson hastalığı gelişim riskini azaltabileceğine dair kanıtlar vermekte. Bu araştırmalarda yeşil çayında risk azaltabileceğine dair bazı sonuçlar da elde edilmiştir.
Unutmayın Parkinson hastalığında erken tanı hayat kurtarabilir derecede önem arz etmektedir. Çünkü her zaman tanı yaşı 60 olmayabilir. Bazen tanı yaşı 30’un altına düşer. Bu durumda önemli olan erken teşhis ve doğru tedavi yöntemiyle hastalık belirtilerinin önemli ölçüde kontrol altına alınması, böylelikle yaşam kalitesini yükseltmek olacaktır.
- Bu haber 18-09-2017 tarihinde yayınlanmıştır.