Yüksek tansiyon (Hipertansiyon), kanın damar duvarlarınıza karşı uzun vadeli kuvvetinin, sonunda kalp hastalığı gibi sağlık sorunlarına neden olabilecek kadar yüksek olduğu yaygın bir durumdur. Kan basıncı hem kalbinizin pompaladığı kan miktarı hem de atardamarlarınızdaki kan akışına direnç miktarı ile belirlenir. Kalbiniz ne kadar çok kan pompalar ve damarlarınız ne kadar dar olursa, tansiyonunuz o kadar yüksek olur.
YÜKSEK TANSİYON BELİRİTLERİ NELER?
Hipertansiyon, "sessiz katil" olarak bilinir çünkü çoğu zaman herhangi bir belirtiye neden olmaz. Bu nedenle düzenli olarak tansiyonunuzu ölçtürmeniz çok önemlidir.
Ancak bazı kişilerde hipertansiyon belirtileri görülebilir. En sık görülen belirtiler şunlardır:
Sık görülen belirtiler:
Baş ağrısı: Özellikle ensede ve şakaklarda şiddetli baş ağrısı olabilir.
Baş dönmesi: Denge kaybı ve sersemlik hissi yaşanabilir.
Bulanık görme: Görme bulanıklığı veya çift görme görülebilir.
Nefes darlığı: Eforla veya istirahatte nefes darlığı hissedilebilir.
Yorgunluk: Hâlsizlik ve bitkinlik hissi yaşanabilir.
Kalp çarpıntısı: Kalbinizin hızlı veya düzensiz attığını hissedebilirsiniz.
Burun kanaması: Özellikle geceleri burun kanaması olabilir.
Sık idrara çıkma: Özellikle geceleri idrara çıkma sıklığı artabilir.
Bacaklarda şişlik: Ayak bileklerinde ve bacaklarda şişlik görülebilir.
Daha az görülen belirtiler:
Uyku problemleri: Uykuya dalmakta veya uykuda kalmakta zorluk çekilebilir.
Konsantrasyon zorluğu: Dikkat toplamada ve hafızada zayıflama görülebilir.
Sinirlilik ve huzursuzluk: Sinirlilik ve gerginlik hissi yaşanabilir.
Göğüs ağrısı: Göğüste ağrı veya baskı hissi olabilir.
Hipertansiyon belirtileri yaşıyorsanız, en kısa sürede doktora başvurmanız önemlidir. Doktorunuz tansiyonunuzu ölçerek hipertansiyon tanısı koyabilir ve gerekli tedaviyi başlatabilir.
Hipertansiyon belirtileri yaşıyorsanız, doktora başvurmadan önce şunları yapabilirsiniz:
Tansiyonunuzu ölçün: Evde veya eczanelerde tansiyon aleti ile tansiyonunuzu ölçebilirsiniz.
Dinlenin: Sakin ve stressiz bir ortamda uzanın ve dinlenin.
Kafein ve alkolden uzak durun: Kafein ve alkol tansiyonunuzu yükseltebilir.
Sigarayı bırakın: Sigara içmek tansiyonunuzu yükseltir ve kalp hastalığı riskinizi artırır.
YÜKSEK TANSİYON NASIL DÜŞÜRÜLÜR?
Yüksek tansiyonu düşürmek için birçok yöntem vardır. Bunları iki ana kategoriye ayırabiliriz:
Yaşam tarzı değişiklikleri:
Sağlıklı beslenme: Meyve, sebze, tam tahıllar ve yağsız proteinler bakımından zengin bir diyet uygulayın. Tuz alımınızı günde 5 gramdan (yaklaşık 1 çay kaşığı) azaltın. Doymuş ve trans yağlardan uzak durun.
Düzenli egzersiz: Haftada en az 150 dakika orta veya 75 dakika şiddetli egzersiz yapın. Yürüyüş, koşu, bisiklete binme, yüzme gibi aerobik egzersizler tansiyonu düşürmek için çok etkilidir.
Kilo verme: Fazla kilolu veya obezseniz, kilo vermek tansiyonunuzu düşürmenize yardımcı olabilir.
Sigarayı bırakma: Sigara içmek tansiyonu yükseltir. Sigarayı bırakmak, tansiyonunuzu düşürmenin ve kalp hastalığı riskinizi azaltmanın en önemli yollarından biridir.
Alkol alımını sınırlama: Fazla alkol almak tansiyonu yükseltebilir. Alkol alımını günde 1-2 kadehten fazla olmamalıdır.
Stresi yönetme: Stres tansiyonu yükseltebilir. Yoga, meditasyon veya nefes egzersizleri gibi stres yönetimi tekniklerini öğrenin ve uygulayın.
Yeterli uyku: Yetişkinler için her gece 7-8 saat uyku tavsiye edilir.
İlaç tedavisi: Yaşam tarzı değişiklikleri tansiyonunuzu kontrol altına almak için yeterli değilse, doktorunuz ilaç reçete edebilir. Hipertansiyon için birçok farklı ilaç türü vardır. Doktorunuz sizin için en iyi ilacı veya ilaç kombinasyonunu seçmenize yardımcı olacaktır.
Yüksek tansiyonu düşürmeye yardımcı olabilecek bazı besinler:
Muz: Potasyum bakımından zengindir ve kan basıncını düşürmeye yardımcı olabilir.
Yoğurt: Kalsiyum ve magnezyum bakımından zengindir ve kan basıncını düşürmeye yardımcı olabilir.
Ispanak: Potasyum ve magnezyum bakımından zengindir ve kan basıncını düşürmeye yardımcı olabilir.
Yulaf: Lif bakımından zengindir ve kan basıncını düşürmeye yardımcı olabilir.
Sarımsak: Kan basıncını düşürmeye yardımcı olabilecek antioksidanlar içerir.
Yüksek tansiyonu düşürmeye yardımcı olabilecek bazı bitki çayları:
Kuşburnu çayı: C vitamini bakımından zengindir ve kan basıncını düşürmeye yardımcı olabilir.
Hibiskus çayı: Kan basıncını düşürmeye yardımcı olabilecek antioksidanlar içerir.
Zeytin yaprağı çayı: Kan basıncını düşürmeye yardımcı olabilecek antioksidanlar içerir.
Yüksek tansiyonu düşürmek için yapabileceğiniz en önemli şey, doktorunuzun talimatlarına uymaktır. Doktorunuz size özel bir tedavi planı hazırlayacaktır. Bu planı takip ederek tansiyonunuzu kontrol altında tutabilir ve kalp hastalığı, felç ve diğer sağlık sorunları riskinizi azaltabilirsiniz.
NORMAL TANSİYON DEĞERLERİ
Normal bir okumada, kan basıncınızın 90 ile 120'nin altında olan bir üst sayı (sistolik basınç) ve 60 ile 80'den küçük olan bir alt sayı (diyastolik basınç) göstermesi gerekir. Hem sistolik hem de diyastolik sayılar bu aralıkta olduğunda kan basıncının normal aralıkta olduğu kabul edilmektedir.
Kan basıncı değerleri milimetre civa cinsinden ifade edilir. Bu birim mm Hg olarak kısaltılmıştır. Normal bir okuma, bir yetişkinde 120/80 mm Hg'nin altında ve 90/60 mm Hg'nin üzerinde herhangi bir kan basıncı olabilir.
NORMAL DÜŞÜK YÜKSEK TANSİYON DEĞERLERİ
Durum Büyük tansiyon Küçük tansiyon
Tansiyon düşüktür 90'dan küçükse 60'tan küçükse
İdeal tansiyon 120 80
Sağlıklı tansiyon 140'tan küçükse 90'dan küçükse
Yüksek Tansiyon 140 ile 160 arasındaysa 90 ile 100 arasındaysa
Çok yüksek tansiyon 160'tan büyükse 100'den büyükse