Dünyanın veya jeofosunun iç yapısı, yüzeyin kayalarından gezegenin en derin bölgelerine kadar uzanan katmandır. En kalın tabaka ve katı malzemelerin çoğunu (kaya ve mineraller) karada barındıran tabakadır.
Dünyayı oluşturan malzeme biriktirilirken, yoğun ısı üreten parçaların çarpışması ve gezegen, onu oluşturan malzemelerin yerçekimi ile bozulma sürecine girmesine izin veren kısmi bir kaynaşma halinden geçti.
Nikel ve demir gibi daha ağır maddeler en derin kısma veya çekirdeğe taşırken, oksijen, kalsiyum ve potasyum gibi hafif olan maddeler çekirdeği veya mantoyu çevreleyen tabakayı oluşturdu.
Dünya'nın yüzeyi soğudukça, kayalık malzemeler katılaşır ve ilkel kabuk oluşur.
Bu işlemin önemli bir etkisi, büyük miktarda gazın Dünya'nın içini kademeli olarak ilkel atmosferi oluşturması için bırakmasına izin vermesidir.
Dünyanın iç kısmı her zaman bir gizem olmuştur, erişilmez bir şeydi, çünkü merkezini delmek mümkün değildi.
Bu zorluğun üstesinden gelmek için bilim adamları sismik dalgaların depremlerden yarattığı yankıları kullanıyor. Bu dalgaların çeşitli karasal katmanlar tarafından nasıl çoğaltıldığını, yansıtıldığını, geciktirildiğini veya hızlandırıldığını gözlemler.
Bu sayede şuanda bileşimi ve yapısı hakkında çok iyi bir fikrimiz var.
Yerin iç yapısının katmanları
Dünyanın içi ile ilgili çalışmalar başladığından, iç yapısını tanımlamak için çok sayıda model önerilmiştir (Eğitim, 2017).
Bu modellerin her biri, üç ana katmandan oluşan bir eş merkezli yapı fikrine dayanır.
Bu katmanların her biri, özellikleri ve özellikleri ile farklılaşır. Dünyanın iç kısmını oluşturan katmanlar şunlardır: dış katman veya katman, manto veya ara katman ve çekirdek veya iç katman.
1 - Kabuk
Dünya'nın en yüzeysel tabakasıdır ve kütlesinin sadece% 1'ini oluşturan en ince tabaka atmosfer ve hidrosfer ile temas halindedir.
Gezegen hakkında bildiklerimizin% 99'unu, yer kabuğuna dayandığını biliyoruz. İçinde organik süreçler yaşamı doğurur (Pino, 2017).
Başta karasal bölgelerde yer alan kabuk, Dünya'nın en heterojen kısmıdır ve karşıt güçlerin, içsel ya da yapısal kabartmaların ve onu yok eden eksojenlerin etkisiyle sürekli değişimlere uğrar.
Bu güçler meydana gelir çünkü gezegenimiz çok sayıda farklı jeolojik süreçten oluşur.
Endojen kuvvetler, sismik hareketler ve olduğu gibi, dünyanın rahatlamasını sağlayan volkanik püskürmeler gibi Dünya'nın içinden gelir.
Dışsal kuvvetler, rüzgar, su ve sıcaklık değişimleri gibi dışarıdan gelen güçlerdir. Bu faktörler kabartmayı aşındırır veya aşındırır.
Kabuğun kalınlığı değişkendir; en kalın kısım kıtalarda, 60 kilometreye ulaşabileceği büyük dağ zincirlerinin altında. Okyanusun dibinde ancak 10 kilometre aştı.
Kabukta esas olarak granit ve bazalt gibi katı silikat kayalardan oluşan bir ana kaya vardır. İki tür kabuk farklıdır: kıtasal kabuk ve okyanus kabuğu.
Kıtasal kabuk
Kıtasal kabuk kıtaları oluşturur, ortalama kalınlığı 35 kilometredir, ancak 70 kilometreden daha fazlasına ulaşabilir.
Kıtasal kabuğun bilinen en büyük kalınlığı 75 kilometredir ve Himalayaların altındadır.
Kıtasal kabuk, okyanus kabuklarından çok daha yaşlıdır. Onu oluşturan malzemeler 4.000 yıl öncesine kadar izlenebilir ve kayrak, granit ve bazalt gibi kayaçlar ve daha az miktarda kireçtaşı ve kil gibi kayalardır.
Okyanus kabuğu
Okyanus kabuğu, okyanusların diplerini oluşturur. Yaşı 200 yıla ulaşmıyor. Ortalama 7 kilometrelik bir kalınlığa sahiptir ve esasen bazalt ve gabro olan daha yoğun kayalardan oluşur.
Okyanusların tüm suları bu kabuğun bir parçası değildir, kıtasal kabuğa karşılık gelen bir yüzey alanı vardır.
Okyanus kabuğunda dört farklı bölgeyi tanımlamak mümkündür: abisal ovalar, abisal çukurlar, okyanus sırtları ve manotlar.
Kabuk ile manto arasındaki sınır, ortalama 35 kilometrelik derinlikte, jeofizikçi Andrija Mohorovicic'i ismini alan, kalıp olarak da bilinen Mohorovicic'in kesilmesidir.
Bu, daha az yoğun malzemeleri kabuğundan kayalık olanlardan ayıran tabaka olarak kabul edilir.
2 - Manto
Kabuğun altında ve Dünya hacminin% 84'ünü ve kütlesinin% 65'ini kaplayan en büyük katmandır. Yaklaşık 2.900 km kalınlığındadır (Planet Earth, 2017).
Manto magnezyum, demir silikatlar, sülfitler ve silikon oksitlerden oluşur. 650 ila 670 kilometre derinlikte, üst ve alt manto arasında bir sınır tanımlamaya izin veren sismik dalgaların özel bir hızlanmasına neden olur.
Başlıca işlevi ısı yalıtımıdır. Üst mantonun hareketleri gezegenin tektonik plakalarını hareket ettirir; Tektonik plakaların ayrıldığı yerde manto tarafından atılan magma yeni bir kabuk oluşturur.
Her iki katman arasında sismik dalgaların belirli bir ivmesi var. Bunun nedeni manto veya plastik bir tabakadan sert bir tabakaya değişimdir.
Bu şekilde ve bu değişikliklere cevap vermek için, jeologlar Dünya'nın mantosunun iki farklılaşmış katmanına atıfta bulunur: üst manto ve alt manto.
Üst manto
10 ile 660 kilometre arasında bir kalınlığa sahiptir. Mororovicic (küf) süreksizlik içinde başlar. Malzemelerin genleşme eğiliminde olduğu için yüksek sıcaklıklara sahiptir.
Üst manto dış tabakasında. Litosferin bir parçasıdır ve adı taş anlamına gelen Yunan litozosundan gelir.
Yer kabuğunu ve mantoların üst ve soğuk kısımlarını içerir, litoferik manto olarak ayırt edilir. Yapılan çalışmalara göre, litofer sürekli bir örtü değildir, ancak yılda birkaç santimetre olan Dünya yüzeyinde yavaşça hareket eden plakalara bölünmüştür.
Litosferin yanında astımosfer adı verilen ve magma adı verilen kısmen erimiş kayaların oluşturduğu bir tabaka vardır.
Astenosfer de hareket ediyor. Litosfer ve astenosfer arasındaki sınır sıcaklıkların 1.280 ° C'ye ulaştığı noktadadır.
Alt manto
Mezosfer olarak da adlandırılır. Dünya yüzeyinin 2.900 kilometresinde 660 kilometre arasında yer almaktadır. Durumu katıdır ve 3.000 ° C sıcaklığa ulaşır.
Üst mantonun viskozitesi, alt olandan açıkça ayırt edilir. Üst manto katı gibi davranır ve çok yavaş hareket eder. Oradan tektonik plakaların yavaş hareketi açıklanmaktadır.
Manto ve karasal çekirdek arasındaki geçiş bölgesi, Gutenberg'in süreksizliği olarak bilinir, onu 1.914'te keşfeden Alman sismologu Beno Gutenberg adını alır. Gutenberg'in devamsızlığı yaklaşık 2.900 kilometre derinliktedir (National Geographic, 2015).
İkincil sismik dalgaların geçemediği ve birincil sismik dalgaların hızı keskin bir şekilde 13 ila 8 km / s azalttığı için karakterize edilir. Bunun altında dünyanın manyetik alanı kaynaklanır.
3 - Çekirdek
Dünyanın en derin kısmı, 3.500 kilometre yarıçapına sahip ve toplam kütlesinin% 60'ını temsil ediyor. İçerideki basınç, yüzeydeki basınçtan çok daha büyük ve sıcaklık çok yüksek, 6.700 ° C'yi geçebilir
Çekirdeğin bize kayıtsız kalmaması gerekir, çünkü gezegendeki yaşamı etkilemektedir, çünkü Dünya'yı karakterize eden elektromanyetik olayların çoğundan sorumlu olduğu düşünülmektedir (Bolívar, Vesga, Jaimes ve Suarez, 2011).
Esas olarak demir ve nikel olan metallerden oluşur. Çekirdeği oluşturan malzemeler yüksek sıcaklıklar nedeniyle erir. Çekirdek iki bölgeye ayrılmıştır: dış çekirdek ve iç çekirdek.
Dış çekirdek
4.000 ° C ile 6.000 ° C arasında bir sıcaklığa sahiptir. 2, 550 kilometreden 4.750 kilometreye kadar gider. Ütünün sıvı halde olduğu bir alandır.
Bu malzeme iyi bir elektrik iletkenidir ve dışarıdan yüksek hızda sirküle eder. Bu nedenle, Dünya'nın manyetik alanını kaynaklı elektrik akımları üretilir.
İç çekirdek
Dünyanın merkezi, yaklaşık 1.250 kilometre kalınlığında ve ikinci en küçük katmandır.
Demirden ve nikelden yapılmış katı bir metal küredir, sıcaklığı 5.000 ° C ile 6.000 ° C arasında olmasına rağmen katı haldedir.
Dünya yüzeyinde demir, 1.500 ° C'de erimeyi başarır; Bununla birlikte, iç çekirdekte basınçlar o kadar yüksektir ki, katı halde kalır. Daha küçük katmanlardan biri olmasına rağmen, iç çekirdek en sıcak katmandır.