Altı Kişinin Cenevre Anlaşması ile İran İslam Cumhuriyeti (IRI) şüphesiz bir olay tarihi. Tek soru hangi işaretin değerlendirildiğidir. Cenevre'de diplomatik bir zafer kazandığına inanan yorumcular (ve çoğu var), bu anlaşmanın Rouhani'nin düşüşünden ana parametrelerinde nasıl farklı olduğunu düşünmek olası değildir. Henüz başkan olmasa da. Ve ülkenin lideri de aynı Ayetullah Hamaneydi.
İran’ın nükleer programının 2003’teki gelişim düzeyi, 2013’ten çok daha düşüktü. Birleşik Devletler gücün zirvesindeydi ve İran, 2013’te olduğundan daha fazla, dünya topluluğunu dinlemeye meyilliydi. Orta Doğu’daki Batı stratejisinin krizi hâlâ devam ediyordu. ABD'nin İsrail, Türkiye ve Arap monarşileri ile birliği, Pakistan ve Arap dünyasının laik rejimleriyle olan ilişkileri gibi güçlü.
Önümüzdeki - Irak ve Afganistan'daki başarısızlıklar, “Arap Baharı” krizi, müttefiklerin bölgenin demokratikleşmesi uğruna ihaneti, Suriye’deki Amerikan politikasının kayması, Devletlerin kendileri de dahil olmak üzere uluslararası terörizmle başa çıkamadıkları. Amerikalıların savaşma yeteneklerini önemli ölçüde azaltan ekonomik krizden bahsetmiyorum bile. Ancak, ABD’nin 2003’teki başkanı, Amerikan değerleri ve yükümlülüklerine fazla bağlı olmayan popülist Obama değil Bush’du.
Olması gerektiği gibi, yılın 2003 Cenevre müzakereleri daha zayıf bir Batı ile daha zayıf bir İran tarafından yapıldı. İran, onları tam olarak Batı ile yönlendirdiğinden beri. Rusya ve özellikle o güne ortak olan Çin, Tahran'da bir dış tehdit faktörü olarak görülmedi. Afgan Taliban’ın yenilgisi, Irak’ın şimşek hızlı yenilgisi ve Bağdat’ın Amerikalılar tarafından ele geçirilmesi, İran’ın askeri-politik elitinin muhafazakâr kanadındaki faaliyetlerinin sert eleştirilerine rağmen, İran’ın liderliği tarafından Rouhani tarafından çekilen acil bir tehdit duygusu yarattı.
Ancak bu durum sadece iki yıl sürdü. Bunu, iç politik alandaki “vidaları sıkılaştırma” ve nükleer programın yoğun bir şekilde geliĢmesiyle uzun süre agresif bir dış politika izlemiĢtir. Ve sadece uranyumun zenginleştirilmesi alanında değil, aynı zamanda savaş başlıkları ve araçların yaratılması alanında. Aslında, İran’ın ve uzay programının ne için tasarlandığı. On yıl süren bir Cenevre görüşmesi, Tahran'ın yalnızca daha elverişli ve güvenli bir ortamda nükleer bir program geliştirmek için zaman kazanması için gerekliydi. Cenevre'deki mevcut anlaşma konusunda iyimser olan bu deneyimi görmezden gelmek çok garip.
Başka bir şey de, şu anki Amerikan başkanının yönetimi tarafından öngörüldüğü üzere Cenevre'de İran ile müzakerelerin bu ülke ile ilişkilerin normalleştirilmesinde ilk adım olması gerektiği. Mantık burada görülebilir. Başkan Obama, ABD’nin Orta Doğu’daki askeri varlığını kısıtlamakla kalmayıp, uluslararası terörle mücadeleden bahsetmekle kalmayıp aynı zamanda en son ABD Ulusal Güvenlik Stratejisi’ne göre ülkesini Çin’le yüzleşmeye yönlendirdiğini de açıkça belirtti. Bu, geleneksel bölgesel müttefikleri ile öncelikler ve ilişkilerin bir listesini gerektirir.
ABD bahisleri
Bu ülkeyi 2014’ten kontrol eden ana askeri birliğin çekilmesinin ardından Afganistan’da ABD’nin çıkarlarının Pakistan’a ek olarak çekilmesinin ardından İran’la işbirliği kurulması, Washington’ın ihtiyaç duyduğu bazı bölgesel oyunculara dayanıyor. Çin, tanım gereği burada dışlanır. Rusya da. Hindistan'daki bahis kendini haklı çıkarmadı. ABD liderliği, gösterdiği Pakistan’a, bu ülkenin askeri-politik liderliğinin topraklarında ABD’nin özel operasyonlarını yürütmesine karşı çıkan protestoları görmezden gelme konusunda çok az güveniyor. İHA'nın yardımı ile Usame bin Ladin’in ortadan kaldırılması veya Taliban liderlerinin imhası olsun. Amerika’nın İran’la işbirliği, başarılı olursa, Obama’nın bu sorunu çözmesine yardımcı olabilir.
IRI ile ilişkilerin kurulmasının ikinci yönü, Amerikalılar için çelişkili olan durumun kilidini açıyor olması, Basra Körfezi'nin su alanının güvenliğidir. Devletlerin dünya ekonomisi için bu önemli bölgedeki durum üzerindeki kontrolünü herhangi bir senaryoda tutacağı açıktır. Bununla birlikte, hidrokarbonlu ABD'de kendi kendine yeterlilik politikası, Amerika'ya bölgesel politikasını sürdürme konusunda daha fazla serbestlik derecesi veriyor. Ve bu politika daha esnek olabilir.
ABD, Suudi Arabistan ile stratejik ortaklığı reddetmiyor. Ülkesinde bazı zayıf devletlerin oluşumu hakkındaki düşünceler, hala politik teknoloji uzmanlarının teorik araştırmaları çerçevesinde kalmaktadır. Ancak krallık, yönetici seçkinlerin nesillerindeki değişim dönemine giriyor. Wahhabi Nejd ve Doğu Bölgesi Şiileri, Najran İsmailisi ve Asur Zaydites'i arasındaki çelişki seviyesini azaltma şansı olmamasına rağmen istikrarı arzulanan bir şey bırakıyor. Bu, Suudi Arabistan Krallığının (KSA) dağılması da dahil olmak üzere her türlü gelişmeye yer bırakıyor.
Obama'nın Mısır'daki Hüsnü Mübarek'i nasıl geçtiğine bir örnek, selefi Carter'ın 1979'taki İran Şahına karşı benzer politikasını hatırlıyor. Bu, Suudi liderliğini ülkeyi kontrol etmekte zorluk çekmesi durumunda kendi hanedanına karşı aynı tutum olasılığını önermeye zorluyor. Riyad ve Washington arasındaki gerilimler son zamanlarda artıyor.
Üç krallık cevabı
KSA’nın Suriye’deki Jabhat el Nusra gibi El Kaide’ye yakın terörist grupları desteklemesinin yanı sıra ABD’deki radikal İslamcıların kontrolünde biriken sorunları ABD’nin kendisi ve Pentagon’daki Saudoscaptic’in konumunu güçlendirdi. Büyükelçinin öldürüldüğü ve Bingazi'deki ABD konsolosluğunun görevlilerinin öldürüldüğü “Libya'da küçük bir Eylül 9” “11 / 11”, “Boston terörist saldırısı” ve bu tür diğer olaylar Amerikan Suudi bilgisine olan güven düzeyini düşürdü. İran ile gayrı resmi ilişkilerin kurulması bunun doğal ve kaçınılmaz bir sonucudur.
Suudi Arabistan’ın, müzakerelere yanıt verdiğini ve Cenevre’de İran’la bir anlaşma yaptığını belirtmekle birlikte, Dışişleri Bakanı Kerry ve CIA Direktörü Brennan’ı, KSA Genel İstihbarat Dairesi başkanı Prens Bandar bin Sultan’ın Riyad’e yaptığı ziyarette görmezden gelmenin yanı sıra Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin daimi olmayan bir üyesi konumundaki ülkeler bu örgütü yeniden düzenleme talebiyle üç yönde uygulanmaktadır.
Birincisi, 250'tan bir grup paralı Muhammed ordusunun (bunun bir diğer adı da İslam Ordusu) 50 tugaylarına gruplanmış olduğunu duyurdu. Ürdün, Pakistan, Mısır ve Yemen’lerin etnik prensibi üzerine kurulan birimler, Suriye’de ve Yemen’de KSA’nın askeri ve siyasal hedeflerine ulaşmak için kullanılacak.
Suriye'de bu karşılaşma Aleviler ile birlikte, Esad'ın devrilmesi başarısız olmuş ve egemen rejim iç savaşı kazanmıştır. Yemen'de, aşiretleri Suudi Ulusal Muhafızlarını uzun zaman önce mağlup eden Housits ile birlikte. ABD birliklerinin ve NATO müttefiklerini her iki ihtilafta da katılım umuduyla artık yok. Batı ile ilişkilerini kuran İran, krallık için son derece tehlikeli bir düşman haline geliyor.
İkincisi, geçerken de olsa, İran’ın nükleer santralinin ortaya çıktığı belirtiliyor. оружия uzmanlara göre, Pakistan'dan olan ve taşıyıcılar ve servis personeli ile bitmiş ürünler şeklinde alacağı benzer teknolojiler edinme ihtiyacı ile Suudi Arabistan'la yüzleşiyor. Sonuncusu bir silahlanma yarışı ve büyük olasılıkla KSA ve İran ile sınırlı olmayacak olan nükleer yarışlar anlamına geliyor.
Böyle bir senaryoda olayların yüksek derecede muhtemel olacağı bir gelişme, kısa vadede ortaya çıkacak ve ilgili soruları Türkiye'nin asıl olacağı diğer büyük bölgesel oyunculara yöneltecektir. Bu, yayılma-önleme rejiminin sona erdiğini gösterir. Süreç Orta Doğu'yla sınırlı değil. Ayrıca, tüm katılımcıları barışçıl amaçlarla nükleer programlar geliştirdiklerini savunacaklar.
Sonuç olarak, perspektif olarak, gördüğümüz biçimde İran'la Cenevre anlaşması, İran nükleer programının ortadan kaldırılmasına değil, sonuçta ortaya çıkan tüm sonuçlarla meşruiyetine yol açacaktır. Teknolojik olarak, nükleer silahlar bugün Kuzey Kore de dahil olmak üzere halen dokuz olan 40 ülkesinde üretebilir. Yıllar boyunca, 20 - 25, kullanımları için nispeten düşük bir eşik değerine sahip küçük nükleer cephanelere sahip 25 - 30 durumlarında hizmet verebilir.
Suudi Arabistan’ın İran’la Cenevre anlaşmalarına verdiği tepkiye dönersek, Riyad’ın faaliyetlerinin üçüncü yönüne dikkat çektik: İsrail ile gayrı resmi temasların yoğunlaşması. Kudüs’e İran’ın nükleer tesislerine hava saldırısı sağlama önerileri hakkında KSA’nın verdiği bilgi sızıntıları, havada yakıt ikmali koridorları, Suudi uçaklarından bilgi ve İran’daki sabotaj ve keşif gruplarının desteklenmesi büyük olasılıkla gerçeğe karşılık geliyor.
İsrail’in Arap dünyasının liderleriyle temaslarda bulunması ve İran’la yüzleşmeyle ilgili önerilerini dikkate alması, onları kabul edeceği anlamına gelmiyor. Suudi Arabistan, Amerika Birleşik Devletleri'nin krallık üzerindeki etkisi İsrail'inkinden çok daha üstün olan deneyimlerden öğrendiği gibi kalıcı ve tehlikeli bir ortaktır.
Kudüs için Tahran'la çatışma içinde Riyad'la ittifak, hastalıktan daha kötü bir ilaç olabilir. Selefiler için Yahudilerin ve Şiilerin savaşı çifte başarıdır. KSA aralarında bir çarpışmaya neden olmak için her şeyi yapacağız. Ancak, krallık bu savaşta kazanan olmamasını sağlamak için her şeyi yapacaktır. Ve mevcut İsrail liderliği bunu anlıyor.
İran'ın nükleer programı etrafında neler olduğunu aykırı bir şekilde değerlendiren İsrailli uzmanlar için, Batı ülkelerinin niyetleri ve yeteneklerinin yanı sıra, Başkan Obama'nın ABD'nin kendi toprakları dışındaki varlığını azaltmaya hazırlığı ve ABD müttefikleri tarafından ABD müttefikleri tarafından alınan güvenlik garantilerinin reddedilmesi hazırlığı sürpriz değildi. çeliği.
İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, Amerikan değerlerine Obama’dan daha fazla bağlı bir kişi olarak hareket etmek acı çekti. Şüphesiz, İran, İsrail liderleri tarafından Amerikalılar için belirlenen “kırmızı çizgiyi” geçerse, İsrail'in İran nükleer tesislerine saldıracağı şüphesizdir. Bununla birlikte, ABD'nin bu tür bir saldırıyı, gerçekleşirse, sadece Pentagon ile koordineli olarak ve Beyaz Saray'ın belirttiği dönemde gerçekleştirmesini istediğine şüphe yoktur.
İsrail endişeli
ABD’nin üst düzey liderliğinin, İsrail IDF’lerinde olup bitenlerle ilgili bilgilerini kullanarak, İsrail’in İran nükleer programına yönelik operasyonlarını defalarca bozduğuna dair söylentiler basına sızdı ve sonrasında herhangi bir eylemde bulunmanın anlamsız olduğu, görünüşe göre gerçeğe karşılık gelir. Bu, İsrail’e, İran’la ilgili konularda ABD’yle işbirliği konusunda yeni bir meydan okuma oluşturuyor.
Görev, İsrail'in tam olarak güvenemediği bir ortakla etkileşimde bulunmak. Bu tam olarak ABD’de başlayan İsrailli uzman grubunun, Cenevre Anlaşması’ndaki pozisyonların koordinasyonu konusunda Amerikalılarla birlikte çalışacağı şeydir. Anlaşmaların düzeltileceği ve Devletlerin İsrail açısından nihai yorumlarının Cenevre'deki müzakerelerin bitiminden daha iyi olacağı varsayılabilir. Her şeyden daha kötüsü olsa da, Amerikalılar ve İsrailliler müzakerelerden önce kabul ettiler. İsrail’in her durumda İran’a grev yapma olasılığı var. Dahası, Amerika Birleşik Devletleri Başkanı olarak Obama sonsuza kadar değildir. Tek soru etki verimliliği.
Yalnızca İsrail, ABD’nin desteği olmadan, İran’ın nükleer programını yavaşlatabilir. Yok - hayır. Bu da İsrail’in neredeyse tüm liderlerinin neden İran tehdidine odaklandığını açıklıyor. İran ile yapılan Cenevre Anlaşması, yalnızca nükleer potansiyelinin ortadan kaldırılmasını sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda uranyum zenginleştirme hakkının kabul edildiğini de ifade ediyor. Yani, İran’ı talep eden BM Güvenlik Konseyi’nin bağlayıcı kararlarını yok ediyor. İran’ın Ford, Natanz, Arak’taki tesislerini koruduğu ve uranyum zenginleştirme çalışmalarının yüzde 20’e düştüğü göz önüne alındığında, bunun için gerekli tüm kapasiteyi ayırdığı için, faaliyetlerine her zaman devam edilebilir. Özellikle Arak'taki reaktör de açıklandığı gibi tamamlanacak.
İran, nükleer alandaki tüm bilimsel ve endüstriyel potansiyeli korumakla kalmıyor, aynı zamanda uranyumu yüzde beşe zenginleştirmeye devam ediyor. Cenevre'de yalnızca kaderi tartışılan nesnelere sahip olduğunu varsayarsak bile, burada kabul edilen anlaşma, nükleer kompleksin henüz gerekli düzeye getirilmemiş bileşenlerini geliştirmek için gereken zamanı verdi: savaş başlıkları ve araçların piyasaya sürülmesi. Ancak, İran'ın Cenevre'de tartışılmayan nesneleri var. Orada ne olduğu bilinmiyor.
Böylece, yine de işe yaramaz olan, oldukça zenginleştirilmiş uranyum birikiminin küçük ölçekli birikimini reddederek, İran ihtiyaç duyduğu şeyi elde etti. Sadece küçük bir kısmına rağmen donmuş fonlara erişim dahil. Altı ayda bir çok şeyin değişebileceği açık. Ayrıca, çoğu uzmana göre, Cenevre'de müzakerelerin başlaması sırasında, IRI nükleer bombadan bir buçuk yıl önce kaldı. Sonuç olarak, geçici olarak nicel göstergeler yapan İran, kalite göstergelerini gerekli duruma getirmek için tüm fırsatlara sahip.
Karakteristik olarak, Kasım ayında Cenevre'de 20 müzakerelerinin başlamasından birkaç saat önce 50 karşısında, İran'ın manevi lideri Ayetullah Ali Hamaney, İsrail'i bölgedeki kuduz bir kirli köpek olarak nitelendirdi. Bir önceki müzakere turundan önceki aynı Khamenei'nin gayri meşru bir ülke olarak adlandırdığı Yahudi devletinin yıkım sürecinin devamı ne anlama geliyor? İranlı liderler temyiz ile sınırlı değil: önceki savaşlarından ikisi, ikinci Lübnanlı 2006 ve 2008'ta Gazze'de Dökme Operasyonu - 2009, İsrail İran'a fiili yol açtı.
İsrail'e karşı savaşta kullanılan standart İran savaş stratejisi, Gazze ve güney Lübnan’daki Arap askeri-terör oluşumlarının İslami Devrim Muhafızlarından öğretim görevlileri tarafından eğitilen ve İran füzeleriyle silahlandırılmasının kullanılmasını içerir. İsrail arkasına nüfuz etmek ve özel operasyonlar gerçekleştirmek için yeraltı tünellerini kullanma teknolojisi, İran'ın teknik bilgisi var. Dünyanın dört bir yanındaki İsrail ile siyasi ve propaganda savaşı sınırlarına yönelik saldırıları tamamlıyor. Aynısı, İsrail resmi kuruluşlarının elçilik ve temsilcilerini patlatma amaçlı istihbarat faaliyetleri ve operasyonları için de geçerlidir.
Her ne kadar İran şu anda Sünni radikallere ve İslam dünyasında hegemonya sorununa karşı büyük çaplı bir mücadele yürütmekle birlikte, başta büyük Şii toplulukları ve Basra Körfezi bölgesi olan ülkelerde, İsrail’le yüzleşmekten daha önemli olduğu için İran’ı ideolojisini Yahudi devletine karşı mücadeleye yoğunlaştırmak. Bu nedenle, İran’ın gücü ve İsrail’deki birim sayısı ne olursa olsun, bir nükleer silah edinilmesi bir numaralı tehdit olarak değerlendiriliyor. Bu aynı zamanda İran'ı dış kuvvet müdahalesine karşı savunmasız bıraktığı için. Elbette, bu ülkenin nükleer bombalamasını düşünmeyin.
Cenevre'deki anlaşmaları inceleyen İsrail, müzakerelerin başlamasından önce İran'ın belirlediği “kırmızı çizgilere” karşılık geldiklerini belirtti. Bunlardan dördü Tahran gazetesi Kayhan'da seçildi: Ford'daki tesisi kapatmamak, Arak'ta reaktörü inşa etmeyi durdurmamak, zenginleştirilmiş uranyumyu İran'dan ihraç etmemek ve en önemlisi Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesine İlişkin Ek Protokolü imzalamamak. Beşincisi Cenevre'de İran Dışişleri Bakanı Muhammed Javad Zarif tarafından belirlendi: uranyumun zenginleştirilmesine devam edildi.
Kazanan kim?
Profesyoneller, Cenevre'nin sonucunu “altı” değil, Tahran'ın önemli bir başarısı olarak görüyorlar. Önemli soruları bir kenara bırakmak gerekirse, İran'ın NPT'ye Ek Protokolü imzalamadığı ve doğrudan kontrole ilişkin değiştirilmiş IAEA kodu 3-1'in sunmadığı belirtilmelidir. Bu, diplomatların bunun hakkında ne düşündüğüne bakılmaksızın IAEA müfettişlerini etkisiz hale getirecek.
IAEA ve müfettişlerinde İran nükleer programının izlenmesi konusunda çok az umut var. Bunlar, yayılma-önleme rejiminin kontrolünde başarısız olabilecek her şey, hem İran'da hem de Libya ve Kuzey Kore'de başarısız oldular. IAEA'nın Irak üzerinde çalışırken, Pakistan'ın nükleer teknolojileri ve ekipmanlarının dünyanın dört bir yanına dağıldığından bahsetmiyorum. Ve “Abdul-Kadir Han'ın komploları” onlar yüzünden değil, Kaddafi'den haberdar olduktan sonra keşfedildi.
Rusya’ya gelince, İran’la sınırlanan İranlı müzakereciler arasında yalnızca bir tanesi var. İran’ın Hazar Denizi’nin yüzde yüzündeki 20 haklarını tanıma gereklilikleri, Moskova’nın çözemediği Rusya sınırlarının çevre konusundaki tek bölgesel anlaşmazlık. Öte yandan Tahran, Kuzey Kafkasya'daki durumu elbette kendi pragmatik düşüncelerinden de olsa istikrarsızlaştırmaya katılmamıştır. Onları nükleer silah almak Rusya Federasyonu için tehlikelidir, ancak İsrail ve KSA'nın sahip olduğu tehlike ile karşılaştırılamaz.
Sonuç olarak, 1938 - 1939 yıllarında, Almanya ile bir anlaşmaya gidileceği, Batı’nın ve daha sonra yerli diplomatların şu anda Cenevre’de sonuçlanan İran’la yapılan anlaşmayla ilgili olan aynı coşku hakkında olduğu belirtilmelidir. Basın da onlardan, aynı şekilde İkinci Dünya Savaşı'nı durdurmadığı, coşkulu tonlarda aynı yorumları aldı. Her ne kadar ideal olsa da “nesiller boyunca barış” getirmesi gerekiyordu. Winston Churchill'in daha sonra söylediği gibi: “Utanç ve savaş arasında bir seçim yaptık. Utanç seçtik ve savaşı yakaladık. ”