Amerika Birleşik Devletleri’nde nadir olmasına rağmen, nörolojik semptomların gelişme ve ilerleme hızı nedeniyle kuduz korkutucu bir olasılık olmaya devam ediyor. Erken enfeksiyon sadece hafif bir ateş ve baş ağrısı ile işaretlenebilir. Kuluçka döneminden (30 ila 90 gün) sonra gelişen semptomlar her zaman şiddetli olacaktır ve kafa karışıklığı, aşırı tükürük salgısı, nöbetler, felç, deliryum ve komayı içerir.Semptomlar ortaya çıktığında, ölüm ne yazık ki neredeyse kaçınılmazdır.
Lyssavirus olarak bilinen bu virüs türü, sinir hücrelerinin ağından geçerek yavaş yavaş beyne ve merkezi sinir sistemine sızarken ilerleyici semptomlara neden olur.Bu nedenle bazı bulaşıcı hastalıklardan farklı olarak hastalık belirtilerinin ortaya çıkmasını bekleyemezsiniz. Kuduz olan veya kuduz olduğundan şüphelenilen bir hayvan tarafından ısırıldığınız veya tırmalandığınız anda tedavi görmeniz gerekir.
Kuduz semptomları, genel olarak kuluçka dönemi, prodromal dönem, akut nörolojik dönem ve ölümden önceki koma olarak tanımlanan enfeksiyon aşamaları ile karakterize edilebilir.
Kuluçka dönemi
Kuluçka dönemi, virüse maruz kalma ile semptomların ilk ortaya çıkışı arasındaki süredir. Dönem, ortalama olarak 30 ila 90 gün arasında herhangi bir yerde olabilir, ancak konakçı ve viral faktörlere bağlı olarak daha kısa veya daha uzun olabilir.
Kuluçka döneminde kuduz belirtileri şunları içerebilir:
- Ateş
- Baş ağrısı
- Maruz kalma bölgesinde karıncalanma veya yanma hissi (parestezi olarak bilinir)
prodromal dönem
Prodromal dönem, semptomların ilk ortaya çıkışı ile tanımlanır. Bu, virüsün merkezi sinir sistemine ilk girdiği ve hasar vermeye başladığı zamandır.
Prodromal faz, ortalama olarak iki ila 10 gün arasında sürer ve aşağıdaki gibi semptomlara neden olabilir:
- Tükenmişlik
- Genel bir rahatsızlık hissi (halsizlik)
- İştah kaybı (anoreksi)
- Boğaz ağrısı, şişmiş boğaz (farenjit)
- Mide bulantısı
- Kusma
- İshal
- Çalkalama
- Uykusuzluk hastalığı
- Endişe ve depresyon
Akut Nörolojik Dönem
Akut nörolojik dönem iki ila on gün arasında sürer ve neredeyse her zaman ölümle sonuçlanır. Belirtilerin türleri ve özellikleri, büyük ölçüde ilk maruziyetin ne kadar şiddetli veya hafif olduğuna bağlı olarak değişebilir.
Öfkeli kuduz, çoğu insanın deneyimli olduğu tiptir.Adından da anlaşılacağı gibi, bu kuduz formu şiddetli fiziksel ve nörolojik semptomlarla karakterizedir. Semptomlar gelip gidebilir ve genellikle sakin ve berrak anlarla serpiştirilir.Ölüme çoğunlukla kalp-solunum durması neden olur.
Paralitik kuduz insanların yüzde 20’sini etkiler ve maruz kaldığı yerden başlayarak ve dışa doğru genişleyerek kasların kademeli olarak zayıflamasına neden olur.Sonunda felç ve ölüm meydana gelir (genellikle solunum yetmezliği ile). Çoğu felç vakasının, fark edilmeyen bir kıstırma gibi küçük bir yaralanmadan kaynaklandığına inanılmaktadır.
Atipik kuduz, en sık yarasa ısırıklarıyla ilişkilendirilen bir türdür. Hastalığın hem öfkeli hem de felçli formlarından semptomları içerebilir. Semptomlar ve ciddiyetteki farklılıklar genellikle bir vakayı kuduz olarak tanımayı zorlaştırabilir.
Akut nörolojik dönemde ortaya çıkan kuduz belirtileri şunları içerebilir:
- hiperaktivite
- Aşırı tükürük
- Hidrofobi (söndürülemez bir susuzluk, yutkunamama ve içecek sıvı verildiğinde panikle karakterize rahatsız edici bir semptom)
- priapizm (penisin kalıcı ve ağrılı ereksiyon)
- Işığa aşırı duyarlılık (fotofobi)
- Paranoya
- Karışıklık ve tutarsızlık
- Saldırganlık (dövme ve ısırma dahil)
- halüsinasyonlar
- nöbetler
- Kısmi felç
- deliryum
Kuduz enfeksiyonu büyük beyin iltihabına neden olduğundan, bu semptomlar yakında komaya yol açacaktır.Yoğun destekleyici bakım olmadan ölüm genellikle saatler veya günler içinde gerçekleşir.
Doktor Ne Zaman Görülür?
Kuduz belirtileri ortaya çıkmaya başladığında, enfeksiyon neredeyse her zaman ölümcüldür. Bu amaçla, vahşi bir hayvan, hatta evcil bir hayvan tarafından ısırıldığınız andan itibaren bakım aramanız gerekir.
Yarayı sabun ve ılık suyla iyice yıkayarak başlayın. Bir doktor acil olarak görülmelidir, ancak bu aşamada durum tıbbi bir acil durum olarak kabul edilmez. İdeal olarak aynı gün içinde bir doktora görünmek ve saldırı hakkında mümkün olduğunca fazla bilgi sağlamak önemlidir. Daha önce kuduz aşısı olmuş olsanız bile, yine de yaranıza baktırmalısınız.
Hayvan yakalandıysa (veya şüpheli evcil hayvan karantinaya alındıysa), kuduz olup olmadığını belirlemek için testler yapılabilir. Ancak, o zaman bile, sonuçları bekleyene kadar tedavi mutlaka ertelenmez. Bunun nedeni, kuduzu doğrulamanın tek kesin yolunun hayvana ötenazi yapmak ve beyinden iki doku örneği almak olmasıdır. Açıkçası, evcil bir hayvanda, semptomlar belirsiz, spesifik değilse veya mevcut değilse, bu daha az seçenek olabilir.
Durum ne olursa olsun, gerçek bir maruziyet şüphesi varsa, tedaviye gecikmeden başlanmalıdır.
Öte yandan, şüpheli bir hayvan tarafından kaşındıysanız veya hasta veya ölü bir hayvanın vücut sıvılarıyla temas ettiyseniz, sadece içiniz rahat olsun diye yine de bir doktora görünmelisiniz. Bu, özellikle hayvan kuduzlarının tespit edildiği bir bölgede yaşıyorsanız geçerlidir.
Kuduz sadece tükürük veya beyin/sinir dokuları yoluyla bulaşabilirken, herhangi bir potansiyel maruziyet, ne kadar küçük olursa olsun, ciddiye alınmalıdır. Herhangi bir şey olursa, kuduz aşısı olmanız ve gelecekteki riskinizi azaltmanız için size ivme sağlayabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
-
İlk belirtiler ortaya çıktıktan sonra kuduz tedavi edilebilir mi?
Klinik semptomlar bir kez başladığında, kuduz neredeyse her zaman ölümcüldür, bu nedenle kuduz olduğunuzu düşündüğünüz anda aşı olmanız ve her zaman ev hayvanlarını aşılamanız önemlidir.
-
Kuduz bir hayvanın belirtileri nelerdir?
Kuduz hayvanlar korku, saldırganlık, salya salgılama, yutma güçlüğü, felç ve nöbet belirtileri gösterebilir. Hayvanlar ayrıca, hayvanın tipik olarak gece olduğu gündüz saatlerinde etrafta dolaşmak gibi karakteristik olmayan davranışlar sergileyebilir.
-
Enfekte olmamak için bir ısırıktan sonra ne kadar çabuk kuduz aşısı yaptırmanız gerekir?
Kuduza mümkün olan en kısa sürede, ancak ideal olarak maruz kaldıktan sonraki 24-48 saat içinde aşı yaptırın. 3, 7 ve 14. günlerde ek dozlara da ihtiyaç duyulacaktır.