Kadınlar renk körü olabilir, ancak renk körlüğü erkeklerde kadınlardan çok daha yaygındır. Neden böyle? Genlerle ve durumun nasıl kalıtıldığıyla ilgilidir. Çoğu renk görme eksikliği vakası genetiğin sonucu olsa da, renk körlüğünün genetik olmayan nedenleri de vardır. Neden oluştuğuna dair ayrıntıları öğrenin.
Sayılarla Renk Körlüğü
Renk Körü Farkındalık organizasyonuna göre, dünya çapında yaklaşık 200 kadından 1’i, 12 erkekten 1’ine kıyasla renk körü.
Birkaç çeşit renk görme eksikliği vardır. Bazıları erkekleri kadınlardan daha fazla etkiler.
- Kırmızı-yeşil renk körlüğü en yaygın olanıdır ve erkeklerde kadınlardan daha fazla görülür. Aynı zamanda en çok Kuzey Avrupa kökenli erkeklerde görülür.
- Hem erkekler hem de kadınlar mavi-sarı renk görme eksikliğine sahip olabilir, ancak bu çok daha nadirdir.
- Nadir bir renk körlüğü türü olan mavi koni monokromisi de görme kusurlarıyla ilişkilidir. Erkeklerde daha sık görülür.
İlgili Genler
Renk körlüğü ile ilgili genler şunlardır:
- OPN1LW
- OPN1MW
- OPN1SW
Bu genlerin üçü de normal renk görüşü için gereklidir. Bu genleri içeren mutasyonlar (genetik değişiklikler), renk görme kusurlarına katkıda bulunabilir.
Nasıl Kalıtılır
Renk körlüğünü nasıl miras aldığınız, bundan sorumlu genlerin cinsiyet kromozomlarında (X ve Y) veya otozomlarda (cinsiyete bağlı olmayan kromozomlar) olup olmadığına ve bunun baskın veya çekinik olarak ifade edilip edilmediğine bağlıdır.
X Bağlantılı Çekinik Renk Körlüğü Formları
Kırmızı-yeşil renk körlüğü ve mavi koni monokromisi, X’e bağlı resesif bir modelde kalıtsaldır. Bu koşulların her ikisinden de sorumlu olan OPN1LW ve OPN1MW genleri, X kromozomunda bulunur. Genetik olarak erkek olan kişilerde yalnızca tek bir X kromozomu bulunduğundan, mutasyonun yalnızca X kromozomunda olması duruma neden olabilir.
Genetik olarak dişi olan kişilerde iki X kromozomu bulunur. Bir X kromozomunda normal bir gene sahip olmak, diğer X kromozomundaki çekinik mutasyonu geçersiz kılar. Durumun ortaya çıkması için mutasyonun her iki X kromozomunda da mevcut olması gerekir. Bunun gerçekleşme olasılığı düşüktür.
Babalar, X’e bağlı çekinik özellikleri oğullarına geçiremezler çünkü erkek çocuklarına genetik katkıları X değil, Y kromozomudur. Bu özellikleri, bir X kromozomuna katkıda bulundukları kızlarına aktarabilirler.
Bununla birlikte, babasından X’e bağlı bir özelliği miras alan genetik bir dişinin, bu X’e bağlı renk körlüğü biçimlerini klinik olarak ortaya koymak için taşıyıcı annesinden de miras alması gerekir.
Otozomal Baskın Renk Körlüğü
Mavi-sarı renk körlüğü, cinsiyete bağlı olmayan bir otozomal baskınlık paterni yoluyla geçirilir. Her iki genetik ebeveyn tarafından da bir çocuğa geçebilir. Genetik değişimin tek bir kopyası (bu durumda OPN1SW) bozukluğa neden olmak için yeterlidir.
Mavi-sarı renk görme durumunda, insanların hastalığı olan bir ebeveynden miras alma şansı 50/50’dir. Yeni bir gen mutasyonu nedeniyle de olabilir.
Otozomal Resesif Renk Körlüğü
Akromatopsi, şiddetli bir renk körlüğü şeklidir. Akromatopsisi olan insanlar renkleri göremezler. Bu duruma sahip olanlar sadece siyah, beyaz ve aradaki gri tonlarını görürler. Diğer renk görme eksikliği biçimlerinden farklı olarak, ışık hassasiyeti, sınırlı görme keskinliği, ileri görüşlülük ve uzağı görememe gibi görme sorunlarına da neden olabilir.
Otozomal resesif bir patern yoluyla kalıtılır. Her iki ebeveyn de onu geçirmek için çekinik gene sahip olmalıdır, bu yüzden bu çok nadirdir. Nedeninin bilinmediği bazı akromatopsi vakaları da vardır. Dünya çapında 30.000 kişiden sadece 1’i bu duruma sahiptir.
Risk faktörleri
Aşağıdaki durumlarda renk körü olma olasılığınız daha yüksektir:
- Ailenizden biri renk körü
- göz hastalığınız var
- Yan etki olarak renk körlüğü olan ilaçları alıyorsunuz
- Multipl skleroz (MS) gibi bir beyin veya sinir sistemi hastalığınız var
- Sen beyazsın
Diğer Nedenler
Genlerin neden olmadığı renk görme eksikliğine edinilmiş görme eksikliği denir. Renk körlüğünün genetik olmayan potansiyel nedenleri şunlardır:
- Belirli ilaçlar
- Kimyasal maruz kalma
- Göz bozuklukları
- Optik sinirde hasar
- Beynin görsel işlemeden sorumlu bölgelerine zarar
Yaşlandıkça renkli görme de azalabilir. Genetik olmayan renk körlüğü durumlarında gözleriniz farklı şekilde etkilenebilir.
Renk körlüğüne neden olabilecek hastalıklara örnekler:
- Şeker hastalığı
- glokom
- Lösemi
- Karaciğer hastalığı
- Alkolizm
- Parkinson
- hasta hücre anemisi
-
makula dejenerasyonu
Renk görme eksikliğine neden olabilecek ilaçlar şunları içerir:
- hidroksiklorokin
- Bazı antipsikotikler
- Etambutol, tüberküloz tedavisinde kullanılan bir antibiyotik
Renk körü olup olmadığınızı öğrenmek için göz doktorunuzdan randevu alın. Bir çeşit renk görme eksikliğiniz olup olmadığını belirlemek için noninvaziv bir test yapabilirler. Sınıfta ve başka yerlerde yardım ve konaklama alabilmeleri için çocukları erken teşhis etmek çok önemlidir.
Renk körlüğünün tedavisi yoktur, ancak renk görme eksikliğine uyum sağlamanın ve bununla yaşamanın yolları vardır. Ciddi bir durum değildir ve herhangi bir zararlı yan etkiye neden olmaz. Bununla birlikte, renkleri algılama yeteneğinin azalması, trafik ışıkları gibi şeyleri tanımayı zorlaştırabilir; bu nedenle nasıl güvende kalacağınızı öğrenmeniz gerekir.
Bir kişi daha sonra renk görüşünü kaybederse, soruna neden olan altta yatan bir durum olabilir. Görüşünüzde herhangi bir değişiklik fark ederseniz, bir göz doktoru veya optometrist ile randevu almanız çok önemlidir.