Bu yazımızda anestezi tarihini inceliyoruz. Atalarımız bugün zevk aldığımız modern tıbbın lüksüne sahip değildi. Doğal tedavilerden başka bir şey kullanmadan ve eski eşlerin masallarından gelen “tedavileri” kullanarak cerrahi işlemlerin ham acısıyla uğraşmak zorunda kaldılar.
Hiçbir lisanslı uygulayıcı bu hastaları tamamen uyuşturmak ya da bilinçsiz hale getirmek için anestezi uygulamamıştır. Bu nedenle, bitkiler ve çeşitli karışımlar, hastaları ve muhtemelen hayatlarını kurtarmak amacıyla yapılan ameliyatlar sırasında yeterli olmak zorunda kaldı.
Bugün bu tıbbi aletleri elimizde tutsak da, oraya varmak çok fazla deneme yanılma zaman aldı. İşte anestezi tarihinde 10 önemli an.
Contents
Eski Anestezi
Anestezi öyküsü ve ilkel versiyonları, tıp uygulamaları da bebeklik çağında iken M.Ö 4000 civarında başlar. Artefaktlar, afyon haşhaşının, hastayı yatıştırmak ve aşırı ağrılı bir prosedürün acısını azaltmak amacıyla diş ameliyatı için en az M.Ö 4000 kadar kullanıldıklarını göstermiştir. Böylece, bu bitkilerin bol olduğu bir alanda yaşayacak kadar şanslıysanız, dişlerinizi bir matkapla delmeye başlamadan önce bu ağrı kesiciden iyi ve güçlü bir doz alabilirsiniz.
Bira
12.000 yıl kadar öncede olduğuna inanılan bira, ekmekten önce icat edilmiş olabilir . Bu yüzden, bira genel olarak rahatsızlığı tedavi etmenin ilk yolu ve açıkça ameliyatın acısını azaltmak için kullanıldı.
Bira yapım dünyasının eski bir güç merkezi olan Sumeria’nın içinde ve çevresinde, pek çok insan ameliyattan önce yeterince sarhoş olmak için bu içeceğe yeterince erişebildi. Birlikte çeşitli bitki ve çiçeklerle karışımlar yapıldı. Analjezik özellikler ağrıyı hafifletmeye yardımcı oldu ve insanların ameliyatlarını başarılı bir şekilde tamamlamaları için yeterince uzun oturmasına izin verdi.
Henbane
Henbane açık sarı bir çiçek ve son derece toksik bir bitki olmasına rağmen, ağrıyı hafifletmek için geleneksel bir halk ilacı olarak kullanıldı – Babil’den antik Yunanistan’a, Mısır ve Roma’ya kadar.
Sigara olarak içildiğinde veya doğrudan bir yaraya uygulandığında bitki zehirli değildir . Ancak yenildiğinde ciddi hastalıklara ve hatta ölüme neden olabilir.
Modern Anestezi
Theodoric afyon süngerlerini emer ve ilacı beyne vermenin bir yolu olarak hastanın burnunun altında tutardı . Bu şekilde, hasta etkileri daha iyi hissedebiliyordu. Theodoric’in yazarı, anestezi tarihinde, tıp alanının hastaların acısıyla nasıl başa çıkacağını şekillendirmeye başlayacak bir dönüm noktasıydı. Her ne kadar diğer cerrahlar M.Ö. 4000 yıllarından kalma afyonları kullanmış olsalar da, Theodoric tıbbi literatürde kanonize etti.
Eter
1540’da Alman botanikçi Valerius Cordus, güçlü bir buhar yayan berrak bir sıvı olan eteri sentezleyecekti. Eterin oldukça yanıcı bir gaz olup, dikkatle odaklanmaya ve mum ışığında işlem yapmaya çalışan doktorlar için ciddi bir sorun olduğu kanıtlanmıştır. Eter tehlikeli bir madde idi, ancak birçok kişinin gözünde hiçbir şeye tercih edilmiyordu.
Her ne kadar Cordus eter sentezi ile anılsa da, çağdaş tıbbı ve geleneksel tıp fakültesinin geleneksel öğretilerini reddeden asi bir Alman-İsviçreli doktor olan Paracelsus daha fazla çalışacaktır.
Hayvanlar üzerinde eter test edilirken, Paracelsus ayrıca, günün doktorlarının ve bilim adamlarının bulmaya çalıştıkları analjezik özelliklere sahip olduğunu keşfetti.
Azot Oksit
1800 yılında, Humphry Davy, nitröz oksidi kendi kendine içine çekerek ve onu histerik olarak güldürdüğünü belirterek deneyler yaptı. Çalışmalarının günün tıbbi toplumu üzerinde fazla bir etkisi olmamasına rağmen, hayvanlar üzerinde ağrısız ameliyat için kullanımını araştırdı.
Yaklaşık 20 yıl sonra, Amerika’dan Samuel Cooley, maddenin etkisi altındayken kendine zarar verdi ve çok fazla acı çekmediğini fark etti. Ve böylece, azot oksit, gelecek yüzyıllar boyunca temel anestezi haline geldi.
Kloroform
1831’de, bir buluş anestezi dünyasını sarstı. Kloroform bağımsız olarak Amerika Birleşik Devletleri’nde Samuel Guthrie ve Fransa’da Eugene Soubeiran tarafından üretildi. Bu kimyasal bileşik, insanları tamamen bilinçsizce yapabilen güçlü bir narkotik etkiye sahipti.
4 Kasım 1847’de, James Young Simpson, kendini tam bir şaşkınlığa sokan ilk kişi oldu, belki de kendini bilinçsiz hale getirdi. Böylece, önemli tıbbi uygulamalara yardımcı olacak bir araç olarak kloroform doğdu.
Morfin
Morfin ilk kez 1804 yılında afyondan izole edildi ve yerden çıkması oldukça zaman aldı. Morfini keşfeden adam Friedrich Wilhelm Serturner maddeyi daha düşük dozlarda kullandı ve sonuçları oldukça hoş buldu.
Hipodermik iğnenin icadından sonra, morfin ağrı tedavisinde uygulanabilir bir seçenek haline geldi ve ticari olarak üretildi. Özellikle eski askerlerde morfinin bağımlılık özelliklerinin ortaya çıkması çok uzun sürmedi .
Morfin bağımlılığı “asker hastalığı” olarak adlandırıldı ve 1800’lerin sonlarında ve 1900’lerin başlarında bazı kısıtlamalar uygulandı. Ancak morfin hiçbir zaman tamamen yasaklanmadı ve günümüzde tıbbi uygulamalarda hala kullanılıyor.
Eroin
Yaklaşık 25 yılda eroinle ilgili problemler yaşandı. Yalnız ABD’de, tahminen 200.000 kişi bu ilaca bağımlıydı. Birleşik Devletler, kokain ve LSD gibi diğer birçok uyuşturucunun yasa dışı hale gelmesinden çok önce yasakladı .
Bu noktada, eroin kullanımı büyük ölçüde yeraltına girdi ve ebb’ları vardı ve popülaritesi yükseldi. Fakat yine de, hem fiziksel hem de duygusal her türlü acıyı uyuşturmak için yasa dışı bir şekilde kullanılmaktadır.
Ve Ötesi
Eroinin piyasaya sürülmesinden bu yana piyasada daha birçok afyon türevi ilaç piyasaya sürüldü ve bazılarının salgın dediği bir şey ortaya çıktı. Şimdi, ketamin ve diğerleri gibi bir baz olarak afyondan kaynaklanmayan anesteziklerimiz var.
Anesteziyoloji, yeni ilaçların sürekli gelişmesi ve ağrının en iyi nasıl azaltılacağına dikkat edilmesi gereken karmaşık bir bilim ve çalışma alanıdır. Hali hazırda başka seçenekler olmasına ve gelecekte daha iyi ilaçların vaat edilmesine rağmen, afyon haşhaşından elde edilen ürünler, cerrahi işlemler için ağrı kesici ve anestezi konusunda uzun süredir temelde kalmıştır.
Yine de kendimizi oldukça başarılı hissetmeliyiz. Anestezi mortalite oranları çarpıcı bir şekilde düştü. Daha önce de belirtildiği gibi, kloroform 1800’lerde her 3,000 hastada 1 öldürdü. 1980’lerde, anesteziden ölen hasta sayısı her 5.000 hastada 1’e düşmüştü. 1999’a kadar ölüm oranı 200.000-300.000’de 1 idi.
Anestezi uygulaması ve böylece ameliyat, yüzyıllar boyunca önemli ölçüde daha güvenli hale geldi. Teknolojik gelişmeler kaydedilmiştir ve prosedürler oldukça farklıdır. Yine de kendimizi büyük ölçüde atalarımızın binlerce yıl önce cerrahi ağrıyı hafifletmek için yaptıklarını yaparken buluyoruz.