Pandemi veya pandemik hastalıklar, bir kıta veya tüm dünya geneline yayılan ve etkisini gösteren salgın hastalıklara (epidemilere) verilen genel bir isimdir.
Etimolojisi
Pandemi, Eski Yunanca'da tüm anlamına gelen (pan) ile insanlar anlamına gelen (demos) kelimelerinden türetilmiştir.
Tanım
WHO (Dünya Sağlık Örgütü) tanımlamasına göre bir pandemik ancak aşağıdaki 3 koşulu sağladığında başlamış sayılır:
- Nüfusun daha önce maruz kalmadığı bir hastalığın ortaya çıkışı.
- Hastalığa sebep olan etmenin insanlara bulaşması ve tehlikeli bir hastalığa yol açması.
- Hastalık etmeninin insanlar arasında kolayca ve devamlı olarak yayılması.
Bir hastalık veya tıbbi durum sadece yaygın olması ve çok sayıda insanın ölümüne yol açması nedeniyle pandemi olarak nitelendirilemez, aynı zamanda bulaşıcı olması gereklidir. Örneğin, kanser, insanlarda çok sayıda ölüme sebep olan bir hastalık olmasına rağmen bulaşıcı olmadığı için pandemi olarak adlandırılmamaktadır.
Devam eden pandemiler
HIV/AIDS
AIDS küresel bir pandemidir. 2014 yılı itibarıyla, dünyada yaklaşık 36.9 milyon insan HIV virüsüne sahiptir.
Koronavirüs
SARS-CoV-2 Koronavirüs pandemisi, Aralık 2019'da Çin'in Vuhan kentinde başlamıştır. İlerleyen zamanlarda Avrupa, Kuzey Amerika ve Asya-Pasifik'te yer alan çeşitli ülkelere yayılmış salgın, 11 Mart 2020'de Dünya Sağlık Örgütü tarafından pandemi ilan edildi.
Tarihi pandemi ve epidemiler
- Kara veba
- Kolera
- Grip (Influenza)
- İspanyol gribi
- Hong Kong gribi
- Domuz gribi
- Tifo
kaynak: wikipedia.org