1942'in sonbaharında, Rus askeri Nikolai Kiselev, Yahudi gettosundan (kadınlar, yaşlılar, çocuklar) derin Alman arkasından Sovyet bölgesine kadar 200 mültecisini daha getirdi. Düşmanın işgal ettiği karadaki 1.000 km'den fazla.
Yahudi yer Dolinovo
Savaştan önce, Belarus kasabası Dolginovo kentinde yaklaşık 5.000 insanı yaşıyordu. Bunların büyük çoğunluğu (3.000’ten daha fazla) Yahudi’ydi. Zanaatkarlardı - kunduracılar, terziler, fırıncılar, dolap üreticileri, saatçiler. Şehrin sakin huzurlu hayatı Haziran 22'ta sona erdi. Kadınlar ve çocuklar sokaklarda toplandı ve ne yapmaları gerektiğine karar verdiler mi? Kal ya da git? Ama kimsenin ayrılmak için zamanı yoktu. Zaten 28 Haziran Minsk düştü. İşgalciler Dolginovo'ya geldi.
Hemen hepsini vurmadılar. İlk gün üç kişiyi astılar, bir getto düzenlediler. Zaman zaman üzerine baskınlar düzenlediler, 5-10 insanlarını götürdüler ve onları sokakta vurdular.
1942'in baharında Dolginovo'da “hisse senetleri” tutulmaya başladı. Eve gittik ve insanları dışarı sürdük. Yahudiler bodrum katlarında saklandı. Almanlar kadınlar ve çocuklarla dolu bir önbellek bulmuşlarsa, el bombası atarlardı. Kasabadan toplandı ve vuruldu. “Hareketlerden” biri sırasında, yaklaşık 1200 kişi ahıra sürüldü ve canlı olarak yakıldı.
5 Haziran, son "üçüncü" eylem "olarak gerçekleşti ve sonrasında bir Yahudi kasabası olarak eski Dolginovo'nun varlığı sona erdi.
Getto Mültecileri
Baharın başlangıcında, ilk “eylemlerden” sonra, insanlar Dolgin gettosundan kaçmaya başladılar. Bazıları yerel köylere sığınacak kadar şanslıydı, ancak bunlar sadece birimlerdi. Yahudilerin gizlenmesi işgalciler tarafından ağır bir şekilde cezalandırıldı: Yahudilerle birlikte, onları barındıran aile vurulabilir ve bütün köy yakılabilir. Çok az insan risk almak istedi.
Kaçakların çoğu ormana girdi. Gruplar halinde ve tek tek ormanları gezdiler, köylere gittiler ve yemek istediler. Bazen onlara verildi, ama daha sık sık uzaklaştırıldılar - emirler her yere asılıydı, Yahudilere yardım etmek için vurulmakla tehdit ediyorlardı. Açlıktan bıkmış, insanlar kendilerini partizan olarak tanıttılar, çaldılar ve varsa silâh - yemek götürdüler. Zaten köylülerin gerçek partizanları acı bir şekilde buluşmaya başladı: "Son zamanlarda halkınız buraya geldi, her şeyi aldı, çapkınlar."
Bu partizan müfrezelerinin komutanlarına alarm veremedi, ancak alarma geçiremedi. Köylüler onları desteklemeyi bırakırlarsa - yiyecek tedarik etmek, tehlikeler hakkında uyarmak için, patlamaya yeni başlayan popüler hareket tomurcuk içinde boğulacak.
Bazı Yahudiler partizanlara yaklaşmaya çalıştı. Ancak gerillalar hepsini kabul edemedi. Savaşçılar için yeterli yiyecek yoktu ve yaşlıları, kadınları ve çocukları beslemek gerekiyordu. Ve eğer bir kopma bulunursa? Peki ya kavga edip ayrılmak zorunda kalırsan? Bu durumda mültecilerle ne yapmalı? Fırlat, kesin ölüme mahkum mu?
Ağustos ayının sonunda, partizan tugayının "Halk Avcıları" Vasily Voronyansky'nin merkezindeki 1942, mevcut durumdan çıkmanın yolunu aradı ve Yahudileri ve Surazh Kapıları'ndan ormanlarda saklanan silahları (kadınlar, yaşlılar, çocuklar) toplayabilmeyi teklif etti.
Umutsuz taahhüt
Şubat ayında, Alman ordusunun "Kuzey" ve "Merkez" kavşağında yılın 1942'i, yaklaşık 40 km. Sovyet komutanlığı bu “kader armağanı” ve sözde yoluyla önemini çabucak anladı. Belarus partizanlarına “Surazhskie Vorota” silah, mühimmat, ilaç, yıkım uzmanları ve profesyonel sabotajcılara gitti.
Ters yönde yaralılar, siviller, Kızıl Ordu'ya katılmaya gönüllü olanlar, savunma fonunda yiyecek ve değerli eşyalar vardı. “Kapılar” Kızıl Ordu ve partizan birlikleri tarafından yapıldı.
Bu "geçit" sayesinde ve 300 Yahudileri getirmesi gerekiyordu. Partizanlar neden bu fırsattan hemen faydalanmadılar? Gerçek şu ki, Surazh’un kurtuluş kapısından önce 800 km’den daha fazlası vardı.
800 km düz bir çizgide, ancak yolun düz olamayacağı açık, bu nedenle güvenle 200-300km veya daha fazlasına atabilirsiniz. Düşmanın işgal ettiği bölgede 1.000 km'den fazla yürüyün. Cezai işten çıkarmalar partizanlar aramak için ormanlardan geçer, her köyde arka birimler, jandarma ve polisler bulunur. Bir grup bulunursa, orada herkes vurulacak, sonuçta Yahudiler! Kadınlar, yaşlılar, çocuklar ya savaşamaz ya da kaçamazlar. Ve ürünler nereden alınır? Ve yabancı topraklara rehberler olmadan nasıl devam edilir?
Voronyansky'nin gruba liderlik etmeyi teklif ettiği partizan dekolmanı ilk komutanı reddetti. İkincisi de. Tugay komutanı onları sipariş edemedi, sadece sordu, çünkü partizanların işi Yahudileri kurtarmak için değil, düşmanla savaşmaktı. Nikolai Kiselev üçüncü oldu. Kabul etti.
Komünist Nikolai Kiselev
Bugünün anlayışında bir komünist nedir? Ceketinin yakasında Devlet Duma milletvekili rozeti ile kendine güvenen politikacı? Parti üyeliğinin bir asansörden başka bir şey olmadığı bir kariyer mi? Bir zamanlar, “Komünistlerin yalnızca bir ayrıcalıkları var: saldırıda ilk yükseliş” kelimelerinin sadece bir zamanlar parti kartlarını cebinde çektikleri bir slogan değildi.
Demek Nikolai Kiselev komünistti.
1913 yılında A. Başkırya'da doğdu. Bogorodskoye. Devrime içtenlikle inanan genç çocuk Komsomol'a katıldı, işçi okulundan mezun oldu, Leningrad Dış Ticaret Enstitüsü'ne girdi, ondan 1941'in baharında mezun oldu ve CPSU (b) saflarına katıldı.
Ağustos ayında 1941, Bauman Militia Divanı öne çıktı. Personel listesinde siyasi komiseri Kiselyov da yer aldı; ismine karşı “gönüllü” işareti kondu. Bölünme, Vyazma yakınlarındaki Ekim ayı başında 1941 mağlup edildi. Kiselev onunla gitmeye çalıştı ama yakalandı. Ekim ayının ortasında, Minsk yakınlarında, birkaç mahkum Almanya'ya giden bir trenden kaçtı ve bir arabada bir tahtayı parçaladı. Kaçanlar arasında Kiselev vardı.
Kasım ayı başında, İlya köyüne ulaştı. Kiselev kasabaya yerleşmeye karar verdi ve saklanmak yerine bir yeraltı kurmaya başladı. Onun düzenlediği grup, bilgi bültenleri içeren broşürler dağıttı, Alman ordusu için yiyecek hazırlama planlarını bozdu ve gençleri Almanya'ya seferber etti. Yeraltı işçileri partizanlarla temas kurdu, Alman garnizonlarının sayısı, yerleri ve silahlarının yanı sıra partizanlara karşı hazırlanan cezai işlemler hakkında da bilgi verdi.
Bütün bunlar farkedilmeden gidemedi. Mart ayında, 1942, gece, bir adam polis kuvvetini çaldı ve Kiselev’in penceresini çaldı: “Hemen ormandan ayrıl, tutuklanman için bir emir geldi.” Nikolai ayrıldı ve tehlikede olanları yanına aldı. İlya'dan kaçan yeraltı işçileri yeni partizan müfrezesinin çekirdeği ve komutanı Kiselev oldu.
Tugay komutanının isteği üzerine böyle bir kişi "hayır" diyemedi, ancak fikir tamamen delice göründü. Gerçek bir komünistti.
Ön hat için Mart
Grupta 270 kişi vardı. Bunlar yalnızca Dolginovo'dan değil, aynı zamanda birçok köy ve kasabadan, hatta Minsk'ten gelen Yahudilerdi. Bunların arasında kadınlar, 70 yaşındakiler, 35 ile 2 arasındaki 14 çocuklar. Kiselev'e yardım etmek için 7 savaşçıları verildi. Çıkış Ağustos 26 akşamı için planlandı.
Ağustos ayının başlarında 26, cezaevlerinde partizan ormanını çevreledi ve taramaya başladı. Kiselev, bir talihsizlik bekliyormuş gibi, talimat verilen herkesin arifesinde: bir şey olursa, herkes farklı yönlere koşar ve üç gün içinde aynı yere geri döner. Kiselev ve gerillalar herkesi kurtarmak için zaman ayırmak için kendilerine dikkatini dağıtarak savaşa girdi.
Dördüncü gün, Kiselev savaş alanına geri döndü ve toplananları saydı - 220. 30 Ağustos, Nikolai Kiselev grubunun eşi benzeri görülmemiş bir geçişine başladı.
Sadece geceleri yürüdüler. Büyük yerleşimleri geçerek döngüye girdik. Çantalarda taşınan çocuklar. Gecede 30-40 km geçti. Gün boyunca, tüm 220 insanlar yere yattı ve hareketsiz kaldı. Bataklık suyu içtiler, ot yemişler, meyveler, mantarlar. Herkes zor yoldan katılamazdı. Hasta ve yaralıların ardında kaldı. Kiselev hiç kimseyi bırakma emri vermedi, herkes kendileri ve akrabaları için kendi kararlarını verdi. Kiselev, herkesi kurtarmanın imkansız olduğunu anlamıştı, ancak gücüyle her şeyi yapmaya çalıştı.
Berta Kremer
Küçük Bertha, yılın 2 idi. Sık sık ağladı. Ebeveynler bebeği ellerinden geldiğince sakinleştirmeye çalıştı, ancak bu her zaman mümkün olmadı. Herkes ormandaki bir çocuk ağlamasının herkesi öldürebileceğini anlamıştı. Ebeveynler de bunu anladı. Bir zamanlar, grup çok tehlikeli bir bölgeyi geçmek zorunda kaldığında, Bert'i boğmaya başladılar. Annemle babam nehrin kıyısında durdu ve kimse yapamadı.
Kiselev geldi. Kızı kollarına aldı ve ona fısıldamaya başladı. Berta sakinleşti ve gözyaşlarını silerek fısıldadı: "Yaşamak istiyorum." Kiselev Yidce bilmiyordu, ancak anlaşılamadı mı? Onu on kilometre boyunca kollarında taşıdı. Her seferinde, tehlikeli geçiş geldiğinde, kızı kollarına aldı ve küçük Berta sürekli ağlayarak sakinleşti ve sessiz kaldı.
(Bertha Kremer hayatta kaldı. 2008'te, 2 kızları ve 5 torunları vardı.)
Surazh Kapısında Trajedi
25 Eylül, grup Surazh kapısı ile çıktı. Onlar işgal altındaki bölgeden tüm çıkışlarını kontrol eden NKVD temsilcileri tarafından karşılandılar. Onlar Kiselev ve partizan tugayının komutanından belgelerini teslim ettiler. İnsanlar mutluluktan ağladı, her şeyin bittiğine emin. Köye yerleştirildiler, kalabalıktı, ama başınızın üstünde bir çatı vardı ve hiçbir şeyden korkamazdınız.
Sabahları 5 tüm ateş yaktı. Bu Naziler Surazh kapısını ortadan kaldırmak için bir operasyon başladı. İnsanlar kulübelerden fırladı ve panik içerisindeydi, hangi yoldan koşacaklarını bilmiyorlardı. "Dağa!" Herkes dağa koşuyor ve batıyor! ”Diye bağırdı Kiselev. Dağa tırman ve onu geç - bu kurtuluş. Koştu, insanları silahlarından tuttu ve onları dağa doğru yönlendirdi. Kucağında bir çocuğu olan bir kadın düştü, Kiselev onu aldı, çocuğu tuttu ve kucağında taşıdı.
(Oğlan hayatta kaldı; 2008'te Ekhezkil Holtz'un 3 çocukları, 7 torunları vardı.)
Bulabildiği herkesi topladı. Kiselev, Surazh kapısının kapalı olduğunu fark etti. Ama kapının hangi tarafındaydılar? Sovyet bölgesinde mi Alman mı? Çıkıncaya kadar, gece olduğu gibi geceleri gitmek, herkesten gizlemek, her adımı gizlemek gerekir.
Yolun sonu
Ekim ayının sonunda, Toropets kasabası yakınlarında, Kızıl Ordu birliklerinin bulunduğu yerde, yaklaşık 200 kişilik bir grup ortaya çıktı. Kadınlar, çocuklar, yaşlılar. Kirli, zayıflamış, dövücülere ayakkabının yerine paçavra birçok ayak sarılmıştır. Kızıl Ordu'nun askerlerini görünce yere düştüler ve ağladılar. Gruptaki kıdemli bir siyasi eğitmen, partizan, Komünist Nikolai Kiselev'di.
Yayınlandı, beslendi. Birden bir kadın koşarak geldi ve “Kiselev tutuklandı!” Diye bağırarak işgal altındaki bölgeden gelen herkes test edildi. Kiselev'in hiçbir belgesi yoktu, hepsi Surazh Kapısı geçidindeki NKVD memurlarına teslim edildi. Kiselev terk etmekle suçlandı.
200 çalışanları ayrıldı ve Özel Bölümün bulunduğu kulübeye koştu. Onu kuşattılar ve tutuklunun serbest bırakılmasını istediler. NKVD temsilcisi ile bir toplantı yaptılar ve tutuklanan Kiselev'in bir çöl olmadığına ikna oldu. Nicholas serbest bırakıldı. Hayatlarını kurtardılar, özgürlüğünü kurtardılar.
Ocak ayında, 1943, Beyaz Rusya’nın Alman arkasından çıkarması için partizan hareketinin Belarus karargahının emriyle N. Kiselev ve 218 partizanlarına 7’ten 400 ruble’ye nakit prim verildi.
Nikolai Kiselev kurtuldu. Savaştan sonra Dış Ticaret Bakanlığı'nda çalıştı. Yeraltının köyde düzenlenmesi için İlya, Yurtseverlik Savaşı İst. Moskova'da 1976'ta öldü.
Milletler arasında dürüst
Kurtarılanlardan biri şöyle dedi: “Söylesene, neden Yahudilerle takılmak zorunda kaldı? Her gece yürüyerek yürümek için 30-40km ve gündüz bizi korumak için mi? Eğer yakalanırsak, bizimle birlikte vurulacaktı. Neden bu kederi var? Size şunu söylüyorum: o bir erkek değildi, bir melekdi. O olmasaydı, hiçbirimiz hayatta kalamazdık. ”
Her yıl haziran 5, Tel Aviv'deki Dolginsky gettosunun tasfiyesi günü, hayatta kalan Yahudiler Nikolay Kiselev kadrosundan toplanıyor. Çocuklar, torunlar ve büyük torunlarla geliyorlar. Herkes daha fazla 2.000 insandır. Bu gün, hepsine hayatlarını borçlu oldukları Rus askerini hatırlıyorlar. Hepsi - onu hiç görmemiş olanlar bile, çünkü eğer Kiselev için olmasaydı - hiçbiri doğmazdı.
2005’te, Nikolai Kiselev’e İsrail Enstitüsü Yad Vashem’in Uluslar Arasında Haklı unvanı verildi.