Omurgalılarda Solunum Çeşitleri Omurgalılardan balıklarda solunum, solungaçlar yardımı ile yapılır. Balıklarda solungaçlar başın iki yanında yer alırlar. Solungaçların gaz alış verişini sağlayan yapı birimi solungaç yapraklarıdır. Gaz değişimi, solungacı çeviren sudaki erimiş oksijen ile kılcal damarlarda dolaşan kan arasında olur. Su solungaç yaprakları arasından geçerken oksijen difüzyon ile kana, kanda bulunan karbondioksit ise suya geçer. Havada %21, suda % 1,2 oranında oksijen bulunur. Solungaçlar ancak bir sıvıda çözünmüş haldeki oksijeni alabilirler. Solungaç iplikleri ince bir hücre tabakasından oluşmuştur. Bu gaz alış verişini kolaylaştırır. Kılcal damarlarda gaz alışverişi oldukça etkindir. Çünkü kılcal damarlar içerisindeki kan akımı su akış doğrultusuna terstir. Buna ters akım alış verişi denir. Derin denizlerde yaşayan balıklar büyük basınç ve düşük oksijen yoğunluğunda bulunurlar. Bu balıklarda basınca dayanıklılığı sağlayan ve % 85 oksijen depolayan yüzme keseleri bulunur. Kurbağa, sürüngen, kuş ve memelilerde solunum akciğerler ile yapılır. Karada yaşayan omurgalılarda solunum yüzeyinin nemli tutulabilmesi için, solunum organları vücudun içerisinde yer alır. Kurbağalar larva dönemini tamamen suda geçirirler. Bu dönemde solungaç solunumu yaparlar. Ergin kurbağalar ise akciğer solunumu yaparlar. Kurbağaların akciğerleri torba gibidir. Solunum yüzeyini artırıcı bölmeler henüz gelişmeye başlamıştır. Bu nedenle nemli ve ince derileri ile de deri solunumu yaparlar. Bu akciğerlerden yapılan solunum aşağı yukarı 1/4nü oluşturur. Fakat CO2in %60-65i deri ile dışarı atılır. Sürüngenler, akciğer solunumu yaparlar.Yılanların yalnız sağ akciğerleri gelişmiştir. Sürüngenlerin akciğerleri derin bölmeli bir yapı göstererek solunum yüzeylerini artırıcı bir yapı kazanmıştır. Kuşlarda solunum, çok özel bir yapıya sahip akciğerler ile yapılır. Akciğerler bronşlara, bronşlar bronşçuklara dallanır. Bronşçukların ucunda bronşçuk zarının genişlemesi ile oluşmuş olan hava keseleri vardır. Bunlar çok yüksekte ucan kuşlarda yedek hava deposu olarak görev yaparlar. Memeli akciğerlerinin solunum yüzeyi alveol denilen kesecikler sayesinde çok genişlemiştir. Alveollerin yüzeyi ince ve nemli olup kılcal damarla çevrilmiştir. Gaz alış verişi, kılcal damarlardaki kirli kanla alveollerde bulunan hava arasında olur. Akciğerli balıklarda (dipneusti) birden fazla solunum organı görev yapar. Bunlarda solungaçların yanı sıra yutağa bağlı hava kesecikleri bulunur. Bu hava kesecikleri yüzeyde hava ile doldurulur.