COVID-19’un uzun vadeli etkileri ile ilgili şimdiye kadar yapılmış en büyük çalışmalardan biri, virüs testi pozitif çıkan kişilerin üçte birinden fazlasının, üç ila altı ay boyunca en az bir semptomu olduğunu ortaya koyuyor. Semptomlar, ciddi Grip nöbetlerinden bile iyileşen insanlara göre yüzde 50 daha yaygın.
Neredeyse pandemi başladığından beri hayatta kalan, ancak beklenmedik bir şekilde kalıcı etkilere maruz kalan insanlarla ilgili anekdot raporları ortaya çıktı. Bu açıklamalar, yalnızca hastaneye kaldırılması gereken kişilerden değil, yaşamları hiçbir zaman tehlikede görünmeyen ve bazı durumlarda o kadar da hasta olmayan insanlardan geldi.
Zamanla bilimsel çalışmalara ilerledik, ancak bunların çoğu ya küçük ya da kendi kendini seçen örneklerdi. Şimdi PLOS Medicine’deki bir makale çok daha titiz bir araştırma sunuyor. Ne yazık ki bu araştırmanın sonucu, rahatsız edici.
Oxford Üniversitesi’nden Dr. Max Taquet ve ortak yazarlar, 273.618 Amerikan COVID-19 mağdurunun anonimleştirilmiş elektronik sağlık kayıtlarına baktılar. Bunların yüzde 57’si enfeksiyondan sonraki altı ay içinde Uzun COVID ile ilişkili bir veya daha fazla semptom bildirdi. COVID’li kişilerin yarısından fazlasının anında iyileşmemesi şaşırtıcı değil, ancak yazarlar pozitif testten sonraki üç ila altı aylık dönem için yalnızca sağlık kayıtlarına odaklandıklarında, yüzde 36,6’sının en az bir semptom bildirdiğini buldular.
Yazarların araştırdığı tüm semptomların SARS CoV-2 enfeksiyonundan başka nedenleri olabilir. Gerçekten de en yaygın olan Anksiyete veya Depresyon (yüzde 15), virüse kişisel olarak yakalanmak yerine dünyanın durumunu kolayca yansıtabilir.
Bununla birlikte, diğer olağandışı yaygın semptomlar arasında anormal solunum (yüzde 8) ve göğüs/boğaz ağrısı (yüzde 6) bulunuyor. Genel olarak semptomlar, hastalığa hiç yakalanmayanlara göre yüzde 44-104 daha yüksek.
İlk bakışta, çalışmada bildirilen yorgunluk (yüzde 6) ve baş ağrısı (yüzde 5) oranları düşük görünüyor, ancak bunların sağlık kayıtlarına girecek kadar şiddetli vakalar olduklarını unutmamak lazım.
Dr. Taquet yaptığı açıklamada, “Sonuçlar, her yaştan insanın önemli bir bölümünün COVID-19 enfeksiyonundan sonraki altı ay içinde bir dizi semptom ve zorluktan etkilenebileceğini doğrulamaktadır” dedi ve ekledi: “Bu veriler, öz bildirim anketlerinden elde edilen bulguları tamamlıyor ve klinisyenlerin bu semptomları olan hastalara teşhis koyduğunu gösteriyor. Mevcut ve gelecekteki klinik ihtiyaçla başa çıkmak için uygun şekilde yapılandırılmış hizmetlere ihtiyacımız var.”
Tahmin edilebileceği gibi, daha şiddetli hastalığa maruz kalan kişilerin kalıcı semptomlar yaşama olasılığı daha yüksekti, ancak Taquet ve ortak yazarların bulduğu fark, beklendiği kadar keskin değil. Nispeten etkilenmeden hastalığı geçiren insanlar bile aylar sonra hastanede yatanlardan daha hasta olabilir.
Kaçınılmaz olarak yaş, önemli bir risk faktörü olarak öne çıkıyor. Ayrıca kadınlara Uzun COVID semptomları teşhisi konma olasılığı erkeklerden biraz daha fazlaydı, ancak makale aynı zamanda cinsiyet ve yaşa göre semptom sıklığında farklılıklar buluyor. Özellikle yaşlı erkekler daha sık nefes alma güçlüğü ve “beyin sisi” rapor ederken, genç kadınların baş ağrısı ve kaygı yaşama olasılığı daha yüksek gözüküyor.
Belki de en rahatsız edici bulgu, Uzun COVID hastalarının yüzde 40’ının, iyileşme döneminde bildirmedikleri semptomları üç aylık dönemin ardından yaşaması oldu.
Kıdemli yazar Profesör Paul Harrison, “Herkesin COVID-19’dan neden hızlı ve tam olarak iyileşmediğini anlamak için farklı türden araştırmalara acilen ihtiyaç var” dedi.