Nedir
Yapmam?z gereken bir i?i, bir görevi ba?ka bir zamana atarak erteleriz.
Bir gün belki de bir y?l sonraya …
Ne yaz?k ki insanlar?n, hayat?n her alan?nda erteleme davran???na s?kl?kla ba?vurdu?unu ve bunun bir al??kanl?k halini ald???n? görüyoruz. Ertelemek, her zaman bir sorun te?kil etmemekle birlikte ço?u zaman hayatlar?m?zdaki büyük zararlar?n sebebi olabiliyor. Bazen çok erken ya?larda ortaya ç?kabilen procrastination, gencinden ya?l?s?na herkeste görülebilen ve bizleri çözülmemi? problemler y???n?yla ba?ba?a b?rakabilen bir hastal?kt?r.
Peki neden erteliyoruz ? Gelin erteleme nedenlerine birlikte göz atal?m.
1) Mükemmelliyetçilik
Mükemmelliyetçi insanlar, yapacaklar? i?lerin hatas?z olmas?n? isterler. En iyisini, en do?rusunu yapmak istemek ertelemeye yol açan nedenlerden biridir.
Mükemmeliyetçi bir birey dü?ünelim, bir proje ödevi yapmas? gerekti?inde s?k? bir literatür ara?t?rmas? yapmas?na ra?men i?e ba?lamak için kendini çok iyi hissetti?i, ilham?n geldi?i o büyülü an? bekler durur. Bu da projeye bir türlü ba?layamamas?na yani sürekli i?ini ertelemesine yol açar.
2) Dü?ük k?r?lganl?k tolerans?
Dü?ük k?r?lganl?k tolerans?, ki?inin ”bugün bu s?k?nt?ya katlanamam” dedi?i, s?k?nt?, ho? olmayan duygular yaratan i?ten kaç?nmas? ve sonraya ertelemesidir.
Ortada yap?lmas? gereken bir i? var diyelim. Lakin bu i? size göre zor veya can s?k?c?. Onu yapmak yerine siz, daha fazla haz verecek ba?ka bir u?ra? bulup onla me?gul olmay? veya o i?e ba?lay?p k?sa süre sonra s?k?l?p vazgeçmeyi tercih edebilirsiniz. Böylece i?i ertelemi? olursunuz.
Örne?in bir lise ö?rencisinin test çözmesi gerekiyor fakat o, telefonundan arkada?lar?yla mesajla?may?, bilgisarda oyunu oynamay? seçiyor ve test çözmeyi ba?ka bir zamana b?rak?yor.
3) Korku ve kayg?
Yapaca??n?z i?lerin sonucunun nas?l olaca??na dair korku ve kayg?lar?n?z var ise kendinizi o i?i ertelerken bulabilirsiniz. ”Ya istedi?im gibi olmazsa ?” dü?üncesi, ki?inin o i?i ertelemesine neden olur. Bu ba?ar?s?zl??? ya?amamak ad?na ad?m atmamak ve risk almamak ki?iye daha kolay gelir. ??in sonucuna fazlaca odaklanmak erteleme davran???n?n nedenlerinden bir ba?kas?.
4) Sürenin uzun olmas?
Fazla kilolar?n?z, sark?k ya?l? bir göbe?iniz var. Diyete ba?lamak ve spor yapmak istiyorsunuz fakat fit bir vücuda kavu?mak belkide 1 senenizi alaca??ndan daha denemeden vazgeçiyorsunuz. Çünkü hayal etti?iniz o vücuda hemen kavu?mak istiyorsunuz. Ödüle hemen ula?mak, sonucu somut bir ?ekilde görmek istemek de erteleme davran???na yol açan sebeplerden.
Erteleme davran???n?n nedenlerine göz att?k, ?imdiyse çözüm önerilerine bakal?m.
Erteleme davran???n? nas?l yenebiliriz ?
- Öncelikle erteledi?iniz her ne varsa hepsinin fark?nda olun. Bunun için önünüze bo? bir ka??t al?n, iki sütüna ay?r?n. Sol taraf?na erteledi?iniz i?leri, görevleri, kararlar? not al?n. Bunlar?n tam kar??s?na ise bunlar? neden erteledi?inizi, altta yatan sebeplerini dü?ünüp yaz?n. (Nedenlerini bulam?yorsan?z bir yak?n?n?zdan veya bir uzmandan yard?m alabilirsiniz.)
- Erteledi?iniz i?leri önem ve aciliyet s?ras?na göre tekrardan yaz?n, art?k elinizde bir listeniz var. S?ra geldi bunlar? nas?l ve ne zaman yapaca??n?za. Kendinize bir program olu?turun ve ataca??n?z ad?mlar? listeleyin. Her bir i?e bir gün ve zaman belirleyin. Yapman?z gereken i?i küçük parçalara bölerek yap?n, aralarda molalar verin. Yapt???n?z i?lerin üzerini çizin veya yan?na tik at?n. Böylece ertelenen i?lerin asl?nda gözünüzde büyüttü?ünüz kadar zor ve imkans?z olmad?klar?n? fark edeceksiniz.
- Bir i?i yapmaya koyulduysan?z, ba?ka bir i?le u?ra?may?n, dikkatinizi da??tacak bütün d?? etkenleri ortadan kald?rd???n?zdan emin olun (telefon, laptop vs.). Size i? s?ras?nda laz?m olacak her türlü malzemeyi yan?n?zda bulundurun. Bunlar? yapt???n?zda üstünüzdeki o yük kalkacak ve zaman? daha iyi de?erlendirmi? olacaks?n?z.
- Erteleme al??kanl??? ile ba? etmede sihirli sözcük ”ba?lamak”t?r. ?lham?n gelmesini veya iyi gününüzde olmay? beklerseniz bilin ki öyle bir zaman hiç gelmeyecek. Ara?t?rmalar, i?in ilk ad?m?n? att?ktan sonra bunun insan? mutlu etti?ini ve daha sonraki ad?mlar için motive etti?ini gösteriyor. Listenizdeki i?leri hemen yapmaya ba?lay?n, sadece bir ad?m, bir ad?m at?n. Her?eyin kolayla?t???n?, ertelemelerinizin ortadan kalkt???n? sizde deneyimleyeceksiniz.
- Ve son olarak kendimizi yapt?klar?m?z?n sonucunda ödüllendirirsek, emeklerimizin kar??l???n? alm?? hisseder ve bundan sonra yapaca??m?z i?ler için kendimize motivasyon vermi? oluruz.
– Uzman Psikolog Göksu Ayaz