Alt Kategoriler: Eylül,
ABD Ordusu; 2001 yılında 11 Eylül olaylarının etkisiyle El Kaide lideri Usame bin Ladin'i ele geçirmek ve Taliban iktidarına son vermek amacıyla Afganistan'a gelmiş, zaman içerisinde Afganistan Savaşının en yoğun yaşandığı dönemde NATO askerleriyle birlikte sayıları 140.000 kişiye ulaşmıştır. (Bu sayı göreceli olarak azalmıştır. 2020 yılı itibariyle ülkede 13.000 Amerikan askeri bulunmaktaydı (Snow, Shane & Gould, 2020).) Ayrıca bu süreçte, düşmanın tüm unsurlarına karşı yerel güçlerden yararlanmak maksadıyla Afganistan’ın kendisine ait ulusal bir ordu inşa edilmesi için de çaba gösterilmiştir. Ancak 2015 yılından itibaren görünür şekilde Afganistan’da uluslararası güç varlığının azalmış olması ve savaşın bitişinin belirsizleşmesi, bir taraftan DAEŞ’in bir kolunun bölgede güç kazanmasına diğer taraftan Taliban’ın etkinliğinin daha da artmasına ve daha fazla toprak ele geçirmeye başlamasına neden olmuştur (Wellman, 2021).
ABD, kendisine tehdit gördüğü Afganistan'ı istikrara kavuşturmak için iki trilyon dolardan fazla para harcamıştır. (Savaşın sonunda yaklaşık 2 trilyon 261 milyar dolar harcadığı tahmin edilmektedir (Suliman, A. (2021).) Ülkenin ve Afganistan ordusunun yeniden inşası dâhil tüm çabalara rağmen, Afganistan’da oluşturulan güvenlik güçleri kendilerini korumakta aciz davranmış ve ülkeyi muhafaza etmekte isteksizlik göstermiştir (Wellman, 2021). (Buna rağmen Afgan ordusunun yetiştirilmesi için ABD yoğun çaba sarf etmiştir. ABD Özel Kuvvetleri, Kabil'in güneyinde yer alan Camp Morehead'e Afgan komandolarına eğitim vermiştir. Eğitim alan Afgan Özel Güvenlik Güçleri ülke içinde gerçekleştirilen operasyonlarının 2018 yılında %55’inde ve 2019 yılında %43'ünde kullanılmıştır (Snow, Shane & Gould, 2020).)
Afganistan Savaşı; ABD ve NATO’ya karşı ekonomik maliyeti ve uluslararası alanda politik sonuçlarından bağımsız olarak, birçok ülkenin silahlı kuvvetlerine de birer “Faaliyet Sonu İncelemesi” olarak adlandırılabilecek dersler ve sonuçlar bırakmıştır (Wellman, 2021). Alınacak derslerden bir tanesi de, Afganistan’a dair verilen politik ve askeri kararların bir sonucu olarak ABD özel kuvvetlerinin savaş boyunca kullanımında içinde kaldığı şartlar ve durumlardır. Bu ve benzeri tecrübeler; gelecek on yıllarda, orduların karşılaşılabilir savaş ve operasyonlarına dair eş kuvvetlerin yaşayabilecekleri durumlara ışık tutabilir.
ABD’nin şüphesiz, Afganistan Savaşı’nda en çok görev alan birimi özel kuvveleridir. Savaşın mahiyeti ve durumu bunu gerekli kılmıştır. ABD Özel Kuvvetlerinin, Afganistan’da yıllar içerisinde yaşadığı olaylar ve maruz kaldığı durumlara istinaden Wall Street Journal gazetesinin dış ilişkiler muhabiri de ilginç tespitler yapmıştır. Jessica Donati, ABD özel kuvvet unsurlarının son beş yılda Afganistan’da bulunduğu role ilişkin olarak "Eagle Down: The Last Special Forces Fighting the Forever War" adlı bir kitap kaleme almıştır (Wellman, 2021). Yazar; kitabın kurgusunu, bir taraftan Afganistan'daki özel kuvvet unsurlarının görevlerini icra etmeye ve bunu yaparken de eve canlı dönmeye gayret gösterdiklerini kişisel deneyimler üzerinde aktarmaya çalışırken, diğer taraftan Washington'daki politikacıların ve askerlerin ABD'yi popüler olmayan bir savaştan sessizce çekme stratejilerindeki tereddütleri ve belirsiz tavırlarını ortaya koymak üzerine oluşturmuştur (Putz, 2021).
Jessica Donati, kitabında 2015 yılından itibaren Barack Obama yönetiminin savaşın sürdürülmesinden ziyade yapılması gerekenin NATO’dan da faydalanılarak bir eğitim, danışmanlık ve destek misyonuna dönüşülmesini arzuladığı ve böylece ABD konvansiyonel birliklerinin ülkeden çıkarılmasının kolaylaştırılması olduğunu ifade etmiştir. Yazar, ancak ülkede Afgan güçlerinin güvenliği tek başına sağlamasındaki yetersizliği, Taliban'ın savaşın başlangıcından bu yana 2015 yılında ilk kez Kunduz gibi büyük bir şehri ele geçirmesinin ve o dönemde diğer şehirleri de ele geçirmeye istekli gözükmesinin savaşın yükünün daha bu yıllardan itibaren ABD özel kuvvetlerinin üzerine yığıldığını iddia etmiştir. Diğer bir deyişle, bu tarihlerden itibaren ABD muharip unsurları azaldıkça özel kuvvetler Kabil yönetimine daha fazla yaşam desteği sağlama misyonu kazanmaya başlamışlardır (Wellman, 2021).
Donati, ayrıca 2015 yılında savaşın sonlandırılmasındaki politik istekliliğin ABD askeri kanadına tam yansımadığını bunun da külfeti ve sonucunun özel kuvvetlerin görevlerinin icrasında önceki yıllarda rastlanmayan kaynak eksikliklerini, bürokratik engelleri ve kötü liderlik/üst komutanlık örneklerini ortaya çıkardığını vurgulamıştır. Donati, bu kapsamda ABD'nin kendi elit güçlerinde ortaya çıkan ölümcül hata ve karışıklıkları da ifade etmekten çekinmemiştir. Örneğin; Afganistan’ın Helmand eyaletine konuşlanmış özel kuvvet birliklerinde görev alan personelin genel olarak ne olduklarını bilmedikleri ve sürekli değişen hedefleri olduklarına ilişkin söylemlerde bulunduklarını belirtmiş, askerlerin ne yapması gerektiğini bilmemelerinin görevlerin inandırıcılığına doğrudan yansıdığını vurgulamıştır (Wellman, 2021). Bu durumun harekât alanına etkisi, beklenen sonuçları getirmektedir. Alan hâkimiyeti kurmaktaki güçlüklerin (veya yetersizliklerin) psikolojik açıdan personel üzerinde icra edilen operasyonları anlamsızlaştırması ya da muharebe sahasında Matthew McClintock gibi yaralı askerlerin tıbbi tahliyesindeki gecikmelerin (süreç yönetiminde hatalar bağlamında) ölümlere sebep olmasıdır (Putz, 2021).
Sonuç olarak, ABD Özel Kuvvelerinin savaşın ilk gününden başlayarak (Wellman, 2021) çekilmenin son günü olan 31 Ağustos 2021 tarihine kadar ön saflarda bulundurulduğu belirtiliyor. Ancak uzun süreli bu savaşın tüm görevlerinin icrasında bu birliklere bir maliyet ortaya çıktı. Donati, bu hususu dönemsel hedeflerin ve politika değişikliklerinin etkisinin sahadaki birliklerin ilk olarak varlığına daha sonra ise önceliklerine ve görev etkinliklerine doğrudan yansıdığını açıklayarak vurgulamıştır.
Kaynakça
Putz, C. (2021). Eagle Down: The Last Special Forces Fighting the Forever War. March 16, 2021. https://thediplomat.com/2021/03/eagle-down-the-last-special-forces-fighting-the-forever-war/ adresinden alınmıştır.
Snow S., Shane L. III & Gould J. (2020). Afghan Special Operators Partnering with US Forces More Often, Still Reliant on American Support, February 5, 2020. 31.07.2021 tarihinde https://www.militarytimes.com/flashpoints/2020/02/05/afghan-special-operators-partnering-with-us-forces-more-often-still-reliant-on-american-support/ adresinden alınmıştır.
Suliman, A. (2021). Nearly 20 years of war, 10 days to fall: Afghanistan, by the numbers, 31.08.2021 tarihinde http://www.washingtonpost.com/world/2021/08/20/afghanistan-war-key-numbers/ adresinden alınmıştır.
Wellman, P.W. (2021). Eagle Down’ examines the secretive role of US Special Forces in Afghanistan. January 23, 2021. 31.07.2021 tarihinde https://www.stripes.com/theaters/ middle_ east/eagle-down-examines-the-secretive-role-of-us-special-forces-in-afghanistan-1.659578 adresinden alınmıştır.