Korsanlar Kraliçesi Ching Shih
Geçen eylül ayı başında, sinema salonlarımızın salgın-karantina koşullarından kontrollü çıkış sürecinde gösterime giren ilk filmlerden biri olan "Mulan", bilindiği üzere eski bir Çin efsanesine dayanır. İmparatorun, ülkeye saldıran Cücenlere (Juan Juan) karşı seferberlik ilan edip her evden bir erkeğin orduya alınması emri üzerine yaşlı babasını korumak için erkek kılığında gizlice evi terk ederek savaşa giden genç kız Mulan'ın öyküsüdür anlatılan. Bir askerin yalan söylemesi, ordunun onurunu yaralayacağı için cezası ölümdür ve bir süre sonra Mulan'ın erkek olmadığı, kimliğini gizlediği, komutanlarını aldattığı anlaşılır. Ancak öyle üstün yetenekli bir savaşçıdır ve öyle başarılar gösterir ki kabul görür, affedilir, yurt savunmasında en önde çarpışır, hatta imparatorun hayatını kurtarır, ulusal kahraman olur.
1998'de Disney yapımı animasyon film olarak büyük yankı uyandıran, 2005'te devam filmi yapılan bu öykü, gene Disney tarafından Yeni Zelandalı kadın yönetmen Niki Caro tarafından başrollere Liu Yifei ve Gong Li gibi iki güçlü kadın oyuncuyu oturtarak geldi karşımıza ve Çin'in yüzlerce yıllık efsanesi başarıyla ete kemiğe büründürüldü.
DENİZLERDE DİŞİ FIRTINA
Mulan neticede bir efsane-kahraman ama Çin tarihinde Mulan'ı çağrıştırmakla birlikte tam tersi özelliklere sahip öyle bir "anti-kahraman kadın" var ki hakkında anlatılan her şey tamamen gerçek! Romanlara filmlere konu olacak kadar sıra dışı bir yaşam sürmüş olan bu kadının adı Ching Shih ya da tarihte bilinen lakaplarıyla "Zheng'ın Dulu", "Korsanlar Kraliçesi Ching", "Fahişe Amiral".
1775'te Çin'in güneydoğusundaki Guandong'da (Kanton) doğan, gençliğinden itibaren düşkün ve sefih bir yaşam süren Ching Shih'in kaderi 1801 yılında Zheng Yi adlı bir korsanla tanışmasıyla tamamen değişir. Kırmızı Bayrak Filosu adlı korsan topluluğunun reisi olan Zheng Yi'nin evlenme teklifini kabul etmesiyle yaşadığı batakhaneden kurtulan Ching, atadan dededen korsan olan kocasıyla birlikte denizlere açılır, baskın üstüne baskına katılır, hazineler ele geçirir. Altı yıl sonra kocasının ölümü üzerine, bir görüşe göre 50 bin, bir başka iddiaya göre 70 bin korsanın lideri haline gelir, 1500 gemisiyle Çin, Kore, Malezya denizlerinde nam salar, bayrak dalgalandırır.
Çin, Portekiz, İngiliz donanmalarına kafa tutan ve tüm denizlerin en güçlü kadın korsanı olarak ünlenen Ching, 1810'da Çin hükümetinin af teklifini hiç düşünmeden değerlendirir, ganimetlerine dokunulmaması koşuluyla silah bırakır, adamlarını ve gemilerini dağıtarak, "normal" bir emekli yaşamı sürmeye başlar. Yeniden evlenen ve çocuk sahibi olan Ching, 1844'te yaşama veda edene dek Makao'da bir kumarhane işletmiştir.
"KARAYİP KORSANLARI" VE PARAVANIN ARDI
Başta, baskınlarda esir alınan kadınlara tecavüzün ölümle cezalandırılması gibi katı kurallar koyan, sadakatsizliği affetmeyen, düşkünlükle geçen yıllarının da etkisiyle evlilik kurumuna büyük değer veren Ching Shih, anımsayanlar olabilir, 2007 yapımı "Karayip Korsanları: Dünyanın Sonu" filmde "Mistress Ching" karakteri olarak beyazperdede boy gösterir.
Öte yandan Ching'in yaşam öyküsünü ve portresini merak edenler için önereceğim öncelikli film, İtalyan yönetmen Ermanno Olmi'nin (1931-2018) imzasını taşıyan 2003 yapımı "Paravanın Arkasında Şarkı Söylerken" (Cantando Dietro I Paraventi) olacak. Alışılmışın dışında bir sinema diline sahip olan film, kimi sahnelerde dans sanatını da kullanarak Ching'in yaşamından kesitler sunarken, adına yansıyan imgeyi de çok etkili biçimde sunuyor. Yaşamına odaklandığı karakter kadar bir Çin şiirinden de çok etkilendiğini belirten Olmi, Ching'in korsanlığı bıraktıktan sonra zaman zaman bir paravan ardına geçip şarkı söylemesini de şiirsel bir üslupla yansıtıyor perdeye. Söz açılmışken, Ching'i canlandıran Japon oyuncu Jun Ichikawa'nın bu zorlu rolün üstesinden başarıyla gelmiş olduğunu da belirteyim.
Mulan ve Ching Shih… Çin kültüründe, Çin tarihinde iz bırakmış, çok farklı, çok güçlü iki kadın karakter. Yin ve Yang olduklarını da söyleyebiliriz.
Tunca Arslan