Sonik Patlama Nedir?
Uçaklar havada seyir hâlindeyken her yöne doğru yayılan basınç dalgaları yani ses dalgaları üretir. Bu durumu denizde hareket eden bir geminin suda dalgalar oluşturmasına benzetebiliriz.
petrroudny/iStock
Uçaklar havada ilerlerken etraflarında oluşturdukları ses dalgalarını gidiş yönü doğrultusunda sıkıştırmaya başlar. Uçakların hızı ses hızından düşük olduğunda, oluşan ses dalgaları hava aracından daha hızlı hareket ettiği için aracın önünde ilerler. Hava aracı ses hızına ulaştığındaysa ses dalgaları daha hızlı hareket edemediği yani ses hızını aşamadığı için üst üste binerek birikmeye başlar ve dalgalar ses duvarı adı verilen bir bariyer oluşturur. Hava aracı bu bariyeri aştığında yani ses hızını geçtiğinde süpersonik hıza ulaşır.
Sonik patlama; ses dalgası kaynağının ses hızında ya da ses hızından daha hızlı bir biçimde hareket etmesi sonucu oluşan, gök gürültüsüne benzer şiddetli bir ses patlamasıdır. Ses duvarı, ses hızını aşan hava araçlarının etrafında buluta benzer bir görüntü meydana getirir. Koni şeklindeki bu görüntüye Mach konisi denir.
Ses hızı, ses dalgalarının belirli bir zamanda katettiği mesafe olarak tanımlanır. Ses farklı ortamlarda farklı hızlarda yayılır. Sesin havada yayılma hızı saatte yaklaşık 1.200 km’dir. Süpersonik yani sesten hızlı hareket edebilen uçaklardan kaynaklanan sonik patlamalar çevredeki bazı yapılara zarar verebilecek kadar güçlü olabilir.