Madenlerde sızıntı
Ekim 1986'da ölen nükleer denizaltı K-219, NATO sınıflandırması Yankee I'e göre en çok sayıda Sovyet projesi 667AU'ya aitti. 70'lerde ortaya çıktığı sırada, denizaltı oldukça moderndi - tarafından sürüldü. 4 MW termal güce sahip iki basınçlı nükleer reaktör VM-90.
Proje denizaltıları, sıvı iki bileşenli bir yakıt içeren R-27U tek aşamalı stratejik füzeler etrafında inşa edildi - bir heptil oksitleyici olarak dinitrojen tetroksit kullanıldı. Her iki madde de son derece zehirlidir. Füzeler, D-5U kurulumunun on altı şaftına yerleştirildi ve yalnızca batık bir konumdan fırlatılabildi. Bunu yapmak için, mayınlar daha önce dıştan su ile doldu.
1973 yılında, K-219 teknesindeki yakıt bileşenlerinde acil bir durum meydana geldi - basınçlı dıştan takma su roket silolarından birine girdi, roket yakıt tanklarını ezdi ve bahsedilen dinitrojen tetroksit ile reaksiyona girdi. Reaksiyonun ürünü - kostik nitrik asit - yakıt besleme sistemini yok etti, biri ölen birkaç denizciyi zehirledi. Diğerlerine göre, su ölümcül bir şekilde kabloları kapatabilir ve yangına neden olabilir. Bu versiyon olası görünmüyor, çünkü mayınlar balistik füze fırlatılmadan önce su basmak üzere tasarlandı. Bununla birlikte, gelişen süreçler felaketle sonuçlanabilir, ancak denizaltı üsse dönmeyi başardı, ardından acil durum şaftı basitçe kapatıldı ve o zamandan beri kullanılmadı.
Yakıt bileşenlerinin yüksek toksisitesine ek olarak, R-27U balistik füzelerinin bir başka önemli dezavantajı daha vardı - 3 bin kilometrelik nispeten kısa bir uçuş menzili. Bu nedenle, denizaltının muharebe görevi, Amerika Birleşik Devletleri'nin doğu kıyılarına yakın bir yerde organize edilmek zorundaydı.
Son yolculuğunda, K-219 teknesi 4 Eylül 1986'da Murmansk Bölgesi, Gazhdievo'nun ana limanından ayrıldı. Bu arada, bu denizaltının tam olarak 90 gün sürmesi beklenen on üçüncü savaş göreviydi. Görevden döndükten sonra, gemi yazılacaktı - sonuçta, Kuzey'in savaş düzeninde filo Mayıs 219'den beri K-1970. Tarihçiler, hizmetin başlangıcından itibaren denizaltının “şanssız” bir halesi olduğunu söylüyor - geleneksel şampanya şişesi fırlatıldığında kırılmadı.
Son kampanyada, en başından beri, 6 No'lu füze silosunda kritik bir arıza vardı. Füze silahlarından sorumlu kaptan 3. rütbe Alexander Petrachkov, dıştan bir su sızıntısı keşfetti - on üç yıl önce meydana gelen tamamen benzer bir olay. Bir rapora göre, Petrachkov bunu liderliğe bildirdi, ancak yanıt olarak sadece ilgili alarm sistemini kapatmak için talimat aldı. Diğer kaynaklara göre, Petrachkov yine de kaptandan bir arıza gizledi ve tüm yolculuk boyunca maden suyunu tuvalete pompaladı. Elbette, madene daha sonra ölümcül bir rol oynayan basınçlı hava verildi.
uranyum banyosu
Karmaşık teknik sistemlerde, ölümcül durumların bir kombinasyonu genellikle trajediye yol açar. Birincisi, durumun feci bir şekilde gelişmesini garanti etmeyen madene sızmaktı. Ancak ikinci bir faktör eklendi - K-219'u SOSUS sisteminin sınırlarından yönlendiren Amerikan denizaltısı USS Augusta'nın takibi. Bu, Atlantik'teki Sovyet denizaltılarının yolu boyunca uzanan bir NATO hidroakustik denizaltı karşıtı sistemidir. Akustik bir denizaltı tespit eder etmez, peşinden giden bir takipçi onun arkasında, genellikle kıç arkasında dinlenmesi zor bir bölgede saklanan rotaya yattı.
Genellikle, Sovyet gemilerinin kaptanları, casusları aramak için düzenli olarak geri döndü ve arkadaki alanı sonar ile "inceledi". Amerikalılar bu tekniğe “Çılgın İvan” (Çılgın İvan) adını verdiler. 3 Ekim'de, denizaltı komutanı Igor Britanov, bir başka Çılgın İvan'ın gerçekleştirilmesi emrini verdi, bu sırada basınç altında madene akan su, sıvı yakıtın No. bileşenlerinin reaksiyona girmesine neden oldu. Bir patlama meydana geldi, füze savaş başlığı ile birlikte madenin kapağı denize atıldı ve madenin kendisi anında deniz suyuyla doldu. Patlama, basınçlı gövdeye zarar verdi, bir yangına neden oldu ve denizciler Igor Kharchenko ve Nikolai Smaglyuk'u anında öldürdü. Sovyet ve daha sonra Rus nükleer kalkanıyla bağlantılı her şeyin gizliliği göz önüne alındığında, kazanın alternatif bir nedeni var. Yukarıda bahsedilen USS Augusta denizaltısı, K-6 ile tam da ikincisinin dönüşü sırasında çarpışabilir. Ancak, bu versiyon hem Komutan Britanov hem de ABD Donanması tarafından defalarca reddedildi.
Denizaltı komutanı kazadan hemen sonra ne yaptı? Sayım dakikalarca sürdü ve patlamanın sonuçları felaketle tehdit edildi - tekne su aldı ve Amerikan kıyılarından bin kilometre uzakta Sargasso Denizi'nin derinliklerine daldı. Denizaltı 350 metre gittiğinde, kaptan yüzeye çıkma emrini verdi - aksi takdirde basınç K-219'u ezebilirdi. ABD yakınlarında bir Sovyet stratejik denizaltısının ortaya çıkmasının, bir savaş görevinin başarısızlığı anlamına geldiği anlaşılmalıdır. Aynı zamanda, Amerikalı "meslektaşlardan" yardım almak kategorik olarak imkansızdı - gizlilik seviyesi yasaktı. Denizaltı yüzeye çıkar çıkmaz, 15 balistik füze, iki basınçlı su reaktörü ve bir çift 533 mm nükleer torpido ile donatılmış geminin hayatta kalması için üç günlük destansı bir mücadele başladı. O zamana kadar, bazılarının olanların ana suçlusu dediği Kaptan Petrachkov, yanma ürünleri ve nitrik asit buharları tarafından zehirlenmeden öldü. Oluşturulan acil durum ekibi, ana yangınla ve roket yakıtının patlamasının sonuçlarıyla başa çıkabildi, ancak beklenmedik bir sorun ortaya çıktı - grafit ızgaralar, enerjisi kesilen reaktörlerden birine düşmedi. Bu en önemli acil durum sisteminin, nötronların grafit tarafından emilmesi nedeniyle bir nükleer reaktörün kapatılmasını sağlaması gerekiyordu. Beş ay önce Çernobil nükleer santralinde benzer bir şey oldu, ancak o zaman mühendisler grafit emicileri reaktör çekirdeğine indirmeyi başardılar. Bir uyarı ile - grafit çubuklar, aksine, reaksiyonun hızlanmasına (düğümlerin başarısız tasarımı nedeniyle sözde "son etki") ve bir nükleer felakete neden oldu. K-219 denizaltısında, yavaş yavaş eriyen ve Atlantik'te ikinci bir Çernobil düzenlemekle tehdit eden reaktör çekirdeğinin üzerine dört grafit emici ızgara asıldı.
Bir denizaltı kazasının dördüncü kurbanı olan Kıdemli Teğmen Nikolai Belikov ve denizci Sergei Preminin, tehlikeli ve son derece sorumlu bir göreve başladı. Çalışmak zorunda oldukları yedinci bölmede gerçek bir nükleer banyo vardı - sıcaklık 80 dereceyi aştı, atmosfer yanma ürünleri ve nitrik asit buharlarıyla doyuruldu. Görünürlük, kişinin kendi elinden başka bir şey değildir. İzolasyon kıyafetlerinde, kahramanlar dört emici çubuktan üçünü indirmeyi başardılar, ardından mola vermek için bitişik sekizinci bölmeye döndüler. Ancak fizik gücü çok yüksek olan Belikov, çalışmalarına devam edemedi ve bayıldı. Preminin kendisi için tek doğru kararı verdi ve tek başına yedinci kompartımana gitti. İlk çıkışta, ızgarayla tamamen başa çıkmak mümkün değildi, reaktörün sadece yarısına daldı ve denizci dinlenmek için yedinci bölmeye döndü. Bir dahaki sefere, Preminin, inanılmaz çabalar pahasına reaktörü kapatmayı başardı, ancak artık bölmeyi terk edemedi. Reaktör odasındaki iç basınç kapıları tıkadı ve denizcinin sadece interkomda tamamlanmış görev hakkında rapor verecek zamanı vardı. Bölmeler zehirli gazlarla dolana kadar bölmeyi dışarıdan açmaya çalıştılar ve denizciler sırayla bilinçlerini kaybetmeye başladılar. Preminin, büyük olasılıkla, yalıtkan bir gaz maskesindeki oksijen eksikliğinden öldü - denizaltı komutanı ile sadece birkaç dakika temas halindeydi.
Mürettebatın çoğu 4 Ekim'de Sovyet gemileri tarafından tahliye edildi ve iki gün sonra K-219 yedekte çekmeye çalışırken battı ve dört denizcinin hayatını aldı. Bunlardan biri - Sergey Preminin - dünyayı nükleer bir felaketten ve SSCB ile ABD arasında olası bir askeri çatışmadan kurtardı.
Kahramanın adı, anavatanı Vologda bölgesindeki iki okul tarafından taşınıyor, anıtlar dikildi, şehirlerin sokakları ve Kuzey Filosunun 429 "Kalesi" projesinin P-21980 sabotaj karşıtı botu seçildi. 1986'da Sergei Preminin'e ölümünden sonra Kızıl Yıldız Nişanı verildi ve 7 Ağustos 1997'de en yüksek devlet ödülü olan Rusya Federasyonu Kahramanı'na layık görüldü. Kahraman, Gençlik Premininets gençlik organizasyonunda, sayısız belgesel kronikte ve Krasavina kentindeki 15 numaralı ortaokuldaki Sergei Preminin Müzesi'nde ölümsüzdür.
Soruşturmanın resmi sonuçlarında, K-219'daki kazanın nedeni açıklandı.
"Acil bir durumu gizlemek, acil durum operasyonlarını yürütmek, personelin maddi kısmı hakkında yetersiz bilgi, geminin bekasına yönelik mücadelede infaz etmeme ve düşük eğitim."