Referandum yazı dizimizin dördüncü bölümüne geldik...
Referandum yazı dizimizin dördüncü bölümüne geldik. Önceki bölümlerde referandum yolundaki anayasamsı şeyin, Evet kampanyasının dediğinin tam tersine, "milli irade"yi nasıl hiçe saydığını göstermiştik: Hayatında hiçbir seçime girmeyip tek bir oy almamış bir "cumhurbaşkanı yardımcısı"nın koltuğa bir kez oturduğunda seçimleri kaldırıp, TBMM'deki milli iradeyle seçilmiş milletvekillerinin de tümünün görevine son vermesine imkan veren anayasa maddelerini tane tane anlatan yazımızı şurada okuyabilirsiniz:
Bu yazıda ise Evet kampanyasının "istikrar önemli, koalisyonlardan çok çektik, çok başlılığa son" diye özetlenebilecek diğer tezini, yine anayasa maddelerinin bunun tam tersine nasıl yol açabileceğini göstererek çürüteceğiz. (Aslında ben bu yaşıma dek çok koalisyon hükümeti gördüm, ve hiçbirinin iktidarında durumun bu kadar kötü olduğunu hatırlamıyorum, ama gelin konuyu "koalisyon kötüdür" diyen Evetçiler açısından inceleyelim. Bakalım bu anayasa bu derde deva mı, yoksa her şeyi daha beter etme potansiyeli var mı?)
TBMM ÇOĞUNLUĞU İLE CUMHURBAŞKANI FARKLI PARTİLERDEN OLABİLİR
Anayasayı yazanlar koalisyon "risk"ini şöyle engellediklerini sanıyorlar: Yeni sistemde hükümet şimdiki gibi TBMM'den güvenoyu almak zorunda değil. Cumhurbaşkanı bakanları istediği gibi atıyor, istediği gibi görevden alıyor. O anlamda aralarında bir çok başlılık çıkamıyor.
Peki ya TBMM? Anayasayı yazanların önümüzdeki seçimden sonrasını pek düşünmediklerini sanıyorum. TBMM çoğunluğunun cumhurbaşkanıyla aynı partiden olacağı, o partiyi de cumhurbaşkanının demir yumrukla yöneteceği varsayılmış gibi. O yüzden TBMM'yle cumhurbaşkanının inatlaşması ihtimali çok ciddiye alınmamış.
TBMM çoğunluğu ile cumhurbaşkanı farklı partilerden olabilir mi? Elbette. Yeni sistemde TBMM ile cumhurbaşkanı için aynı gün seçim yapılıyor. TBMM bu oylarla oluşuyor. Ama hiçbir cumhurbaşkanı adayı oyların yarıdan çoğunu alamazsa o gün cumhurbaşkanı seçilemiyor. En çok oyu alan iki aday iki hafta sonra yine oylanıyorlar, kazanan cumhurbaşkanı oluyor.
Şimdi diyelim ki yeni sistem yürürlüğe girdi, aynı gün TBMM ve cumhurbaşkanı seçimi yapıldı, ve meclis seçiminden şu sonuçlar çıktı:
Seçim barajını A ve B adında iki parti geçmiş. Bunların oy oranları şöyle:
A: %29
B: %24
Halkın %47'sinin oyları mecliste temsil edilememiş! Barajı geçen iki parti meclisteki sandalyeleri şu oranlarda paylaşıyor:
A: %59
B: %41
"Böyle saçmalık olmaz!" demeyin, çünkü bu sayıları halen geçerli olan seçim sistemiyle 2002'de yapılan milletvekili genel seçiminin gerçek sonuçlarıyla azıcık oynayarak elde ettim. Yani pekala olabiliyor.
İŞTE ÇOK BAŞLILIK!
Ama tabii ki yeni sistemde iş bu kadarla kalmıyor. Aynı gün seçmenler bir de cumhurbaşkanı için oy kullanıyorlar. Diyelim cumhurbaşkanlığı için seçime giren her parti kendi liderini aday gösterdi ve her aday tastamam kendi partisinin aldığı kadar oy aldı. %50 geçilemediğinden cumhurbaşkanlığı seçimi ikinci tura kaldı.
Görüldüğü gibi ikinci turda kimin kazanacağı, tümüyle o meclise tek kişi sokamayan %47'lik bölünmüş kalabalığın elinde. B'yi daha sempatik buluyorlarsa, ya da A'dan daha çok nefret ediyorlarsa, rahatlıkla B'nin lideri cumhurbaşkanı seçilebilir.
TBMM çoğunluğuyla cumhurbaşkanının zıt partilerden olduğu daha bir yığın senaryo kurulabilir, bu sadece biri. Şimdi bu durumda ülkenin içine düşeceği çok başlılığı düşünebiliyor musunuz?
Yeni anayasaya cumhurbaşkanının keyfine göre kararnamelerle ülkeyi yönetmesi düzeneği konulmuş, ama TBMM isterse çat diye aynı konuda zıt bir kanun çıkartarak o kararnameyi etkisiz hale getirebiliyor. Mevcut sistemimizde güvenoyu kurumu nedeniyle hükümetle meclis aynı fikirde olduğundan böyle bir didişmeye girilmiyordu. Yenisindeyse Evet yandaşlarının kötü örnek olarak gösterdiği "Ahmet Necdet Sezer - hükümet zıtlaşmaları"nı gölgede bırakacak bir sinir harbine kapı açılıyor.
ÇIKIŞ YOLU NE? ÜÇ İHTİMAL VAR:
1) Anayasayı yazanlar bu tip durumlardan çıkış için cumhurbaşkanına ülkeyi seçime götürme yetkisi vermiş. (A partisi istese de erken seçim kararı alamıyor, çünkü sandalye oranı %60'ın altında.) Seçime gidilir. Gidilir de, halkın siyasi eğilimlerinde bir şey değişmedi ki! Üç aşağı beş yukarı aynı sonuç çıkar. Aynı kriz yaşanır. Devlet kilitlenir.
2) Ya da, cumhurbaşkanı yukarıdaki olasılığı gördüğü için seçime gitmemeye karar verir. Çünkü erken seçim çağırırsa gül gibi 5 yıllık görev süresini yakmış oluyor. "Kavga gürültü böyle devam edelim, 5 yıl sonra A partisini millete şikayet ederim" diye düşünür. Devlet kilitli kalır.
3) Ya da, cumhurbaşkanı ülkeyi bu stresten kurtarmak için A partisinin liderini çağırıp hükümete katkı vermeleri karşılığında engeli kaldırmalarını rica eder. Pazarlıklar başlar. Yani düpedüz Evet'çilerin nefret ettiği türden çok başlı bir koalisyon kurulur!
Yani bize "istikrar, tek başlılık, güçlü devlet, var mısın canım?" diye sunulan anayasa ucubesinden "kaos, kriz, çok başlılık, kilitli devlet" çıkmış olur.
Neyse ki bu böyle olmayacak. Çünkü Hayır çıkacak. (Daha Meclis TV dışında gerçek hayatta Evet vereceğim diyen tek bir MHP'liye rastlamadım.) Yeter ki seçmen listeleri çıktığında apartmanınızda, mahallenizde "hayalet"ler olup olmadığını kontrol edin, seçim günü de sandık gönüllüsü olun. Sizin elinizde.
Hayır'lı olsun.
Cem Say
Odatv.com