Sovyet Devrimi ile ilgili daha önce 1917 Ekim Devrimi ile Bolşevikler Rusya'da iktidarı ele geçiriyor başlığı altında detaylı bir yazı yazmıştık. Peki, bu devrimin ardından bölgede neler yaşandı? Birçok devrim gibi Rusya'da da bunun sonuçları açlık ve başkaldırı ile sonuçlanacaktı. Sırasıyla yaşananları anlatalım.
Romanovlar kimdi?
Rusya'yı üç yüzyılı aşkın bir süre yönetmiş olan Romanov Hanedanı 1613'te Çar Mihail'in tahta çıkmasıyla kurulmuştu. Hanedanın son üyesi II. Nikolay ise, 1894'te babasının ölümü üzerine tahta çıktı. Almanya imparatoru II. Wilhelm'le kardeş çocuğu olan Çar tahta çıktığında 26 yaşındaydı ve hükümdarlığa isteksizdi. "Ben çar olmaya hazır değilim" demişti. "Hükmetme işinden hiç mi hiç anlamam." Öyle olduğu da kanıtlandı.
Nikolay, hükümeti devirme tehlikesi yaratan 1905 Devrimi'nden sonra, demoktratik reformlara gideceği sözünü verdi ve Rus halkını düş kırıklığına uğrattı; çünkü verdiği sözleri tutmadı. Rusya gene bir otokrasi olarak kaldı; halk Ohranka'nın korkusuyla yaşıyordu. Rusya sanayileşir ve insanlar kentlere göç ederken Nikolay, yeni sosyal ve ekonomik sorunlarla baş etmek konusuyla hiç ilgilenmedi. Birbiri ardından gelen grev dalgaları Rusya'yı sarsıyordu. Bunlara hükümetin verdiği yanıtsa yığınları kurşuna dizmekten ve baskıdan öteye gitmiyordu.
1905'te Japonya karşısında uğranılan yenilgiye rağmen Nikolay, ordusunu çağdaşlaştırmak yolunda hiçbir adım atmadı. Almanya'yla savaşırken Rusya'nın verdiği kayıplar Çar'ın, becerikli bir generali uzaklaştırıp ordunun komutasını ele almasına neden oldu. Bu talihsiz karar, yenilginin suçunu onun omuzlarına yüklemiş oldu.
Çarın karısı Aleksandra da işleri hiç kolaylaştırmıyordu. Çariçenin, ermiş olduğunu iddia eden Sibiryalı köylü Rasputin'e, bu kadın düşkünü ve alkol bağımlısı sefihe duyduğu yakınlık ve hemofili hastası oğlu Aleksandr'ın hayatını bu adamın kurtarabileceğine olan inancı, aralarında bir duygusal ve cinsel ilişki olduğu söylentilerinin alıp yürümesine yol açtı.
Şubat 1917'de devrim patlak verince Nikolay askeri karargahından Petrograd'a dönmek üzere yola çıktı. Ama treni başkente 280 km uzaklıktaki Pskov'da durduruldu. Nikolay orada tüm bakanlarının istifa ettiğini ve seçkin Volinski alayının isyan ettiğini öğrendi. Ücra bir istasyonda, bir vagonun içinde, Rusya'nın son imparatoru tahttan çekildi. Çarlık artık sona ermişti.
Sovyet Devrimi neden gerçekleşti?
Halkının Çar II. Nikolay konusundaki derin hoşnutsuzluğu başlıca üç nedene bağlanabilir. Birincisi, Çar, 1905 Devrimi sırasında açıkça dile getirilmiş olan, yaygın bir demokratik siyasi reform beklentisini yerine getirememişti. İkincisi, yoksullaşmış aç bir köylü sınıfının giderek yükselen çığlıklarına kulak tıkıyordu. Bolşevik darbe, toprak sahibi soylu sınıflara karşı yığın halinde bir köylü ayaklanmasının eseriydi. Üçüncüsü ise Çar, zamanın gereklerini yakalayabilmiş bir ordu kurulamadan Rusya'yı savaşa sürüklemiş ve cephede milyonlarca Rus askeri ölmüştü. 1917 yılında devrimi sevinçle karşılayan, savaştan bıkmış bir halktı. Lenin'in ünlü sloganı "Barış, Toprak ve Ekmek" halkın hoşnutsuzlukları tespit edilerek işlenmişti. Buna karşın eğer Kerenski, hükümeti iktidarda olduğu birkaç ay içerisinde işleri böylesine beceriksizce yönetmemiş olsaydı, Bolşevikler gene saf dışı kalabilirlerdi. Gel gör ki Kerenski binlerce askeri cepheden kaçarken bile, savaşı sürdürmek gerektiğine inanmış ve hatta Almanya'ya karşı yeni bir saldırı emri vermişti. Rusya'da neler olduğunu anlayamamış ve demokratik bir anayasa hazırlamak için bir kurucu meclis toplamayı geciktirmişti. Bu meclis seçimleri 1917 Ekim ayında yapıldıysa da Lenin, gereğinin yerine getirilmemesi için elinden geleni yaptı.
Liderliğe nasıl yükseldi?
Bir ilkokul müfettişinin oğlu olan ve Kazan'da hukuk öğrenimi gören Vladimir İliç Ulyanov (1870-1924), devrimcilere katıldığında otuz yaşında bile yoktu; kimliğini gizlemek için Lenin adını aldı. Tutuklanma ve Sibirya'da üç yıllık sürgün, Lenin'i başını daha fazla derde sokmamak için, art arda birkaç yabancı başkente sığınmak zorunda bıraktı ve Petrograd'a ancak 1905 sonunda bir ziyaret yaptıysa da, o yılki başarısız devrime müdahale etmek için çok geç kalmıştı.
Lenin yurtdışından Bolşeviklerin etkinliklerini yönetiyor, en çok da propaganda çalışmalarıyla ve birbirine sıkı sıkıya bağlı bir devrimci komuta sistemi kurmakla ilgileniyordu. Marksist içerikli birçok kitap kaleme alan Lenin özellikle Ne Yapmalı? (1902) adlı kitapçıkta "profesyonel devrimcilerden" kurulu bir merkez komitenin yönettiği bir devrimci partiden söz eder. 1917 Bolşevik Devrimi'nden sonra Halk Komiserleri Konseyi diye adlandırılan yeni hükümetin başına geçti ve bir millileştirme ve toprağın yeniden dağıtımı programını yürüttü.
Uzayıp giden iç savaş yeni ekonomik düzeni uygulamada olanaksız kılıyordu ve Lenin pazar ekonomisinin kimi ögelerini, 1921 yılının Yeni Ekonomik Politikası'nda yeniden yürürlüğe koydu. Son hastalığında, partisini, yerini Stalin'in almasına engel olmaları için uyardı. Ölümünden beş gün sonra Petrograd kentinin adı Leningrad olarak değiştirildi.
Ruslar Bolşevik yönetimi altında nasıl yaşadılar?
Bolşevik darbenin hemen ardından gelen dönemde Rus halkı çok acı çekti. 1917'de her 600 Rus'a karşı yalnız bir Bolşevik vardı ve Lenin, devrimi güvenceye almak, iyice yerleştirmek için gizli polis Çeka'yı kurdu. Binlerce rejim karşıtı toplandı ve kurşuna dizildi; bunlar arasında Temmuz 1918'de idam edilen Romanovlar da vardı.
Ardından, Kızıllar (komünistler) ile Beyazlar (komünist olmayanlar) arasında üç yıl süren iç savaş geldi. Troçki, bu savaşı yürütmek için Kızıl Ordu'yu kurdu. Disiplinli, iyi beslenen, iyi silahlanmış bu güç elbette üstün gelecekti. 1920'de iç savaş bittiğinde bir milyon kişi yaşamını yitirmişti.
Bu inanılmaz ölü sayısı bile, geleneksel küçük tarım işletmelerinin yerine geniş boyutlu tarımsal birimleri getirme girişimine karşı koymaya çalışırken ölen köylü sayısının yanında önemsiz kalır, 2 milyon gibi yüksek sayıda köylü yeni düzene direnirken, daha milyonlarcası da çatışmaların yol açtığı açlık yüzünden öldü. On yıl sonra, 1928'de Stalin birbirini izleyen Beş Yıllık Planlar uyarınca, yoğun sanayileşme başlattığında durum daha da beter oldu. Stalin'in planları, yeni sanayi merkezlerinin giderini karşılamak için, halkın ihtiyaçlarını gözardı ederek, SSCB'deki her çiftliğin zorla kolektifleştirilmesini içeriyordu.
Stalin'in törer rejimi komünist ideolojiye olduğu kadar kaba kuvvete ve güçlü bir propoganda mekanizmasına dayanıyordu. Gizli polisin gücü sınırsızdı ve milyonlarca insan kendini çalışma kamplarında buldu. Bu kamplarda ölenlerin sayısıyla ilgili kesin bir bilgi yoksa da, son araştırmalar 15 milyonun altında olmadığını göstermiştir. Sonuç olarak Sovyet Devrimi yalnızca katliamlarla varlığını kabul ettirdi.
Sovyet Devrimi ile gelen Rusya'da yaşanan iç savaş ve açlık yazımız burada son buldu. Benzer yazılar için: https://2ladd.com/k/tarih-kultur/