Murabba nedir?
Ezik reçelin koyusudur. Bir başka adı da «marmelat» tır. Daha koyu ve süzmesine «ağda» denir. Ayrıca edebiyatta dörder mısralık bentlerden meydana gelmiş nazım şekillerine de «murabba» denir.
Murabba (edebiyat) nedir?
Aynı ölçüde dörder dizelik bendlerden oluşan nazım biçimidir. Murabbalarda ilk bendin dört dizesi birbirleriyle, sonraki bendlerin son dizesi ilk bendle uyaklıdır. Son dizenin her bendin sonunda aynen yinelendiği murabbalara "mütekerrir murabba"denir. Her bendin son dizesi ilk bendle yalnızca uyak açısından benzeşiyorsa murabba "müzdeviç murabba" diye tanımlanır. Murabbaların uzunlukları 4-8 bend arasında değişir. Konuları çoğunlukla dinsel ve didaktiktir. Övgü, yergi, manzum, mektup, mersiye gibi türlerde yazılmışlardır.
Uyakdüzeni genelde aaaa/bbba/ccca/ddda/. şeklinde olmakla beraber, ilk bendi kafiyeli olmayan ya da sonraki bentlerde kafiyesi tekrarlanmayan murabbalar da vardır. Çoğu zaman üç ila yedi bentten oluşur. Divan edebiyatında 15. yüzyılda sultanü'ş-şuara (şairler sultanı) unvanlı Ahmed Paşa tarafından kullanılmıştır. Tanzimat edebiyatında da Namık Kemal bu türün başarılı örneklerini vermiştir. 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren şarkı şeklinde bestelenen eserlerin büyük bir kısmı murabba tarzında yazılmıştır.
Murabba özellikleri
1. Nazım birimi dörtlük olan nazım şekillerinden biridir.
2. Kafiye düzeni aaaa, bbba, ccca
3. Genellikle 4 ile 8 dörtlükten oluşur.
4. Her konuda murabba yazılabilir. Ancak dini ve didaktik konular ile övgü, yergi, manzum mektup, mersiye vs. türlerde murabba nazım şekli daha çok kullanılmıştır.
5. Aruz kalıbıyla yazılır.
6. Önemli murabba şairleri Aşki, Muhubbi, Hayreti, Taşlıcalı Yahya Bey, Fuzuli sayılabilir.
Örnek murabba
Geçti cananın firakı canıma
Tir-i cevri gibi girdi kanıma
Naleden bir kimse gelmez yanıma
Söyle ey bad-ı saba cananıma
Bahr-i aşkına olal'dan aşina
Yad oluptur cümle-i alem bana
Yalınız kaldım garib ü mübtela
Söyle ey bad-ı saba cananıma
Yaktı yandırdı beni nar-ı firak
İşidenlerden ırak olsun ırak
Hey ne müşkil derd olur bu iştiyak
Söyle ey bad-ı saba cananıma
Derd-i mendine şefaat eylesin
Hatırım sorsun inayet eylesin
Bi-vefalıktan feragat eylesin
Söyle ey bad-ı saba cananıma
Âşık olal'dan ana leyl ü nehar
Aşkım artar eksilir sabr u karar
Olmasın Yahya gibi mahzun u zar
Söyle ey bad-ı saba cananıma
Yahya Kemal Beyatlı
Sözlükte "murabba" ne demek?
Murabba kelimesinin ingilizcesi
paste-like confection made of fruit pulp.
Köken: Arapça