Oyun Teorisi, insanların nasıl ve neden mantıklı kararlar aldıklarını anlamak için kullanılan bir tekniktir.
Genellikle ekonomiye uygulanabilir olduğu düşünülse de, biyolojide evrimi anlamak için de kullanıldı ve son zamanlarda müşteriler ve diğerleri tarafından iş ve karar alma süreçlerine uygulandı.
Oyun teorisinin arkasındaki ilke, insanların rasyonel davranması ve başkalarının olası davranışları göz önüne alındığında, onlar için mümkün olan en iyi sonucu temel alarak kararlar vermeleridir.
Bu nedenle, diğerlerinin nasıl davranacağını bildikleri için daha az optimal bir sonuçla sonuçlanabilirler. Örneğin çatışmadan kaçınmak için veya kötü davranışın sonuçları çok aşırı olduğu için ödün verirler ve daha düşük bir sonucu kabul ederler.
İçindekiler
Tarih ve Tanım
Oyun teorisi, insanların oyun oynarken nasıl davrandıklarına bir bakış olarak başladı. Matematiksel modelleme tekniklerini insan davranışının incelenmesine ve özellikle çatışma ve işbirliğine uygular. Başlangıçta bir oyuncunun kazanması ve diğerlerinin kaybetmesi gereken durumlara uygulandı, ancak şimdi her türlü işbirliği davranışı için daha yaygın olarak kullanılıyor.
Bu nedenle, belki de en iyi gerekçeli karar verme bilimi veya karar vermeye uygulanan mantık olarak kabul edilir.
Genel olarak oyun teorisi, işleri basit tuttuğu için sadece birkaç alternatif eylemle iki kişilik veya iki organizasyonlu oyunlara uygulanması en kolay yoldur. Elbette hayatta hiçbir şey gerçekten basit değildir, ancak organizasyonel durumları genellikle bu şekilde düşünebilirsiniz.
Oyun Teorisi Matrisi
Oyun teorisi, durumlara basit bir matris uygular:
|Oyuncu 2|
|Eylem 1||Eylem 2|
|Oyuncu 1||Eylem 1||Oyuncu 1/Oyuncu 2 için Sonuç||Oyuncu 1/Oyuncu 2 için Sonuç|
|Eylem 2||Oyuncu 1/Oyuncu 2 için Sonuç||Oyuncu 1/Oyuncu 2 için Sonuç|
Oyun teorisi muhtemelen en iyi ‘tavuk’ oyunu gibi bir örnekle anlaşılabilir.
Bu oyunda, iki sürücü zıt yönlerde tek yollu bir yolda (veya dar bir köprüden) geçiyor. Her birinin buluştuğunda bir seçeneği vardır: sapmak ya da devam etmek. Eğer yoldan ayrılırlarsa, yoldan ayrılacaklar ve bu nedenle daha uzun sürecek, ancak çarpışmayı önleyecekler. Ayrıca yüzlerini de kaybedecekler. Her iki oyuncu da devam ederse, çökecekler.
İşte oyunun karar matrisi:
|Oyuncu 2|
|Sapmak||Devam et|
|Oyuncu 1||Sapmak||Kravat/Kravat||Kaybet/Kazan|
|Devam et||Kazan kaybet||Crash/Crash|
Oyunun anahtarı, Kazanmanın Beraberlikten, Beraberliğin Kaybeden ve her ikisinin de Crash’ten daha iyi olduğunu anlamaktır.
Rasyonel olarak bakıldığında, bu nedenle, her iki oyuncunun da yoldan çıkacağını söyleyebilirsiniz, çünkü bir kazanın sonuçları çok ağırdır. Sonuç bir beraberlik olacaktır.
Ancak başka bir alternatif daha var.
Diğer oyuncunun bir çarpışmadan kaçınmak için yoldan çıkacağını varsayabileceğiniz için, yoldan çıkmamak tamamen mantıklıdır.
Ancak, her iki oyuncu da bu şekilde düşünürse, kaçınılmaz olarak bir çökme meydana gelecektir.
Bu oyunda, bu nedenle, iki olası çözüm vardır: Beraberlik/Beraberlik ve Crash/Crash ve her ikisi de eşit derecede gerçekleşmiş gibidir.
Ekonomistler, bir denge fikrini belirleyen iktisatçıdan sonra, buna çifte Nash Dengesi diyorlar: her iki oyuncunun da yararları nedeniyle olması daha muhtemel bir çözüm.
Oyun Teorisi ve İşbirliği
Klasik ‘oyunlardan biri mahkumların ikilemidir. Bu oyunda iki mahkum ya sessiz kalabilir ya da diğerine ihanet edebilir. Her ikisi de sessiz kalırsa, her biri kısa bir hapis cezası (bir yıl) alacak. Biri diğerine ihanet ederse, konuşmacı serbest bırakılacak ve ihanete uğrayan kişi üç yıl hapis cezasına çarptırılacak. İkisi de diğerine ihanet ederse, ikisi de iki yıl hapis cezası alacak.
İşte matris:
|Oyuncu 2|
|Sessiz||İhanet|
|Oyuncu 1||Sessiz||1 yıl/1 yıl||3 yıl/Ücretsiz|
|İhanet||Ücretsiz/3 yıl||2 yıl/2 yıl|
Bu nedenle, her ikisi için de mümkün olan en iyi sonucun sessizlik olduğu açıktır. Bununla birlikte, bireysel bazda, diğerine ihanet etmek daha mantıklıdır, çünkü özgür olacaklar. Dolayısıyla beklenen sonuç, her ikisinin de birbirine ihanet etmesi ve iki yıl hapis cezasına çarptırılmasıdır.
Bununla birlikte, bu tür bir oyunda, insanlar pratikte teorinin tahmin edebileceğinden çok daha fazla işbirliği içindedirler.
Oyun teorisyenleri bunu genellikle tekrarlanan oyunlar ve itibar fikrine indirirler. Diğer bir deyişle, sadece bir kez oynayacaksanız, o zaman sizin için mümkün olan en iyi sonucu elde edebilir ve diğer kişiyi görmezden gelebilirsiniz.
Ancak, tekrar tekrar oynayacaksanız veya rakibinizle devam eden bir ilişkiye ihtiyacınız varsa, daha dikkatli olmalısınız. Rakibiniz, en son ne yaptığınızı veya belirli bir durumda nasıl davrandığınızı hatırlayacaktır. Eğer düşmanca davrandıysa ve işbirliği yapmadıysa, sonraki oyunlarda veya durumlarda sizi cezalandırmak için gerekli eylemi yapacaklardır.
Oyun teorisinin işletme ve yönetimle buluştuğu yer burasıdır.
İşbirliği eksikliğinin (veya bir başkasına aktif olarak zarar vermeye çalışmanın) erken dönemde bir iş ilişkisinin daha sonra cezalandırılacağı mantıklıdır. Güven oluşturmak zordur ve bir kez zor bir oyuncu olarak ün kazandığınızda, uzun süre güvene bağlı kalacaksınız.
Tek turluk oyunun klasik örneği, ikinci el araba satın almaktır.
Satıcı sadece satmak istiyor. Devam eden bir ilişkiyle hiç ilgisi yoktur, bu nedenle hızlı bir şekilde satın almanızı sağlamak için araçla ilgili olası sorunları gizlemeye çalışabilir.
Bununla birlikte, perakendeciler ve işletmeler, alıcıların birkaç yıl içinde tekrar gelebileceğini giderek daha fazla anlıyor.
Ayrıca sosyal medya da dahil olmak üzere diğer müşterilerle ve potansiyel müşterilerle konuşmaları muhtemeldir. Nasıl davrandığınız hakkında söylentiler dolaşacak ve bir satışı perçinlemek için etik olmayan bir şey yapmaya çalışırsanız itibarınız zarar görecektir.
Yüzeyde tek seferlik bir oyuna benzeyen şey, bu nedenle pratikte genellikle daha karmaşık hale gelir.
Oyun Teorisini Kullanma
Oyun teorisi size rasyonel davranışı keşfetmeniz ve anlamanız için bir yol sunar.
Muhtemel davranışınız göz önüne alındığında, insanların nasıl davranacağını düşünmenize yardımcı olur. Bu nedenle, iş modelinizdeki değişiklikleri düşünürken veya müşterilerinizin farklı koşullar altında olası davranışlarını anlamak için yararlı bir araçtır.
Yine de, bu oyun teorisinin tamamen rasyonel bir karar verme modeli olduğunu unutmayın.
Çoğumuz tamamen rasyonel kararlar almıyoruz. Ayrıca galerideki kişiyi beğenip beğenmediğimiz, web sitesinde gezinmenin kolay olup olmadığı, birisinin tam tıklayacağımız gibi bizi arayıp aramaması gibi faktörlerden de etkileniyoruz.
Her şey gibi, oyun teorisi de çok faydalı olsa da sadece bir araçtır.