ABD'nin Ay'a iniş aracı Peregrine, Dünya ile çarpışma rotasına girdi. Ama korkulacak bir şey yok. Yoluna çıkabilecek diğer uyduları korumak için aracın erkenden imha edilmesine karar verildi. Peregrine iniş aracının arkasındaki şirket Astrobotic, Cumartesi günü yaptığı açıklamada, “Son değerlendirmemiz, uzay aracının Dünya'ya doğru bir yolda olduğunu ve muhtemelen Dünya atmosferinde yanacağını gösteriyor” ifadelerini kullanıyor.
Merkezi ABD'nin Pittsburgh şehrinde olan şirket, iniş aracının Dünya'ya geri düşmemesi için manevra yapılabileceğine inanıyor ancak söz konusu aracın Dünya'nın çevresindeki diğer uzay araçlarının etrafında uçmasının “fazla dengesiz” olduğuna vermiş durumda. Şirket şöyle aktarıyor:
Sonuç olarak Peregrine'in ömrünü uzatma, yükleri üzerinde çalışma ve uzay aracı hakkında daha fazla bilgi edinme arzumuzu, hasarlı aracımızın cislunar uzayda bir soruna neden olabileceği riskiyle dengelememiz gerekiyordu.
Ay'ın etrafındaki alana cislunar uzay denmekte. Astrobotic, Peregrine'i 8 Ocak'ta fırlattı ve bunun, 50 yılı aşkın bir süre önceki Apollo misyonlarından bu yana Ay'a geri dönen ilk Amerikan uzay aracı olabileceği umutlarını uyandırdı. Peregrine, fırlatılan ilk ABD'li özel iniş aracı oldu.
Ancak NASA destekli görev, gemide bir yakıt sızıntısı tespit edilmesinin ardından kısa süre sonra kendi yoluna bırakıldı. Araştırmalar sızıntının hatalı bir valf nedeniyle yaşandığını öne sürüyor.
Yoğun çabayla aracın operasyonel ömrü uzatıldı
Ekip, Peregrine'in uçuşu sırasında toplayabildiği kadar çok bilgi toplamak amacıyla iniş aracının itici yakıtının kullanımını genişletmek için acele ediyordu. Bu mühendislik çalışmalarıyla Astrobotic, Peregrine'in operasyonel ömrünü altı günden fazla uzattı ki bu, orijinal tahmine göre belirgin bir gelişmeydi.
Şirket, iniş aracının birkaç hafta daha çalışmaya devam etmesini bekliyor ancak geçen Cumartesi aracın ana motorunu çalıştırdıktan sonra, durumun çok dengesiz olduğunu ve uzun süreli kontrollü yanmaları imkansız hale getirdiğini gördüler:
Uzay aracının birkaç hafta daha çalışmasının mümkün olduğuna ve Dünya'yı ıskalayacak şekilde yörüngesini yükseltme potansiyeline sahip olabileceğine inanırken, itki sisteminin anormal durumunu dikkate almalı ve görevi sonlandırmak için aracın yerleşik kapasitesini kullanmalıyız. Sorumlu ve güvenli bir şekilde...
Uçuş planının bir parçası olarak, sondanın Ay kadar yükseğe çıkması ve ardından nihai varış noktasına “sapan” hareketiyle ulaşabilmesi için Dünya'ya yakın bir noktaya geri dönmesi bekleniyordu.
Astrobotic, Peregrine'in Ay mesafesine ulaştığını doğruladı ancak sonrasında uzay aracının Dünya atmosferinden uzaklaşmasına yardımcı olmak yerine artık iniş aracının gezegenimizle çarpışmasına izin verilecek. Bu kontrollü hareket neticesinde araç Dünya atmosferine girişte yanarak parçalanacak.
Bu, Dünya yörüngesinde dönen bir geminin hizmet dışı bırakılması durumunda başvurulan standart bir uygulama ve Astrobotic, bunun bir güvenlik riski oluşturmayacağını ifade ediyor.
Birkaç gün içinde...
Astrobotic CEO'su John Thornton basın açıklamasında, şirketin uzay aracının yeniden girişi için bir tarih yayınlamadığını ancak görevin önümüzdeki birkaç gün içinde tamamlanmasını beklediklerini dile getiriyor. Astrobotic'e göre araç Pazar günü Dünya'dan yaklaşık 234 bin mil (yaklaşık 376 bin 500 km) uzaktaydı. Thornton şunları söylüyor:
Görev 18 Ocak'ta sona erdikten sonra bunları ve daha dikkat çekici hikayeleri paylaşmayı sabırsızlıkla bekliyorum. Bu görev bize şimdiden çok şey öğretti ve Ay'a yapılacak bir sonraki misyonumuzun yumuşak iniş gerçekleştireceğine dair bana büyük güven verdi.
İniş aracı, NASA'ya yönelik bilimsel ekipmanlar ve insana ait küller ve DNA da dahil olmak üzere yedi ülkeden ve 16 şirketten 20 farklı yük taşıyordu. Ekip, etkinleştirilebilecek tüm yükleri açmayı başardı ve hatta aktarılana göre iptal edilen görevi sırasında bazı bilimsel veriler dahi topladı.
Bu Peregrine'in sonu olsa da NASA'nın Ay için hâlâ büyük planları var. NASA, Ticari Ay Yükü Hizmetleri (CLPS) programının parçası olarak, mürettebatsız uzay aracıyla Ay'a yük taşımaya çalışmak için birkaç özel firmayı görevlendirdi. Houston merkezli Intuitive Machines tarafından işletilen bir başka CLPS misyonunun Şubat ayı ortasında başlatılması planlanıyor.
Kaynak: Business Insider / Metin Aktaşoğlu tarafından Türkçeleştirildi