Kısaca sertlik, bir malzemenin kalıcı bir ize karşı gösterdiği dirençtir. Sertliğin tecrübeye dayalı bir test olduğunun bir malzeme özelliği olmadığının unutulmaması gerekir. Bu nedenle, aynı malzeme parçası için farklı bir sertlik değeri sunacak çok sayıda sertlik testi mevcuttur. Bundan dolayı, sertlik bağımlı bir test yöntemidir ve her test sonucunda kullanılan test yöntemini gösteren bir etiket bulunması gerekir.
Yine de sertlik çoğu zaman malzemeleri karakterize etmek ve kullanım amaçlarına uygun olup olmadıklarını belirlemek üzere kullanılır. Bu bölümde açıklanacak sertlik testlerinin tamamı, belirli bir kuvvet uygulanarak numune yüzeyine bastırılan özel olarak şekillendirilmiş ve test numunesinden çok daha sert bir dişleyici kullanımını içermektedir. Sertlik değerini belirlemek için çentiğin derinliği ya da boyutu ölçülür.
Sertlik Testi Niçin Yapılı
- Uygulanması kolay,
- Hızlı - 1 - 30 saniye
- Nispeten daha ucuz
- Tahribatsız
- Son işlemden geçirilen parçalar hasar görmeksizin test edilebilir
- Görsel olarak her türlü şekil ve boyuttaki parçalar test edilebilir
- Pratik bir QC (kalite kontrol) cihazı - gelen, giden
Sertlik testleri en çok, bir parçanın ısıl işlemini kontrol etmek ve bir malzemenin kullanım amacı için gerekli özelliklere sahip olup olmadığını belirlemek amacıyla kullanılır. Sertlik sonucu ve istenen malzeme özelliği arasında bir bağıntı kurularak, sertlik testleri endüstriyel uygulamalarda ve R&D uygulamalarında faydalı hale getirilir.
Sertlik Skalaları
Beş temel sertlik skalası mevcuttur:
- Brinell - HB
- Knoop - HK
- Rockwell - HR
- Shore - HS
- Vickers - HV
Bu skalaların her birinde, belirli bir test prosedürü uygulanarak belirli bir kuvvetle malzeme üzerine bastırılan özel olarak şekillendirilmiş bir elmas, karbit veya sertleştirilmiş çelik dişleyici kullanılmaktadır. Sertlik değerleri, dişleyicinin nüfuz ettiği derinlik ya da neticede oluşan çentik boyutu ölçülerek belirlenir. Tüm skalalar, malzeme sertleştikçe sertlik değerleri artacak şekilde düzenlenmiştir. Sertlik değerleri, gerçekleştirilen test skalasını gösteren HR, HV, HK gibi uygun bir sembol kullanılarak rapor edilir.
Beş Belirleyici Faktör
Uygulamanız için uygun sertlik testini belirlemek üzere aşağıdaki beş faktör kullanılabilir.
- Malzeme - tane boyutu, metal, kauçuk vb..
- Yaklaşık Sertlik - sert çelik, kauçuk vb.
- Şekil - kalınlık, boyut vb.
- Isıl İşlem tamamen veya yüzeyden sertleştirilmiş, tavlanmış
- Üretim Gereklilikleri - örnek ya da %100