

Kitap Söyleşileri


AYDINLANMA
EMRE KONGAR
MENDERES'İN SİVİL DARBESİ
Dün 27 Mayıs 1960'ın yıldönümüydü.
Cumhuriyet, hem Miyase İlknur'un yazısı hem deÇağdaş Bayraktar'ın bugün de devam edecek olanAlev Coşkun söyleşisi ile Menderes'in Demokrat Parti döneminde nasıl bir baskı rejimi kurduğunu ve 27 Mayıs'a nasıl yol açtığını anımsatmıştı.
Ne yazık ki, Demokrat Parti, İsmet İnönü'nün Tek Parti Rejimi'nden tarihte eşi görülmemiş bir biçimde Çok Partili Düzene geçişini hazmedememiş ve bu "Tarihsel devrimi" çöpe atarak Türkiye'yi bugünlere kadar getiren darbelerin ve büyük çalkantıların içine sokmuştur.
Elbette bu hazımsızlıkta, dünyada Demokrasinin kurucusu olan çağdaş sınıfların (özellikle de emekçi sınıfların) Türkiye'de henüz gelişmemiş olması ve muhalefet görevinin Toprak Ağaları ve Din adamları ittifakına verilmiş olması temel belirleyiciydi.
* * *
Liderlerin ve partilerin Demokrasiye olan inançsızlıkları, diktatörce davranışları, güçlerini kaybetmeye başladıkları, seçimleri yitirme olasılıkları ortaya çıktığı zaman belirginleşir.
Menderes ve Demokrat Parti açısından da bu süreç aynen böyle yaşanmıştı:
1957 seçimlerinde gücünü yitirdiğini gören Menderes, yeni seçimleri kaybetme olasılığına karşı bir sivil darbe yapmış 1960 yılında, basını susturmak ve muhalefeti yok etmek için "Tahkikat Encümeni Kanunu" çıkararak sivil bir darbe yapmıştı.
17 Nisan 1960'da Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde, muhalefetin ve basının "yıkıcı, gayri meşru ve kanun dışı" faaliyetlerinin tahkik edilmesi için 15 milletvekilinden oluşan bir Tahkikat Encümeni kurulması kararı alındı.
27 Nisan'da da bu Encümen'in "Vazife ve Salâhiyetlerine" ilişkin kanun yayınlandı.
Dün, bu olaylara tanık olan Alev Coşkun'un gayet güzel özetlediği bu "Vazife ve Salâhiyet Kanunu"nun Resmi Gezete'deki orijinal kopyasını aşağıda yayınlıyorum.
Görüldüğü gibi "Kanunun" birinci maddesi Demokrat Parti Milletvekillerinden kurulacak olan "Encümen"e, hem askerî hem sivil mahkemelerin, üstelik de hem savcı hem de yargıçların hak ve yetkilerini veriyordu.
Dokuzuncu madde ise "Encümen" kararlarına karşı temyiz hakkı olmadığını belirtiyordu.
"Kanunun" hedef ve amacı yeterince açıktı:
Basını susturmak ve muhalefeti kapatmak.
Politikacılara, temyizi olmayan bir biçimde, her türlü yargı yetkisini vermek ve bunu muhalefeti ve basını susturmak için kullanmak DOĞRUDAN DOĞRUYA BİR SİVİL DARBE idi.
Kanun methi aşağıda buyurun kendiniz bakın.
* * *
|Tweet|
Bu siteden yapılacak alıntılarda kaynak gösterilmesi ahlak kurallarına uygun olacaktır.
Emre Kongar ile iletişim icin e-posta, site yöneticisi ile iletişim için e-posta
Son güncelleme tarihi 12 Nisan 2021