'Köşe yazarlar' ile 'köşe yazarları'
Bugünkü Türkçemizde şeyleri tasnif etme edimini 'bölümleme', tasnif'in kendisini de hemen hemen 'bölümler' anlamına gelebilecek üç ayrı sözcükle ifade ederlerdi: envâ (nev'îler), aksâm (kısımlar) ve asnâf (sınıflar).
Bu bölümleme, şeylerin zâtî araz'i ve hem zâtî, hem de arazî hususiyetlerden mürekkeb oluşlarına göre yapılır ve bu bölümler, kendi aralarında daha küçük bölümlere ayrılmak istendiğinde daha farklı adlar alırlardı. Öyle ki şeylerin bu suretteki ayrımı, kitapların bölümleri içinde kullanılırdı: Meselâ mukaddeme, kısım, fasıl, bahis...
Biz, yazarları bazı hususiyetlerine göre ayırmak istesek, acaba onları hangi hususiyetlerine göre sınıflandırabiliriz? Sözgelimi yazdıkları konulara ve sahalara göre mi? Yazma biçimlerine (uslûblarına) göre mi? Yaşlarına göre mi? Sahip oldukları ideolojilerine göre mi? Ortaya koydukları ürünün nev'îne göre mi? Yazdıkları gazetenin adına ve özelliklerine göre mi? Nerede yazarlarsa yazsınlar aldıkları maaşa göre mi? Ahlâkî tutumlarına göre mi? Profesyonel ya da amatör oluşlarına göre mi? Ülkelerine ya da ırk ve cinslerine göre mi?..
Yazarları, hususiyetlerine göre ayırmak istediğimizde, bu şekilde gelişigüzel suâller işe yaramaz. Çünkü suâl sormadan önce kendisinden suâl olunan hususiyetlerin tasnif edilmesi gerekir. Bu hususiyetler, yazarların zâtî özelliklerini mi, arazî özelliklerini mi gösteriyor, yoksa ikisinden mürekkeb özelliklerini mi?
Verilecek cevaba göre, daha sağlıklı bir bölümleme yapmak ve daha muhkem bir tefrikte bulunmak imkânını elde edebiliriz diye düşünüyorum. Ne ki bu benim işim olmadığı gibi, böyle bir bölümlemeden elde edilecek sonuç da umurumda değil... Burada beni ilgilendiren asıl husus, 'köşe yazarlar' ile 'köşe yazarları' arasındaki esasa ilişkin farkın nereden kaynaklandığını, nasıl husule geldiğini bulmak... 'Köşe' kelimesinin, nasıl olup da birbirinden farklı iki yazar türünü ortaya çıkarabildiğini anlamak... Öyle ya yazarlık, 'köşe' olanların mı 'köşe' olacak olanların mı işi, yoksa bir köşede öylece yazanların mı? Bir açıdan baktığınızda 'köşe' sözcüğü yazarı nitelemekte, yazarın ne olup olmadığını göstermekte; diğer yandan aynı 'köşe' sözcüğü, yazının türünü ve yerini göstermek suretiyle yazarına alem olmakta.
Öteden beri köşe yazarlarının gerçekte ne iş yaptıklarını merak eder dururum.
Köşe yazıları okuduğumda bu suâlleri sorduğum gibi, köşe yazıları yazmaya başladıktan sonra da sormaya devam ettim. Her iki halde de bulduğum cevaplar değişmedi ve hep aynı hikâye aklıma geliverdi:
İbn Sirin bir gün yolda bir arkadaşına rastlar ve selam verip 'nasılsın' der. Arkadaşı da üzüntülü bir şekilde, 'Beş yüz dirhem borcu olan bir kimse nasıl olabilir ki?" diye cevap verir. Bunun üzerine İbn Sirin hemen evine gider ve çok geçmeden geri gelir. Arkadaşına 1000 dirhem uzatarak "Al bu dirhemleri" der; "Beş yüzüyle borcunu öde, beş yüzüyle de geçimini temin edecek bir iş yap"
Arkadaşından ayrıldıktan sonra İbn Sirin kendi kendine söylenir: "Vallahi! Bundan sonra kimseye 'nasılsın' demeyeceğim!"
İşte 'köşe yazarlar' ile 'köşe yazarları' arasındaki fark, tam da bu noktada ortadan kalkmakta; öyle ki bu kıssa aklıma geldiğinde he iki terkip arasında mevcut olan ses uyumunun keyif verici harmonisinin dahi anlamı kalmamaktadır. Zira hem 'köşe yazarlar', hem de 'köşe yazarları', yazdıkları konularda herhangibir şeye fiilen (bizzat) derman olmayı düşünmeksizin eyleyen adamlardır.
Bu ise benim çok zoruma gidiyor ve hüccetimiz Gazâli'nin şu sözü hiç aklımdan çıkmıyor:
"Selef-i salihîn, derdine derman olmayı düşünmeksizin bir kimseye 'nasılsın' demeyi riyakarlık olarak görürlerdi."
Hal böyle olduğuna göre, köşelerin türü de önemli değildir. Ha üçgen, ha dörtgen, ha dikdörtgen, ha beşgen, ha altıgen...
Bu arada size bir uyarı: Uzmanlardan duyduğuma göre, köşelerin sayısı arttıkça, köşe 'köşe' olmaktan çıkıyormuş, yumuşuyormuş ve 'daire' halini alıyormuş. Çünkü dairevî şekillerin bereketi, köşeli şekillere nazaran daha kolay, daha hızlı ve daha mükemmel imiş.
Dücane Cündioğlu
Yeni Şafak, 19 Mayıs 1998