İlginç bilgiler serimizde bugün! Hiç mıknatısların nasıl çalıştığını merak etmiş miydiniz? Mıknatıs hayatımızın o kadar çok yerinde bize eşlik ediyor ki. Örneğin bir tabletiniz var ve buna bir klavye aldınız. İşte! Klavyeniz mıknatısla yapışacak. Ya da mesela, havada asılı duran bir lamba gördünüz. Kablosu yok, bağlantısı yok. Ne?? Evet, doğru bildiniz. Bu da mıknatısların işi! 😀 Ayrıca herkes mutlaka hayatında bir sefer “yahu bunlar cidden nasıl çalışıyor?” Diye merak etmiştir. İşte bunun için doğru adrestesiniz.
Mıknatıs nedir? Nasıl Çalışır?
Mıknatıslık etkisi, malzemelerde iki karşılıklı uçta toplanır. Bu iki uca mıknatısın kuzey ve güney kutubu ismi verilir. Basit bir şekilde, iki mıknatısın zıt kutupları birbirini çeker. Öte yandan, eş kutuplar da birbirini iter. Bu şekilde çalıştığı söylenebilir. Ancak, mantığındaki açıklamak gerekirse biraz daha detay bilgi vereceğim.
İlk olarak manyetizmadan bahsederek başlayalım.
Manyetizma, mıknatısların birbirini çektiğinde veya ittiğinde uyguladığı kuvvettir. Manyetizma, elektrik yüklerinin hareketinden kaynaklanır.
Her madde atom adı verilen küçük birimlerden oluşur. Aynı zamanda her atomun elektronları, elektrik yüklerini taşıyan parçacıkları vardır. Tepeler gibi dönen elektronlar, bir atomun çekirdeğini veya çekirdeğini çevreler. Hareketleri bir elektrik akımı üretir ve her elektronun mikroskobik bir mıknatıs gibi hareket etmesine neden olur.
Çoğu maddede, eşit sayıda elektron zıt yönlerde döner ve bu da manyetizmalarını iptal eder. Bu nedenle kumaş veya kağıt gibi malzemeler zayıf manyetiktir. Demir, kobalt ve nikel gibi maddelerde elektronların çoğu aynı yönde döner. Bu, bu maddelerdeki atomları güçlü bir şekilde manyetik yapar – ancak henüz mıknatıs değildirler.
Yani, mıknatıslanmak için, güçlü bir başka manyetik maddenin mevcut bir mıknatısın manyetik alanına girmesi gerekir. Manyetik alan, manyetik kuvvete sahip bir mıknatısın etrafındaki alandır.
Tüm mıknatısların kuzey ve güney kutupları vardır. Zıt kutuplar birbirini çekerken aynı kutuplar birbirini iter. Bir demir parçasını bir mıknatısa sürttüğünüzde, demirdeki atomların kuzeye bakan kutupları aynı yönde sıralanır. Hizalanmış atomlar tarafından üretilen kuvvet, bir manyetik alan oluşturur. Demir parçası bir mıknatıs haline geldi.
Öte yandan, bazı maddeler elektrik akımı ile mıknatıslanabilir. Elektrik bir tel bobinden geçtiğinde, bir manyetik alan üretir. Bununla birlikte, elektrik akımı kesilir kesilmez bobinin etrafındaki alan kaybolacaktır.