23.07.1965 tarih ve 12056 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 657 Sayılı Devlet Memurları Kanun'un"Çalışma Saatleri" başlıklı 99. maddesindeki;"Memurların haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saattir.
Bu süre Cumartesi ve Pazar günleri tatil olmak üzere düzenlenir. Ancak özel kanunlarla yahut bu kanuna veya özel kanunlara dayanılarak çıkarılacak tüzük ve yönetmeliklerle, kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma süreleri tespit olunabilir.
Bakanlar Kurulu, yurt dışı kuruluşlarda hizmetin gerektirdiği hallerde, hafta tatilini Cumartesi ve Pazardan başka günler olarak tespit edebilir." hükümleri ile memurların haftalık çalışma sürelerinin 40 saat olduğu ve bu sürenin cumartesi ve pazar günlerinin tatil olarak düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.
657 Sayılı Devlet Memurları Kanun'un "Günlük Çalışma Saatlerinin Tespiti" başlıklı 100. maddesindeki;"Günlük çalışmanın başlama ve bitme saatleri ile öğle dinlenme süresi, bölgelerin ve hizmetin özelliklerine göre merkezde Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca, illerde valiler tarafından tespit olunur." hükümleri ile de günlük çalışmanın başlama ve bitiş saatleri ile öğle dinlenme süresinin bölgelerin ve hizmetin özelliklerine göre merkezde Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca, illerde valilerce belirleneceği hüküm altına alınmıştır.
657 Sayılı Devlet Memurları Kanun'un "Yıllık izinlerin kullanılışı" başlıklı 103. maddesindeki; "Yıllık izinler, amirin uygun bulacağı zamanlarda, toptan veya ihtiyaca göre kısım kısım kullanılabilir. Birbirini izleyen iki yılın izni bir arada verilebilir. Cari yıl ile bir önceki yıl hariç, önceki yıllara ait kullanılmayan izin hakları düşer.
Öğretmenler yaz tatili ile dinlenme tatillerinde izinli sayılırlar. Bunlara, hastalık ve diğer mazeret izinleri dışında, ayrıca yıllık izin verilmez.
Hizmetleri sırasında radyoaktif ışınlarla çalışan personele, her yıl yıllık izinlerine ilaveten bir aylık sağlık izni verilir." hükümleri ile de memurların yıllık izinlerin nasıl kullanılacağı hüküm altın alınmıştır.
Aynı kanunun "Fazla Çalışma Ücreti" başlıklı 178. maddesinin (A) fıkrasında "A) 99 ve 100 üncü maddeler hükümleri uyarınca tespit olunan günlük çalışma saatleri dışında;
a) Salgın hastalık ve tabii afetler gibi olağanüstü hallerin olması (Bu hallerin devamı süresince),
b) Fabrika, atelye, şantiye, işletme gibi yerlerde İş Kanununa tabi olarak işçi çalıştıran kurumlarca hizmetin gereği olarak işçi ile birlikte çalışma saatleri ve günü dışında çalışmanın zorunlu bulunması.
hallerine münhasır olmak üzere, yapılan fazla çalışmalar ücretle karşılanır.
Yukarıda sayılan hallerde yaptırılacak fazla çalışmanın süresi ve saat başına ödenecek ücret Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenir." hükmünde fazla çalışmaların ücretle karşılanacağı, fazla çalışmanın süresi ve saat başına ödenecek ücretin Bakanlar Kurulu kararı ile belirleneceğine yer verilmiştir.
Yine 178. maddenin (B) fıkrasında ise; " B) Kurumlar gerektiği taktirde personelini günlük çalışma saatleri dışında fazla çalışma ücreti vermeksizin çalıştırabilirler. Bu durumda personele yaptırılacak fazla çalışmanın her sekiz saati için bir gün hesabı ile izin verilir. Ancak, bu suretle verilecek iznin en çok on günlük kısmı yıllık izinle birleştirilerek yılı içinde kullandırılabilir.
Fazla çalışmanın uygulama esas ve usulleri Devlet Personel Başkanlığı ile Maliye Bakanlığınca müştereken belirlenir.
Milli İstihbarat Teşkilatı mensuplarına ödenecek fazla çalışma ücretleri ve diğer hususlar Başbakan tarafından onaylanacak bir talimatla tespit edilir." hükümlerinde fazla çalışmanın her sekiz saati için bir gün hesabı ile izin verileceğine yer verilmiştir.
Diğer taraftan yine aynı Kanunun "Kapsam" başlıklı 146. maddesinin 2. fıkrasında "Memurlara kanun, tüzük ve yönetmeliklerin ve amirlerin tayin ettiği görevler karşılığında bu Kanunla sağlanan haklar dışında ücret ödenmez, hiçbiri yarar sağlanmaz..." hükmüne,
02/07/2009 tarih, 7434 sayılı ve 2009/12 nolu Başbakanlık Genelgesi'nin 6. maddesinde "657 sayılı Kanunun 178 inci maddesinin (B) bendinde ver alan, personele yaptırılan ve ücretle karşılanamayan her sekiz saatlik fazla çalışma için bir gün izin verilmesi konusunda Kanunun amir hükmüne titizlikle uyulacaktır." hükmüne yer verilmiştir.
Bu çerçevede Milli Eğitim Bakanlığına sorulan görüşe Milli Eğitim Bakanlığı Kız Teknik Öğretim Genel Müdürlüğü 07/01/2011 tarih ve 75 sayılı ve "Fazla çalışma" Konulu Yazıları ile Devlet Personel Başkanlığı da 18.09.2009 tarih ve 17179 sayılı görüş yazısı ile bu durumdaki personelin fazla çalışmaların her sekiz saati bir gün hesabıyla değerlendirilerek izinden yararlandırılmalarının mümkün olabileceği ve bu sürelerin en çok on günlük kısmının yıllık izinle birleştirilerek yıl içinde kullandırılabileceği yönünde görüş bildirmişlerdir.
Ayrıca; Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 10/02/2011 tarih ve 9238 sayılı ve "Hizmetlipersonelin problemleri" konulu yazıları ile; "Konu-2 Yine pek çok okulumuzda hizmetlilerimiz; mesai saatlerinin dışında da çalışmak zorunda bırakılmakta ve bu çalışmalar karşılığında da hizmetlilere hiçbir mesai ücreti ödenmemektedir. Hizmetlilerimiz yapmakta oldukları rutin görevleri dışında nöbet tutmaya zorlanmakta ve nöbet süreleri içinde oluşabilecek her şeyden mesul tutulmaktadır.
Cevap-2 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Fazla Çalışma Ücreti" başlıklı 178 inci maddesinde, fazla çalışma ve bu çalışma karşılığı verilecek haklar belirlenmiş; maddenin (B) fıkrasında; "Kurumlar gerektiği takdirde personelini günlük çalışma saatleri dışında fazla çalışma ücreti vermeksizin çalıştırabilirler. Bu durumda personele yaptırılacak fazla çalışmanın her sekiz saati için bir gün hesabı ile izin verilir. Ancak, bu suretle verilecek iznin en çok on günlük kısmı yıllık izinle birleştirilerek yılı içinde kullandırılabilir." açıklamasında bulunduktan sonra,
"Bu itibarla, Bakanlığımız emrinde görev yapan personelden, günlük çalışma saatleri dışında da görev yapanların fazla çalışmalarının her sekiz saati için bir gün olmak üzere izinden yararlandırılmaları mümkün olup, söz konusu hüküm kapsamında izin verilmeyen personelin adı-soyadı ve görev yaptığı kurumuna ilişkin bilgi ve belgelerin Bakanlığımıza gönderilmesi halinde de konunun değerlendirilmesi mümkün olacaktır." uyarısında bulunmaktadır.
Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü; 10/02/2011 tarih ve 9238 sayılı ve "Hizmetli personelin problemleri" konulu yazıları ile Müdür Yardımcıları, Genel İdari Hizmetler Sınıfına tabi personelin her sekiz saat fazla çalışması için bir gün hesabı ile izin verilecektir. İzin vermeyen kurum amirleri sendika tarafından Milli Eğitim Bakanlığına bildirilecektir.
Not:4/C kapsamında görevli personele fazla çalışma ücreti ödenmektedir.4/C'li personelin fazla mesai ücreti dilekçesi
Türk Eğitim-Sen tarafından Milli Eğitim Bakanlığı'na hizmetli kadrolarında görev yapanların fazladan çalıştıkları süreler için fazla çalışma ücretinden yararlandırıp yararlandırılamayacağı hususundaki bilgi talebine Bakanlığın cevabi yazısında; hizmetli kadrosunda görev yapanların, fazla çalışma ücretinden yararlandırılmalarının mümkün bulunmadığı; ancak, fazla çalışmalarının her sekiz saati bir gün hesabıyla değerlendirilerek izinden yararlandırılmalarının mümkün olabileceği Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 13/02/2014 tarih ve 649045 sayılı yazısı cevap olarak iletilmiştir.
Yine Aynı konuda Milli Eğitim Bakanlığı İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğünün 14/01/2015 tarih ve 427785 sayılı yazısı da bulunmaktadır.
Bu hükümler ışığında; Müdür Yardımcıları, Genel İdari Hizmetler Sınıfına tabi personelin fazla çalışmalarının haftada 8 saati bulması halinde haftada bir gün izin verilmesi ve bu izinlerin 10 günlük kısmının yıllık iznine eklenmesi gerekmektedir.
Bu konuda Devlet Personel Başkanlığının 18/11/1992 tarihli görüş yazısında "Yaptırılan fazla çalışma karşılığı verilmesi gereken aynı yıl içerisinde peyderpey kullandırılmayıp biriktirilen ve toplam süresi (10) günü aşan izinlerin bir defaya mahsus olmak üzere (10) günün ilgililerin yıllık izinleriyle birleştirilmesi suretiyle artan sürelerin ise aynı yıl İçerisinde idarece uygun görülecek zaman ve süreler dahilinde peyderpey kullandırılması gerektiği hakkında." açıklaması da bulunmaktadır.
Ayrıca; 13.3.1975 tarih ve 15176 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe Giren Fazla Çalışmanın Uygulama Esaslarını Gösterir Yönetmeliğinin "Denetim " başlıklı 11. maddesinde ; " Fazla çalışmada bulunan Devlet Memurlarının fazla çalışma saatleri her gün fazla çalışmaya katılanların yöneticisi tarafından kontrol edilerek "Aylık Fazla Çalışma Cetveli" üzerinde tespit ve imza edilir. Bu cetvel, fazla çalışmaya katılmış ise o gün, katılmamış ise ertesi gün kurumun personel işleri sorumlusu tarafından da kontrol edilir ve onaylanır." hükümleri bulunmaktadır.
16 Nisan 2014 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 2014/5 nolu Başbakanlık Genelgesinde "3. İlgili mevzuatı gereği fazla çalışma karşılığı ücret ödenememesi durumunda ise; söz konusu kamu görevlilerine, başta 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 178'inci maddesi ile 2009/12 sayılı Başbakanlık Genelgesinin 6'ncı maddesi olmak üzere tabi oldukları mevzuat hükümleri çerçevesinde; yaptırılacak fazla çalışmanın her sekiz saati için bir gün hesabı ile izin verilecektir. Ancak, bu suretle verilecek iznin en çok on günlük kısmı yıllık izinle birleştirilerek yılı içinde kullandırılabilecektir." hükümleri de bulunmaktadır.
Milli Eğitim Bakanlığı İzin Yönergesinin "Diğer izinler" başlıklı 18. maddesi (ç) bendinde; "(ç) (1) Memurun kullanacağı diğer izinlere ilişkin uyulacak hususlar ç) Öğretmenler hariç olmak üzere, fazla çalışma ücreti verilmeksizin günlük çalışma saatleri dışında çalıştırılan memurlara, fazla çalışmasının her 8 saati bir gün hesap edilerek izin verilir. Fazla çalışmaları karşılığında ayrıca ek ders ücretinden yararlandırılmaları öngörülmeyen okul/kurum yöneticilerine de bu kapsamda izin verilir. Bu şekilde verilecek iznin en çok 10 günlük kısmı yıllık izinle birleştirilerek o yıl içinde kullandırılabilir." hükümleri de bulunmaktadır.
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okul ve kurumlarda çalışan yardımcı hizmetler, genel idari hizmetler ve teknik hizmetler sınıfında çalışan personellerin 4+4+4 eğitim sistemi sonrası mesai saatlerinin farklılıklar gösterdiği ve özellikle ikili eğitim yapan okullarda çalışan hizmetli personelin giriş-çıkış saatlerindeki belirsizlik açıkça gözlenmektedir.
Bu hükümlere rağmen fazla çalışmaların izin olarak kullandırılma uygulamasında idarelerin keyfi davrandıkları, fazla çalışmaların sözlü olarak yaptırıldığı, yazılı bir puantaj tutulmadığı için eğitim çalışanlarının haklarını arayamadıkları, izin vermekten kaçınan amirler ile personel arasında huzursuzların ortaya çıktığı personelin izin haklarının kullandırılmadığı görülmektedir.
Bu nedenle tüm okul ve kurum müdürlüklerince personelin giriş ve çıkış saatlerin belirlenerek imza karşılığı duyurulması ve haftalık 40 günlük 8 saatten fazla çalışmaların "Fazla Çalışma Puantajı" cetveli hazırlanarak bu cetvelin imza karşılığı doldurulması ve fazla çalışmaların her 8 saatine bir gün izin verilmesi gerekmektedir.
Not; Milli Eğitim Bakanlığı Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğü 19/10/2015 tarih ve 10590369 sayılı yazısıile bünyesindeki işçilerin fazla çalışma yapamayacağını açıklamıştır.
İkili öğretim yapan örgün ve yaygın eğitim kurumlarında görev yapan yöneticiler ve müdür yetkili öğretmenler
23.08.2015 Tarih Ve 29454 Sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2016 ve 2017 Yıllarını Kapsayan 3. Dönem Toplu Sözleşmesinin, İkinci Bölümü Eğitim, Öğretim Ve Bilim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşmesinin "İkili öğretim yapan örgün eğitim kurumları yöneticilerinin ilave ek ders ücreti" başlıklı 7. maddesindeki; "(1) 2006/11350 sayılı Kararın 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca örgün ve yaygın eğitim kurumlarındaki yöneticilere ödenmekte olan ek ders ücreti, ikili öğretim yapan örgün eğitim kurumlarındaki yöneticilere ders yılı süresince haftada 2 saat artırımlı ödenir."hükümlerine göre Milli Eğitim Bakanlığına bağlı İkili öğretim yapan örgün ve yaygın eğitim kurumlarında görev yapan yöneticilere ders yılı süresince haftada 2 saat artırımlı ek ders ödenmektedir.
Milli Eğitim Bakanlığı İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğü 13.02.2013 tarih ve 103473 sayılı ve "Fazla çalışma" konulu yazıları ekinde Maliye Bakanlığının görüş yazısını yetkililere göndermiştir. Maliye Bakanlığı vekaleten görevlendirilenlere ek dersin iki saat artırımlı ödeneceği, görevlendirme ile görevlendirilenlere ödenemeyeceği, iki saat artırımlı ek dersinde ders yılı süresince vekaleten ve kadrolu olan yöneticilere ödeneceği cevabını vermiştir.
Müdür yetkili öğretmen görevlendirilmesi zorunlu bir görevlendirme ve sürekli olduğundan ikili öğretim yapan örgün eğitim kurumlarında müdür yetkili öğretmenlere ek ders ücretlerinin 2 saat artırımlı ödenmesi gerektiğine dair Türk Eğitim Sen Tarafından yapılan başvuruya Milli Eğitim Bakanlığı İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğü 27.06.2013 tarih ve 1535566 sayılı yazıları ile olumlu görüş beyan etmiştir.
Yine ikili öğretim yapılan okul öncesi sınıflarında okulda görevli yöneticilerden ikili öğretime bağlı olarak okulda bulunmak durumunda olanların ek ders ücretlerinin, ders yılı süresince haftada 2 saat artırımlı ödenmesi gerektiğine dair Milli Eğitim Bakanlıgı İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğünün 13.02.2013 tarih ve 103490 sayılı görüş yazıları bulunmaktadır.
Okul Yöneticilerinin ve Personelinin Fazla Çalışmaları karşılığında izin İçin Başvuru Dilekçesini bilgisayarınıza indirmek için tıklayınız.
Ahmet KANDEMİR