Victor Hugo
- Doğum : 26 Şubat 1802 Besançon - Fransa
- Ölümü : 22 Mayıs 1885 Paris - Fransa
- Meslek : Şair, roman, deneme, oyun yazarı, devlet adamı
Victor Hugo, Fransız şair, roman ve oyun yazarıdır. Romantizm akımının tesiri altında kalmış ve bunun savunucusu olmuştur.
Yaşamı
Victor Hugo 26 Şubat 1802' de Besançon 'da doğmuştur. Romantik akıma bağlı olan Victor Hugo Fransız şair, romancı ve oyun yazarıdır. Hugo'nun Fransa'daki edebi ünü ilk olarak şiirlerinden daha sonra ise roman ve oyunlarından gelir. Les Contemplations ve La Legende des siecles adlı şiirleri en çok saygı gören şiirleridir. Hugo Fransa dışında ise en çok “Sefiller” ve “Notre Dame'ın Kamburu” adlı romanları ile tanınır. Hugo'nun çocukluğu siyasi karmaşıklığın olduğu dönemde geçmiştir. Babası subay olan Victor Hugo ülkedeki karışıklıklar nedeniyle sürekli yolculuk etmek ve ailesiyle farklı yerlere taşınmak zorunda kalmıştır. Hugo bu yolculuklar sırasında pek çok şey öğrenmiştir. Hugo'nun annesi babasından dolayı yapılan askeri gezintilerden yorulduğu için evliliğini bitirip üç çocuğunu da yanına alarak Paris'e yerleşmiştir. Annesi bundan sonra Hugo'nun eğitimi üzerine eğilmiştir ve tüm bunlardan dolayı Hugo'nun ilk eserlerinde krala bağlılığının ve annesinin inancının etkileri görülmüştür. Fakat daha sonra Hugo 1848 yılında Fransa'da yaşanan devrim hareketinde çektiği olaylardan dolayı kral yanlısı eğitime başkaldırmış ve cumhuriyetçiliği, özgür düşünceyi desteklemeye başlamıştır. Hugo gençken çocukluk arkadaşına aşık olmuştur. Annesi bu ilişkiye onay vermediği için annesinden gizli nişanlanmış ve annesinin ölümünün ardından evlenmiştir. Evliliğinden bir sene sonra ilk çocuğu Leopold doğmuştur. Fakat çok kısa bir süre sonra ölmüştür. İlk çocuğunun ölümünden bir yıl sonra Leopoldine adını verdiği kızı doğmuştur. Ardından Charles , François-Victor ve Adele adındaki çocukları dünyaya gelmiştir. Hugo'nun kızı henüz 19 yaşındayken ölmüştür ve bu ölüm Hugo'yu oldukça sarsmıştır. Bu nedenle kızının ölümünden sonra kızına şiirler yazmıştır ve bundan asla vazgeçmemiştir. 1851 yılının sonunda yaşanan askeri darbe nedeniyle sürgün edilmiştir. 1859 yılında genel af ilan edildiği halde ülkesine dönmemiştir. III. Napolyon iktidardan çekilince ülkesine dönmüştür.
Edebi Yaşamı
Victor Hugo ilk romanı olan Han d'ıslande evliliğinden bir yıl sonra yayımlamıştır. Üç yıl sonra ise ikinci romanı olan “Bug-Jargal” yayımladı. 1829 ve1840 yılları arasında en iyi şairlerden biri olarak beş şiir kitabı yayımlamıştır. Zamanın çoğu yazarı gibi Hugo da 19. yüzyılda ortaya atılan romantizm akımının anlayışını benimsemiştir ve bu akımın en ünlü temsilcilerinden biri olmuştur. Fransa'daki edebi alanın en öde gelen isimlerinden biri olan François-Rene de Chateaubriand'dan etkilenmiştir. Hugo Chateaubriand gibi olamayacaksa hiçbir şey olamayacağı düşüncesi ile hareket etmiştir. Bu nedenle Hugo örnek aldığı bu şahsiyeti kişisel hayatına da aktarmış onun gibi yaşamaya başlamıştır. Zaten Victor Hugo'un en belirgin özelliklerinden biri örnek aldığı insanlar gibi yaşamasıdır. Hugo ilk dönem eserlerine tutkusunu ve yeteneğini yansıtmış kısa bir süre içinde ün sahibi olmuştur. İlk şiir derlemesi “Odes et poesies diverses” Hugo henüz 20 yaşında iken yayınlanmıştır ve bu derlemesi sayesinde Hugo'ya kraliyet maaşı bağlanmıştır. Dört yıl sonra yayımlanan şiir kitabı “Odes et Ballades” Hugo'nun muhteşem bir şair ve kelime üstadı olduğunu açıkça ortaya koymuştur. Hugo'nun olgun denilebilecek ilk kurgu eseri “Le Dernier jour d'un condamne (Bir İdam Mahkumunun Günlüğü)” 1829'da basılmıştır ve dönemin büyük yazarları üzerinde derin etki yaratmıştır. Hugo'nun Fransa'da idam edilen gerçek bir katili anlattığı kısa öykü türünde yazılmış eseri” Claude Gueux” 1834'de yayınlanmıştır ve Hugo'nun başyapıtı denilen eseri Sefiller'in temelini oluşturmuştur. Victor Hugo'nun ilk romanı “Notre-Dame de Paris(Notre Dame'ın Kamburu)” 1831'de basılmıştır ve büyük başarı elde etmiştir. Birçok dile çevrilmiştir. Hugo 1830'lu yılların başında toplumdaki sefaleti ve adaletsizliği anlatmak amacıyla yeni bir kitap yazmaya başlamıştır. “Sefiller” adlı bu romanı yayımlamak tam 17 yıl sürmüştür. Hugo bu romanın kalitesinin farkındaydı bu nedenle romanı en yüksek teklife vermiştir. Roman daha basılmadan pazarlama kampanyaları başlamıştır. İlk olarak romanın birinci bölümü piyasaya sürülmüştür ve basıldığı ilk saatte tükenmiştir. Bu roman Fransızlarda büyük bir etki yaratmıştır. Romana acımasızca eleştiriler de yapılmıştır. Tüm kötü yorumlara rağmen Sefiller Fransa Ulusal Meclisi'nin gündeme gelmesini sağlamıştır. Bu roman tüm dünyada büyük bir yankı uyandırdı birçok kez sinemaya uyarlanmış, tiyatro ve sahne gösterilerinde kullanılmıştır. Hugo bir sonraki romanı Deniz İşçileri adlı eserinde toplumsal ve siyasi olayları anlatmaya ara vermiştir. Hugo 1869'da yayımlanan Gülen Adam romanı ile toplumsal sorunları anlatmaya geri dönmüştür. 1874'de son romanı olan Doksan Üç adlı kitabı yayımlanmıştır. Bu kitap Fransız Devrimi'nde ortaya çıkan Terör Dönemi'ni ele almıştır. Hugo 1870'de Paris'e döndüğünde halk tarafından oldukça büyük bir ilgi ve saygı ile selamlanmıştır. Kısa bir zaman sonra hafif sayılabilecek bir felç geçirmiştir. Kızı Adele akıl hastanesine kapatılmıştır. İki oğlu ise ölmüştür. Karısı ise 1868'de ölmüştür. Yaşadığı tüm kayıplara rağmen siyasetin içinde bulunmaya devam etmiştir. Siyasi hayatının son zamanlarında oldukça başarısız olmuş ve bulunduğu parti ile sorunlar yaşamıştır.
Son Yılları ve Ölümü
27 Haziran 1878 'de yeniden hafif sayılabilecek bir felç geçirmiştir. Victor Hugo 22 Mayıs 1885 yılında zatürreden dolayı hayatını kaybetmiştir. Ölümü ülkeyi yasa boğmuştur. Cenaze törenine iki milyondan fazla insan katılmıştır. Victor Hugo'nun mezarı Alexandre Dumas ve Emile Zola ile aynı yerdedir. Ölümünden sonra Fransa'daki pek çok yere Hugo'nun ismi verilmiştir.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Çağdaşımız Victor Hugo Bir Dahinin Portresi, Server Tanilli, ALKIM YAYINEVİ-KELEPİR
Victor Hugo, Derleyici: Vahdet Gültekin, KASTAŞ YAYINLARI
Rodin's Monument to Victor Hugo, Ruth Butler, GARAJ KİTAP
Çağına Sığmayan Dev Victor Hugo, Natalya Ignatevna Muravyeva, ETKİN YAYINEVİ
Victor Hugo Yaşam Öyküsü, Beşir Fuad, ÖZGÜR YAYINLARI
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
William Henry Bartlett
Manzara ressamı olarak yetişen ve Miss Pardoe’nin İstanbul hakkındaki eserini resimleyen İngiliz ressam Bartlett, ilk resimlerini Londra’da Kraliyet Akademisi’nde sergiledi. J. Britton’un Picturesque Antiquities of English Cities adlı kitabı için desen çizmesi üzerine sevilen ve eserleri aranılan bir kitap ressamı olarak tanındı. Bu sebeple kendisinden Doğu ülkeleriyle Amerika hakkında yazılan bazı kitapları resimlendirmesi istendiği için altısı Yakındoğu’da olmak üzere birçok seyahat yaptı. Gerek Yakındoğu’da gerekse Amerika’da çizdiği resimler çelik gravür halinde hakkedilerek bu ülkelere dair kitaplarda yayımlandı. Metnini J. Carne’ın yazdığı Syria, the Holy Land, Asia Minor adlı kitabın resimlerini de W. Purser ile birlikte hazırladı. Amerika ile ilgili resimleri H. A. Payne tarafından hakkedilerek N. B. Willis’in bu ülkeye dair kitabında yayımlandı. Bartlett başka ressamlarla birlikte G. N. Wright’in The Rhine, Italy and Greece adlı kitabını da resimledi.
-
Aforoz
Aforoz Türkçe’ye, Yunanca “dışarıda bırakma, dışarı çıkarma, kovma” mânalarına gelen aphorozein sözünden geçti. Bütün eski dünya kavimlerinde cemaatten çıkarma cezasına rastlanmaktadır. Yahudiliğin ilk dönemlerinde, ahdi bozan ve yasayı çiğneyen, Allah’ın lânetiyle cezalandırılırdı. Milâttan sonra 70 yılından itibaren, dinden dönenlerin ve sapıkların süresiz olarak cemaatten çıkarıldığı bilinmektedir. Ünlü filozof Spinoza, Yahudi kutsal kitaplarının orijinalliği hususunda şüphelerini dile getiren eserler yazdığı için aforoz edildi. Aforoz cezasının Hristiyanlığa Yahudilik’ten geçtiği, dolayısıyla temeli Tevrat’a kadar indiği halde ilk kiliseler bu cezanın kaynağını, Hz. Îsâ’nın günahkâr biri hakkındaki sözlerine dayandırırlar. Aforozun karşılığı olan excommunicatio tâbirine ise ilk defa 4.yy’ın sonlarında rastlanmaktadır. Bu dönemde aforoz, cemaatten tamamıyla çıkarma şeklinde değil, ıslah gayesiyle ve tövbe etmesi halinde suçluyu tekrar cemaate alma tarzında uygulandı. Orta Çağ’da papaların ve piskoposların elinde siyasî otoriteye karşı bir baskı aracı olarak kullanıldı. Hristiyan mezheplerin birbirlerini aforoz ettikleri bilinmektedir. Katolik kilisesi 15 Temmuz 1054’te Ortodoks kilisesini aforoz etti.
-
Ataol Behramoğlu
Günümüzün yaşayan önemli şair ve yazarlarından biri olan Ataol Behramoğlu İstanbul Çatalca’da dünyaya geldi. İlk ve orta ve lise öğrenimini tamamlamasının ardından bir süre Ankara Hukuk Fakültesi’ne devam etti, Ankara Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Felsefe Bölümü’nün derslerini izledi, aynı fakültenin Rus Dili ve Edebiyatı Bölümü’nü bitirdi. Ülke içerisinde yürüttüğü sol-sosyalist faaliyetlerinden dolayı 1970 yılı sonbaharında dört yıl sürecek ilk yurtdışı yolculuğuna çıktı. 1972’ye kadar Londra ve Paris’te yaşadı. Paris’te Louis Aragon ve Pablo Neruda ile tanıştı. Ataol Behramoğlu 1974’te ülkeye dönüşünden bir süre sonra Muhsin Ertuğrul yönetimindeki İstanbul Belediyesi Şehir Tiyatroları’nda dramaturg olarak çalışmaya başladı. 1982 Mart ayında Barış Derneği kurucu ve yöneticisi olarak tutuklandı. Maltepe Askeri Cezaevi ve Sağmalcılar Cezaevi’nde on ay tutuklu kaldı. Ataol Behramoğlu 1984 başlarında ülkeden gizlice ayrılmak zorunda kalarak Fransa’ya gitti. Bir süre sonra ailesini de – pasaport verilmediği için – yine gizlice ülke dışına çıkardı. Bu yıllarda Ataol Behramoğlu Avustralya’dan Finlandiya’ya birçok ülkede katıldığı toplantılarda konuşmalar yaptı, şiirlerini okudu. Bir süre sonra tekrar ülkeye döndü. Farklı üniversitelerde öğretim üyeliği de yapan Behramoğlu Cumhuriyet gazetesinde köşe yazarlığını sürdürmektedir.
-
Louis Aragon
Gerçeküstücülük hareketinin kurucularından ve Fransız toplumcu edebiyatının önde gelen isimlerinden Louis Aragon, Paris’te dünyaya geldi. Lise eğitimini Sait Pierre Lisesi’nde başlayan Aragon başarılı bir öğrenciydi. Tıp fakültesinde eğitim gördüğü sırada son yılında I. Dünya Savaşı’nın başlaması üzerine askere alındı. Cephede gösterdiği yararlılıklardan ötürü kendisine madalya takdim edildi. Askerlik sonrası tekrardan başladığı tıp öğrenimini yarıda bırakarak kütüphaneci olarak çalışmaya başladı. Evvelden dahil olduğu Dadaizm görüşünden zamanla kopan Aragon, Breton’un yayımladığı “Sürrealizm Manifestosu” ve Revolution Surrealist dergisi doğrultusundaki görüşlere katıldı. 1928 yılından itibaren değişmeye başlayan estetik ve politik görüşlerinden ötürü karısı romancı Elsa Triolet ile SSCB’ye gidip bir yıl orada kaldı. 1930’da Harkov’da toplanan Devrimci Yazarlar Kongresi’ne katıldı ve bir süre sonra Breton’dan ve Gerçeküstücülük hareketinden tamamen koptu. 1939 yılında çıktığı New York gezisinden döndüğünde yeniden askere alındı. Nazi işgaline karşı örgütlenen Fransız direniş hareketine değişik bir kimlikle gittiği Güney Fransa’da katlan Aragon, gizlice basılıp dağıtılan şiirleriyle büyük ün kazandı. II. Dünya Savaşı’ndan dönüp çeşitli sol dergilerin yönetimini üstlendi. Ekim Devrimi’nin altmışıncı yıldönümü törenlerinde Fransa’nın resmi temsilcisi olarak katılan Aragon, son yıllarında sadece eski yapıtlarının yeni basımlarını hazırladı, tv programlarına katıldı. Paris’te öldü.
-
Sadi Çelebi
Eğitim, yargı ve fetva görevlerindeki dirayet ve başarısı ile sağlam akîdesi, kuvvetli lisanı ile tanınan Sadi Çelebi küçük yaşta İstanbul’a gitti. Babasından ve diğer âlimlerden ders gördükten sonra Mevlânâ Muhyiddin Mehmed Samsûnî’ye intisap ederek onun hizmetine girdi. Medrese tahsilinin ardından önce Başçı İbrâhim Medresesi’ne, daha sonra sırasıyla Edirne’de Taşlık, İstanbul’da Mahmud Paşa, Bursa’da Sultan medreselerine ve Sahn-ı Semân medreselerinden birine müderris oldu. Ardından kadılık mesleğine geçti ve İstanbul kadısı oldu. On yıl boyunca kaldığı bu görevde önemli hizmetler gördü, birçok olayda yer aldı. Yine İstanbul kadılığı zamanında önemli bir sosyal ve dinî mesele haline gelen Molla Kābız’ın yargılanması konusuna müdâhil oldu. Devrin kaynaklarına göre divan üyesi iki kazasker mahkemede başarısız olunca padişahın emriyle yargılama işini Şeyhülislâm Kemalpaşazâde ile birlikte üstlendi. Daha sonra azledildi ve yeniden Sahn-ı Semân medreselerinden birinde müderrisliğe başladı. Kemalpaşazâde’nin vefatı üzerine şeyhülislâmlık makamı için Abdülvâsi Çelebi ile birlikte adı geçti. Ancak kendisini tutan Vezîriâzam İbrâhim Paşa’nın bu sırada Irakeyn Seferi’nde bulunması ve yerine vekil olarak ikinci vezir Ayas Paşa’nın bakması Abdülvâsi Efendi’yi öne çıkardı.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun