Türkiye Gazeteciler Cemiyeti'nin günlük olarak yayınladığı "BİZİM GAZETE"de İstanbul Tabip Odası adına hazırlanarak perşembe günleri yayınlanan "SAĞLIK / TIP SAYFASI"nın 5.6.2003 tarihli nüshasında www.farmamedya.net sitesinden alıntılanan "Antidepresanlar ve antipsikotikler yan etkileri nedeniyle korkutuyor" başlıklı haber ile ilgili olarak WYETH İLAÇLARI A.Ş. tarafından İTO'ya yollanılan açıklamayı ve bahse konu haber metnini yayınlıyoruz:
WYETH İLAÇLARI A.Ş. tarafından sitemizde yayınlanması istenilen açıklama: Aralık 2002 tarihli British Medical Journal (BMJ) 1993 ve 1999 yılları arasında İskoçya, İngiltere ve Galler bölgesinde reçete edilen farklı birkaç antidepresanın "fatal toksisite indeksi" (FTI) hakkında bilgi vermektedir. FTI her bir milyon reçete için bildirilen ölüm sayısını göstermek üzere kullanılmaktadır. Ölüm vakaları alkol ile birlikte veya tek başına belirli bir antidepresanın aşırı miktarda alınmasına bağlı olarak meydana gelmiştir. Bu makalede yazarlar tarafından diğer SSRI grubu antidepresanlar ile karşılaştırıldığında venlafaksinin FT indeksinin daha yüksek olduğu belirtilmekte ve intihar düşüncesine sahip hastalara reçete edilirken iyi düşünülmesi gerektiği tavsiye edilmektedir. Ancak aşağıda belirtilen sebeplere bağlı olarak bu bilginin doğruluğuna katılmıyoruz; - Bu klinik rapor daha önce 1987-1992 yıllarını kapsayacak şekilde BMJ'de yayınlanmış bir tartışmanın devamıdır.1 O yıllarda verilen FTI henüz klinik kullanıma girmediği için venlafaksin'i kapsamamaktadır. Bu veriler özellikle trisiklik antidepresanlar açısından kardiyotoksik potansiyeline ait mevcut kapsamlı literatürle uyumlu olması bakımından geçerli bilgiler içermektedir. Ancak diğer bir taraftan münferit antidepresanların tedavi grupları içerisinde veya gruplar arasındaki karşılaştırmaları, aşırı doz vakalarında fatal potansiyel üzerinde etkili olabilecek, ilacın ilk seçenek mi yoksa ikinci seçenek mi olarak kullanıldığı ve psikiyatrik ve diğer medikal risk faktörleri gibi kalıtımla ilgili bilgileri içermemektedir. 1999 yılında İngiltere'de yapılan bir pazar araştırması sonuçlarına göre venlafaksin'in yalnızca %0.9 oranında ilk tercih antidepresan olarak reçete edilmesi önemli bir hususdur. Tüm venlafaksin reçeteleri incelendiğinde ise reçetelerin sadece %15'inin ilk tercih olduğu saptanmıştır. Bunun aksine tüm SSRI reçetelerinin %52'si ilk tercih olarak yazılmıştır. Bu bilgiler ışığında tedavi gruplarının klinik olarak benzer olmadığı sonucuna varılmaktadır. - Yazarlar bu raporda, kullandıkları analizde tüm ilaçların aşağı yukarı aynı farmakolojik dozda (dozlar mg olarak belirtilmemektedir) alındığının farzedildiğini belirtmektedir. İntihar riskinin tespitindeki yaklaşımların farklı olması ve buna bağlı olarak değişik güvenilirlik profilli ilaçlara en uygun olduğu görülen hastaların seçilmesinden dolayı sonuçların değişkenlik gösterme potansiyelleri vardır. Diğer bir deyişle, hastanın geçmişine ait bilgiler gelecekteki verileri şekillendirmektedir. Tüm bu faktörler herhangi bir ilacın sonuçlarını pozitif veya negatif olarak etkileyebilmektedir. Geniş bir ilaç grubuna ait geniş kapsamlı veriler bu etkileri bir şekilde hafifletebilmektedir. Bu aynı grup içerisindeki ilaçların farklı toksisite indeksine sahip olmasını (desipramin 200.9, imipramin 32.8, nortriptilin 5.5) ve zaman içerisinde yazarların bildirdiği verilerin değişkenliğini de açıklamaktadır. Örneğin Buckley ve McManus 1983-1992 için sertralin'in fatal toksisite indeksini 13.4 açıklarken söz konusu BMJ makalesinde 1993-1999 yılları için 1.2 olarak verilmiştir. Benzer şekilde FTI amoksapin için 231.8'den 93.5'a, nortriptilin için 60.3'den 5.5'a düşmektedir. Sonuç olarak, toksisitenin tek bir münferit ilaca ait olduğunun saptanmasında kullanılan metod, toksisite ile aşırı doz arasındaki sebep sonuç ilişkisinin nasıl saptandığı ve vakaların görülmesinde kalıtımın rol alıp almadığı gibi bazı yönlerin metodolojisine ait bilgi içermemektedir. Herhangi bir medikal durumun tedavisine fayda ve risk oranının tam olarak değerlendirilmesi ile karar verilmelidir. Tedaviden sağlanacak yarar değerlendirilmeden, tedavinin aşırı doz alınması sonucu görülebilecek ölüm riskine dayandırılarak seçilmesi doğru değildir. Bugüne kadar yapılan 4 farklı meta-analiz ile antidepresan tedavileri arasında farklı etkinlik olabileceği gösterilmiştir.2-5 Bu meta-analizlerde remisyona ulaşmada veya klinik semptomların ortadan kaldırılmasında venlafaksin'in SSRI'lara göre belirgin avantaj sağladığı gösterilmiştir. Ayrıca özellikle intihar fikirlerinin değerlendirildiği diğer bir meta-analize göre intihar düşüncelerinin ortadan kaldırılmasında venlafaksin SSRI'lara göre daha etkilidir.6 Bunlar dikkate alındığında yazarların iddiaları sonuçların gerçek anlamlarını yansıtmamaktadır. Bu tip gözlem verilerinin daha fazla takibi gereklidir. Wyeth firması olarak ürünlerimizin güvenilirliği ile ilgili verileri sürekli takip etmekteyiz. Şirket dosyalarımızda mevcut olan veriler incelendiğinde şu sonuçlar ortaya çıkmaktadır;
Pazarlama öncesi Pazarlama öncesi major depresif bozukluk, genelleşmiş anksiyete bozukluğu ve sosyal anksiyete bozukluğunda yapılmış pivotal çalışmalarda toplam 18 doz aşımı vakası bildirilmiştir7, 8. Bu vakalardan 14'ü XR formülasyonu, 4'ü ise IR formülasyonu alan hastalarda meydana gelmiştir. Hastalar tarafından alınan dozlar 0.75g XR formülasyonu ile 6.75g IR formülasyonu arasında değişmektedir. Tüm hastalar hiç bir sekel kalmadan iyileşmişlerdir. 2.75g IR formu alan bir hastada 2 genel konvülsiyon ve 4.5msec 'den 500 msec'e yükselen geçici QTc aralığı uzaması görülmüştür. Hasta sekel kalmadan iyileşmiştir.
Pazarlama sonrası Pazarlama sonrası çalışmalarda görülen venlafaksin doz aşımı vakaları daha çok alkol ve diğer ilaçlar ile birlikte alınması ile görülmüştür7-9. Bildirilen klinik vakalar arasında EKG'de değişiklikler (QT aralığı uzaması, QRS uzaması gibi), sinüs ve ventriküler taşikardi, bradikardi, hipotansiyon, bilinç seviyesinde değişiklikler, nöbet, vertigo ve ölüm vakaları vardır. Bugüne kadar tüm dünyada 8.5 milyon hasta venlafaksin almıştır. Pazarlama sonrası vaka bildirimlerinde ölüm vakaları bildirilmekle birlikte çok yüksek doz venlafaksin alıp ölmemiş hastalar vardır. Venlafaksin doz aşımı ile ilgili ruhsatlandırma klinik çalışmaları ve pazarlama sonrası toplanan veriler değerlendirildiğinde bu makalede yazarların çıkardığı sonucun aksine bilgiler içermektedir. Tüm dünya çapındaki pre- ve post-marketing veriler (BMJ'de değerlendirilen ve UK yetkili makamlarına bildirilen vakalar dahil) değerlendirildiğinde venlafaksinin fatal doz aşımı potansiyeli olduğuna dair bir bilgi mevcut değildir. Bu nedenle major depresif bozukluk, genelleşmiş anksiyete bozukluğu ve sosyal anksiyete bozukluğunda venlafaksin'in uygun ve güvenilir bir ilk tercih antidepresan olduğunu düşünüyoruz.
1 Henry JA, Alexander CA, Sener EK. Relative mortality from overdose of antidepressants. BMJ 1995;310:221-224. 2 Thase ME, Entsuah AR, Rudolph RL. Remission rates during treatment with venlafaxine or selective SSRIs. Br J of Psychiatry. 2001:178:234-241. 3 Einarson TR, Arikian SR, Casciano J, Doyle JJ. Comparison of extended-release venlafaxine, SSRIs, and TCAs in the treatment of depression: a meta-analysis of randomized controlled trilas. Clin Ther 1999;21:296-308. 4 Smith D, Dempster C, Glanville J, Freemantle N, Anderson IM. The efficacy and tolerability of venlafaxine compared with SSRIs and other antidepressants: a meta-analysis. Br J Psychiatry. 2002; 180:396-404 5 Entsuah R, Huang MS, Willard LB. Venlafaxine and SSRIs: pooled remission analysis (mega-analysis of 31 studies of > 7000 patients) (poster) 12th World Congress of Psychiatry, Yokohama, Japan, August 2002. 6 Entsuah R, Cantillon M, Huang H. Effects of venlafaxine/venlafaxine XR and SSRIs on suicidal ideation (poster). New Clinical Drug Evaluation Unit (NCDEU), Phoenix, Arizona 2001. 7 Effexor XR Capsules - current US prescribing information, Wyeth Pharmaceuticals. 8 Effexor XR Tablets - current US prescribing information, Wyeth Pharmaceuticals. 9 Data on file (spontaneous adverse experience reporting system), Wyeth Pharmaceuticals.
BİZİM GAZETE SAĞLIK / TIP SAYFASI 5.6.2003
Antidepresanlar ve antipsikotikler yan etkileri nedeniyle korkutuyor
Dünyada en çok tüketilen ilaç gruplarından birisi olan antidepresan ilaçlar gözetim altına alınıyor. İngiltere'de yayınlanan British Medical Journal adlı bilimsel dergide yayınlanan "Serotoninerjik ve Diğer Antideprasanların Öldürücü Toksititesi ; İngiltere Ölüm Verilerinin Analizi" başlıklı araştırma sonuçlarında venlafaxin içeren serotoninerjik antidepresanların diğerlerine göre daha yüksek bir fatal toksitite (öldürücü zehirlenme) sergiledikleri ortaya koyuldu. En çok dikkati çeken yeni bir gözlem olarak nitelenen bu durumun intiharlara yol açtığı ileri sürülüyor. İntiharların da irdelendiği araştırmada intiharların % 4 -7'sinin antidepresanlar ile zehirlenmeye bağlı olduğu ileri sürüldü. Araştırma sonucuna göre "ortalama bir reçetede bir aylık ilaç bulunduğu varsayıldığında,venlafaksin'in öldürücü zehirlenme endeksine göre her kullanım yılı için 6000 hastada bir adet zehirlenmeye bağlı ölüm meydana geleceği" belirtiliyor. Araştırmanın sonucunda hekimlere venlafaksin reçete etmeden önce hastalarının özelliklerini saptayarak bu riski göz önünde bulundurmalarının doğru olacağı ileri sürülüyor.
Üçüncü sırada Bu etken maddeyi içeren ülkemizde de piyasada bulunan "Efexor" adlı ilacı Wyeth firması üretiyor. Söz konusu ilacın 2003 yılı mart ayı rakamlarına göre Türkiye'de reçete edilen antidepresanlar arasında ciro bazında üçüncü sırada yer aldığı ifade ediliyor. SSK'nın sarf ettiği dışında toplam olarak 900.000 kutuyu aşkın satış rakamıyla Efexor için ödenen rakam ise ithalatçı fiyatlarıyla 13.850.000 $ olarak açıklandı.
Fluoksetin ve Paroksetin de Bu araştırmanın ortaya koyduğu bulguların açıklandığı sırada Britanya hükümetinin "Fluoksetin" ve "Paroksetin" adlı etken maddelerin bulunduğu ilaçları "intihara teşvik ettiği" şüphesiyle inceleme altına almaya karar verdiği bildirildi. Depresyon, anksiyete ve obsesif kompulsif bozuklukların tedavisinde mucize olarak görülen ilaçların bırakılması aşamasında kâbus, öfke gibi yan etkilere sebep olduğunun ortaya konulmasından sonra intihar olgularında dikkatler bu yöne çevrilmişti. Paroksetin etken maddeli bir ilacı kullanmaya başladıktan dört hafta sonra intihar eden 19 yaşındaki İngiliz genç nedeniyle kamuoyunda da tartışmaya açılan bu yan etki bazı kişilerin yasal yolları kullanmaları sonucunu da doğurmuştu. Aynı gruptan bir ilacı kullanan eşinin ilacı kullanmaya başladıktan birkaç hafta sonra intihar ettiğini belirten bir İngiliz de ilacın üreticisi GlaxoSmithKline ilaç firması hakkında dava açmıştı. Bu güne kadar Britanya'da ilaçlarla ilintili olduğu öne sürülen 16 intihar olgusu olduğu belirtiliyor. Yapılacak izleme sırasında uzmanlar ilaçların bırakılma aşamasında yarattığı etkileri gözlemleyecek.
Türkiye'de de çok tüketiliyor Bu grup ilaçlar Türkiye'de de sıkça kullanılıyor. "Fluoksetin" etken maddesine sahip ilaçlar arasında Prozac(Lilly), Fulsac(BioFarma), Depreks(Abdi İbrahim), Florak(Deva), Loksetin(Nobel), Seronil(Drogsan), Zedprex(Adeka) bulunuyor. "Paroksetin" etken maddesini taşıyan tek ilaç ise Novartis Firmasının ürettiği Seroxat.
Risperidon da da felç riski Johnson and Johnson firmasına ait Janssen Pharmaceticul N.V.,Belçika lisansı ile Türkiye'de 1 mg, 2mg, 3 mg ve 4 mg. risperidon içeren, Eczacıbaşı İlaç San.ve Tic.A.Ş.'nin Lüleburgaz tesislerinde üretilen Risperdal adlı antipsikotik ilacın da felç riski olduğu Amerika'da firma yetkilileri tarafından resmen doğrulandı. Johnson and Johnson'un Amerika Birleşik Devletleri'ndeki sözcüsünün Reuters haber ajansına yaptığı açıklamaya göre, dünya ilaç pazarında 2.1 milyar dolar cirosu olan Risperdal ile ilgili olarak Amerika Birleşik Devletleri'nde binlerce hekime Risperdal'in felç yapma riski ile ilgili mektup gönderileceği belirtiliyor.
37 felç 16 ölüm Johnson and Johnson firmasının sözcüsünün açıklamasına göre, geçen yıl ekim Risperdal'le ilgili otuz yedi felç vakasında on altı ölüm vakasının var olduğu ortaya çıkmış. Firmanın bu olumsuz gelişmeleri açıklamasından sonra New York borsasındaki olan hisse senetlerinin 5 cent düştüğü belirtildi. Türkiye'de bir yılda imalatçı fiyatları ile yaklaşık 800.000.$ ciro yapan ve 400.000. kutuyu aşan satışıyla antipsikotik ilaçların $ bazındaki ciro sıralamasında ikinci sırada yer alan Risperdal ile ilgili ruhsat sahibi firmanın Kanada ve Amerika Birleşik Devletleri'nde çalışan hekimlere yönelik yaptığı yazılı uyarının Türkiye'de neden yapılmadığı ilgili çevrelerde merak uyandırıyor? (Kaynak: http://www.farmamedya.net/)