Toplam süre : 40 dk
Ön hazırlık : 10 dk
Uygulama : 20 dk
Tartışma : 10 dk
. Çalışma kitabının 120. sayfasındaki 2.
uygulamayı yaptırınız.
Dersin İşlenişi
Öğrencilere, fosillerin nasıl oluştuğunu sezdirebilmek
için ders kitabının 231. sayfasındaki “Fosil
Yapalım” etkinliğini yaptırınız.
Etkinlik sonunda öğrencilere, aynı sayfadaki
metni inceleterek aşağıdaki bilgileri veriniz:
“Canlı kalıntıları birçok şekilde yok olabilir. Ölen
canlıların yumuşak kısımları bakteriler tarafından
çürütülür ya da diğer hayvanlar tarafından yenir.
Bazen de canlı kalıntılarının havayla teması kesilir
ve fosilleşme başlar. Canlıdan arta kalan kemik,
diş, kabuk gibi dayanıklı kısımlara ya da bu kısımları
n oluşturduğu izlere fosil denir.”
231
Etkinliğinizde bazı maddelerin iz bıraktığını gözlemlediniz. Acaba binlerce
yıl öncesinde yaşamış olan canlıların bugüne ulaşan izleri var mıdır?
Canlı öldüğünde o canlının bütünü ya da bir parçası tortul kayaçlar içinde
kalabilir. Canlıların kalıntıları bazen çürüyüp yok olur. Bazen de tortul kayaçlar
arasına sızan sudaki erimiş mineraller, canlı kalıntılarını taşlaştırır. Gözle görülemeyecek
kadar küçük canlıların da fosilleri olabilir. Bu fosiller çok hücreli canlı
ların kemik, polen, pul gibi küçük parçaları olabileceği gibi tek hücreli canlılar
da olabilir.
Tortul tabakalar içinde taşlaşan bu yapılara fosil (taşıl) adı verilir. Fosilleşme
tortul kayaçlar dışında nehir tabanı, buzullar, çam reçinesi, deniz ve göl
gibi ortamlarda da olur. Örneğin, ağaçların reçinesine konan sinekler buraya
yapışır, ayrılamaz ve sonunda ölür. Reçine ile birlikte sertleşir.
Dünyamızın geçmişi hakkındaki bilgileri nasıl elde ederiz? Bu konuda bilgi
edinmek için aşağıdaki etkinliği yapınız.
.Çalışma kitabı
nızın 120. sayfası
ndaki 2. uygulamayı
yapınız.
HAYDİ YAPALIM
Sınıfta beş grup oluşturunuz. Her grup getirilen kuru ağaç dalı, deniz kabuğu, çam kozalağı
ve böcek ölüsü örneklerinden birini seçsin.
1. Oyun hamurundan yeteri kadar parça koparıp plastik tabağa yerleştiriniz.
2. Seçtiğiniz örnekleri oyun hamurunun üzerine bastırıp dikkatlice kaldırınız. Oyun hamuru
üzerindeki izi büyüteçle inceleyiniz. Gözlemlerinizi not ediniz.
3. Plastik kâseye 4-5 kaşık alçı tozu koyunuz. Birkaç kaşık su ile alçı tozunu karıştırınız.
4. Karışımı oyun hamurunun üzerine dökünüz. Katılaşmasını bekleyiniz. Katılaşan karışımı
dikkatlice çıkararak büyüteçle inceleyiniz.
SORULARI YANITLAYALIM
1. Etkinliğinizde neden oyun hamuru kullandınız?
2. Alçı tozu ile yaptığınız karışımı oyun hamurunun üzerine neden döktünüz?
• oyun hamuru
• deniz kabuğu
• kuru ağaç dalı
• böcek ölüsü (çekirge gibi)
• ceviz
• çam kozalağı
• büyüteç
• kaşık
• su
• plastik kâse
• alçı tozu
• plastik tabak (5 adet)
• eldiven (5 adet)
Araç-Gereç ve Malzemeler
ETKİNLİK
Fosil Yapalım
120
Toplam süre : 40 dk