Kansızlık; kandaki RBC yani hemoglobin ismindeki maddenin normal seviyenin altına düşmesine denir. Demir eksikliği anemisi en sık görülen kansızlık türüdür. Hamilelikte de kansızlık yaygın görülen bir sorundur ve genellikle demir eksikliği nedeniyle meydana gelir. Hamilelikte kansızlık; halsizlik, baş ağrısı, saç dökülmesi gibi belirtilere yol açabilir.
Hamilelikte kansızlık saç dökülmesinden, kalp çarpıntısına kadar çeşitli belirtilere sebep olabilir. Gebelikte kansızlık durumunda yaşanan en yaygın belirtileri şöyledir:
Hamilelik döneminde kadın vücudu bebeğin büyümesini desteklemek için daha fazla kan üretir. Demir içeren besinleri yeteri kadar tüketmediğimizde, vücudunuz bu ilave kanı yapmak için ihtiyaç duyduğu miktarda kırmızı kan hücresi üretemeyebilir. Bunun sonucunda gebelikte kansızlık meydana gelir.
Hamilelikte anne adaylarına görülen kansızlık %85 oranıyla demir eksikliği sebebiyle meydana gelmektedir. Vücutta demir eksikliğine sebep olan birçok farklı sebep vardır. Bu sebepler; folat vitamini veya B12 vitamini eksikliği, kronik hastalık varlığı, troid bezi hastalıkları, hücre anemisi ya da talasemi gibi kalıtsal hastalıklar olabilir.
Hamilelik anemisi: Hamilelik sırasında kan hacmi artar. Bu, daha fazla kırmızı kan hücresi yapmak için daha fazla demir ve vitamine ihtiyacınız olduğu anlamına gelir. Demir içeren gıdalar yeterli miktarda alınmazsa kansızlığa neden olabilir.
Demir eksikliği anemisi: Hamilelik sırasında bebeğiniz, özellikle hamileliğin son 3 ayında, büyüme ve gelişme için kırmızı kan hücrelerinizi kullanır. Yeterli demir deposu olmayan kadınlar bu nedenle demir eksikliği anemisine yakalanabilir. Bu hamilelikte en sık görülen anemi türüdür. Hamile kalmadan önce iyi beslenme, bu sorunu önlemek için çok önemlidir.
B-12 vitamini eksikliğine bağlı kansızlık: B-12 vitamini, kırmızı kan hücreleri ve protein yapımında önemlidir. Süt, yumurta, et ve kümes hayvanları gibi hayvanlardan elde edilen yiyecekleri yemek, B-12 vitamini eksikliğini önleyebilir. Hayvanlardan (veganlar) gelen yiyecekleri yemeyen kadınların B-12 vitamini eksikliği olasılığı daha yüksektir. Katı veganların genellikle hamilelik sırasında B-12 vitamini aşısı olmaları gerekir.
Folat eksikliğine bağlı kansızlık: Folat (folik asit), hücre çoğalmasına yardımcı olmak için demir ile birlikte çalışan bir B vitaminidir. Hamilelik sırasında yeterince folat almazsanız, demir eksikliğine bağlı kansızlık yaşayabilirsiniz. Folik asit, hamile kalmadan önce ve hamileliğin erken döneminde alınırsa, bebekte beyin ve omurilikte belirli doğum kusurları riskini azaltmaya yardımcı olur.
Uzmanlar hamilelik döneminin ilk 2-3 aylık döneminde anne adaylarının yaşadıkları şiddetli ve tedavi edilmeyen demir eksikliği anemisinin erken doğum veya düşük doğum ağırlığı gibi ciddi komplikasyonlara yol açacağını ifade etmektedir.
Ek olarak, hamilelikte görülen şiddeti demir eksikliğinin; bebek ölümleri, bağışıklık sisteminde güçsüzlük ve enfeksiyon gibi riskleri de bulunmaktadır.
Hamilelikte anne adayları yaşadıkları kansızlık tedavisinde ilk sırada oral olarak kullanılan ilaçlar gelmektedir. Bu ilaçlar halk arasında kan hapı olarak da adlandırılır. Doktor kişiye uygun olarak beslenme düzenine demir takviye ilaçlarını ekler. İlaç tedavisinin yanı sıra eğer kansızlık ciddi boyutta ise hamile anne adaylarına ilaç damar yoluyla takviye olarak verilebilir veya hastaya kan nakli yapılabilir. Uygulanan tedavinin ardından 2-3 hafta süreyle kandaki hemoglobin miktarında artış meydana gelmektedir.
Pekmez: Üzüm, keçiboynuzu ve karadut gibi birçok meyveden elde edilen pekmezdeki demir miktarı oldukça iyidir. Dolayısıyla kansızlık yaşayan kişiler pekmezi tüketmelidir. Fakat pekmez kalorisi yüksek bir besin olduğu için kilo sorunu olanların dikkat tüketilmesinde fayda vardır.
Koyu yeşil yapraklı sebzeler: Koyu renkli yeşil yapraklı sebzelerin başında gelen ıspanak, lahana ve kara lahana içeriğinde bolca demir bulunur. Ek olarak, bu tür sebzelere limon ekleyip tüketerek vücuttaki demir emilimini arttırabilirsiniz.
Bakliyatlar: Kansızlık için kuru fasulye, nohut ve mercimek tüketilmesi gereken bakliyatlardandır.
Tahıllar: Kansızlık için hastalar beyaz ekmek yerine tam buğday ekmeği, yulaf ve kepek ekli olan ekmekleri tercih etmelidir. Çünkü bu tür tahıllar içeriğinde yüksek oranda demir içerir. Dolayısıyla hamile anne adayları tam buğday ekmeği tüketmelidir.
Et ürünleri: Kırmızı et, beyaz et, tuna, sardalye, uskumru ve mezgit gibi balıklar içeriğinde bolca demir bulundurur.
Yumurta: Kansızlık çeken hamile anne adayları sabahları haşlanmış yumurta ve tam buğday ekmeği ile demir açısından zengin bir kahvaltı etmiş olurlar. Bunlara ek olarak, C vitamini içeriği zengin olan roka, maydanoz ve biber tüketimi ve yanında portakal suyu içilmesi vücuttaki demir emilimini artıracaktır.
Kuruyemiş ve kuru meyveler: Kuruyemiş grubundan olan badem, antep fıstığı, kabak ve ay çekirdeğinin içeriğinde bolca demir bulunur. Dolayısıyla bu tür kuruyemişlerin kansızlık problemi olan hamile anne adayları tarafından tüketilmesi iyi olacaktır.
C vitamini içeren bazı meyve ve sebzeler vücudun demiri emmesine yardımcı olabilir. Bu meyve ve sebzeler şunlardır: