Beyinsizler platformunun özgün içeriği ‘Üç Soru Üç Cevap’ serimizin yeni bölümüne hoş geldiniz. Bu bölümde genetik ile alakalı konulara değineceğiz.
Her ikisi de. Bazı insanlar daha büyük bir potansiyelle doğarlar, ancak sıkı çalışma olmadan yeteneklerini kullanmak hiçbir işe yaramaz. Müzik, genetik farklılıkların bazı kanıtlarıyla birlikte iyi bir örnektir. Örneğin, 500 ikiz üzerinde yapılan bir çalışmada, ton sağırlığının yüzde 80’inin miras alındığını bulundu. Bir diğer bulgu, müzikal yaratıcılıkla ilgili olan serotonin salınımı ile ilişkili genler bulundu.
Satranç başka iyi bir örnektir; en iyi satranç oyuncuları ve müzisyenlerin dahil olduğu 14 çalışmanın analizi, sanatçılar arasındaki varyasyonun sadece yüzde 30’unun çalışma saatleri ile açıklanabileceği sonucuna vardı. Buna karşılık, İngiliz müzisyenlerin yaptığı bir araştırma, en iyi sanatçıların çok daha fazla pratik yaptığını, ancak daha az yetenekli insanlardan daha hızlı öğrenmediğini buldu.
Popüler bir teori, bir konuda uzman olmak için 10.000 saat çalışılması gerektiğidir ve muhtemelen bu konuda bir derece doğruluk vardır.
Bir bebeğin cinsiyeti genetikten etkilenir, çalışmalar kromozomal kusurların çocuğun cinsiyetini potansiyel olarak etkilediğini bulmuştur.
Etki erkeklerde daha belirgindir. Memelilerde, bir X kromozomu taşıyan sperm kız çocuğu, Y kromozomu taşıyan sperm erkek çocuklarını oluşturur. Bu nedenle, X veya Y üzerinde genetik kusurları olan babalar karşı cinsi üretme eğilimindedir.
Çalışmalar, ABD’de beyaz babaların 100 kız başına yaklaşık 105 oğul oluşturduğunu, Afrikalı Amerikalı ve Amerikalı Hintli babaların yaklaşık 103 ürettiğini, yaşlı babaların ise daha fazla kız çocuğu oluşturduğunu ortaya koyuyor. Diğer etkileri de vardır, örneğin Hepatit B’li babaların daha fazla erkek çocuğu vardır.
Bir anlamda, neredeyse tüm kadınların daha fazla erkek çocuğuna yatkın olduğu düşünülmektedir.Partner seçiminin etkisiyle 105 erkekten 100 kıza cinsiyet oranı vardır. Dolayısıyla zayıf da olsa kadınlarda da genetik etkiler bekleyebiliriz.
Evet. Popüler olmayan kanıtlar, IQ’nun her zaman yüksek kalıtım derecesine sahip olduğunu göstermiştir ve IQ puanları, mesleki performans, meslek, sağlık ve gelir ile yakından ilişkilidir.
Güçlü bir yöntem, birlikte veya ayrı ayrı yetiştirilen özdeş ve özdeş olmayan ikizlerin yeteneklerini karşılaştırır. Bu tür çok sayıda çalışmadan en son çıkan sonuç, zekanın kalıtsallığının bebeklik döneminde yaklaşık yüzde 20’den yetişkinlikte yüzde 80’e kadar yükselmesidir. Bu, yetişkinler arasındaki IQ farklılıklarının çoğunun kalıtımla ilişkilendirilebileceği anlamına gelir.
Bu etki ‘assort ive eşleşme’ ile de artabilir; erkeklerin ve kadınların kendilerine benzer olan partnerleri seçme eğilimi. Çiftler arasındaki kişilik, boy, kilo gibi benzerlikler kalıtımsal sonuçları artırabilir. Açıkçası, yetiştirme, eğitim, arkadaşlar, sağlık ve diğer birçok faktör akademik başarıyı etkiler, ancak genler çok büyük bir rol oynar.
Ülkü Güngör