Sahadan Sesler - MSF, Irak'ta büyük insani ihtiyaçlar üzerine çalışan birçok sivil toplum kuruluşundan yalnızca biri. Ancak Fransızca'dan "Sınır Tanımayan Doktorlar" olarak tercüme edilen ve ismi nedeniyle sıklıkla yalnızca sağlık çalışanlarının görev aldığı düşünülen kuruluşta, "perde arkasında" birçok tıbbi olmayan profil de yer alıyor.
MSF için tıbbi ve tıbbi olmayan çalışanların rolü, sağlık hizmeti ulaştırmak açısından eşit düzeyde önemli.
Musul'da çalışan ekibimizin tamamının, kentteki hayata başka bir boyut, azim ve güç katan hikâyeleri var. Ama insani yardımdan bahsedilirken çoğu zaman onların isimlerine, hikâyelerine rastlamıyoruz.
Suheyb Macid, 2017'de Kuzey Irak'taki Hammam El-Alil'de bir iş ilânı olduğunu duyduğunda hiç beklemeden başvuruların alındığı çarşıya yöneldi. Belki böylelikle Musul'da son üç yıldır durma noktasına gelen hayatını bir şekilde yeniden canlandırmaya çalışıyordu.
Pek ümitli sayılmazdı, çünkü arkasında biri olmadan işe alınmayacağını düşünüyordu. Özgeçmişi neredeyse boştu ama kaybedecek bir şeyi yoktu ve denemeye karar verdi.
Suheyb, "Sınır Tanımayan Doktorlar’a iş başvurusu yaparken üzerinde çok da düşünmedim, sadece iş arıyordum. Adına bakıp sadece doktorları işe aldıklarını düşünmüştüm", diyor.
Sınır Tanımayan Doktorlar’da sadece doktorlar çalışmıyor
Sonra çevirmenler, eczacılar ve lojistikçiler için de iş fırsatları olduğunu fark etti. Kısa süre sonra, sınavı ve mülâkatı geçtikten sonra tercüman olarak işe alındı.
Irak'taki son protestolar, ülkede özellikle de gençler için iş bulmanın kolay olmadığını gözler önüne serdi. Diğer şehirlerde olduğu gibi Musul'da da iş olanakları oldukça kısıtlı.
2017’de şehrin geri alınmasına yönelik askeri operasyonlar sırasında, birçok uluslararası kuruluş insanlara yardım etmek üzere şehirde faaliyet göstermeye başladı. Çatışmalar sürerken, Musul ve çevresinde yüzlerce insan farklı bir iş kolunda çalışma şansını yakaladı.
Suheyb MSF ile bugüne kadar tıbbi olmayan dört farklı pozisyonda çalıştı. Şu anda Musul'un doğusundaki ameliyat sonrası kapsamlı bakım merkezinde saha koordinatörü asistanı olarak görev yapıyor ve MSF'yi yerel makamlar düzeyinde temsil ediyor. Bunun için bölgedeki gelişmeleri yakından takip ediyor. Yazmaya olan tutkusu, proje faaliyetlerinin sürekliliğinin sağlanmasına katkı sunan raporlar hazırlamasına yardımcı oluyor.
Yerel çalışanlar MSF’nin faaliyetleri için hayati önem taşıyor
Pek çok insan, Irak'ta ve bölgede MSF gibi uluslararası kuruluşlarda yalnızca yabancıların çalıştığını düşünüyor. Bu da zaman zaman insanlar arasında şüpheye yol açıyor. Suheyb'in merkezde bekçi olarak çalışan meslektaşı Yasmin Muhammed, şehrin İslam Devleti (IŞİD) grubundan geri alınma savaşı sonrasında faaliyete başladıklarında insani yardım kuruluşlarının pek kabul görmediğini paylaşıyor.
"İlk başta Iraklıların bu uluslararası kuruluşlarda çalışmaları hoş karşılanmıyordu. Ülkenin on yıldan uzun süredir içinden geçtiği süreçler nedeniyle toplum yabancılarla çalışma fikrine sıcak bakmıyordu. Ne zaman ki bu kuruluşlar ihtiyaç duyulan hizmetleri sağlamaya başladı, algı değişti. Musul, o hizmetler olmadan iyileşmeye başlayamazdı." diyor Yasmin.
Tıpkı Yasmin ve Suheyb gibi, sağlık hizmetleri için gelen insanlar da zamanla kuruluşun çalışanlarının çoğunun aslında Iraklı olduğunu gördüler.
MSF’nin Irak’taki ekibinde görevli 1.700 kişinin yüzde 90'ından fazlası Iraklılardan oluşuyor. Şoförden doktora, temizlik görevlisinden biyomedikal teknisyenine, eczacıdan tedarik sorumlusuna birçok farklı pozisyonda çalışıyorlar. Her bir kişinin rolü, projenin işleyişi için hayati önemde ve herkes görevini yerine getirmek için çok çalışıyor. Ve günün sonunda tüm bu çabalar, bir kelebek etkisi oluşturuyor. Iraklı çalışanların çabaları olmasaydı MSF’nin faaliyetleri aynı etkiyi ve sürekliliği yakalayamazdı.
Yasmin’in bekçi olarak görevi, herkesin güvenliği için tesise girmeden önce kadın çalışanları, hastaları ve ziyaretçileri aramak. Bunu yaparken genellikle onlara nasıl olduklarını sorup içtenlikle karşılıyor. İşini seviyor, çünkü işi ona insanların moralini bir nebze olsun artırma şansı veriyor.
Kendi halkına, şehrine yardım etmenin verdiği mutluluk
Dicle nehrinin diğer tarafı, yani Musul'un batısında, yine Iraklılardan oluşan bir ekip MSF’nin Nablus Hastanesi’ndeki faaliyetlerini hayata geçirmek için çalışıyor. Aşçıbaşı olan Abdullah Zarzur, görevine çok bağlı ve özverili.
Abdullah, "Bir bekçi nasıl hastaneyi olası dış tehlikelerden koruyorsa benim de hastaları iç tehditlerden korumam gerekiyor" diyor. “İnsanlar için yemek hazırlamak büyük bir sorumluluk. Hastalar ve bakıcıları için yemek hazırlarken en yüksek güvenlik ve hijyen standartlarına uyuyoruz."
Hayatında büyük kayıplar yaşamış Abdullah ama her zaman insanlar için bir şeyler yapmaya ve onları mutlu etmeye çabalıyor. Hatırını soranlara şiir dizeleriyle yanıt verip acıyı da tatlıyı da içinde barındıran hayata olan sevgisini bu şekilde yansıtıyor.
Tıbbi veri sorumlusu Nur El-Zuheyri, yaklaşık iki yıldır Nablus Hastanesi’nde çalışıyor. O da işi sayesinde halkına dolaylı olarak yardım ettiğine inanıyor.
Nur, "Tıbbi veri toplamak, insanların yaşadığı sağlık sorunlarını tanımlamak demek, bu da faaliyetlerimizi ihtiyaçlara göre uyarlamamıza yardımcı oluyor" diyor. "Doğrudan sağlık ekibinin bir parçası olmasam bile, insanların acılarına dair bilgileri aktarmaya dayanan rolümün ne kadar önemli olduğunu biliyorum."
İnsanlara şu ya da bu şekilde yardım edebilmek Nur için çok şey ifade ediyor. Halk sağlığı alanında çalışan ebeveynleri gibi kendi şehrine, Musul'a yardım etmekten mutluluk duyuyor.
Musul'da çalışan ekibimizin tamamının, kentteki hayata başka bir boyut, azim ve güç katan hikâyeleri var. Ama insani yardımdan bahsedilirken çoğu zaman onların isimlerine, hikâyelerine rastlamıyoruz. Durum böyle olsa da her birinin gayretli çalışmasının öneminin farkındayız ve Musul halkına sunulan hizmeti mümkün kılan şeyin bu gayret olduğunu biliyoruz.
Irak ve başka birçok yerde görev yapan tüm insani yardım çalışanları gibi Musul’daki ekip de halklarına yardım etmekte kararlı. Bunu her gün yaptıkları farklı işler yoluyla başarabileceklerine inanıyor, daha iyi yarınlar umuduyla yollarına devam ediyorlar.