Yumurtaların uyarılması, yumurta toplanması , sperm alımı, döllenme ve embriyo transferi. Bir IVF döngüsü yaklaşık iki – üç hafta sürebilir. Birden fazla döngü gerekebilir.
Ovulasyon İndüksiyonu
Tüp bebek döngüsünün başlangıcı , tipik olarak her ay gelişen tek yumurta yerine, yumurtalıkları birden fazla yumurta üretmeye teşvik etmek için sentetik hormonların kullanılmasıyla başlar.
Birden fazla yumurta gereklidir çünkü bazı yumurtalar döllenmez veya döllenmeden sonra normal şekilde gelişmez.
Birkaç farklı ilaç kullanılabilir;
- Yumurtalık Stimülasyonu İçin İlaçlar
Yumurtalıklarınızı uyarmak için, folikül uyarıcı hormon (FSH), lüteinize edici hormon (LH) veya her ikisinin bir kombinasyonunu içeren enjekte edilebilir bir ilaç kullanabilirsiniz. Bu ilaçlar aynı anda birden fazla yumurtanın gelişmesini sağlar.
- Oosit (Yumurta) Olgunlaşması İçin İlaçlar
Foliküller yumurta toplamaya hazır olduğunda – genellikle sekiz – 14 gün sonra yumurtaların olgunlaşmasına yardımcı olmak için insan koryonik gonadotropini (HCG) veya diğer ilaçları kullanmanız gerekir.
- Erken Yumurtlamayı Önleyen İlaçlar
Bu ilaçlar vücudunuzun gelişen yumurtaları çok erken çatlamasını engeller.
- Rahminizin iç zarını (Endometriumu) hazırlamak için ilaçlar
Yumurta toplama gününde veya embriyo transferi sırasında doktorunuz rahim iç zarını implantasyona daha hazır hale getirmek için progesteron takviyelerine başlamanızı önerebilir.
Tipik olarak, yumurtalarını toplanmaya hazır olmadan önce bir- iki hafta yumurtalık stimülasyonuna ihtiyacınız olacaktır. Yumurtaların ne zaman toplanmaya hazır olduğunu belirlemek için
Vajinal ultrasonografi ile yapılan ölçümler ve hormon seviyelerinizi ölçmek gerekecektir.
Foliküllerin gelişimini izlemek için yumurtalıklarınızın ultrason görüntüleme muayenesi
Yumurtalık stimülasyon ilaçlarına tepkinizi ölçmek için kandaki östrojen seviyeleri foliküller geliştikçe tipik olarak artar. progesteron seviyeleri ise yumurtlama sonrasına kadar düşük kalır
Bazen tüp bebek sikluslarının yumurta toplama işleminden önce iptal edilmesi gerekir:
- Yetersiz sayıda gelişen folikül,
- Erken yumurtlama,
- Çok fazla folikül gelişimi ( yumurtalık hiperstimülasyon sendromu riski),
- Diğer tıbbi sorunlar,
Yumurta Toplama
- Yumurta toplama, son enjeksiyondan 34-36 saat sonra ve yumurtlamadan önce yapılır.
- Yumurta toplama işlemi genellikle hafif sedasyon altında yapılır.
- Transvajinal ultrason eşliğinde follikül aspirasyonu olağan alma yöntemidir. Folikülleri görüntülemek için vajinanıza bir ultrason probu yerleştirilir.
- Daha sonra vajinadan geçmek ve yumurtaları almak üzere foliküllere girmek için ultrason kılavuzuyla ince bir iğne kullanılır.
- Yumurtalar, bir aspirasyon cihazına bağlı bir iğne ile foliküllerden aspire edilir. yaklaşık 20 dakikalık bir işlemdir.
- Yumurta alımından sonra kramp ve dolgunluk veya baskı hissedebilirsiniz.
Olgun yumurtalar besleyici bir sıvıya (kültür ortamı) yerleştirilir ve inkübe edilir. Sağlıklı ve olgun görünen yumurtalar, embriyo oluşturmaya çalışmak için sperm ile karıştırılacaktır. Bununla birlikte, tüm yumurtalar başarıyla döllenmeyebilir.
Sperm Alımı
Tipik olarak, semen örneği mastürbasyon yoluyla toplanır. Testiküler aspirasyon gibi diğer yöntemler (Bir iğne aracılığıyla tesisten spermletin alındığı cerrahi yöntem) bazen gereklidir.
Döllenmede iki yöntem yaygın olarak kullanılır.
Geleneksel döllenme yöntemi sağlıklı sperm ve olgun yumurtalar karıştırılır ve gece boyunca beklenir.
İntrastoplazmik Sprem Enjeksiyonu (ICSI)
ICSI’de , her olgun yumurtaya doğrudan tek bir sağlıklı sperm enjekte edilir . ICSI genellikle semen kalitesi veya sayısı bir sorun olduğunda veya önceki IVF döngüleri sırasında fertilizasyon girişimleri başarısız olduğunda kullanılır.
Yardımlı Döllenme
Döllenmeden yaklaşık beş ila altı gün sonra, bir embriyoyu çevreleyen zardan (zona pellucida) küçük bir parça alınır ve bu embriyonun rahmin iç zarında yerleşmesine kolaylık sağlar.
Daha yaşlı bir kadınlarda veya birden fazla başarısız tüp bebek girişiminiz olduysa, doktorunuz embriyonun yumurtadan çıkmasına ve implante olmasına yardımcı olmak için transferden hemen önce zona pellucida’da bir deliğin açıldığı bir teknik olan bu yöntemi önerebilir.
Yardımlı döllenmede, süreç zona pellucida’yı sertleştirebileceğinden, önceden dondurulmuş yumurtalar veya embriyolar için de yararlıdır.
Preimplantasyon Genetik Testi
Embriyoların, tipik olarak beş ila altı günlük gelişimden sonra, küçük bir örneğin alınabileceği ve spesifik genetik hastalıklar, kromozom analizi için test edilebileceği bir aşamaya ulaşana kadar inkübatörde gelişmesine izin verilir.
Etkilenen genleri veya kromozomları içermeyen embriyolar rahminize transfer edilir.
Embriyo Transferi
Genellikle yumurta alımından iki – beş gün sonra gerçekleşir.
Hafif bir sakinleştirici verilebilir. İşlem genellikle ağrısızdır, ancak hafif bir kramp yaşayabilirsiniz.
Doktorunuz kateter adı verilen uzun, ince, esnek bir kanülü vajinanıza, serviksinizden ve rahminize yerleştirecektir.
Kateterin ucuna az miktarda sıvı içinde süspanse edilmiş bir veya daha fazla embriyo içeren bir şırınga takılır.
Doktor, şırıngayı kullanarak embriyo veya embriyoları rahminize yerleştirir.
Başarılı olursa, yumurta alımından yaklaşık altı ila 10 gün sonra rahminizin iç zarına bir embriyo implante edilir.
Daha sonra,
Embriyo transferinden sonra normal günlük aktivitelerinize devam edebilirsiniz. Ancak yumurtalıklarınız büyümüş olabilir. Rahatsızlığa neden olabilecek şiddetli aktivitelerden kaçınmalısınız.
Tipik Yan Etkiler Şunlardır
- Embriyo transferinden önce serviksin temizlenmesi nedeniyle işlemden kısa bir süre sonra az miktarda berrak veya kanlı sıvı gelmesi
- Yüksek östrojen seviyeleri nedeniyle meme hassasiyeti
- Hafif şişkinlik
- Hafif kramp
- Kabızlık
- Embriyo transferinden sonra orta veya şiddetli ağrı hissederseniz doktorunuzla iletişime geçin. Sizi enfeksiyon, yumurtalığın kendi etrafında dönmesi (yumurtalık torsiyonu) ve yumurtalık hiperstimülasyon sendromu gibi komplikasyonlar açısından değerlendirecektir.
Sonuç Olarak
Yumurta alımından yaklaşık 12 – 14 gün sonra doktorunuz hamile olup olmadığınızı tespit etmek için kan örneğinizi test edecektir.
Tüp bebek uyguladıktan sonra sağlıklı bir bebek doğurma ihtimalinizi etkileyen faktörler:
- Anne yaşı. Ne kadar gençseniz, tüp bebek sırasında kendi yumurtalarınızı kullanarak hamile kalma ve sağlıklı bir bebek doğurma olasılığınız o kadar yüksektir .
- Embriyo durumu. Daha gelişmiş embriyoların transferi, daha az gelişmiş embriyolara kıyasla (ikinci veya üçüncü gün) daha yüksek gebelik oranları ile ilişkilidir.
- Üreme tarihi. Daha önce doğum yapmış kadınların, hiç doğum yapmamış kadınlara göre IVF (Tüp bebek) ile hamile kalma olasılığı daha yüksektir .
- Başarı oranları, daha önce birden çok kez IVF kullanmış ancak hamile kalmayan kadınlarda daha düşüktür .
- Kısırlık nedeni. Normal bir yumurta kaynağına sahip olmak, IVF kullanarak hamile kalma şansınızı artırır .
- Şiddetli endometriozisi olan kadınların, açıklanamayan infertilitesi olan kadınlara göre IVF ile hamile kalma olasılığı daha düşüktür .
- Yaşam tarzı faktörleri.
- Sigara içen kadınlar genellikle tüp bebek sırasında daha az yumurta alırlar ve daha sık düşük yapabilirler.
Sigara içmek, bir kadının IVF kullanarak başarı şansını %50 oranında azaltabilir.
- Obezite, hamile kalma ve bebek sahibi olma şansınızı azaltabilir.
- Alkol, uyuşturucular, aşırı kafein ve bazı ilaçların kullanımı da başarıyı etkileyebilir.
Bebek sahibi olmak isteyip olamayan çiftlerin imdadına aşılama ve tüp bebek tedavileri yetişiyor. Öyle ki, bilimsel ve teknolojik gelişmeler, özellikle tüp bebek yöntemiyle gebe kalma oranlarını son yıllarda anlamlı bir şekilde yükseltmiş durumdadır.
Evli çiftlerin yaklaşık 5/1i istedikleri zaman çocuk sahibi olmakta sorun yaşıyor. Özellikle kadınlarda evliliğin daha geç yaşlarda yapılması ve artmış tütün kullanımı, üreme kapasitesinde ciddi bir azalmaya yol açıyor.
İstatistikler erkeklerde sperm üretiminin de son 50 yılda ciddi bir düşüş yaşadığını gösteriyor. Tütün kullanımının yanında hormonlu ve toksinli gıdalar ile muhtelif çevresel faktörler de sperm sayısındaki bu azalmanın önemli sebepleri arasındadır.
Bilindiği üzere, infertilite (Kısırlık) kliniklerine başvuran çiftlerde gerekli araştırmalar yapıldıktan sonra en uygun tedavi yönteminin seçilmesine özen gösteriliyor.
Bazen erkek ve kadında farklı ilaçlarla yapılan medikal tedaviler tek başına yeterli olabilirken, bazen de aşılama (intrauterin inseminasyon) ve tüp bebek (IVF) gibi yöntemler kullanılıyor.
İnfertil çiftte uygulanacak yöntem seçiminde tedavi şemaları, tedavi yöntemi ile ilaç maliyeti gibi unsurların göz önünde bulundurulması önemli.
Önceden daha yaygın kullanılan aşılama yöntemi için rahim filminde en az bir tüpün açık olduğunun görülmesi gerekiyor. Ayrıca sperm sayısı için de minimum bir değer var. Bu değer çoğu yerde yıkama işlemi sonrası 5 milyon hareketli sperm olarak kabul ediliyor.
Yumurta geliştirici ilaç olarak ağızdan hap da kullanılabileceği gibi gonadotropin adlı ve tüp bebek yönteminde de kullanılan iğnelerle yapılan aşılama tedavisinde başarı şansı daha yüksek.
Aşılama yönteminde istatistiksel olarak başarı şansı yüzde 10-15 arasında seyrediyor.
Aşılama Yönteminin Gerekli Olduğu Durumlar Şunlardır:
- Sperm değerlerinde hafif düşüklüklerde (Hafif erkek faktörü)
- Hafif endometriosis (Halk arasında çikolata kisti hastalığı) olduğunda
- Rahim ağzı (Cervix) problemlerinde
- Açıklanamayan infertilite varlığında (Hem erkek hem de kadında bir problem bulunamaması)