Güçleri ne olursa olsun, Amerikan birlikleri Afganistan’da başarı gösteremeyecekler. Yeni kurulmuş olan Afgan Milli Ordusu da. Önümüzdeki üç yıl içinde ABD kuvvetleri aşama aşama geri çekilirken, bölgede hakim askeri güç ve bölgenin geleceğini şekillendirmeye çalışan Pakistan’ın 600 bin kişilik güçlü ordusu olacak. Fakat bu ordu, derin bir iç kimlik bunalımı içinde ve bu kriz, 1947’de Pakistan’ın kuruluşundan beri en ciddisi. Bu krizi nasıl çözüme kavuşturacağı onun, Afgan Savaşı’nın ve daha pek çok başka şeyin geleceğini belirleyecek.
Bu hafta, Pakistanlı bir tuğgeneralin radikal İslamist grup Hizb ut-Tahrir’le olan bağlantıları sebebiyle tutuklandığı haberi, ülkeyi sarsan bir dizi olayın en sonuncusu sadece. Geçen yıl, biri kendi güvenlik elemanı tarafından olmak üzere, iki Pakistanlı üst düzey yetkili vuruldu. Geçen ay, tam teçhizatlı militanlar Karaçi’deki çok önemli bir deniz üssüne saldırdılar ve bu içeriden yardım gerektiren bir operasyondu. Yine geçen ay, Pakistan ordusundaki artan radikal mevcudiyetin detaylarını veren cesur Pakistanlı gazeteci Syed Saleem Shahzad, neredeyse kesin olarak (iddiaları reddeden) Pakistan Silahlı Kuvvetlerarası İstihbarat müdürlüğü tarafından işkence edilip öldürüldü. Ve bir de Usame Bin Ladin’e bir ordu şehrinde yıllarca rahatça yataklık edilmiş olması durumu var.
***
Pakistan ordusu geleneksel olarak laik ve disiplinli bir organizasyon olarak görülmüştür. Fakat şimdi, Taliban ve El Kaide sempatizanları dahil, şiddete başvuran İslamistlerin her seviyeye sızdıkları yönünde çok kuvvetli kanıtlar var.
Pakistan ordusunun tavrında temel bir değişim olduğuna dair de güçlü kanıtlar söz konusu. Geçen ay Amerika’daki Pakistan büyükelçisi Hüseyin Hakkani, ülkenin Ulusal Savunma Üniversitesi’nde konuşma yapmak üzere davet edildi. Hakkani büyük bir yetkili grubuna hitap ederek dinleyenlere “Pakistan’a yönelik başlıca ulusal güvenlik tehdidi nedir?” diye sordu. Üç kategori sundu: “içerden (Pakistan)”, “Hindistan” ve “ABD”. Çoğunluk üçüncü seçeneğe oy verdi.
Oy; bir WikiLeaks belgesiyle, 2008’de ABD’nin Pakistan büyükelçisi Anne Patterson’ın yaptığı ve Pakistan askeri elitinin bir sonraki nesil liderleri arasında yükselen düzeylerdeki anti-Amerikanizm’in yarattığı şaşkınlığı ifade ettiği gizli yazışma ile tutarlı. Geçen Kasım’da, bir Pakistan Gazetesi olan Dawn, üst düzey bir askeri yetkilinin en tepedeki bir avuç köşe yazarına, Pakistan ordusunun Amerika’yı Pakistan’da “kontrol altında bir kaos” halini sürekli kılmaya çalışan ve rejimi “nükleer silahlardan arındırmaya” kararlı düşman bir güç olarak gördüğünü ifade ettiği bir askeri brifingin ayrıntılarını verdi.
İslamist ideoloji stratejinin yerine geçiyor. 60 yıl boyunca Pakistan ordusu takıntılı biçimde Hindistan’la olan çekişmesine odaklandı. O ordudaki büyük unsurlar takıntılarını değiştiriyor gibi görünüyorlar ve ABD, Pakistan ordusunun kendi ulusal güvenlik çıkarlarını anladığı düzenleme prensibini Hindistan ile değiştiriyor. Eğer bu gerçekleşirse, sadece Afgan Savaşı değil fakat aynı zamanda Pakistan’ın kendisi de kaybedilmiş olacak. (Düşecek fazla yeri yok; bu yıl, Dış Politika dergisinin “Başarısız Ülkeler” listesinde, Yemen’in üstünde 12. gelerek ortaya çıktı.)
Büyükelçi Hakkani izleyicilerine “Eğer tehdit gerçekten Amerika’dan geliyorsa, zaten kaybettik bayanlar baylar çünkü askeri bir yüzleşmede ABD’yi yenemezsiniz... Dürüst olalım, dünyada savunma teknolojisine başka 20 ülkenin harcadığından daha fazla harcayan tek askeri gücü yenecek imkanlara sahip değiliz. Bu yüzden bazen benim ‘duygusal tartışma’ adını verdiğim bir noktaya geldiğimizi düşünüyorum” dedi.
***
Bu duygusaldan da öte. Bu, Amerika’nın büyük Şeytan olduğu radikal İslamist fikirlerin, Pakistan ordusundaki pek çok kişi için refleksif olduğunun bir göstergesi.
Bin Ladin baskınından sonra, Pakistan ordusu Başbakan Yusuf Rıza Gilani’yi Pekin’e, Çin ile samimiyet kurmaya çalışması için yolladı. Pakistan Savunma Bakanı Chaudhary Ahmet Muhtar “Çinli kardeşlerimizden Gwadar’da bir deniz üssü kurmalarını rica ettik” dedi ve Gilani muzaffer biçimde anlaşmayı güvence altına aldığını iddia ederek ülkeye döndü. Fakat Çinliler bu anti-Amerikancı oyunu oynamayacak kadar bilgiliydiler ve hikayeyi resmen yalanlayarak Pakistanlıları küçük düşürdüler.
Pakistan stratejik bir kara deliğe sürükleniyor. Ülke gerçekten de ileriye giden en iyi yolun, militanlara yalakalanarak ve Çin’in mandası haline gelerek, ABD’nin bir düşmanı olmak olduğunu mu düşünüyor? Rol modelleri Kuzey Kore ve Burma mı? Yoksa ülkeyi mahveden cihatçı hareketleri ezmek, küresel ekonomiye katılmak, toplumunu yeniden biçimlendirmek ve gerçek bir demokrasi olmak mı istiyor? Pakistan’ın kendine sorması gereken sorular bunlar. Geçen on yıl içinde kendi hesabına Pakistan’a, çoğu orduya olmak üzere, 20 milyar dolarlık yardım yapan ABD’nin ise kendi sorularını sorması gerek.