2022 Nobel Edebiyat Ödülü Fransız Annie Ernaux'ya verildi
2022 Nobel Edebiyat Ödülü'nü Fransız Annie Ernaux kazandı.
Nobel jürisi tarafından yapılan açıklamada, 82 yaşındaki yazarın, "kişisel hafızanın köklerini, mesafelerini ve kolektif kısıtlamalarını keşfetmedeki cesaretinden” dolayı bu yılki ödüle layık görüldüğü bildirildi.
İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi'nde düzenlenen basın toplantısında Ernaux'un, yazılarında cinsiyet, dil ve sınıf açısından güçlü eşitsizliklerin damgasını vurduğu bir yaşamı tutarlı bir şekilde ve farklı açılardan incelediği, yazarlığa giden yolunun uzun ve zorlu olduğu belirtildi.
Cergy-Pontoise Üniversitesi'nde edebiyat profesörlüğü yapan Fransız yazarın, sınıf egemenliği ve aşk tutkusunun ağırlığını incelediği yirmiye yakın otobiyografi ve romanı bulunuyor.
Eserleri Gallimard yayınevi tarafından basılan Fransız yazar, II. Dünya Savaşı’ndan bu yana Fransız toplumunun iç çalkantılarıyla birlikte gelişen bir kadın kimliğini eserlerinde ön plana çıkardı.
Kendini sol görüşlü tanımlayan yazar eserlerinde "toplumsal rahatsızlıkları" ön plana çıkarmasıyla tanınıyor.
“Boş Dolaplar”, “Babamın Yeri”, “Seneler”, “Yalın Tutku”, “Babam” yazarın Türkçeye çevrilmiş kitapları arasında.
Annie Ernaux kimdir?
Annie Ernaux 1940'ta doğdu ve ailesinin bir bakkal ve kafeye sahip olduğu Normandiya'daki küçük Yvetot kasabasında büyüdü.
"Yoksul ama hırslı" bir çocukluk geçiren Ernaux, yazılarında, cinsiyet, dil ve sınıf açısından güçlü eşitsizliklerin damgasını vurduğu bir yaşamı tutarlı bir şekilde ve farklı açılardan inceledi.
"Kurgu perdesini yırtma hırsı" Ernaux'u geçmişin metodik bir yeniden inşasına değil, aynı zamanda tamamen dış olayları kaydeden bir günlük formunda "ham" bir nesir yazma girişimine de götürdü.
Yazmanın politik bir eylem olduğunu ve toplumsal eşitsizliğe insanların gözlerini açtığını söyleyen Ernaux, bu amaçla dili, hayal gücünün perdelerini yırtmak için kendi deyimiyle bir "bıçak" olarak kullandı.
Ernaux'a uluslararası bir ün ve bir sürü takipçi ve edebi öğrenci kazandıran en iddialı eseri, Les annees (The Years) oldu. Bu eseri, "ilk kolektif otobiyografi" olarak anıldı.
Ödülü 2021'de Zanzibar kökenli romancı Abdulrazak Gurnah kazanmıştı
2021'de Nobel Edebiyat Ödülü'nü Afrika kıtasının doğusunda Tanzanya'ya bağlı iki adadan oluşan ve özerk yönetilen Zanzibar'da doğan romancı Abdulrazak Gurnah kazanmıştı.
Gurnah, "kültürler ve kıtalar arasındaki uçurumda sömürgeciliğin etkilerine, yanı sıra mültecilerin kaderine kesin ve merhametli şekilde nüfuz etmesi" nedeniyle ödüle layık görülmüştü.
Nobel Edebiyat Ödülü
Nobel Edebiyat Ödülü, 1901-2021 yıllarında 114 kez verildi. Toplam 118 kişiye layık görülen ödüllerden 4'ü, 2'şer yazar arasında paylaştırıldı.
Nobel Edebiyat Ödülü şimdiye kadar 30 kez İngilizce, 15 kez Fransızca, 14 kez Almanca ve 11 kez de İspanyolca yazan yazarlara verildi.
Bu dilleri, 7 ödülle İsveççe, 6'şar ödülle İtalyanca ve Rusça, 5 ödülle Lehçe, 3'er ödülle de Norveççe ve Danca izledi. Yunanca, Japonca ve Çince yazan yazarlar 2'şer kez ödüle layık görüldü.
Arapça, Bengalce, Çekçe, Fince, İbranice, Macarca, İzlandaca, Oksitanca, Portekizce, Sırpça-Hırvatça, Yiddiş ve Türkçe yazan yazarlar da birer kez ödül kazandı.
2006'da Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanan Orhan Pamuk, Nobel alan ilk Türk yazar olmuştu.