Biyopsi Nedir ve Nasıl Yapılır?
Kanser çeşitlerinin çoğu için, biyopsi doktorların kanser teşhisi yapmasının ana yoldur. Biyopsi; mikroskop altında incelenmesi amacıyla küçük bir miktar doku örneğinin kaldırılması prosedürü olarak bilinir. Yapılan diğer tanı testleri kanserin mevcut olduğunu önerebilir, ancak sadece biyopsi ile kesin tanı yapılabilmektedir.
Doktorunuz fizik muayene veya diğer testler sırasında şüpheli bir durum gözlemlerse, biyopsi önerebilir. Doktorun muayenehanesinde biyopsi gerekebilir. Bazı durumlarda, biyopsi; ultrason, BT taraması veya MRI gibi görüntüleme testlerine yardımcı olması amacıyla gerçekleştirilebilir. Bazen, doku örneği almak için cerrahi gerekli olabilir. Yapılan biyopsinin çeşidi, olası tümörün konumlandığı yere bağlı olarak değişir. Farklı biyopsi çeşitleri, açıklamaları ile aşağıda yer almaktadır.
Biyopsi Çeşitleri
Biyopsi türleri şunlardır:
İnce iğne aspirasyon biyopsisi (İİAB): Bu biyopsi çeşidi için doktor çok ince, şırıngaya bağlanmış, içi boş bir iğne kullanır. Şüpheli alandan toplanan küçük bir miktarda doku inceleme ve daha ayrıntılı testler için kullanılır. Bu biyopsi deri yoluyla hissedilebilir bir kitle veya görüntüleme kılavuzluğunda biyopsi için kullanılabilir.
Çekirdek iğne biyopsisi: İnce iğne biyopsisi ile benzer şekildedir. Çekirdek (kor) iğne biyopsisinde daha büyük bir doku örneği kaldırmak amacıyla daha büyük bir iğne kullanılmaktadır.
Vakum destekli biyopsi (VDB): Bu biyopsi çeşidinde, özel olarak tasarlanmış bir iğne ile doku örneği toplamak için vakum kullanır. Bu da, doktorun birden çok kez iğne ile girmesini zorunlu kılmaz, anlamına gelir. Doktor bu yöntemle aynı biyopsi bölgesinden çok sayıda veya daha büyük örnekler toplayabilir.
Görüntüleme kılavuzluğunda biyopsi: Bu biyosi çeşidi, tümör doktor tarafından hissedilmediği veya tümör bölgesi vücudun daha derininde olduğunda ve ancak bir görüntüleme taraması ile görüldüğü zaman kullanılır. Görüntüleme eşliğinde biyopsi prosedürü sırasında, iğne bir görüntüleme tekniği yardımıyla konuma yönlendirilir. Bu işlem gereken doku miktarına bağlı olarak ince bir iğne, çekirdek iğne veya vakum destekli biyopsi kullanılarak yapılabilir. Kullanılan tarama türü, konumu ve diğer faktörlere bağlıdır. Aşağıdaki görüntüleme taramalarından biri kullanılabilir:
- Ultrason
- Floroskopi
- Bilgisayarlı Tomografi (BT) Taraması
- Röntgen
- Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG)
Eksizyonel biyopsi: Bir eksizyonel biyopsi tüm şüpheli alanın çıkarılması prosedürüdür. Biyopsinin bu çeşidi, cilt üzerindeki şüpheli değişiklikler için yaygındır. Ayrıca, zaman zaman deri altında kolaylıkla çıkarılabilmesi mümkün küçük bir kitle olduğunda kullanılmaktadır. Ancak, ince iğne aspirasyonu veya kalın iğne (kor) biyopsisi deri yoluyla görülmeyen veya hissedilmeyen kitleler için daha yaygın kullanılır.
Tıraş (shave) biyopsisi: Bu tür biyopsi için doktor cilt yüzeyinden doku kazımak amacıyla keskin bir alet kullanır.
Punch (deri) biyopsi: Punch biyopsi sırasında, doktor keskin, dairesel bir araç kullanır. Bu araç deri yüzeyinin altından örnek almak için deri içine sokulur.
Endoskopik biyopsi: Endoskop; kamerası olan ince, ışıklı, esnek bir tüptür. Doktorlar; mesane, karın, eklem veya gastrointestinal (Gİ) sistem de dahil olmak üzere, vücudun içini görmek için endoskopi kullanırlar. Endoskopi vücuda ağız yoluyla ya da ya da küçük bir cerrahi kesi ile yerleştirilir. Bağlı kamera, doktorun herhangi bir anormal alan olup olmadığını görmesine yardımcı olur. Ayrıca forseps kullanılarak küçük doku örnekleri almak amacıyla da kullanılabilir. Aynı zamanda forsepsler, endoskopun bir parçasıdır.
Kemik iliği aspirasyonu ve biyopsisi: Bu iki prosedür, benzerdir ve sıklıkla kemik iliğini incelemek amacıyla aynı anda yapılmaktadır. Kemik iliği hem katı hem de sıvı bir kısma sahiptir. Kemik iliği aspirasyonu sırasında iğne ile sıvı örneği kaldırılır. Kemik iliği biyopsi işleminde ise bir iğne kullanılarak az bir miktar katı doku örneği alınır. Bu biyopsi çeşitleri bir kişide kan bozukluğu ya da kan kanseri olup olmadığını öğrenmek amacıyla kullanılır. Kan kanserleri; lösemi, lenfoma veya multipl miyeloma içerir.
Kemik iliği aspirasyonu ve biyopsisi için ortak bölge, leğen kemiğidir. O bölgedeki deri genellikle önceden ilaç ile uyuşturulur. Anestezinin diğer türleri kullanılabilir.
Biyopsi Kim Tarafından Yapılır ve Doku Örneğini Kim Analiz Eder?
Farklı biyopsi çeşitleri olduğu için bu prosedürü gerçekleşen tıbbi ekip üyeleri süreç içerisinde farklı olabilir.
Biyopsi yapan doktor; biyopsi türüne ve vücudun hangi bölümünün inceleneceğine bağlı olarak değişmektedir.
- Cerrah
- Radyolog; tıbbi görüntülerin alınması ve okuma konusunda uzmanlaşmıştır.
- Onkolog; kanser tedavisinde uzmanlaşmış bir doktordur.
- Gastroenterolog; gastrointestinal sistemin işlevi ve bozuklukları konusunda uzman doktor. Gastrointestinal sistem veya GI; mide, bağırsak ve ilişkili organları içerir.
- Patolog; laboratuvar testlerini yorumlamak ve hastalığı teşhis etmek için hücre, doku ve organların değerlendirilmesi konusunda uzmanlaşmış doktor. Patolog; biyopsi sırasında çıkarılan doku örneği veya örneklerini analiz eder.
- Dermatolog; cilt hastalıkları konusunda uzmanlaşmış doktor.
- Jinekolog; kadın üreme sistemi ile ilgili rahatsızlıklar konusunda uzman doktor.
- Aile hekimliği
- Diğer uzmanlar
Biyopsi Öncesi Hazırlık
Biyopsi öncesinde hazırlık, uygulanacak olan biyopsi türüne göre değişir. Örneğin, doktor ofisinde yapılan ince iğne biyopsisi için küçük bir hazırlık yapılır. Bazı durumlarda, giysilerinizi çıkarmanız ve verilen elbiseyi giymeniz gerekir.
Biyopsi öncesi bir şey yeme içme konusunda doktorunuza veya hemşirenize sorun. Eğer her gün düzenli aldığınız ilaçlar varsa, biyopsi günü kullanıp kullanamayacağınız konusunda doktorunuza danışınız. Ayrıca aldığınız tüm ilaçları veya takviyeleri doktorunuza bildirmeniz önemlidir. Herhangi bir ilaç alerjiniz ya da diğer sağlık koşullarınızı doktorunuza söyleyiniz.
Sağlık ekibinin bir üyesi size prosedürü açıklayacaktır. Biyopsi işleminin faydaları ve risklerini anladığınıza ve testi kabul ettiğinize dair bir onay formu da imzalamanız istenecektir. Herhangi bir endişeniz varsa, doktorunuzla konuşmaktan çekinmeyiniz.
Biyopsi Nasıl Yapılır?
Vücudunuzun bölümüne bağlı olarak biyopsi yapılır. İşlem sırasında yüzüstü veya sırtüstü uzanmanız ya da oturmanız istenebilir. Buna ek olarak, biyopsinin bazı çeşitleri için biyopsi iğnesi takılıyken veya işlem devam ederken nefesinizi tutmanız gerekebilir. Bakım ekibi sizlere işlemin ne kadar süreceğini ve işlem sırasında sizleri nelerin beklediğini açıklayacaktır.
Biyopsi öncesinde bir anestezi türü alacaksınız. Anestezi; acı bilincini engellemek için başvurulan ilaçtır. Kullanılan anestezi türü; biyopsi çeşidi ve biyopsinin vücudun neresine gerekli olduğuna göre değişir.
Aşağıdaki anestezi çeşitleri kullanılabilir:
- Lokal; işlemin yapılacağı alan bir enjeksiyon ile uyuşturulur. Lokal anestezi bölgeyi uyuşturmak için iğne ile enjekte edildiğinde hafif batma ve ağrı hissedebilirsiniz.
- Bilinçli sedasyon veya monitorize anestezi bakımı; lokal veya bölgesel anestezi ile kombine olarak hastayı rahatlamak için ilaç kullanılır.
- Genel anestezi; ameliyat gibi büyük bir operasyon sırasında hastayı baygın, bilinçsiz hale getirir. Eğer genel anestezi alırsanız, prosedürün farkında olmayacaksınız.
Biyopsi Sonrası
İyileşme süreniz, biyopsi türüne bağlıdır. En az invaziv prosedürler, hiçbir iyileşme süresi gerektirmez. İşlemden hemen sonra normal aktivitelerinize geri dönmeniz mümkün olabilir. Daha invaziv bir işlem için, daha uzun bir iyileşme süresi gerekebilir. Buna ek olarak, genel anestezi alırsanız, işlem sonrası sizi eve bırakması için bir refakatçiye ihtiyacınız olacaktır.
Biyopsiden sonra, biyopsi alanının bakımı hakkında doktor ya da hemşire ile konuşun. Buna ek olarak, prosedürden kaynaklı belirtilerin komplikasyonlarının farkında olun. Eğer enfeksiyon, şiddetli ağrı, ateş ya da kanama belirtileri yaşarsanız, doktorunuzun ofisine başvurunuz.
Biyopsi Sonuçları:
Biyopsi sonuçlarını almak için geçen süre; teşhis yapmak için numune üzerinde yapılması gerekli kaç test olduğuna bağlı olarak zaman alabilir. Bu analize dayalı olarak, patolog kaldırılan doku örneğinin tümör içerip içermediğini tespit eder. Tümör iyi huylu veya kötü huylu olabilir. İyi huylu (benign) bir tümör kanserli değildir anlamına gelir. Kötü huylu (malign) tümör ise kanserlidir ve vücudun diğer kısımlarına da yayılabilir, anlamı taşır. Patolog; tümörün kanserli olup olmadığını ve tümörün türünü açıklamaya yardımcı olabilir.
Basit, komplikasyonsuz sonuç genellikle biyopsiden sonra 2 ila 3 gün içinde verilebilir. Doku üzerinde daha fazla test gerekiyorsa, daha karmaşık sonuçların alınması 7 ile 10 gün sürebilir. Biyopsi sonuçlarını nasıl ve ne zaman alacağınız ve bu sonuçları size kimin açıklayacağı konusunda doktorunuza danışınız.
Önerilen Makaleler: