İnsan mıyız lan biz?
Milgram deneyi, insanların erk (otorite) sahibi bir kişi veya kurumun isteklerine, kendi vicdani değerleriyle çelişmesine rağmen itaat etmeye ne ölçüde istekli olduklarını ölçme amacını güden bir deneyler dizisinin genel adıdır.
İnsanın otorite altında, vicdani sorumluluklarını ne derece rafa kaldırabildiğinin,
-bir diğer anlamıyla, “bize ne yapmamız gerektiğini söyleyen biri varsa, insanlıktan ne denli çıkabiliriz?” sorusunun cevabını arayan deneyler dizisi Yale Üniversitesi Psikoloji Profesörlerinden tarafından gerçekleştirildi.
1961 yılında yapılan deneyler özü itibariyle bir kurguydu. Fakat kurgu, gerçekte daha korkunç sonuçların varolduğunu yadsımamız için yeterli sebep değil.
Milgram, deneyleri şu soruya cevap aramak üzere geliştirmişti:
“Nazi subayı Eichmann ve Yahudi Soykırımında yer alan yüzbinlerce yardakçısı sadece onlara verilen görevi yerine getiriyor olabilir miydi? Sürekli olarak katliamdan sorumlu olmadıklarını söyleyen onlarca Nazi savaş suçlusu, sadece yardakçılık suçuyla suçlanabilir miydi?”
Sorunun cevabı, insan hakkındaki umutlu yaklaşımımızı yeniden gözden geçirmemizi gerektiriyor sanırım.