Bir başka akıl sağlığı yasası da Kaliforniya Senatosu’nun önünde, 25 Nisan’da yargı komitesinden geçti. Bazı belediye başkanları tarafından desteklenen bu yasa tasarısı, daha fazla insanı zorla tedavi etmeyi kolaylaştıracak. Bu yıl yürürlüğe giren ve devletin yetkilerini psikiyatrik bakım dayatmak için genişleten bir program olan CARE Mahkemesi’nin hemen ardından geliyor.
Zorla muameleyi destekleyenler genellikle iyi bilinen bir hikayeyi ileri sürerler: 1950’lerden beri birçok devlet hastanesi akıl hastanesi kapandı ve katı, hakları koruyan akıl sağlığı yasaları ortaya çıktı. Bugün hikaye devam ediyor, neredeyse hiç kimse aşırı derecede tehlikeli olsalar bile psikiyatrik bakıma zorlanmıyor. Sonuç olarak, sokaklar akıl hastası insanlarla dolup taşıyor.
Bu anlatı, evsizliği azaltmanın bir yolu olarak daha fazla insanı zihinsel bozukluklar için zorla tedavi edecek şekilde yasaları genişletmeyi makul gösteriyor. Ancak bu hikaye, akıl sağlığı veya evsizlik konusunda ölçülebilir iyileşmeler sağlanmadan ABD’de on yıllardır gözaltı ve zorla muamele oranlarının arttığı gerçeğini gizliyor.
1960’lardan 80’lere kadar, çoğu akıl hastanesi kapanırken, Yüksek Mahkeme ve diğer federal mahkemeler, medeni akıl sağlığı yasaları kapsamında insanlara zorla tedavi uygulanması konusunda daha sıkı kısıtlamalar getirmeye çalıştı. Ancak pek çok eyalet asla aynı şeyi yapmadı veya tutuklamalara izin veren kriterleri yeniden genişletmek için yasalar çıkardı.
California, 1967’de Lanterman-Petris-Kısa Yasasını kabul ederek, istemsiz psikiyatrik müdahaleleri haklı çıkaran kriterler olarak kendine veya başkalarına yönelik tehlike veya ciddi sakatlık tespit etti – pratikte esnek bir şekilde yorumlanabilecek terimler. Eyalet Denetçisi, 2019’da yaptığı bir incelemede, Kaliforniyalılara yardımcı olmak için Lanterman-Petris-Short kriterlerini genişletmeye gerek görmedi. Yine de, tam da bunu yapmak için, bazen şok edici derecelerde tekrarlanan çabalar oldu – Kaliforniya’nın son yasa tasarısına göre, bir kişi “yeterince giyinmediği” veya gerekli “kişisel” bakımı yapmadığı takdirde, zorla tedavi için potansiyel bir aday olacaktır.
Bazı güç yanlısı savunucular, mevcut yasalara itiraz etmenin yanı sıra, iltica kapatmalarının gözaltılar için yatak sıkıntısı yarattığını iddia ediyor. Ancak 2017’de yapılan bir araştırma, 1970’ten bu yana genel hastane psikiyatri servisleri, özel psikiyatri hastaneleri ve yatılı tedavi merkezleri gibi yerlerdeki yatakların iki veya üç katına çıktığını buldu. Sayıları daha az takip edilse de, uzun süreli bakım tesislerinde, destekleyici konutlarda ve psikiyatrik yatakları olan ve burada ikamet edenler için genellikle tedaviye uyum gerektiren grup evlerinde de büyük bir artış oldu. İltica hastalarını takip eden araştırmalar, çoğunun bu son kurumlara geçiş yaptığını (evsiz veya hapsedilmemiş) buldu. Bugün bunlar, ciddi akıl hastalıklarıyla etiketlenmiş insanlar için “yeni akıl hastanesi” görevi görüyor.
Psikiyatrik gözaltıların devlet takibi eksik ve tutarsızdır. Ancak veriler gönülsüz taahhütlerin uzun yıllardır ülke çapında arttığını gösteriyor. 2020’de dönüm noktası niteliğindeki bir çalışmada, UCLA sosyal yardım araştırmacıları David Cohen ve Gi Lee, 2010’dan beri ABD’deki sivil psikiyatrik gözaltıları incelediler. Yeterli mevcut verilerle 22 eyaletteki eğilimleri inceleyen Cohen ve Lee, genel olarak kişi başına gözaltıların 2010’da arttığını buldu. Nüfus artışının üç katı. ABD’de medeni akıl sağlığı yasaları kapsamında yılda tahminen 1,2 milyon zorunlu gözaltı var, bu oran 100.000 kişi başına 357’dir – Birleşik Krallık ve benzer Batı Avrupa ülkelerinde belgelenen oranların iki katı, üç katı veya çok daha fazlası.
Araştırmalar, Kaliforniya’nın insanları ABD ortalamasından bile daha yüksek bir oranda alıkoyduğunu gösteriyor. Eyaletin 5150 gözaltı olarak bilinen (daha uzun süreli gözaltılara yol açabilen) üç günlük gözaltılarını düşünün. 2021’de devlet, yetişkinlere bu tür 120.000’den fazla ve çocuklara 21.000’den fazla gözaltı uyguladı. O yıl, Los Angeles County genel olarak bu gözaltıların 54.291’ini aldı. Kaliforniya’nın zorlayıcı uygulamaları hakkında bir kitabın yazarı olan New York Üniversitesi sosyoloğu Alex Barnard, bir vaka çalışması olarak San Francisco’ya işaret ederek sayıların muhtemelen daha yüksek olduğunu söylüyor. 2021’de ilçe, bu tür 1.487 gözaltı bildirdi, ancak sağlık kurumlarının bir değerlendirmesi, sayının yaklaşık dokuz kat daha yüksek olduğunu tahmin ediyor: 13.065.
Psikiyatrik gözaltılar arttıkça ve yetkililer daha fazlası için yaygara koparırken, bunların insanlara zarar vermekten çok yardımcı olup olmadığı hiç de net değil. Bazı insanların, sorunları daha da kötüleşmeden önce tedavi altına almak istedikleri aile üyeleri hakkında acı dolu anekdotları vardır. Ancak, zorlayıcı bakımla ilgili bilimsel literatürün 2019 tarihli bir incelemesinde özetlendiği gibi: “çok az kanıt var. [coercive interventions] herhangi bir klinik fayda sağlamaz”, bu müdahalelerin “kapsamlı bir şekilde kullanılmaya devam etmesini” “paradoksal” hale getirir. Yazarlar daha da kötüsü, zorla müdahalelerin “genellikle olumsuz sonuçlarla ilişkilendirildiğini” ve “son derece rahatsız edici ve hatta travmatik” olarak deneyimlendiğini yazdı.
Nedenini anlamak zor değil. Bazı gözaltılar hasta ve doktor arasında işbirliğine dayalı bir sürece dönüşürken, zorla tedavi genellikle acımasızdır; tehditler, güvenlik görevlileri, soyunma, kısıtlamalar ve yoğun sakinleştirmeyi içerir. Bazı insanlar için, zorla sedasyon ve diyabet ve hareket bozuklukları gibi ciddi yan ilaç etkileri, Ayakta Destekli Tedavi veya konservatuarlar altında yıllarca eziyetli bir şekilde devam edebilir. Yardım isteyen ancak bu tür “bakım” yerine evsizliği tercih eden birçok insan var, bu nedenle birçok araştırmacı zorlayıcı olmayan, destekleyici barınmayı savunuyor.
Bu gerçeklik, Kaliforniya’da popüler olan, eyaletteki barınma krizi göz önüne alındığında, istemsiz tedavinin akıl sağlığı sorunları olan evsiz insanların sokaklardan kurtulmasına yardımcı olacağı iddiasıyla çelişiyor. Evsizlik, uygun fiyatlı barınmadaki derin kesintilerden sonra kötüleşmeye başladı ve evsizliğin kendisi, zihinsel bozukluklara ve bağımlılığa neden olabilir ve şiddetlendirebilir. Evsiz insanların zorunlu tedaviye değil evlere ihtiyacı var.
Bununla birlikte, evsiz insanlar, ruh sağlığı yasalarını sosyal kontrol araçları olarak kullanmaya yönelik daha büyük bir eğilimin parçası olarak agresif bir şekilde polis tarafından denetleniyor. İnsanlar evsizleri ve ayrıca aile içi çatışmalar sırasında kendi akrabalarını bildirmek için 911’i arar. Kitabım için yaptığım araştırma sırasında, asi okul çocukları, sıkıntılı yaşlılar, engellilik yardımı alanlar, işyeri ihbarcıları, akıl sağlığı yardım hatlarını arayanlar ve hamile kadınlar da dahil olmak üzere istemsiz psikiyatrik müdahalelerin geniş çapta dayatıldığını gördüm.
Gerçekten önemseyen halk sağlığı müdahaleleri – ve veriler ve kanıtlarla uyumlu olanlar – zorlayıcı ruh sağlığı müdahalelerinin genişletilmesi değil, azaltılması veya ortadan kaldırılması anlamına gelir.
Rob Wipond, araştırmacı bir gazeteci ve “Rızanız Gerekli Değil: Psikiyatrik Gözaltılarda, Zorla Muamelede ve İstismarcı Vasiliklerde Artış” kitabının yazarıdır.