Hastalığın mekanizmasına dair anlayışımız da erken teşhisi daha değerli kılacak şekilde değişiyor. Demansın çok uzun bir klinik öncesi evresi vardır – bazı durumlarda 20 yıl kadar – bu süre zarfında taramalar ve kan testleri ince değişiklikleri tespit edebilir, ancak semptomlar henüz ortaya çıkmamıştır.
Bu pencerede demanslı hastaların beyinlerinde iki protein ortaya çıkmaya başlar: tau ve amiloid. Araştırmacılar, tam olarak hangi rolü oynadıklarını çözmek için yıllarca uğraştılar, ancak şimdi bazıları bir cevapları olduğunu düşünüyor. Demans ve Alzheimer hastalarında amiloid, beyin hücreleri arasındaki boşluklarda yumaklar ve plaklar oluşturur. Teori, belirli bir seviyeye ulaştığında, normalde nöronların yapı iskelesinin bir parçası olan tau proteinini normalden toksik bir duruma dönüştürmek için tetiklemesidir. Hücreleri öldürerek ve nöronların net sinyaller gönderme yeteneğine müdahale ederek semptomların çoğuna neden olan şey budur.
Haziran 2021’de FDA, Alzheimer hastalığı için 18 yıldır ilk yeni ilaç olan aducanumab için hızlandırılmış onay verdi. Amiloid moleküllerine yapışmak ve bağışıklık sisteminin onları temizlemesini kolaylaştırmak için tasarlanmıştır. Ancak bu tartışmalı bir yaklaşım çünkü geçmişte amiloidi temizlemeyi amaçlayan ilaç tedavileri pek bir fark yaratmadı.
Bununla birlikte, ortaya çıkan demans teorisinde, müdahalenin zamanlaması kritik derecede önemli olabilir. Daha iyi erken teşhis ile, aducanumab gibi ilaçlar hala bir fark yaratmak için zamanları olduğunda verilebilir. Koychev, “Amiloidi çok erken bir aşamada çıkarırsanız, belki de asıl fayda o zaman olur” diyor. Amiloid, tau’yu toksik hale getirmeden önce beyinden temizlenebilirse, belki de en kötü etkiler ertelenebilir veya tamamen önlenebilir.
Kullanımı kolay dijital testler, araştırmacıların amiloid ve tau proteinlerinin bilişsel bozukluklarla tam olarak nasıl bir ilişki içinde olduğuna ve bunları temizlemenin bir fark yaratıp yaratmadığına dair bir harita oluşturmasına yardımcı olmak için beyin taramaları ve kan testleri ile birleştirilebilir. Koychev, herkesi taramaya yönelik kapsamlı bir yaklaşım yerine, düzenli değerlendirmelerle en fazla risk altındaki gruplardakileri hedeflemeyi öneriyor.
Bununla birlikte, bu alanda hâlâ pek çok anlaşmazlığın olduğunu ve Alzheimer için yeni ilacın umulduğu gibi çalışıp çalışmayacağına dair ciddi şüpheler olduğunu belirtiyor. Ancak, ilaç şirketlerinin yatırım ve ilgi açısından kanserin gerisinde kalan bir alanda Habibi’nin “uzun bir kuraklık dönemi” dediği şeyin ardından araştırmaları yeniden canlandırdı. Dening bunun, hastalığın damgalanması, genellikle bu hastalığa yakalanan insanların ileri yaşı ve kaderci bir “peki, yaşlanınca böyle olur” tutumu gibi faktörlerin bir kombinasyonundan kaynaklandığını düşünüyor.
Büyük ve varlıklı bir demografik grup, riskin en yüksek olduğu yaş grubuna girerken işler nihayet değişiyor. ICA gibi testler onları hedef alıyor, ancak Koychev aynı zamanda “beyin sağlığına erişimi demokratikleştireceklerini” umuyor.
Dijital oldukları ve yalnızca yarı denetimli oldukları için iPad’i götürebileceğiniz her yere götürülebilirler. Bu, genellikle altta yatan nüfusu doğru bir şekilde yansıtmayan gönüllü grupları tarafından doldurulan, duruma geleneksel çalışmaların dışında bırakılan insanlara ulaşabilecekleri anlamına gelir. Ayrıca, bir kişinin zaman içindeki bilişsel performansının bir resmini oluşturmak için daha sık alınabilirler—Cognetivity, evde yapılan testler için tasarlanmış ve tam da bunu yapmayı amaçlayan OptiMind adlı ayrı bir iPhone uygulamasına sahiptir.
Demans ve Alzheimer hastalığı için hala iyi tedavilerden yoksun olabiliriz, ancak bunları daha erken tespit etme yeteneği, onlara karşı tutumumuzu değiştirebilir, bu da kendi içinde anlayışımızı geliştirebilir ve ihtiyaç duyduğumuz çözümlere yatırımı tetikleyebilir. Koychev, “Beyin sağlığı, tıpkı sizin fiziksel sağlığınıza özen gösterdiğiniz gibi, insanların izleyip gözeteceği bir şey haline gelecek” diyor.
Daha Büyük KABLOLU Hikayeler