Sisi'yi bekleyen felaket
Middle East Eye yazarı David Hearst, “İsrail'in Körfez ülkeleriyle anlaşmaları Mısır için felaket” başlıklı yazısında, Sisi yönetiminin baskıcılığını, ekonomik kriz nedeniyle Mısır halkına yaşattığı son durumu ve İsrail-BAE-Suudi Arabistan ilişkilerinin doğurduğu sonuçları değerlendiriyor…
Çeviri-Analiz
Dubai'nin devlete ait DP World enerji şirketi, İsrail limanlarını ve serbest bölgelerini geliştirmek ve Kızıldeniz limanı Eilat ile Dubai'nin Cebel Ali limanı arasında doğrudan bir nakliye hattı açmak için İsrail'in DoverTower ile ortaklık yapıyor.
Ne boru hattı ne de liman bağlantısı, Mısır Devlet Başkanı Abdülfettah el-Sisi'nin 8 milyar dolarlık genişletme masrafı harcadığı Süveyş Kanalı için iyi bir haber. Buna Mısırlı işadamlarını ve sıradan hissedarları projeye mahkum etmeye zorladığı para da dahildir.
Rejimi için başka, daha acil tehlikeler var. Normalleştirme anlaşmasıyla birlikte Kahire, Arap devletleri ile İsrail arasındaki on yıllardır arabuluculuk yapma rolünü kaybetti. Bununla birlikte, Mısır tüm Filistinli gruplar için referans noktası oldu. Gazze'de İsrail ile Hamas arasında ateşkesler düzenlemek veya Kahire'de El Fetih ile Hamas arasında uzlaşma toplantıları düzenlemek. El Fetih ile Hamas'ı uzlaştırmaya yönelik son girişimin Kahire'de değil İstanbul'da gerçekleşmiş olması önemlidir.
Şuruk News'de yazan Muhammed İsmet, “İsrail ile yüz yüze kaldığı yıllar boyunca Mısır, şu veya bu Arap devletiyle olan anlaşmazlıklarına rağmen Arap tepkilerinin belirlenmesinde ana rolü oynadı. Ancak bu durum devam etmeyecek. İsrail, Mısır'ın yerini alıp Arap bölgesine liderlik etmeyi arzuluyor. Başta Arap Ligi olmak üzere, ortak Arap eyleminin tüm kurumlarını yıkacak denklemler sözkonusu” diyor.
“Oyun değiştirici”
Statünün yanı sıra, Mısır nakit para da kaybediyor. Hem Suudi Arabistan hem BAE, milyarlarca dolar aktardıkları Sisi'nin askeri diktatörlüğünü finanse etmeyi bıraktı. Suudi Arabistan, ödemeler dengesi krizi nedeniyle Mısır'a giden fonları ve petrolü durdurdu.
İsrail için özellikle ilgi çekici olan, BAE'nin 230 milyar dolar değerindeki varlık fonlarından biri olan Abu Dabi'deki Mubadala Yatırım Şirketi. Abu Dabi'de zaman geçiren İsrailli bir akademisyen, bu fonu İsrail'in yüksek teknolojisi için "oyun değiştirici" olarak nitelendirdi.
Ancak BAE yatırımının Mısır'dan İsrail'e geçmesi ihtimali, Kahire'deki bazı işadamları için oyunu değiştiriyor. El-Mısri El-Yevm gazetesinin kurucusu Salah Diab, sahibi olduğu şirketleri ihlal ettiği iddiasıyla daha önce tutuklanmıştı. Ancak son tutuklanması farklıydı: Diab daha fazla soruşturma için hapishanede tutuluyor ve savcılara onu orada tutmaları için talimat verildiğine dair her türlü delil var.
Diab en son 2015 yılında tutuklandığında, akrabası Emirlik büyükelçisi Yusuf el-Uteybe müdahale etti ve amcası kısa süre sonra serbest bırakıldı. Sisi bu sefer dinlemiyor. Diab'ın hukuki sorunlarının bu kez daha ciddi olduğunu gösteren, Diab ile bir dönem cumhurbaşkanı adayı Ahmed Şefik arasında olduğu iddia edilen bir akşam yemeği sohbetinin kaset metni, başka bir eski yüksek rütbeli general Sami Anan'ın adını taşıyan bir sosyal medya sitesinde yayınlandı. Anan, dokuz yıllık hapis cezasının ikisini çektikten sonra geçen Aralık ayında ev hapsinde serbest bırakıldı.
Hem Şefik hem de Anan, Sisi'ye karşı hata yaptı, ilki 2018 seçimlerinde aday iken çekilmek zorunda kaldı ve ikincisi 2 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
Yasal sorunlar
Kasette eski bir hava kuvvetleri pilotu olan Şefik, "saf bir ordu subayı, piyadeden sorumlu bir subay... temiz bir şekilde nasıl davranılacağını asla öğrenemedi" olarak tanımladığı Sisi'yi hor görüyor.
Diab gülerek yanıtlıyor: "Siz de bir ordu subayısınız, Sayın Korgeneral... Onu kesinlikle anlıyorsunuz." Buna karşılık Şefik şöyle diyor: "Bir fark var elbette ve biliyorsunuz Bay Salih, ordudakilerin hepsi aynı değil."
Şimdi, Diab hapishanede ve Mısır'ın BAE ile yaptığı anlaşmanın gereği, Şefik'in 2012'de eski Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi yönetimi devraldığındaki anlaşmanın aksine kendisine karşı yasal bir işlem başlattı.
Fakirleri vergi ödemeye zorlamak
Körfez uğruna milyarlarca dolar kayıp Sisi'yi çok etkiledi. Uluslararası Para Fonu'na gitti, kemer sıkma politikası uyguladı ve en zengin işadamlarını sıkıştırdı. Artık vatandaşlarına vergi ödetmekten başka çaresi kalmadı. Mısır'ın ulusal borcu 2014 yılından bu yana neredeyse üç katına, 112 milyar dolardan yaklaşık 321 milyar dolara çıktı.
Asyut vilayetinde, nüfusun yüzde 67'si ayda 736 Mısır lirası ile (47 dolar) yoksulluk sınırının altında yaşıyor. Ekonomist Memduh el-Wali'nin açıkladığı gibi, bu rakam, artan yaşam maliyetleri göz önüne alındığında gerçekçi değil ve gerçek yoksulluk oranı kesinlikle daha yüksek. Bu rakam 2017-18 mali yılına ait ve bunun yanında güney Sohag vilayetinde yoksulluk oranı yüzde 60'a, Luksor ve Minya'da ise yüzde 55'e ulaştı. Wali, hükümetin yoksulluğun gerçek ölçeğini ortaya koyma konusundaki endişeleri üzerine, yetkililerin rakamları iki kez değiştirdiğini itiraf ettiğini söylüyor.
Bu illerdeki zorluklara rağmen Sisi, elektrik, içme suyu, doğalgaz ve toplu taşıma fiyatlarını artırarak yoluna devam etti.
Başka bir kazançlı oyun; imar izni olmayan, onlarca yıldır ayakta duran ailelerin evlerini yıkmak. Sahipleri, kırsal alanlardaki konutlar için metrekare başına hükümete 50 Mısır lirası ödüyorlarsa yıkımı önleyebilirler; diğer alanlarda, ticari binalar için ücret metrekare başına 180 Mısır lirasına yükseliyor.
Kriz, ülkede inşaatların durmasına neden oldu ve birçok işçi evde kalmaya mecbur kaldı. Toplu taşıma da giderek daha az erişilebilir hale geldi. Trenlerde, Yukarı ve Aşağı Mısır arasında en sık kullanılan ulaşım sisteminde, örneğin yolcuların ağırlığa ve trenin kat ettiği mesafeye bağlı olarak, yük taşıma ücretlerinin kutu başına 12 ila 140 Mısır lirası arasında arttığını gördüler.
Protesto dalgaları
Mısır'daki yeni protestocular 2011 devrimcilerinden oldukça farklı. Liderleri ve siyasi sloganları yok. Muhafazakâr ve dindarlar, ancak Müslüman Kardeşler tarafından örgütlenmemişler. 2011'in cesur devrimcileri şehirden ve büyük ölçüde, ama tamamen değil, üst orta sınıftan geldi. Birçoğunun statüsü vardı.
Bugünün protestocuları eğitimsiz ve yoksul saflardan geliyor ve çoğu 2011 dalgasından daha genç. Katar'daki Müslüman Kardeşler mensubu din adamı ve laik bir liberal olan Şeyh Kardawi'nin oğlu Abdul Rahman Yusuf'un yazdığı gibi: "Rejim, kendisini meşru görmeyen öfkeli bir vatandaşla karşı karşıya. Bu doğrudan bir çatışma. Kuduz sırtlan sürüsüne karşı kendilerini savunan bu basit halk adına pazarlık yapan herkes hedef"
'Nasıl olsa öleceğim'
Köylülerle yapılan birçok röportajdan biri özellikle dokunaklı. Yıkılma tehdidi altındaki bir barakada yaşayan Nefise Atiye Muhammed, “İşte karşınızda, açıkta kalan tavan kirişlerini görebilirsiniz. Bölgede plastik örtülerle örtmeme yardım edebilecek birini bulamıyorum. Sıcaktan başım dönene kadar bir, beş, on liraya hurda satıyorum.”
Yetkililerin ne kadar para talep ettikleri sorulduğunda, “1000 dediler, sonra 2 ila 4 yıl içinde 4.000. Onu nereden alacağım?” Anlattığına göre, evinde kalmasına izin verecek kadar borç verebilecek kimsesi yok.
Muhammed “Dün etrafta dolanıyordum, evden eve gidiyorum, bana borç verecek birini arıyordum. Emekli maaşım var ama yemin ederim yeterli değil” diyor. “Su ayda 150, elektrik 550. Makbuzlar içeride, görebiliyorsun. Gidebilirler ve evimi alabilirler. Her halükarda öleceğim. Onlara bırakacağım." Röportaj, gazetecinin gözyaşlarına boğulmasıyla sona eriyor.
Sisi, bu protestonun yayılmasına izin veremez. Mısır yalnızca bu kadar çok kötü yönetim ve yolsuzluk alacak ve halkın öfkesinin rejimin kendisine yöneltileceği noktaya hızla geliyor. Bu köylülerin çoğu, geleneksel olarak silahlıdır. Ordu ya da polis tarafından ateşlenirse kabileler intikam kurallarına göre hareket edeceklerdir. Şimdiye kadar protestolar barışçıl oldu.
Bu acımasız, duygusuz ve yıkıcı askeri rejim, BAE ve Suudi kraliyet aileleri tarafından kuruldu. Sisi, Riyad ve Abu Dabi'nin söz verdiği para olmasaydı, kendisini savunma bakanı olarak seçen cumhurbaşkanı Mursi'ye rütbeleri bozup ihanet etmezdi.
Sisi ve Mısır'ı bir bütün olarak kaybederlerse, bölgesel hakimiyet planları yakında çökecek. O zaman bölge gerçekten de bir dönüm noktasına ulaşacaktır ama ne Muhammed bin Zayed ne de İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu'nun planladığı gibi değil.
Kaynak: Middle East Eye