Adnan Menderes, Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan'ı idama götüren 27 Mayıs askeri darbesinin yarın 63'üncü yılı. O dönemde Yassıada'da yargılanan ve idam cezası ömür boyu hapse çevrilen dönemin TBMM Başkanı Refik Koraltan, Demokrat Parti'nin kurucularından olmasına rağmen, hatıraları yıllarca gölgede kaldı.
Koraltan'ın kızı 91 yaşındaki Ayhan Koraltan 27 Mayıs ile dağılan hayatlarını ve DP'yi iktidara taşıyan, afiş yoluyla propagandanın devrimle bütünleşen ilk örneğini veren 'Yeter Söz Milletindir' afişinde 'dur' anlamında kullanılan elin öyküsünü, Radikal'den Ayça Örer'e anlattı.
"Annem Demokrat Parti kurulduğunda felç oldu, Adnan Menderes'in idam kararını duyduğunda vefat etti..." 91 yaşındaki Ayhan Koraltan Demokrat Parti'nin kurulmasıyla başlayıp 27 Mayıs'la dağılan hayatlarını böyle özetledi.
Babası Refik Koraltan cezaevine girdikten sonra onun hem avukatı hem yoldaşı olan Ayhan Hanım, babasının cezaevinde anılarını yazarak hayatını kayıt altına almasına da öncü olmuş. Gazeteci Kamil Maman'ın sahaflarda gezerken o zaman 6 yaşında olan Ali Yavuz Koraltan'ın dedesine yazdığı mektubun izini sürmesiyle ortaya çıkan 'Tek Parti Devrinden 27 Mayıs 1960 İhtilaline Demokratlar' Refik Koraltan'ın cezaevinde kızına yazdığı bu anıları bir araya getirmiş.
BABAM, DARBEYİ SEZMİŞTİ
"Babam daima ileriyi gören bir adamdı, 'memleket sarsılacak' demişti" diyerek babasının darbeyi sezdiğini anlatan Ayhan Koraltan darbeden sonra avukat sıfatıyla mahkemelerde yerini almış. O günleri şöyle anlatıyor:
"Kolay değildi Yassıada'ya girip çıkmak. Bir karacı, bir havacı, bir denizci bekliyordu sıra sıra. Hepsinin elinde tüfek vardı ve hepsinin de emniyeti açık, ateş etmeye hazır vaziyette. Samed Ağaoğlu'nun kız kardeşi bir askere 'Bana bunu çeker misin?' diye sordu, 'Çeker miyim bacım?' cevabı aldı. Bütün duruşmalara gittim, gitmez olur muyum? Babam çalışırken yemek bile yemezdi. Hep memleket meseleleriyle meşguldü aklı. O günleri hatırladıkça başıma ağrılar geliyor. Tek başıma gidip tek başıma geliyordum. Yalnız başıma hiçbir yere gitmemiştim o güne kadar. Otobüslerde sigara içiliyordu. Öksüre öksüre gidiyordum."
Babasını mahkemeden mahkemeye gördüğünü anlatan Koraltan, cezaevinde ilk buluşmalarını ise unutamıyor. Ayhan Koraltan, "Çamaşırlarını yıkamış. 'Bunu ben yıkadım' diye getirdi. 75 yaşındaydı o zaman. Hayatında bir mendil bile yıkamamış adam, mecbur olunca yıkıyor işte. Çıktıktan sonra siyasete girmedi tabii ki. Girer mi bir daha? Aman! Biz bırakmazdık istese de..." diyor.
ADADAKİ ÇEKİÇ SESLERİ
Unutamadığı bir anıya da Yassıada'ya yanaştığında şahit olmuş Ayhan Koraltan. O anları şu sözlerle anlattı:
"Adadan çekiç sesleri geliyordu. Darağaçlarını kuruyorlardı. Gelip 'asılacağınız yerleri hazırlıyoruz' dediler. Ne günlerdi... Sinirler sağlammış ki dayanmışız. Annemde de felç vardı. Ona da ben bakıyordum. Anneme söylemedik. Babam Yassıada'da yaşadıklarını sonra bana anlattı. İdama mahkûm olduklarında hepsini ölüm hücrelerine koymuşlar. Ancak girebileceğiniz bir yer. Elleri arkadan Alman kelepçesiyle bağlamışlar. Kollarını hareket ettirdikçe etleri içeri gömülüyor. Orada Agâh Erozan Kuran-ı Kerim okumaya başlıyor. O sırada zaten Fatin Rüştü Zorlu'yu asıyorlar."
İSİM BENDEN EL BABAMDAN
Koraltan ailesi için Demokrat Parti'nin bir başka önemi daha var. Partiye ismini Ayhan Koraltan vermiş, o dönemde simge olan "Yeter! Söz Milletindir!" afişindeki el de Refik Koraltan'a ait. Demokrat Parti'ye isim konulması ve partiyi iktidara taşıyan o ünlü afişin hikâyesini Ayhan Koraltan şöyle anlattı: "O zaman 24 yaşında olmalıyım. Celal Bayar yemeğe davet etmişti bizi, sordu, 'Ne olsun partinin adı?' 'Doğan Güneş Partisi diyelim' dediler, ben de 'Demokrat olsun, beynelmilel bir isim bu' dedim. Hemen kabul ettiler. 'Yeter! Söz Milletindir!' afişindeki el de babama aittir. Kalıbını çıkarıp afiş yaptılar."
Refik Koraltan Türkiye'nin ilk göz bankasının kurucusu. Açılışı yaparken gözlerini de bağışlamış bankaya. Yıllar sonra 1974'te vefat ettiğinde iki gözü de iki ayrı insana verilmiş. Ayhan Koraltan, "Babam 1974'te vefat edince gözlerinin bir tanesini Ayşe Zor isminde Giresun'da boğa saldırısıyla gözünü kaybetmiş birine veriyorlar, diğer gözünü de Balıkesir 'de bir maden işçisine."
"Şimdi Salim Başol'la karşılaşsanız ne derdiniz?" sorusuna Ayhan Hanım, "tuu" derdim yanıtı veriyor. "Eh! Onlar da pişman olduk göründüler sonradan" eklemesini yaparak...