Adet krampları, adet döneminden önce ve adet sırasında pek çok kadını etkileyen ağrılı durumlardır. Dismenore ya da adet sancıları olarak da bilinen ağrı, can sıkıcı ve çoğunlukla şiddetlidir. Ağrı, alt karın ve bel bölgesinde ortaya çıkar. Menstrüasyondan 1-2 gün önce başlar ve 2-4 gün sürer. Menstrüasyon süreciyle ilişkili olan ağrı, “Primer Dismenore” olarak bilinir. Kramp ağrısı; çikolata kisti, rahim urları veya pelvik inflamatuvar hastalık gibi tanımlanabilir bir tıbbi sorundan kaynaklanıyorsa, buna “Sekonder(İkincil) Dismenore” adı verilir.
Adet Kramplarına İlişkin Hızlı Bilgiler:
- Menstrüel kramplar, menstrüasyon öncesi ve sırasında, alt karında hissedilen ağrılardır.
- Ağrı hafif ila şiddetli olabilir.
- Duygusal stres, adet krampları yaşama şansınızı artırabilir.
- Ayrıca mide bulantısı, kusma, terleme, baş dönmesi, baş ağrısı ve ishal gibi semptomlar görülebilir.
- Menstrüel kramplar; reçeteli ilaçlar, doğum kontrol ilaçlarıyla ve istirahatla tedavi edilebilir.
- İkincil dismenore, krampların çikolata kisti veya polikistik over gibi başka bir rahatsızlıktan kaynaklanabilir.
Sebepler ve Risk Faktörleri
Yaklaşık 28 günde bir kez, yumurtayı dölleyecek hiçbir sperm yoksa rahim, astarını atmak için harekete geçer. Prostaglandinler olarak adlandırılan hormon benzeri maddeler bu işlemi tetikler. Prostaglandinler, adet sırasında rahim ağzında oluşan kimyasallardır. Bunlar, kas kasılmalarına benzer kramplara neden olurlar. Ayrıca mide bulantısı ve ishale katkıda bulunabilirler. Kasılmalar, rahmin veya rahim içine kan akışını engeller.
Menstrüel ağrı yaşama eğilimi yüksek olanlar:
- 20 yaşından küçük kadınlar
- Ergenlik yaşına 11 ya da daha genç olarak başlayanlar
- Aşırı adet kanaması yaşayanlar
- Henüz hiç doğum yapmamış olanlar
Adet Kramplarını Kötüleştirebilecek Durumlar
Çikolata Kisti (Endometriozis): Rahim astarının çevresinde ancak rahmin dışında gelişir.
Miyomlar (Uterin myom): Uterus duvarında kanserli olmayan tümörler ve tümörlerin büyümesi.
Rahim kalınlaşması (Adenomiyoz): Rahime bağlanan doku uterusun kas duvarlarına doğru büyür.
Pelvik inflamatuvar hastalık (PİD): Bir bakterinin neden olduğu cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyon.
Rahim ağzı darlığı (Servikal stenoz): Serviksin açılması küçüktür ve adet akışını sınırlar.
Ayrıca; Chicago, Northwestern Üniversitesi’nden araştırmacılara göre, geç uyuyan ya da uykusunu yeterli alamayan kadınların, düzensiz adet dönemleri, adet öncesi semptomları ve adet krampları yaşama olasılığı daha yüksektir.
Menstrüel Kramp Belirtileri
Menstrüel kramplar genelde alt karındaki pelvik kemiğin üstünde, zonklama yapan kramp şeklinde bir ağrıdır. Diğer adet sancısı semptomları şunlardır:
- Bel ağrısı ve sırt ağrısı
- Mide bulantısı ve kusma
- Terlemek
- Baygınlık hissi ve baş dönmesi
- İshal veya yumuşak dışkı
- Kabızlık
- Şişkinlik
- Baş ağrısı
Belirtiler kademeli olarak kötüleşirse ya da 25 yaş sonrasında başlarsa, mutlaka bir doktora görünmek gerekir.
Tanı
Çoğu kadın, menstrüel krampları doktor yardımı olmadan tespit edebilir. Ağrı şiddetli ise, doktorunuz kasık ve karın bölgesini etraflıca muayene etmelidir. Doktor hastaya tıbbi geçmişlerini soracak ve fizik muayene yapacaktır. Fizik muayene; vajinanın, serviks, rahim ve yumurtalıkların boyut ve şeklini değerlendirmeyi veya duruma göre iç pelvik muayeneyi kapsar. Doktorlar altta yatan bir durumdan şüphelenirlerse, karın bölgesi, rahim, serviks, vajina ve fallop tüpleri hakkında daha fazla bilgi toplamak için testler isteyebilirler.
Bunlar testler aşağıdakilerden biri olabilir:
- Ultrason
- Bilgisayarlı tomografi (BT) taraması
- Manyetik rezonans görüntüleme (MR)
- Histeroskopi
- Laparoskopi
Görüntüleme teknikleri, çikolata kistlerini, miyom, ur ve yumurtalık kistlerini tanımlamaya yardımcı olabilir.
Menstrüel Kramp Tedavisi
Menstrüel krampların çoğunu tedavi etmek için reçetesiz ilaç kullanılabilir. Antiprostaglandin içeren ilaçlar rahimdeki krampları azaltır, kan akışını hafifletir ve rahatsızlığı azaltır. Ayrıca ibuprofen gibi ağrı kesiciler de işe yarayabilir. Bunlar nonsteroidal antienflamatuvar ilaçların türevleridir. Non-steroidal antienflamatuvar ilaçlar, ayrıca adet sancısını azaltmak için tek başına kullanılır. Doktorunuz menstrüel kramp şiddetini azaltmak için hormonal doğum kontrol haplarını önerebilir. Bunlar, rahim astarının incelmesini sağlayarak, kramp ve kanamayı azaltır. Vajinal halkalar, yamalar ve enjeksiyonlar da dahil olmak üzere bazı doğum kontrol türleri, krampların azalmasına yardımcı olabilir.
Kramplar, çikolata kisti veya miyomlar gibi altta yatan bir tıbbi durumdan kaynaklanıyorsa, cerrahi müdahale gerekebilir.
Adet Krampları İçin Evde Tedavi
Sıcak suyla banyo ve alt karın bölgesini sıcak tutmanın yanı sıra papatya çayının içindeki maddeler, rahmi rahatlatarak menstrüel ağrıları azaltmaya yardım edebilir. Lavanta, rezene ve piknojenol de ağrıyı azaltmaya yardımcı olacaktır.
Yapılan bir çalışma, adet döngüsünün ilk 3-4 gününde alınan zencefil tozunun sancıyı azaltmaya yardımcı olabileceğini düşündürmektedir.
Herhangi bir bitki veya ilave yaklaşımları kullanmayı seçerseniz temkinli olun. Ayrıca yeterince dinlenmek, uyumak ve düzenli egzersiz yapmak yardımcı olabilir.
Menstrüel Kramplar İçin Alınabilecek Önlemler
- Meyve ve sebze tüketimini çoğaltmak
- Yağ, alkol, kafein, tuz ve şeker alımını sınırlamak
- Düzenli egzersiz yapmak
- Stresin azaltılması
- Sigarayı bırakmak
- Yoga veya akupunktur yardımı
Bu tedavi seçenekleri 2-3 ay içinde işe yaramazsa mutlaka doktora görünülmelidir, daha ileri tetkikler gerekebilir.