Transkript
1 12 Koryonik Villus Biyopsi (CVS) Testi İngiltere' deki Guy's ve St Thomas Hastanesi, Royal Koleji Kadın Hastalıkları ve Doğum uzmanları ile IDEAS Genetik Bilgi Parkı tarafından hazırlanan broşürlerden kendi kalite standartlarına uygun olarak uyarlanmıştır. Ocak 2007 Bu çalışma EuroGentest, Avrupa Birliği FP6 tarafından desteklenmiştir. Kontrat Numarası: Çeviri; Dr. Türker BİLGEN, Akdeniz Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Tıbbi Biyoloji ve Genetik Anabilim Dalı Resimler; Rebecca J Kent Hastalar ve Aileler İçin Bilgiler
2 2 Koryonik Villus Biyopsi (CVS) Testi Bu broşür CVS testi hakkında bilgiler vermek amacıyla hazırlanmıştır. CVS testinin ne olduğu, ne zaman ve nasıl yapıldığı, test sonrası neler olacağı ve bu testi yaptırmanın olası fayda ve risklerinden bahsedilecektir. Bu broşür doktorunuzla görüşmeniz sırasında, sizin için önemli olan soruları sormanıza yardımcı olmak üzere hazırlanmıştır. 11 Ege Üniversitesi nin resmi web sitesidir. Genetikle ilgili konularda kısa bilgiler veren ve genetik laboratuvarının güncel olarak hangi hizmetleri verdiğini gösteren web sayfasıdır. Adres: Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Genetik Anabilim Dalı, Bornova, İZMIR, Türkiye Tel: E-posta: Web: CVS testi nedir? Koryonik villi, gelişmekte olan plasentanın bir kısmıdır. Koryonik villus biyopsisi, gebelik sırasında genetik test yapabilmek için küçük miktarlarda koryonik villus alma işlemidir. Bazı özgün genetik hastalıklar için bebeğin gen ya da kromozomlarını test etmek için sıklıkla kullanılan bir yöntemdir. Birçok sebepten dolayı CVS testi yaptırmanız önerilebilir. Sizin veya eşinizin, çocuğunuza aktarabileceğiniz bir genetik hastalığa sahip olmanız. Sizin veya eşinizin ailesinde, çocuğunuza aktarabileceğiniz bir genetik hastalığın olması. Daha önce genetik hastalığı olan bir çocuğa sahip olmanız. Gebelik sırasında yaptırdığınız her hangi bir testin (ultrason, ense kalınlığı taraması ya da kan testi gibi) sonucunda, bebeğinizin genetik bir hastalığa sahip olma riskinin yüksek olması. CVS ne zaman yapılır? CVS genellikle gebeliğin 10 ile 13 üncü haftaları arasında yapılır.
3 10 Ulusal genetik merkezler: CVS testi nasıl gerçekleştirilir? 3 Bu web sayfası Hacettepe Üniversitesi tarafından yaygın genetik hastalıklar hakkında kısa bilgiler vermek üzere hazırlanmıştır. Adres: Hacettepe Üniversitesi, ANKARA Tel: Web: Dr. Zekai Tahir Burak Kadın Sağlığı Eğitim ve Araştırma Hastanesi nin resmi web sayfasıdır. Genetik testler ve verilen hizmetler hakkında bilgiler bulmak mümkündür. Adres: Talatpaşa Bulvarı Samanpazarı / ANKARA Tel: (0312) E-posta: Web: CVS bebekle aynı genetik yapıya sahip olan plasentadan bir miktar doku alınması işlemidir. İlk olarak ultrason ile bebeğin ve plasentanın pozisyonu kontrol edilir. Sonrasında ince bir iğne yardımıyla karın bölgesindeki deri ve rahim duvarından geçilerek plasentaya girilir ve istenilen doku alınır. Ultrason iğnenin doğru yere girmesi için doktorunuza yardımcı olmak amacıyla kullanılır. İğne yardımıyla bir miktar doku alınır ve test için laboratuvara gönderilir. Ankara Üniversitesi, Pediatrik Moleküler Genetik Bölümü nün hazırladığı genetikle ilgili oldukça kapsamlı bilgiler veren resmi web sayfasıdır. Adres: KORU Mahallesi, 606. Sokak, UYUM Sitesi No: Cayyolu, ANKARA, FAX : or Akdeniz Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Tıbbi Biyoloji ve Genetik Anabilim Dalı nın resmi web sayfasıdır. Genetik laboratuarlarında yapılan testler ve bölüm hakkında detaylı bilgi bulmak mümkündür. Adres: Akdeniz Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Tıbbi Biyoloji ve Genetik Anabilim Dalı. Dekanlık Binası 3. Kat Kampus ANTALYA Tel: Web: Gülhane Askeri Tıp Akademisi nin resmi web sayfasıdır. Address: Gülhane Askeri Tıp Akademisi, Askeri Tıp Fakültesi Etlik, ANKARA, Web: CVS ağrılı bir işlem midir? Çoğu kadın CVS i gerçekte ağrılı bir işlem olmaktan çok rahatsızlık verici bir işlem olarak değerlendirmektedir. Kadınlar işlem sonrasında girişim yapılan bölgede baskı ya da hassaslık hissettiklerini söylemektedirler.
4 4 9 CVS testinden sonra ne olur? Biyopsi alımı sırasında işlemler dakika sürer. Test sırasında ve sonrasında size yardımcı olması için bir refakatçi getirmeniz önerilir. Testi takip eden birkaç gün kendinizi zorlamamalısınız. Ağır eşya kaldırma ve yorucu egzersizlerden kaçınmalısınız. CVS testi sonrası bazı kadınlarda damla şeklinde kanama ve periyodik kasılmalar görülebilir, bu normaldir. Eğer şiddetli kanamanız olursa, doktorunuza bildirmelisiniz. Kanamalar duruncaya kadar cinsel ilişkiye girmemelisiniz. CVS testinin riskleri nelerdir? CVS yaptıran kadınların %1-2 si düşük yapma riski ile karşı karşıyadır. Bunun gerçekte niçin olduğu bilinmemektedir. Bununla birlikte test yapılan kadınların %98 99 kadarı gebeliğe devam eder. CVS testi güvenilir midir? Yaptırmayı düşündüğünüz genetik testin doğruluğu konusunda doktorunuzla konuşmalısınız. Çünkü testin güvenilirliği Bu broşür CVS testi için hazırlanmış kısıtlı bilgi içeren bir rehberdir. Daha fazla bilgi aşağıda verilmiş olan adreslerden temin edinilebilir: Orphanet Nadir hastalıklar, klinik denemeler, ilaçlar ve tüm Avrupa daki destek grupları hakkında bilgi sağlayan ücretsiz web sayfasıdır. Web: EuroGentest Genetik testler ve tüm Avrupa daki destek grupları hakkında bilgi sağlayan, ücretsiz web sayfasıdır. Web: Web: Genetik testler ve doğum öncesi tanı ile ilgili bilgiler veren bir web sayfasıdır. Web: Genetik sorunları da içine alan farklı konuları tartışmak üzere tasarlanmış bir web sayfasıdır.
5 8 Bu sürecin sizi ve eşinizi duygusal yönden nasıl etkileyebileceği. Bunlar CVS testini yaptırmaya karar vermeden önce düşünmeniz gereken konulardan bazılarıdır. Ayrıca genetik test hakkında doktorunuza sormak isteyebileceğiniz çok sayıda sorunun listelendiği Sıklıkla Sorulan Sorular isimli broşüre de bakabilirsiniz. Bu liste sizinkine benzer deneyimlerden geçmiş kişiler sayesinde hazırlanmıştır. genlerdeki veya kromozomlardaki değişikliğin tipine bağlı olarak yapılacak teste göre değişmektedir. Nadiren de olsa test sonucunda net bir sonuç elde edilemeyebilir ve testin tekrarlanması gerekebilir. CVS testi ile bütün genetik değişiklikler tespit edilebilir mi? 5 Test sonuçları genellikle sadece test edilen durum hakkında bilgi verir. Nadiren diğer durumlarla ilgili sonuçları açığa çıkartabilir. Bütün genetik hastalıklar için genel bir test yoktur. Test sonuçlarını almak ne kadar zaman alır? Sonuçları almak için gerekli olan süre, hangi hastalık için test yapıldığına bağlıdır. Bazı durumlarda 1 ya da 2 gün sürebilir, fakat bazen de 2 ya da 3 hafta sürebilir. Eğer daha uzun sürerse, nedeni hücre gelişiminin daha fazla zaman aldığı anlamına gelebilir. Eğer nadir görülen bir genetik h a s t a l ı k i ç i n C V S t e s t i yaptırıyorsanız, sonuçları almanın ne kadar süreceğini doktorunuza sorunuz. Sonuçlar hazır olduğunda doktorunuz sizi konuşmak için çağırabilir ya da sonuç telefon veya diğer yollarla size verilebilir. Test yaptırdığınızda bunu doktorunuzla konuşmalısınız.
6 6 Sonuçlar bebeğinizin genetik bir hastalığı olduğunu gösterirse ne olur? Eğer sonuçlar bebeğinizin genetik bir hastalığı olduğunu gösterirse, doktorunuz size bunun ne anlama geldiğini ve bebeğinizi nasıl etkileyeceğini açıklayacaktır. Eğer bir tedavi olanağı varsa doktorlar bunu sizinle görüşecektir. Seçenekleriniz hakkında ve bazen de gebeliğin sonlandırılması olasılığını sizinle konuşacaklardır. Doktorlar bebeğiniz ve sizin için en iyi olanı bulabilmeniz için size yardım edeceklerdir. Nadiren de olsa bu test bebeğinize etkisinin ne olacağı kestirilemeyen, alışılmışın dışındaki kromozomal değişiklikleri çözemeyebilir. HIV infeksiyonu Eğer HIV taşıyorsanız, CVS sırasında HIV virüsünün bebeğe geçmesi için küçük bir risk söz konusudur. Bu nedenle eğer HIV pozitif iseniz, CVS sırasında bebeğe HIV virüsü geçme olasılığını en aza indirebilmek için bunu doktorunuzla görüşünüz. CVS yaptırmaya karar vermek Gebelik sırasında CVS testini yaptırma kararını vermek güç olabilir. Şunu unutmayınız ki eğer CVS testi yaptırmak istemiyorsanız, yaptırmak zorunda değilsiniz. CVS i sadece siz ve eşiniz testin sağlayacağı bilginin çok önemli olduğunu düşündüğünüzde yaptırınız. CVS testi yaptırma riskinin çok yüksek olduğunu düşünmeyiniz. Kendiniz için en doğru olan kararı almanıza yardımcı olmak üzere aşağıda sıralanmış olan konuları doktorunuzla tartışmalısınız. Test edilen hastalık hakkında bilgi. Bebeğin test ettirmeyi düşündüğünüz genetik hastalığa sahip olma riski. Test hakkında ve test sonuçlarının ne anlama geleceği hakkında bilgi. Testin güvenilirliği. Testin tekrarlanma ve testten kesin olmayan sonuçlar alma olasılığı. 7 CVS den kaynaklanan düşük riskini. Test sonuçlarını almanın ne kadar zaman alacağı. Test sonuçlarını ne şekilde alacağınız. Bebeğinizin genetik bir hastalığı olduğu bulunursa seçeneklerinizin neler olduğu.