Kadın Hakları Bildirgesi Nedir?
Feminizmi öğrenmek için yazılı kaynaklara baktığımızda ilk karşılaşacağımız metinlerden biri 1791 yılında Olympe de Gouges tarafından yazılan Kadın ve Yurttaş Hakları Bildirgesi olacaktır.
Bu metin bir broşür olarak yayımlanmıştır. Dönemin Fransa’sında yazılan, daha sonra İnsan Hakları Bildirgesine de ilham olacak olan İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesi’nde, bahsi geçen insan kelimesinin sadece erkekleri tanımladığını fark eden Olympe de Gouges, bir karşı çıkış olarak bu bildirgeyi yazmıştır.
Kadınların dönem koşulları içindeki ikincil konumu o zamanlarda tartışılmaya başlanmıştı. Kadınlar bir mahkemede tanıklık yapamıyorken, idam edilebiliyorlardı. Çocuklarının sahipleri sayılmıyor, onlar üzerinde bir hakları olmuyordu. Tüm bunlar ve daha çokları insan haklarının sadece belirli bir topluluğa, yani erkeklere uygulandığının kanıtıydı. Olympe de Gouges ise bu durumun farkında olarak insanların eşit olduğunu söyleyenlerin aslında sadece erkeklerin eşit olduğunu söylemiş olduğunu söyledi.
O dönemlerdeki yaygın görüş kadın doğasının erkek doğasına göre daha zayıf olduğuydu. Yine de yazılan tüm metinlerde erkek ya da kadın ayrımı olmadan doğanın herkese eşit davrandığı yazılıyordu. Olympe de Gouges durumun pratikte yazılı metinlerdeki gibi olmadığını biliyordu. Bu nedenle metinine önce erkeklere seslenerek başladı.
‘Adam, sen, adil olabilir misin? Sana bu soruyu bir kadın soruyor. En azından bu hakkı ondan alamazsın. Söyle bana, benim cinsimi baskı altına alan, kendinden menkul iktidarı kim verdi sana? Gücün mü? Yeteneklerin mi? Yaratıcıyı hikmetinde tanı. Yakınlaşmayı ister göründüğün doğanın ihtişamı içinde şöyle bir yürü ve eğer cesaret edebilirsen, senin baskıcı egemenliğine kaynak oluşturabilecek bir örnek bul. Hayvanlara git, elementleri araştır, bitkileri incele, evet, doğanın işleyişine bak ve eğer sana bunun için gerekli araçları gösterirsem, kanıtlarımı kabul et. Eğer yapabilirsen, doğanın düzeni içinde cinsleri ara, araştır ve karar ver. Onları her yerde, herhangi bir ayrım olmadan birlikte görebilirsin; onlar her yerde uyumlu bir topluluk olarak bu ölümsüz şaheseri yaratmak için çalışıyor.’ (Olympe de Gouges)
Olympe de Gouges bildirgesinde Fransız Devrimi’nde vaat edilen özgürlük, eşitlik ve kardeşlik kavramlarının kadınları da kapsamasını istemiş, erkeklerin sahip olduğu tüm politik ve kültürel haklara kadınların da sahip olması gerektiğini söylemiştir. Bu nedenle İnsan ve Yurttaş Hakları bildirgesindeki hukuksal maddelere kadın kelimesini de eklemiş ve kadınların hukuksal haklarını yazmıştır. Bu hukuksal haklardan bazıları şöyledir:
- Kadınlar da erkekler gibi özgür doğarlar. Onların da devredilemez mülkiyet, güvenlik ve baskıya direnme hakları vardır.
- Kadınlar da erkeklerle aynı hukuksal yasalara tabidirler.
- Kadınlar da erkekler gibi aynı suçlamalar için mahkemeye çıkıp kendilerini savunabilirler. Bir kadın idam edilme hakkına sahiptir ancak yasalar önünde kendini savunma hakkına da sahiptir.
- Kadınların da düşüncelerini ifade edebilme özgürlükleri kimse tarafından engellenmemeli ve koruma altına alınmalıdır.
Kullanılan tüm görseller tr.wikipedia.org adresinden alınmıştır.