... konulu sunumlar: "Sonuçlar Çözünürlük dengesine etki eden faktörler a) Çözücünün türü: Çözünürlük, çözücü ve çözünen maddenin türüne bağlıdır. Örneğin; su (H2O) polar bir."— Sunum transkripti:
1
Sonuçlar Çözünürlük dengesine etki eden faktörler a) Çözücünün türü: Çözünürlük, çözücü ve çözünen maddenin türüne bağlıdır. Örneğin; su (H2O) polar bir çözücüdür. iyonik bir madde olan yemek tuzu (NaCl) suda çok çözünür, apolar bir çözücü olan karbon tetraklorürde (CCl4) çözünmez. Apolar olan moleküller apolar olan çözücülerde çok çözünür. Örneğin, apolar iyot (I2), yine apolar karbon tetra-klorür içinde oldukça çok çözünür. b) S›caklığın etkisi Maddelerin çözünürlükleri sıcaklıkla değişir. Çözünme olayının ekzotermik veya endotermik oluşuna göre sıcaklık çözünürlüğe etki eder. Isı alarak çözünen maddelerin çözünürlüğü sıcak- lıkla artar. * Katıların çözünürlüğü genellikle sıcaklıkla artar. Gazların çözünürlüğü ise sıcaklıkla azalır. Maddelerin çözünürlüklerinin sıcaklıkla değişimini gösteren eğrilere çözünürlük eğrileri denir. Şekil 3.1 c) Ortak iyon etkisi Bir katıyı saf su yerine, bu katıya ait iyonu veya iyonları içeren bir çözeltide çözersek bu katının çözünürlüğü saf suya göre oldukça azalır. Çözünürlüğün azalmasını bir örnekle açıklayalım. Örneğin sodyum klorür çözeltisi (NaCl (k) → Na+1 + Cl-1) içerisinde AgCl(k) katısını çözersek AgCl(k) → Ag+ + Cl-şeklinde iyonlaşır. AgCl çözeltisinde NaCl'den gelen Cl- iyonları Cl- derişimini arttırdığından sistem bunu azaltmak için geri tepkimeyi hızlandırır. Yani Ag+ ve Cl- iyonları birleşerek AgCl katısının çökmesine sebep olur. Dolayısıyle AgCl'ün çözünürlüğü azalmış olur. d) Yabancı maddelerin etkisi Yabancı maddelerin etkisiyle çözünürlüğün artması canlılar için çok önemlidir. İçinde çözünmüş madde bulunan bir çözeltiye, az çözünen ve ortak iyon bulundurmayan bir maddeyi ilâve edersek bu maddenin çözünürlüğü maddeler arasında etkileşim olu- yorsa artar. GİRİŞ Belli bir sıcaklıkta 100g veya 100 cm3 suda doymuş bir çözelti oluşturmak için çözünebilen madde miktarına çözünürlük denir. Aynı miktar çözücüde, aynı sıcaklıkta değişik maddeler farklı miktarlarda çözü- nebilir. Bir maddenin bir litrelik doymuş çözeltisinde 0,1 molden daha az madde çözünürse, böyle maddelere genellikle az çözünür denir. Az çözünen bir madde belli bir miktar suya ilâve edilirse, bir süre sonra doymuş bir çözelti elde edilir. Doymuş çözeltide az çözünen katı ile katıyı oluşturan iyonlar denge hâlindedir. Örneğin az çözünen bir madde olan AgCl (gümüşklorür) suya ilâve edilirse, katı AgCl; Ag+1, ve Cl-1 iyonlarına ayrılır. Kısa süre sonra çözelti doymuş hâle gelir. AgCl’ün Ag+1 ve Cl- iyonlarına ayrışma hızı (çözünme), Ag+1 ve Cl- iyonlarının birleşerek katı AgCl oluşturma hızına (çökelme) eşit olur. Metod ve Materyaller PbI 2, Caso 4 (k), CaF 2 (k), AgOH (k) ve tabloda veri- len bileşiklerin çözünürlük çarpımlarının tespit edilmesi ve buna karşın etki eden faktörlerin Kçç lerde oluşturdu kontaminasyonların araştırıl- ması. Sonuç Bir maddenin başka bir madde içinde gözle görülmeyecek kadar küçük parçacıklar hâlinde dağılmasına çözünürlük, elde edilen karışıma da çözelti denir. Çay şekerinin veya yemek tuzunun suda çözünmesiyle elde edilen çözeltiler katı-sıvı çözeltilerdir. Katıların sıvılarda çözünme hızı, katının toz hâline getirilmesi ve çözeltinin karıştırılması ile artar. Bir sıvının başka bir sıvıda çözünmesi sıvıların türüne göre değişir. Düzensizlikte artma eğilimi katıların çözünmesinin lehinedir. Maddenin gaz hâli sıvı hâline göre daha düzensizdir. Bir gaz sıvıda çözündüğünde düzensizlik azalır. Düzensizliğe eğilim gazların çözünmesine engel olur. Genel olarak büyük moleküllerin (taneciklerin), küçük moleküllere (ya da iyonlara) parçalanması düzensizliği artırır. Teşekkür Kaynaklar Akar, Ruken V. & Kutlu O., (2007). Eleştirel Düşünme: Ölçme Araçlarının İncelenmesi ve Bir Güvenirlik Çalışması. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(2), 189–199. Arcidiacona, F. & Kohler, A. (2010). Elements of design for studying argumentation: the case of two on-going research lines. Cultural-Historical Psychology, 1, Aydeniz, M., Pabuccu, A., Çetin, P. S., & Kaya, E. (2012). Argumentation and Students’ Conceptual Understanding of Properties and Behaviors of Gases, International Journal of Science and Mathematics Education, 10, Bell, P. & Linn, M. (2000). Scientific Arguments as Learning Artifacts: Designing for Learning from the web with KIE. International Journal of Science Education, 22(8), Sayın Suat Çelik ‘e Teşekkür ederim. Çözünürlük Dengesine Etki Eden Faktörler ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ KAZIM KARABEKİR EĞİTİM FAKÜLTESİ KİMYA ANA BİLİM DALI dengesi kurulur. Dengede çözünen kat› miktar› ve iyonlar›n derişimi sabittir. Bu kurulan dengeye çözünürlük dengesi denir. Kurulan denge için denge bağıntısı yazılırsa Bu denge heterojen olup, AgCl'ün derişimi sa- bittir ve denge sabiti Kd ile birleştirilerek, yeni bir denge sabiti elde edilir.