Deliorman, Balkanlar'da yer alan bir bölgenin adıdır. Osmanlı zamanında çok sayıda Türk yaşarmış orada. Ancak çoğu daha sonra Türkiye'ye göç etmek zorunda kalmış. O bölgenin ormanları çok sık ve gür olduğu için atalarımız oraya 'Deliorman' adını takmışlar.
Atsız üzerine yazılmış güzel bir biyografi. Kitapta ilk başta yaşamı verilip sonrasında kitapların tahlili yapılmış en son kısımda fikirlerine yer verilmiş. Atsız hakkında okuyacaklar için iyi bir başlangıç kitabı
Sayıları 230.000'u bulan Hıristiyan Türkler, çoğunlukla Orta Besarabya Bölgesi'yle Dobruca'da, Müslümanlar ise yine Dobruca'da ve Romanya'nın güneyinde Deliorman Bölgesi'nde yaşamaktaydılar. Gök Oğuz boyundan gelen ve Hıristiyanlığı seçen Gagavuzlarla birlikte tüm Türklerin anadili Türkçedir. Gagavuzlar, eski sultanlar kentinin etki alanının uzağında kalmış olmaları nedeniyle, anadillerini Arapça ve Farsça'nın sızmalarından koruyabilmişler, okulda öğretilmemesine karşın Türkçe'yi kuşaktan kuşağa aktarabilmişlerdir.
Gagavuzca, Güney Batı Türkçe diye da anılan Oğuz dilleri öbeğinden 2001 verilerine göre iki yüz otuz bin kişinin konuştuğu bir dildir. Gagavuzların büyük çoğunluğu Moldova Cumhuriyetinin güney kesimlerinde oturur. Burada yaşayanların sayısı 171.070 dolayındadır. Ayrıca Ukrayna, Orta Asya ve Kazakistan'da yaşarlar. 20 bin dolayında Gagavuz ise Bulgaristan ve Romanya'da bulunur. Gagavuz adı eski bir açıklamaya göre "Kök-Oğuz" "Gök-Oğuz" adından gelir. Bu adı "kara-oğuz" biçiminde açıklayanlar da olmuştur. Son dönemlerde ise "Keykaus" adından geldiği ileri sürülmüştür. Gagavuzların kökeni üzerine kimi varsayımlar ileri sürülür. Bulgar tarihçilerine göre, Gagavuzlar sonradan Türkleşmiş Bulgarlardır. Salt dinlerini korumuşlardır. Sözde Osmanlıların baskısı ile dillerini yitirmişlerdir, de dinlerini korumuşlardır. Deliorman kesiminde oturan Müslüman Türkler ise, yine aynı baskı yüzünden hem dillerini, hem de dinlerini değiştirmişlerdir! Yunan tarihçiler ise Gagavuzları Rum kökenine bağlama çabası içinde gözükürler.
“Bir gece yol kenarında oturmuş dinleniyorduk ki, karşıdan Deliorman taraflarından gelip Serez şehrine doğru giden üç atlı, doludizgin önümüzden geçti. Atlılardan birinin terkisinde bir heybe gibi bağlanmış, insana benzer bir karaltı görmüştüm. Tüylerim diken diken oldu. Rehberime dedim ki :
Ben tanırım bu nal seslerini. Bu köpükleri kanlı simsiyah atlar karanlık yolun üstünden dörtnala geçip hep böyle terkilerinde bağlı esirler götürdüler.
Ben tanırım bu nal seslerini. Onlar bir sabah çadırlarımıza bir dost türküsü gibi gelmişlerdir. Bölüşmüşüzdür ekmeğimizi onlarla. Hava öyle güzeldir, yürek öyle umutlu, göz çocuklaşmış ve hakîm dostumuz ŞÜPHE uykuda...
Ben tanırım bu nal seslerini. Onlar bir gece çadırlarımızdan doludizgin uzaklaşırlar. Nöbetçiyi sırtından bıçaklamışlardır ve terkilerinde en değerlimizin arkadan bağlanmış kolları vardır.
Ben tanırım bu nal seslerini onları Deliorman da tanır.
Filhakika bu nal seslerini Deliormanın da tanıdığını çok geçmeden öğrendik. Çünkü ormanımızın eteklerine ilk adımımızı atmıştık ki, Bayezid Paşanın diğer tedbiratı saibe ile ormana adamlar bıraktığını, bunların karargâha kadar sokulup Bedreddinin muritliğine dahil olduklarını ve bir gece şeyhimizi çadırında uykuda bastırıp kaçırdıklarını duyduk. Yani yol kenarında rastladığımız üç atlı Osmanlı tarihindeki provokatörlerin ağababası idiler ve terkilerinde götürdükleri esir de Bedreddindi.”