S.372. İşletme Yönetimi ne demektir,açıklaınız?
C.372. İşletmelerde ilişkiler resmî ve gayri resmî olmak üzere iki şekilde incelenebilir. Resmî ilişkiler işleyiş bakımından ast ve üst ilişkisi olarak tanımlanır. Kapsamı açısından farklılıklar göstermesine karşın yönetim sürecinin işlevleri tüm düzeylerdeki yöneticiler tarafından benzer biçimde yerine getirilir. Örneğin üst düzey yöneticileri işletmenin tüm çalışmalarına ilişkin planlamayı yaparken üretim bölümünün yöneticisi yalnızca kendi bölümüne ilişkin planlamayı gerçekleştirir.
Yönetim görevinin yerine getirilmesinde küçük girişimciler, büyük işletmelerin sahipleri veya yöneticileri kadar şanslı değildir. Büyük işletmelerde işletme sahibine veya tepe yöneticiye işletme fonksiyonlarının yürütülmesinde uzmanlaşmış yöneticiler yardımcı olurken küçük işletme sahiplerinin büyük bir bölümü yönetim işlevlerinin tümünü ya da önemli bir bölümünü tek başlarına yürütmek zorundadır. Bu durum onların bilgi ve deneyim yönünden yetersiz kalmalarına veya en azından zaman açısından zorlanmalarına neden olur.
Yönetim, insanların iş birliği yapmalarını sağlama ve onları bir amaca doğru yöneltme işlerinin ve faaliyetlerinin tümünü ifade eder. Yönetimde başkalarına iş yaptırma ve onların yardımını sağlama söz konusudur. Bu durumda iş yaptıranlar yönetici, işleri yapanlar da yönetilenler durumundadır. Kurulan iki işletmeden birinde yönetim iyi, diğerinde kötü olduğu takdirde yönetimi iyi olan işletmenin daha çabuk büyüdüğü görülecektir. Yönetimin ana fonksiyonları planlama, organizasyon, sevk ve idare, koordinasyon ve denetimdir.
S.373. Planlama ne demektir?
C.373. İşletmeler; amacına ulaşmak için ne gibi işlerin yapılması gerektiğini, bunların sırasını, zamanını, süresini, kimler tarafından ve hangi yollar izlenerek yapılacağını gösteren bir tasarı hazırlar. Hazırlanan bu tasarıya planlama denir.
Plansız bir çalışma, kişiyi veya işletmeyi başarısızlığa götürür. Yöneticiler, planlama sayesinde ne yapacaklarını önceden düşünme imkânına sahip olur.
S.374. Planlamanın işletme açısından kaç önemli fonksiyonu vardır,açıklayınız?
C.374.
A- İşletmenin amaçlarını tespit ederek bu amaçlara ulaştıracak yaklaşım ve yöntemleri belirler.
B-İşletme faaliyetlerinin hangi yönde gitmekte olduğunu, amaca varmak için izlenecek yolları belirler.
S.375. İyi bir planlamada hangi özellikler bulunmalıdır?
C.375.
A-Yapılacak plan açık, geçerli ve kesin bir amaca yönelik olmalıdır.
B-Plan esnek olmalıdır ki böylece çeşitli iç ve dış çevre şartlarına uyabileceği gibi gelişmelere de uyum sağlar.
C- Plan en uygun süreyi kapsamalıdır.
Ç- Plan işletmenin benimsediği ilke ve standartlara uygun olmalıdır.
D- Planın hazırlanması ve uygulanması en az giderle gerçekleştirilmelidir.
E- Hazırlanan plan karşılaşılan güçlüklere yönelik önlemleri en az kayıpla alabilmelidir.
F- Plan işletmenin alt ve üst kademelerine uygun bir kapsamda olmalıdır.
S.376. Organizasyon ne demektir, açıklayınız?
C.376. Planlamada belirlenen işletme amaçlarına ve bunlara ulaşmak için seçilen işler, kişiler ve iş yerleri arasında yetki ilişkilerinin kurulması faaliyetlerinin tümüne organizasyon denir. Organizasyon, çalışanlar için belirli amaçlara ulaşabilmelerinde etkin rol oynamaları ve birlikte çalışma imkânı vermesi açısından önem taşımaktadır; işletmeler için ise iş görenlerin görevleri arasında bağlantı kurmalarını sağlamaktadır.
S.377. Organizasyon yapısını belirleyen temel unsurların bazıları nelerdir, açıklayınız?
C.377.
A-Amaç birliği: Her örgüt ulaşmak istediği amaçlara ve bu amaçlarla ulaştıracak faaliyetlere göre farklı bir yapıda tasarlanır. Oluşturulan organizasyon yapısının bütün birimleri, işletmenin temel hedeflerine dönük olmalıdır. Birimlerin kendi amaçları arasında bütünlük sağlanmalı ve bu bütünlük işletmenin nihai hedefine katkıda bulunacak nitelikte olmalıdır.
B-Yönetim alanı: Bir yöneticiye bağlanacak ast sayısı ve yöneticinin üstleneceği sorumluluklar; yöneticinin bilgi, yetenek ve kavrama sınırlarını aşmamalıdır.
C- Yönetim birliği: Aynı amaca yöneltilmiş ve benzer faaliyetler grubu bir tek yöneticiye bağlanmalıdır.
Ç- Komuta birliği: Her astın yalnızca bir üste bağlı ve sorumlu olması, ondan emir almasını ifade eden ilke, komuta birliği olarak nitelenir. Bu ilke ile faaliyet kargaşası önlenir.
D- Yetki ve sorumlulukların açıklığı: İşletme çapında her çalışanın işi ile sahip olduğu yetki ve sorumluluklar açık ve kesin olarak belirtilmelidir. Bu açıklık yazılı ve sözlü olarak sağlanmalıdır.
E- Personel dağılımında denge: İşletmedeki her birime gerekli olduğu miktarda ve nitelikte personel sağlanmalıdır.
S.378. Sevk ve İdare ne demektir?
C.378. Planlar yapıp, organizasyon yapısı oluşturarak ortak amaç doğrultusunda harekete geçmeye sevk ve idare denir. Yöneticinin çalışanlara ne yapmaları gerektiğini bildirmesi ile çalışmalarını etkilemesi ilgili faaliyetleri kapsar. Yönetici bunu emir olarak bildirir. Emir; açık, kesin, eksiksiz ve mantığa uygun olarak verildiğinde çalışanların verimliliğini olumlu olarak etkiler. İyi bir haberleşme ağının bulunması da verimliliğe olumlu katkı sağlayacaktır. Personeli uyumlu bir şekilde çalıştırmanın başlıca yolları cezalandırma ve ödüllendirme şeklinde olmalıdır.
S.379. Koordinasyon ne demektir, açıklayınız?
C.379. Koordinasyon, çalışmayı kolaylaştırmak ve başarıyı sağlamak için bir işletmenin bütün faaliyetlerinin uyum içinde yürütülmesidir. Bu durum, işletmenin büyüklüğüne göre önem kazanır. İşletmeyi amacına ulaştıracak biçimde çalışanların çabalarının birleştirilmesi önemlidir. İşin etkin bir biçimde yapılması gerek çalışanlar gerekse kullanılan araç gereç arasında düzenli, uygun ve sonuca ulaşılabilir bir iletişimin sağlanması, koordinasyonun başarısı ile yakından ilgilidir.
İşletmelerde kişilerin ve bölümlerin görevlerini başarıyla yerine getirmeleri, örgütsel etkililik açısından yeterli değildir. Her birey ve bölüm aynı zamanda diğer bölüm ve bireylerle uyumlu bir biçimde çalışırsa bütün olarak işletmenin başarısından söz edilebilir. İşletme; bireyler, bölümler ve kaynaklar yönünden bir bütünlük arz etmelidir.
Örneğin:
Satın alma bölümü, zamanında ve yeterli ölçüde gerekli girdileri sağlarsa üretim imkânları artar.
Üretim, başarılı bir şekilde yapılabilirse pazarlama bölümünün işi kolaylaşır.
Tahsilât, kesintisiz gerçekleşirse satın alma daha etkin bir hâle gelir.
S.380. Denetim ne demektir, açıklayınız?
C.380. Denetim; planlama, organizasyon, sevk, idare ve koordinasyondan sonra yönetim sürecinin son halkasını oluşturur. Diğer fonksiyonların neyi, nasıl ve ne derecede başardığını araştırır ve belirler. Denetim standartları belirlendikten sonra gerçekleştirilen durum ölçülür, bu durum standartlarla karşılaştırılır ve farklılıkların nedenleri belirlenir, durumu düzeltici gerekli önlemler alınır. Böylece denetim fonksiyonu gerçekleştirilmiş olur. Denetim işlevi bir karşılaştırma işidir ve bu karşılaştırmayı yapabilmek için en az iki ölçütün bulunması gerekir. Bunlardan ilki, olması gereken ve gerçekleşmesi istenen durum, diğer bir deyişle planlardır. Denetim yapılabilmesi için bir temele dayanmak gerekir ve daha açık, eksiksiz ve ayrıntılı planlar yapıldıkça daha etkin denetim de sağlanır.
Denetim işlevinin amacı faaliyetlerin sonuçlarını ölçmek ve değerlendirmek, planların başarıya ulaşmasını sağlamak olduğuna göre bir işletmede planlardan sapmanın sorumlularının ve gerekli düzeltmelerin kim tarafından yapılacağının bilinmesi gerekir. Faaliyetlerin denetimi insanlar tarafından gerçekleştirilir ancak örgütsel yetki ve sorumlulukların açıkça belirlenmemesi hâlinde sapmaların ve gerekli düzeltme faaliyetlerinin sorumlularının belirmesi olanaksızdır. Bu nedenle denetim işlevinde gerekli olan ikinci husus, örgütsel yapının varlığıdır. Planlarda olduğu gibi örgütsel yapının açık, eksiksiz ve ayrıntılı olması hâlinde daha etkin bir denetim işlevi gerçekleşebilir. Başarılı bir denetim için hem değerlemeye temel olacak plan ve standartların hem de yönetim organlarının kesin yetki ve sorumluluklarıyla örgütsel yapının belirlenmesi gerekecektir.
S.381.
Yukarıda görülen organizasyon şemasında İşletme müdürünün ( veya Genel Müdürün) görev ve sorumluluklarından bazıları nelerdir ve sorumlu olduğu birim neresidir?
C.381.
Sorumlu Olduğu Birim: İşletme Ortakları
Görev ve Sorumlulukları:
- İşletme ile ilgili kısa, orta ve uzun vadeli planlar yapar.
- İşletmenin her türlü kaynağını temin eder ve kaynakların etkin bir şekilde kullanılmasını sağlar.
- İşletmenin her türlü resmî işlemlerinden sorumludur.
- Birimler arasında işbirliği ve eşgüdümü sağlar ve bu birimleri denetler.
- İşyerinin güvenliği ve işçi sağlığı ile ilgili her türlü tedbiri alır ve aldırır.