Bir Şeyler, Evren'in Genişlemesini Baskılıyor!
Bir devin gözünden bakıldığında, evrenimizdeki galaksiler sonsuz bir okyanusun yüzeyine köpük gibi yapışmış, mürekkepli boşlukların etrafında kümeler ve diziler halinde toplanmıştır. Bu ışıltılı ağın bir araya gelmesi çağlar sürmüş, milyarlarca yıl önce Büyük Patlama'nın fırınından yeni çıkmış beyaz ve sıcak parçacıklardan oluşan eşit yayılımlı bir sisten, yerçekiminin rehberliğinde yavaş yavaş birleşmiştir.
Bu büyüme, biz ölümlüler için ne kadar yavaş görünse de, Michigan Üniversitesi fizikçileri Nhat-Minh Nguyen, Dragan Huterer ve Yuewei Wen bunu daha da yavaşlatmak ve bu süreçte bilimin en can sıkıcı sorunlarından birini çözmek istiyorlar. Şu anda evrenimizi en iyi tanımlayan modele önerdikleri ince ayar, uzayın genişlemesine ilişkin gözlemlerdeki önemli bir çelişkiyi çözebilir.
Bugünlerde beleşe hiçbir şey elde edemediğinizden ne kadar şikayet ederseniz edin, Evren'de bugün, dün olduğundan daha fazla boş alan var. Bir şeyler, hiçliğin büyümesine neden oluyor, galaksiler arasındaki boşluklara sıkışarak Evren'in büyük ölçekli yapısını giderek artan bir hızla yavaşça birbirinden ayırıyor. Bu gizemli itişin ardında ne olduğunu bilmediğimiz için buna karanlık enerji diyoruz. Büyük ölçekli yapının büyümesine ilişkin bir araştırmanın başyazarı olan Nguyen, şöyle diyor:
Eğer yerçekimi, büyük ölçekli yapıya dönüşmek için madde pertürbasyonlarını arttıran bir amplifikatör gibi davranıyorsa, karanlık enerji de bu pertürbasyonları sönümleyen ve yapının büyümesini yavaşlatan bir zayıflatıcı gibi davranır. Kozmik yapının nasıl kümelendiğini ve büyüdüğünü inceleyerek, yerçekimi ve karanlık enerjinin doğasını anlamaya çalışabiliriz.
Hubble sabiti (H0) olarak bilinen kesin genişleme oranı hiç de net değil. Patlayan bazı yıldız türlerinin uzaklara doğru çekilme biçimini ölçtüğünüzde, megaparsek başına saniyede 74 kilometrelik bir genişleme elde ediyorsunuz. Büyük Patlama'dan sonra saçılan kozmik mikrodalga arka plan ışımasını (CMB) kullanırsanız, aynı H0 değeri saniyede yaklaşık 67 kilometre civarında çıkıyor. Bu, çok büyük bir fark gibi görünmeyebilir, ancak bu tutarsızlık, artık önemsiz bir hata olarak göz ardı edilemeyecek kadar çok araştırmanın ortak sonucu.
Nguyen, Huterer ve Wen, potansiyel bir yanlış varsayım kaynağı olabilecek olan ΛCDM uyumlu kozmoloji modeline yeni bir bakış attılar. Kozmoloji, bir satranç oyunu olsaydı, ΛCDM modeli taşların genel görelilik tahtası üzerine yerleştirildiğini, karanlık enerjinin itişiyle hareket ettiğini ve karanlık maddenin kütleçekimsel etkileriyle hizalandığını söylerdi.
Bu satranç taşlarının bugün gördüğümüz pozisyonlarını geri sararak, oyunun nasıl başladığını, hızlı enflasyonun bir anlık göz kırpmasından ilk yıldızların çöktüğü bir zamana, galaksilerin oluşumuna ve nihayetinde devasa, birbirine bağlı iplikler halinde ortaya çıkmalarına kadar etkili bir şekilde görebiliriz.
Eğer bu süreç herhangi bir nedenle ΛCDM modelinin öngördüğünden saparak Evren'in büyük ölçekli yapısının büyümesini engelleseydi, Evren'in hızlanan genişlemesinin farklı ölçümleri arasındaki gerilim ortadan kalkardı.
Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.Kreosus
Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.
Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.Patreon
Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.
Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.YouTube
YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.
Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.Diğer Platformlar
Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.Giriş yapmayı unutmayın!
Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.
Araştırmacılar, kozmik ağdaki dalgalanmaları, kütleçekimsel mercekleme olaylarını ve kozmik mikrodalga arka planındaki ayrıntıları içeren ölçümlerin bir kombinasyonunu kullanarak, kozmik ağın ΛCDM modelinin öngördüğünden daha yavaş büyüdüğüne dair istatistiksel olarak ikna edici bir sonuca vardılar. Nguyen, şöyle diyor:
Potansiyel olarak keşfettiğimiz bu büyüme oranlarındaki farklılık, günümüze yaklaştıkça daha belirgin hale geliyor. Bu farklı problar tek tek ve toplu olarak bir büyüme baskılanmasına işaret ediyor. Ya bu sondaların her birinde bazı sistematik hataları gözden kaçırıyoruz ya da standart modelimizde bazı yeni, geç zaman fiziğini gözden kaçırıyoruz.
Kozmik ağın büyümesini neyin frenleyebileceğine dair açık bir rakip olmasa da, Evren'in büyük ölçekli yapısının gelecekteki ölçümleri en azından bu fikri daha fazla araştırmaya gerek olup olmadığına dair ipucu verebilir.
Evrenin, şu anda göründüğü haline gelmesi 13,7 milyar yıl sürdü. Sanıyoruz, böylesine güzel görünen kozmolojik kırışıklıkların sırlarını çözmek için birkaç yıl daha beklemeye tahammül edebiliriz.
İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!
Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
İçerikle İlgili SorularSoru & Cevap Platformuna Git
- 19
- 8
- 6
- 5
- 4
- 3
- 3
- 1
- 1
- 0
- 0
- 0
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/09/2023 11:54:55 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/15717
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.