Bilimsel yayınlar, toplumlara ve akademi dünyasına düşünceleri, bulguları ve analizleri yaymak için ana araçlar haline gelmiş vaziyette. Tabii, işgal ettikleri merkezi konumdan dolayı, bu çalışmaların sonuçlarını geniş bir kitle tarafından anlaşılır bir biçimde yazmak da yayıncılıkta en önemli konuların başında geliyor. Burada akademik yazarlara büyük iş düşüyor. Özellikle iyi ve anlaşılır yazılmış, başarılı yayınların, araştırmaya fon bulmaktan, yazarın bilim dünyasında ünlenmesine kadar birçok etkisi oluyor. Aynı zamanda, akademik yazarlık araştırmanın içeriğine göre üzerinde büyük bir yük taşıyor. Durum böyle olunca da makalenin üzerinde kimin adının olduğu, yazarların hangi sırada belirtildiği vb. ayrıntı gibi görünen konular hayli önemli meseleler haline geliyor.
Akademik yazarlığın tanımı
Önceki yazılarımızdan birinde akademik yazarlık konusuna giriş yapmıştık, hafızamızı tazeleyelim: Akademik veya bilimsel yazar, bir araştırmaya entelektüel olarak katkı yapmış kişi olarak tanımlanır. Sadece araştırmaya finansman bulmuş veya araştırma grubunun genel denetimini yapmış olmak yazar sayılmak için yeterli değildir. “Onursal” yazarlık da bu durumda kabul edilebilir değildir. Birilerini “yazar” olarak nitelerken şu noktalara dikkat etmek gerekir:
- Araştırmada yazar olarak listelenen herkes, projenin veya araştırmanın dört ana bileşeninden en az ikisine doğrudan katkı yapmış olmalıdır:
a) Fikir veya tasarım
b) Veri toplama ve işleme
c) Analiz ve verilerin yorumlanması
d) Makalenin önemli bölümleri yazma
- Yazar olarak listelenen herkesin makalenin taslaklarını gözden geçirmiş ve nihai sürümü onaylamış olması gerekir.
- Yazar olarak listelenen kişiler, makaledeki bulguları ve sonuçları gerektiğinde bir bütün olarak savunabilmelidir.
Yazarların sıralanması
Bir bilimsel makalenin yazarlarının sıralamasında da bazı noktalara dikkat etmek gerekir:
- Araştırmaya en büyük katkıyı yapmış olan veya yazım esnasında liderlik etmiş olan kişi birinci yazar olarak adlandırılır.
- Kimin yazar olacağı, yazarların sıralaması ve teşekkürler kısmında kime yer verileceği gibi kararlar birinci yazar tarafından, diğer yazarların da fikri alınarak verilir.
- Araştırmaya veya analizlere en çok katkı yapmış yazar birinci yazardan hemen sonra gelir. Daha sonra araştırmaya yaptıkları katkılara göre tüm yazarlar sıralanır.
- Yazarlık ölçütlerini karşılayan diğer araştırmacılar, soyadlarına göre alfabetik olarak sıralanır.
- Eğer tüm yazarların eşit katkı yaptığı düşünülüyorsa, bu bir dipnot ile belirtilir.