Sağlıklı Sindirim Sistemi Hayati Önem Taşır! Akut Barsak Sendromlarına Ne Kadar Hakimsiniz?
Gastrointestinal Bozukluklar
Gastrointestinal bozukluklar, kabızlık, irritabl bağırsak sendromu, hemoroitler, anal fissürler, anal fistüller, kolit, kolon polipleri vb. gibi durumları birçok durumu içerir. Saydıklarımızın çoğu, sağlıklı bir yaşam tarzı sürdürülerek, iyi bağırsak alışkanlıkları uygulayarak ve gerekli sağlık taramalarını yaparak önlenebilir ya da en aza indirilebilir.
Fonksiyonel bozukluklar, gastrointestinal (GI) sistemin normal göründüğü ancak düzgün çalışmadığı durumlardır. GI yolunu (kolon ve rektum dâhil) etkileyen en yaygın problemlerdir. Kabızlık ve irritabl bağırsak sendromu (IBS) iki yaygın örnektir.
Aşağıdakiler de dâhil olmak üzere birçok faktör GI sistemini ve hareketliliğini (veya hareket etmeye devam etme yeteneğini) bozabilir:
Lif içeriği düşük bir diyet yapmak
Yeterli egzersiz yapmamak
Seyahat veya rutindeki diğer değişiklikler
Çok miktarda süt ürünü tüketmek
Stres
Bağırsak hareketi yapma dürtüsüne direnmek
Hemoroid ağrıları nedeniyle bağırsak hareketleri yapma dürtüsüne direnmek
Zamanla bağırsak kaslarını zayıflatan laksatiflerin (dışkı yumuşatıcılar) aşırı kullanılması
Kalsiyum veya alüminyum içeren antasit ilaçları kullanmak
Bazı ilaçları (özellikle antidepresanlar, demir hapları ve narkotik gibi güçlü ağrı kesici ilaçlar) almak
Gebelik
Kabızlık
Kabızlık, bağırsak hareketinin (veya dışkının geçmesinin) zor olduğu, seyrek olduğu (haftada üç defadan az) veya eksik olduğu anlamına gelir. Kabızlığa genellikle diyetteki yetersiz “kaba yem” veya lif veya düzenli rutin veya diyetin bozulması neden olur.
Kabızlık, bağırsak hareketi sırasında kişinin zorlanmasına neden olur. Küçük, sert dışkıya ve bazen fissür ve hemoroit gibi anal problemlere neden olabilir. Kabızlık, nadiren daha ciddi bir tıbbi durumun belirtisidir. Kabızlığınızı şu şekilde tedavi edebilirsiniz:
Yediğiniz lif miktarını artırmak.
Düzenli egzersiz yapmak.
İhtiyaç duyduğunuzda bağırsaklarınızı hareket ettirmek (dürtüye direnmek kabızlığa neden olur).
Bu tedavi yöntemleri işe yaramazsa, müshiller geçici bir çözümdür. Laksatiflerin aşırı kullanımının aslında kabızlık semptomlarını daha da kötüleştirebileceğini unutmayın. Her zaman müshil ilacı hakkındaki talimatlara ve ayrıca doktorunuzun tavsiyelerine uyun.
İrritabl Bağırsak Sendromu (IBS)
İrritabl bağırsak sendromu (spastik kolon, irritabl kolon veya sinir mide olarak da adlandırılır), kolon kasının IBS’si olmayan insanlara göre daha sık kasıldığı bir durumdur. Tüketilen kimi yiyecekler, ilaçlar ve yaşanılan stres IBS’yi tetikleyebilecek bazı faktörlerdir. IBS’nin semptomları şunları içerir:
Karın ağrısı ve krampları
Fazla gaz
Şişkinlik
Değişen kabızlık ve ishal
Tedavi şunları içerir:
Kafeinden kaçınmak
Diyette artan lif
Hangi yiyeceklerin IBS’yi tetiklediğini izlemek (ve bu gıdalardan kaçınmak)
Stresi en aza indirmek veya stresle başa çıkmanın farklı yollarını öğrenmek
Bazen ilaçları sağlık uzmanınızın önerdiği şekilde almak
Yapısal Gastrointestinal Bozukluklar Nelerdir?
Yapısal bozukluklar, bağırsağın anormal göründüğü ve düzgün çalışmadığı durumlardır. Bazen yapısal anormalliğin cerrahi olarak çıkarılması gerekir. Yapısal GI bozukluklarının yaygın örnekleri arasında hemoroitler, divertiküler hastalık, kolon polipleri, kolon kanseri ve enflamatuar bağırsak hastalığı yer alır.
Anal bozukluklar
Hemoroid
Hemoroitler, anal açıklığı kaplayan şişmiş kan damarlarıdır. Bağırsak hareketi, inatçı ishal veya hamilelik sırasında zorlanmadan kaynaklanan kronik aşırı basınçtan kaynaklanır. İki tür hemoroid vardır: iç ve dış.
İç hemoroid: İç hemoroid, anal açıklığın içindeki kan damarlarıdır. Zorlanma sonucu anüse düştüklerinde tahriş olur ve kanamaya başlarlar. Sonuçta, iç hemoroitler anüsten sarkacak (batacak veya yapışacak) kadar düşebilir.
Tedavi şunları içerir:
Bağırsak alışkanlıklarının iyileştirilmesi (kabızlıktan kaçınmak, bağırsak hareketleri sırasında zorlanmamak ve dürtüye sahip olduğunuzda bağırsaklarınızı hareket ettirmek gibi).
Doktorunuz damarları yok etmek için elastik bantlar kullanabilir
Doktorunuz bunları cerrahi olarak çıkarabilir.
Dış hemoroid: Dış hemoroid, anüsün dışında derinin hemen altında yer alan damarlardır. Bazen gerildikten sonra dış hemoroidal damarlar patlar ve deri altında bir kan pıhtısı oluşur. Bu çok acı verici duruma yığın denir.Tedavi, lokal anestezi altında pıhtı ve damarın çıkarılmasını ve / veya hemoroidin kendisinin çıkarılmasını içerir.
Anal çatlaklar: Anal fissürler, anal açıklığın iç yüzeyindeki yarık veya çatlaklardır. Anal fissürün en yaygın nedeni, çok sert veya sulu dışkıların geçişidir. Anal astardaki çatlak, dışkının anüsten ve vücudun dışına geçişini kontrol eden altta yatan kasları ortaya çıkarır. Anal fissür en ağrılı sorunlardan biridir çünkü açıkta kalan kaslar dışkı veya havaya maruz kalmaktan tahriş olur ve bağırsak hareketlerinden sonra yoğun yanma ağrısı, kanama veya spazma yol açar.
Anal fissürlerin ilk tedavisi ağrı kesici ilaçları, büyük, hacimli dışkıların ve oturma banyolarının (birkaç inç ılık suda oturarak) oluşumunu azaltmak için diyet lifi içerir. Bu tedaviler ağrıyı azaltmazsa, sfinkter kasını onarmak için ameliyat gerekebilir.
Perianal apseler: Perianal apseler, anüsün içinde açılan minik anal bezler tıkandığında ortaya çıkabilir ve bu bezlerde her zaman bulunan bakteriler enfeksiyona neden olur. İrin geliştiğinde apse oluşur. Tedavi apsenin genellikle doktorun muayenehanesinde lokal anestezi altında boşaltılmasını içerir.
Anal fistül: Anal fistül genellikle bir apsenin drenajını takip eder ve anal kanaldan anüs açıklığının yakınındaki derideki bir deliğe anormal bir tüp benzeri geçiş yoludur. Anal kanaldan geçen vücut atıkları, bu küçük kanaldan ve deri yoluyla yönlendirilerek kaşıntı ve tahrişe neden olur. Fistüller ayrıca drenaj, ağrı ve kanamaya neden olur. Nadiren kendi kendilerine iyileşirler ve genellikle apseyi boşaltmak ve fistülü “kapatmak” için ameliyata ihtiyaç duyarlar.
Diğer perianal enfeksiyonlar: Bazen anüse yakın deri bezleri enfekte olur ve boşaltılması gerekir. Anüsün hemen arkasında, pelvisin arkasında (pilonidal kist olarak adlandırılır) küçük bir saç tutamı içeren apseler oluşabilir.Anusu etkileyebilecek cinsel yolla bulaşan hastalıklar arasında anal siğiller, herpes, AIDS, klamidya ve bel soğukluğu sayılabilir.
Divertiküler Hastalık
Divertiküloz, kalın bağırsağın kas duvarında, bağırsağın zayıflamış bölgelerinde oluşan küçük çıkıntıların (divertikül) varlığıdır. Genellikle alt kalın bağırsağın yüksek basınç bölgesi olan sigmoid kolonda oluşurlar.
Divertiküler hastalık çok yaygındır ve Batı kültürlerinde 40 yaşın üzerindeki kişilerin %10’unda ve 60 yaşın üzerindeki kişilerin %50’sinde görülür. Genellikle diyetteki çok az kaba yemden (lif) kaynaklanır. Divertiküloz nadiren semptomlara neden olur.
Divertiküler hastalık komplikasyonları, enfeksiyon veya iltihaplanma (divertikülit), kanama ve tıkanmayı içerir. Divertikülit tedavisi antibiyotikler, artan sıvı ve özel bir diyet içerir. Kolonun ilgili bölümünü çıkarmak için komplikasyonları olan hastaların yaklaşık yarısında ameliyat gereklidir.
Kolon Polipleri ve Kanser
Her yıl yüzlerce bireye en yaygın ikinci kanser türü olan kolorektal kanser teşhisi konuyor. Çeşitli tarama testleri kullanarak, semptomlar ortaya çıkmadan çok önce hastalığı önlemek, tespit etmek ve tedavi etmek mümkündür.
Taramanın Önemi
Genellikle kolorektal kanserler, kolon ve rektumu kaplayan dokularda polipler, iyi huylu büyümeler şeklinde başlamaktadır. Kanser, bu polipler büyüdüğünde ve anormal hücreler geliştiğinde ve çevre dokuyu istila etmeye başladığında gelişir. Poliplerin çıkarılması kolorektal kanserin gelişmesini engelleyebilir. Genellikle tüm kanser öncesi polipler, kolonoskop olarak isimlendirilen esnek, ışıklı bir tüp kullanılarak ağrısız bir şekilde çıkarılabilir. Kolorektal kanser erken evrelerde yakalanmazsa tüm vücuda yayılabilir. Daha ilerlemiş kanser, daha karmaşık cerrahi teknikler gerektirir.
Kolorektal kanserin erken formlarının çoğu semptomlara neden olmaz, bu da taramayı özellikle önemli kılar. Belirtiler ortaya çıktığında, kanser zaten oldukça ilerlemiş olabilir. Semptomlar dışkıda kan veya dışkıya karışmayı, normal bağırsak alışkanlıklarında değişiklik, dışkıda daralma, karın ağrısı, kilo kaybı veya sürekli yorgunluğu içerir.
Çoğu kolorektal kanser vakası dört yoldan biriyle tespit edilir:
50 yaşından itibaren ortalama kolorektal kanser riski taşıyan kişileri tarayarak.
Kolorektal kanser açısından daha yüksek risk altındaki kişileri tarayarak (örneğin, aile öyküsü olanlar veya kişisel kolon polipleri veya kanser öyküsü olanlar).
Semptomları olan hastalarda bağırsakları inceleyerek.
Rutin bir muayenede bir şans bulgusu.
Erken teşhis, bir tedavi için en iyi şanstır.
Kolit: Bağırsak iltihabına neden olan çeşitli kolit türleri vardır. Bunlar şunları içerir:
Bulaşıcı Kolit
Ülseratif kolit (nedeni bilinmiyor).
Crohn hastalığı (nedeni bilinmiyor).
İskemik kolit (kolona yeterince kan gitmemesinden kaynaklanır).
Radyasyon koliti (radyoterapi sonrası).
Kolit ishale, rektal kanamaya, karın kramplarına ve aciliyete (sık ve ani bağırsakları boşaltma ihtiyacı) neden olur. Tedavi, kolonoskopi ve biyopsi ile konulan tanıya bağlıdır.
Gastrointestinal Hastalık Önlenebilir Mi?
Kolon ve rektumun birçok hastalığı, sağlıklı bir yaşam tarzı sürdürülerek, iyi bağırsak alışkanlıkları uygulanarak ve kanser taramasına gönderilerek önlenebilir veya en aza indirilebilir.
50 yaşında ortalama riskli hastalar için kolonoskopi önerilir. Ailenizde kolorektal kanser ya da polip öyküsü varsa, daha genç bir yaşta kolonoskopi hekiminize önerilebilir. Tipik olarak kolonoskopi, etkilenen aile üyesinden 10 yaş daha genç önerilir. (Örneğin, erkek kardeşinize 45 yaşında kolorektal kanser veya polip teşhisi konduysa, taramaya 35 yaşında başlamalısınız).
Kolorektal kanser semptomlarınız varsa hemen doktorunuza danışmalısınız. Yaygın semptomlar şunları içerir:
Normal bağırsak alışkanlıklarında bir değişiklik.
Dışkı üzerinde veya içinde parlak veya koyu olan kan.
Olağandışı karın ağrısı veya gaz ağrıları.
Çok dar dışkı.
Dışkıyı geçtikten sonra bağırsağın tamamen boşalmadığı hissi.
Açıklanamayan kilo kaybı.
Yorgunluk.
İrritabl Bağırsak Sendromuna Genel Bakış
İrritabl bağırsak sendromu (IBS), kalın bağırsağı etkileyen bir hastalık olup semptomları arasında kramp, karın ağrısı, şişkinlik, kabızlık vb. bulunmaktadır. IBS, uzun vadede yönetmeniz gereken kronik bir durum olarak karşınıza çıkar.
IBS’li yalnızca az sayıda kişide ciddi belirti ve semptomlar vardır. Bazı insanlar diyet, yaşam tarzı ve stresi yöneterek semptomlarını kontrol edebilirler.
IBS bağırsak dokusunda değişikliklere neden olmaz veya kolorektal kanser riskinizi artırmaz.
Semptomlar Neler?
IBS’nin belirti ve semptomları değişiklik gösterir, ancak genellikle uzun süre mevcuttur. En yaygın olanları şunlardır:
Bağırsak hareketinden geçmeye bağlı karın ağrısı, kramp veya şişkinlik
Bağırsak hareketinin görünümündeki değişiklikler
Bağırsak hareketinizin ne sıklıkta olduğuyla ilgili değişiklikler
Sıklıkla ilişkili olan diğer semptomlar arasında dışkıda şişkinlik, artan gaz veya mukus bulunur.
Ne zaman bir doktora görünmeli?
Eğer bağırsak alışkanlıkları ya da diğer işaretler veya semptomlarında kalıcı değişiklik varsa doktorunuza danışın. Semptomlar, kolon kanseri gibi daha ciddi bir duruma işaret edebilirler. Daha ciddi belirti ve semptomlar şunları içerir:
Kilo kaybı
Geceleri ishal
Rektal kanama
Demir eksikliği anemisi
Açıklanamayan kusma
Yutma güçlüğü
Gaz veya bağırsak hareketiyle geçmeyen kalıcı ağrı
Nedenleri Neler?
IBS’nin kesin nedeni bilinmemektedir. Rol oynadığı görülen faktörler şunları içerir:
Bağırsaktaki kas kasılmaları. Bağırsakların duvarları, tüketilen besinleri sindirim sisteminizden geçirirken büzülen bir kas katmanlarıyla kaplıdır. Gerektiğinden güçlü ve uzun süren kasılmalar gaz, şişkinlik veya ishale sebebiyet verebilir.
Gergin sistem. Sindirim sisteminizdeki sinirlerdeki anormallikler, karnınız gaz veya dışkı nedeniyle gerildiğinde normalden daha fazla rahatsızlık hissetmenize neden olabilir.
Şiddetli enfeksiyon. IBS, şiddetli bir ishal (gastroenterit) sonrasında da gelişebilir. IBS bağırsaklardaki bakteri fazlalığı ile de ilişkili olabilir.
Erken yaşam stresi. Özellikle çocukluk döneminde stresli olaylara maruz kalan kişiler daha fazla IBS semptomuna sahip olma eğilimindedir.
Bağırsak mikroplarındaki değişiklikler. Örnekler, normalde bağırsaklarda bulunan ve sağlıkta anahtar rol oynayan bakteri, mantar ve virüslerdeki değişiklikleri içerir.
Tetikleyiciler
IBS semptomları şu şekilde tetiklenebilir:
Gıda: Gıda alerjisi veya intoleransı rolü IBS tam olarak anlaşılamamıştır. Gerçek bir besin allerjisi nadiren neden olur. Ancak birçok insan, buğday, süt ürünleri, turunçgiller, fasulye, lahana, süt ve gazlı içecekler dahil olmak üzere belirli yiyecek veya içecekleri yediklerinde veya içtiklerinde daha kötü IBS semptomlarına sahiptir.
Stres: IBS’li çoğu birey, artan stres dönemlerinde daha kötü ya da hastalığın daha sık belirtilerini yaşarlar. Ancak stres semptomları şiddetlendirse de, onlara neden olmaz.
Komplikasyonlar
Kronik kabızlık veya ishal hemoroide neden olabilir. Ek olarak, IBS şunlarla ilişkilidir:
Kötü yaşam kalitesi. Orta ila şiddetli IBS’si olan birçok kişi düşük yaşam kalitesi bildirir. Araştırmalar, IBS’li kişilerin, bağırsak semptomları olmayanlara göre işten üç kat daha fazla gün kaçırdığını gösteriyor.
Duygu durum bozuklukları. IBS’nin belirtilerini ve semptomlarını yaşamak, depresyon veya anksiyeteye yol açabilir. Depresyon ve anksiyete IBS’yi daha da kötüleştirebilir.
İrritabl Bağırsak Sendromu Sizi Nasıl Etkiler?
İrritabl bağırsak sendromu (IBS) fonksiyonel bir bozukluktur. Sindirim sistemi normal görünse de, her zaman olması gerektiği gibi çalışmaz. Bağırsaklardaki kaslar, yiyecekleri mideden rektuma taşır. Normalde, yiyecekleri oldukça öngörülebilir bir programda hareket ettiren yumuşak bir ritimle kasılır ve gevşerler. Ancak bazı insanlarda bağırsak kasları spazmı olur. Bu, kasılmaların normalden daha uzun ve güçlü olduğu anlamına gelir. Bu spazmlar ağrılıdır. Ayrıca bağırsaklardaki yiyeceklerin hareketini de bozarlar. Yavaşlatırlarsa kabız olursunuz. Hızlanırlarsa ishal olursunuz. IBS’li kişilerin ikisi arasında geçiş yapması alışılmadık bir durum değildir. IBS’li insanlar için bir başka rahatsızlık nedeni, sindirim sistemlerinde aşırı hassas sinir uçlarından kaynaklanmaktadır. Küçük gaz kabarcıkları çoğu insanı rahatsız etmede oldukça acı verici olabilir. Bu artan hassasiyet aynı zamanda bir şişkinlik hissine de yol açabilir.
İnce Bağırsakta Kanama
İnce bağırsakta kanamanın birçok altta yatan nedeni olabilir ve bazı hastalarda dışkıda kanın veya aneminin (vücuttan oksijen almak için yeterli sağlıklı kırmızı kan hücresinin olmaması) nedeni olabilir. Genellikle bir süre durur ve sonra tekrar başlar ve ince bağırsağın 6 metre uzunluğundaki herhangi bir yerde meydana gelebilir. Bu nedenle, ince bağırsak kanamasının kaynağını bulmak büyük bir zorluktur.
İnce Bağırsak Kanaması Belirtileri
İnce bağırsak kanaması hafif veya sessiz olabilir. Bununla birlikte, semptomlar ortaya çıktığında şunları içerebilir:
Bağırsak hareketlerinde kan
Siyah, katranlı tabureler
Açıklanamayan anemi
Ani veya şiddetli kanama varsa semptomlar şunları içerebilir:
Baş dönmesi ve / veya halsizlik
Karın ağrısı
Dışkıda kan veya siyah katranlı dışkı
İnce Bağırsak Kanamasının En Yaygın Riskleri Nelerdir?
İnce bağırsak kanamasının en yaygın kaynağı, ince bağırsağın duvarında yer alan anormal kan damarları olan ve çoğunlukla yaşlı hastalarda bulunan anjiyoektazilerdir. Kanama ayrıca steroidal olmayan ilaçlar, tümörler, iltihaplanma veya belirli kalp rahatsızlıkları veya kardiyak implante edilebilir cihazlarla ilişkili kan damarlarının neden olduğu ülserlerden de gelebilir.
İrritabl Bağırsak Sendromunun Belirti ve Semptomları
İrritabl bağırsak sendromu (IBS) dünya çapında insanların yüzde altılık ile yüzde on beşlik kısmını etkilemektedir. Bu durum, bağırsak hareketlerinin sıklığı veya şeklindeki değişiklikleri ve alt karın ağrısını içerir. Diyet, duygusal stres, bağırsak bakterilerindeki değişiklikler vb. semptomları etkileyen özellikte olabilir. Ek olarak, tetikleyiciler her birey için farklıdır.
Ağrı ve Kramp
Karın ağrısı, en yaygın semptom ve tanıda anahtar faktördür.
Normal durumda bağırsak ve beyniniz sindirimi kontrol etmek için birlikte hareket eder. Bu işlev, bağırsağınızda yaşayan iyi bakteriler tarafından salınan hormonlar, sinirler ve sinyaller aracılığıyla gerçekleşir.
IBS’de, bu ortak sinyaller bozulur ve sindirim sistemi kaslarında koordinasyonsuz ve ağrılı gerginliğe yol açar.
Bu ağrı genellikle alt karın bölgesinde veya tüm karın bölgesinde ortaya çıkar, ancak tek başına üst karın bölgesinde olması daha az olasıdır. Bağırsak hareketini takiben ağrı tipik olarak azalır.
Diğer tedaviler arasında nane yağı gibi bağırsak gevşetici maddeler, bilişsel davranış terapisi ve hipnoterapi kullanılır.
Bu değişikliklere cevap vermeyen ağrı için, bir gastroenterolog, IBS ağrısını hafiflettiği özel olarak kanıtlanmış bir ilaç bulmanıza yardımcı olabilir.
ÖZET: IBS’nin en yaygın semptomlarına örnek verirsek, bağırsak hareketinden sonra az şiddetli olan alt karın ağrısı akla gelir. Diyet değişiklikleri, stres azaltıcı tedaviler ve bazı ilaçlar ağrıyı azaltmaya yardımcı olabilir.
İshal
İshalin baskın olduğu IBS, bozukluğun üç ana türünden biridir. IBS’li hastaların kabaca üçte birini etkiler.
200 yetişkin üzerinde yapılan bir araştırma, ishal ağırlıklı IBS’si olanların haftada ortalama 12 bağırsak hareketine sahip olduğunu buldu.
IBS’de hızlandırılmış bağırsak geçişi, ani bir bağırsak hareketi yapma dürtüsüne de neden olabilir. Bazı hastalar, ani bir ishal başlangıcı korkusuyla bazı sosyal durumlardan kaçınarak, bunu önemli bir stres kaynağı olarak tanımlar
Ek olarak, ishalin baskın olduğu tipte dışkı gevşek ve sulu olma eğilimindedir ve mukus içerebilir.
ÖZET: IBS’de sık sık gevşek dışkı yaygındır ve ishalin baskın olduğu tipte bir semptomdur. Dışkı da mukus içerebilir.
Kabızlık
Mantığa aykırı gibi görünse de IBS, kabızlığın yanı sıra ishale de neden olabilir.
Kabızlığın baskın olduğu IBS, IBS’li kişilerin yaklaşık %50’sini etkileyen en yaygın tiptir.
Beyin ve bağırsak arasındaki işlev uyumunun değişmesi, dışkının normal geçiş süresini hızlandırabilir ya da tam tersi yavaşlatabilir. Geçiş süresi normalden yavaşladığında bağırsak dışkıdan daha fazla su emer ve geçişi zorlaşır.
Kabızlık, haftada üçten az bağırsak hareketine sahip olmak olarak tanımlanır.
“Fonksiyonel” kabızlık, başka bir hastalıkla açıklanmayan kronik kabızlığı ifade eder. IBS ile ilgili değildir ve çok yaygındır. Fonksiyonel kabızlık, genellikle ağrılı olmaması nedeniyle IBS’den farklıdır.
Buna karşılık IBS’deki kabızlık, bağırsak hareketleriyle hafifleyen karın ağrısını içerir.
IBS’deki kabızlık ayrıca sıklıkla tamamlanmamış bir bağırsak hareketi hissine neden olur. Bu, gereksiz zorlanmaya yol açar.
IBS için olağan tedavilerin yanı sıra egzersiz yapmak, daha fazla su içmek, çözünür lif yemek, probiyotik almak ve sınırlı laksatif kullanımı yardımcı olabilir.
ÖZET: Kabızlık çok yaygındır. Bununla birlikte, bağırsak hareketinden sonra düzelen karın ağrısı ve dışkıyı geçtikten sonra tamamlanmamış bağırsak hareketleri hissi IBS belirtileridir.
Dönüşümlü Kabızlık ve İshal
Karışık veya alternatif kabızlık ve ishal, IBS’li hastaların yaklaşık %20’sini etkiler.
IBS’deki ishal ve kabızlık, kronik, tekrarlayan karın ağrısını içerir. Ağrı, bağırsak hareketlerindeki değişikliklerin diyetle veya yaygın, hafif enfeksiyonlarla ilgili olmadığına dair en önemli ipucudur.
Karışık IBS’nin semptomları da kişiden kişiye değişir. Bu nedenle, bu durum “herkese uyan tek beden” önerilerinden ziyade kişiselleştirilmiş bir tedavi yaklaşımı gerektirir.
ÖZET: IBS’li hastaların yaklaşık %20’si değişen dönemlerde ishal ve kabızlık yaşar. Her aşama boyunca, bağırsak hareketleriyle hafifletilen ağrı yaşamaya devam ederler.
Bağırsak Hareketlerinde Değişiklikler
Bağırsakta yavaş hareket eden dışkı, bağırsak suyu emdiği için sıklıkla susuz kalır. Buna karşılık, bu, kabızlık semptomlarını şiddetlendirebilen sert dışkı oluşturur.
Dışkının bağırsakta hızlı hareketi, su emilimi için çok az zaman bırakır ve ishale özgü gevşek dışkı ile sonuçlanır.
IBS ayrıca, genellikle diğer kabızlık nedenleri ile ilişkili olmayan, dışkıda mukus birikmesine neden olabilir.
Dışkıdaki kan, başka potansiyel olarak ciddi bir tıbbi durumun belirtisi olabilir ve doktorunuzu ziyaret etmeyi hak eder.
ÖZET: IBS, bağırsaklarınızda dışkı kaldığı süreyi değiştirir. Bu, dışkıdaki su miktarını değiştirerek ona gevşek ve sulu ile sert ve kuru arasında bir aralık verir.
Gaz ve Şişkinlik
IBS’deki değişen sindirim, bağırsakta daha fazla gaz üretimine yol açar. Bu rahatsız edici olan şişkinliğe neden olabilir.
IBS’li birçok kişi şişkinliği bozukluğun en kalıcı ve rahatsız edici semptomlarından biri olarak tanımlar.
337 IBS hastası üzerinde yapılan bir çalışmada, %83 şişkinlik ve kramp bildirmiştir. Her iki semptom da kadınlarda ve kabızlığın baskın olduğu IBS veya karışık IBS tiplerinde daha yaygındı.
Laktozdan kaçınmak şişkinliği azaltmaya katkıda bulunabilir.
ÖZET: Gaz ve şişkinlik, IBS’nin en yaygın semptomlarından sayılır. Düşük bir FODMAP diyetini uygulamak şişkinliği azaltmaya yarar sağlar.
Gıda İntoleransı
IBS’li bireylerin %70 kadarı, belirli yiyeceklerin semptomları tetiklediğini bildirmiştir.
IBS’li kişilerin üçte ikisi aktif olarak belirli gıdalardan kaçınır. Bazen bu kişiler birden fazla yiyeceği diyetten çıkarır.
Bu yiyeceklerin neden semptomları tetiklediği belirsizdir. Bu gıda intoleransları alerji değildir ve tetikleyici gıdalar sindirimde ölçülebilir farklılıklara neden olmaz.
ÖZET: IBS’li birçok kişi, belirli tetikleyici yiyecekleri rapor eder. Bazı yaygın tetikleyiciler, FODMAP’leri ve kafein gibi uyarıcıları içerir.
Yorgunluk ve Uyumada Zorluk
IBS’li kişilerin yarısından fazlası yorgunluk bildiriyor.
85 yetişkinin katıldığı başka bir çalışmada, semptomlarının yoğunluğunun yorgunluğun şiddetini tahmin ettiği bulundu.
IBS ayrıca uykuya dalma güçlüğü, sık sık uyanma ve sabahları huzursuz hissetmeyi içeren uykusuzlukla da ilgilidir.
IBS’li 112 yetişkin üzerinde yapılan bir çalışmada, %13’ü kötü uyku kalitesi bildirdi.
ÖZET: IBS’si olanlar, onsuz olanlara kıyasla daha yorgun ve daha az ferahlatıcı uyku bildiriyorlar. Yorgunluk ve düşük uyku kalitesi de daha şiddetli gastrointestinal semptomlarla ilişkilidir.
Kaygı ve Depresyon
IBS, anksiyete ve depresyon ile de bağlantılıdır.
IBS semptomlarının zihinsel stresin bir ifadesi olup olmadığı veya IBS ile yaşamanın stresinin insanları psikolojik zorluklara daha yatkın hale getirip getirmediği açık değildir.
Hangisi önce gelirse gelsin, anksiyete ve sindirim IBS semptomları birbirlerini kısır bir döngüde güçlendirir.
94.000 erkek ve kadından oluşan geniş bir çalışmada, IBS’li kişilerin anksiyete bozukluğu olma olasılığı %50’nin üzerinde ve depresyon gibi bir duygu durum bozukluğuna sahip olma olasılığı %70’in üzerindeydi.
ÖZET: IBS, sindirim semptomlarını artıran anksiyete ve anksiyeteyi artıran kısır bir sindirim semptomları döngüsü üretebilir. Anksiyeteyle mücadele, diğer semptomları azaltmaya yardımcı olabilir.
IBS’niz olduğunu düşünüyorsanız ne yapmalısınız?
Yaşam kalitenizi etkileyen IBS semptomlarınız varsa, IBS teşhisine yardımcı olabilecek ve onu taklit eden diğer hastalıkları ekarte edebilecek yakınınızdaki bir birinci basamak doktorunu ziyaret edin.
IBS, en az 6 ay boyunca tekrarlayan karın ağrısı, 3 ay boyunca haftalık ağrı ve ayrıca bağırsak hareketleri ile hafifletilen bazı ağrı kombinasyonları ve bağırsak hareketlerinin sıklığı veya şeklindeki değişikliklerle teşhis edilir.
Hekiminiz sizi, tetikleyicileri belirlemenize ve semptomlarınızı kontrol etmenin yollarını aramaya yardımcı olabilecek bir sindirim hastalıkları uzmanına yönlendirebilir.
Düşük FODMAP diyeti, stres giderme, egzersiz, bol su içmek ve reçetesiz satılan müshiller gibi yaşam tarzı değişiklikleri de yardımcı olabilir. İlginç bir şekilde, düşük FODMAP diyeti, semptomları hafifletmek için en umut verici yaşam tarzı değişikliklerinden biridir.
Her kişi için farklı olduğu için diğer tetikleyici yiyecekleri belirlemek zor olabilir. Bir öğün ve malzeme günlüğü tutmak, tetikleyicileri belirlemeye yardımcı olabilir
Probiyotik takviyeleri de semptomları azaltabilir.
Aşırı kafein, alkol ve şekerli içecekler tüketimi gibi sindirim uyarıcılarından kaçınmak kimi bireylerde semptomları azaltabilir.
Belirtileriniz yaşam tarzı değişikliklerine veya reçetesiz tedavilere yanıt vermiyorsa, zor vakalarda yardımcı olduğu kanıtlanmış birkaç ilaç vardır.
IBS’niz olduğunu düşünüyorsanız, yiyecek ve semptomların günlüğünü tutmayı düşünün. Ardından, durumu teşhis etmenize ve kontrol etmenize yardımcı olması için bu bilgileri doktorunuza götürün.
İnce Bağırsakta Polipler, Tümörler ve Malabsorbtif Hastalıklar
Polipler (gastrointestinal sistemin iç yüzeyinden dışarı çıkan anormal doku büyümesi) ince bağırsakta meydana gelebilir ve genellikle iyi huyludur, ancak bazıları kötü huylu tümörlere dönüşebilir. Ailevi Polipoz Sendromları gibi nadir kalıtsal rahatsızlıkları olan hastalarda çok sayıda ince bağırsak polipi olabilir. Herhangi bir tipteki polip veya tümörler, ince bağırsak kanaması kaynağı olabilir.
İnce bağırsağın belirli besinleri veya maddeleri emmediği malabsorbtif hastalıklar (çölyak hastalığı gibi) ishal veya kilo kaybı gibi semptomlara neden olabilir. Bu bozuklukların komplikasyonları, ince bağırsak teşhis testleri ile tespit edilebilir.
İnce Bağırsakta Polip, Tümör ve Malabsorbtif Hastalıkların Belirtileri
İnce bağırsak polipleri veya tümörleri olan hastalarda hiçbir belirti olmayabilir, ancak emilim bozukluğu olan hastalarda genellikle kilo kaybı veya ishal semptomları görülür. Belirtiler ortaya çıktığında şunları içerebilirler:
Kanama
Anemi (vücuttan oksijen almak için yeterli sağlıklı alyuvar hücresi olmaması, kendinizi zayıf ve soğuk hissetmenize neden olur)
İshal
Karın ağrısı
İstenmeyen kilo kaybı
İnce Bağırsakta Polip, Tümör ve Malabsorbtif Hastalıkların Tedavisi
Tümör ve polip tedavisi: Kapsül endoskopi sırasında bir kitle veya polip bulunursa, lezyondan biyopsi yapmak için hekimler o bölgeyi tekrar ziyaret ederler. Çift balon enteroskopidoktorların ince bağırsağın derinliklerine inmesini sağlayan özel bir endoskopi veya kapsam testidir. Teknoloji, kapsamın ince bağırsaktan etkilenen bölgeye taşınmasına yardımcı olan bir dürbün üzerinde balon eklerinin kullanılmasını içerir.
Kolon ve Rektal Polipler
Polip, kolon olarak da bilinen kalın bağırsağın iç yüzeyinde büyüyen küçük bir fazla doku büyümesidir. Kolon ve rektal polipler, 50 yaş ve üstü erkek ve kadınların yaklaşık yüzde 25’inde görülür. Tüm polipler kansere dönüşmez ve bir polipin kanserli hale gelmesi uzun yıllar alabilir. Herkes kolon ve rektal polip geliştirebilir, ancak aşağıdaki risk faktörlerine sahip kişilerin bunu yapma olasılığı daha yüksektir:
50 yaş ve üstü bireyler
Ailede polip veya kolon kanseri öyküsü olanlar
İnsanların polip geliştirme olasılığını artıran nadir bir kalıtsal gen
Ülseratif kolit veya Crohn hastalığı gibi iltihaplı bir bağırsak hastalığı olanlar
Yüksek yağlı, düşük lifli diyet
Tütün ve alkol kullanımı
Az veya hiç egzersiz yapılmaması
Obezite
İki Tür Polip Şekli
Polipler iki farklı şekilde büyürler: düz (sapsız) ve saplı (saplı). Sessil polipler önceden düşünülenden daha yaygındır ve kolon kanseri taramasında tespit edilmesi daha zordur. Mukoza zarı olarak da bilinen kolonun astarının yüzeyine yaslanırlar. Sarkık polipler, uzun, ince bir sapla kolonun mukoza zarının yüzeyine bağlanan mantar benzeri doku büyümeleridir.
Beş Tür Polip
Poliplerin büyük çoğunluğu kansere dönüşmeyecektir. Bazı polip türlerinin kansere dönüşme olasılığı daha yüksektir. Kolonoskopi sırasında poliplerin çıkarılması, gelecekte kolon kanseri gelişme riskini azaltır. En yaygın kolon ve rektal polip türleri şunlardır:
Adenomatöz (tübüler adenom): Tüm poliplerin yaklaşık yüzde 70’i adenomatözdür, bu da onu en yaygın kolon polipi türüdür. Bu tür bir polip bulunduğunda kanser için test edilir. Sadece küçük bir yüzdesi aslında kanserli hale geldi, ancak neredeyse tüm kötü huylu polipler adenomatöz olarak başladı. Neyse ki, bu poliplerin kolon kanserine dönüşme süreci tipik olarak uzun yıllar alır. Düzenli tarama ile bu gerçekleşmeden önce bulunabilirler ve çıkarılabilirler.
Hiperplastik: Bir tür tırtıklı polip, hiperplastik polipler yaygındır, küçüktür ve kansere dönüşme açısından son derece düşük risk olarak kabul edilir. Tipik olarak, kolonda bulunan herhangi bir hiperplastik polip, kanserli olmadıklarından emin olmak için çıkarılır ve test edilir.
Tırtıklı: Kolondaki boyutlarına ve konumuna bağlı olarak tırtıklı polipler kanserli hale gelebilir. Hiperplastik polip olarak da bilinen alt kolondaki küçük, tırtıklı polipler nadiren kötü huyludur. Tipik olarak düz (sabit) olan, tespit edilmesi zor olan ve üst kolonda bulunan daha büyük tırtıklı polipler prekanserözdür.
İltihaplı: Enflamatuar polipler en sık inflamatuar bağırsak hastalığı (IBD) olan kişilerde görülür. Bu tür polipler, gerçek polip olmadıkları için psödopolipler olarak da bilinirler, ancak kolondaki kronik iltihaplanmaya bir reaksiyon olarak gelişirler. Enflamatuar polipler iyi huyludur ve genellikle kolon kanserine dönüşme riski taşımaz.
Villöz Adenom (Tubulovillous Adenoma): Kolon kanseri taramasında tespit edilen poliplerin yaklaşık yüzde 15’i villöz veya tubulovillous adenomlardır. Bu tür polip, kansere dönüşme riski yüksektir. Genellikle sabittirler, bu da onları çıkarmayı zorlaştırır. Daha küçük villöz adenom polipleri kolonoskopi sırasında çıkarılabilirken, bu türden daha büyük poliplerin tamamen çıkarılması için ameliyat gerekebilir.
Polipler, kolonoskopi sırasında tespit edilebilir ve güvenli bir şekilde çıkarılabilir ve kansere dönüşmelerini önler. Büyük polipler birden fazla tedavi gerektirebilir ve bazı hastalarda tamamen çıkarılması için ameliyat gerekebilir. Kolon polipleri için yüksek riskiniz varsa, doktorunuzla sizin için en iyi olacak testlerin türleri ve sıklığı hakkında konuşun.
Fonksiyonel Bağırsak Bozuklukları ve İrritabl Bağırsak Sendromu Belirtileri
Fonksiyonel bağırsak bozuklukları çok yaygındır. Milyonlarca insanda bir tür fonksiyonel bağırsak bozukluğu vardır.
İrritabl Bağırsak Sendromu ve Fonksiyonel Dispepsi Tedavi Seçenekleri
Fonksiyonel bağırsak bozukluklarının tedavisi yoktur. Bu gastrointestinal bozukluklardan muzdarip hastaların tümü karın ağrısı ve rahatsızlığı yaşayacaktır. Lakin daha sonra değişen derecelerde kabızlık, ishal, şişkinlik ve aciliyet de yaşayacaktır. Etkili bir şekilde tedavi etmek için, gastrointestinal doktorlar, kurul onaylı bir diyetisyen, fizik tedavi uzmanları ve bir davranış terapisti içeren ekip ile hastalığın semptomlarının sıklığını ve şiddetini anlamak önemlidir.
Diyet artı stresi azaltmak ve bir egzersiz programı eklemek gibi yaşam tarzı değişiklikleri, genellikle semptomları çoğunlukla rahatsızlık veren kişiler için gerekli olan tek şeydir.
Kabızlık Belirtileri Nelerdir?
Normal bağırsak hareketi sıklığı, günde üç bağırsak hareketinden haftada üç bağırsak hareketine kadar değişebilir. Haftada üçten az bağırsak hareketiniz varsa, kabızlık olarak kabul edilir. Bununla birlikte, kabızlık, aşağıdakiler gibi başka tanımlayıcı özelliklere sahip olabilir:
Sert, pelet benzeri dışkıların geçişi
Tipik bağırsak hareket sıklığında azalma (haftada üçten az bağırsak hareketi olması gerekmez)
Bağırsak hareketi yaparken zorlanma ihtiyacı
Bağırsak hareketi ile rektumun eksik boşaltılması hissi
Bağırsak hareketlerinin düzenliliğini korumak için lavman, fitil, oral müshiller veya diğer araçları kullanma ihtiyacı
Kabızlığın gelişmesinin birçok nedeni vardır. Bunlar arasında beslenme ve yaşam tarzı alışkanlıkları, ilaçlar ve davranış sorunları bulunur. Bazıları için kabızlık, multipl skleroz, felç, hipotiroidizm, böbrek yetmezliği ve depresyon gibi tıbbi bir durumla ilişkili bir semptom olabilir. Ayrıca kabızlığın altında yatan birden fazla neden olabilir.
Kronik Kabızlık Testi
Hafif kabızlık genellikle tıbbi öykü ve fizik muayene ile teşhis edilirken ve diyet ve egzersizle tedavi edilirken, kronik kabızlığı olanlar genellikle daha kapsamlı test ve tedaviye ihtiyaç duyar. Aşağıdakiler gibi bir veya daha fazla test yaptırmanız gerekebilir:
Baryum lavman röntgeni: Kolonu, ince bağırsağın alt kısmını ve rektumu görüntülemek için kontrast boya olan baryum kullanarak muayene
Kolonoskopi: Kolon ve rektum muayenesi
Sigmoidoskopi: Kolon ve rektumun alt kısmının muayenesi
Kolorektal geçiş çalışması: Dışkının kolon boyunca hareketini incelemek için sınav
Defekografi: Stoll’un rektumdan boşaltılmasını değerlendiren dinamik bir röntgen
Kronik Kabızlık Çözümleri ve Tedavileri
Kabızlık ister hafif ister şiddetli olsun, kabızlığı hafifletmek için çeşitli tedaviler vardır:
Diyet ve yaşam tarzı düzenlemeleri: Diyetinize lif eklemek, bol su içmek, egzersiz yapmak ve bağırsaklarınızı boşaltmayı beklememek kabızlığınızı iyileştirebilir.
Müshiller ve reçeteli ilaçlar: Çeşitli müshiller mevcuttur. Müshil ilaçlar rahatlama sağlamazsa, reçeteli bir ilaç önerilebilir.
Fizik tedavi: Pelvik taban kaslarını düzgün çalışmadıklarında yeniden eğitmek için kullanılır. Bu, pelvik taban ve rektumun kas fonksiyonunu daha iyi anlamaya yardımcı olmak için görsel ipuçlarını kullanan bir tedavi olan biofeedback kullanımını içerebilir.
Cerrahi: Diğer tedaviler kronik kabızlığa yardımcı olmazsa, kolonun bir kısmını çıkarmak için ameliyat gerekli olabilir. Kronik kabızlık şiddetli rektal prolapsusa neden oluyorsa (gerilmenin bağırsak zarının bir kısmının anüsten dışarı çıkmasına neden olduğu durumlarda) cerrahi gerekebilir.