VİCTOR HUGO
Fransız edebiyatçı, şair, romancı (D. 26 Şubat 1802, Besançon / Fransa – Ö. 22 Mayıs 1885, Paris / Fransa).
Romantizm* akımının önde gelen şairlerinden ve yazarlarından olan Victor Hugo, 26 Şubat 1802 tarihinde Joseph Hugo’nun ve Sophie Trebuchet’in oğlu olarak Fransa’nın doğusunda bulunan Besançon adlı bir kasabada dünyaya geldi. Çocukluk döneminde şiire özel ilgi duymaya başladı. 12 yaşına geldiğinde kardeşleriyle birlikte fen okuluna gitti. Bu süre zarfında Victor Hugo, şiir ve piyes yazarak zamanını geçiriyordu. Victor Hugo, 15 yaşındayken Académie Française (Fransızca Akademisi)’nin düzenlediği bir şiir yarışmasını kazandı. Bir sonraki yıl ise Jeux Floraux Akademisi’nin düzenlediği yarışmada birinci geldi. Victor Hugo’nun şiirleri, erken yaşta ona büyük bir ün kazandırmıştı.
Victor Hugo, 1815-1818 yılları arasında hukuk öğrenimi gördü fakat hukuk üzerine çalışmayı istemedi. Edebiyat alanında bir kariyer hedefliyordu ve yazarın annesi de onu bu konuda destekliyordu. Conservateur Litteraire adlı dergiyi kurdu ve bu dergide kendi şiirlerini ve arkadaşlarının çeşitli çalışmalarını yayımladı.
1821 yılında çocukluk aşkı Adele Foucher ile evlendi ve dört çocukları oldu. Çiftin Paris’teki dairesi daha sonra Romantizm Akımı’nın yazarlarının ve şairlerinin buluşma yeri oldu. Odes et poésies diverses adlı eser Victor Hugo eserleri arasında ilk kitaptı.
1830 yılında ünlü Hernani adlı tiyatro oyununu yayımladı. Oyun daha sonra ünlü İtalyan besteci Guiseppe Verdi tarafından Ernani adıyla operaya uyarlandı ve eser hâlâ büyük bir ilgiyle izlenen opera klasikleri arasındadır. Opera uyarlamasındaki “Eviva Beviam” adlı koro çalışması Verdi’nin en akılda kalan besteleri arasındadır.
Victor Hugo romanları arasında en akılda kalıcı eser olan Notre Dame’ın Kamburu, 1831 yılında yayımlandı. Orta Çağ döneminde geçen roman, Quasimodo adlı bir kamburun toplum tarafından aşağılanmasını ve toplumdan uzak tutulmasını ağır bir dille eleştiriyordu. Roman, yazarın sonraki eserlerinin politik içeriğine öncülük eden bir konumdaydı.
1851’de gerçekleşen bir hükümet darbesi sonucunda III. Napolyon’un iktidara gelişiyle Brüksel’e kaçtı. 1870 yılında Fransa’ya dönene kadar İngiltere ve Brüksel arasında mekik dokudu. Hugo’nun politik görüşlerini büyük ölçüde değiştiren bu yıllar, o dönemde verdiği eserlerin ağır iğneleyici ve toplumu eleştiren niteliğinin oluşmasını sağladı. Bu eserler arasında Sefiller romanı da vardı.
Victor Hugo Sefiller kitabı yazıldığı dönemde bir çok edebiyat eleştirmeni tarafından olumsuz eleştirilmesine rağmen kısa dönemde Avrupa’da ve Amerika’da büyük bir satış başarısı elde etti. Eser, daha sonra müzikallere ve filmlere uyarlandı. Sefiller romanı; adalet sisteminin, yasaların, ahlak felsefesinin, siyasetin, dinin, aşkın ve aile sevgisinin Fransa tarihiyle ve toplum yaşantısıyla en iyi şekilde harmanlandığı bir eser olarak büyük bir ticari başarı yakaladı. Roman, eski bir mahkum olan Jean Valjean’ın hapisten çıktıktan sonra hayata tutunmaya çalışmasını anlatır. Sefiller, aradan geçen yüzlerce yılda bile hâlâ Dünya Edebiyatı’nın başyapıtlarından biri olarak değer görmektedir.
Victor Hugo, 1870 yılında Fransa’ya döndü fakat memleketteki son yıllarını üzgün geçirdi. İki yıl arayla oğullarından ikisini kaybetti. Bu nedenle yazarın son dönemlerindeki eserleri çok daha karanlık bir hava taşımaktadır ve bu son dönem Victor Hugo kitapları, Tanrı, Şeytan ve ölüm gibi temaları barındırır.
Büyük yazar, beyninde oluşan bir hastalık sonucu 22 Mayıs 1885 tarihinde 83 yaşında iken Paris’te yaşamını yitirdi. Edebiyat alanındaki yüceliği ve politik kimliği sebebiyle yurttaşları onu bir kahraman olarak görüyorlardı ve Victor Hugo, bir kahraman olarak gömüldü. Büyük yazarın mezarı Pantheon’da bulunur.
Victor Hugo, Fransız Edebiyatı’nın devlerinden biridir. Fransızlar onu büyük bir şair olarak anmasına rağmen yazar, Fransa dışında romancı olarak tanınmaktadır.
Victor Hugo’nun İslam peygamberi Hz. Muhammed (sav) için yazdığı övgü dolu şiir de çok ünlüdür.
Hakkında Beşir Fuad’ın yazdığı “Victor Hugo”adlı eserin yeni basım 2011’de yayımlanmıştır.
*Romantizm: Kökenleri Shakespeare dönemine dayandırılan ama ortaya çıkışı 1800’lü yıllarda gerçekleşmiş edebiyat akımı. Romantizm, yazın alanında serbest biçimi, güçlü duyguları, sıradan insanların duygularını ve son derece yoğun tutkuları savunur.
Türkçe’ye Çevrilen Kitapları:
Nişanlıya Mektuplar 1820-1822 (2003), 93 İhtilali (2010), Hernani (2011), Bir İdam Mahkumunun Son Günü (2013), Kozet (2013), Notre Dame'ın Kamburu (2014), Doksan Üç (2014), Sefiller - 2 Cilt Takım (2016), Uçurumun Dibindeki Doğrular – Seçme Şiirler (2016), Bir Nutuk Bir Mektup (2017), Deniz İşçileri (2019), Ölüm Cezasına Hayır (2019).
KAYNAKÇA: Beşir Fuad / (2011), Victor Hugo Eserleri (idefix.com, 14.03.2020), Victor Hugo - D&R (dr.com.tr, 14.03.2020), Victor Hugo Yazarına Ait Tüm Kitaplar (kitapyurdu.com, 14.03.2020), Victor Hugo kimdir? (yeniakit.com.tr, 14.03.2020), Victor Hugo Kimdir? Edebi Kişiliği, Kitapları (kidega.com, 14.03.2020), Victor Hugo (1000kitap.com, 14.03.2020), Victor Hugo Şiirleri (antoloji.com, 14.03.2020).
Vazifesinin
yakın olduğu içine doğmuştu
Metindi, kimseyi kınamıyor, incitmiyordu
Yolda gördüğü kimselerle selamlaşıyordu
Her gün sanki biraz daha yaşlanıyordu
Oysa sadece yirmi ak vardı siyah sakalında
Durup su içen develeri izliyordu arada sırada
Böylece, deve güttüğü zamanları hatırlıyordu.
Sanki Cenneti görmüş, İlahi Aşkı bulmuştu
Sanki kâinatın yaratılışına şahit olmuştu
Alnı dik, yanakları kusursuz, benzersizdi
Kaşları ince, bakışları anlamlı ve keskindi
Boynu, gümüş bir testinin boğazıydı sanki.
Tufanın sırlarını bilen Nuh'un havası vardı.
Ona danışmaya gelenlere, adil davranırdı
Kimi itiraf eder, kimi güler ve inkâr ederdi
Sessizce dinler, en son konuşurdu kendisi
Ağzından dua ve zikir hiç eksik olmazdı
Çok az yer, karnının üzerine taş koyardı.
Boş durmaz, koyunlarını sağıp oyalanırdı
Oturur yere, elbiselerini kendi yapardı
Artık genç değildi, eski gücü de kalmamıştı
Yine de, herkesten daha fazla oruç tutardı
Altmış üç yaşında, bir ateş sardı vücudunu
Kutsal Kitap Kur'an'ı bir kez daha okudu
Sonra, sancağı, Said'in oğluna teslim etti.
Onlara: "Artık aranızdan ayrılma vakti geldi
Allah birdir, hep onun yolunda savaş" dedi.
Mahzundu, bakışlarında, yurdundan zoraki
Sürülen yaşlı bir kartalın hüznü vardı sanki
Yine, her günkü vaktinde mescide geldi,
Ali'ye tabi olanlar da arkasından geliyordu
Ve, kutsal sancak rüzgarda dalgalanıyordu.
Benzi soluktu, döndü ve kalabalığa seslendi"
Ey insanlar, ömür bitiyor, hayat gelip geçici
Biz, karanlıkta birer zerreyiz, yüce olan O'dur
Ey insanlar, O'ndan başka rehberim yoktur
Onsuz bir değerim olmazdı."
Bir zat ona : "Ey müminlerin gerçek Sultanı!
Seni dinler dinlemez, herkes inandı sözüne
Sen doğduğunda, bir yıldız doğdu gökyüzüne
Kisra sarayının üç kulesi birden devrildi" dedi.
O da: "Melekler ölümümü müzakere etti;
Vakit tamam, dinleyin! Eğer herhangi birinize
Bir kötülük yaptıysam, çıksın herkesin önünde
Ben ölmeden, gelsin intikamını alsın şimdi;
Kime vurmuşsam, o da bana vursun" dedi.
Ve uzattı usulca asasını oradan geçenlere.
Yaşlı bir kadın, bir koyunu kırpıyordu eşikte
Ona: "Tanrı yardımcın olsun!" diye seslendi.
Bakışlarında bir hüzün vardı, oldukça bitkindi
Dalgındı; birden, şöyle dedi: "Herkes duysun!
Allah benim adımı andı! Bundan emin olun
Topraktan insan, nurdan bir peygamberim
İsa'nın getirdiği dini tamamlamaya geldim.
Ashabım, ben sabır taşıyım, İsa tatlı dilliydi.
Zira her şafak, doğacak güneşin müjdecisi
İsa benden önce, ama ne Tanrıdır ne de oğlu
O, gülü koklayan Bakire Meryem'den doğdu.
Unutmayın, ben de etten kemikten bir faniyim
Kuruyan bir balçıktan başka bir şey değilim;
Şu dünyada başıma gelmeyen şey kalmadı;
Çektiğim çilelere, yol olsa, dayanmazdı
Baskı ve işkenceden, şu bedenim çok çekti;
Ve eğer işlediğimiz her bir günahın bedeli
Korkunç bir haşere olsaydı, o karanlık mezarı
Bize dar eder, cehenneme çevirirdi orayı.Tekrar tekrar bedenlenir cehennem ehliVe kurtlar yeniden kemirir tüm bedenleriniBöylece, defalarca tükenir ve yeniden dirilir
Cezalarını çekince de, yeniden huzura erişir.
Ben, kutsal savaşların mütevazı meydanıyım
Bazen bir efendi bazen de bir köle gibiyim
Kelamım, tıpkı çöldeki kum ve kuyular gibidir
Bir sözüm korkutuyorsa, bir diğeri müjdecidir;
Ey inananlar! Çektiklerimi görüyorsunuz işte!
Karşıma alıp, insanı aldatıp yeniden delalete
Sürüklemek isteyen o dehşet saçan iblisleri
Engellemeye çalıştım, bağladım o pis ellerini
Çoğu zaman, Yakup gibi, karanlıklar içinde
Çarpıştım durdum, görmediğim kimselerle;
Fakat insanlar beni özellikle öldürmek istedi
Bana karşı sürekli kin ve kıskançlık besledi
Ben ise, asla, Hak davamdan vazgeçmedim
Onlarla savaştım, ama kimseden incinmedim
Savaş boyunca: "Bırakın yapsınlar!" diyordum
Kanlar içinde tek yaralı ben olayım istiyordum
Varsın hepsi vursun bana, zaten durmazlar ki
Zira sağ ellerine Ayı, sol ellerine Güneşi
Versem de, düşmanlarım vazgeçmezdi asla
Yine de saldırırlardı bana şu çileli yolculukta
Fakat ne olursa olsun geri adım atmadım
Zira bu kutsal dava uğruna tam kırk yıl savaştım
İşte, böyle geçen bir ömrü nihayet tamamladım
Şimdi Allah'a gidiyorum, dünyayı geride bıraktım.
Greklerin Hermès'i, Yahudilerin de Lévi' yi
Desteklediği gibi siz de hiç bırakmadınız beni
Çektiğiniz bu sıkıntılar, mutlaka son bulacak
Bu soğuk, ıssız geceye elbet Güneş doğacak
Müminler, asla ümidinizi kesmeyin O'ndan
Zira Kronnega dağlarını aslan yuvası yapan,
Denizleri incilerle, karanlıkları da yıldızlarla
Donatan Allah, elbet sizleri de koymaz darda.
Sonra: "O'na inanıp teslim olun " diye ekledi
İnanmayan, ancak, inkâr da etmeyenlerin yeri
Cennet ile cehennemi ayıran duvarın üzeri
Kararmıştır kalpleri, günah işlemek tek işleri;
Hiç kimse tamamen günahsız değildir belki
Ama çabalayın ki, Allah cezalandırmasın sizi
Namaz kılın, bütün azalarınız değsin yere
Zira o dayanılmaz cehennem ateşi, sadece
O'nun için yere kapanmayan bedenleri yakar
O, kapkaranlık dünyayı, masmavi gökle açar;
Misafiri sevin, dürüst olun, adaletle hükmedin
Yüce katında türlü türlü nimetler var sizin için
Yedi göğü geçmek için altın eğerli atlar,
Ve yıldırımları geride bırakan hızlı arabalar
Huriler, tertemiz, hep ter ü taze ve neşeli
İncilerden yapılmış köşklerde oturur her biri
Cehennem ateş ehlini bekler, vay hallerine!
Ateşten ayakkabıları olacak ve giydiklerinde,
Sıcaklıkları kazan gibi beyinlerini kaynatacak
Cennet ehli ise, pek neşeli ve gururlu olacak.
"Biraz durdu, hep ümitli olmalarını öğütledi
Sonra, ağır adımlarla yürümeye devam etti
Ardından : "Ey insanlar! Size sesleniyorum
Vakit saat doldu, ebedi bir âleme gidiyorum
Belki bu sizinle son görüşmemiz, acele edin
Beni tanıyan herkes gelip son kez dinlesin
Bir hatam olduysa, yüzüme söylesin" dedi.
Kalabalık sessizce sağa sola açılıp yol verdi
Gitti ve Ebufleya Kuyusunda sakalını yıkadı
Biri ondan üç drahmi istedi, çıkardı verdi
"Şimdi, mezara bırakmaktan daha iyi" dedi.
Herkesin, bir güvercininki gibi ışıl ışıldı gözleri
Bakıp, kendilerini hep kollayan o yüce insana,
Ağlıyordu halk; evine kadar eşlik ettiler ona
Birçoğu gözünü bile kırpmadan orada bekledi
Bütün geceyi dışarıda taşların üzerinde geçirdi
Ve ertesi sabah, günün ağardığını fark edince
"Ben artık kalkamıyorum, dedi, Ebubekir'e
Kitap'ı alıp yanına, sen kıldıracaksın namazı.
"Eşi Aişe de o sırada cemaatin arkasındaydı
Ebubekir okuyor, Muhammed ise dinliyordu
Nihayet, okuduğu ayetleri usulca bitiriyordu
O, dua ve zikrini yaparken herkes ağlıyordu
Ve, Ölüm Meleği çıka geldi akşama doğru"
İçeri girebilir miyim" diye müsaade istedi
"Gelsin" dedi. Dünyaya açtığı o ilk günkü gibi
Yine ışıl ışıl parlıyor ve gülümsüyordu gözleri,
Ve, Melek ona : "Allah seni bekliyor" dedi
Memnuniyetle, dedi. Şakakları şöyle bir titredi
Bir an aralandı dudakları ve ruhunu teslim etti.
(*) Victor Hugo: 1802-1885, Fransız şair, romancı, oyun yazarı. SefillerveNotre Dame’ın Kamburu romanlarının yazarı)
KAYNAK: Osman Karagüzel / Victor Hugo’nun “Hz.Muhammed” Şiiri (netgaste.com, 09 Ocak 2019).