GERİLİM TİPİ BAŞ AĞRISI
Gerilim tipi baş ağrısı genellikle başınızın etrafında gergin bir bant varmış gibi bir his uyandıran ve hafiften orta şiddete kadar yayılma gösteren bir ağrı tipidir. Gerilim tipi baş ağrısı en sık görülen baş ağrısı tipidir ancak nedenleri henüz tam olarak anlaşılamamıştır.
Kas kasılmaları ile beraber gerçekleştiği için gerilim tipi baş ağrısı diye anılan bu ağrılar için uzmanlar artık kas kasılmaların sebep olmadığını düşünmektedirler. Neyse ki, gerilim tipi baş ağrıları için etkili tedaviler mevcuttur. Gerilim tipi baş ağrısını atlatmak için genellikle sağlıklı yaşam alışkanlıkları edinmek, etkili alternatif tedaviler bulmak ve uygun ilaçlar kullanmak gereklidir.
Sponsorlu Bağlantılar
GERİLİM TİPİ BAŞ AĞRISI
Gerilim tipi baş ağrısı için aşağıdaki belirtiler sıralanabilir:
• Donuk veya şiddetlenen baş ağrısı,
• Başınızın yan taraflarında, arka tarafında ve alın bölgesinde gerginlik ve basınç hissi,
• Kafa derisi, boyun ve omuz kaslarında hassasiyet,
• Bazen iştah kaybı gibi.
Gerilim tipi bir baş ağrısı 30 dakikadan bir haftaya kadar sürebilir. Bu baş ağrısı sadece zaman zaman yaşanabilirken, bazı kimselerde neredeyse her zaman olabilmektedir. Baş ağrısı, en az üç ay boyunca ve bir ayda 15 veya daha fazla gün boyunca oluşursa, bu ağrılar kronik olarak kabul edilir. Eğer bir ay içinde 15 defadan daha az bir süre ağrılar varsa, bu baş ağrıları da epizodik olarak kabul edilir. Ancak, sık sık epizodik baş ağrısı olan kişilerde kronik baş ağrısı gelişme riski yüksektir.
Baş ağrısı genellikle hafiften orta şiddete kadar bir yoğunlukta tarif edilir. Ağrının şiddeti kişiden kişiye değişir ve bir baş ağrısı aynı kişide de farklılık gösterebilir.
Gerilim baş ağrısını bazen migrenden ayırt etmek zor olabilir, ancak migrenin bazı formlarının aksine, gerilim tipi baş ağrısı genellikle görsel bozukluklar (kör noktalar veya yanıp sönen ışıklar), bulantı, kusma, karın ağrısı, güçsüzlük, konuşmada bozukluk veya bir tarafında uyuşma gibi belirtilerle ilişkili değildir. Fiziksel aktivite genellikle migren ağrılarını artırabilirken, gerilim tipi baş ağrısını daha kötü yapmaz. Işığa veya sese karşı artan hassasiyet gerilim tipi baş ağrısı ile ortaya çıkabilir, ancak bu belirtiler yaygın değildir.
Sponsorlu Bağlantılar
NE ZAMAN BİR DOKTORA GÖRÜNMELİ?
Gerilim tipi baş ağrısı günlük hayatınızı bozuyor veya haftada iki defadan daha fazla miktarda ilaç alma gereği duyarsanız, doktorunuzu görmek için randevu alın.
Eğer bir baş ağrısı geçmişiniz olsa bile ağrıda aniden artan değişiklikler olduğunu düşünüyorsanız, doktorunuza görünmeniz gerekir. Baş ağrıları bazen zayıf bir kan damarı yırtılması (anevrizma) veya bir beyin tümörü gibi ciddi bir tıbbi durumun habercisi olabilir.
Eğer aşağıdaki işaret veya belirtilerden herhangi biri sizde varsa, acil yardımı aramanız gerekir:
• Gök gürültüsü gibi olabilen ani, şiddetli baş ağrısı,
• Yüksek ateş, ense sertliği, zihinsel karışıklık, nöbet, çift görme, güçsüzlük, uyuşukluk veya konuşma zorluğu ile beraber gelen baş ağrısı,
• Bir kafa travması sonrası özellikle kötüleşen baş ağrısı,
• Öksürük, ıkınma ve efor artışı ile tetiklenen kronik ve ilerleyici baş ağrısı gibi.
NEDENLERİ
Gerilme tipi başa ağrılarının kesin nedeni veya nedenleri bilinmemektedir. Uzmanlar, gerginlik ya da stres sonucu artan duygularla yüz, boyun ve kafa derisinde kas kasılmaları meydana getirdiğini ve bu durumun da gerilim tipi baş ağrısını oluşturduğunu belirtmektedirler. Ancak araştırmalar gerilim tipi baş ağrısı tanısı konan kişilerde kas gerginliğinde önemli bir artış olmadığını göstermektedir.
Kasta artan hassasiyet, gerilim tipi baş ağrısında sık görülen bir belirtidir.
Tetikleyiciler
Başka faktörler de gerilim tipi baş ağrısı gelişimine katkıda bulunabilmektedir. Potansiyel tetikleyiciler arasında şunlar gösterilebilir:
• Stres
• Depresyon ve anksiyete (kaygı) bozukluğu
• Kötü duruş
• Biçimsiz pozisyonlarda çalışmak veya uzun süre aynı pozisyonda çalışmak,
• Çene kenetlenmesi gibi.
RİSK FAKTÖRLERİ
Gerilim tipi baş ağrısı için risk faktörleri şunlardır:
• Kadın olmak. Bir çalışmada kadınların neredeyse yüzde 90’ı ve erkeklerin yaklaşık yüzde 70’inin hayatları boyunca en az bir kez gerilim tipi baş ağrısı yaşadığını göstermiştir.
• Orta yaşta olmak. Gerilim tipi baş ağrısı her yaştan insanda görülebilmesine rağmen, 40’lı yaşlarda zirve yapmaktadır.
KOMPLİKASYONLAR
Gerilim baş ağrısı çok yaygın olduğu için, iş verimliliği ve genel yaşam kalitesi üzerindeki etkisi önemli düzeydedir. Sık sık oluşan ağrılar sosyal aktivitelere katılmanıza engel olabilir. İşe gidemeyebilir veya gidip de normal verimliliğinizin çok altında çalışmak durumunuzda kalabilirsiniz.
TESTLER VE TEŞHİS
Eğer kronik veya tekrarlayan baş ağrılarınız varsa, doktorunuz aşağıdaki yaklaşımları kullanarak baş ağrısının türünü ve nedenini belirleyebilir:
Ağrının açıklanması
Doktorunuz ağrınız ile ilgili yapacağınız açıklama ile baş ağrınız hakkında birçok şey öğrenebilecektir. Açıklamanızda aşağıdaki detaylardan emin olunuz:
• Ağrınızın özellikleri. Ağrı zonklama şeklinde mi? Ya da sabit ve donuk mu? Keskin ve bıçaklayıcı tarzda mı?
• Ağrı şiddeti. Baş ağrısının şiddeti için en iyi göstergelerden biri, sizde bu ağrılar varken ne kadar verimlilikle çalışabiliyor olduğunuzdur. Ağrılardan dolayı aciz bir halde misiniz? Yoksa hala çalışabiliyor musunuz? Baş ağrınız sizi uyandırıyor ve uykunuzu engelliyor mu?
• Ağrınızın konumu. Tüm başınızın üzerinde ağrı hissediyor musunuz? Başınızın tek tarafında mı? Ya da sadece alnınızda ya da gözlerinizin arkasında mı? Bu bilgiler doktorunuzun baş ağrınızın tedavisi için en iyi yolu belirlemesine yardımcı olacaktır.
Görüntüleme testleri
Alışılmadık şekilde karmaşık baş ağrınız varsa, doktorunuz bir tür tümör veya anevrizma (damar yırtılması) gibi ciddi nedenlerden dolayı olup olmadığını anlamak için ek testler isteyebilir. Beyin için kullanılan iki yaygın test şunlardır:
• Bilgisayarlı Tomografi (BT). Bir BT taraması beyninizin kapsamlı bir görünümünü sağlamak için bilgisayar yönelimli bir dizi X-ışınları kullanan bir tanısal görüntüleme yöntemidir.
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR). Bir MR X-ışınları kullanmaz. Bunun yerine, net görüntüler üretmek için bir manyetik alan, radyo dalgaları ve bilgisayar teknolojisini birleştirir
TEDAVİ VE İLAÇLAR
Gerilim tipi baş ağrısı yaşayan bazı insanlar tıbbi yardım istememekte ve kendi başlarına ağrıyı tedavi etmeye çalışmaktadırlar. Sorun şu ki, ağrı kesicilerin aşırı kullanımı da baş ağrısına neden olabilir.
Bir dizi reçeteli ve reçetesiz ilaçlar var olan baş ağrısını durdurmak ya da azaltmak için kullanılabilmektedir:
• Ağrı kesiciler. Basit reçetesiz ağrı kesiciler genellikle baş ağrısının azaltılması için, tedavinin ilk adımı olarak kullanılmaktadır. Bu ilaçlar, aspirin, ibuprofen, ve naproksen sodyum ve diğerlerini içerir. Reçeteli ilaçlara naproksen, indometazin ve ketorolak örnek verilebilir. Asetaminofen gerilime bağlı baş ağrılarının tedavisinde daha az etkilidir ve aşırı kullanımı baş ağrılarına da neden olabilir.
• Kombine ilaçlar. Aspirin ve asetaminofen veya her ikisi genellikle kafein ya da yatıştırıcı bir ilaç ile kombine edilmektedir. Örneğin, Excedrin aspirin, asetaminofen ve kafeini birleştirir. Kombinasyon ilaçlar tek başına kullanılan ağrı kesici ilaçlardan daha etkili olabilmektedir. Birçok ilaç kombinasyonu reçetesiz olarak kullanılabilir olmasına rağmen, yatıştırıcı madde içeren ilaçlar bağımlılık yapabildiğinden ve günlük kronik baş ağrısına neden olabildiğinden bu tür ilaçlar reçete ile alınabilir. Bu tür ilaçları ancak doktorunuzun kontrolü altında kullanınız.
• Triptanlar ve uyuşturucular. Migren ve epizodik gerilim baş ağrısı yaşayanların her ikisinde de triptanlar ağrıyı hafifletmede etkili olmaktadır. Çalışmalar migren tedavisinde kullanılan sumatriptan etken maddesinin enjeksiyonlu türünün kronik gerilim tipi baş ağrısına da iyi geldiğini göstermektedir. Opiatlar veya narkotikler, bağımlılık yapma gibi olası yan etkileri nedeniyle nadiren kullanılmaktadır.
Ağrı kesici ilaçlar baş ağrısını tedavi etmez sadece geçici olarak belirtileri ortadan kaldırırlar. Zamanla, kullanılan ağrı kesiciler ve diğer ilaçlar etkilerini yitirebilir hatta baş ağrılarına da neden olabilirler. İlaçların aşırı kullanımından kaynaklanan baş ağrılarını yaşamamak için, bir ayda en fazla dokuz gün reçetesiz ağrı kesiciler alınız. Buna ek olarak, bütün ilaçların yan etkileri vardır. Eğer reçetesiz ürünler dahil olmak üzere, düzenli ilaç alıyorsanız, doktorunuzla riskleri ve yararları hakkında konuşmalısınız. Ayrıca, ağrı kesici ilaçların stres ile başa çıkmada etkili olmadığını bilmelisiniz. Bunun yanı sıra baş ağrılarını tetikleyici rol de üstlenebilirler.
Önleyici ilaçlar
Düzenli aralıklarla alınan bazı ilaçlar atakların sıklığını ve şiddetini azaltabilir. Sık sık baş ağrısı oluyorsa veya kullandığınız ağrı kesici ilaçların ve stres yönetimi tekniklerinin etki etmediği bir gerilim tipi baş ağrınız varsa doktorunuz aşağıdaki ilaçları reçete edebilir. Ayrıca baş ağrınız ara ara gerçekleşiyor, ağrı kesici ilaçların aşırı kullanımından kaynaklanıyor veya başka bir nedenden dolayı ağrı kesici ilaç alamıyorsanız, bu durumlarda da doktorunuz önleyici ilaçlar reçete edebilir.
Doktorlar gerilim tipi baş ağrısı, özellikle de kronik olanlarını önlemek için antidepresanlar reçete edebilir. Bu ilaçlar ağrı kesici değildir. Bu tür ilaçlar baş ağrısının oluşmasına sebep olan seratonin gibi kimyasal maddelerin seviyesini stabilize etmek için kullanılır. Antidepresan ilaçları kullanmak için depresyonlu olmak gerekmez.
Önleyici ilaçlar aşağıdakilerden olabilir:
• Trisiklik antidepresanlar. Amitriptilin ve nortriptilin dahil olamk üzere trisiklik antidepresanlar, gerilim tipi baş ağrısı önlemek için en sık kullanılan ilaçlardır. Bu ilaçlar hem epizodik hem de kronik olan baş ağrısı türleri için etkilidirler. Bu ilaçların yan etkileri kilo alımı, baş dönmesi ve ağız kuruluğu olabilir.
• Seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI): Paroksetin, venlafaksin ve fluoksetin etken maddeli antidepresanlar Trisiklik antidepresanlardan daha az yan etkiye sebep olurlar ama genellikle gerilim tipi baş ağrısı için etkili kabul edilmezler.
• Antikolvizan ve kas gevşeticiler. Gerilim tipi baş ağrısı engelleyebilen diğer ilaçlara tizanidine etken maddeli kas gevşeticiler ve topiramat ve gabapentin etken maddeli antikonvülzanlar da eklenebilir.
Önleyici ilaçların etkili olması için birkaç hafta veya daha fazla süre geçmesi gerekir ki sinir sistemine yerleşebilsinler. Yani ilaca başladıktan kısa bir süre sonra gelişme görmediyseniz sinirlenmeyin. Bu durum bir ay veya daha uzun bir müddet sürebilir. Ayrıca aşırı miktarda kafein tüketimi veya akut ağrılar için ağrı kesici ilaç alımının önleyici ilaçların etkisini azaltabildiğini unutmayın.
Önleyici ilaçlardan en fazla yararı elde etmek için, en az miktarda ağrı kesici kullanmanız gerekir. Doktorunuz önleyici ilaçların nasıl çalıştığını görmek için tedavinizi izleyecektir. Baş ağrınız kontrol altında ise, ilaç dozunu zaman içinde yavaş yavaş azaltabilirsiniz.
YAŞAM TARZI DEĞİŞİKLİKLERİ VE EV İLAÇLARI
Dinlenme, buz torbaları ile kompres veya uzun sıcak bir duş, gerilim tipi baş ağrılarını rahatlatmak için yeterli olabilir. Çeşitli stratejiler ilaç kullanmadan kronik gerilim baş ağrısı şiddetini ve sıklığını azaltmaya yardımcı olabilmektedir. Bu yaklaşım, baş ağrısı için herhangi bir tedavi planının önemli bir parçası olabilir. Sizin için en uygun olan yöntemi görmek için aşağıdaki önerilerden bazılarını deneyiniz.
• Stres düzeyini ayarlayın. Stres gerilim tipi baş ağrısı için yaygın bir tetikleyici olarak bilinmektedir. Stresi azaltmanın bir yolu yapacağınız işleri iyi planlamak ve günlük işleri iyi organize etmektir. Başka bir yol da rahatlamak için kendinize daha fazla zaman ayırmanızdır. Eğer stresli bir durumla karşı karşıya kalırsanız, geri adım atınız ve duygusal bütünlüğü sağlamaya çalışınız.
• Sıcak veya soğuk uygulama. Ağrıyan kaslara ısı veya buz uygulanması, gerilim tipi baş ağrısını azaltabilir. Hangisini uygulayacağınız kişisel tercihinize kalmıştır. Kimi hastalar soğuk tercih ederken bazı insanlar sıcağı daha etkili bulmaktadır. Sıcak tercih ederseniz, sıcak su şişesi, sıcak bir kompres veya sıcak bir havlu kullanabilirsiniz. Sıcak bir banyo veya duş da yardımcı olabilir. Tercihinizi soğuktan yana kullanmışsanız, buz parçalarını kullanmadan önce bir bez ile sarmanız cildinizi korumanız için önemlidir.
• Duruşunuzu mükemmelleştirin. İyi bir duruş kaslarınızı gerilmekten koruyacaktır. Bu durum kas, bağ, kiriş ve kemikleriniz üzerinde minimum yük oluşmasını sağlar. İyi duruş vücudun tüm bölümlerini destekleyip koruyarak verimli hareket etmesine olanak sağlar. Ayakta iken, omuzlarınızı geri ve başınızı dik tutunuz. Otururken, uyluklarınızın yere paralel ve başınızın öne doğru eğik olmadığından emin olunuz.
ALTERNATİF TIP
Eğer gerilim tipi baş ağrınız varsa aşağıdaki geleneksel olmayan tedaviler yardımcı olabilir:
• Akupunktur. Akupunktur kronik baş ağrısında geçici bir rahatlama sağlayabilir. Akupunktur uygulayıcıları genellikle az ağrı veya rahatsızlık yaratan son derece ince, tek kullanımlık iğneler kullanarak tedavi etmeye çalışır.
• Masaj. Masaj, stresi azaltmaya ve gerginliği hafifletmeye yardımcı olabilir. Özellikle baş, boyun ve omuz arkasındaki gergin kasları rahatlatmak için etkilidir. Bazı insanlarda masaj da baş ağrısında rahatlama sağlayabilir. Parmak uçlarınızla, baş, boyun ve omuz kaslarınıza hafifçe masaj yapınız veya başkasına yaptırın.
• Derin nefes alma, biofeedback ve davranış terapileri. Bir dizi derin nefes alma ve biofeedback gibi rahatlama terapileri gerilim tipi baş ağrıları ile baş etmede faydalı olabilmektedir. Anksiyete (kaygı) bozukluğu ya da depresyon sorunu mevcutsa, davranış terapisi stres ve ağrı ile başa çıkmada yararlı olabilir.
ÖNLEME
Düzenli egzersizlere ek olarak, biofeedback eğitimi ve rahatlama terapileri gibi teknikler stresin azaltılmasına yardımcı olabilir.
• Biofeedback eğitimi. Bu teknik hastaya ağrıyı azaltmaya yardımcı olan bazı vücut tepkilerini kontrol etmeyi öğretir. Bir biofeedback sırasında, size ekrandaki kas gerginliği, kalp atım hızı ve kan basıncı gibi bilgilerle dönüt sağlayan bir cihaza bağlı olursunuz. Daha sonra kas gerginliğini nasıl azaltacağınızı, kalp hızını ve kan basıncını nasıl dengeleyeceğinizi ve nasıl derin nefes alıp vereceğinizi öğrenirsiniz. Böyle bir tedavi yönteminin size yarayıp yaramayacağını doktorunuza danışınız.
• Bilişsel davranışçı terapi. Bu yaklaşım baş ağrısının şiddetini ve sıklığını azaltmanın yanı sıra stresi nasıl kontrol edeceğinizi de öğretir.
• Diğer rahatlama teknikleri. Derin nefes alma, yoga, meditasyon gibi teknikler vücudunuzdaki kasları rahatlatır ve kas gerilmesini önler. Yazılı ve görsel kaynaklar kullanarak özel sınıflarda veya evde gevşeme tekniklerini öğrenebilirsiniz.
Stres yönetim teknikleri ile birlikte ilaç kullanılması gerilim tipi baş ağrıları azaltmada tek başına kullanılmalarından daha etkili olmaktadır. Ayrıca, sağlıklı bir yaşam tarzı (yeterli uyku alma, sigara içmeme, düzenli egzersiz yapma ve sağlıklı gıdalarla beslenme) da gerilim tipi baş ağrılarını önleyebilir.
Sponsorlu Bağlantılar