Bacakların bükülmesi, yanma, çekme ve ağrılar… Sıkıntılı but sendromu (HBS) olan kişiler duygularını bu şekilde tanımlar. Hastalık genellikle istirahatte kendini gösterir ve geceleri doruk yapar. Tek bölgede ortaya çıkabilir ve uzun süreli olarak kronik uykusuzluğa yol açabilir. Mevcut tedaviler HBS hastaları için hayatı kolaylaştırmaktadır oysa sendromun nedeninin araştırılması halen devam etmektedir. Bacaklarda bu sorunun niçin oluştuğunu ve ondan kurtulmanın mümkün olup olmadığını birlikte göz atalım. Sıkıntılı üçgenin taban olmayan kenarı sendromu, bacaklarda veya vücudun öteki kısımlarında rahatsızlığa niçin olan bir sensorimotor (vücudun ayrıntılı motor teftiş sisteminin bir daha aşağı bileşeni) bozukluktur. Sendrom ilk olarak 17. yüzyılın ikinci yarısında İngiliz doktor Thomas Willis tarafından tanımlanmıştır, fakat terim 20. yüzyılın ortalarında İsveçli nörolog Karl Ekbom kadar belirlenmiştir.Kadınların sendromu geliştirme riski erkeklerden daha fazladır. En sık orta yaşta ortaya çıkar, ama ara sıra çocuklarda da görülür. Amerikan Sıkıntılı Bacak Sendromu Vakfı’na tarafından, hastaların yaklaşık yüzde 35’i HBS’nin 20 yaşından önce başladığını bildirmektedir ve her 10 kişiden birinin bunu yaşamın ilk 10 yılında geliştirdiği bilinmektedir. Huzursuz bacaklar zaman zaman ya da günlük olabilir. Belirtiler hafif ila şiddetli arasında değişir. Şiddetli olduğu durumlarda uyku bozukluğuna ve depresyona yol açar. Genellikle hastalar uyku esnasında hastalık, seğirme, kaşıntı, karıncalanma hislerini hisseder ve bu da bacakları hareket ettirme ihtiyacına yol açar. Belirtiler her iki bacakta da daha eksik çoğunlukla meydana kazanç. Bazı durumlarda ellerde de hissedilir. Sıkıntılı ayak sendromunun esas belirtileri şunlardır: Hastalık Baldırlarda, uyluklarda, üçgenin taban olmayan kenarı bileklerinde ve daha az çoğunlukla ayaklarda çekme, ağrılar, karıncalanma, kaşıntı, duyumsuzlaşma ve kramplar görülür.Ayak Hareketi Dinlenme durumunda kendini gösterir. Mesela, kişi yatağa gittiğinde veya uzun süre uyuşuk bir pozisyonda oturduğunda (uçakta, arabada ya da işte) ortaya çıkar. Uyku Düzensizliği Birey uyanmak, yataktan kalkmak ve hareketler yerine getirmek zorunda kaldığı için HBS hemen hemen daima eşlik eder. En büyük hastalık, gece başlayıp sabaha içten sakinleşen sıkıntılı bacaklardan kaynaklanır. Hastalığın şiddeti çeşitli kriterlere kadar değerlendirilir. Duyuların şiddeti, sıklığı gibi durumlar önemlidir. Birkaç faktör tedirgin bacak sendromuna yol açabilir. Atıl bir yaşam tarzı, aşırı kilo, sigara, uyku bozuklukları ve gün boyunca fazla miktarda kafein ve uyarıcı kullanımı bunlardan bazılarıdır. Hem demir ya da magnezyum eksikliği ile de HBS tetiklenebilir. Şeker Hastalığı, alkolizm ve üçgenin taban olmayan kenarı damar hastalığı da HBS’ye neden olabilir.Primer HBS bariz nörolojik ve somatik hastalıkların yokluğunda ortaya çıkar. HBS çoğunlukla yakın akrabalarda vardır ve bu da kalıtsal bir rahatsızlık olarak kabul edilmesini sağlar. Araştırma hem bu durumla ilişkili spesifik genler tanımlamıştır. Enerjik bir teori, bozulmuş dopamin üretiminin sıkıntılı üçgenin taban olmayan kenarı sendromunun gelişiminde kilit bir rol oynamasıdır. İnsan vücudunda dopamin, beyin ve asap sistemi arasında bir arabulucu görevi görerek hareketleri düzenlemeye ve koordine etmeye muavin olur. Azalması, Parkinson hastalığında olduğu gibi adale spazmlarını ve uzuvların kontrolsüz aktivitesini tetikler. Dopamin ile HBS bağlantısı, seviyelerin günün sonuna doğal olarak düşmesi gerçeğiyle de açıklanmaktadır. Bu, HBS’nin neden akşam ve gece arttığını açıklayabilir. Sekonder HBS altta yatan hastalığa aleyhinde gelişir ve hastalığın yönetilmesi ile belirtiler azalır. Sekonder HBS’nin en yaygın nedenleri şunlardır: Demir Eksikliği Belirtilerle yakından ilişkilidir ve en yaygın olarak HBS’nin bir nedeni olarak incelenmiştir. Çalışmalar, HBS’li şahısların kanında ve beyin omurilik sıvısında düşük demir seviyelerinin bulunduğunu göstermektedir.Teşhis hem bir demir depolama proteini olan ferritin miktarını da hesaba katar: 50 μg/L’nin altına düştüğünde, HBS belirtileri genel olarak kötüleşir. Yaralanmalar Omurilik yaralanmaları, kafa travmaları ve sarsıntıların yanı sıra periferik asap sistemi bozukluklarında, mesela alkolizme karşısında HBS gelişebilir. Hamilelik Genelde hamileliğin ikinci yarısında kendini gösterir ve doğumdan bir vakit daha sonra kendi kendine geçer. Belirtilerin başlangıcı hormonal şartların değişmesi, folik asit ve demir eksikliği ile ilişkilidir. Varis Varisli damarları çare etmenin, HBS’nin bir takım belirtilerini hafiflettiği gösterilmiştir. bazı ilaçların alınmasından sonradan iyileşme kaydedilmiştir. Diğer Hastalıklar Romatoid artrit, migren, herif 2 diyabet, şiddetli vitamin eksikliği, multipl skleroz ve ciddi böbrek yetmezliği HBS’ye neden olabilir. Tedirgin bacak sendromu tanısı, hasta ve ailesinin öyküsü ile titiz klinik değerlendirmeye dayanır.Bazen doktorunuz özel bir uyku değerlendirmesi önerebilir. HBS tedavisi, semptomların şiddetine bağlıdır, ilaçlı ya da ilaçsız olarak tedavi edilebilir. İlaçsız tedavide fiziki aktivitenin artırılması, uyku hijyeninin iyileştirilmesi, içki ve sigaranın bırakılması önerilmektedir. HBS belirtileri sık ve şiddetliyse, doktorlar dopamin ilaçları veya nöbet önleyici ilaçlar reçete edebilir. HBS, bir kişiye hayatı baştan başa eşlik edebilir. Belirtiler yaşla birlikte gitgide artarak kötüleşir. Yerinde tedavi ile durum denetim altına alınabilir ve tetiklenme sırasındaki rahatsızlık azaltılabilir. Bunu yerine getirmek için uzmanlar bazı kolay kurallara uymanızı önerir: – Uykuyu normalleştirin. Uykusuzluk, huzursuz etap sendromunu daha da kötüleştirir. Uyku rutininizi gözlemlemek, yatak odasının yeterince karartılmasını sağlamak, dikkat dağıtımcı olmamasına dikkatli olmak gibi önlemleri elde etmek önemlidir. – Bazı ilaçları almaktan kaçının. Antidepresanlar, antipsikotikler, antiemetikler ve antihistaminikler HBS’yi tetikleyebilir. Belirtiler ortaya çıkarsa, aynı zamanlı hap tedavisi tıbbi gözetim aşağıda gözden geçirilmelidir. – Kafein ve içki alımınızı azaltın.- Düzenli alıştırma yapın. Yürüyüş, bisiklete binme, yüzme ve germe gibi orta derecede maddi aktivite yapın. Çalışma kan dolaşımını ve metabolik süreçleri iyileştirir, bu da huzursuz ayak sendromu riskini azaltır. – Vücudunuzdaki demir seviyenizi izleyin. Huzursuz but sendromu gelişirse, testler için bir doktora görünmeniz önerilir. Bu durumda kendi kendinize hap tedavisi zararlı olabilir. Laboratuvar testleri olmadan kendi başınıza demir takviyesi almanız olası değildir. Huzursuz but sendromu belirtilerini hafifletmeye muavin olabilecek birkaç doğal usul de vardır. Bunlar yatmadan önce yapılan ılık banyolar, baldırlara masaj, bacakları esnetme ve dağıtılmış sıcak kompresler tezgâhtar olabilir. Bu nesil tekniklerin etkinliğine ilişkin bilimsel veriler sınırlıdır ve kural olarak, eşlik eden tedavi olmadan kayda değer bir gelişme sağlamazlar. Buharlaşan yağlar da yardımcı olabilir.Alerjiler ve deri koşulları, uçucu yağların kullanımını engelleyebilir. Nazik bir masajın huzursuz etap sendromunu önlemede faydalı olabileceği biliniyor. Akşam esnemesi sırasında but parmaklarınızı da esnetebilirsiniz..