

Çanakkale cephesi, cephede yaşananlar, çanakkale cephesinin sonuçları, görev alan komutanlar, resimlerle çanakkale savaşının anlatımı vb. birçok konu bu başlık altında, sizler için toparlanmıştır.
ÇANAKKALE CEPHESİ
Birinci Dünya Savaşı\'nda Osmanlı Devleti\'ni Almanya\'nın yanına iten İngiltere, Balkan Savaşı\'nda perişan olmuş Osmanlı Devleti ordusunu küçük görüyor ve Çanakkale Boğazı\'nın İngiliz donanmasınca kolayca geçilebileceğini, hatta İngiliz zırhlılarının büyük toplarının karşısında, Balkan mağlubu Türk askerlerinin kaçacağını sanıyordu. Bahriye Bakanı W. Churchill, İngiliz donanmasının Marmara\'ya girip, İstanbul\'u teslim alacağını ve Osmanlı Devleti\'nin işinin biteceğini hesaplıyordu. Hatta Yunanistan\'ı savaşa sokup, Gelibolu Yarımadası\'nı Yunan ordusuna işgal ettirip, İngiliz donanmasını tehlikesizce Marmara Denizi\'ne geçirmeyi planlıyordu. Lord Kitchener de bu işin çok kolay olacağı görüşünde idi. Kaldı ki Osmanlı Devleti ordusunun elindeki silahlar eski ve eksikti. Henüz Almanya\'dan yeterli silah, özellikle büyük toplar getirilmemişti. Bütün şartlar İngilizlere Çanakkale\'yi kolayca geçebilecekleri umudunu veriyordu. Çanakkale kolayca geçilince hem Osmanlı Devleti\'nin işi bitecek ve \"Doğu Sorunu\" nu çözümlenecek, hem de boğazlar üzerinden Rusya\'ya gereksinimi olan silah, cephane, malzeme gönderilecek, Almanya iki ateş arasına alınacak ve savaş kısa zamanda İtilaf Devletleri\'nin galibiyetiyle sonuçlanacaktı. Gerekirse Rusların da Karadeniz kıyılarına asker çıkarması sağlanarak İstanbul teslim alınacaktı. Bu bakımdan Çanakkale Savaşı, Birinci Dünya Savaşı\'na gelişmeleri ve sonucunu etkilemesi yönünden çok büyük önem taşıyordu. Irak, Suriye ve Kafkas cepheleri gibi kısmi bir cephe değil, savaşın sonucunu etkileyecek büyük bir cephe idi.
İngiltere Savaş Bakanı Lord Kitchener İngiliz Donanması\'nın kara ordusuna gereksinim duymadan Çanakkale\'yi geçeceğini düşünüyordu. Bu nedenle, müttefik İngiliz-Fransız filosu Şubat 1915\'te Limni Adası\'nın Mondros (Mudros) Limanı\'nda toplandı. 19 Şubat\'tan itibaren de Çanakkale Boğazı ağzına İngiliz-Fransız donanması tarafından yoğun bir bombardıman başladı. 17 Mart\'ta kadar bombardıman sürdü. 18 Mart 1915\'te İngiliz-Fransız filoları iki hat halinde, Boğazı geçmek için saldırıya başladılar. Bu saldırıya şu gemiler katıldı:
A Hattı B Hattı
Queen Elizabeth Suffen
Agamemnon Bouvet
Lord Nelson Charlemagne
Inflexible Gaulois
Triumph Cornwallis
Prince George Canopus
Vengeance
Irresistible
Albion
Oceon
Swiftsure
Majestic
Bir gece önce, Türk mayın gemisi \"Nusret\" in Boğaz\'a mayın döktüğünden habersiz olan bu muhteşem donanma, yoğun bir top ateşiyle Boğaz\'a girdi. Yeterince büyük topları bulunmayan Osmanlı Devleti 6 saat 45 dakika süreyle, düşmanın bu üstün kuvvetine karşı amansız bir direnme gösterdi. Müttefik donanması akşama doğru, Boğaz\'ı geçemiyeceklerini acı bir şekilde anlamış oldu. Fransız Bove bir mayına çarparak, bütün personeli ile sulara gömüldü ve iki İngiliz zırhlısı da aynı şekilde battı. Diğer zırhlılar ise ağır veya hafif yaralar aldılar. Donanmalarının yarısının işe yaramaz duruma geldiğini gören müttefikler, akşam üstü savaş alanını terk ettiler. Yedi gemi kaybeden İtilaf Devletleri Çanakkale Boğazı\'nı geçemiyeceklerini anladılar ve Gelibolu Yarımadası\'nı işgal etmeye karar verdiler. Mısır\'dan getirdikleri Tümenlerini Limni ve İmroz Adası\'na yığdılar. Nisan 1915 başında 40.000 Fransız, 50.000 İngiliz askeri toplandı. 25 Nisan\'da Boğaz\'ın Anadolu yakasındaki köşesine çıkarma denemesi yapan İtilaf askerleri başarısızlığa uğradı. Fakat asıl çıkarmayı Seddülbahir kıyılarına yaptılar. 28 Nisan\'daki 1.Kitre Savaşı\'nda ağır kayıplar verdiler. 1 Mayıs\'tan itibaren İngilizler, asker çıkarmaya devam ettiler ve 6 Mayıs\'ta başlayan büyük saldırıya (11. Kitre) 50.000 kişilik İngiliz-Fransız askeri katıldı. Türk askeri bu büyük kuvveti durdurdu ve bu saldırı da İtilaf kuvvetleri için düş kırıklığı ile sonuçlandı. Bunun üzerine İtilaf Devletleri Gelibolu Yarımadası\'na sürekli asker çıkarttı. Tarihin en kanlı savaşlarından birisi, bu küçük yarımada üzerinde amansız bir şekilde sürdü. İtilaf kuvvetleri özellikle Anafartalar Savaşları\'nda Yarbay Mustafa Kemal\'i karşılarında buldular.
1908\'den sonra İttihat Terakki liderleriyle anlaşamadığı için yalnızca askerlik mesleğine kendisini veren Mustafa Kemal, son olarak atandığı Sofya Askeri Ataşeliği\'nden gönüllü olarak cepheye atanmasını istedi. Tekirdağ\'da bulunan 19. Tümen Komutanlığı\'na atandı. Yeni kurulan bu kuvvet bir aylık bir eğitimden sonra savaşa katıldı. İşte İngiliz-Fransız ordusu bu genç subayın askeri başarıları karşısında çaresiz kaldılar. Cephanesiz kaldıkları için düşman önünden kaçan askeri, süngü saldırısına kaldırarak düşman saldırısını engelleyen Mustafa Kemal, 57. Alay\'ın da gelmesinden sonra, çok üstün düşman ordusuna, karşı saldırıya kalktı ve emrindeki birliklere \"Size ben saldırıyı emretmiyorum, ölmeyi emrediyorum... Biz ölünceye kadar geçecek zaman içinde, yerimizi başka kuvvetler ve başka komutanlar alabilir...\" emrini veren Mustafa Kemal\'in, bu emrini yerine getiren 57. Alay tamamen şehit oldu. Fakat düşman çıkartması da Anafartalar\'da başarısız oldu.
Çok kanlı savaşlar sonunda İngiliz-Fransız ordusu, Anafartalar-Conkbayırı gibi Türk direnişleri karşısında yenilgiyi kabullendiler. 19-20 Aralık 1915\'te askerlerinin bir bölümünü çeken düşman, 3-9 Ocak 1916\'da da diğer kuvvetlerini çekerek yarımadayı boşalttılar. Bu savaşta Osmanlı Devleti ordusu 55.000 şehit, 100.000 yaralı, 21.500 hastalıktan ölen, 10.000 kayıp olmak üzere yaklaşık 200.000 kayıp verdi. Karşı tarafın kayıpları daha çoktu. 55.000\'i ölü olmak üzere, yaralı ve esirler dahil, yaklaşık 330.000 kayıp verdiler.
Daha başlangıçtan beri Osmanlı Devleti ordusunun Alman subayların emrine verilmesine karşı çıkmış olan Mustafa Kemal, hemen her fırsatta bu durumu Savaş Bakanlığı\'na yazmıştı.Çanakkale Cephesi\'nde Liman von Sanders\'in yaptığı savaş planını beğenmemişti. Enver Paşa\'ya yolladığı yazıda, düşmanın karaya asker çıkarırken, zayıf bulunduğu bir sırada saldırarak karaya çıkmasının engellenebileceğini, oysa Sanders\'in planının düşmanın karaya çıktıktan sonra durdurulmasına dayandığını, bunun da bizim aleyhimize sonuçlanacağını belirtti ve orduya Enver Paşa\'nın kendisinin komuta etmesini istedi.
Sanders\'in planı, İtilaf Devletleri\'nin büyük bir kuvvetini Çanakkale\'de uzun bir süre oyalamak temeline göre yapılmıştı. Böylece İtilaf Devletleri 8,5 ay bu cephede savaştıklarına göre, Alman planı başarılı oldu. Türk askerleri Almanya\'nın yükünü hafifletmek için savaştırıldı. Düşmanın yenildiğini ve çekilmek üzere olduğunu anlayan Mustafa Kemal, çekilme anında düşmana yapılacak bir saldırı ile büyük kayıplar verdirileceğini bildirdiyse de isteği Savaş Bakanlığı tarafından uygun bulunmadı. Bunun üzerine istifa etti ise de Liman von Sanders Paşa\'nın isteği üzerine istifasını geri aldı.
İstanbul ve Osmanlı Devleti\'ni kurtarmış olan Mustafa Kemal adı Enver Paşa\'nın engellemesiyle İstanbul\'da duyurulmadı. Sarıkamış başarısızlığını sansür ile engelleyen Enver Paşa, Mustafa Kemal adını da duyurmadı. Mustafa Kemal, bu savaş sırasında Albay\'lığa terfi etti ve bir süre sonra Diyarbakır\'a atandı. Generalliğe terfi ettiği de oraya ulaşınca bildirildi. Çanakkale yenilgisi Lord Kitchener\'in siyasi yaşantısını sona erdirirken, Churchill\'inkini de 20 yıl geriye attı.
Çanakkale\'de İtilaf Devletleri yenilirken, Almanya ve Avusturya, Bulgaristan\'ın yardımıyla Sırbistan\'ı ezdiler ve Almanya\'dan İstanbul\'a demiryolu bağlantısı kuruldu. Almanya\'dan sağlanan ağır silahlar nedeniyle artık Çanakkale\'yi geçmek olanaksızdı. Çanakkale başarısızlığı İtilaf Devletleri\'ne çok pahalıya mal oldu. Bu harekatın başarılması ile savaşı kısa sürede kazanacaklarını uman İtilaf Devletleri yanıldılar.
Balkan Savaşı\'nda yenilen Osmanlı Devleti ordusu genç subayları yönetiminde yeni bir dinamizm kazanmıştı. Dünyanın yenilmez sanılan donanma ve ordularının yenilebileceğini gösterdi.
Çanakkale Savaşı\'nı Osmanlı Devleti\'nin kazanması nedeniyle Rusya\'ya gereken yardım gönderilemedi ve Osmanlı Devleti savaş dışı bırakılamadı. Bu nedenle savaş iki yıl daha uzadı. Kut-ül Amara ve Seddülbahir yenilgileri, İngilizlerin prestijini çok sarstı ve özellikle sömürgelerindeki İngiliz itibarına darbe indi. Savaşa katılmakta duraksayan Bulgaristan\'ın, Almanya yanında savaşa katılmasına neden oldu. Savaşın iki yıl uzaması, Rusya\'da sefalet ve yokluğu arttırarak, Ekim 1917 Bolşevik Devrimi\'nin çıkmasına neden oldu. Fransızların bu iki yıl içerisinde 1.766.000 ve İngilizlerin 1.607.651 daha insan kaybetmesine neden oldu. Böylece İngiliz ve Fransız ekonomileri önemli ölçüde zarar uğradılar ve bu ülkelerde hükümet bunalımları ortaya çıktı. İngiliz ekonomisinin zarara uğraması en çok A.B.D.\'nin işine yaradı.
* Prof. Dr. Ergün AYBARS, Türkiye Cumhuriyeti Tarihi, Cilt I, Ege Ün. Basımevi İzmir,1986,ss 73-76
CANAKKALE CEPHESİ:
-İki aşamalıdır : Deniz Savaşları ve Kara Savaşları.
-itilaf Devletleri Çanakkale Boğazını geçip İstanbul’u ele geçirmek, Rusya'ya yardımda bulunmak, Süveyş Kanalı ile Hint Deniz yolu üzerindeki Osmanlı baskısına son vermek, Balkan Devletlerinin İtilaf devletleri arasında yer almasını sağlamak amacıyla Çanakkale cephesini açtılar .
-Deniz savaşları 19 Şubat 1915' de başladı. Saldırılar 18 Mart'ta yoğunluk kazandı. 18 Mart'ta düzenlenen son saldırı da İtilaf Devletlerinin başarısızlığı ile sonuçlandı.
25 Nisan 1915' de başlayan Kara Savaşları Ocak 1916'ya kadar sürdü. Bu savaşlar da İtilaf Devletlerinin başarısızlığı ile sonuçlandı.
SONUÇLARI :
-I.Dünya savaşının uzamasına neden oldu.
-Rusya'ya yardım götürülmediğinden Çarlık rejimi yıkıldı. Yerine Sosyalist rejim Kuruldu, ve Rusya savaştan çekildi.
-Sömürgelerde bağımsızlık mücadelelerinin başlamasına neden oldu.
-Batı cephesinde Almanların rahatlanması sağlandı.
Kaynak : http://www.edubilim.com/forum/canakkale_cephesi_canakkale_cephesi_sonuclari_cephede_yasananlar-t16390.0.html