Karaciğer, 1,5-2 kiloya varan ağırlığı ile vücudumuzun en büyük organıdır. Kan kimyasının düzenlenmesi ve vücut beslenme dengesinin kurulmasında birincil role sahiptir. Ayrıca vücudumuzun önemli bir temizleme ve boşaltım organıdır. Bu nedenle karaciğerin sağlığına dikkat etmek gerekmektedir.
Normal yağ içeriği %10’dan daha az olan karaciğerde bu miktarın artmasına karaciğer yağlanması (hepatosteatoz) denir. Yağlanma, karaciğer için başlangıçta ciddi bir tehdit oluşturmasa da bu karaciğerin yüksek rezerv kapasitesi ile ilgili bir durumdur. Karaciğer, kendini yenileme kabiliyeti çok yüksek olan bir organdır. Ama aşırı yağ birikimi zamanla karaciğerde iltihaba yol açabilir. “Steatohepatit” adı verilen bu durum, zamanla kronik karaciğer rahatsızlıklarına yol açabilmektedir.
Karaciğer Yağlanmasının Nedenleri
Karaciğer yağlanmasının nedenleri temel olarak alkole bağlı (alkolik karaciğer yağlanması) veya alkol dışı diğer nedenler (non-alkolik karaciğer yağlanması) olarak ikiye ayrılır. Alkol dışı karaciğer yağlanması nedenlerini ise şu şekilde sıralayabiliriz. Obezite, şeker hastalığı, açlık veya hızlı kilo kaybı, Wilson hastalığı, uzun süreli damar yolu ile (parenteral) beslenme, aşırı A vitamini kullanma, bazı ilaçlar ve zehirler.
Belirti ve Bulgular
Karaciğer yağlanmasının özel bir belirtisi veya bulgusu yoktur. Genellikle herhangi bir belirti vermez. Ancak karaciğerinde yağlanması olan insanlarda; bazen karnın sağ üst tarafında dolgunluk hissi, halsizlik, çabuk yorulma gibi belirtiler görülebilir. Çok nadir olarak karaciğer yağlanmasına bağlı ileri karaciğer hastalığı olan insanlarda kaşıntı, iştahsızlık, sarılık ve bulantı görülebilir. Bu gibi şikâyetleri olmayan insanlarda normal bir fizik muayene ile (eğer karaciğerde yağlanmaya bağlı büyüme meydana gelmemişse) karaciğer yağlanması tespit edilemeyebilir.
Teşhis
Karaciğer yağlanması daha çok başka nedenlerle yapılan kan tahlilleri veya ultrason ile teşhis edilir. Kan tahlillerinde karaciğer enzimleri yüksek saptandığı zaman yine başka birtakım hastalıklarla beraber karaciğer yağlanması da akla gelmelidir. Ultrasonda ise karaciğerin büyümüş olduğu görülür.
Kesin teşhis karaciğer biyopsisi ile konulsa da, rutin klinik pratikte genelde biyopsi yapılmamaktadır.
Tedavi
Alkol alımına bağlı karaciğer yağlanmasında tek tedavi yöntemi alkol alımının kesilmesidir. Alkol dışı karaciğer yağlanmasında ise bugüne kadar 10′dan fazla ilaç kullanılmıştır ancak kesin bir fayda elde edilememiştir.
Tedavinin esasları; yaşam tarzı değişikliği, egzersiz, diyetteki yağ miktarının azaltılmasıdır.
Amerikan Karaciğer Vakfı karaciğeri korumak için ise yapılması gerekenleri şöyle sıralıyor;
•Gereksiz ilaç kullanmayın (değişik kimyasal maddeler karaciğerinize zararlı olabilir).
•Doktorunuzun önerisi dışında ilaçları karıştırmayın (bazıları birlikte alındığında karaciğerinize hasar verebilir).
•Sokakta satılan ilaçları kullanmayın.
•Alkol tüketiminize dikkat edin. Eğer içecekseniz, günde iki kadeh veya azı ile yetinin.
•Alkol ile diğer ilaçları birlikte kullanmayın.
•Nefesle aldığınız maddeler de karaciğeriniz tarafından zararsız hale getirilir. Böcek ilaçları, boya spreyleri vb. de solunum yolu ile vücudunuza girip karaciğerinize zarar verebilir. Bu gibi maddeleri solumamaya özen gösterin.
•Yağlı besinlerden kaçının
•Dengeli beslenin. Her besin grubundan (süt, et, tahıl ve sebze-meyve) tüketirseniz ihtiyacınız olan besin öğelerini almış olursunuz.
•Kızartılarak hazırlanmış besinlerden ve kolesterol içeriği yüksek besinlerin tüketiminden kaçının.
•Füme ve tuzlanmış gıdaları azaltın. Tuz yerine limon suyu, sarımsak, biber gibi lezzet vericilerle yemeğinizi lezzetlendirin.
•Taze sebze ve meyve, tam tahıl ürünleri, esmer pirinç, kepekli makarna gibi besinleri tüketerek posa alımınızı artırın. Posa bakımından zengin bir diyet sağlıklı olmanıza yardımcıdır.
•Tatlı, içecek, bisküvi gibi kalori ve yağ içeriği yüksek besinler yerine meyve alternatifini seçin.
•Kilonuzu ideal aralıkta tutmaya çalışın.
•Düzenli egzersiz yapın. Haftanın iki-üç günü egzersiz yapmak sizi daha sağlıklı kılacaktır
Sistemedya