Çocuğunuz cep telefonunuza veya iPad’inize dokunmak için yaygara kopartır; böylece oyun oynayabilir veya harfleri öğrenebilir. İster yüksek teknolojili dünyayı kucaklamak isteyin ya da ondan kaçmak isteyin, çocuğunuzun doğru dengeyi bulmasına yardımcı olabilirsiniz.
Dört yaşındaki Ian Rich ve 6 yaşındaki ağabeyi Jason, 2 buçuk yaşına kadar TV izlemedi (veya herhangi bir görüntülü medya kullanmadı). Sonuçta babaları, Çocuk Hastanesi Boston Medya ve Çocuk Sağlığı Merkezi Müdürü Michael Rich, M.D., M.P.H.’ydi. Bilimsel kanıtların çok küçük çocukların ekran başında geçirdikleri zamandan fayda sağladığını göstermediğini biliyor. Bununla birlikte, çocuklar büyük olduğu için, ebeveyn danışmanı Dr. Rich, onların yüksek teknoloji cihazlarını denemesine izin verdi ve çabucak hakim olmalarından ötürü etkilendi. Son zamanlarda Ian, duştan çıkan annesi de dahil olmak üzere, babasının iPhone’unda nasıl fotoğraf çekileceğini öğrendi. “En azından bunları internete nasıl yükleyeceğini anlamadı,” diyor Dr. Rich. “Henüz.”
Anaokulu öğrencilerinin çoğu ayakkabı bağlarını nasıl bağlayacaklarını bilmiyorlarsa da, en son elektronik aygıtı nasıl ozmoz gibi kullanabileceklerini anlayabiliyorlar. Çocuklarımızın okulda ve sonrasında mükemmel olabilmeleri için kablolu dünyanın yol kenarında gezmelerinin zorunlu olduğunu biliyoruz, ancak teknolojinin hayatımızı nasıl devraldığına hayret etmemek zor.
Geçen yıl Kaiser Family Foundation tarafından yapılan bir araştırma, okul çağındaki çocukların bir televizyon, bilgisayar, akıllı telefon veya başka bir dijital cihaz önünde günde ortalama 7 buçuk saat geçirdiğini ortaya koydu. Bu, son çalışma beş yıl önce yapıldığı zamandan bir saat 17 dakika daha fazla. Çoğu cihazın mobil olmasının nedeni, çocuklara daha önce hiç sahip olamadıkları yerlerde erişimlerini sağlar: okul otobüsü üzerinde, doktorun bekleme odasında veya büyükanneye gidişte. Her ne kadar Kaiser çalışması 8 ila 18 yaş arasındaki çocukları içine almış olsa da, birden fazla çocuğu olan herkes küçük kardeşlerin yalnızca büyük kardeşlerinin ayak izlerini takip ettiğini değil, geride sadece bebek adımlarının olmadığını da bilir.
Kaliforniya Redlands’lı Stephanie Deininger, “Kızlarım 12 ve 4 yaşındalar ve daha küçük olan Elena’nın teknolojiye hakimiyetinden dolayı şaşkına döndüm” diyor. “PBSkids.org gibi web sitelerinden okumayı öğreniyor ve kız kardeşi kadar bir dizüstü bilgisayar, bir DS ve bir MP3 çaların nasıl kullanılacağını biliyor. Zaman sınırlamalarını belirledik, teknolojinin büyük getirileri olduğu konusunda herhangi bir sorunumuz olmasa da bazen Elena’nın onu kapatması bir savaş olabilir. “
American Academy of Pediatrics (AAP), 2 yaşın altındaki çocukların hiç ekran başında kalmamasını tavsiye etmelerine rağmen, bu çocuklar günde ortalama iki saat ekran başında kalabilirler. Aslında, geçen sonbaharda AAP, bütün pediyatristleri ebeveynleri her ziyaretlerinde çocuğun teknoloji kullanımı hakkında soru sormaya çağırdı. “Dijital medya, nefes aldığı hava kadar çocuk hayatının bir parçası” diyor Dr. Rich. İyi veya kötü olsun şu ana kadar tartışmalı bir nokta var: Gerçek zorluk, çocuklarımız gerçek ve doğru şekilde oynar ve öğrenirken, aynı anda ileri teknoloji araçlardan nasıl yararlanacaklarını da araştırmaktır.
Cesur Yeni Dünya
TV şovları, DVD’ler, dijital kitaplar ve çok sayıda yazılım ve taşınabilir oyun platformları da dahil olmak üzere, izlenmesi beklenmeyen, bebekleri ve çocukları hedef alan bir medya patlamasını gördük. Ancak, bu seçenek göz önüne alındığında, çocuklar annelerin veya babaların cihazlarını kullanmayı tercih ederler. Ohio’daki Dayton şehrindeki Tricia Callahan, “20 aylık oğlum Isaac bir restoranda sıkıntı çıkarırsa, telefonum cankurtaran olur” diyor. Aslında, iTunes’daki en çok satan uygulamaların yüzde 60’ı, çocuk teknolojisinde okur yazarlık alanındaki dijital teknolojilerin rolünü inceleyen Susam Workshop’daki Joan Ganz Cooney Merkezi tarafından 2009’da yapılan bir analize göre, küçük çocukları hedef alıyor. (Ebeveynler, renkleri, şekilleri, harfleri ve matematiği öğreten Flash Kartları da dahil olmak üzere kendi uygulama dizisini sunmaktadır.)
New York East Amherst’te iki yaşındaki Madeline Horwitz, teknolojye erken adapte olan bir başka çocuktu. Annesi ve babası, 1 yaşına geldiğinde indirdiği iPhone uygulamalarının üstesinden geldikten sonra, babası Jeremy’nin eve iPad getirdiği gün ona dokundu ve artık okumaya hazırdı. Bir teknoloji gazetecisi olan Horwitz, “Bizler yüksek teknolojili bir aileyiz; bunu çocuklarımızın geleceği için bir yatırım olarak görüyoruz” diyor. Madeline’ın en sevdiği uygulamalar arasında Duck Duck Moose’un Baa Baa Black Sheep, Fisher Price’ın Küçükleri, Şekil Oluşturucu ve Montadesium’un Matematik Giriş bölümleri bulunmaktadır. Horwitz, “iPad alışılmadık ölçüde eğlenceli, eğitici, taşınabilir ve daha sonra temizlenmesini gerektiren bir durumu yok!”
Teknolojiye dalmış çocukların etkileşimli medyada nasıl bir hale geldiğinden endişe eden uzmanlar, ekran başında çok fazla zaman geçirmeyi obeziteye, dikkati çekme zorluğuna, gerçek arkadaşlıklar kuramamaya, hayal gücünü düşürmeye, düşük akademik performansa ve artan saldırganlığa bağlayan çalışmalara işaret ediyor. Daha da önemlisi, dijital teknoloji, çocukları gelişimleri için elzem yaratıcı oyunlardan soyutluyor. Bununla birlikte, diğer uzmanlar ve anne-babalar, teknolojiyi öğrenmeyi eğlenceli hale getirdiği ve çocukları keşfetmeye ve problem çözmeye yönlendirdiği için takdir ediyor. Bir çalışmada, Massachusetts, Texas ve Pennsylvania’daki araştırmacılar okul öncesi dönemden ergenlik çağına kadar olan çocukları izledi ve küçük yaşta okul öncesi eğitim gören çocuklarda eğitici TV izlemiş olanların, aynı yaşta eğlence için TV izlemiş olanlara göre başarıya daha fazla değer verdiklerini, daha fazla kitap okuduklarını ve daha fazla not aldıklarını buldu.
Illinois, Evanston’taki Northwestern Üniversitesi’nde iletişim ve psikoloji profesörü Ellen Wartella, “Ancak 2 yaşın altındaki çocuklar için heyet hala yok” diyor. Çoğu araştırma, TV ve bilgisayar programlarının okul öncesi yaşlardaki ve daha yukarılardaki çocuklara olan etkileri üzerine odaklanıyor ve henüz bu uygulamalar yeni araştırılmaya başlandı. Bir çocuk, bir telefon uygulamasında gördüğü bir harfi öğrenebilir, tıpkı o harfi kâğıda döker gibi, diyor Dr. Wartella. “Ancak küçük çocukların elektronik ortamdan her şeyi öğrenip öğrenemeyeceğini veya uzun vadeli sonuçların ne olacağını henüz bilmiyoruz.”
Kapsanan İçerik
“Teknolojinin kendisi sorun yaratmaz,” diyor Dr. Rich. “Önemli olan onunla ne yapacağımız.” Çocuklarınız yemek yerken hazır olduklarında kaliteli medya ürünlerini tanıtmalı, gördükleri ve duydukları şeyleri düşünmelerine yardımcı olmalı ve ödev, fiziksel etkinlik, aile veya arkadaşlar için zamanlarından ödün vermediklerinden emin olmalısınız. Özellikle çocuklarınız henüz küçükken, onlarla oynamak, bir şeyler izlemek ve gördüklerini tartışmak en iyisidir. Utah, Lehi’den Sarah Kimmel, bebekleri kucağınıza oturtmak için tasarlanmış bir “yazılım ürünü” yazılımının hayranıdır. “Giggles Computer Funtime for Babies, basit ve eğlenceli” diyor. “Şekilleri, renkleri, harfleri ve sayıları pratik ederiz.” Giggles, öğretmenler, kütüphaneciler ve ebeveynlerin çocuklar için kaliteli teknoloji ürünleri bulmalarına yardımcı olan Children’s Technology Review’ın editörü olan eğitim psikolojisi uzmanı Warren Buckleitner’den de takdir kazanmayı başarmış. “Ebeveynlerin çocuklarıyla yapabilecekleri eğlenceli bir şey.”
Araştırma, birebir öğrenmenin önemini vurgular. Örneğin, 2010’da yapılan bir araştırmada, bir çocuğun ebeveyni tarafından okunduğunda -bir kişinin okuduğu bir videoyu izlemek yerine-duygularını ve problem çözmeyi içeren beyin parçasının aydınlandığı keşfedildi. “Ancak, çocuğunuzla birlikte teknoloji kullanırsanız, işbirliğine dayalı bir araç olabileceğini öğrenecek,” diyor Dr. Wartella. “Bir video ya da oyunu durdurarak “Şimdi ne olacak sence?” diye sorabilir veya ekrandaki nesneleri işaret edip etiketleyebilirsiniz. “
Bir bilgisayar programı, bir uygulama veya TV şovunu eğitici yapan şey tek kelimeyle özetlenebilir: içerik. Pennsylvania Üniversitesi Çocuk Medyası Laboratuarının direktörü Deborah Linebarger, “İyi tasarlanmış bir program, hangi formatta olursa olsun okuryazarlığı veya matematik becerilerini geliştirebilir ve okula hazır olma oranını artırabilir” diyor. Yazılım gelişim aşamasına göre uyarlanmalı ve basit bir öykü çizgisine sahip olmalıdır (geriye dönüşler veya kesintiler olmadan). Aynı zamanda, çocukların bağlanabileceği karakterlerin yanı sıra çok sayıda tekrarlamaya ihtiyaç duyuyor ve bir çocuğun kendi hızında hareket etmesine izin vermesi gerekiyor.
Tabii ki, küçük çocukları korkutucu veya şiddet içeren medyadan ve aşırı derecede ticari ürünlerden korumak akıllıca olacaktır. Ebeveynlerin teknolojiyi ve çocuk üzerindeki etkisini daha iyi anlamalarına yardımcı, kar amacı gütmeyen bir organizasyon olan Common Sense Media’nın editör ve baş editörü Liz Perle, “7 yaşın altındaki çocuklar her zaman fantazi ve gerçek arasında ayrım yapamaz” diyor. “Küçük çocuklar gördüklerini öğrenir ve onu taklit eder. Dolayısıyla, ekranda birinin kafasındaki bir karakter varsa, aynısını oturma odanızda da görebilirsiniz. “
Teknolojiye Bağlı Çocuklar
Daha küçük yaştaki çocukların büyüyen medya kullanımına kuşkuyla bakan uzmanlar bile değerini kabul eder. Bilgisayarı nasıl kullanacağınızı bilmek, akademik güvene dönüşür. Simülasyon yazılımı ve multimedya ansiklopedileri, beş yıl bile önce bulunmayan öğrenciler için pencereleri açtı. Kelebeklerin kozalarından çıkışını mı izlemek istersiniz? Ya da Plüton’un neden artık bir gezegen olmadığını öğrenmek? Birkaç tıklama, nedenini sormak için sizi Amerikan Doğa Tarihi Müzesi’ne götürür.
Yüksek teknolojili dünyada, etkili, güvenli ve sorumluluk sahibi bir şekilde yaşamayı öğrenmek, çocuklara her zamankinden daha erken öğretmeye başlamamız gereken bir görevdir. Perle, “Çocuklar, Club Penguin veya KidSwirl gibi sosyal ağ sitelerini keşfederken ebeveynler bu siteleri çocuklarıyla ziyaret etmeli ve tüm sohbetleri izlemelidir” diyor Perle. “Yaşlarına uygun oyunlar arasından seçim yapmaya dikkat edin, çünkü çoğu oyunda cinsel içerik veya şiddet içeriği bulunuyor ve bunlara ticari karakterler gömülü.” 7 yaşına geldiklerinde, çocuklar reklamların bir şeyler satmak isteyeceklerini anlamaya başlarlar; bu nedenle onlarla akıllı bir medya tüketicisi olma konusunda konuşmalısınız.
Tüm veliler gibi Dr. Rich de, oğullarının dijital istismarların uzağında kalmaları için elinden gelen her şeyi yapıyor. Son zamanlarda, Ian, annesinin uyurken resmini çekti ve babasının iPhone’daki duvar kağıdı olarak ayarladığını söyledi. “Şimdi bu bir yakalayıcı” diyor.
İdareyi Elinize Almanızı Sağlayacak 5 Kural
Kaiser Family Foundation çalışmasına göre, 8-18 yaşları arasındaki on çocuğun sadece üçü anne ve babalarının medya kullanımına sınır koyduklarını söylediler. Çocuğunuz 2 yaşından 12 yaşına kadar sınırları oluşturmak daha kolaydır, bu yüzden şu adımları atın.
Kendinizi teknolojiden uzak tutun. TV izlemiyor olsanız bile her zaman açık mıdır? Akıllı telefonunuzu yemek masasına hep götürür müsünüz? Bir anda alışkanlıklarınızdan vazgeçmek zorunda değilsiniz; sadece teknoloji saatinizi sınırlayarak ve ailenizle birlikte olmak için bu boş zamanları kullanarak iyi bir örnek oluşturun.
Elektronik bebek bakıcısını devreye sokmayın. Çocuklar sıkıldığında veya bir mola vermek istediğinizde bir düğmeyi çevirmeyin. “TV kapandığında ama benim yapacak çok şeyim olduğunda zor olabilir,” diye itiraf ediyor Stephanie Deininger. “Fakat benim 4 yaşındaki çocuğumun kendimi eğlendirmek için zor bir vakti var.” Dolayısıyla Deininger bilgisayarları bir yerde, yani bir medya odasına dönüştürdüğü ortamda tutar. “Elena bilgisayar görmüyorsa, daha az cezbedici oluyor.”
Sağlıklı medya alışkanlıklarını erken geliştirin. Çocuğunuzun iPad’inizle saatlerce oynayabiliyor olması bunu yapması gerektiği anlamına gelmez. İki saatlik bir araba yolculuğunda bir video izlemek hiçbir zarara yol açmaz, ancak arabaya her bindiğinizde kendisine bir dijital cihaz verirseniz, elektronik bağlantıyı kurmadığı her an bir kriz geçirecektir. Dr. Michael Rich, küçük çocuklar ve anaokulu öğrencileri için günde iki kez (sadece TV değil tüm ekranlar) ekran zamanının 20 ila 30 dakika olması gerektiğini belirtiyor.
Teknolojinin öğrenmeye nasıl yardımcı olabileceğini öğretin. Ellen Wartella “Dünya Kitapları önceki kuşaklara aitti, Google ise bugüne” diyor. Yine de bazı uzmanlar, herhangi bir yaratıcı problem çözmeden anında bilgi sağlaması konusunda endişe duyuyorlar. “Çocuklarımıza Google’dan nasıl faydalanacaklarını göstermeli, ancak eleştirel düşünme becerilerinin önemini de öğretmeliyiz.”
Şüpheci olun. Bir program eğitim amaçlı olarak fatura ediliyorsa, bunun mutlaka bir ihtiyaç olduğu anlamına gelmez. Common Sense Media (commonsensemedia.org) ve Medya ve Çocuk Sağlığı Merkezi (cmch.tv) gibi güvenilir kaynaklardan gelen önerileri kontrol edin.
İlk kez Parents dergisinin Şubat 2011 sayısında yayımlandı.
Yazar: Margery D. Rosen
Çeviren: İlknur Aktulan
Kaynak: parents
Libido Dergisi’nde yayımlanan, Libido Dergisi yazar ve çevirmenlerine ait herhangi bir yazı, çeviri, makale ve haber izin alınmadan basılı olarak ya da internet ortamında kullanılamaz, çoğaltılamaz, yayınlanamaz. İzinsiz kullananlar hakkında hukuki yollara başvurulacaktır.