Önce Yunanistan ve sonra da diğer Güney Avrupa ülkelerinin ratinglerinin düşürülmesi, bu hafta piyasaları oldukça salladı.
Ancak Avrupa görünümü ile dünya geneli arasında ayrışma gerçekleşiyor gibi. Reel sektör verilerine bakıldığı zaman; örneğin hem ABD, hem de Türkiye'de reel sektör açısından Avrupa'ya göre çok iyimser olmak için çok neden var. Avrupa ise, uzun zamandan beri vurguladığımız gibi, durağan ve oldukça problemli. Bu durağan ve problemli sözü, hem Güney Avrupa ülkeleri Yunanistan, İtalya, İspanya, Portekiz gibileri için geçerli, hem de Avrupa'nın kuzeyi ve geneli için ve dolayısı ile Euro Bölgesi için de!
Önce ABD'deki para politikası gelişmelerine bakalım, çünkü bu hafta 29 Nisan günü ABD Merkez Bankası, para politikası ile ilgili tutumunu açıkladı.
ABD'de de reel kesim performansı oldukça güçlü. Global krizi çıkartmış olan ABD, ilginç şekilde durgunluktan 'V' şeklinde ve hızla çıkmakta. 2009'un ikinci yarısında ABD yıllıklaştırılmış yaklaşımla yüzde 3.9 düzeyinde bir reel büyüme temposu yaşadı. 2010 ilk yarısında ise, daha da hızlı bir reel büyüme temposu yaşayabilir. ABD'de enflasyona daha hassas olan analistler, artık faizlerin sabit durması politikasının değiştirilmesi gerektiğini düşünmekte idiler. Ancak ABD Merkez Bankası FED, ABD emek piyasasının toparlanmaya başladığı, hane halkı tüketiminin arttığı, ve konut inşaatının ayağa kalkmaya başladığını vurgularken, enflasyon başlıyor ikazlarına rağmen, hedef kısa vadeli para politikası faizlerini (federal funds rate) 0 ile 0.25 aralığında tutma yaklaşımını değiştirmedi. Genel yorum FED Avrupa'daki gelişmeleri izlemeye devam ediyor şeklinde.
Ancak bazı ABD yorumcuları gevşek para politikasının 2010 ve 2011 reel büyümesini yukarı doğru iteceği, ama ileride bedelin daha yüksek olacağı ve 2011 ve 2012 yıllarında faizlerin oldukça yükseleceği tezini gündeme getirmeye başladılar.
Türkiye'ye dönersek, Bahçeşehir Üniversitesi'nden meslektaşım Dr. Seyfettin Gürsel'in vurguladığı gibi, 'son ilan edilen öncü göstergelerin seviyesi reel sektör performansı açısından güçlü bir iyimserlik rüzgarı estirecek düzeyde'. Seyfettin Gürsel bu nedenle 2010 reel büyüme tahminini iyice iyimsere çevirmiş ve yüzde 6 civarına bile yükselebilecek bir reel büyüme potansiyelinden bahsediyor. Bahsedilen öncü göstergeler, yeni ilan edilen kapasite kullanımı verileri, yatırım ve reel sektör güven anketleri gibi göstergeler ve hepsi de iç talebin nisan ayında güçlü şekilde canlandığına işaret ediyor.
Bizim Merkez Bankamız da enflasyon raporu öncesi Başkan Durmuş Yılmaz tarafından yapılan bir sunumda, Türkiye açısından reel büyüme konusunda, temkinli de olsa iyimser ama bu nedenle enflasyon konusundaki beklentilerini de 1.5 puan yukarı çekiyor.
Merkez Bankası da iç talebin canlı olduğuna katılıyor, ama dış talepte riskli gelişmeler olduğunu gündeme getiriyor.
Merkez Bankası TÜFE incelendiğinde, 2010 yılında gıda fiyatları enflasyonun TÜFE'yi 0.55 puan, petrol fiyatlarının etkisinin 0.15 puan, yönetilen fiyatların etkisinin 0.40 puan ve kuvvetli iç talebin 0.40 puan, daha evvelki tahminlere göre ek olarak toplam 1.5 puan yukarı iteceğini düşünüyor.
Bu nedenle de 2010 yılı TÜFE yıllık enflasyon öngörüsünü daha önceki tahmin orta noktası olan yüzde 6.9 düzeyinden yüzde 8.4 düzeyine yükseltiyor.
Bu şartlar altında daha önceki çıkış planı açıklamasında olduğu gibi kısa vadeli likidite arttırma tedbirlerini aşamalı olarak geri alırken, politika faizlerinin bir süre sabit tutulması varsayımı altında (yılın son çeyreğinden itibaren de ölçülü arttırılması halinde) TÜFE enflasyonunun 2010 sonunda tahmin orta noktası olarak yüzde 8.4 ( 7.2-9.6 aralık tahmini) düzeyine yükseleceğini, 2011 sonunda orta nokta olarak yüzde 5.4 ve 2012 sonunda ise yüzde 5 civarında gerçekleşmesini bekliyor.
Tabii bazı çevreler anayasa değişikliği kavgasının şiddetli olduğu, referandum ortamının da gergin olacağı ve seçimlerin beklendiği, yurtdışında da Avrupa'nın Akdeniz kuşağında birçok ülke için kötü gelişmeler olasılığının yüksek olduğu, içeride kamu maliyesinde sıkılaştırma yaşanabileceği ve beklenmedik fiyat artışlarının gündeme gelebileceği yıllar için, bu tahminlerin oldukça iyimser olduğunu düşünse de, ilan edilen enflasyon tahmini revizyonu kabaca piyasa genelinin ortalama düşüncesine yakın.
Piyasa geneli faizlerde de, 2010 içinde , yılın sonunda doğru da olsa, yüzde 1.5 2 civarında bir artış beklemekte.
Avrupa Merkez Bankası ise uzun zamandan beri kötümser, tüm Avrupa ve dünya gibi onlar da Güney Avrupa ekonomilerindeki olası gerçekleşmeleri bekliyorlar.
Akşam