Bel ağrısı hem kadınlarda, hem erkeklerde çok sık görülen bir rahatsızlıktır. Genellikle 25-30 yaşından sonra ortaya çıkar ve her yaştaki insanları etkileyebilir. Bel bölgesinde ve bel ile kuyruk sokumu arasındaki geçiş bölgesinde görülen bu şiddetli ağrılar, bazen tek ya da çift taraflı olarak kalçanın arka yüzüne ve kaba etlere doğru yayılır. Bel ağrısı genellikle bir ağırlık kaldırdıktan ya da vücudun ani dönüşü gibi bir hareketten sonra birden ortaya çıkar. Kişi tümüyle sağlıklıyken beliren bu akut biçiminde (akut lombalji), bel ağrısı çok şiddetli ve batıcı özelliktedir; hareket etmeyle, öksürme ve aksırmayla artar. Ağrıya yol açan, omurlara yakın kasların, genellikle de tek bir yandakilerin aniden şiddetle kasılması ve bütün omurga ile gövdeyi bir yana doğru eğriltmesidir (ağrılı omurga eğilmesi). Eğrilmeyle bu düzeyde bütün hareketler olanaksızlaşır ve omurlara yakın kaslara uygulanan basınç ve darbeler şiddetli ağrı verir.
Bel ağrısı çok çeşitli hastalıklar sırasında ortaya çıkabilen bir belirtidir. Olguların büyük bölümünde ağrı kas kökenlidir; ani hareketlere, zorlanmalara, yorgunluğa, üşütmeye ve romatizmal hastalıklara bağlı olabilir. Bel ağrısına yol açan öbür nedenler arasında artroz, ankilozan spondilit, kemik veremi, doğumsal oluşum bozuklukları, omurga kırıklarından geriye kalan bozukluklar, birincil ya da ikincil omurga tümörleri, böbrek hastalıkları, belde aşırı lordoz (eyer eğrisi) oluşturan duruş bozuklukları ve bel fıtığı (disk kayması) sayılabilir.
Kronik bel ağrıları artrozlu bir omurun ya da yıkıma uğramış bir diskin omurga kanalına doğru çıkıntı yaparak omurga içi sinir ağını hafif, ama sürekli bir sürtünmeyle uyarması sonucunda ortaya çıkar. Bazen yıkım evresindeki bir diskin lifsi halkası yırtılır; esnekliğinin ve direncinin azalmasından kaynaklanan bu yırtılma sonucunda bütün disk kütlesi arkaya doğru bu yarıktan dışarı çıkar.
Kronik bel ağrılarının ortaya çıkmasında disk yıkımına bağlı mekanik uyarılmanın yanı sıra bazı başka etmenler de önemli rol oynar. Bunların başında sırt ve bel kaslarında bir yetmezliğin oluşması ile hastanın kilo alması gelir. Disk hastalıklarını saptamaya yönelik radyografide omurlar arasındaki boşlukta bir daralma ve omurların kenarlarında kemik çıkıntıları görülür. Disk hastalıkları birçok kişide bulunabilir, ama kasların güçlü ve gergin olması yakınmaların ortaya çıkmasını engeller. Buna karşılık omur çevresindeki kaslar güç kaybına uğradığında ya da kişinin kilo alması gibi bir nedene bağlı olarak omurgayı çeşitli hareketlerinde desteklemek için daha çok çalışmak zorunda kaldığında kaslarla omurlar arasındaki denge bozulur ve hemen kronik bel ağrıları başlar.
Zorlamaya bağlı akut bel ağrılarında rahat bir konumda yatarak dinlenmek en etkili tedavi yöntemidir. Ağrı kesici ve iltihap giderici ilaçların kas gevşeticiler ile birlikte verilmesi, masaj yapılması ve pomat sürülmesi de yararlıdır.
Uzun süren şiddetli ağrılarda basınca en duyarlı bölgelere anestezi uygulanabilir. Ağrı duyulan bölgeye yapılacak kortizonlu iğneler de uzun süreli bir iyileşme sağlayabilir. Dikkatle ve sakınarak yapılması gereken elle müdahalelerin iyileştirici etkisi geçicidir.
Kronik bel ağrılarında öncelikle bele gelen yükü azaltmak, ilaç tedavisi ve fizik tedaviyle ağrıları hafifletmek, kas güçsüzlüğünü gidermek gerekir. Özellikle karın kasları gevşek olan kadınlarda bel korsesi kullanılması iyi sonuç verebilir.
Sırtı Nasıl Dik Tutmalı?
Otururken: Sert bir sandalye kullanın. Sırtınızı iyice yaslayın, dizlerinizden birini ya da ikisini kalçalarınızdan daha yukarıda tutmaya çalışın. Bunun için uygun bir tabureden yararlanabilirsiniz. Kısa dinlenme dönemleri için, ergonomik bir sandalye kusursuz destek sağlar.
Ayakta dururken: Ayakta dururken sırtınızı dik ve düz tutmaya çalışın. Hiçbir zaman eğilmeyin. Gerektiğinde çömelin.
Uyurken: Sert yatakta uyuyun. Esneyen bir yatağımız varsa gerekli sertliği yatak altına koyacağımız kalın tahtalarla sağlayabilirsiniz. Karın üstü yatmayın. Sırtüstü yatarken dizlerinizin altına bir yastık yerleştirin. Yana yatarken bacaklarınızı gövdenize doğru toplayın.
Motorlu araç kullanırken: Aracınız için sert bir oturma yeri hazırlayın. Aracı kullanırken pedallara bastığımızda bacaklarınızın bükük kalmasını sağlayacak ölçüde direksiyona yakın oturun.
Çalışırken yorulmayın: Yorgunluk duymayacağımız süre boyunca çalışın. Aynı durumda uzun süre çalışmayın. Hep oturarak çalışıyorsanız, her fırsatta kalkıp biraz dolaşın.
Bir önceki yazımız olan Diş Ağrısı Evde Nasıl Geçer? başlıklı makalemizde Bel Ağrısı ve Diş Ağrısı hakkında bilgiler verilmektedir.