ABD'de başkan yardımcısı ne yapar? | Video
Amerikan başkanlık seçimlerine 5 gün kaldı. Sadece başkan adayları değil, başkan yardımcısı adayları için de geri sayım başladı. CNN TÜRK Dış Haberler Muhabiri İrem Koca'nın hazırladığı haber dizisinin son bölümünde, ABD'de başkan yardımcılarının görevine ve makamın tarihsel süreci var.
ABD Başkanı Donald Trump’ın sadık yardımcısı, Hıristiyan, muhafazakar ve Cumhuriyetçi Mike Pence… 244 yıllık Amerikan tarihinde Beyaz Saray’a en yakın olan kadın başkan yardımcısı adayı, Afrika ve Asya kökenli Kamala Harris...
ABD anayasasına göre başkan yardımcısının iki ana rolü var. Başkan yardımcısı, kongrenin alt kanadı olan 100 sandalyeli senatonun başkanı sayılıyor. Senatodaki bir oylamanın berabere kalması durumunda, başkan yardımcısının oyu eşitliği bozuyor. Başkanlık halefiyetinde ilk sırada yer alan başkan yardımcısının ikinci rolü ise, başkanın görevlerini yerine getiremeyeceği durumlarda görevi devralmak.
Yakın döneme kadar ABD'de başkan yardımcılığı sembolik bir görev olarak görülüyordu. ABD'nin ilk başkan yardımcısı John Adams eşine yazdığı bir mektupta, "Ülkem bana insanlığın icat ettiği en gereksiz makamı uygun gördü" demişti.
ABD'de 20. yüzyılın ortalarına kadar, başkan yardımcıları, parti liderleri tarafından belirli bir kesimin oyunu almak için seçiliyordu. Başkan ve başkan yardımcısı genellikle kişisel veya siyasi olarak uyumlu değildi. Aralarında sadakat bağı yoktu. Çoğu zaman farklı ideolojileri temsil ediyorlardı.
Başkan yardımcılığı 1950'lerin başlarına kadar liderliğe giden bir sıçrama tahtası olarak değil, aksine siyasi bir çıkmaz olarak görülüyordu. Bu 2. Dünya Savaşı ve Soğuk Savaş'tan sonra değişti.
Obama yönetiminin başkan yardımcısı olan Joe Biden, 2008 ekonomik durgunluğundan sonra kurtarma yasasını uygulamakla görevliydi. Irak'tan çekilmeden sorumluydu. 8 yıllık iktidar süresince Biden ve Obama'nın yakın dostluğu medyaya da yansıdı.
Trump'ın sağ kolu Pence de, göreve geldiği andan itibaren sadık bir başkan yardımcısı profili çizdi. Amerikan Başkanı sık sık bir yardımcıya ihtiyaç duymadığını söylese de yönetimle ilgili çok farklı yaklaşımları olan iki siyasetçi, salgının doğurduğu kriz nedeniyle yakınlaştı. Pence koronavirüsle mücadele görev gücünün başına geçerek önemli bir rol üstlendi.