Futbolun Keşfi
Gelin birlikte damarda çılgınca gezen bu sporun tarihine inelim. Kitleler üzerinde, dünyadaki en etkili sporlardan biri, hatta belki de en etkilisi olan futbolun tarihsel gelişimi oldukça eskilere dayanmaktadır. Futbol oyununun, ilk olarak nerede, ne zaman ve kim tarafından oynandığı konusunda net bir bilgi yoktur. Fakat yapılan araştırmalar sonucunda, topların oyunlarda kullanılmasının M.Ö. 7000'lere kadar vardığı tahmin edilmektedir.
M.Ö. 4000- M.Ö. 2000 yılları arasında hüküm sürmüş Sümerler'in de ayakla top oynadıklarını gösteren birtakım tarihi belgelere ulaşılmıştır.
M.Ö. 2500 yılında, Çin İmparatoru olan Huang-Ti'nin askerlerine yaptırdığı çeviklik eğitimi, tarz olarak futbola oldukça benzemektedir. Yapılan eğitimde, askerler yere sabitlenen iki direk arasından, bir topu tekmeleyerek geçirmeye çalışırlardı. Bu bilgi, çeşitli tarihsel kaynaklarda yer almaktadır.
Mısır'da yer alan duvar resimlerinde, top oynayan insan figürlerine rastlanması, futbolun tarihçesi hakkında fikir vermektedir. Resmedilen toplardan, günümüze kadar ulaşanları mevcuttur. Çeşitli müzelerde sergilenmektedirler.
Tepük nedir?
Orta Asya'da Türklerin, sadece ayak ve kafasını kullanarak top oynadığı birçok tarihsel kaynakta yer almaktadır. Bu kaynaklardan en önemlisi, Kaşgarlı Mahmut'un Divan-ı Lügat'it Türk adlı eseridir. Eserde, Türklerin topla ayak ve kafa kullanarak oyun oynadığı belirtilmekte ve oyunun isminin de "Tepük" olduğu söylenmektedir.
M.Ö. 8. yüzyılda yaşadığı tahmin edilen Yunanlı şair Homeros, "Odissea" adlı eserinde de top oyunlarından bahseder. Bu da futbolun o devirlerde de oynandığı göstermektedir.
Eski Yunan şehirlerinden biri olan Sparta'da futbolun oynandığına dair tarihi belgelere ulaşılmıştır. Burası, Çin’de Huang-Ti imparatorluğu zamanına benzer şekilde, futbol daha çok askerlerin bir idman şekli olarak görülüyordu. On beşer kişilik takımlar arasında oynanıyordu. Oyuna, bir takım kurallar da konulmuştu. Yunanlılar bu oyuna "Episkyres” adını vermişti.
Yunanlıların Episkyres adı verdiği bu oyunları, bugünün modern futbolun temeli olarak sayılan Harpastum'a da ilham vermiştir. Romalı askerler arasında oynanan Harpastum, ayakla oynandığı gibi elle de oynanabilen bir oyundu.( Harpastum kelimesi Helence dilinde "el topu" anlamını taşımaktadır.) Yirmi yedişer kişilik, 2 farklı takım arasında oynanan bir oyundur. Bu oyunda amaç, topu rakipten alıp, el ve ayakları kullanarak karşı takıma ait alana geçmekti. Bu oyun, Roma askerlerinin askeri yeteneklerinin geliştirilmesinde önemli katkılar vermişti. Harpastum, birçok özelliğiyle günümüzdeki futbol, hentbol ve Amerikan futboluna benzemektedir.
Futbolun Avrupa kıtasındaki tarihsel gelişimi konusunda birçok iddia ortaya atılmaktadır. İngilizler, İtalyanlar ve Fransızlar futbolun ilk olarak kendi ülkelerinde oynandığını ve bu şekilde dünyaya yayıldığını iddia etmekte. Fakat, konu hakkında yapılan araştırmalar göstermektedir ki, futbolun bugünkü oynanışına en yakın şekli 19. yüzyılda İngiltere'de görülmüştür.
İngiltere'de 12. yüzyıldan itibaren futbol oynanmaya başlamış ve kısa sürede her kesime kendini sevdirmeyi başarmıştır. Bir süre sonra, futbolun halk arasında çatışmalara sebep olması üzerine Kral II. Edward, 13 Nisan 1314 günü yayınladığı bir fermanla futbolu yasaklamıştır. Edward şunları diyordu: "Büyük bir topla şehir içinde gürültüler yapıldığı, Tanrı korusun bir çok kaza ve hasara sebebiyet vereceği anlaşılmıştır. Tanrı ve Kral adına, şehir ve kasaba içinde top oynanmasını yasaklıyorum. Emirlerimizin aksine hareket ederek top oynayan her kim olursa en şiddetli cezalara çarptırılacaktır." Ne bilsin gariban, bir topun peşinden koşanların milyarlarca insan tarafından izlenip, tutku ile sevileceğini. Bilse yasaklar mıydı hiç? :)
Bu tarihten sonra futbol ve futbolcular, İngiltere'de kötülenmeye başladıysa da halktaki futbol sevgisinin tükenmesine engel olunamamıştır. Bu durumdan yola çıkılarak; futbolun, çokta rahat bir "küçüklük dönemi" yaşamamış dahi de olsa, bugünlere gelene değin büyüyüp olgunlaşarak sayısız insanı kendine tutkun haline getirmeyi başardığını söyleyebiliriz.Futbolun o baskılardan sora tekrardan yayılması ve önem kazanması Kral II. Charles döneminde olmuştur. O itibaren, futbolda büyük bir gelişim gözlendi.
1841 yılında futbol topunun tam bir küre şeklinde olması kabul edildi. Bundan 7 yıl sonrasında, Cambridge Üniversitesi tarafından tüm futbol kuralları "Cambridge kuralları" adı altında birleştirildi. Cambridge'de öğrenciler arasında bu kurallar doğrultusunda ilk defa bir maç yapıldı. 1857 yılında ilk futbol kulübü Sheffield Club kuruldu.
28 Ekim 1863 günü dünyanın ilk futbol federasyonu olan İngiltere Futbol Federasyonu kuruldu. Bu olay, modern futbolun başlangıç tohumu olarak nitelendirilmekte.30 Kasım 1872'de, dünya futbolunun ilk milli maçı İngiltere ile İskoçya arasında oynandı ve bu maç 0-0 sonuçlandı.
1873'te, futbol kuralları arasına korner atışları girdi. 1875'de İngiltere Futbol Federasyonu tarafından kalelere üst direk konulması ve topa kafayla da vurulabilmesi kabul edildi. (Kafa vurmak yasak, ) 1885'de futbolda profesyonellik kavramı, İngiltere Futbol Federasyonu tarafından resmen kabul edildi. 1886'de ofsayt futbol kurallarına girdi. (Ofsaytı bulmasaydınız iyiydi be hocam, sorana anlatamıyoruz :) ) 1891'de penaltı futbol kuralları arasına girdi. Londra Olimpiyatları'nda futbol ilk kez olimpiyat oyunlarında yer aldı; şaşırılmayacak bir şekilde İngiltere şampiyon oldu. Endüstriyel futbolun, her şeyi para gören zihniyetinden uzak, keyif ve rekabet dolu bir futbol geleceği umuduyla.