Aztekler: Mezoamerika'nın Gizemli Uygarlığı
Aztekler: Mezoamerika'nın Kayıp Uygarlığı
Aztekler, Mezoamerika'da bugünkü orta Meksika bölgesinde 14. ve 16. yüzyıllar arasında yaşamış bir Orta Amerika halkıdır. Zengin bir mitoloji ve kültürel mirasa sahip Azteklerin başkenti, günümüzde Meksiko'nun bulunduğu Texcoco Gölü'nün ortasında yer alan Tenochtitlan kentiydi. Aztekler, büyük bir uygarlık kurmuşlardı.
aztekler
Ancak bu uygarlık, İspanyol fatih Hernan Cortes'in Meksika'yı fethetmesi sırasında yapılan savaşlar sonucunda yok olmuştur. Tenochtitlan'ın kuşatılması ve düşmesi, Aztek İmparatorluğu'nun sonunu getirmiştir.
Bu makalede, Azteklerin kim olduğu, nasıl bir imparatorluk kurduğu ve nasıl yıkıldığı anlatılacaktır. Ayrıca, Azteklerin bıraktığı miras ve etkisi de değerlendirilecektir.
Aztekler kimdir?
Aztekler, Nahuatl dili konuşan farklı etnik gruplardan oluşan bir halktır. Nahuatl, Mezoamerika'da yaygın olarak kullanılan bir dil ailesidir.
Aztek adı, aslında bu halkın kendisine verdiği bir ad değildir. Bu ad, Alman bilim insanı Alexander von Humboldt tarafından 19. yüzyılın başlarında yaygınlaştırılmıştır.
Aztekler, kendilerine Mexica ya da Tenochca adını verirlerdi. Mexica adı, Meksika Vadisi'ne yerleştikleri yer olan Aztlan'dan gelmektedir. Tenochca adı ise, başkentleri Tenochtitlan'ın kurucusu olan efsanevi kahraman Tenoch'tan gelmektedir.
Azteklerin kökeni ve göçü
Azteklerin kökeni tam olarak bilinmemektedir. Bazı kaynaklar, onların Kuzey Amerika'nın güneybatısından göç ettiklerini söylerken, bazıları da onların Mezoamerika'nın yerli halklarından olduğunu iddia etmektedir.
Aztek efsanelerine göre, onlar Aztlan adlı bir adadan göç etmişlerdir. Bu ada nerede olduğu bilin mektedir, ancak bazı araştırmacılar onu Kaliforniya ya da Utah'ta aramaktadır.
Aztekler, 13. yüzyılda Aztlan'dan ayrılarak güneye doğru göç etmeye başlamışlardır. Bu göç sırasında, onlar farklı Mezoamerika halklarıyla karşılaşmış ve çatışmışlardır. Aztekler, göç ettikleri yerlerde yeni tanrılar ve kültürler öğrenmişlerdir.
Aztekler tarihi
Aztekler medeniyeti
Aztekler dini
Aztekler mitolojisi
Aztekler uygarlığı
Aztekler piramitleri
Aztekler sanatı
Aztekler imparatorluğu
Aztekler kültürü
Aztekler takvimi
Aztekler yazısı
Aztekler savaşı
Aztekler insan kurbanı
Aztekler başkenti Tenochtitlan
Aztekler tanrısı Huitzilopochtli
Aztekler fethi Hernan Cortes
Aztekler seramikleri
Aztekler toplumu
Aztekler coğrafyası
Aztekler ekonomisi
Aztekler bilimi
Aztekler mimarisi
Aztekler eğitimi
Aztekler sağlığı
Aztekler yemekleri
Aztekler giyimi
Aztekler müziği
Aztekler dansı
Aztekler oyunları
Aztekler sporu
Aztekler şiiri
Aztekler hukuku
Aztekler siyaseti
Aztekler ahlakı
Aztekler felsefesi
Aztekler astrolojisi
Aztekler matematiği
Aztekler tıbbı
Aztekler botaniği
Aztekler zoolojisi
Aztekler dilbilimi
Aztekler edebiyatı
Aztekler tarihyazımı
Aztekler arkeolojisi
Aztekler antropolojisi
Aztekler etnografyası
Aztekler simgesel anlatımı
Aztekler, Meksika Vadisi'ne ulaştıklarında, burada zaten kurulmuş olan Toltek, Tepanek, Acolhua ve diğer halklarla karşılaşmışlardır. Aztekler, bu halklardan etkilenmiş ve onlarla ittifaklar kurmuşlardır. Ancak, aynı zamanda onlarla rekabet etmiş ve savaşmışlardır.
Azteklerin kültürü ve inançları
Azteklerin kültürü ve inançları, Mezoamerika'nın diğer halklarından etkilenmiştir. Aztekler, çok tanrılı bir din benimsemişlerdir. Onların en önemli tanrıları şunlardır: Huitzilopochtli (savaş ve güneş tanrısı), Quetzalcoatl (yaratıcı ve rüzgar tanrısı), Tlaloc (yağmur ve bereket tanrısı), Tezcatlipoca (gece ve kader tanrısı) ve Coatlicue (toprak ve doğum tanrıçası).
Aztekler, tanrılarına saygı göstermek için çeşitli ritüeller yapmışlardır. Bunların en bilineni insan kurban etmektir. Aztekler, savaşta ele geçirdikleri esirleri ya da kendi halklarından seçtikleri kişileri tanrılara sunmak için tapınaklarda öldürmüşlerdir. Bu kurban törenleri, hem dini hem de siyasi bir işlev taşımıştır.
Azteklerin kültüründe sanat, bilim, eğitim ve edebiyat da önemli bir yer tutmuştur. Aztekler, renkli taşlar, tüyler, altın ve gümüş gibi malzemelerle çeşitli heykeller, maskeler, takılar ve diğer süs eşyaları yapmışlardır. Aztekler, astronomi, matematik, tarih ve tıp gibi alanlarda da ilerlemişlerdir. Aztekler, Nahuatl alfabesi adı verilen bir yazı sistemi kullanmışlar ve bu yazıyla çeşitli kitaplar yazmışlardır. Aztek edebiyatında şiir, mitoloji, tarih ve felsefe gibi türler gelişmiştir.
Azteklerin başkenti Tenochtitlan
Azteklerin başkenti Tenochtitlan, Meksika Vadisi'nde Texcoco Gölü'nün ortasında kurulmuş bir adadır. Aztek efsanesine göre, göç eden Aztek halkı burada bir kartalın bir kaktüsün üzerinde bir yılan yediğini görmüştür. Bu görüntü onlara tanrı Huitzilopochtli tarafından verilmiş bir işarettir. Bu işaret sayesinde Aztekler buraya yerleşmeye karar vermiştir.
Tenochtitlan'ın kuruluşu 1325 yılı olarak kabul edilmektedir. Başlangıçta küçük bir ada olan Tenochtitlan zamanla büyümüştür. Aztekler gölün sularını kurutarak ya da yapay ad alar yaparak kentin alanını genişletmiştir. Kent, kanallar, köprüler, piramitler, tapınaklar, saraylar ve pazar yerleri gibi yapılarla donatılmıştır. Kentin nüfusu 16. yüzyılda 200 bin civarında olmuştur. Bu sayıyla Tenochtitlan, o dönemde Avrupa'nın en büyük kentlerinden biri olmuştur.
Tenochtitlan, Aztek İmparatorluğu'nun merkezi olmuştur. Burada yaşayan Aztek hükümdarları, imparatorluğun siyasi, dini ve askeri liderleri olmuştur. Tenochtitlan, aynı zamanda Mezoamerika'nın kültürel ve ekonomik bir merkezi olmuştur. Burada çeşitli ürünlerin alınıp satıldığı büyük bir pazar bulunmaktaydı.
Aztek İmparatorluğu nasıl kuruldu?
Aztek İmparatorluğu, 15. yüzyılın ortalarında kurulmuş bir devlettir. Aztekler, Meksika Vadisi'nde yaşayan diğer halklarla ittifaklar ve savaşlar yaparak güçlenmiş ve genişlemiştir. Aztek İmparatorluğu'nun kuruluşu, Aztek Üçlü İttifakı adı verilen bir antlaşma ile gerçekleşmiştir.
Aztek Üçlü İttifakı ve genişlemesi
Aztek Üçlü İttifakı, 1428 yılında Tenochtitlan, Texcoco ve Tlacopan kentlerinin arasında imzalanan bir antlaşmadır. Bu antlaşma ile bu üç kent, Meksika Vadisi'nde hakimiyet kurmak için birlikte hareket etmeye karar vermiştir. Bu ittifak sayesinde Aztekler, diğer halkları yenerek topraklarını ele geçirmişlerdir.
Aztek Üçlü İttifakı, 16. yüzyılın başlarına kadar sürmüştür. Bu süre zarfında Aztekler, Mezoamerika'nın büyük bir bölümünü fethetmiştir. Aztek İmparatorluğu'nun sınırları, bugünkü Meksika'nın orta ve güney bölgeleri ile Guatemala'nın bazı kısımlarını kapsamıştır. Aztek İmparatorluğu'nun nüfusu yaklaşık 5 milyon civarında olmuştur.
Azteklerin yönetimi ve toplumsal yapısı
Aztek İmparatorluğu, merkezi bir yönetimle idare edilmiştir. Aztek hükümdarı ya da Hueyi Tlatoani (Büyük Konuşmacı), imparatorluğun en yüksek makamıdır. Hueyi Tlatoani hem siyasi hem de dini bir otoriteye sahiptir. Hueyi Tlatoani'nin altında Tlatoani (Konuşmacı) adı verilen yerel yöneticiler bulunmaktadır. Tlatoani'ler fethedilen bölgelerin başına getirilirler ve vergi toplamakla görevlidirler.
Aztek toplumu, sınıflara ayrılmıştır. En üst sınıfı soylular oluşturmaktadır. Soylular arasında askerler, rahipler, devlet görevlileri ve tüccarlar bulunmaktadır. Soyluların altında halk sınıfı vardır. Halk sınıfı çiftçilerden, zanaatkarlardan ve işçilerden oluşmaktadır. En alt sınıf ise kölelerdir. Köleler genellikle savaş esirleri ya da borcunu ödeyemeyenlerdir. Köleler, özgürlüklerini kazanmak için çalışabilir ya da satılabilirler.
Azteklerin ekonomisi ve ticareti
Aztek İmparatorluğu'nun ekonomisi, tarıma dayanmaktadır. Aztekler, başlıca olarak mısır, fasulye, kabak, biber, patates ve kakao yetiştirmiştir. Aztekler, gölde yapay adalar olan chinampa'lar kurarak tarım alanlarını arttırmışlardır. Chinampa'lar, verimli ve sulak bir toprak sağlamıştır.
Aztekler, ticaret yaparak da ekonomilerini geliştirmiştir. Aztekler, fethettikleri bölgelerden vergi olarak çeşitli mallar almışlardır. Bu mallar arasında tüy, pamuk, tuz, bal mumu, balık, et, meyve, sebze, tütün ve değerli taşlar bulunmaktadır. Aztekler, bu malları Tenochtitlan'daki büyük pazarda satarak ya da takas ederek gelir elde etmişlerdir.
Azteklerin ticaret ağı Mezoamerika'nın çeşitli bölgelerine ulaşmıştır. Aztekler, özellikle Maya uygarlığı ile ticaret yapmışlardır. Aztekler, Maya topraklarından kakao, türkuvaz, altın ve gümüş gibi değerli mallar getirmiştir. Azteklerin ticaretini kolaylaştıran bir faktör de onların kullandığı para birimi olmuştur. Aztekler, kakao çekirdekleri ve bakır halkalar gibi malları para olarak kullanmışlardır.
Aztek İmparatorluğu nasıl yıkıldı?
Aztek İmparatorluğu'nun yıkılışı, 16. yüzyılın başlarında İspanyolların Meksika'ya gelmesiyle başlamıştır. İspanyollar, hem altın aramak hem de Hristiyanlığı yaymak için Mezoamerika'ya gelmişlerdir. İspanyolların lideri Hernan Cortes'tir. Cortes, 1519 yılında Meksika kıyılarına ulaşmıştır.
İspanyolların gelişi ve Moctezuma II
Cortes, Meksika'ya geldiğinde Aztek İmparatorluğu'nun hükümdarı Moctezuma II'dir. Moctezuma II, 1502 yılında tahta çıkmıştır. Moctezuma II, güçlü ve zeki bir liderdir. Ancak, imparatorluğun bazı bölgelerinde isyanlar ve ayaklanmalar vardır. Moctezuma II, bu sorunlarla uğraşmaktadır.
Moctezuma II, İspanyolların gelişini duyduğunda şaşırmıştır. Moctezuma II, İspanyolları tanrı Quetzalcoatl'ın geri dönen elçileri olarak sanmıştır. Quetzalcoatl efsanesine göre, bu tanrı bir gün geri dön