Güçlü duygularla bağlantılı anılar, hafızamızdaki yerini sağlamlaştırır.
Çoğu insan 15 Temmuz’da nerede olduklarını veya ilk çocuklarının doğduğu gün havanın nasıl olduğunu hatırlayabilir. Öte yandan 10 Eylül’deki dünya olayları ya da geçen salı öğle yemeği hakkındaki anılar çoktan silindi.
Columbia Üniversitesi Vagelos Doktorlar ve Cerrahlar Koleji’nde psikiyatri ve sinirbilim profesörü olan René Hen, “Her şeyi hatırlamamamız mantıklı” diyor. “Sınırlı beyin gücümüz var. Sadece gelecekteki refahımız için neyin önemli olduğunu hatırlamamız gerekiyor.”
Bu bağlamda korku, sadece anlık bir duygu değil, hayatta kalmamız için kritik olan bir öğrenme deneyimidir. Yeni bir durum bizi korkuttuğunda beyin, gelecekte benzer durumlardan kaçınmamıza veya uygun önlemleri almamıza yardımcı olmak için nöronlarımızdaki ayrıntıları kaydeder.
Hala bir muamma olan şey, beyinde hipokampus aracılığı ile kaydedilen bu anıların neden bu kadar güçlü hale geldiği.
Bunu öğrenmek için Columbia’da bir MD / PhD öğrencisi olan Hen ve Jessica Jimenez, fareleri yeni, korkutucu ortamlara yerleştirdi ve beynin korku merkezine (amigdala) ulaşan hipokampal nöronların aktivitesini kaydetti. Nöronların aktivitesi de bir gün sonra fareler deneyimin anılarını almaya çalıştıklarında kaydedildi.
Şaşırtıcı olmayan bir şekilde, korkutucu ortama yanıt veren nöronlar bu bilgiyi beynin korku merkezine gönderiyor. Hen, “Şaşırtıcı olan şey, fare daha sonra hafızayı hatırladığında bu nöronların senkronize olmasıydı” diyor. Jimenez, “Korku hafızasını oluşturmak için kritik olan eşzamanlılık olduğunu gördük ve eşzamanlılık ne kadar büyükse, bellek o kadar güçlüdür” diye ekliyor Jimenez. “Bunlar, dikkat çekici olayları neden hatırladığınızı açıklayan mekanizma türleridir.”
Senkronizasyonun nasıl ve ne zaman gerçekleştiği hala bilinmemektedir, ancak cevap; beynin yaşam boyu anılar yaratan ve travma sonrası stres bozukluğu için yeni tedavilere yol açan iç işleyişini ortaya çıkarabilir. Hen, “TSSB’li insanlarda, pek çok benzer olay onlara orijinal korkutucu durumu hatırlatıyor,” ve “nöronlarının senkronizasyonunun çok güçlü hale gelmesi olası.” diyor.
Kaynak:
Jessica C. Jimenez, Jack E. Berry, Sean C. Lim, Samantha K. Ong, Mazen A. Kheirbek, Rene Hen. Contextual fear memory retrieval by correlated ensembles of ventral CA1 neurons. Nature Communications, 2020; 11 (1) DOI: 10.1038/s41467-020-17270-w
#Anılar #Haber #TSSB #PTSD #Psikoloji #Klinkik Psikoloji