arap-israil savaşları
devam ederken, 1967 ve 1970 arasında mısır ve israil arasında yaşanan yıpratma savaşı ile israil, mısır hava sahası üzerinde ciddi biçimde üstünlük sağlamıştı hatta neredeyse mısır hava kuvvetleri uçak kaldıramayacak vaziyete getirmişti ve mısır sadece yerden havaya füzelerle(sam) önleme yapıyordu
. kendi hava sahalarında israil uçakları cirit atıyor
ancak mısır ordusu bunu izlemekle yetiniyordu.
dönemin mısır cumhurbaşkanı nasır bu nedenle yardım için sovyetler birliği'ne başvurdu. nasır 24-25 ocak 1970'de moskova'yı ziyaret etti ve zaten devam eden sovyet yardımlarının daha da genişletilmesini talep etti . bu talebi kabul eden sovyetler, mısır'a 18. hava savunma birliğini ve mig-21 uçaklarından oluşan 135. avcı filosunu konuşlandırmaya başladı. bu askeri ekipmanlar başlangıçta kahire, iskenderiye ve asvan barajı'nın savunmasıyla görevlendirilmiş, mısır hava savunma sistemleri nakliye esnasında kapatılmıştı bu nedenle israil istihbaharatı tarafından bu nakliyat kolayca öğrenildi.
israil, süper güç olan sovyetler ile uğraşılmayacağını biliyordu bunun için mısır üzerinde nisan ayı boyunca uçuş yapmadı. fakat sovyetler ve mısır hava savunma sistemleri israil'e ait 2 adet f-4 uçağını sam sistemi ile düşürdü. dahası bir sovyet mig-21'i israil a-4 skyhawk uçağını aa-2 füzesi ile vurdu ve rephidim'e inmeye zorladı. bu tehditler nedeniyle israil bir hava harekatı yapmayı planladı ancak bu harekat sovyetlere karşı yapılacaktı. bunun için aldatmalı bir saldırı yapılmasına karar verildi.
"rimon 20", süleyman kentinin güneydoğusunda bulunan bir mısır radar istasyonunda israil hava kuvvetleri(ıaf) 69. filodan f-4e phantom ıı filosunun saldırısıyla başlayacaktı. bu saldırı skyhawk uçakları tarafından gerçekleştirilecek bir bombalama görevi gibi gösterilecekti. bu arada dört 119. filoya ait dassault mirage
uçakları, güneyde hurghada yakınlarında mısır hava sahasına nüfuz edecek ve rutin bir keşif uçuşunu taklit edecekti. sovyet mig'leri, mirage'leri durdurmak için karşılarına çıktıklarında, bunlar mig'leri batıya doğru çekeceklerdi, bu noktada, sina üzerindeki phantom ve 117. filodan 4 adet mirage, doğudan gelen mig'leri kapatacaktı ve onları kapana kıstıracaktı. rephidim'de bir başka 4 adet 101. filodan mirages uçakları, destek istendiği anda hemen kalkış için scramble durumunda olacaktı. hiçbir şeyi şansa bırakmayan israil hava kuvvetleri generali motti hod, görev için mümkün olan en iyi takımı kurmaya karar verdi. harekata filo komutanları katılmıştı ve onlarda seçilecek pilotlarını kendileri seçmişti. o dönemde 119. filoya ve 5 kill-marklı bir as'a komuta eden amos amir, kendisine eşlik edecek asher snir, avraham salmon ve avi gilad'ı seçti. uri even-nir, 117. filo'ya komuta eden ve daha önce hepsinin ölümle sonuçlandığı 3 uçak düşüren ıtari neuner, 7 kill-marklı yehuda koren ve kobi richter tarafından eşlik edilecekti. 8 kill-marklı bir lider olan 101. filodan ıftach spector'a michael tzuk, israil baharav ve giora ram-furman eşlik etti. 69. filodan phantom pilotu, navigasyoncu shaul levi, 2 kill-marklı avihu bin-nun'a eşlik edecekti. ayrıca, reuven reshef, ehud hankin ve uri gil ile israil parnas ve aviem sella bulunuyordu. israil, sovyetlerin şakaya gelmeyeceğinin farkındaydı bu nedenle savaş süresince 67 muharebe sortisi yapmış bu deneyimli ve tecrübeli as pilotları sovyetlerin karşısına koymaya niyetliydi.
30 temmuz 1970 perşembe günü, süveyş kanalı boyunca mısır'a karşı başlattığı saldırıların devamı gibi, 69. ve 201. filolardan phantom uçakları, 110. filo vautours, 113. filo ouragans ve 115. , 102. ve 116. filodan skyhawks uçakları harekata katıldı. o gün hava gayet sakin ve güneşliydi. bütün uçaklar üsse döndüğünde, rimon 20 harekatı için kalkış yapılabilinirdi.
rimon 20, saat 14:00'de dörtlü kol uçuşunda bulunan bin-rahibe, sela, hankin ve gil'in sohana'da mısır radarına girmesiyle harekat başlatıldı. bu arada amos amir'in 119. filodan 4 adet mirage uçağı, süveyş körfezi'ni alçak irtifada geçerek kuzeye dönmeden ve 35.000 feete çıkmadan önce mısır hava sahasına girmişti. rutin keşif uçuşunda tek hedef olarak görünmek için birbirlerine yakın uçan 4 mirage, ikişer adet aım-9d sidewinders mühimmatı ile silahlandırılmıştı. uçuşun 11 dakika boyunca sürmesi sovyetleri nihayetinde öfkeye düşürdü ve savaş uçaklarını israil uçaklarını engellemek için gönderdiler. yerden ilk önce yüzbaşı kamenev liderliğindeki kawm ushim üssünden 4 adet mig-21
, kısa bir süre sonra beni-süef üssünden yüzbaşı yankenko ve saranin tarafından yönetilen 4'lü formasyon uçuşu ile 8 adet mig-21 kalkış yapmıştı. ikinci oluşumdan bir mig, motor problemleri ile karşılaştıktan sonra görevi kısa sürede iptal etti. kawm ushim ve el katamiyah üslerinden 12 adet mıg-21 daha destek için kalkış yaptı. iki sovyet dörtlüsü, "keşif" uçuşunu engellemek için, diğer iki dörtlü kol uçuşunda bulunan mig'ler ise bir bombardıman görevi yapacaklarını düşündükleri skyhawk uçaklarına yöneldiler . ilk mig'ler 20 km uzaklıkta ve israil uçaklarına batıdan yaklaşırken, amos amir dört mirage uçağı ile 270° ye döndü ve bu da onları batıya doğru götürdü. artık mig'leri batıya çekmek yerine, şimdi onlarla karşı karşıya geliyorlardı. mirage'lar mig'lere yaklaştıkça, dörtlü kol uçuşundaki phantom
uçakları bölgeye düşük irtifada yaklaşıyordu. orijinal plan, phantomların mirages'i takip eden mig-21'lerin altından uzun menzilli ve radar güdümlü aım-7 sparrow
füzeleriyle onları vurmaktı ancak bu artık mümkün değildi. phantomlar yaklaştıkça bir it dalaşı kaçınılmaz oldu.
phantomlar, mirage uçaklarını koruyacakken, dağınık uçan mirage pilotları sovyet uçaklarına tekli katılmak için ayrıldılar. avraham salmon ve avi gilad, muharebe başladığında ayrıldı ve salmon mig düşüren ilk pilot oldu. phantom uçağının kuyruğunda iki mig-21 tespit etti. en arkadaki mig'nin arkasından çıkıp atış yapmadan önce diğer pilotları uyardı ve bir aım-9d
füzesini gönderdi. mig vuruldu ve pilotu nikolai yurchenko öldürüldü.
asher snir, mig'leri kovalamak için kanat arkadaşından ayrıldı. kendisini birçok mig ve phantom'un ortasında bulup, sovyet uçaklarından birini kovalamayı seçti. mig, mirage'dan uzaklaşırken, snir, mig-21'in altını çizen bir aım-9d'yi fırlattı ve vurdu. kaptan yevgeny yakovlev, vurulmuş uçaktan kurtulmayı başardı, ancak inişte öldü. aviem sella, uçağın ve pilotunun düşüşüne şahit oldu.
mirage uçaklarından biri savaşın başlamasından birkaç saniye sonra havadan havaya füze fırlattı. füze bir mig'e çarptı ve ağır hasar verdi. pilot uçaktan ayrıldı; uçak spin atarak 30.000 ft'den alevler içinde adeta bir taş gibi düştü. rus pilotun paraşütü hemen açıldı oysa ki, paraşüt 10.000 feet'de açılacak şekilde tasarlanmıştı. bu nedenle pilot soğuk hava ile mücadele etti ama kurtulmayı başardı.
ancak snir, kuyruğundaki bir mig'i tespit edemedi. kaptan vladimir ıvlev, snir'in kullandığı mirage uçağına bir adet aa-2
füzesi fırlattı. füze, motor nozzle'nın hemen yanında infilak etti ve uçağa hasar verdi. snir, hasarlı uçağı ile rephidim'e güvenli bir iniş yapmak için gruptan ayrıldı. kaptan ıvlev, yakıtının yetersiz olması nedeniyle el-qutamiya üssüne dönme kararı aldı. dönerken bir f-4 phantom uçağına isabetsiz top ateşi yaptı.
savaş devam ederken, israil'in takviye için tuttuğu uçaklar havalandı. mısır ve sovyet radarlarının ötesinde, sina çöllerinde alçak irtifada gizlenen 117. filoya ait 4 adet mirage'ı, ıtamar neuner'in jetinin motor arızası ve görevi iptal etmesi gerektiğinden batıya doğru ilerliyordu. neuner'i düşman topraklarında tek başına terk etmekten çekinmeyen even-nir, repidhim'e geri döndü. 101. filodan ıftach spector ve michael tzuk, yerlerini almak için havalandı. ancak, spector, kısa süre sonra tzuk'u gözden kaybetti ve üssüne geri dönmesini emretti. spector muharebeye kendi başına katıldı. 117. filodan, koren ve richter de sovyet savaşçılarını meşgul etmek üzereydi. bu arada, phantom mürettebatı, çiftler halinde uçmanın aslında daha güvenli olduğunu, ancak pilotun hareket özgürlüğünü sınırladığı için hava saldırısında elverişli olmadığını gördüler. sovyet pilotları ciddi bir tehdit oluşturmaya yetecek kadar yetenekli görünmüyorlardı. bin-rahibe ve sella yollarını ayırmaya ve kendi avlarını bulmaya karar verdiler. sella, mig'lerden birini hedef aldı, ancak füzelerini ateşlemek için pozisyon alamadı. mig, sıkı bir dönüş yaptığında ve phantom'la yüz yüze geldiğinde, sella immelman manevrası
ile mig'in arkasına geçti.
sella, rus pilotunun deneyimsiz olduğunu fark etti; rus pilot bir savaş durumunda uçaklarını nasıl kullanacağını bilmiyordu. sell bunu rus pilotun 15.000 ft'den 700 ft'e dik bir dalıştan kaçmaya çalışarak kanıtladı. sella'nın tek yapması gereken onu takip edip radarını ona kilitlemekti ve ardından bir aım-9 füzesi ateşledi. muazzam bir patlama oldu ama mig bulutların arasından siyah duman salarak çıktı. sella, duruma sinirlendi ve ikinci bir aım-9'u gönderdi ancak buna gerek yoktu zira mig zaten hasar almıştı ve düşmeye başlamıştı. ikinci füze de mig'i vurdu ve parçalara ayırdı. sella, rus pilot yüzbaşı georgy syrkin'i feci şekilde düşürdü.
muharebede şimdiye kadar iki dakika geçmişti ama hem mirage uçaklarının hem de mig-21'lerin yakıtları bitmek üzereydi. avihu bin-nun, 1000-2.000 fit arasında uçan bir mig'yi, 117. filodan koren ve richter'in phatom'unun kuyruğunda buldu. richter, mig'de bir shafrir 2
füzesi fırlatmıştı, ancak mesafe uzaktı ve füze mig'e zarar vermedi. koren, bir füze daha fırlatmayı denedi ancak füzelerin muharebeye girmeden yakıt tanklarıyla beraber atıldığını gördü. koren, top atışı menziline girmeye çalışırken, avihu bin-nun tarafından bir adet aım-7 sparrow füzesi atıldı. füze mig'i vurdu ve pilot kamenev'i öldürdü. avihu bin-nun, bunu koren'in yapamayacağını bildiği için yapmıştı.
muharebe alanından uzaklaşmaya çalışan bir başka mig-21, mirage pilotu avraham salmon tarafından kovalanıyordu. vladimir zhuravlev, salmon'un kendisini vurmaması için sert manevralar yapıyordu. salmon bir füze ateşledi fakat bir hasar vermedi. daha sonra 101. filodan spector, topunu ateşledi
ve tüm mühimmatı bitinceye kadar ateşe devam etti. spector, yakıt ve mühimmatı tükendiğinden kuzeybatı yönüne doğru uçmaya başladı. sadece birkaç yıl sonra, zhuravlev'in uçağının düştüğü ve öldüğü ortaya çıktı. muharebenin son mig'ini spector ve salmon, birlikte düşürmüş oldu.
savaş üç dakika kadar sürdü. sovyetlerin daha fazla uçak göndermesine karşılık motti hod destek güç göndermeye hazırdı. mirage uçakları yakıt ve mühimmat ikmali için rephidim üssüne, 69. filo phantom'ları ramat david hava üssüne ilerlediler. muharebenin ilk detayları olaydan saatler sonra çıktı. israil, 4 mısır uçağını düşürdüklerini açıklasa bile mısır bunu reddetti. mig pilotlarının gerçek kimliği günler içinde rapor edildi ve 1970’li yılların sonlarında mısır’daki sovyet mevcudiyetini tartışırken başbakan meir tarafından doğrulandı.
1972'de mısır basını, 5 sovyet uçağının aslında 30 temmuz 1970'de kaybolduğunu açıkladı. bu, daha sonra, mısır başkanı sadat tarafından, camp david anlaşması'nın imzalanmasından önce israil ziyareti sırasında da teyit edildi.
sovyetler birliği, bir başka mig-21 alayı kurdu ve su-15'in tüm hava saldırısı düzenleyicileri, savunmaları güçlendirmek için mısır'a gönderildi. daha önce sovyetlerin mısırlıların zaten aşina oldukları taktikler için düştükleri zaman, kendi performansları ve üstün sovyet becerilerine sahip oldukları için yoğun eleştiriler almışlardı.
operasyon israil tarafında moral yükseltmeyi başarırken, rimon 20 savaşın gidişatını değiştirmedi. başka bir israil f-4 phantom'u 3 ağustos'ta bir sa-3 füzesi ile hasar gördü. bununla birlikte, yeni bir kriz oluştu. ne israil ne de mısır açık bir avantaj sağlayabilir, ancak her ikisi de askeri başarı iddia edebilirdi. amerika birleşik devletleri ve sovyetler arasında kriz daha da büyümeden 7 ağustos 1970’te, savaşı sona erdiren bir ateşkes anlaşması yürürlüğe girmiştir.