İngiliz olmak çok karmaşık bir kaderdir. İngiliz bir romancı olmak bir felaket gibi görünebilir. Bir tarih, sınıf, çöp ve yayın miazmasına girersiniz – mezbahaya girerken üzgün bir ineğin hissedebileceği gibi. Ya da kesinlikle yirmi yıl önce kendim mezbahaya girdiğimde böyle hissetmiştim. Bu sistem için bir alegori, Martin Amis’in ihtişamıydı. Herkesin Amis hakkında bir fikri vardı ve garip olan şu ki, bu fikir asla sadece nesir, romanlar, hikâyeler ve denemeler hakkında değildi. Aynı zamanda görüşleri hakkında bir fikirdi: parti dedikoduları ve gazete teorileri, Oxford eğitimi ve öğleden sonra tenisi.
İngiliz erkek! Ya da en azından, hem gerçek hem de kazanılmış birçok baba figürüyle İngiliz burjuva erkeği. Bazı açılardan, bazı fotoğraflarda Amis Jagger’a benziyordu ve bu yüzden edebiyatın Jagger’ı oldu. Ufak tefekti, doğru – onun çizgisinde kalıcı bir dostluk sancısı hissediyorum. Hamile Dul “1.60 ile 1.70 arasındaki çok tartışmalı bölgeyi” işgal eden bir karakter hakkında – ama aynı zamanda aşırı erkeksiydi. Konusu sadece bilardo, içki ve tüm kadın “çuval sanatçılarını” yargılama saplantısı değildi. Üsluptan da ibaret değildi: her fiile takılmadan bir cümleyi kendi haline bırakamama, trüf mantarlı patates kızartmasının nesir eşdeğeri. Aynı zamanda görüşme kişiliği, tüm kibir ve kulüp binası evrenselliğiydi, ancak özel olarak konuşmanın düşünceliliği ve cömertliği ile çelişebilecek ne kadar çok şey varsa.
Ama en önemlisi, İngiliz erkekliği, dünyaya dair komik algısının saflığındaydı. Çok özel bir sözlü edebiyat biçimi uyguladı – anekdot, aşağılama, can alıcı nokta, alkollü şaka: mahvolmuş yemek masasından monologlar. Bu sabah eski bir kopyasını aldım. Para ailemin evinden alındılar ve oradaydılar, riffler: “Artık buralara park edemezsin. Pazar öğleden sonra bile artık buraya park edemezsiniz. Sen olabilmek insanlara çift park: insanlar size çift park edebilir. Evler yarıya inerken arabalar ikiye katlanıyor.” Veya: “İngilizlerin tenis oynayabileceklerini söylediklerinde, Amerikalıların tenis oynayabileceklerini söylediklerinde kastettiklerini kastetmediğini anlamalıydım. Amerikalılar tenis oynayabileceklerini kastediyor.” Veya: “Bu adamın korkutma işinde geleceği yoktu. Sadece korkutucu değildi.” Amis’in bir romanı, her satırın en iyi pozunu bulması için bir aygıttır. “Evet,” dedim ve bir sigara daha içmeye başladım. Size aksini özellikle bildirmedikçe, her zaman bir sigara daha içiyorum.”
Beni hâlâ en çok baştan çıkaran ve ürküten Amis romanının bu dünyanın komedi olarak görülmesinin nedeni budur. Zamanın Oku, Avrupa’daki ilk deneyi. Bu roman, Tod T. Friendly’nin savaş sonrası bir Amerikan banliyösünde başlayan ve Auschwitz’deki psikopat doktorlardan biri olan Odilo Unverdorben’e dönüşmesiyle biten hayatını tersten anlatıyor. Bu, kampta ürkütücü derecede dokunaklı şeyler olduğu anlamına gelir: altın dikkatle Yahudilerin ağızlarına geri konur; duman bir cesede dönüşür, o da yaşayan bir insana dönüşür ve bu kişi daha sonra ailesiyle güzel bir şekilde yeniden birleşir. Gettolar tasfiye ediliyor. Bu arada her şey titrek bir yüksek üslupla anlatılır: örneğin ayakkabı, gaz odalarının bir girişinde, “gölgelerden atılmış ve ustaca yakalanmış ağır, eski bir kurşun gibi”. Doğal olarak, anlatıcımız, tarihin her zaman gelişmeye eğilimli bu güzel akışından çok memnun – “Şok edici derecede iltihaplı bir göz küresi, tek bir enjeksiyonla hemen düzeltildi. Sayısız yumurtalık ve testis sorunsuz bir şekilde yerine aşılandı. Kadınlar o laboratuvardan 20 yaş daha genç görünerek çıktılar.”
Tabii ki korkunç; tabii ki tatsız. Ancak roman, ancak o efsanevi araç aracılığıyla mümkün olan türden bir keşfe ulaşır – İngiliz Çizgi Romanı – burada hiçbir kötülüğe doğrudan yaklaşılmaz ve tüm etik yargılar estetik terimler içinde gerçekleşir. Şimdi, sözde İngiliz Çizgi Romanını hiç sevmiyorum. Bu korkunç bir araçtır: bozuk ve sızıntı yapan ve yetersiz, görünüşte gerçek olanı araştırmak için bir araç olarak umutsuzca sınırlı. Ama sonsuza dek o araca bağlanan Amis, bir şekilde bu tür sınırlı durumları sabit arazisi haline getirme yeteneğine ve sezgisine sahipti. Ve Amis hakkında sevdiğim şey, nasıl – çok İngiliz, elbette; o kadar erkek ki – İngiliz Çizgi Romanını pervasızca o çılgın ve hain bölgeye sürdü ve onu güzelce paramparça etti.
—Adam Thirlwell, danışman editörü
Daha önce ya da sonra hiçbir kitaptan nefret ettiğimi hatırlayamıyorum, düşüncesizce nefret ettim. Rachel Kağıtları, en kötü eski erkek arkadaşım, hevesli sarışın bir romancı ve provokatör, üniversitede bana yüksek sesle okumaya başladığı andan itibaren. Anlatıcının, kız arkadaşını aldatmak için son prezervatifini kullandıktan sonra, kız ortaya çıkıp sevişmek istediğinde yakalanamadığı, zaten sırılsıklam olmuş, buruşmuş şeylerden birini gizlice yakalaması gereken anlatıcının ustaca gülünç sahneye özel bir zevk ve saldırganlık ayırdı. kirli atık kağıt sepetinden çıkarın ve mecbur etmek için tekrar güreşin. Her nasılsa her cümleyi kişisel bir saldırı olarak hissettim – gösterişli küçümseme, eğlenceli fiziksellik – ve o erkek arkadaştan kurtulduktan sonra yıllarca roman bende kaldı, imgeler ve ifadeler davetsiz, tanıdık ve kusmuk kadar vahşi geri geliyordu: “Güzel bir çift bir sivilcenin “sarısı”, “boncuklu korku”, “yağlı müsamahakârlık”, “sos yemekleri gibi yüzleri” olan “yoblar”, “pislik solucanları … yavru yılanbalıkları gibi” mideleri “haşlanmış yumurta ve ölü” gibi kokan çıplak kadınlar bebekler, genç “dolu göğüsler” ve daha yaşlı olanlar “o kadar sarkık ki onları bir düğüm halinde bağlayabilirsiniz”, “takma dişler kastanyet gibi tıkırdıyor”, “yatağın kenarına” düşen bir “güneş ışığı”. Amis’in – o romanda ve daha sonraki, daha tuhaf, daha iddialı kitaplarında – ne kadar çok şey olduğunu anlamam biraz zaman aldı. Ama bu hafta, başlangıçtaki tiksintim bile Rachel geçmişe bakıldığında mutasyona uğruyor. O donuk günlerde kaç çağdaş İngiliz yazar beni yalnızca donukluk veya hafif bir utançla etkiledi? Ve burada, bir sayfadaki en ufak bir fışkırması bende fiziksel ıstıraba neden olabilecek, canlandırıcı bir şekilde günlük algılarıma karışabilecek bir zihin vardı – eski sevgilimden Jacob Epstein’a kadar pek çok daha önemsiz yazarın onu taklit etmeye çalışmasına şaşmamalı. tüm pasajlar Rachel kendi ilk çıkışının içine doldurmak için. Beni bu kadar mahveden kitabın, onu elime aldığımda zaten otuz yaşında olduğundan bahsetmiyorum bile – yirmili bir şey enfant korkunç kitabı 1973’te yayınladığında olduğu kadar keskin olmalıydı. o; Eminim ölüm onun iğnesini çıkarmayacaktır.
—Lidija Haas, editör yardımcısı
Kaynak : https://www.theparisreview.org/blog/2023/05/26/the-british-male-on-martin-amis/