Suriye'de yaklaşık 9 yıldır süren iç savaş muhaliflerin yoğun olduğu İdlib bölgesinde sıcak çatışmalarla devam ediyor.
Muhaliflerin kalesi konumundaki İdlib'in çevresinde Esad güçleri bir ayı aşkın süredir operasyonlarını sürdürüyor. Suriye ordusunun, Rusya'nın da desteğiyle İdlib'e düzenlediği operasyonların şiddetini artırması üzerine yüz binlerce sivil Türkiye sınıra doğru geldi. Ocak 2019'dan beri Türkiye sınırı yakınlarına göç edenlerin sayısı 1 milyon 677 bine ulaştı.
Diğer taraftan 2011 yıldan bu yana 3.65 milyon Suriyeliye ev sahipliği yapan Türkiye, sığınmacıların ülkelerine dönmesini teşvik ediyor.
'Çatışmasız bölgeler'e gönüllü dönenlerin dışında, İnsan hakları örgütleri, Türkiye'nin Suriyeli göçmenleri zorla sınır dışı ettiğini ve çatışma bölgesine gönderdiğini iddia ediyor. Ankara ise giden kişilerin gönüllü olduğunu, Türkiye'de kayıt dışı bulunduğunu veya suça karıştığını ileri sürüyor.
İnsan Hakları İzleme Örgütü, Ocak 2019'dan Eylül'e kadar Türkiye'nin yaklaşık 20 Suriyeliyi, ülkenin en tehlikeli bölgelerinden biri olan İdlib vilayetine 'hukuk dışı bir şekilde sınır dışı ettiğini' açıklamıştı.
Temmuz ayının sonlarında İçişleri Bakanı Süleyman Soylu ise Suriye’ye gönüllü olarak geri dönmek isteyen Suriyelilerin 'güvenli bölgelere' geri gönderilmeleri için mevcut prosedürlerden yararlanabileceklerini söyleyerek, Türkiye’nin Suriyelileri sınır dışı ettiğini yalanlamıştı.
'Türkiye, AB'den fazla Suriyeli kabul etti ama onları sınır dışı etme hakkı yok'
İnsan Hakları İzleme Örgütü Kriz ve Çatışma Bölgeleri direktör yardımcısı Gerry Simpson “Evet, Türkiye Avrupa Birliği’nde bulunan Suriyeli sayısının dört misline ev sahipliği yapıyor ama, bu Türkiye’nin Suriyelileri bir savaş bölgesine geri gönderebileceği anlamına gelmez" diyor.
'Tehditle ve şantajla form imzalattılar'
İzleme Örgütü'nün, telefonla ulaştığı 12 Suriyeli, 'Türkiye’de yakalanarak, tehditlerle zorla Idlib’e sınır dışı edildiklerini' iddia etti.
Görüşülen kişiler karakollarda veya geri gönderme merkezlerinde bazı formları imzalamaya zorlandıklarını ve bu formların Suriye geri dönmek istedikleri yönünde bir beyan içerdiğinden kuşkulandıklarını anlattı. Gönderilen bazı sığınmacılar, görevlilerin formun Arapça yazılı kısımlarını elleriyle kapattıklarını öne sürdü.
Bazıları da bazı görevlilerin kendilerini şiddet kullanmakla veya formu imzalayana kadar gözetim altında tutmakla tehdit ettiklerini ifade etti.
Türkiye: Kayıt dışı veya suça bulaşmış olanları gönderiyoruz
Türk yetkililer, ülkeye gönderilen bazı Suriyelilerin kayıtsız olduğunu veya suça karıştığını belirtiyor.
Bir Türk güvenlik yetkilisi hiçbir kaydı olmayan Suriyelilerin içinde Suriye istihbaratına çalışan bazı kişilerin tespit edildiğini iddia etti.
AK Parti yerel seçimlerden sonra göçmen politikasını katılaştırdı
AK Parti’nin son belediye seçimlerinde özellikle Ankara ve İstanbul gibi büyük şehirleri kaybetmesinin nedenlerinden birinin halkın, Suriyeli mültecilerden duyduğu rahatsızlık olduğu düşünülüyor. Kendi seçmeninin de bu konudaki rahatsızlığını gören AK Parti hükümeti, seçimlerden sonra mültecilere yönelik denetimlerini sıklaştırdı.
Sokaklarda kimlik kontrolünün artırılmasıyla kayıtsız ya da suça karışmış olan göçmenler de tespit ediliyor.
Türkiye hukuken savaş olan ülkelere sığınmacı gönderemez
Uluslararası hukuka göre Türkiye'nin geri göndermeme (nonrefoulment) ilkesine uyması gerekiyor. Söz konusu ilke, insanların siyasal zulüme, işkenceye veya başka tür kötü muameleye uğrama tehlikesiyle karşı karşıya kalacaklarının veya can güvenliklerinin tehlikeye düşeceğinin gerçekçi riskler olarak görülebileceği bir ülkeye geri gönderilmelerini yasaklıyor.