Siyatik Nedir? | Tedavisi | Belirtileri | Nedenleri
Siyatik nedir? Siyatik nasıl tedavi edilir? Siyatik belirtileri nelerdir? Siyatik nedenleri nelerdir? Siyatik hastaları nelere dikkat etmelidir?
Siyatik Nedir?
Siyatik sinir, belin son omurlarından (4. ve 5. omur) çıkan sinire denir. Bu sinir kalçadan, diz ve ayak arkasından ayakaltına gelen bir sinirdir. Sinirin çıkış yeri bel bölgesidir. Sinir, kalça veya dizin arka bölgesinde sıkışmış, hasara uğramışsa buna siyatik denir.
Siyatik, boylu boyunca ağrıya yol açar. Kalça, diz ve ayak bileğinde ağrıya neden olur. Siyatik ağrısı genelde yanıcı ve elektrik çarpar tarzında bir ağrıdır. Bazen şiddetli ağrılarla beraber güç kayıplarına, yürümede zorluğa yol açabilir.
Siyatik sinirin hasarları sadece bel fıtığıyla ilişkili değildir, kalça bölgesinde sinir sıkışmasıyla ya da enjeksiyonların hatalı yapılmasına bağlı olarak siyatik sinir zedelenmesiyle ilgili siyatik ağrılar olabilir.
Siyatikte tip belirlendikten sonra tedavi ona göre uygulanır.
Siyatiğin Belirtileri Nelerdir?
Siyatik, kalça bölgesinde bası oluşmasına denir. Siyatik ağrısı genelde yayılan bir ağrıya yol açar. Beraberinde:
- Hissizlik,
- Uyuşma,
- İlerleyen aşamalarda güçsüzlük, hatta düşük ayak denilen ayak sürükleme aşamasına kadar gelebilir. Bu olay sadece ikincil olarak zedelenmelerde görülmektedir.
Beraberinde kalça bölgesindeki kalçanın arasında sinir sıkışmasıyla birlikte veya diz bölgesinde kemiklerin baskısına bağlı olarak alt tarafa yayılan ağrıya, uyuşmaya neden olabilir. Siyatik, yürümeyi engelleyebilecek kadar ilerleyen patolojilere de yol açabilir.
Siyatik, eğer uzun süre devam ederse yani müzminleşirse bacak, baldır kaslarında incelme, kısalma gibi belirtilerde verebilir.
Siyatiğin Nedenleri Nelerdir?
Siyatiğin nedenleri üç grupta incelenebilir. Birinci bölge, bel bölgesinden çıkan sinirin basıya uğramasına bağlıdır. Bel bölgesinde, siyatik sinir basıya uğradığında yayılan ağrıya neden olur yani bel fıtığıyla aynı duruma yol açar.
Siyatik, kalça kaslarındaki sinirin zedelenmesine bağlı ortaya çıkabilir. Dizin arka tarafında bir travma aldığında, çarpma, düşme meydana geldiğinde siyatik ağrısına yol açar.
Siyatik sinir, ayakaltına kadar geldiği için herhangi bir yerdeki zedelenme siyatikle aynı tabloya neden olur.
Enjeksiyon zedelenmesi yoğun olduğunda ilk olarak oradaki ödemi azaltmak için soğuk tedavi uygulanması gerekir. Diğer nedenlerde ise sıcak uygulama daha faydalıdır. Duruma göre tedavi değişkenlik gösterir.
Özetleyecek olursak:
- Ters,
- Ani hareket yapmak,
- Ağır kaldırmak,
- Aşırı kilo almak siyatiğe neden olur.
Siyatik Nasıl Teşhis Edilir?
Siyatiğin teşhisinde öncelikle hasta muayene edilerek değerlendirilmesi yapılır. Bu değerlendirmede kas lokomotor sisteminin gücünü, kasların gücünde herhangi bir azalma olup olmadığına, reflekslerde herhangi bir değişiklik olup olmadığı test edilir.
Muayenenin dışında bazı laboratuvar yöntemleri tanı koymada yardımcı bir etkendir. Son yıllarda MR yöntemi siyatik sinirin hangi seviyede bası altında göstermede son derece yardımcı olur. MR’ın dışında bilgisayarlı tomografi ya da direkt grafi gibi yöntemlerden de faydalanılmaktadır.
Siyatik Ağrısı Hangi Ağrılarla Karıştırılabilir?
Siyatik ağrısı, siyatik sinirinin geçtiği bölgelerdeki ağrılarla karıştırılabilir. Sinir, kalça, diz ve ayak bileğinden geçtiği için dizle ilgili kireçlenmeler, menüsküs yırtıklarıyla karıştırılabilir. Beraberinde kalçada kireçlenme yoğunsa, kalçada herhangi bir zedelenme bulunuyorsa bu siyatik sinire baskı yapabileceğinden dolayı siyatik sinir ağrısıyla karışabilir.
Bel fıtığı veya bel problemleri o bölgede lokalize mi, yoksa alt tarafta mı daha lokalize bunu belirlemek için EMG tetkiki yapılarak karışım engellenmiş olur. Yoğun olarak kas spazmı, kramp tarzı ağrılar olduğunda bu durum siyatik ağrılarıyla benzer ağrılar yapabilmektedir.
Siyatik Kimlerde Görülür?
Siyatik, kalça bölgesinde yoğun olduğundan dolayı daha çok oturarak çalışanlarda, sabit pozisyonda kalanlarda veya oturma pozisyonunda kalça bölgelerinde aşırı yük binen kişilerde görülür. Bu nedenle kilo artışı olduğu dönemlerde dikkat edilmeli ve sık sık pozisyon değişikliğine gidilmelidir. Bunların yanı sıra oturulan bölgeye yumuşak destekleyiciler kullanmak gerekir.
Sert zemin, aynı pozisyonda kalmak, ayak bileğinin aynı pozisyonda kalması siyatiği tetikler. Bu yüzden sık sık pozisyon değişimi gerekir, beraberinde de bel, sırt ve kalça desteği kullanmak gerekir.
Siyatik görülebilen kişiler:
- Obez kişilerde,
- Günlük hareketleri yanlış yapanlarda,
- Aşırı spor yapanlarda,
- Aşırı ağırlık taşıyanlarda,
- Ters hareket yapanlarda görülebilir.
Siyatik Hastaları Nelere Dikkat Etmelidir?
Siyatik hastaları özellikle bel zorlayıcı, ağır kaldırma, ani ve ters hareketler yapma gibi durumlarda çok dikkatli olmalıdır. Çünkü zorlama siyatik sinirin üzerindeki basının artmasına ve bu basının artması da hastalığın ilerlemesine neden olmaktadır.
Kişinin verilen tedaviye harfiyen uyması gerekir. Çünkü tedavi doğru yapılmadığı halde hastada, ileri dönemlerde bacakta güç kaybı yani hafif felç gibi belirtilere sebep olmaktadır.
Ayakta iş yaparken bir ayağımızın altına tabure koymalıyız. Yatarken sırtüstü değil yan yatıp, dizlerimizi karnımıza doğru çekmeliyiz. Oturarak çalışırken ayaklarımızın altına bir yükselti koymalıyız. Oturarak çalışırken ortopedik sandalyeler kullanmalıyız. Bel çukurluğu olan kısma yastıkla destek koymalıyız. Yer temizliği dizler bükülerek ve çömelerek yapılmalı.
Siyatik Nasıl Tedavi Edilir?
Siyatik tedavisi, siyatik sinirinin sıkıştığı bölgeye göre değişmektedir. Sıkıntı, bel bölgesindeki patolojiye bağlıysa bu bölgenin rahatlatılması gerekir. Bunun için ilk aşama ilaç tedavisidir. Batıcı ağrının azalması için üç tedavi uygulanmaktadır. İlk tedavi B12 vitamin tedavisidir. B12 vitamini, sinirleri tamir eder ve yanıcı, batıcı ağrıyı azaltır. B12’nin etkili olmaması durumunda gabapentin veya ileri aşamalarda pregabalin denilen ilaçlar kullanılmaktadır. Bu ilaçlar genellikle 3 ile 6 ay arasında ya da bazen 1 yıla kadar kullanılabilir.
Olayın nedenine bağlı olarak, problem bel bölgesindeyse bele fizik tedavi uygulanır. Sinir germe egzersizleri, kalça bölgesinde patoloji varsa kalçanın etrafındaki kasları gevşetmek için yapılan fizik tedavi yöntemleri, ağrı ayak bölgesinde yoğunsa bu bölgeye destek vererek sinir baskısını azaltmak için tedaviler uygulanır.