KURTULUÞ CEPHESÝ Zafer Bizim Olacaktýr !
http://www.kurtuluscephesi.com
YIL: 16
IL Y . 30
SAYI: 86
THKP-C/HDÖ
0
Anti-Emperyalist ve Anti-Oligarþik Mücadelede
TÜRKÝYE DEVRÝMÝNÝN ACÝL SORUNLARI I ERÝÞ YAYINLARI
30. Yýlýnda Türkiye Devriminin Acil Sorunlarý-I Yeni-Sömürgecilik Ýfþa Ediyoruz: Marie Antoinette de, Sultan Vahdeddin Han da Hain Deðildiler! [Peki Neydiler?] Hayat Ne Kadar Deðiþti! STKlar Bile Yozlaþmýþ! IRA [Ýrlanda Cumhuriyetçi Ordusu] Aydýn Doðan Nasýl Yurtsever Oldu?
Temmuz-Aðustos 2005
KURTULUÞ CEPHESÝ Temmuz-Aðustos 2005
THKP-C/HDÖnün stratejik görüþlerinin ortaya konulduðu Türkiye Devriminin Acil Sorunlarý-Iin yayýnlanýþýnýn otuzuncu yýlý nedeniyle yazýlmýþ önsöz. Emperyalizmin II. yeniden paylaþým savaþýndan sonra uygulamaya baþladýðý yeni-sömürgecilik yöntemleri ve bu yöntemlerin 1980 sonrasýnda içine girdiði bunalým üzerine bir deðerlendirme.
Depolitizasyonun bir parçasýný oluþturan, kitlelerin tarih bilincini bulanýklaþtýrýlmasýna yönelik tarihsel gerçeklerin çarpýtýlmasýný ele alan bir irdeleme.
Amerikan emperyalizminin pasifikasyon faaliyetlerinin aracý olan sivil toplum kuruluþlarýnýn hararetli savunucusu ve parçasý olmuþ olan bir küçük-burjuvanýn iç çekiþleri üzerine bir yazý.
IRAnýn tüm þiddet eylemlerine son verme kararý üzerine bir deðerlendirme.
Aydýn Doðan Holdingteki son aylarda yaþanan geliþmeler üzerine bir deðerlendirme.
KURTULUÞ CEPHESÝ
SORUMLU (V.i.S.d.P) : Sezai Görür Yazýþma Adresi: Postfach 1414 55504 Bad Kreuznach / Deutschland
!
30. YILINDA TÜRKÝYE DEVRÝMÝNÝN ACÝL SORUNLARI-I
'
YENÝ SÖMÜRGECÝLÝK
%
ÝFÞA EDÝYORUZ: MARÝE ANTOÝNETTE DE, SULTAN VAHDEDDÝN HAN DA HAÝN DEÐÝLDÝLER! [PEKÝ NEYDÝLER?]
# & !
HAYAT NE KADAR DEÐÝÞTÝ! STKLAR BÝLE YOZLAÞMIÞ!
IRA [ÝRLANDA CUMHURÝYETÇÝ ORDUSU]
AYDIN DOÐAN NASIL YURTSEVER OLDU?
Ýnternet Adresi: http://www.kurtuluscephesi.com http://www.kurtuluscephesi.org E-Posta Adresi: email@example.com
Bu sayý ÝLKER Matbaasýnda basýlmýþtýr. Baský Tarihi: 5 Aðustos 2005
Temmuz-Aðustos 2005 KURTULUÞ CEPHESÝ
30. Yýlýnda Türkiye Devriminin Acil Sorunlarý-I
Otuz yýl önce, Aðustos 1975de, illegalite koþullarýnda Türkiye Devriminin Acil Sorunlarý-Iin ilk baskýsý yapýldý. Sadece 300 tane basýlmasýna raðmen ülkenin her yanýna yayýldý ve büyük yanký uyandýrdý. TDAS-I, THKP-Cnin stratejik çizgisi olan Politikleþmiþ Askeri Savaþ Stratejisinin teorik temellerini ortaya koyan bir metin olarak, 1971 yenilgisinden sonra solda güçlenen her türden sað-pasifist ve oportünist görüþleri teþhir eden bir teorik metindir. Bu teorik metin, 30 Mart 1972de önder ve yönetici kadrolarýný kaybeden THKP-Cnin yeniden örgütlenmesinin ve merkezi bir örgütsel yapýya kavuþturulmasýnýn bir bildirgesi olmuþtur. TDAS-Iýn yayýnlanmasýyla birlikte, 19721975 arasýnda daðýnýk ve grupsal düzeyde sürdürülen örgütlenme çalýþmalarý bütünleþtirilmiþ ve merkezileþtirilmiþtir. Böylece kamuoyunda Acilciler olarak bilinen Türkiye Halk Kurtuluþ Partisi-Cephesi/Halkýn Devrimci Öncüleri (THKP-C/HDÖ) örgütü ortaya çýkmýþtýr. THKP-C/HDÖnün ideolojik, politik ve stratejik görüþlerini ortaya koyan TDAS-Iin çýkýþ noktasý, bir ülkede devrim yapmanýn ilk þartý, doðru emperyalizm tahlilidir. Ýçinde yaþanýlan dünyanýn doðru bir tahlili yapýlmadýðý sürece, dünyanýn doðru olarak kavranamayacaðý, dolayýsýyla onu deðiþtirmenin doðru bir yolunun bulunamayacaðýný ifade eden bu bakýþ açýsýyla, öncelikle Mahir Çayan yoldaþ tarafýndan Kesintisiz Devrim II-IIIde ortaya konulan emperyalizmin III. bunalým dönemine iliþkin sap-
tamalarý esas alýnmýþtýr. Bir baþka ifadeyle, bir bütün olarak emperyalizmin tahlili ve buna baðlý olarak saptanan anti-emperyalist ve anti-oligarþik devrim stratejisi TDAS-Iin içeriðini oluþturur. TDAS-Iin hazýrlandýðý ve yayýnlandýðý dönemin en temel özelliði, 1971 yenilgisine raðmen silahlý devrimci mücadeleye yönelik büyük bir sempatinin ortaya çýkmýþ olmasýdýr. Her ne kadar 1971-72 döneminde silahlý devrimci mücadele THKO ve THKP-C tarafýndan yürütülmüþse de, ortaya çýkan sempati büyük ölçüde THKP-Cye yönelikti. Bu nedenle, bu dönemde devrimci mücadeleye sempati duyan ve devrim mücadelesine katýlmak isteyen hemen herkes kendisini Cepheci olarak tanýmlýyordu.1 THKP-Cye yönelik bu sempati karþýsýnBu dönemde THKP-Cye sempati duyan hemen herkesin kendisini Cepheci olarak tanýmlamasý, THKP-Cli olmak ile Cepheci olmak arasýndaki farký, yani bir örgütün üyesi olmak ile bir örgüte sempati duymak arasýndaki farký çok iyi bildiklerini gösterir. RSDÝP içinde bolþevik-menþevik ayrýþmasýna yol açan parti üyeliðine iliþkin Leninist saptama bu tutumun nedenidir. Bilindiði gibi, Leninist parti üyesi tanýmý, her profesöre, her yüksek okul öðrencisine, her grevciye, kendini parti üyesi ilân etme olanaðý tanýyan menþevik tanýmdan farklýdýr. Menþeviklerin sözcüsü Martova göre, Rus SosyalDemokrat Ýþçi Partisinin üyesi, parti programýný kabul ederek, parti organlarýnýn denetim ve yönetimi altýnda, partinin amaçlarýný gerçekleþtirmek için faal olarak çalýþan kiþidir. Leninin tanýmý ise þöyledir: Parti üyesi, parti programýný kabul eden ve hem mali yönden, hem parti örgütlerinden birine bizzat katýlarak partiyi destekleyen kiþidir. (Bkz. Lenin, Bir Adým Ýleri Ýki Adým Geri.) 1
!
KURTULUÞ CEPHESÝ Temmuz-Aðustos 2005
da, baþta SBKPye (Sovyetler Birliði Komünist Partisi) baðlý revizyonistler olmak üzere, her türden sað-pasifist görüþlerin saldýrý ve demagojileri THKP-Cnin ideolojik, politik ve stratejik çizgisine yönelmiþtir. Bu saðpasifist görüþlere göre, silahlý devrimci mücadele, goþistlerin anarþist ve maceraperest eylemlerinden baþka bir þey deðildir. Bu goþistler ne denli yiðitçe ve kahramanca savaþmýþ olurlarsa olsunlar, her durumda içinde yaþanýlan dünyadaki geliþmeleri ve deðiþmeleri kavramamýþ sol sapýk görüþ sahipleridir.2 Bu temelde, revizyonizmin silahlý devrimci mücadeleye karþý ideolojik-teorik saldýrýlarý emperyalizm konusunda yoðunlaþmýþtýr. Gerek 1971 sonrasýnýn ilk legal partisi olan TSÝPde (Türkiye Sosyalist Ýþçi Partisi) toplaþmýþ olan revizyonistler haftalýk Kitle ve aylýk Ýlke dergileriyle, gerek TSÝP dýþýnda yer alan illegal TKPli revizyonistlerin legal yayýn organlarýyla (Sosyalist Birlik vb.) emperyalizmin deðiþmediðine iliþkin yayýnlar yapýlmaya, THKP-Cnin stratejik çizgisinin dayandýðý emperyalizmin bunalým dönemleri tahlili çürütülmeye çalýþýlmýþtýr. Ancak bunlarla da yetinilmemiþ, ellerindeki tüm legal olanaklarý kullanarak dernekler kurmaya, solun tanýnmýþ isimlerini bir araya getiren seminerler, paneller düzenlemeye baþlamýþlardýr. Oya Baydar, Tekdaþ Aðaoðlu gibi dönemin meþhurlarý yanýnda, THKO ve THKPC saflarýnda yer almýþ, ancak 12 Mart sonrasýnda SBKP revizyonizminin saflarýna geçmiþ cazip þöhretler de (E. Korkmaz gibi) piyasaya sürülmüþtür. Tekdaþ Aðaoðlunun Ne O Emperyalizm mi, Neo-Emperyalizm mi? yazýsýyla baþlayan emperyalizmin deðiþmezliðine iliþkin yayýnlarla, Kesintisiz Devrim II-IIIde (adý anýlmaksýzýn) yer alan emperyalizmin III. bunalým dönemi tahlilleri, çürütülmeye ve deðersizleþtirilmeye çalýþýlmýþtýr. 1974 Petrol kriziyle baþlayan emperyalist sistemin dünya ekonomik bunalýmý koBu revizyonist görüþ sadece ülkemizde THKP-Cye yönelik bir suçlama deðildir. Küba Devrimi ve Che Guevara, uluslararasý modern revizyonizm tarafýndan küçük-burjuva devrimciliði olarak suçlanmýþtýr. Bu görüþ, o dönemde Mao Zedung düþüncesini kabul eden maoistler tarafýndan da aynen benimsenmiþtir. 2
"
þullarýnda, III. bunalým dönemine iliþkin saptamalara yönelik revizyonist saldýrýlar, bir dizi ekonomik istatistiklerle, arada bir inip çýkan grafiklerle legal sol basýnda alabildiðine yoðunlaþmýþtýr. Revizyonistlerin THKP-Cnin emperyalizmin III. bunalým dönemine iliþkin saptamalarýna karþý tüm savlarý, emperyalizmin bizatihi kendisinin bunalým olduðu, dolayýsýyla emperyalizmin bunalým dönemlerinden söz edilemeyeceðinden ibarettir. TDAS-Ide yer alan emperyalizm ve bunalým dönemlerine iliþkin tahliller ve saptamalar, revizyonistlerin bu savlarýnýn ne denli dayanaksýz ve anti-marksist olduðunu ortaya koymuþtur. Bu yönüyle TDAS-I, revizyonist emperyalizm tahlillerine (ve de tahrifatlarýna) verilmiþ bir yanýttýr. Revizyonistler, bu teorik saldýrýlarýn yaný sýra, öðrenci hareketinin örgütlenmesine bir dizi yasak ve engel getiren 12 Mart yasalarýnýn getirmiþ olduðu legal avantajlarla dernekler kurmaya baþlamýþlardýr. Ýstanbulda ÝYÖKD3 ve Ankarada ADYÖD4, TSÝP revizyonistlerinin gençlik örgütlenmesi olarak ortaya çýkmýþtýr. Legal parti olmanýn avantajlarýný deðerlendiren TSÝP, bu örgütlenmeler aracýlýðýyla öðrenci hareketini kendi denetimi altýna alacaðýný hesaplamýþtýr. Karþýlarýndaki tek engel, 1971-72 silahlý devrimci mücadelesinin yaratmýþ olduðu büyük sempatidir. Dolayýsýyla teorik saldýrýlar, pratik amaçlarýn ayrýlmaz bir parçasýný oluþturmuþtur. Öðrenci dernekleri yanýnda DÝSKin köþe baþlarýný tutmuþ olan revizyonistlerin geniþ maddi olanaklarý karþýsýnda, ellerinde sadece 64 adet teksirle çoðaltýlmýþ Mahir Çayan yoldaþýn toplu yazýlarý dýþýnda hiç bir legal ve maddi olanaða sahip olmayan bir avuç THKP-Cli vardý. Onlar, ülkenin her yanýndaki Cephecileri, revizyonizmin ideolojik saldýrýsýna karþý eðitmek ve örgütlemek için, bulduklarý her olanaðý deðerlendirmeye çalýþmýþlardýr. Bu tarihlerde TÝBin (Tüm Ýktisatçýlar Birliði) revizyonistlerin denetiminden çýkartýlmasý, yeni bir olanak yaratmýþtýr. Bu dönemde yayýnlanan TÝB broþürleri, özellikle Günümüzde Emperyalist Sömürü Mekanizmasý broþürü, eðitim ve örgütlenme ça3 4
Ýstanbul Yüksek Öðrenim Kültür Derneði. Ankara Demokratik Yüksek Öðrenim Derneði.
Temmuz-Aðustos 2005 KURTULUÞ CEPHESÝ
balarýna belli ölçüde katkýda bulunmuþtur.5 1974 Haziranýnda TSÝPlilerin kurduðu ÝYÖKDün, demokratik kongre sonucunda Cephecilerin yönetimine geçmesi ve ardýndan ADYÖDde geniþletilmiþ yönetim sisteminin kurulmasý, revizyonizmin öðrenci hareketi içindeki gücünü kýrmýþ ve öðrenci hareketinin Cephecilerin yönetimine geçmesini saðlamýþtýr. Ancak ayný dönemde çýkan Genel Af sonucunda 1971 öncesinin cazip þöhretlerinin içerden çýkmasýyla, silahlý devrimci mücadeleye iliþkin tartýþmalar yeni bir boyut kazanmýþtýr. THKO ve THKP-C içinde yer almýþ bazý þöhretler, Halk Savaþýný, dolayýsýyla silahlý devrimci mücadeleyi reddederek, hýzla sosyal-emperyalizm teorisine yönelmiþlerdir. THKOlularýn büyük bir bölümü Yoldaþ adýyla illegal bir dergi çýkartmaya baþlamýþlar ve ardýndan Halkýn Kurtuluþu dergisiyle legal olarak örgütlenmeye yönelmiþlerdir.6 THKP-C saflarýnda ortaya çýkan ilk ayrýþma, Ýstanbul kesiminde yer almýþ olan Necmi ve Ýlkay Demir çevresinin sosyal-emperyalizmi keþfetmeleri ve ardýndan Militan Gençlik adýyla legal dergi çýkartmalarýyla ortaya çýkmýþtýr.7 Bu dönemde THKP-C saflarýnda en önemli ayrýþma Öncü Savaþý konusunda ortaya çýkmýþtýr. Bu tartýþmada baþýný daha sonra KSDyi oluþturanlarýn çektiði kesim, Öncü Savaþýnýn yanlýþ olduðunu, önce kitleleri ekonomik-demokratik talepler etrafýnda örgütleyerek silahlý mücadeleye hazýrlamak gerektiðini ve ülkedeki kriz derinleþtiðinde ve büyük kitlelerin örgütlenmesi de yeterli düzeye ulaþtýðýnda Halk Savaþýnýn 5 Ancak TÝB yayýnlarý, gerek legalitenin getirmiþ olduðu sýnýrlamalar, gerekse legal bir meslek kuruluþu oluþu nedeniyle revizyonizme karþý bütünsel ve tutarlý bir mücadelenin araçlarý olamamýþtýr. Dolayýsýyla TDAS-Iin yayýnlanmasýyla Cephecilerin eðitim ve örgütlenme çalýþmalarýnýn ihtiyaç duyduðu yazýlý materyal saðlanmýþ oldu. 6 Daha sonra bu grup TDKP adýný almýþlardýr. Bugün EMEP içinde yer almaktadýrlar. 7 Bu grup bir dönem THKP-C/ML adýný kullanmaya çalýþmýþtýr. Daha sonra Halkýn Yolu adýyla kitle yayýn organý çýkarmýþlardýr. 1977 sonrasýnda Doðu Perinçek kesimine katýlarak tüm faaliyetlerini sona erdirmiþlerdir. Bu durumu kabul etmeyenler Devrimci Halkýn Yolu adýyla legal dergi etrafýnda örgütlenmeye çalýþmýþlardýr.
baþlatýlabileceðini söyleyerek, Kesintisiz Devrim II-IIIde ortaya konulan Politikleþmiþ Askeri Savaþ Stratejisini reddetmiþlerdir. Ancak ülke çapýnda, özel olarak öðrenci gençlik içinde THKP-Cnin 1971-72 dönemindeki silahlý devrimci mücadelesinin yaratmýþ olduðu büyük etki karþýsýnda kendilerinin THKP-Cli olduklarýný, THKP-Cyi yeni koþullara uygun olarak savunduklarýný söylemeye devam etmiþlerdir. Amaçlarý, 1971in yaratmýþ olduðu etkiyi kendi oportünist faaliyetleri için kullanmaktan ibarettir. Bu amaçla Kurtuluþ Sosyalist Dergi8 adýyla legal bir dergi çýkarmaya baþlamýþlardýr. THKP-Cnin ideolojik, politik ve stratejik çizgisiyle hiçbir ortak noktalarý olmamalarýna karþýn þöhretleri sayesinde THKP-Cli görüntülerini sürdürebilmiþler ve oldukça da baþarýlý olmuþlardýr. Bu iki ayrýþmadan sonra THKP-C saflarýnda iki ana kesim kalmýþtýr: TDAS-Ii savunan kesim ile daha sonra Devrimci Yol (DY) adýný alacak olan eski dönemin bir diðer þöhretlerinin yer aldýðý kesim.. 1975 Aðustosunda Türkiye Devriminin Acil Sorunlarý-Iýn yayýnlanmasýyla birlikte, Öncü Savaþýna iliþkin tartýþmalar geniþ bir kesime yayýlmýþtýr. DYnin oportünist-kariyerist þefleri uzun bir süre renklerini belli etmeksizin faaliyetlerini alttan alta sürdürmüþlerdir. Kimi yerlerde Öncü Savaþýnýn doðru olduðunu, 1972de kaldýðý yerden sürdürülmesi gerektiðini söylerlerken, kimi yerlerde 1971 döneminde bazý yanlýþlýklar olduðunu, Öncü Savaþýnýn zamaný gelince baþlatýlabilineceðini söyleyerek renk vermemeye çalýþmýþlardýr. Amaçlarý, týpký KSDliler gibi, kendilerini THKP-Cnin devamý olarak göstererek, 1971in yaratmýþ olduðu etkiyi kendi etraflarýnda örgütlemekten ibarettir. Bu baðlamda, bu dönemdeki Cephecilerin sözcüsü durumunda olan Devrimci Gençlikin denetimini ele geçirmiþlerdir. Ancak TDASIin yaratmýþ olduðu etki karþýsýnda giderek gerçek görüþlerini ortaya koymaya zorlanmýþlardýr. Bu zorlama sonucunda, illegal olarak TDAS Üzerine Birkaç Söz adýyla bir Legal dergileri için Kurtuluþ adýný seçmeleri THKP-Cnin merkezi yayýn organýnýn adýnýn Kurtuluþ olmasýndandýr. Bu yolla, zýmni olarak, kendilerinin THKP-Cnin devamý olduklarý kanýsýný uyandýrmaya çalýþmýþlardýr.
8
#
KURTULUÞ CEPHESÝ Temmuz-Aðustos 2005
eleþtiri yazýsý yayýnlamýþlardýr.9 Bu yayýnla birlikte, geleceðin DYsinin þeflerinin tüm uðraþýsý, Acili halletmek haline dönüþmüþtür. Bu durum, Türkiye Devriminin Acil Sorunlarý-Iin ikinci baskýsýna önsözde (1976) þöyle ifade edilmiþtir: Giderek Acil, Devrimci Gençlikin tepesine çöreklenmiþ kariyerist kliðin baþlýca uðraþýsý haline geldi. Ankara ve Ýstanbulda okullar peþpeþe faþistlere terkediliyordu; sosyalemperyalizm karþý-devrimci ideolojisi ülkenin her yanýnda cirit atýyordu. Bütün bunlar önemli deðildi. Önce Acili halletmek gerekiyordu; gerisiyle sonra uðraþýlabilirdi. Bu amaçla Devrimci Gençlikin tepesine çöreklenmiþ bu kariyerist-oportünist klik, yaygara demagoji ve karalama ile Acile saldýrmaya baþladýlar, hatta iþi ihbarcýlýða kadar götürdüler. TKP tarihinden gelen demagoji ve ihbarcýlýk geleneði, DY þeflerinin savaþ aracý haline dönüþmüþtür. Legal faaliyette bulunmayý illegal faaliyet yürütenlere karþý bir avantaj olarak gören bu DY þefleri, kitle içinde çalýþan Acilcileri deþifre etmeyi ve dýþtalamayý baþlý baþýna bir görev haline getirmiþlerdir. Artýk onlarýn dilinde ve söyleminde Acilciler, Acelecilerdir. Bu yolla, Türkiye Devriminin Acil Sorunlarý-Ii savunanlar, aceleci, plansýz programsýz ve düþüncesizce davranan kiþiler olarak gösterilmeye çalýþýlmýþtýr. Bu söylemi öylesine yaygýnlaþtýrmýþlardýr ki, daha sonraki yýllarda THKP-C çizgisini deðiþik biçimlerde savunan her örgütlenme ve örgütlenme giriþimleri DY tarafýndan aceleci gruplar olarak sunulmuþtur.10 Doðal olarak THKP-C/HDÖ, TDASnýn takipçisi olmalarý nedeniyle diðer aceleci gruplarýn anasý11 olarak ilan edilmiþtir.
TDAS-Ide yer alan emperyalizm tahliline karþý söyleyebilecek hiçbir þeyi olmayan DY þeflerinin bulduklarý yol ise tahrifat olmuþtur. Tüm çabalarýna karþýn TDAS-Iin etkisini kýramayan DY þefleri, kaçýnýlmaz olarak renksizliklerini sürdüremez hale gelmiþler, gerçek görüþlerini daha açýk ortaya koymaya zorlanmýþlardýr. 1977 yýlýnda yayýnladýklarý Bildirgede 1971 yýlýnda baþlatýlan Öncü Savaþý þöyle yorumlanmýþtýr: ... parti yapýlanmasýnda önemli zaaflar varken açýk ve yoðun bir baský döneminin içine girildi. Kazanýlmýþ mevzilerin savaþsýz terkedilmemesi ve baþlýca bu gibi politik sebeplerle 12 Martýn kanlý saldýrganlýðýna karþý savaþmak zorunda kalýndý. Oligarþinin ülkemiz tarihinin belki en büyük takibi koþullarýnda bölünmeye uðranarak örgütün baþtaki bütünlüðü kayboldu. Bu nokta yenilginin ortaya çýktýðý noktadýr. Böylece DYnin Öncü Savaþýna bakýþ açýsý daha açýk hale geldi. Artýk Öncü Savaþý stratejik bir mücadele deðil, taktik bir evre halini almýþtý. Ve onlar da, günü geldiðinde bu taktike, yani Öncü Savaþýna baþlayacaklardý.12 Bu nedenle aceleye gerek yoktu! Öncü Savaþý günü geldiðinde baþvurulacak bir taktik olarak tanýmlandýktan sonra, artýk yapýlacak tek iþ, THKP-Cnin 1971-72 döneminde yürüttüðü Öncü Savaþýnýn yaratmýþ olduðu etkiyi kendi oportünist-kariyerist çýkarlarý doðrultusunda kullanmaktan ibaretti. Ve DYnin 12 Eylüle kadarki tüm tarihi, günü geldiðinde, yani 12 Mart gibi bir döneme girildiðinde (açýk faþizm) Öncü Savaþýna baþlanýlacaðýna DY, Teorik Notlar-II. Öncü savaþý devrim stratejisi deðildir. Devrim stratejisi, devrimin temel ve genel yolunu belirler. Ülkemizde devrim uzun dönemli bir silahlý savaþ yolundan, ülkemize özgü bir halk savaþýndan geçerek zafere ulaþacaktýr. Öncü savaþý, ülkemizde halk savaþýnýn geçmek zorunda olduðu; halk savaþýnýn ilk evresinde geçilecek olan bir ara aþama veya taktik evredir. Emperyalizmin 3. bunalým dönemine has geliþmelerin bir sonucu olarak halk savaþýnýn baþlangýç aþamasý proletarya partisinin örgütleyip yürüteceði öncü-gerilla mücadelesi ile karakterize olacaktýr. (DY, Bazý Teorik Sorunlar Üzerine, Sayý: 18, 1978.) 11
Bu yazý 1978de DY tarafýndan legal olarak da yayýnlanmýþtýr. 10 Þöyle yazýyorlardý: Bizim çoðunlukla aceleci gruplar baþlýðý altýnda topladýðýmýz kesimde belli baþlý üç ayrý grup var. HDÖ (Acil), MLSPB ve Devrimci Kurtuluþ (Eylem Birliði). (DY, Suni Denge, Öncü Savaþý ve Ýç Savaþ Üzerine.) Bundan, bu dönemde DY saflarýnda yer alan ve 1978 yýlýnda DYden ayrýlan DSliler de nasibini almýþtýr. DSlilerin DY literatüründeki resmi adlarý askýcýlardýr, ancak genel tanýmlamalarda DS de, aceleci gruplar içinde gösterilir ya da aceleci yamaðý olarak sunulur. 9
$
12
Temmuz-Aðustos 2005 KURTULUÞ CEPHESÝ
inandýrýlmýþ insanlarýn pasifize edilmiþliðinin tarihidir.13 Bu gerçeði günümüzde þöyle itiraf etmektedirler. Seksen öncesinin yoðun silahlý çatýþma ortamý içinde Devrimci Yolun ortamý gerginleþtiren deðil frenleyici bir siyasi çizgi izlediði söylenebilir... Yetmiþlerin sonlarýna gelirken Devrimci Yolun aþýrý saldýrgan eylem eðilimlerine karþý kimi zaman frenleyici ... bir siyaset ve eylem çizgisi (izlemiþtir).14 (abç) Bugün Yeniden sayfalarýnda aþýrý saldýrgan eylem eðilimleri olarak ifade ettikleri, 1977-80 döneminde kullandýklarý aceleciler söyleminden baþka birþey deðildir. Kendi kitleleri üzerinde acele edilmemesini söyleyerek gerçekleþtirdikleri pasifizmin, bugün frenleyici olarak ifade edilmesine de þaþýrmamak gerekir. DYnin yaptýðý en önemli iþ, THKP-Cnin 1971-1972 yýllarýnda sürdürdüðü Öncü Savaþýnýn yaratmýþ olduðu sempatinin THKPCnin ideolojik-politik çizgisi etrafýnda örgütlenmesini engellemek olmuþtur. TDAS-I, DY çizgisinin bu niteliðini sergileyen en temel metindir. Ancak gerek DYnin ideolojik mücadele paravanasý altýnda yaptýðý demagojiler ve ihbarlar, gerekse illegal aygýtýn kendi sýnýrlýlýðý nedeniyle, geniþ kitleleri örgütlemekte yeterince baþarýlý olunamamýþtýr. TDAS-I, solda ilgili herkesin çok iyi bildiði, ancak bilmezlikten geldiði tehlikeli madde olmuþtur. TDAS-I, emperyalizm ve onun bunalým dönemlerini tahlil eden ekonomik bir metin olmaktan öte, ayný zamanda bu tahlilden çýkan politik sonuçlarý ve daha da önemlisi devrim stratejisini de içerir. TDAS-Ideki emperyalizm tahlili ile devrim stratejisi birbirinden ayrýlamaz bir büYýllar sonra þöyle yazabilmiþlerdir: Devrimci Yolun THKP-C Hareketi ve Mahir Çayanýn teorik çözümlemeleri konusundaki, onu kalýplaþmýþ formüller halindeki bir dogma olarak deðil, geliþtirilmesi gereken ve devrimci mücadelenin somut sorunlarýný çözmede kullanýlabilecek ve yeniden üretilecek bir çýkýþ noktasý olarak kavrayan yaklaþýmlarý, onu daha çok Öncü Savaþý, Suni Denge, PASS vb. kavramlara ait bir formüller ve tanýmlar kataloðu olarak benimseyen genç-sempatizan kesimler arasýnda yeterince kavranamamýþtýr. (Yeniden, Devrimci Yol Dosyasý, Sayý: 24, s: 35.) 14 Yeniden, Devrimci Yol Dosyasý, Sayý: 24, s: 14. 13
tün oluþturur. Dolayýsýyla hiç kimse TDASIin bir bölümünü diðer bölümünden soyutlayarak baþka amaçlar için kullanamamýþtýr. Bu nedenle, otuz yýllýk geçmiþine karþýn, akademik yayýnlar da dahil hiçbir yayýnda adýna yer verilmemiþ olmasý tesadüf deðildir. Bunda Acilciler adýnýn tavizsiz ve uzlaþmaz mücadeleyle özdeþleþmiþliði de etkili olmuþtur. THKP-C/HDÖnün pratiði, her zaman ve her yerde TDAS-Ide ortaya konulmuþ olan devrimci çizgiye uygun olarak yürütülmüþtür. Teori ile pratik arasýndaki bu tutarlýlýk kolayca gerçekleþmemiþtir. Solda egemen olan sað oportünist ve revizyonist görüþlerin kitleler arasýndaki etkisi karþýsýnda, zaman zaman örgütsel faaliyetin yönünün ve rotasýnýn deðiþtirilmesi gerektiðini düþünenler ortaya çýkmýþtýr. Bu saðcý görüþler, kendilerine TDAS-Ide dayanak bulmaya çalýþmýþlarsa da, TDAS-Iin bütünselliði karþýsýnda çareyi örgütten ayrýlmakta bulmuþlardýr. TDAS-Iin yayýnlanmasýndan günümüze kadar geçen otuz yýl içinde, gerek ülkemizde, gerekse dünyada pek çok geliþme ve deðiþme ortaya çýkmýþtýr. Oligarþinin 12 Eylül askeri darbesiyle silahlý devrimci mücadele büyük kayýplara uðramýþtýr. Devrimci mücadele saflarýnda yer alan milyonlarca insan, 12 Eylül askeri yönetiminin aðýr baský ve terörü altýnda ezilmiþler ve düzenin koþullarýna boyun eðmeyi bir yaþam tarzý olarak benimsemiþlerdir. Sivil toplumculuk teorilerinden globalizm propagandalarýna kadar emperyalizmin yoðun ideolojik saldýrýlarý karþýsýnda Marksist-Leninist ideoloji bile savunulamaz hale gelmiþtir. Sovyetler Birliðinin daðýtýlmýþlýðýyla birlikte ortaya çýkan büyük moral bozukluðu, devrime olan inançlarý yýkmýþ, devrimin yapýlabilirliðine olan bilinci tahrip etmiþtir. Çað deðiþti, Marksizm öldü demagojisi, Mevlanadan alýnma cancaðýzým yeni þeyler söylemek lazým tekerlemeleriyle eski kuþaklarýn ve gençlerin zihinlerinin derinliklerine öylesine kazýnmýþtýr ki, hiç kimse neyin deðiþtiðini araþtýrmaya bile gerek duymaz hale gelmiþtir. Bu koþullarda TDAS-I, ortaya koyduðu emperyalizm tahlilleriyle ve bu tahlillerde kullandýðý yöntemle olduðu kadar, bu tahlillerden çýkan ideolojik, politik ve askeri sonuçlarýyla da önemini korumaktadýr. Ancak TDAS-Ie karþý sürdürülen suskunluk fesa-
%
KURTULUÞ CEPHESÝ Temmuz-Aðustos 2005
tý günümüzde de varlýðýný korumaktadýr.15 Düne kadar emperyalizmin III. bunalým dönemini bile kabul etmeyen, hatta TDASIi IV. bunalým dönemini savunuyor diye suçlayanlar, bugün IV., V. ve hatta VI. bunalým döneminden bile söz eder hale gelmiþlerdir. Ancak bundan çok daha önemli ve olumsuz olaný ise, solda, býrakýn emperyalizm tahlilini, hiçbir tahlile dayanmayan çizgilerin ortaya çýkmýþ olmasýdýr. Sözcüðün tam ve gerçek anlamýyla, devrimci bir teoriye dayanmayan, devrim stratejisine sahip olmayan bir sol pratik ortaya çýkmýþtýr. Ýlkesizliðin, stratejisizliðin egemen olduðu bu sol pratikte, herkes herþeyi kolayca savunabilmekte ve ayný kolaylýkla savunduklarýný terk edebilmektedir. Sol örgütlerin teorisizliði ve stratejisizliði kaçýnýlmaz olarak eylemlerin biçimlerine de yansýmaktadýr. Hangi içeriðe sahip olduðu bilinmeyen eylem biçimleri kolayca solda itibar görebilmektedir. 1 Mayýslar kýzýl bayraklarla yapýlan bir þova dönüþürken, silahlý devrimci mücadeleyle hiçbir iliþkisi olmayan eylem biçimleri biz yaptýk oldu kolaycýlýðý içinde gerçekleþtirilebilmektedir. Dünün saðpasifist görüþlerin eylemsiz düþünceleri, bugün silahlý mücadeleyi savunan örgütlerin düþüncesiz eylemi ile örtüþmektedir. Böylesi deðiþen dünya koþullarýnda TDAS-I, gerek emperyalizm tahlili ile, gerek buna baðlý olarak ortaya konan devrim stratejisi ile silahlý devrimci mücadelenin acil ve temel sorunlarýna yanýt veren
Suskunluk fesatý, gerek akademik çevrelerde, gerekse politik alanda rakiplerin yazýlarýný ve görüþlerini görmezlikten gelerek önemsizleþtirme ve deðersizleþtirme yöntemidir. Özellikle küçük-burjuva akademisyenlerin sýkça kullandýklarý bu yöntemle, karþýt görüþler için sözü edilmeye deðmeyecek þeyler olduðu kanýsý uyandýrýlmaya çalýþýlýr. Marksýn Kapitali böyle bir suskunluk fesatý ile yüzyüze kalmýþtýr. Engels bu fesatý kýrabilmek için deðiþik isimlerle Kapitale iliþkin yazýlar kaleme almak zorunda kalmýþtýr.
bir metin olma özelliðini sürdürmektedir. Þüphesiz bu gerçeðe raðmen, hâlâ ve inatla TDAS-Ii görmezlikten gelenler, çað deðiþti demagojisine sarýlarak TDAS-Ide ortaya konulan emperyalizm tahlilinin eskimiþ olduðunu iddia edenler de olacaktýr. Tüm ekonomi bilgilerini globalizm propagandisti eski solcularýn yazý ve konuþmalarýndan edinmiþ kimseler böylesine iddialarda bulunmak yerine, deðiþen dünyayý biraz araþtýrma gayreti gösterseler, görecekleri tek þey emperyalizmden baþka birþey olmayacaktýr. Yapýlmasý gereken þey ise, emperyalizmi doðru biçimde tahlil etmekten ibarettir. Ve Türkiye Devriminin Acil Sorunlarý-I, otuz yýl önce yazýlmýþ olmasýna karþýn, ortaya koyduðu emperyalizm tahlili ve kullandýðý yöntemle bugün de geçerliliðini korumaktadýr. Ýçinde yaþanýlan dünyayý kavramak isteyen her kiþi, öncelikle TDAS-Ii okumalýdýr. Okuduðunda görecektir ki, dünyayý doðru biçimde yorumlamak, dünyayý doðru biçimde deðiþtirmenin önkoþuludur. TDAS-I bunu baþardýðý için, Türkiye Devriminin acil sorunlarýnýn çözümünde doðru bir kýlavuz olma iþlevini yerine getirmeyi sürdürmektedir. TDAS-Iin yayýnlanmasýnýn üzerinden otuz yýl geçtikten sonra söylenebilecek son söz, Marksýn Kapitalin önsözünde yer alan son söz olacaktýr: Segui il tuo corso, e lascia dir le genti.16
15
&
Sen kendi yolunda yürü ve býrak ne derlerse desinler! (Dante, Ýlâhi Komedya, Araf, 5. þarký.) 16
Temmuz-Aðustos 2005 KURTULUÞ CEPHESÝ
Yeni-Sömürgecilik
... metropollerde sermayenin had safhaya varan yoðunlaþmasý ve temerküzünün oluþturduðu, talep yetersizliði ve de özellikle II. yeniden paylaþým savaþýndan sonralarýný kaplayan anti-emperyalist ve millici akýmlar, zorunlu olarak emperyalizmin sömürü metodunda deðiþiklikler yapmýþtýr. Bu deðiþiklikler emperyalizmin çirkin yüzünün saklanmasý ve de sömürge ülkelerde pazar geniþletilmesini amaçlayan yenisömürgecilik metodlarýdýr. Yeni-sömürgeci metodlarýn temelinde, emperyalist tekellerin aç gözlü sömürü politikasýna cevap verecek þekilde, sömürge ülkelerde meta pazarýnýn geniþletilmesi, yukardan aþaðýya kapitalizmin bu ülkelerde hakim üretim biçimi olmasý, merkezi güçlü otoritenin egemen olmasý sonucunu doðurmuþtur. Yukardan aþaðýya demokratik devrim belli ölçülerde gerçekleþtirilmiþ; üst yapýda feodal iliþkiler genellikle muhafaza edilirken (emeðin feodal sömürüsü sürdürülüp, feodal ideolojiler muhafaza edilirken) alt yapýda kapitalizm egemen unsur haline gelmiþtir (pazar için üretim). Bu da, bu ülkelerde, hafif ve orta sanayinin kurulmasý ve de yerli tekelci burjuvazinin (emperyalizmin en gözde müttefiki olarak) oluþmasý ve geliþmesi demektir. Ancak geliþen yerli-tekelci burjuvazi, iç dinamikle deðil, emperyalizmle baþtan bütünleþmiþ olarak geliþmiþtir. Böylece I. ve II. genel bunalým dönemlerinde bu ülkeler için dýþsal bir olgu olan emperyalizm bu dönemde ayný zamanda içsel bir olgu haline gelmiþtir. (Gizli iþgal esprisi) Emperyalizmin, yukarda bahsettiðimiz sonucu doðuran yeni-sömürgecilik metodunu çok kýsa özetleyelim. Yankee emperyalizmi, özellikle 1946dan sonra, yeni-sömürgecilik metodunu geliþtirdi. Ve bu yeni-sömürgecilik politikasýný, Truman, Marshall doktrinleri ve askeri paktlarla, ikili anlaþmalarla tezgahladý. Bu politikanýn esasý, daha az masrafla, daha geniþ pazar imkaný saðlayan, daha sistemli ve ulusal savaþlara yol açmayacak, daha üst seviyeye çýkmýþ emperyalizmin problemlerini daha fazla tatmin etmeye dayanmaktadýr. En temel metodu, sermaye ihraç ve transferinin terkibindeki deðiþikliktir. Sermayenin 5-6 elemaný arasýnda yeni bir oran yaratýlmýþtýr. Þöyle ki, savaþ öncesi nakit sermaye ihracý, sermayenin isim, patent hakký, yedek parça, teknik bilgi, teknik eleman, vs. gibi diðer elemanlarýna kýyasla çok daha fazla yer tutarken, savaþ sonrasý dönemde özellikle 1960dan sonra bu iþleyiþ tersine dönmüþ, nakit sermaye ihracýnýn dýþýndaki sermayenin yukarda özetlediðimiz elemanlarý aðýrlýk kazanmýþtýr.
'
KURTULUÞ CEPHESÝ Temmuz-Aðustos 2005
Bugün geri-býraktýrýlmýþ ülkelerde, yabancý nakit sermaye oranýnýn yerli nakit sermayeye oranla çok az olduðu fakat mutlak dýþa baðýmlý birçok sanayi kuruluþu mevcuttur. (Örneðin oto sanayi) Birkaç yüzde yüz dýþa baðýmlý temel sanayi tesisi kurulmakta ve bunlara baðýmlý olmaya mahkum hafif ve orta sanayi belli ölçülerde geliþtirilmektedir. (Bu sanayi kuruluþlarýnýn temelinde ise, yabancý sermayenin nakit sermaye dýþýnda kalan elemanlarý yatmaktadýr.) Kýsaca özetlediðimiz bu yeni-sömürgecilik metodu, bir yandan emperyalizmin ülkeye iyice yerleþmesi (yani emperyalizmin sadece dýþsal bir olgu deðil ayný zamanda içsel bir olgu haline gelmesi) sonucunu doðururken, öte yandan geri-býraktýrýlmýþ ülkelerde, geçmiþ dönemlere kýyasla, izafi olarak feodalizmin etkin olduðu, eski-sömürgecilik dönemine kýyasla belli ölçülerde pazarýn geniþlemesine paralel olarak toplumsal üretim ve nispi refahý artýrmýþtýr. Bunun sonucu olarak, geri-býraktýrýlmýþ ülke içindeki çeliþkiler görünüþte yumuþamýþ (feodal döneme kýyasla) halk kitlelerinin düzene karþý tepkisi ile oligarþi arasýnda suni bir denge kurulmuþtur. [Mahir Çayan, Kesintisiz Devrim II-III.]
Mahir Çayan yoldaþ, emperyalizmin III. bunalým dönemini anlatýrken 1972 yýlýnda böyle yazmaktadýr. Görüleceði gibi, emperyalizmin II. yeniden paylaþým savaþýndan sonra kendisine baðýmlý ülkelerdeki (sömürge ve yarý-sömürge ülkeler*) sömürüsünde meydana gelen deðiþim, yeni-sömürgecilik olarak tanýmlanmaktadýr. Yeni-sömürgeciliði doðru olarak anlayabilmek için, öncelikle bu sömürü biçiminin, emperyalizmin kendi kendine ürettiði, yani düþüncede oluþturulmuþ bir sömürü biçimi olmadýðý bilinmelidir. Yeni-sömürgecilik, emperyalizmin, özel olarak Amerikan emperyalizminin içinde bulunduðu talep yetersizliðini savaþla, emperyalistler arasý savaþla çözümleyememesinin dayattýðý bir çözümdür. Yine burada altý çizilmesi gereken nokta, yeni-sömürgeciliðin, emperyalizmin talep yetersizliðinin, daha tam ifadeyle aþýrý-üretim bunalýmý sorununun dayattýðý bir çözüm olmasýdýr. Dolayýsýyla yeni-sömürgecilik, bir ya da birkaç emperyalist ülkenin pazar sorununun, diðer emperyalist ülkelerin denetimi altýndaki mevcut pazar-
* Sömürge ülkeler, sadece emperyalizmin ekonomik olarak sömürdüðü ülkeler deðil, ayný zamanda doðrudan emperyalizmin siyasi ve askeri yönetimi altýndaki ülkelerdir. Yarý-sömürge ülkeler ise, görünüþte siyasal baðýmsýzlýða sahip, ama ekonomik ve mali olarak emperyalizme baðýmlý ülkelerdir.
larýn ele geçirilmesiyle çözümlenemez boyuta ulaþmýþ olmasýnýn ifadesidir. Bu nedenle amaç, mevcut pazarlarýn emperyalist ülkeler arasýnda yeniden paylaþýmý deðil, varolan pazarlarýn geniþletilmesi ve yeni pazarlarýn yaratýlmasýdýr. Burada söz konusu olan pazar, kapitalist pazardýr, emperyalist ülkelerin meta ve sermayeleri için pazardýr. Bu nedenle, emperyalizmin pazar geniþletme ve yeni pazarlar yaratma ihtiyacý, ayný zamanda sömürge ve yarý-sömürge ülkelerde kapitalizmin geliþtirilmesi zorunluluðu anlamýna gelir. Emperyalizmin pazarý olan sömürge ve yarý-sömürge ülkelerin kendi ekonomik, toplumsal ve siyasal dinamiklerinin tarihsel evriminin bir sonucu olarak kapitalizmin kendi iç dinamiði ile geliþmesi, bizatihi emperyalist sömürü tarafýndan engellendiðinden, kapitalizmin geliþtirilmesi zorunluluðu, ancak ya emperyalist sömürünün ortadan kalkmasýyla ya da emperyalist sömürünün biçim deðiþtirmesiyle olanaklýdýr. Birinci durum, anti-emperyalist ve anti-feodal bir devrimi zorunlu kýldýðýndan, ister istemez emperyalizmin varlýðýnýn sona erdirilmesi demektir. Dolayýsýyla emperyalistlerin tek seçeneði, emperyalist sömürünün biçimini deðiþtirmektir. Eski-sömürgecilik yöntemi olarak tanýmlanan emperyalist sömürü, sömürge ülkelerin yeraltý ve yerüstü kaynaklarýnýn talan
Temmuz-Aðustos 2005 KURTULUÞ CEPHESÝ
edilmesine dayanýr. Diðer bir ifadeyle, eskisömürgecilik, emperyalist ülkelerin ucuz hammadde ve tarým ürünleri temin etmek amacýyla ülkeleri sömürmesidir. Ucuz hammadde ve tarým ürünleri kaynaðý olarak görülen sömürge ve yarý-sömürge ülkeler, bu sömürü iliþkisi içinde hiçbir sermaye birikimine sahip olamamýþlardýr. Bu nedenle de, kapitalist geliþmeyi saðlayacak olan yatýrýmlar gerçekleþtirilememektedir. Emperyalizmin bu sömürü yöntemi çerçevesinde sömürge ve yarý-sömürge ülkelere ihraç ettiði sermaye, belli ölçülerde kapitalizmin geliþmesine yol açmýþsa da, geliþen kapitalizm komprador niteliktedir. Ýhraç edilen sermaye, nakit sermaye olarak ihraç edilir ve karþýlýðýnda hammadde üretimi ve tarým ürünleri ticareti yapýlýr. Ucuz iþgücüne dayanan bu üretim sonucunda elde edilen ürünlerin (hammadde) satýlmasýyla (emperyalist ülkelere ihracýyla) elde edilen kâr, tümüyle emperyalist sermayeye aittir. Bu kârlar emperyalist sermaye birikimini hýzlandýrmakla birlikte, sermayenin ihraç edildiði ülkelerde hiçbir biçimde sermaye haline dönüþmez. Bunun sonucu olarak yerli sermaye birikimi ortaya çýkmadýðý için yerli burjuvazi (kapitalistler) de ortaya çýkamaz. Varolan burjuvazi, emperyalist sömürünün gözcüsü ve yürütücüsü olan emperyalizmin iþbirlikçilerinden ibarettir. Bu dönemde emperyalist sermaye ucuz hammadde ve tarým ürünleri temin etmek için ihraç edildiðinden, ihraç edilen ülkedeki halk kitlelerinin gelirlerinde önemli bir yükselmeye, dolayýsýyla tüketimlerinde bir artýþa yol açmaz. Sýnýrlý sayýdaki iþbirlikçilerin gelirlerindeki artýþ da, doðrudan lüks tüketime yönelir. Hammadde üretiminde çalýþan iþçiler, hem sayýsal olarak az, hem de çok düþük ücret aldýklarýndan pazar için önemli bir talep yaratmazlar. Zaten emperyalizmin bu dönemde pazar geniþletmek diye bir sorunu da mevcut deðildir. I. ve II. genel bunalým dönemlerinde uluslararasý kapitalizmin pazarlarý, III. bunalým döneminde olduðu gibi iyice daralmýþ deðildi. Daha önce belirttiðimiz gibi, teknoloji ve de sermayenin yoðunlaþýp, temerküzü bu seviyede deðildi. Bu yüzden uluslararasý kapitalizm, sömürge ülkelere emtia ihracý ve nakit sermaye
ihraç ve transferi ile pazar sorununu halledebiliyordu. Onun için dünya bu kadar küçülmüþ (pazarlar daralmýþ) ve de talep eksikliði bugünkü korkunç seviyeye gelmiþ deðildi. Bu bakýmdan emperyalizmin sömürge ülkelerde pazar geniþletmesi diye bir sorunu yoktu. Mevcut yapý korunarak tabi belli ölçülerde feodalizm çözültülüp, komprador-burjuvazi yaratýlmýþtý feodalizmle ittifaka giren emperyalizm sömürüsünü rahatlýkla sürdürebiliyordu.* Ancak II. yeniden paylaþým savaþýndan sonra dünya, burjuva araþtýrmacýlarýnýn II. sanayi devrimi, Marksist araþtýrmacýlarýn ise, bilim ve teknik devrim çaðý dedikleri bir çaða girmiþtir.* Bu çaðýn özelliði, yeni bilimsel ve teknik buluþlarýn üretim sürecinde kullanýlmasý ve bunun sonucu olarak üretimin olaðanüstü artmasýdýr. Üretimde meydana gelen bu artýþ, ayný oranda ve ölçüde tüketimle karþýlanamamýþtýr. Bugüne kadar burjuva iktisatçýlarýnýn inandýklarý Say Kanununun (her arz kendi talebini yaratýr) sýradan bir iktisatçý imaný olduðu anlaþýlmýþtýr. Arzdaki artýþ (üretim artýþý) kendisi için gerekli talebi yaratmadýðý koþullarda, kapitalizmin irsi hastalýðý olan aþýrý-üretim bunalýmý kaçýnýlmazdýr. (Zaten Say Kanunu, burjuva iktisatçýlarý tarafýndan aþýrý-üretimi inkar etmek için uydurulmuþtur.) Üretilmiþ metalar için pazar bulma sorunu, yani satýlmasý, sermayenin olmaz-sa-olmaz koþuludur. Üretilmiþ, ancak satýlamamýþ her mal, üretime para yatýrmýþ kapitalistin parasýnýn baðlanmasýna yol açar, dolayýsýyla kârýný (artý-deðer) gerçekleþtirmesini engeller. Üretilmiþ mallara baðlanmýþ olan para-sermaye, satýlamadýðý sürece metasermaye olarak vardýr, ama para-sermaye haline dönüþmemiþtir. Artýk kapitalist için tek ve tüm sorun, mallarýnýn satýlmasýdýr. Pazarda alýcý kitle ise, kapitalistler ve emekçilerden baþkasý deðildir. Mallarýn satýlmasý, pazarda alýcý ya da tüketici olarak yer alan emekçi kitlelerin bu mallarý satýn almalarýyla olanaklýdýr. Ama bunun için de alýcýnýn elinde para olmasý gerekir. Bu da onlarýn gelirleriyle baðlantýlýdýr. Bilindiði gibi iç pazar emekçile* Mahir Çayan, Kesintisiz Devrim II-III.
KURTULUÞ CEPHESÝ Temmuz-Aðustos 2005
rin ferdi tüketimini artýrmakla mümkündür. Ancak çalýþan nüfusun gerçek gelirlerinde esaslý yükselmelerle iç pazar geniþleyebilir. Fakat bu kapitalizmin tabiatýna aykýrýdýr. Artan kârlar peþinde koþmak tekellerin öz tabiatýdýr. Sermayenin yoðunlaþýp, temerküzü, kapitalist toplumda iþçi ve emekçi sýnýflarýn gerçek gelirlerinin azalmasý sonucunu doðurmaktadýr. 1952den itibaren, Amerikan proletaryasýnýn gerçek geliri, sürekli olarak düþmüþtür.* Bu koþullarda kapitalistler için yeni pazar gerekmektedir. Vermeden almak allaha mahsus olduðu için, pazarda birþey satýn almak için, bir yerden para alýnmýþ olmasý gerekir. Sömürge ve yarý-sömürge ülkelerdeki kendi kendine yeten kapalý ekonomi koþullarýnda (feodalizm) halk kitlelerinin pazarla iliþkileri sýnýrlýdýr ve emperyalist ülke mallarýna talepleri o ölçüde azdýr. Pazar geniþletilmesi, öncelikle kapalý ekonominin yýkýlmasý, büyük bir tarýmsal nüfusun büyük ölçüde üretimden kopartýlmasý ve tarýmsal üretimin pazar için üretime yöneltilmesi gerekir. Tarýmsal üretimden kopan nüfus kentlere göç ederek, bir yandan ucuz emek-gücü kaynaðý haline gelirken, diðer yandan tümüyle pazara baðýmlý hale gelir. Artýk doðal ekonomik iliþkiler içinde temin ettiði tarýmsal ürünleri parayla satýn almak durumundadýr. Böylece pazarda belli bir geniþleme ortaya çýkar. Kapitalist mallar için talep yaratýlmasý, þimdi þehirlere göç etmiþ nüfusla saðlanmýþ olmakla birlikte, bu nüfusun bu mallarý alabilmesi için gerekli ve yeterli paraya sahip olmasý saðlanmýþ deðildir. Bunun için bu nüfusun belli oranlarda çalýþmasý, yani emek-gücünü satmasý gereklidir. Emek-gücünü satarak alacaðý ücretle pazarda gerçek ve somut bir talep ortaya çýkartabilir. Ýþte tarýmsal üretimden kopartýlmýþ ve þehirlere göç ettirilmiþ bu nüfusun çalýþabilmesi için üretim birimlerinin kurulmasý, yeni sermaye yatýrýmlarýný gerektirir. Sermaye üretime yatýrýlacaktýr ki, bu nüfus belli bir gelir sahibi olabilsin ve bu gelirle pazarda tüketici olarak yer alabilsin. Burjuva iktisatçýlarýnýn ithal ikameci
* Mahir Çayan, Kesintisiz Devrim II-III.
sanayileþme adýný verdikleri bu süreçte, birkaç yüzde yüz dýþa baðýmlý temel sanayi tesisi kurulmakta ve bunlara baðýmlý olmaya mahkum hafif ve orta sanayi belli ölçülerde geliþtirilmektedir. Geliþen hafif ve orta sanayi, yeni iþ olanaklarýyla çalýþan nüfusun sayýsýnda artýþa yol açarak pazardaki talebin artmasýný saðlar. Bu aþamadan sonra tüm sorun, hangi kapitalistin hangi malýnýn satýlacaðýna dönüþür. Adýna ithal ikameci sanayileþme denilen bu kapitalist pazar geniþletme süreci yeni-sömürgeciliðin varoluþ sürecidir. Burjuva iktisatçýlarýnýn ithal ikameci sanayileþme adýyla iktisaden tanýmladýklarý yeni-sömürgecilik, ülkedeki mevcut gelirlerin (toprak aðalarý, tefeci-tüccarlarýn ve komprador burjuvazinin) ithal mallara olan talebe dayanan eski-sömürgecilik iliþkisinin terk edilmesi, ithal mallarýn ülke içinde üretilerek ortaya çýkan yeni gelirlerle bu mallara yeni talep yaratýlmasýdýr. Bu yeni-sömürgecilik iliþkisinde emperyalist tekeller, hiçbir biçimde yerel pazarýn risklerini üstlenmezler. Yerel pazardaki tüm dalgalanmalardan (konjonktür) kendilerini korumak amacýyla nakit sermaye yerine, sermayenin diðer unsurlarýnýn ihracý ile yetinirler. Bir zamanlar Sakýp Sabancý nýn televizyonlarda övünerek bir milyon dolara satýn aldýðýný söylediði know-how, bu diðer sermaye unsurlarýndan birisidir. Emperyalist tekellerin nakit sermaye yatýrýmýndan olabildiðince uzak durmasýna yol açan diðer etmen ise, sömürge ve yarýsömürge ülkelerdeki anti-emperyalist ve millici (ulusalcý) hareketlerin güçlü olmasýdýr. Bu nedenle emperyalist tekeller, teknik bilgi, teknik eleman, patent, know-how vb. sermaye unsurlarý ihraç ederek dýþa baðýmlý bir yerli sanayileþmeyi desteklemiþlerdir. Bu da, bu ülkelerde, hafif ve orta sanayinin kurulmasý ve de yerli tekelci burjuvazinin (emperyalizmin en gözde müttefiki olarak) oluþmasý ve geliþmesi demektir. Ancak geliþen yerli-tekelci burjuvazi, iç dinamikle deðil, emperyalizmle baþtan bütünleþmiþ olarak geliþmiþtir. Böylece I. ve II. genel bunalým dönemlerinde bu ülkeler için dýþsal bir olgu olan emperyalizm bu dönemde ayný
Temmuz-Aðustos 2005 KURTULUÞ CEPHESÝ
zamanda içsel bir olgu haline gelmiþtir.* Yeni-sömürgecilik yöntemlerinde diðer bir özellik, yerli sanayi için gerekli nakit sermaye ihtiyacýnýn dýþ borçlanma yoluyla devletler tarafýndan temin edilmesidir. Ve 1970lere gelindiðinde bu yeni-sömürgecilik yöntemleriyle geliþtirilen pazarlar yeni ve o güne kadar karþýlaþýlmamýþ ölçekte sorunlar ortaya çýkarmýþtýr. En temel sorun dýþa baðýmlý sanayinin ihtiyaç duyduðu ara-mallarý ithalatýnýn sürekli kýlýnmasýdýr. Dýþa baðýmlý sanayileþmenin geliþmesine paralel olarak ara-mallarý ithalatý sürekli artmýþ, dolayýsýyla bu ithalatý karþýlayacak döviz ihtiyacý büyümüþtür. Ekonomi dilinde dýþ ticaret dengesi ve cari iþlemler dengesi içinde görülen döviz ihtiyacý, baðýmlý ülkelerin (artýk dýþ dinamikle kapitalizmin geliþtiði ülkeler olduklarý için geri-býraktýrýlmýþ ülkeler haline dönüþmüþlerdir) dýþ borçlarýnýn sürekli artmasýna yol açmýþtýr. Eski-sömürgecilik döneminden kalma hammadde ve tarýmsal ürün ihracatý ile elde edilen ihracat gelirleri, ara-mallarý ithalatýný finanse etmeye yetmediðinden, dýþ borçlar artmaya devam etmiþtir. Ve 1980lere gelindiðinde, baþta Türkiye, Meksika, Brezilya ve Arjantin olmak üzere tüm geri-býraktýrýlmýþ ülkeler dýþ borçlarýný ödeyemez hale gelmiþlerdir. Böylece günümüze kadar süren borç krizi dönemi baþlamýþtýr. Diðer bir ifadeyle, emperyalizmin yenisömürgecilik yöntemleri 1980 yýlýndan itibaren aðýr bir bunalýma girmiþtir. Geri-býraktýrýlmýþ ülkelerin ara-mallarý ithalatý, emperyalist ülkelerdeki tekellerin aþýrý-üretimlerini emen önemli talep unsuru olduðu için, bu ithalatýn dýþ borçlanmayla finanse edilemez hale gelmesi, ayný zamanda emperyalist ülkelerin yeni ve daha aðýr bir aþýrý-üretim bunalýmýna girmelerine yol açmýþtýr. Bu koþullarda ilk bulunan formül ihracata yönelik sanayileþme olmuþtur. Artýk ülke içi üretim iç pazar için deðil, dýþ pazarlar için yapýlacaktýr. Böylece ihracat gelirleri artýrýlarak dýþ borçlarýn çevrilebilirliðinin saðlanacaðý umulmuþtur. Tüm burjuva ve küçük-burjuva ekonomist* Mahir Çayan, Kesintisiz Devrim II-III.
lerinin büyük þevk ve neþeyle üstüne atladýklarý bu formül sayesinde, emperyalist ülkelerden yapýlan ara-mallarý ithalatýyla dýþ pazarlar için üretim yapýlacak ve ihracat yoluyla elde edilen dövizlerle ara-mallarý ithalatý finanse edilecektir. Oysa ihracatýn gerçekleþtirildiði ülkeler varolan pazarlardýr ve büyük ölçüde emperyalist ülkelerin pazarlarýdýr. Bu durumda, bir emperyalist tekelin geri-býraktýrýlmýþ ülkelerdeki iþbirlikçileri aracýlýðýyla ürettiði mallarý kendi iç pazarýnda satarak ya da sattýrarak daha az bir kâra sahip olacaðý açýktýr. Üretimde kullanýlan ara-mallarý da, bunlarýn üretimi için kullanýlan yatýrým mallarý da, para-sermaye de kendisine ait olduðu halde neden daha az bir kârla yetinmeyi kabul edeceði ise hiç hesaplanmamýþtýr. Yine hesaplanmamýþtýr ki, geri-býraktýrýlmýþ ülkelerdeki üretim ihraç edildiðinde, ülke içi pazarlar için gerekli mallar nereden bulunacaktýr. Ortada ihracata yönelik sanayilerde çalýþanlar ve bunlarýn gelirleriyle ortaya çýkan bir talep mevcuttur, oysa tüm üretim ihraç edildiðinde bu talep karþýlanamaz. Bu zekice yeni formüle raðmen borç krizi çözümlenememiþtir. Ýhracata yönelik sanayileþme sonucunda artan ihracat gelirleriyle ara-mallarý ithalatý finanse edilse bile, borç stoku olduðu gibi kalmaktadýr. Varolan borçlarýn (eski borçlar) faiz ödemeleri için gerekli kaynak mevcut deðildir. Her ne kadar borç krizi koþullarýnda geribýraktýrýlmýþ ülkelerin dýþ borç ana-para ödemeleri azaltýlmýþsa da, faiz borçlarý artmaya devam etmiþtir. Diðer yandan, yerli üretimin tümüyle ihracata yönelik olmasýyla ortaya çýkan iç arz eksikliði, tüketim mallarý ithalatýný zorunlu hale getirmiþtir. Böylece tüketim mallarý ithalatýndaki artýþlarla dýþ ticaret dengesi yeniden bozulmaya baþlamýþtýr. Bu dengeyi korumak için bir kez daha ithalatýn finansmaný için dýþ borçlanmaya gidilme zorunluluðu ortaya çýkmýþtýr. Ve belli baþlý geri-býraktýrýlmýþ ülkeler (Meksika, Brezilya, Arjantin, Türkiye ve serbest bölge olarak Güney Kore, Singapur, Malezya, Endonezya, Filipinler) ihracata yöneldikleri ölçüde, dünya emtia fiyatlarý sürekli düþmeye baþlamýþtýr. (Arz-talep yasasý gereðince.) Miktar olarak ihracat ar-
!
KURTULUÞ CEPHESÝ Temmuz-Aðustos 2005
"
tarken, ihraç mallarýnýn fiyatlarýnýn düþmesi ihracat gelirlerinin azalmasýna yol açmýþtýr. Dünya fiyatlarýndaki gerileme karþýsýnda tek çýkýþ, geri-býraktýrýlmýþ ülkelerdeki maliyetlerin düþürülmesidir. Bu ise, iþçi ücretlerinin düþürülmesinden baþka bir anlama gelmez. Ýþçi ücretlerinin düþmesi ise, iç pazarda talebin düþmesine, dolayýsýyla iç pazar için ithalatýn azalmasýna ve sonuç olarak dýþ ticaret açýðýnýn azalmasýna yol açtýðý için yararlý bulunmuþtur. Ama bu kez de, emperyalist ülkelerden yapýlan tüketim mallarý ithalatý azaldýðýndan, emperyalist ülkelerdeki tüketim mallarý sektörü resesyona girmiþtir. Böylesine çoklu ve çok yönlü yeni sorunlar üreten yeni-sömürgecilik yöntemlerinin bunalýmý koþullarýnda daha yeni ve yepyeni formüller icat edilmiþtir. Diðer bulunan formül özelleþtirmedir. Emperyalist ülkelerin geri-býraktýrýlmýþ ülkelerden tahsil edemedikleri alacaklarýnýn karþýlýðýnda yerli sanayi kuruluþlarý satýþa çýkartýlmýþtýr. Borç tahsilatý amacýyla yapýlan bu satýþ iþlemleri sonucunda yerli sanayi yabancýlarýn eline geçmiþtir. Yine de sorun çözümlenememiþtir. Özelleþtirme sonucunda yerli sanayinin sahibi olan yabancýlar, ayný zamanda ayný sanayinin kendi ülkelerindeki sahipleridirler. Sahip olduklarý sanayi kuruluþu sayýsý, eðer dün bir idiyse, þimdi iki olmuþtur. Ve dün bir sanayi kuruluþu için yeterli talep bulamayan emperyalist tekel, þimdi iki sanayi kuruluþu için talep bulmak zorundadýr. Kendisini iktisatçý zannedenlerin verdikleri akýlla, özelleþtirmeden aldýklarý ikinci sanayi kuruluþunun ülke içinde hazýr bir talepi olduðu varsayýlmýþtýr. Ama pratik insan olan kapitalist kýsa sürede bunun böyle olmadýðýný görmüþ ve özelleþtirme yoluyla sahip olduðu ikinci sanayi kuruluþunu kapatmýþtýr. Bu ikinci sanayi kuruluþunun yerli talepini karþýlamak için birinci (kendi ülkesindeki) sanayi kuruluþunun üretimini artýrmýþ ve artan üretimini geri-býraktýrýlmýþ ülkelere ihraç etmeye baþlamýþtýr. Özelleþtirme yoluyla satýn alýnan ve daha sonra kapatýlan sanayi kuruluþlarýnýn arazisini de, ihraç mallarýnýn pazarlanmasý için alýþ-veriþ merkezi (ya da depo) haline dönüþtürmüþtür. Þimdi yeni bir sorun daha ortaya çýk-
mýþtýr. Yerli sanayi kuruluþlarý kapatýldýkça, geri-býraktýrýlmýþ ülkelerde iþsizlik artmýþ, dolayýsýyla iç pazardaki talep düþmüþtür. Zaten ihracata yönelik sanayileþme demagojisiyle iþçi ücretleri aþaðý çekildiðinden, iç pazardaki talep daralmasý daha da artmýþtýr. Ancak kamu bankalarýnýn yerli sermayeye devredilmesiyle (özelleþtirilme) banka kredilerinde büyük bir geniþleme ortaya çýkmýþtýr. Daha sonraki yýllarda banka hortumlama olarak suç haline getirilen bu kredi geniþlemesi sonucunda, birbiri ardýna yeni naylon þirketler kurulmuþtur. Naylon þirketlerin sayýsýndaki artýþ ayný zamanda hizmetler sektöründe çalýþanlarýn sayýsýnda önemli bir artýþa yol açmýþtýr. Naylon þirketlerin ofis kadýnlarý ve ofis boylarý iç talepte artýþa yol açmýþtýr. Diðer bir ifadeyle, ihracatý teþvik primleri ve ihracat kredileri, bu sektörde çalýþanlarýn sayýsýnýn artmasýna yol açarak yeni bir talep ortaya çýkarmýþtýr. Birbiri ardýna inþa edilen towerlar, plazalar üretmeden tüketmenin birer simgesi haline gelmiþtir. Ve borsa, ülkenin onlarca yýlda birikmiþ olan toplumsal sermayesinin el deðiþtirdiði yeni araç olmuþtur. Dýþ borçlanma yerine iç borçlanmaya yönelinmesiyle, kamu kaðýtlarýnýn yüksek faizleri, kamu gelirlerinin özelleþtirilmesine ve özel kesimler tarafýndan tüketilmesine hizmet etmiþtir. Popüler ifadeyle, paradan para kazanma devri baþlamýþtýr. Paradan para kazanma yoluyla elde edilen rant, lüks tüketime ve ithal mallara olan talebi artýrmýþtýr. Böylece iþsizliðin ortaya çýkarmýþ olduðu talep daralmasý, hizmetler sektörü çalýþanlarýnýn sayýsal artýþýyla meydana gelen taleple telafi edilmiþtir. Ülkemizde de görüldüðü gibi, bunun da ömrü birkaç yýl sürmüþtür. Varolmayan paralarýn, özelleþtirilmiþ bankalar aracýlýðýyla, kredi ve ücret ödemesi olarak piyasaya sürülmesiyle yaratýlan talep patlamasý yeni bir enflasyon dönemini baþlatmýþtýr. Bugüne kadar devletin karþýlýksýz para basmasýyla ortaya çýkan enflasyon, özelleþtirilmiþ finans kuruluþlarýnýn karþýlýksýz kredileriyle beslenmiþtir. Monetarizmin ideolojik etkisiyle emisyon hacmindeki geniþlemeye (ekonomist dilinde M0 ve M1) baðlý olarak ortaya çýktýðý kabul edilen enflasyon, þimdi gözle görül-
Temmuz-Aðustos 2005 KURTULUÞ CEPHESÝ
meyen baþka kaynaklarca (özel finans kuruluþlarýnýn karþýlýksýz kredileri) beslenmeye baþlamýþtýr. Meksikadan Brezilyaya, Arjantinden Türkiyeye kadar tüm geri-býraktýrýlmýþ ülkelerde ortaya çýkan bu banka hortumlamaya dayalý gizli enflasyonla ortaya çýkan talep geniþlemesinin yarattýðý tüketim patlamasý (ertelenmiþ talep adýyla sunulmuþtur) birkaç yýl sürmüþtür. Birkaç yýllýk geniþleme dönemini krizler dönemi izlemiþtir. Meksikada Tekila krizi Brezilya ve Arjantin krizlerini tetiklemiþ, ardýndan IMF devreye girmiþtir. Bizde de Aralýk 1999, Kasým 2000 ve nihayetinde Þubat 2001 krizleriyle I. globalizm tüketim patlamasý dönemi sona ermiþtir. Özelleþtirmenin maðdurlarý sadece iþçiler olmamýþtýr. Ayný zamanda yerli iþbirlikçiler de sürekli gelir kapýsýndan mahrum kalmýþlardýr. Bir dönem özelleþtirmeden saðlanan gelirlerin rantýný yemiþlerse de, bir süre sonra hazýra dað taþ dayanmamýþ, giderek yoksullaþmaya baþlamýþlardýr. Þimdi, iþsiz iþçiler kervanýna, iþsiz iþbirlikçiler katýlmýþtýr. Ýþsiz iþbirlikçilerin imdadýna yeniden iktisatçýlar yetiþmiþtir. Birer ideoloji üretim merkezi gibi çalýþan psiko-ekonomistler, her iþte bir hayýr vardýrdan yola çýkarak, krizler yeni fýrsatlar yaratýr demeye baþlamýþlardýr. Yeni fýrsat, doðrudan yabancý sermaye yatýrýmlarýdýr. Ama bunun da kendilerini kurtaramayacaðýný yavaþ yavaþ öðrenmeye baþlamýþlardýr. Ne de olsa sermayenin sahibi ve yöneticisi yabancý olunca, kârdan küçük de olsa pay alan iþbirlikçi ortaka ihtiyaç bulunmamaktadýr. (Ýþbirlikçi artýklarýnýn Reinada yaptýklarý yeni-sömürgecilik muhabbetinin nedeni budur.) Görüldüðü gibi, 1980de baþlayan yenisömürgeciliðin bunalýmý, yapýlan her türlü müdahaleye ve yeni uygulamalara raðmen sona erdirilememiþ ve yerine yeni bir þey de bulunamamýþtýr. Emperyalist ülkelerde 2000de baþlayan resesyonla (durgunluk) yeniden gündemin birinci sýrasýna oturan aþýrý-üretim bunalýmý, geri-býraktýrýlmýþ ülkelerdeki krizlerle belirlenmiþtir. Bunun nedeni, 1991-1995 ve 1998-2000 yýllarýnda özelleþtirme ve ha-
yali sermaye yoluyla yaratýlan yapay talep artýþýnýn sona ermesidir. Sorun, geri-býraktýrýlmýþ ülkelerin (en irilerinin) emperyalist ülke mallarýna olan talebindeki düþmedir. Bu talep düþüþü halk kitlelerinin gelirlerindeki düþmeyle belirlendiðinden, talebin artýrýlabilmesinin tek yolu, yine halk kitlelerinin gelirlerinin artýrýlmasýndan geçmektedir. Ancak artýk ithal ikameci sanayileþme döneminde olduðu gibi insanlarýn çalýþabilecekleri iþyerleri de bulunmamaktadýr. Bu koþullarda, ya yeniden ithal ikameci sanayileþmeye dönülecektir, ya da geçici de olsa yeni yollar denenecektir. Bulunan yeni ve geçici bir yol, turizmdir. Geri-býraktýrýlmýþ ülkelerdeki turizm patlamasý, üretmeden tüketen* topluluklar için yeni yaþam öpücüðü olmuþtur. Ama yine arz-talep yasasý iþlemeye baþlamýþ, artan turizm, fiyatlarýn hýzla düþmesine neden olmuþtur. Böylece geri-býraktýrýlmýþ ülkelerde belli bir nüfus, yeni-sömürgeciliðin bunalýmýyla baþlayan süreçte yeni fýrsatlar yakalayarak yeni yaþam tarzýna sahip olurken, geniþ halk kitleleri artan oranda geleneksel yaþam tarzýna geri dönmeye baþlamýþlardýr. Özetlersek, emperyalizmin, özel olarak Amerikan emperyalizminin II. yeniden paylaþým savaþýndan sonra yürüttüðü yeni-sömürgecilik yöntemleri, dýþ borçlanma yoluyla geri-býraktýrýlmýþ ülkelerde iç pazarýn geniþletilmesini hedeflemiþtir. Bu pazar geniþletilmesi dýþ borçlarýn büyümesine ve ödenemez hale gelmesine yol açarak, yenisömürgeciliði bunalýma itmiþtir. Yeni-sömürgecilik yöntemleri sonucu geri-býraktýrýlmýþ ülkelerde yukardan aþaðýya geliþtirilen kapitalizm, gerek kapitalizmin irsi hastalýklarý nedeniyle, gerekse çarpýk geliþim nedeniyle bunalýma girmiþtir. Yeni-sömürgeciliðin temeli yapay talep yaratýlmasýna dayandýðý ölçüde, bunalým derinleþmiþ ve her aþamasýnda daha fazla yapay uyarýcýlara ihtiyaç duyar hale gelmiþtir. Bugün geri-býraktýrýlmýþ ülkelerin kuþaklardýr (emperyalist sömürüye raðmen) biriktirdikleri top* Üretmeden tüketmenin en tipik olgusu, cep telefonlarýdýr. Üretimden kaynaklanan hiçbir gelire sahip olmayan milyonlarca genç tarafýndan kullanýlan cep telefonlarýnýn yarattýðý talep hayali talepten baþka birþey deðildir.
#
KURTULUÞ CEPHESÝ Temmuz-Aðustos 2005
lumsal sermaye tüketilmektedir. Bu tüketilmiþlik karþýsýnda doðrudan yabancý sermaye yatýrýmlarý yeni bir fýrsat olarak sunulmaktadýr. Ülkemiz somutunda da görüldüðü gibi, doðrudan yabancý sermaye yatýrýmlarý sadece dýþ borçlarýn tahsilatý çerçevesinde vardýr. Bu da, hali hazýrda elde kalmýþ olan son toplumsal sermayenin daha ucuza kapatýlmasý ve daha hýzlý tüketilmesinden baþka bir anlama gelmemektedir. Bugün emperyalist sistemin karþý karþýya olduðu sorun, yeni-sömürgeciliðin bunalýmý ve bu bunalýmýn hiçbir biçimde aþýlamamýþ olmasýdýr. Bunalým çözümlenmediði sürece yeni-sömürgecilik yöntemleriyle saðlanan geliþmelerin yeniden ortaya çýkartýlmasý olanaklý deðildir ve bunalým aþýlamadýðý anlamda yeni bir sömürü biçimi or-
$
taya çýkartýlamamaktadýr. Bu da emperyalist sistemin günü geçiþtirmeye çalýþmasýna yol açmaktadýr. Ve þimdi Çinliler geliyor korkusu yayýlmaya baþlamýþtýr. Tek baþýna bir Çin, tüm geri-býraktýrýlmýþ ülkelerin toplam üretimine eþdeðer bir üretim yapabilmektedir. Böylece emperyalizm, yeni-sömürgeciliðin bunalýmýný aþamamýþ olmakla birlikte, emperyalist-kapitalizmin aþýlabilmesi için tek yolun ne olduðunu göstererek tarihi bir görev (belki de son görev) yerine getirmektedir. Bugün artýk insan kaynaklarý ve üretim teknolojisinde ulaþýlmýþ olduðu düzey, emperyalizmi (ve kapitalizmi) insanlýðýn geliþmesinin önünde en büyük engel haline getirmiþtir.
Temmuz-Aðustos 2005 KURTULUÞ CEPHESÝ
Ýfþa Ediyoruz: Marie Antoinette de, Sultan Vahdeddin Han da Hain Deðildiler! [Peki Neydiler?]
12 Eylül 1980 askeri darbesiyle baþlayan, Sovyetler Birliðinin 1991 yýlýnda resmen daðýtýlmýþlýðýyla süre giden ve globalizm propagandalarýyla günümüze kadar gelen tarihsel dönemin en tipik özelliklerinden birisi dönekliktir. Döneklik, her hangi bir mücadelenin yenilgiye uðradýðý bir dönemde, yenilenlerin saflarýnda görülen bir olgudur. Bu olgunun tipik özelliði, mücadelenin geliþtiði ve zafere ulaþacaðý umutlarýnýn arttýðý dönemde mücadele saflarýna katýlmýþ kiþilerin, en keskin biçimde mücadeleyi savunmalarý ve zafer umutlarýnýn azaldýðý ya da yenilginin ortaya çýktýðý koþullarda ayný keskinlikle saflarý terk etmeleridir. Ancak bu tipik özellik, dönekliki kavramak için tek baþýna yeterli deðildir. Döneklik, içinde yer aldýklarý mücadeleyi en keskin biçimde savunanlarýn saf deðiþtirmesinin ötesinde, karþý saflara geçtikten sonra, eski mücadelelerine karþý en keskin ve en saldýrgan tutum takýnmaktýr. Bir bakýma döneklik, yenenlerin karþýsýnda diz çökmek ve onlara köpek sadakati ile baðlanmak demektir. Geçmiþ mücadelelerini kolayca ve bir çýrpýda reddettikleri için, yeni efendilerine sadakatlerini her gün ve her saat kanýtlamak zorundadýrlar. Döneklik, toplumsal deðil, bireysel bir olgudur. Dolayýsýyla dönek, birlikte mücadele ettiði topluluðu kendi kaderiyle baþ
baþa býrakarak, kendi bireysel çýkarýnýn peþine düþer. Dönekler de çeþitlidir. Mücadelenin herhangi bir aþamasýnda üzerine düþen görevi yapmayarak düþman saflarýna geçen dönekler olduðu gibi, mücadelenin temsil ettiði sýnýftan düþman sýnýflarýn safýna geçen dönekler de vardýr. Birinci durumdaki dönekler, mücadeleye ve mücadele edenlere doðrudan ihanet ettikleri için birer haindirler. Ýkinci durumda ise, ihanet sýnýfa karþý olduðu için birincisi kadar kesin bir sýfat haline dönüþmez. Ancak bir üçüncü döneklik türü daha vardýr. Bu döneklik türü, bireyin belli zamana kadar kabul ettiði ve savunduðu düþünceyi ve düþüncesini terk etmesidir. Genellikle küçük-burjuva aydýnlarý arasýnda görülen bu dönek tipi, kendi öz düþüncesi olarak kabul ettiði düþünceyi terk ederek karþý düþüncenin saflarýna geçmek þeklinde olduðu için, bireyin tüm geçmiþini, geçmiþ yaþantýsýný reddetmesini gerektirir. Bu küçük-burjuva aydýn dönekliði, ayný zamanda dönekde sürekli bir tedirginlik duygusuna yol açar. Bu durumu bir dönek þöyle açýklar: Varoluþun karmaþýklýklarý ortasýnda þimdiye kadar yol göstericilerimiz olan rahatlatýcý formüllerimizi kaybedince, ... yeni bir tutamak bu-
%
KURTULUÞ CEPHESÝ Temmuz-Aðustos 2005
&
lana ya da yüzmeyi öðrenene kadar olgular okyanusunda boðuluyor gibi oluruz. Bu boðulma duygusu içindeki dönek, her koþulda, eski düþüncenin yeniden güçlenmesinden büyük bir korku duyar. Dolayýsýyla eski düþüncelerine, bu düþüncenin geleneksel düþmanlarýndan daha çok düþmandýr, onlardan daha çok saldýrýr ve bu düþüncelerin varolmamasý için cinayet iþlemeye bile hazýrdýr. Döneklerin ortak özelliði, terk ettikleri mücadeleyi ve düþünceyi, ellerindeki tüm olanaklarý kullanarak deðersizleþtirmektir. Bu deðersizleþtirme iþiyle, kendi dönekliklerine bir neden, bir gerekçe bulmaya çalýþýrlar. Sabah-akþam, içinde yer aldýklarý mücadelenin ne kadar kötülükler içerdiðini, mücadele edenlerin ne denli habis insanlar olduklarýný, düþünce diye benimsedikleri þeyin ne denli saçma bir þey olduðunu, kendi kendilerine ve çevrelerine tekrarlayýp dururlar. Geçtikleri yeni saflarda kendilerine gösterilen itibar ve teveccüh, eskiye karþý düþmanlýklarýný daha da artýrýr. Her bulduklarý fýrsatta tabularý yýkarlar ve yerlerine yeni tabular koyarlar. Bu özellikleriyle onlarýn iþtigal alanlarý dündür, geçmiþtir, yani tarihtir. Bu nedenle, tarihte olup bitmiþ herþey onlar için bir tehlikedir. Bu nedenle tarihi yeniden yazmak isterler. Hatta becerebilseler tarihi tümüyle yýrtýp atacaklardýr. Bunu beceremedikleri için, bulduklarý her fýrsatta, aþaðýdakilere yol gösterdiðine inandýklarý eski düþüncenin yeniden ortaya çýkmasýna ve güçlenmesine yol açacaðýný inandýklarý tüm tarihe ve tarihsel bilgilere saldýrýrlar. Bu temelde tüm dönekler birbirlerinin dostudurlar. 1789 burjuva devrimine ihanet ederek aristokrasinin ideologluðuna soyunan burjuva aydýnlarý da, proletarya hareketi saflarýnda yer almýþ ve daha sonra onu terk etmiþ olan küçük-burjuva aydýnlarý da, her zaman ve her yerde devrimlerin en büyük düþmanlarý olmuþlardýr. Bu devrimlerin, burjuva ya da proleter yahut küçük-burjuva devrimi olup olmamasý onlarý hiç ilgilendirmez. Devrim ve devrim sözcüðü, onlarýn düþman olmalarý için yeterlidir. Devrimleri tarihten, devrim sözcüðünü sözlüklerden çýkartmak isterler. Bunu baþaramadýklarý ölçüde, devrimlerin kötülüðünden
söz ederler, devrim sözcüðünü olabildiðince sulandýrmaya çalýþýrlar. Hatta kendi dönekliklerinin bile bir devrim olduðunu söyleyebilecek kadar hastalýklý bir kafa yapýsýna sahiptirler. 1789 Fransýz Devriminin üzerinden iki yüzyýldan fazla zaman geçmiþ olmasýna karþýn dönek burjuva aydýnlarýnýn Fransýz Devrimine ve Fransýz tarihine karþý düþmanlýklarý sona ermemiþtir. Onlar için, Fransýz burjuva devrimi, Jakobenlerin kanlý diktatörlüðünden baþka birþey deðildir. Elleri giyotinde idam edilen aristokratlarýn, kraliyet ailesinin, toprak sahiplerinin ve papazlarýn kanlarýyla kýzýllaþmýþtýr. Kýzýl jakoben diktatörlüðünü her anýmsadýklarýnda, elleri gayri ihtiyari, sanki her an kafalarý giyotinle kesilecekmiþçesine boyunlarýnda dolaþýr. Robespierrein hayaleti uykularýndan kabusla uyanmalarýna yol açar.* Ýþte bu tarihsel düþmanlýklarýyla döneklerin kahramaný Danton sahneye çýkar. Danton, burjuva dönekleri için bir devrim kahramanýdýr. Ama kýzýl Robespierre ve onu izleyen radikal devrimciler o güzel insaný giyotinle idam etmiþlerdir. Bu dönekler için, Fransýz Devriminin bir baþka Jakoben yöneticisi Maratýn öldürülmesi bir cinayet deðil, bir hakkýn tecellisidir. Robespierrein aristokrat-dönekler ittifakýnýn askeri darbesi sonrasýnda giyotinle idam edilmesi ise takdiri ilahidir. Ve tarih yeniden yazýlýr. Birbiri ardýna Danton kitaplarý yayýnlanýr, filimler çekilir. Amaç tektir: Dantonun þahsýnda tüm dönekleri, hainleri kutsamak, itibarlarýný iade etmek! Ancak bununla yetinemezler. Fransýz Devriminin tüm kurbanlarýnýn da itibarý iade edilmelidir! Bunun için Marie Antoi* Marks 1789 Fransýz Devrimini þöyle anlatýr: ... hareketin gerçek öncüsünü oluþturan sýnýf burjuvaziydi. Proletarya ve kentlilerin burjuvaziye dahil olmayan katmanlarý ya henüz burjuvazininkinden ayrý çýkarlara sahip deðillerdi, ya da henüz baðýmsýz olarak geliþmiþ sýnýflar ya da sýnýflarýn alt-bölümlerini oluþturmuyorlardý. Bundan ötürü, örneðin Fransada, 1793ten 1794e kadar olduðu gibi, burjuvaziyle karþý karþýya geldiklerinde, burjuvaziye özgü bir biçimde olmasa bile, yalnýzca burjuvazinin çýkarlarýnýn gerçekleþmesi için savaþým verdiler. Tüm Fransýz terörizmi, burjuvazinin düþmanlarýyla, mutlakiyet ile, feodalizm ile ve darkafalýlýk ile avamca hesaplaþmaktan baþka bir þey deðildi. (Marks, Burjuvazi ve Karþý-Devrim, Seçme Yapýtlar, Cilt: I, s. 171.)
Temmuz-Aðustos 2005 KURTULUÞ CEPHESÝ
nette öne atýlýr. Ne de olsa Fransýz Devriminin Marie Antoinettenin ekmek bulamýyorlarsa pasta yesinler sözüyle baþladýðý söylenir. O zaman, devrimi geri alabilmek için, önce Marie Antoinettenin böyle bir söz söylemediði gün ýþýðýna çýkartýlmalýdýr. Ve Marie Antoinettenin böyle söylediðine iliþkin hiçbir teyp ya da video kaydý bulunamadýðýndan, kendisine iftira atýldýðý, bu iftirayla ayaktakýmýnýn galeyana getirilerek ayaklandýrýldýðý ispatlanmýþ olur. Artýk Marie Antoinette de, burjuva aydýn dönekler de rahatça uyuyacaklardýr. Ayþe Düzkanýn* çevirisiyle Türkçe yayýnlanan Marie Antoinette adlý kitabýn tanýtýmýnda bu durum þöyle ifade edilir: 14 yaþýndaki Marie Antoinettei 1770 yýlýnda Fransaya gelin gönderen annesi Avusturya Ýmparatoriçesi Maria Teresa, Fransýz halkýna o kadar çok iyilik yap ki, benim onlara bir melek göndermiþ olduðumu söylesinler... demiþti, ama 23 yýl sonra Fransýzlar bu meleðin kafasýný giyotinde koparacaklardý. Oysa kendisiyle özdeþleþtirilen Ekmek yoksa pasta yesinler! sözü onun aðzýndan çýkmamýþtý. Tümüyle masum deðilse de bu sözün ima ettiði kadar da sorumsuz sayýlmazdý, ama günün propaganda makinesi öyle etkili çalýþtý ki, sonuçta yine de Fransýz halkýna annesinin hiç düþünemeyeceði bir biçimde hizmet etmiþ oldu! Onun üzerinden halkta yaratýlan öfke ve nefret Fransýz Devriminin geliþmesine katkýda bulunacaktý. Hatta o kadar ki, dönemin Fransadaki ABD elçisi ve daha sonra ABDnin üçüncü cumhurbaþkaný olan Thomas Jefferson, Kraliçe olmasaydý Fransýz Devrimi diye bir þey de olmazdý diye yazacak kadar ileri gitmiþti.** Ulusal devletlerin sonunun ilan edildiði globalizm çaðýnda, kaçýnýlmaz olarak ulusal devletin çözülmesiyle birlikte ulusal birliðin yerini alacak yeni birliðin temsilcisi olarak öne çýkartýlan krallar ve kraliçeler * Ayþe Düzkan, kendi tanýtýmýyla radikal feminist, Radikal gazetesi yazarý, ÖDPli ve 2005 Nobel Barýþ Ödülüne aday gösterilen 1000 kadýndan biri. ** Marie Antoinette, Aykýrý Yayýncýlýk, Aralýk 2003.
ülkelerinde, Marie Antoinette, döneminin Leydi Disi olarak sunulur. Böylece tarih yeniden yazýlmaktadýr. Yeni tarihte, Marie Antoinettenin neden Fransýz Devriminden dört yýl sonra idam edildiði þüphesiz yer almayacaktýr. Ve yine bu yeni tarihte, onun, 1791de Almanyanýn Wiesbaden þehrinde toplanmýþ olan kaçak aristokratlar ile Avusturya ve Prusyayla kurduðu karþý-devrimci komplo da bulunmayacaktýr. Ayný þekilde 1791de Avusturya ve Prusyanýn Fransaya savaþ ilan ettiðinin de bu yeni tarihte yeri yoktur. Böylece Fransanýn düþmanlarýyla iþbirliði yapmýþ Marie Antoinettede vatan haini olmaktan kurtulmuþ olur! Ýttihat ve Terakkinin silahþörü Yakup Cemilin torununun (Hasan Cemal) Ýttihat ve Terakki düþmanlarýnýn tetikçisi olduðu bir dönemde, döneklerin yeni tarihi, Türkiye tarihine de el atmalýydý ve öyle de oldu. Bir zamanlarýn en keskin solcularýnýn toplaþtýðý, Amerikan emperyalizminin finanse ettiði Tarih Vakfý, bu yeni tarihin yazýlmasýnýn temiz vakfý olarak ortaya çýkmýþtýr. Revizyonist kesimlerin döneklerinden Oya Baydara sendikalar ansiklopedisini hazýrlattýran onlardýr. Ancak onlar görevlerini kendilerini finanse eden emperyalist ülkenin istemlerine uygun olarak yerine getirdikleri için, temel iþlevleri globalleþen dünyanýn yeni tarihinin propagandasýndan ibarettir. Ýstenilen ve beklenilen, bu propagandanýn etkisiyle deðiþik tarihçilerin ideolojik etki altýna alýnmasý ve bu etki çerçevesinde baðýmsýz tarihçiler, yani kendi kurumlarý içinde yer almayan tarihçiler aracýlýðýyla yeni tarihi yaygýnlaþtýrmaktýr. Tarih Vakfý, deðiþik projeler üreterek binlerce iþsiz eski solcuya yeni iþ olanaklarý yaratarak dönekleþmeyi teþvik ederken, Osmanlý tarihini ve Cumhuriyet tarihini yeniden düzenlemeye koyulmuþtur. Ýþe baþladýklarý yer Yalçýn Küçükün tezlerinin bittiði yerdir. Böylece 12 Eylül sonrasýnda Yalçýn Küçükle baþlayan amatör tarih yazýmý kurumlaþtýrýlmýþtýr. Cumhuriyet dönemine iliþkin ilk büyük tarih keþfinin onuru Yalçýn Küçüke aittir. Yalçýn Küçükün bu keþfine göre, Kur-
'
KURTULUÞ CEPHESÝ Temmuz-Aðustos 2005
tuluþ Savaþýnýn ilk düzenli ordu çatýþmasý olarak bilinen I. Ýnönü Savaþý (Ocak 1921) hiç gerçekleþmemiþtir. Mustafa Kemalin cephe komutaný Ýsmet Paþaya siz orada düþmaný deðil, milletin makus talihini yendiniz sözleriyle ünlenen II. Ýnönü Savaþý ise, gerçek bir savaþ deðildir. Yalçýn Küçüke göre, Ankarada, Çerkez Ethemin Kuva-ý Seyyaliyesine karþý düzenli ordu kurulmasýný isteyen Mustafa Kemal, BMMdeki muhalefet karþýsýnda zor durumda bulunduðundan bir baþarýya ihtiyaç duymuþtu. Böylece I. Ýnönü zaferi icat edilmiþti! Ayný þekilde II. Ýnönü savaþý, Yunan ordusunun havanýn savaþa uygun olmadýðýný görerek çekilmesiyle ortaya çýkmýþ bir durumdan ibaretti. Dolayýsýyla buna da sa-vaþ, sonucuna da zafer denilemezdi.* Kýrmýzý kaþkollu Yalçýn Küçükün bu ilk tarih keþfiyle birlikte Cumhuriyet tarihi mercek altýna alýnmýþtýr. Artýk her isteyen, bu tarihte yer aldýðý söylenen her olguyu istediði gibi yorumlamaktan öte, yok kabul edebilir hale gelmiþtir. Daha sonraki her türden yazýlý ve sözlü tarih çalýþmalarýna emsal teþkil eden bu Yalçýn Küçükvari tarih yazýmý, amatör tarihçilerin, ne tarih bilgisine, ne de ilgili konuya iliþkin bilgiye sahip olmaksýzýn fikir ortaya atabilecekleri bir tarihçilik süreci baþlatmýþtýr. Sürecin devamýnda Çerkez Ethem dosyasý tozlu raflardan indirilmiþtir. Çerkez Ethem bir hain miydi? sorusunu yanýtlamak için kollarý sývayan tarihçilerin bulduklarý þey, Çerkez Ethemin ne kadar vatanperver olduðu, Anadolu iþgaline ne denli karþý çýktýðý ve bu uðurda yaþamýný bile feda etmekten çekinmediði, abilerinin sözleriyle, yaþayanlarýn sözlü tanýklýðýyla gösterildi. Böylesine vatanperver bir kiþi, þüphesiz hain olamazdý! Üstelik Ankaranýn milli ordu güçleri karþýsýnda yenilgi-
* Silahlý kuvvetlerin belirli bir noktada toplanmasý baþlý baþýna bir muharebeyi mümkün kýlar, fakat bu o muharebenin mutlaka cereyan edeceði anlamýna gelmez. Þimdi bu olanaða bir gerçek, bir fiili durum gözü ile bakmak gerekir mi? Kuþkusuz. Çünkü sonuçlarý bakýmýndan öyledir, ve bu sonuçlar, ne olurlarsa olsunlar, kendilerini göstermemezlik edemezler. Ýmkan dahilindeki çarpýþmalara, sonuçlarý bakýmýndan, gerçek çarpýþmalar gözü ile bakýlmalýdýr. (Clausewitz, Savaþ Üzerine, s. 210, May Yay..)
ye uðradýktan sonra Yunan ordusuna sýðýnmýþ olmasýna raðmen, milli orduya karþý savaþmayý bile kabul etmemiþti. Böylesine onurlu bir vatanperver nasýl hain olabilirdi ki! Bu yeni tarih okunduðunda sanýlýr ki, Çerkez Ethem, Ankara hükümetine karþý savaþa girmemiþ, milli orduyla savaþmamýþtýr. Onun tek yaptýðý, Yunan ordusuna sýðýnmaktan ibarettir! Bunun nedeni de, Kemalistlerin kendisini ele geçirdiðinde idam edecek olmalarýdýr. Yani hayati tehlike nedeniyle güzelim vatanýný terk ederek Yunan ordusuna sýðýnmýþtýr. Böylece Kurtuluþ Savaþý tarihinin zaferleri ile hainlikleri yeniden yazýldý. Ve globalizme karþý yeni ve eski Osmanlýcýlarýn ortaya çýkmasýyla birlikte, son padiþah Sultan Vahdeddin Han hazretlerinin ihanetine sýra geldi. Sultan Vahdettin, eðer fedakarlýk yaparak yurtdýþýna çýkmasa idi iç harp çýkardý. O, Anadolu hareketini baþlangýcýndan itibaren destekledi. Ýleriki safhalarda birtakým geliþmelerden sonra, içeride kalmasý halinde iç savaþ çýkabileceði düþüncesi ile fedakarlýk yaparak vatanýndan ayrýlmayý tercih etti. Vahdettin, baþýndan beri Mustafa Kemal Paþaya destek veriyordu. Mustafa Kemal, Sultanýn bilgisi ve emirleri ile hareket ediyordu. Ýstanbuldaki iþgal kuvvetlerine karþý, Biz Anadoludaki hareketi desteklemiyoruz demesine raðmen, sürekli olarak Anadoludaki geliþmelerden haberdar oluyor, maddi ve manevi destek veriyordu. Yani Anadoludaki hareketin güçlenmesi ve tesirli hale gelmesi için zaman kazanmaya çalýþýyordu. Hatta Mustafa Kemalin Samsuna çýkabilmesi için, Ýngilizlerden ve Fransýzlardan izin bile almýþtý.** Görüldüðü gibi, son Osmanlýya göre, Vahdettin büyük bir fedakarlýk yaparak, ülkede bir iç savaþ çýkmasýný engellemiþ bir handýr. Öyle ki, Vahdettin han, Anadolu hareketini maddi ve manevi olarak desteklemiþ bir vatanperver olmanýn ötesinde, Mustafa Kemal bile Sultanýn bilgisi ** Ertuðrul Osman, Son Osmanlý Anlatýyor, Zaman, 3 Aðustos 2004.
Temmuz-Aðustos 2005 KURTULUÞ CEPHESÝ
ve emirleri ile hareket etmiþtir! Fettullah Gülen ve müritlerinin olduðu kadar, her türden Osmanlýcý þeriatçýlarýn son haný Vahdettinin itibarýný iade etme çabalarý, Yalçýn Küçük gibi yeni osmanlýcýlarýn piyasaya çýkmasýyla birlikte, daha da hýz kazanmýþtýr. Ve Vahdettin hanla uzaktan akraba olan, demokratik solun ebedi lideri Bülent Ecevit, Vahdettin hain deðildi hükmüyle yeni tarihte yerini aldý. Bülent Ecevitin tarih araþtýrmalarýna göre, Vahdeddin Han, namý diðer dinin biricik sultan haný, Osmanlý hazinesine el sürmemiþ, Ýngiliz gemisiyle Ýstanbuldan kaçarken yanýna birkaç küçük eþya ve biraz altýn dýþýnda hiçbir þey almamýþtýr. Bu da, dinin biriciðinin vatanperverliðini gösteren en önemli kanýttýr! Þöyle diyor Ecevit: Kurtuluþ Savaþýna açýktan olmasa bile belirgin þekilde destek oldu. Ýstanbuldan ayrýlacaðý zaman devletin elinde külliyetli altýn ve para vardý. O, çok az bir miktar aldý. Ýstese tümünü alabilirdi. Saygýdeðer bir davranýþta bulundu.* Ýþte devletin parasýna el sürmeyen bu tokgözlü saygýdeðer han nasýl olur da hain olabilir di? O, yani Sultan Vahdeddin Han, ne yaptýysa çaresizlikten yapmýþtý. Ýstanbul iþgal altýndaydý, Osmanlýnýn ordularý daðýtýlmýþtý. Yapabileceði fazla bir þey olmadýðýndan, Ýngilizlerin her istediðini yerine getirdi. Bu da, onun masumiyetinin bir kanýtý olarak kabul edilmeliydi. Hürriyet gazetesinin kadrolu tarihçisi Murat Bardakçý, Bülent Eceviti desteklemek amacýyla Sultan Vahdeddin Hanýn kendi kaleminden masumiyetini þöyle açýklýyor: Ben, dindar bir insaným. ... Vazifemi çok karmaþýk bir dönemde, bir insanýn yapabileceði en iyi biçimde tamamladýðýma bütün yüreðimle ve katiyetle inanýyorum. Ýnsanýn zaaflarý da söz konusu... Beþer þaþar ifadesinin doðru olduðunu çok iyi biliyorum ama, aþýlmasý zaten imkánsýz olan savaþ zamanýnýn engellerini ve daha sonra mütareke ile ortaya çýkan güçlükleri ye* Zaman, 16 Temmuz 2005.
nemediysem de, memleketimin iyili- ði için yapmam gereken herþeyi yaptýðýmý iddia ediyorum. Mütareke yýllarýnda ortaya çýkan bütün fácialara ve olaylara karþý gerçi kalkan olamadým ama paratoner vazifesi gördüm ve öyle zannediyorum ki, bütün musibetleri de üzerime çektim. Kendimi feda ederek vataný kurtarmaya çalýþtým. Ama gelin görün ki, bugün yaþayan kurban benim; daha doðrusu fedakárlýðýn kurbaný!** Zavallý Son Yeniçeri! Onun bu hicap duyan sözleri karþýsýnda okuyanlarýn gözleri yaþaracaktýr! Böylesine saygýdeðer, böylesine fedakar bir paratoner nasýl hain olabilir ki! O ki, Sultan Vahdeddin Han, dinin biricik sultaný Sevr Anlaþmasýný ilk eline aldýðýnda keskin bir acý ve korkulu bir ürperti hissetmiþ birisidir. Bu nedenle mecburi ve geçici imza taktiðiyle biraz zaman kazanmaya çalýþmýþ bir vatanperverdir.*** O ki, Sultan Vahdeddin Han, böylesine taktiklerle Anadolu Kurtuluþ Hareketine zaman kazandýrmýþ, dolayýsýyla Kurtuluþ Savaþýnýn zafer kazanmasýný saðlamýþ bir kahramandýr! Böylece Sultan Vahdeddin Hanýn hain olmak bir yana, Anadolu kurtuluþ hareketinin gizli kahramaný olduðu kendi beyanlarý ve Bülent Ecevitin tanýklýðýyla kanýtlanmýþ olmaktadýr! Gündelik yaþamda, herhangi bir bakkal, bir kimsenin olduðunu iddia ettiði ile gerçekten olduðu arasýnda ayrým yapmasýný çok iyi bilir; ama bizim tarihimiz henüz bu basit bilgiye ulaþamamýþtýr. Bizim tarihimiz, her çað için o çaðýn kendisi hakkýnda söylediklerine ve beslediði kuruntulara hemen inanýr.**** Tarihin, tarihsel olaylarýn içinde yer alan kiþilerin, kendi eylemleri hakkýnda kendilerinin düþünce ve yargýlarýyla açýklanamayacaðýný ünlü tarihçi E. H. Carr þöyle açýklar: Tarihin, insan niyetleriyle açýklanmasý ya da kiþilerin kendi dürtü** Murat Bardakçý, Hürriyet, 24 Temmuz 2005. *** Murat Bardakçý, Hürriyet, 24 Temmuz 2005. **** Marks-Engels, Alman Ýdeolojisi.
KURTULUÞ CEPHESÝ Temmuz-Aðustos 2005
leri hakkýnda kendilerinin söyledikleri ya da bireylerin kendilerine göre nedenleriyle davranmýþ olduklarý temeline dayanarak yazýlabileceðini ileri sürmek, ortada apaçýk duran gerçeðe karþý çýkmaktýr. Tarihin olgularý, gerçekten de insanlar hakkýnda olgulardýr, ama bireylerce, yalýtlanmýþ olarak yapýlmýþ davranýþlar ya da bireylerin gerçek yahut hayali olarak kendilerini öyle hareket ettirdiðini sandýklarý dürtüler hakkýnda olgular deðildir. Bunlar, bir toplum içinde bireylerin birbirleriyle olan iliþkileri ve bireylerin kendi istedikleri amaçlardan çoðu kez deðiþik, bazen de bunlara tam karþýt sonuçlarý olan birey davranýþlarýndan oluþan toplumsal güçler hakkýndaki olgulardýr.* Marksin sözleriyle ifade edersek, Ýnsanlar kendi tarihlerini kendileri yaparlar, ama kendi keyiflerine göre, kendi seçtikleri koþullar içinde yapmazlar, doðrudan veri olan ve geçmiþten kalan koþullar içinde yaparlar. Engelsin deyiþiyle, Ýnsanlar, herbiri bilinçli olarak istedikleri kendi amaçlarýný izleyerek, bu tarih nasýl bir biçim alýrsa alsýn, kendi tarihlerini yaparlar, ve iþte bu baþka baþka doðrultularda etki yapan sayýsýz iradenin ve bunlarýn dýþ dünya üzerindeki çeþitli yankýlarýnýn bileþkesi, tarihi oluþturur.** Dolayýsýyla belirli bir tarihsel dönem ele alýndýðýnda, bu tarihsel dönemde yer alan insanlarýn tek tek istekleri ve iradeleri tarihi oluþturmaz. Çoðu durumda bireylerin eylemlerini yöneten düþüncelerine karþýn, eylemleri bambaþka sonuçlar ortaya çýkarýr. Týpký 1977 seçimlerinde mecliste çoðunluðu saðlayamayan Bülent Ecevitin motellerde yapýlan transferlerle hükümet kurmasý gibi, kendisinin o zamana kadar savunduðu ilkelere aykýrý davranýþlarda bile bulunurlar. Artan faþist milis saldýrýlar ve katliamlar ile TÜSÝAD patronlarýnýn üretimi durdurmalarý karþýsýnda tek çýkýþ yolunun halkýn silahlandýrýlmasý olduðunu gördüðünde, ikinci Kerensky olmayacaðým diyen Bülent Ecevitin yaptýðý þey, 12 Eylül askeri darbecilerini iþbaþýna getirmek
* E. H. Carr, Tarih Nedir?, s. 62-63. ** Engels, Feuerbach ve Klasik Alman Felsefesinin Sonu, s. 56.
olmuþtur. Bugün Türkiyenin yakýn tarihi yeniden yazýlmaya çalýþýlmaktadýr. Ermeni katliamýndan Ýttihat ve Terakki dönemine, Osmanlý devlet yönetiminden Anadolu kurtuluþ savaþýna kadar yakýn tarihin bu yeniden yazýmýyla, eski tarihin üzerinde yükseldiði varsayýlan ulusal devlet yeniden biçimlendirilmek istenmektedir. Ýnanýlmaktadýr ki, insanlar kendilerini bir þey olarak düþündükleri için o þeye uygun biçimde davranýrlar. Örneðin insanlar kendilerinin laik bir geçmiþe sahip olduklarýna inandýklarý için laiktirler. Dolayýsýyla onlarýn davranýþlarýný deðiþtirebilmek için, onlarýn geçmiþlerine olan inançlarýný deðiþtirmek yeterli olacaktýr! Ýnsanlar, þimdiye kadar, kendileri hakkýnda, ne olduklarý ya da ne olmalarý gerektiði hakkýnda her zaman yanlýþ fikirlere sahip olmuþlardýr. Sahip olduklarý iliþkileri, Tanrý hakkýndaki, normal insan hakkýndaki vb. tasarýmlarýna uygun olarak düzenlemiþlerdir. Kendi beyinlerinin ürünleri, onlarý yaratan beynin üstüne çýkmýþtýr. Yaratýcýlar, kendi yarattýklarý þeyler önünde secdeye varmýþlardýr. Öyleyse onlarý, boyunduruðu altýnda ezildikleri kuruntulardan, fikirlerden, dogmalardan, hayali yaratýklardan kurtaralým. Fikirlerin egemenliðine karþý baþkaldýralým. Biri, insanlara bu yanýlsamalarý deðiþtirip, yerine insanýn özüne uygun düþen düþünceler koymayý öðretelim diyor, bir baþkasý, bu yanýlsamalara karþý eleþtirici bir tutum almayý öðretelim onlara diyor, bir üçüncüsü ise, bunlarý kafalarýndan çýkarýp atmalarýný öðretelim diyor ve bugünkü gerçekliðin böyle çökeceðini iddia ediyorlar... Bir zamanlar, yürekli adamýn biri, insanlarýn, salt yerçekimi fikrine saplandýklarý için suda boðulduklarýný sanýyordu. Ona göre, insanlar, örneðin, bunun dinsel boþinanlara dayanan bir düþünce olduðunu söyleyerek bu fikri kafalarýndan çýkarýp atsalardý, ondan sonra artýk her türlü boðulma tehlikesinden korunmuþ olurlardý. Ömrü boyunca, bütün istatistiklerin, sayýsýz ve boyuna yinele-
Temmuz-Aðustos 2005 KURTULUÞ CEPHESÝ
nen tanýtlarla zararlý sonuçlarýný kendisine gösterdikleri bu yerçekimi yanýlsamasýna karþý savaþtý durdu.* Burada yeni tarih yazýcýlarýnýn bireysel düþüncelerini ve bu düþüncelerinin ifadesi olan bireysel ya da topluluksal çýkarlarýný bir yana býrakarak, yapmak istediklerini þöyle özetleyebiliriz: Bu ülkenin insanlarý, kendilerinin boðulmasýna yol açan yanlýþ tarih bilgisinden kurtarýlacak olurlarsa, Ermenilere, Pontus Rumlarýna ve diðer azýnlýklara karþý soykýrým yaptýklarýný; Anadolunun gerçek sahibi olmayýp, bu topraklarýn iþgalcisi olduklarýný; Osmanlýlarýn bin yýl deðiþik dil, din ve ýrktan insanlarý ahenk içinde bir arada tuttuðunu kabul ederlerse yerçekimi düþüncesinden kurtulmuþ olacaklardýr. Dolayýsýyla bir daha boðulma tehlikesini yaþamayacaklardýr. Bu topraklar üzerinde, bu coðrafyada binlerce yýl dostluk ve barýþ hüküm sürecektir. Rum Türke, Türk Ermeniye, Kürt Türke, Türk Kürte düþman olmayacaktýr. Böyle olsun diyecektir Anadolu insaný, yüzyýllarýn ezilmiþliðiyle ve bu ezilmiþliðin getirdiði yorgunlukla. Eðer tüm sorunlar, Sultan Vahdeddin Hanýn hain olmadýðýnýn kabul edilmesiyle çözümlenecekse, varsýn hain olmasýn diyeceklerdir. Eðer 1919-1922 Kurtuluþ Savaþý, Anadolunun Türkler tarafýndan ikinci kez iþgali olduðunun kabul edilmesiyle sorunlar halledilecekse, ikinci kez iþgalci olmayý da kabul edeceklerdir. Hatta Ermeni soykýrýmýný kabul ettikten sonra soykýrým tazminatý olarak toprak verilmesi gerekirse, gecekondusunun karþýsýndaki kamu arazisinin onlara tahsis edilmesinden de hiçbir rahatsýzlýk duymayacaktýr. Yeter ki kendilerine de gecekondusunun tapusu verilsin. Onlar, alýþýlagelmiþ sol söylemle ifade edersek, yol, su, elektrik, kanalizasyon, iþ ve aþ istemektedirler. Kendi yaþadýklarý topraklarda yoksulluktan, aþaðýlanmaktan, devlet memurlarý tarafýndan adam yerine konulmamaktan þikayetçidirler. Eðer Sultan Vahdeddin Han hainlikten kurtarýlýnca kendilerinin bu sorunlarý sona erecekse, Sultan Vahdeddin Haný cumhurbaþkaný bile yapmaya razý olacaklardýr. * Marks-Engels, Alman Ýdeolojisi.
Onlara denildi ki, yabancý sermaye iyidir, yabancý sermaye ne kadar çok gelirse, o kadar çok iþ ve aþ olacaktýr. Ve onlar sessiz biçimde bu söylenenleri kabul ettiler. Onlara denildi ki, kamu kuruluþlarý özelleþtirilmelidir. Aksi halde bu kamu kuruluþlarýnýn zararlarýný ödemek zorunda kalacaksýnýz. Bu da sizlerin daha fazla vergi ödemesi, daha az gelir sahibi olmanýza yol açacak. Bunu da kabul ettiler. Onlara hep söylenildi ve onlar hep söylenilenleri sessizce kabul ettiler. Þimdi oyunun son perdesine gelindi. Maddi dünyadan manevi dünyaya geçildi. Her zaman olduðu gibi globalizm dünyasýnýn yeni iþbirlikçileri küçük-burjuva aydýnlarýnýn baþýný çektiði yeni tarih felsefesi, manevi dünyanýn temel taþý yapýldý. Globalizm karþýsýnda Türk ulusal devletinin, tanýmlanamayan bir Türk ulusu na dayanarak daha fazla ayakta duramayacaðýna inandýrýlmýþ küçük-burjuvalar, bu yeni tarih felsefesine ve onun popülist tarih yorumuna dört elle sarýldýlar. Üniter Türk devletinin ayakta kalabilmesi için yeni bir temele, daha kapsayýcý bir temele sahip olmasý gerekiyordu. Ve dinin böyle bir temel olabileceði düþünüldükçe, milliyetçilikin yerine ümmetçilik daha kapsayýcý bir temel olarak ortaya çýkýyordu. Ama ümmetçilikin þeriatçý özü laik küçük-burjuvalarý korkutuyordu. Ýþte burada ortaya atýlan çözüm Osmanlýcýlýk oldu. Artýk Türk ulusunun korkmasý gereken bir þey kalmamýþtý. Yapýlmasý gereken tek þey, cumhuriyetten saltanata, monarþik yönetime geçmekten ibaretti. Bu monarþik yönetim meþruti monarþi olmalýydý. II. Abdülhamitten Vahdettine kadarki dönemde olduðu gibi meþruti monarþi, yeni Türkiyenin birliðini ve beraberliðini saðlayabilecek tek çözümdü. Bu çözüme hilafet makamý da eklendiðinde, tüm islam dünyasý, Baðdat halýsý gibi, Türklerin ayaklarýnýn altýna serilecekti. Hem zaten Bulgaristanda böyle yapýlmamýþ mýydý? Kral ülkesine dönüp, demokratik seçimler sonucunda cumhurbaþkaný olup, ülkesinin ABye girmesini saðlamamýþ mýydý? Ýþte Sultan Vahdeddin Han, dinin biricik haný hainlikten kurtarýlarak Osmanlýlýða doðru bir adým daha atýlmýþtýr. Ancak ortada bazý sorunlar vardýr. Neo-Otto-
!
KURTULUÞ CEPHESÝ Temmuz-Aðustos 2005
man devleti için bir baþ lazýmdý. Ama Osmanlý hanedanýndan arta kalanlardan böyle bir baþ bulmak neredeyse imkansýzdý. Avrupanýn kraliyet ailelerinden yapýlacak bir transferle bu sorun çözümlenemeyeceðinden, baþsýz bir neo-ottoman devletine razý olmak gerekiyordu. Bu da, ister istemez cumhuriyetin kalmasý demekti. Cumhuriyet yeni tarih felsefesiyle yeniden tanýmlanmalýydý. Bu aþamadan sonra iþ felsefe alanýna girdiði için, halkýn ilgi alanýnýn dýþýna çýkar. Felsefe, halkýn deðil, felsefecilerin iþidir. Halk denilen insanlar, doðar, büyür ve ölür. Onlarýn felsefe yapmaya da, felsefe dinlemeye de bilgileri ve zamanlarý yoktur. Küçük-burjuva aydýnlarýnýn ve kendilerini tarihçi zannedenlerin tüm inançlarýna ve iddialarýna karþýn, tarihi yapanlar ise onlardýr. Ne denli reddedilirse reddedilsin, tarih, sýnýf mücadelelerinin tarihidir ve halk, bu mücadelede yer alan aþaðýdaki sýnýflarýn ortak adýdýr. Küçük-burjuva aydýnlarý kendilerini halkýn sözcüsü olarak ne denli görürlerse görsünler, toplum mühendisliði yapabileceklerine ne denli inanýrlarsa inansýnlar, tarihi yapanlar halklardýr. Tarih göstermiþtir ki, halklarý güdülecek koyun sürüsü olarak görenler, her zaman kafalarýný iyi korumalýdýrlar, aksi halde o güzelim fikirlerle dolu güzelim kafalarýný giyotinde kaybetmeleri kaçýnýlmazdýr. Tarihin bu gerçeðine raðmen, yine ta-
"
rih adýna tarihin yargýçlarý ortalýkta dolaþmaya devam etmektedir. Adlarýnýn Murat Belge, Murat Bardakçý ya da Bülent Ecevit, Fettullah Gülen olmasýnýn bir önemi yoktur. Onlar tarihin yargýçlarý olarak görev baþýndadýrlar. Onlara söylenebilecek son söz, ünlü Ýtalyan burjuva aydýný (Gramscici dille ifade edersek geleneksel büyük aydýn) Croce tarafýndan söylenmiþtir: Suçlamada bulunanlar þu önemli noktayý unutuyorlar ki (ister adliye, ister ahlak mahkemesi anlamýna), bizim mahkemelerimiz, yaþayan, eylemde bulunan ve tehlikeli olabilen kimseler için kurulmuþ zamanýmýzýn mahkemeleridir; oysa öteki kimseler, kendi zamanlarýnýn mahkemelerinde yargýlanmýþlardýr ve ikinci kez mahkum edilemez ya da baðýþlanamazlar. Onlar her ne olursa olsun, herhangi bir mahkeme huzurunda sorumlu tutulamazlar; salt þu nedenledir ki, artýk huzura ermiþ geçmiþin insanlarýdýr ve bu sýfatla ancak tarihin konusu olabilirler ve yaptýklarýnýn ruhuna nüfuz eden ve onlarý anlayan yargýçlar dýþýnda hiç kimse tarafýndan yargýlanamazlar... Tarih anlatýyoruz diye yargýçlýk taslayýp, tarihin görevi bu olduðu inancýyla þunu mahkum edip bunu baðýþlayanlar ... genellikle, tarih duygusundan yoksundurlar.*
* B. Croce, History as the Story of Liberty, s. 47.
Temmuz-Aðustos 2005 KURTULUÞ CEPHESÝ
Hayat Ne Kadar Deðiþti! STKlar Bile Yozlaþmýþ!
Yýllar ve yýllar önce, bugünkü gençliðin daha yeni emeklemeye baþladýðý günlerde, 1983lerde Cumhuriyet gazetesinde bir yýldýz doðuyordu. Adý saný o güne kadar fazla bilinmeyen bu yýldýz, tüketici haklarý savunucusu olarak Cumhuriyette yazmaya baþladýðý andan itibaren ünlendi. Sonra yýldýzý daha da parlayan bu tüketici haklarý savunucusu, yüksek transfer ücreti karþýlýðýnda gazetesini deðiþtirdi. Artýk Abdi Ýpekçinin gazetesinde Aydýn Doðanýn hizmetindeydi. Ama olsundu, o yeni gazetesi sayesinde daha geniþ kitlelere ulaþabilecekti ve daha fazla tüketicinin hakkýný savunabilecekti. 12 Eylül askeri yönetiminin terörünün alabildiðine sürdüðü, aylar süren iþkencelerin yapýldýðý ve insanlarýn idam edildiði bir dönemde, ülkedeki ilk sivil insiyatifin baþlatýcýsý olan bu tüketici haklarý savunucusu Meral Tamerden baþkasý deðildi. Yeni gazetesinde tüketici þikayetlerini, sizi gazetemde teþhir ederim diyerek tehditle halleden ve bu tehdit yoluyla tüketici haklarýnýn yýlmaz savunucusu haline gelen Meral Tamerin ünü ve geliri sürekli arttý. Her zaman gazeteye yazý konusu olabilecek bir tüketici hakký buldu ve yazdý. Tüm þirketler ve þirket yöneticilerinin korkulu rüyasý, tüccar ve esnafýn tüketiciye kötü davranýþlarýna göz yummayan bu sivil insiyatif baþlatýcýsý Meral Tamer, giderek ününü uluslararasýlaþtýrdý. Artýk ülkede faaliyet yürüten ve yürütecek olan her uluslararasý þirket onun kapýsýný aþýndýrmaya, telefonlarýný çaldýrmaya ve ondan randevu alabilmek için araya adam koymaya bile
baþlamýþtý. Onun adýnýn geçtiði yerlerde üreticiler ve satýcýlar hizmette kusur eyleyemezlerdi. Ýtibarýnýn zirvesine ulaþtý. Bir süre sonra tüketici haklarýndan tüketici hizmetlerine doðru büyük bir salto atan Meral Tamer, artýk küçük insanlarýn daha iyi hizmet almasý için savaþan bir savaþçýydý. Muslukçudan televizyon tamircisine, tüpçüden ekmekçiye kadar tüketici haklarýný hiçe sayanlara karþý savaþýyordu. O, yýlmaz tüketici haklarý savaþçýsý olarak kendisini aþan biri olduðu için, ithalatýn tümüyle serbest býrakýlmasýyla konu sýkýntýsý çekmeye baþladýðýnda trafik canavarýna karþý savaþa girdi. Marmara Depremi sonrasýnda en hýzlý müteahhit avcýsý oldu. Bu uðurda ceza bile aldý. Gazetedaþý Ece Temelkuran Porto Allegroya giderken, o Davos zirvesinde tüketici haklarýný savunuyordu. Davosta ülkeye yatýrým yapmayý düþünen uluslararasý þirket yöneticilerine tüketici haklarý dersleri verirken, yerli iþbirlikçilerinin uluslararasý yatýrýmlarýnýn en hararetli destekçisi oldu. Ne de olsa, yerli iþbirlikçiler onun tüketici haklarý kamçýsýyla eðitilmiþlerdi, artýk dünyanýn hiç bir yerinde hak yiyemezlerdi. Onlara yardým etmeyip de kime edecekti? Rusyada maðaza açan ünlü Beymenin sahibi ve sivil toplum hareketinin savaþçýsý Cem Boynerin þu sözlerine, büyük bir iþ yapmýþ olmanýn verdiði iç huzurla köþesinde yer veriyordu: Rusya maðazamýzý açarken bütün personeli Ruslardan seçtik. Ancak onlarý müþteriye çok özel servis
#
KURTULUÞ CEPHESÝ Temmuz-Aðustos 2005
vermek üzere eðitmemiz çok zor oldu. Mesela ayakkabý reyonundaki personel, Þimdi ben müþteriye ayakkabý giydirirken yere mi eðileceðim diye soruyor. Tabii eðileceksin, ayakkabý baþka türlü giydirilmez ki... Açýlýþta onlara örnek olsun diye ben de Rus müþterilerimizin önünde yerlere eðileceðim...* Böylece Meral Tamerin tüketici haklarýyla baþlayan, daha iyi hizmeti esas alan tüketici hizmetleri ile süren sivil insiyatifi, hizmetçi-uþak zihniyetiyle inkiþaf etmiþ ve nihayetinde daha iyi hizmet daha iyi hizmetçi ile mümkündüre ulaþmýþtýr. Bu amaca boyun eðmeyenlere boyun eðdirilecektir. 12 Eylülün iþkence ve idamlarý sürerken tüketici haklarýyla ünlenen Meral Tamer, her zaman siyaset dýþý (apolitik) birisi olmamýþtýr. Onun inancýna göre, tüketici haklarýna saygýsý olmayan birisinin insan haklarýna saygýsý hiç olamazdý. Týpký hayvanlarý sevmeyenlerin insanlarý sevemeyeceði tekerlemesi gibi. O ve onu izleyenler ne yaptýlarsa tüketici insan için yaptýlar. Bu amaçla politikaya da bulaþtýlar, politika da yaptýlar. Týpký kariyer de yaparým, çocuk da yaparým diyen reklam filminde olduðu gibi. Türkiyenin ABye entegrasyon sürecindeki donanýmlý eleman açýðýnýn kapanmasýna yardýmcý olmak üzere Boðaziçi Üniversitesinde Avrupa Çalýþmalarý Master Programýnýn tanýtýmýný yaparken þöyle yazýyordu: Programa katýlanlar AB kurumlarý, Avrupa Konseyi, Avrupa Güvenlik ve Ýþbirliði Teþkilatý gibi uluslararasý kurumlarýn yaný sýra, özel sektör firmalarý, medya, tanýtým, danýþmanlýk, araþtýrma ve düþünce üretimi þirketleri, sivil toplum örgütleri ve üniversitelerde Avrupa baðlantýlý üst düzey kariyerler için gerekli donanýmý kazanabilecekler.** Böylece sivil toplum örgütlerinin Avrupa baðlantýlý üst düzey kariyer olanaklarý sunduðunu ilan etti. Bundan sonra ka-
$
* Meral Tamer, Cem Boyner bugün, Ruslarýn önünde yerlere eðilecek!, Milliyet, 2 Aralýk 2004. ** Meral Tamer, AB için, lokomotif insan gücü, Milliyet, 13 Mayýs 2003.
riyer planlamasý yapacak olan her kiþi, kolayca planlama listesine sivil toplum örgütlerini ekleyebilirdi. Böylece sivil toplum kuruluþlarý (STK) üst düzey kariyer olanaklarý sunan iþyerleri haline geldi. Sonra Bülent Ecevitin DSPsine yönelik toplum mühendisliðinden sonra sýra Deniz Baykal ve CHPye gelince, tüketici haklarý savunucusu Meral Tamer de, Doðan medya holdingin bir mensubu olarak, iþbaþý yaptý. Ne de olsa siyaset, halka hizmet demekti, halka hizmetin olduðu yerde tüketiciler vardý ve tüketicilerin olduðu yerde o da olmalýydý. Kambersiz düðün olamazdý.. Böylece siyaset tüketicileri için siyasete el attý. Önce, Sol öldü ve yeniden doðmayacak fetvasýný verdi. (19 Ocak 2005) Sonra köþesini Prof. Dr. Ýlhan Tekeliye açtý. Prof. Dr. Ýlhan Tekelinin, tüm geçmiþ sol kariyerine meydan okurcasýna, iktidar olmayý hedeflemeyen sol parti için, TÜSES, SODEV, SDD ve TESAV gibi sosyal demokrat sivil toplum kuruluþlarýnýn katýlýmýyla sivil insiyatif baþlattýðýný, siyaset tüketicileri, Meral Tamer sayesinde öðrendiler. Artýk siyaset, son dönemde etkinlikleri artan STKlarýn içinde yer aldýklarý örgütlenmelere dönüþecekti. Ve bugüne gelindi. 22 Temmuzda Meral Tamer, STKlarý tartýþmaya var mýsýnýz? baþlýklý köþe yazýsýyla yeni bir evreye girdi. Yazýsýnda, üye aidatlarýyla ayakta duran ve halkýn taleplerini seslendiren STKlarýn yerini, parayý verenin düdüðünü çalan STKlarýn aldýðýndan þikayet ediyordu. Bu yeni evreye girerken Meral Tamer özgeçmiþini þöyle özetliyordu: Yýl 1983: Türkiyede tüketici haklarýnýn korunmasý hareketini, Cumhuriyette baþlatýyoruz. Bir kaç ay sonra da, o dönemde tek kanal olan TRTde tüketicinin bilinçlenmesi ve haklarýna sahip çýkmasý için programlar hazýrlamaya baþlýyorum. Yýl 1990: Tüketici artýk kalitesiz malýn kader olmadýðýný kavramýþ, bilinçlenmiþ; arkasýnda Cumhuriyet gibi o dönemde 135 bin tirajlý ve çok prestijli bir desteðin de verdiði güvenle, hakkýný aramakta kararlý hale gelmiþ. Cumhuriyette 7 kiþilik eko-
Temmuz-Aðustos 2005 KURTULUÞ CEPHESÝ
nomi servisimizin bulunduðu odamýz, artýk haklarýný arayan tüketicilerin taleplerine dar geliyor. Ve sorunlarý birlikte çözmeye çalýþtýðýmýz sevgili Ayþe Akman, Cumhuriyet okuru tüketicilerle birlikte Türkiyenin ilk tüketici derneði TÜKODERi kurarak Kadýköye taþýnýyor. Ben, 7 yýllýk çabamýn meyvesi olan bu derneðe, baþlangýçta üye bile olmuyorum. Çünkü bana, Gazeteci, her kesime belli bir mesafede durmalý diye öðretilmiþ! 1-2 yýl sonra TÜKODERe üye oldum tabii. Hatta baþka dernek ve vakýflara da: Alman Liseliler Derneði, Tarih Vakfý, Teknoloji Yönetimi Derneði, Bilim Merkezi Vakfý, Spor Yazarlarý Derneði, ENKA Spor... Yýl 1993: Artýk ben Cüzdanýnýzda kaç derneðin üyelik kartý var? diye, okurlarýmý dernek üyeliðine teþvik edecek yazýlar yazar olmuþum. 8 milyon nüfuslu Ýsveçte 50 milyon civarýnda dernek üyelik kartý bulunduðuna iþaret edip, Her Ýsveçlinin cebinde 6-7 tane dernek kartý var türünden hatýrlatmalar yapýyorum. Amerikada üye sayýlarý 4-5 milyonu bulan ve salt üye aidatlarýyla ayakta duran güçlü tüketici örgütleri sayesinde Amerikalý tüketicinin kral olduðunu yazýyorum.* Ama o, þimdi düþ kýrýklýðý yaþýyordur. Kendi deyiþiyle, Haziran 2005de gazetesinin baþlattýðý Baba Beni Okula Gönder kampanyasýyla, kamuoyunda saygýn bilinen bazý STKlarýn, aslýnda gönüllülükle hiç alakalarýnýn olmadýðýný ve tamamen bir þirket gibi çalýþtýklarýný öðrenmiþtir. Bu düþ kýrýklýðýyla STKlarý tartýþmaya açmýþtýr. O, Davosta olduðundan tanýþamadýðý, Ece Temelkuranýn Porto Allegra toplantýlarý sayesinde tanýþtýðý aktivistler sayesinde, STKlar kolonyal dönemin misyonerleri gibi kullanýlýyorlar artýk. ABD nereye gidecekse, önceden STKlar gidiyor. Ne kadar çok STK görürseniz o kadar emin olabilirsiniz
ki, bir felaket yaklaþýyor. Çokuluslu þirketler gelmeden STKlar gelip araziyi iþgal ediyorlar gerçeðiyle yüzyüze gelmiþtir. Diyor ki: Çoðu STK; parayý verenin düdüðünün çalýndýðý, toplumsal sorumluluk projesi görüntüsü altýnda þirket reklamýnýn yapýldýðý etkinliklere imza atar hale geldi. Bilmem farkýnda mýsýnýz? Artýk STK yöneticiliði diye bir meslek var. Yöneticiyseniz kazancýnýz ayda 4-5 milyardan baþlýyor. Bazý danýþmanlýk þirketlerinin 3-5 aylýk pahalý sertifika programlarýna katýlarak STK yöneticisi olabilmek mümkün.** Artýk Meral Tamer de uyanmýþtýr. STK larýn paralarýnýn þirketlerden geldiðini, þirketlerin imajlarýný düzeltmenin birer aracý olduðunu vs. nihayet anlamýþ görünmektedir. Þüphesiz bir küçük-burjuva soltrak aydýnýnýn yýllar sonra bazý gerçekleri görmüþ olmasý da bir þeydir. Yýllarca Amerikada tüketici kral diye yazýlar yazan, Beymen gibi tüketici haklarýna saygýlý þirketlerin imaj makerlýðýný gönüllü olarak yerine getiren (ama yine de kursaðýnda hiç þirket parasý olmadýðýný yemin ederek söyleyebilir) bir kiþinin, yýllar sonra gerçekleri gördüðünde ondan beklenen, üyesi olduðu dernek ve vakýflarýn gerçeklerini yazmasýdýr. Üstelik isim ve adres vererek. Ancak bu gerçekleri yazmaya, 12 Eylül askeri cuntasýnýn tek kanal olan TRTnin kapýsýný kendisine neden açtýðýný açýklamakla baþlamalý, temiz vakýflarýn neden temiz olmadýklarýný da anlatmalýdýr. Tabii üyesi olduðu ENKA Spor un ENKA þirketiyle ve onun reklamýyla hiçbir iliþkisi olmadýðýný da. Aksi halde, STK gerçekleri üzerine köþesinde tüm yazdýklarý ve yazdýrtýlanlarýn, profesyonelleþmiþ STKlar içinde eski itibarýný yitirmesinin yarattýðý düþ kýrýklýðýndan ve itibarýný yeniden kazanma çabasýndan baþka bir anlamý olmayacaktýr.
* Meral Tamer, STKlarý tartýþmaya var mýsýnýz?-I, Milliyet, 22 Temmuz 2005.
** Meral Tamer, STKlarý tartýþmaya var mýsýnýz?II, Milliyet, 23 Temmuz 2005.
%
KURTULUÞ CEPHESÝ Temmuz-Aðustos 2005
IRA
[Ýrlanda Cumhuriyetçi Ordusu]
&
Ýngilterede son dönemde gerçekleþtirilen islamcý terör eylemlerinin yaratmýþ olduðu tedirginlik ortamýnda, IRAnýn her tür þiddet eylemine son verdiðini açýklamasý, Tony Blair tarafýndan yapýlan benzersiz öneme sahip bir adým olduðudeðerlendirmesiyle birlikte medyada yer aldý. Tony Blairin benzersiz önem atfetmesine ve islamcý terörün yarattýðý tedirginliðe raðmen, IRA açýklamasý Ýngiliz kamuoyunda olduðu kadar, dünya kamuoyunda da fazlaca önemsenmedi. Buna raðmen IRAnýn silah býrakma açýklamasý, Amerikan emperyalizminin ve onun yardakçýsý Ýngiliz emperyalizminin saldýrganlýðýna karþý birþeyler yapýlmasý gerektiðini ve bunun ancak silahlý mücadeleyle olabileceðini düþünen kesimlerde burukluk yarattý. Diðer yandan PKKnin yeniden silahlý eylemlere aðýrlýk vermesiyle ortaya çýkan gerginlik ortamýnda, bu geliþmeden rahatsýz olan çevreler açýsýndan IRA açýklamasý bir fýrsat olarak kabul edildi. Globalizm sevdalýsý kesimler için ise, silahla bir yere varýlamayacaðý demagojisini desteklemek için bulunmaz bir fýrsat olarak görüldü. Ýngiliz Guardian gazetesinin 35 yýl süren bombalar ve kanýn ardýndan, kýsýk bir ses IRAnýn savaþýný sona erdirdi baþlýðýyla duyurduðu IRA açýklamasýný, Tony Blair ile Türkiye dýþýnda kimsenin fazlaca önemsememesi de kimsenin dikkatini çekmedi. Tony Blairin Irak iþgalinden itibaren sürekli deðer yitirmesi göz önüne alýndýðýnda, onun IRA açýklamasýna biçtiði deðer, þüphesiz anlaþýlabilirdi. Ama Türkiyede gösterilen ilgi bunun tam tersiydi.
Bunun nedeni, IRAnýn, Ýrlandanýn baðýmsýzlýðý için mücadele eden silahlý bir örgüt olduðu için solda kabul edilmesi, dolayýsýyla silahlý mücadeleyi sona erdirdiðini açýklamasýyla sol çizgiyi terk ettiði düþüncesidir. IRA açýklamasýnýn yaratmýþ olduðu düþ kýrýklýðý, ülkemizde yürütülen her türlü silahlý mücadelenin kendi meþruiyetini dünya çapýndaki silahlý mücadelelerin varlýðýna ve doðruluðunu bu mücadelelerin eylemlerine dayandýrmasýnýn bir ürünü olmuþtur. Bu nedenle, Latin-Amerikadaki gerilla savaþlarýndan ETAya ve IRAya kadar tüm silahlý örgütlenmelerin, kendiliðinden sol, dolayýsýyla devrimci örgütler olarak görülmesi ne denli yanlýþ bir kavrayýþ idiyse, bu silahlý örgütlerin, silahlý mücadeleyi terk ediþlerinin yaratmýþ olduðu olumsuzluklar da, ayný biçimde yapay ve propagandif olmaktan ve psikolojik savaþtan öte bir öneme sahip deðildir. Mahir Çayan yoldaþýn açýk biçimde ifade ettiði gibi, Gerilla savaþý kavramý, kavram olarak tek baþýna nitelik belirleyici deðildir. Merkezi otoriteye karþý mahalli mütegallibe de, düzenli birlikleri yenilmiþ bir ordu da düþmanýna karþý gerilla savaþý yürütebilir. Dolayýsýyla bir örgütün silahlý mücadele ve bunun bir biçimi olarak gerilla savaþý (þehir ya da kýr gerilla savaþý) yürütüyor olmasý, o örgütün niteliðini belirlemez. Diðer bir ifadeyle, örgütün niteliðini belirleyen, onun eyleminin içeriðidir. Bu da, mücadelenin sýnýf karakteriyle ve sýnýfsal hedefleriyle belirlenir. Marks-Engelsin 1848 Devrimleri üzerine yaptýklarý deðerlendirmede, demokratik
Temmuz-Aðustos 2005 KURTULUÞ CEPHESÝ
küçük-burjuvazi, toplumsal koþullarýn mevcut toplumu kendisi için olabildiðince katlanýlabilir ve rahat hale getirecek bir deðiþiklik için çabalar saptamalarý, ayný zamanda sýnýf niteliðinin mücadelenin ulaþabileceði hedefler üzerindeki etkisini de açýkça gösterir. Bu nedenle, bir hareketin ve o hareketi temsil eden örgütün sýnýfsal niteliði bir yana býrakýlarak, sadece mücadelenin biçimine ve ilan edilen hedeflerine bakýlarak yargýya varmak olanaksýzdýr. Ýkinci olarak, dünyanýn pek çok yerinde kendisini marksist ya da komünist olarak tanýmlayan pek çok örgüt de silahlý mücadele yürüttüðü gibi, silahlý mücadeleyi kendileri için en elveriþli koþullarýn oluþtuðunu düþündükleri anda terk de etmiþlerdir. Örneðin Kolombiyada M-19 adlý gerilla örgütü 1991de silahlý mücadeleyi sona erdirerek, hükümetle barýþ anlaþmasý imzalamýþtýr.* Ayný þekilde revizyonist Komünist Partisinin, El Salvadordaki silahlý mücadelenin yönetimini ele geçirmesiyle birlikte barýþ anlaþmasý yapýlmýþtýr. Yine 1960larýn baþýnda silahlý mücadele kararý alan Venezüella Komünist Partisi, 1964 yýlýnda demokratik barýþ kararý alarak silahlý mücadeleyi terk etmiþtir. Bu durumu Fidel Castro þöyle deðerlendirmiþtir: ... Venezüellada gerillalar, sýk sýk ateþ-kes emri aldýlar. Bu da zýrdelilikti! Savaþ sýrasýnda ateþ-kes anlaþmasýna boyun eðen bir gerilla, bozguna mahkum olmuþ demektir... Venezüella Komünist Partisinin liderleri bir demokratik barýþtan söz etmeye baþladýlar. Pek çok kiþi soruyor: Acaba bu demokratik barýþ da ne ola ki? Biz, Küba Devriminin liderleri de sorduk kendi kendimize: Nedir bu demok* M-19un silahlý mücadeleyi terk ederek hükümetle barýþ anlaþmasý yapmasý, gerilla savaþlarý tarihinde özel bir yere sahiptir. 1990da ilan edilen ateþ-kesle baþlayan ve ardýndan M-19un demokratik açýlým adýný verdiði silahlý örgütlenmenin tasfiye edilmesi süreci, M-19un legal bir parti haline dönüþmesiyle sonuçlanmýþtýr. Ancak bu demokratik açýlým sürecinde, M-19un gerilla savaþý yürüttüðü dönemden kalma komutanlarýnýn neredeyse tamamý öldürülmüþtür. Bu tarihten itibaren M-19, Demokratik Ýttifak adýyla faaliyet yürüten sosyal-demokrat bir örgüt olmuþtur. Seçimlerdeki oy oraný %6yý aþamamýþtýr.
ratik barýþ? Doðrusunu isterseniz pek bir þey anlayamadýk. Gelgelelim anlamak da istiyorduk. Sonunda dayanamadýk, bazý Venezüellalý liderlere sorduk: Nedir bu demokratik barýþ? Öðrendik ki, o çok bilinen bir taktik ve manevra teorisiymiþ: Asla savaþý býrakmak deðil. Yalnýzca bir manevra. Hayýr! Bu demokratik barýþ, yalnýzca temelleri geniþletmek, rejimi zayýflatýp, çökertip yerle bir etmek için bir manevradan baþka bir þey deðildir. ... Barýþtan söz etmek, ancak savaþ kazanmýþ bir devrimci hareketin hakkýdýr. Neden derseniz, kamuoyu ve onlarýn barýþ isteklerinin olanaklý olabilmesi için, ilk önce istibdat ve sömürünün bozguna uðratýlmasý gereklidir. Ama savaþýn yenilgiye yüz tuttuðu anda barýþtan söz etmek, barýþ adýna bozguna boyun eðmek demektir.** Gerek Marks-Engelsin saptamalarý, gerek Fidel Castronun deðerlendirmesi, proletaryanýn devrimci örgütünün ilkelerini ortaya koyar ve stratejik mücadelesini yönetir. Bunun dýþýndaki her türlü silahlý mücadele, kaçýnýlmaz olarak bu mücadelenin temsil ettiði sýnýfýn sýnýfsal özelliklerine göre þekillenir, buna göre yönetilir ve buna baðlý olarak evrilir. Marksist-Leninist bir örgüt, dünyanýn ve ülkenin içinde bulunduðu somut tarihsel koþullarýn somut tahlilini yaparak devrimin yolunu, stratejisini ve bu strateji çerçevesinde yürütülecek mücadelenin temel ilkelerini ve biçimlerini saptar. Doðru devrimci çizgi bir kez saptandý mýydý, artýk tüm görev, bu çizginin doðru biçimde pratiðe uygulanmasý ve kararlý biçimde yürütülmesidir. Bu stratejik mücadelenin taktikleri ise, somut koþullara göre belirlenir. Leninin deyiþiyle, somut koþullar 24 saatte deðiþtiðinde, taktikler de 24 saatte deðiþmelidir. Proletaryanýn öncü örgütü stratejik düzeyde kararlý, taktik düzeyde esnek bir yapýya sahiptir. Ancak belli bir toplumun belli tarihsel koþullarýnda ortaya çýkan sýnýf ve sýnýflar arasýndaki güçler dengesinin objektif durumuna uygun olarak saptanan strateji ile ** Fidel Castro, 14 Mart 1967 tarihli konuþmasý.
'
KURTULUÞ CEPHESÝ Temmuz-Aðustos 2005
belli bir toplumda, tarihin belli bir anýnda o toplumdaki sýnýflar ve güçler arasýndaki kuvvet dengesinin objektif durumuna, yani politik konjonktüre ya da aktüel uðraka göre saptanan taktikler birbirine karýþtýrýldýðýnda, artýk taktik strateji haline dönüþür. Dolayýsýyla bir stratejik mücadelede ne kadar taktik ortaya çýkarsa, o kadar stratejiden söz edilmeye baþlanýlýr. Böylece stratejik bir mücadele yürüttüðünü iddia eden örgüt, tarihin belli bir anýnda ortaya çýkan sýnýflar ve güçler arasýndaki kuvvet dengesindeki deðiþikliklere göre strateji deðiþtirir. Daha tam ifadeyle, taktikler stratejinin yerine ikame edilmiþtir. Strateji ile taktik, somut tarihsel koþullar ile somut güncel koþullar birbirine karýþtýrýldýðý, devrimin stratejik amaçlarý ile taktik amaçlarýnýn birbirinin yerine ikame edildiði her durumda yenilgi kaçýnýlmazdýr. Savaþlarý ve savaþ tarihini inceleyen herkesin kolayca görebileceði gibi, stratejik güçlerin hazýrlanmasý ve düzenlenmesi, taktik güçlerin hazýrlanmasý ve düzenlenmesinden çok daha farklý koþullara ve zamana gereksinme gösterir. Stratejik güçler, stratejik hedefe, belirlenmiþ rotaya uygun olarak, belirli mücadeleler verildiði ölçüde ve belirli bir zamanda harekete geçmek üzere düzenlenir ve buna uygun olarak mücadelede yer alýrlar. Bu stratejik güçleri, stratejide ortaya konulmuþ mücadeleler verilmeksizin hazýr bir güç olarak kabul edilerek taktik bir mücadelenin içine sokmak, bu güçleri üstesinden gelemeyecekleri görevlerle donatmak demektir. Yenilgiyi kaçýnýlmaz kýlan, bu stratejik güçlerin mücadele kararlýlýðýnýn yetersizliði deðil, onlarýn taktik amaçlar için kullanýlmasýdýr.* Yine savaþlarýn ve devrimlerin tarihinin gösterdiði diðer bir gerçek, savaþ harekâtýný durdurabilecek tek neden vardýr ve bu neden taraflardan sadece biri için geçerlidir. Clausewitzin ifadesiyle, Ýki taraf muharebe için silahlanmýþ ise, aralarýnda bir düþmanlýk var demektir. Silahlarýný elden
!
* Savaþlarýn ve devrimlerin tarihi göstermiþtir ki, bazý taktik hedefler stratejik nitelik kazanabilir. Böyle durumlarda yeterince hazýr olmasalar da tüm stratejik güçler bu taktik hedefler için harekete geçirilir. Ancak sonuç taktik nitelikte deðil, stratejik niteliktedir. Dolayýsýyla ortaya çýkan zafer ya da yenilgi de stratejik nitelikte olur.
býrakmadýkça, yani aralarýnda bir barýþ akdetmedikçe, bu düþmanlýk ister istemez sürecektir. Taraflardan biri ancak bir tek nedenle bu düþmanlýðýn etkisinden sýyrýlabilir: o da harekete geçmek için daha uygun aný kollamaktýr. Oysa, bu nedenin taraflardan sadece biri için geçerli olabileceði açýktýr, çünkü diðeri için zorunlu olarak ters yönde bir etki yaratacaktýr. Taraflardan birinin harekete geçmekte çýkarý varsa, diðerinin çýkarý beklemekte olacaktýr.** Hangi sýnýf tarafýndan ve hangi sýnýfsal çýkarlara uygun olarak yürütülüyor olursa olsun, yakýn tarihin tüm gerilla savaþlarýnda ortaya çýkan en temel sorun harekâtýn durdurulmasýna iliþkin olmuþtur. Ýster hareketin temsil ettiði sýnýfýn çýkarlarýnýn azami ölçüde gerçekleþtiði düþünülerek, ister daha avantajlý bir durum yaratmak amacýyla olsun, her durumda gerilla savaþýna ara verilmesi (ateþ-kes gibi) iç ayrýþmalarý ve çatýþmalarý beraberinde getirmiþtir. Bu da, güçlerinin bölünmesine yol açarak, savaþýn kaybedilmesine neden olur. Ancak IRA olayý tüm bu stratejik ve taktik konularýn dýþýndadýr. IRAnýn silahlý mücadeleyi terk etmesi olayýnýn doðru olarak anlaþýlabilmesi için, öncelikle IRAnýn proletaryanýn sýnýf örgütlenmesi olmadýðý, dolayýsýyla da proletaryanýn sýnýf mücadelesini yürütmediði gerçeði gözönünde bulundurulmalýdýr. Baþta da belirttiðimiz gibi, bir örgütün silahlý mücadele yürütmesine bakarak o örgütü devrimci bir örgüt, yani proletarya devriminin bir örgütü olarak algýlamak tümüyle yanlýþtýr. IRA, Ýrlandanýn baðýmsýzlýðý için savaþan bir örgüt olarak ortaya çýkmýþtýr. Daha sonra Serbest Ýrlanda olarak özel statü verilen ve bugün Ýrlanda Cumhuriyeti olarak tanýnan devletin ortaya çýkmasýyla birlikte IRAnýn baðýmsýzlýk mücadelesi belli bir aþamaya gelmiþtir. Ýrlanda adasýnýn büyük bir bölümünün Ýrlanda Cumhuriyeti sýnýrlarý içinde olmasýna karþýn, Kuzey Ýrlanda Ýngiliz egemenliði altýnda kalmýþtýr. Bu aþamadan sonra IRAnýn mücadelesi, Kuzey Ýrlandanýn Ýngiliz egemenliðinden kurtarýlmasý ve Ýrlanda Cumhuriyetinin bir parçasý haline gelmesini hedeflemiþtir. Artýk IRA, Ýrlanda sorununun deðil, Kuzey Ýr** Clausewitz, Savaþ Üzerine, s. 56, May Yay.
Temmuz-Aðustos 2005 KURTULUÞ CEPHESÝ
landa sorununun örgütü haline dönüþmüþtür. Böylece IRAnýn mücadelesi ulusal sorundan ulusal azýnlýk sorununa evrilmiþtir. IRA, ister ulusal, ister ulusal azýnlýk hareketi olsun, her durumda ulus çerçevesinde yer alan tüm sýnýflarýn ortak istemlerinin ifadesi olmuþtur. Bu nedenle, IRA içinde ulus bünyesinde yer alan her sýnýftan insanlar yer almaktadýr. Ýçlerinde Marksist-Leninistler olduðu gibi, en gerici ve en baðnaz katolik rahipleri, ABDdeki Ýrlandalý kapitalistler de yer almaktadýr. IRA, onlarýn ortak istemlerini ifade ettiði sürece, onlarýn tek örgütü olarak ortaya çýkmýþtýr. Zaman zaman Kuzey Ýrlanda proletaryasýnýn ayrý örgütlenmesine gidilmiþse de, bu örgütlenmeler uzun soluklu olamamýþtýr. IRA, 1996 yýlýnda Ýngiliz iþgalcileriyle ateþ-kes görüþmelerine baþlamasý ve ardýndan kýsa süren bir ateþ-kesin ilan edilmesiyle yeni bir evreye girmiþtir. Bu yeni evrede, yeni çatýþmalar ve yeni ateþ-kesler yaþanmýþ, ancak her durumda Kuzey Ýrlanda sorununun Ýngiliz iþgalcileriyle görüþmeler yoluyla çözümlenmesi yoluna gidilmiþtir. 1999 yýlýnda ilan edilen yeni ateþ-kesle birlikte IRAnýn siyasal kanadý Sinn Fein aracýlýðýyla sürdürülen görüþmelerde varýlan anlaþmalara uygun olarak seçimler yapýlmýþ ve Kuzey Ýrlandada ortak parlamento oluþturulmuþtur. Kurulan yeni Kuzey Ýrlanda hükümetinin temel görevi IRAnýn silahsýzlandýrýlmasý olduðu için, tüm görüþmelerin temel konusu da bu olmuþtur. Görüþmelerin týkandýðý nokta, IRAnýn silahsýzlanmayý kabul etmemesinden deðil, diðer politik taleplerin yerine getirilmesine paralel olarak silahsýzlanmaya gideceðini ilan etmesidir. Yýllarýn mücadelesinden edindikleri derslerle çok iyi bildikleri gibi, kendisini ve kitlesini bir kez silahsýzlandýrdý mýydý, istekleri yerine getirilmediðinde yeniden silahlandýrmak o kadar kolay olmayacaktýr. Bu nedenle IRA, önce politik taleplerin yerine getirilmesini, sonra silahsýzlandýrmanýn gerçekleþtirilmesini savunmuþtur. Bu tutumu bir süre kendi kitlesi tarafýndan da desteklenmiþtir. Ancak uzayan görüþmelerin yarattýðý zaman içinde kitlelerin tutumu deðiþmeye baþlamýþ, iç ve dýþ baskýlar yoðunlaþmýþtýr. 2005 yýlýna girildiðinde IRA bir yol ayrý-
mýna gelmiþtir. Ya eski tutumunu devam ettirecektir, ya da silahsýzlanmayý kabul edecektir. IRAnýn siyasal kanadý Sinn Feinin sözcüsü Gerry Adamsýn Nisan 2005 de IRAnýn silahsýzlanmayý kabul etmesi yönünde çaðrý yapmasýyla birlikte karar aný gelmiþtir. Eski tutumunu sürdürmeye devam ettiði sürece, ortak istemlerini ifade ettiði ulusal ve sýnýfsal kesimlerin desteðini kaybedeceði açýkça ortaya çýkmýþtýr. Özellikle ABDdeki Ýrlanda lobisi, IRAnýn silahsýzlandýrýlmayý kabul etmemesi halinde tüm politik ve mali desteðini sona erdireceðini bizzat Ted Kennedynin aðzýndan ilan etmiþtir.* Bu koþullarda, IRA birkaç ay süren iç hesaplaþmasý sonrasýnda, her tür þiddet eylemine son verme kararý almýþ ve böylece silahsýzlandýrýlmayý kabul ettiðini ilan etmiþtir. IRA, Ýrlandanýn kurtuluþ mücadelesinin en kararlý ve en uzlaþmaz silahlý örgütü olarak, uzun ve onurlu bir tarihe sahiptir. Bu tarihe bakarak, bugün silahlý mücadeleyi býraktýðýný açýklamasýný yargýlamak þüphesiz olanaklýdýr. Ancak IRAnýn ulusal ve sýnýfsal yapýsý, içerdiði sýnýf ittifaklarý bir yana býrakýlarak, sadece onun kararlý ve uzlaþmaz mücadelesinin bir uzlaþmayla, dahasý uzlaþmaya boyun eðmesiyle sonuçlandýðýna bakarak bir yargýya varmak yanlýþ olacaktýr. Kuzey Ýrlanda sorunu IRAnýn uzlaþmaya boyun eðdirilmesiyle ve IRAnýn silahsýzlandýrýlmasýyla ortadan kaldýrýlabilir bir sorun deðildir. Sorunun özünde yatan Ýngiliz sömürgeciliði ve Ýngiliz aristokrat ýrkçýlýðý ortadan kaldýrýlamadýðý sürece, yapýlacak her türlü biçimsel deðiþiklikler sorunun çözümünün bir baþka döneme ertelenmesinden baþka bir sonuç vermeyecektir. Ve o gün geldiðinde, yeni koþullarýn ve yeni sýnýf iliþkilerinin üzerinde yükselen yeni bir IRAnýn ortaya çýkmasý kaçýnýlmaz olacaktýr.
* Sinn Fein, boynuna dolanmýþ IRA albatroslarýyla kendisini ayýrmadýðý sürece tam anlamýyla demokratik bir parti olamaz diyen Massachusetts senatörü Ted Kennedy, IRAnýn silahsýzlandýrmayý kabul etmemesini gerekçe göstererek, 15 Mart 2005de Gerry Adamsla olan görüþmesini iptal etmiþtir. Bu geliþmeden sonra, Gerry Adams 6 Nisan 2005de IRAya silahsýzlandýrmayý kabul etmesi çaðrýsý yapmýþtýr.
!
KURTULUÞ CEPHESÝ Temmuz-Aðustos 2005
Aydýn Doðan Nasýl Yurtsever Oldu?
!
Aydýn Doðanýn sahip olduðu holdinglerde aylardýr hummalý bir faaliyet gözlenmektedir. Doðan medya holdingte birbiri ardýna yapýlan atamalar ve çýkartmalar sonucunda, M. Ali Birand gibi kaþarlaþmýþ yüzler vitrine taþýnýrken, kaþarlaþmýþ bir baþka yüz (Fatih Altaylý) soluðu Sabah gazetesinde aldý. Rivayetlere göre, Aydýn Doðan CNN-Türkün içini boþaltýrken, diðer yandan Kanal Dde yapýlan yeni atamalar yeni bir þeylerin habercisiydi. Ancak medyanýn kulaðý kesik habercileri bu yeni haberin ne olduðuna iliþkin hiçbir yorumda bulunmuyordu. Kimisi mesleki dayanýþma adýna, kimisi bu yeni paylaþýmdan kendisine de bir pay düþeceði beklentisiyle kulaklarýný dikip beklemeyi yeðlemiþtir. Aydýn Doðanýn medya holdinglerinde yaptýðý deðiþikliðin ardýndan sahibi olduðu Petrol Ofisi yeni vizyonuyla tüketicinin karþýsýna çýktý. Ýddia büyüktü! Aydýn Doðan holding, Petrol Ofisi aracýlýðýyla enerji oyununun adýný koymuþtu: Yurtsever benzin. Kendisini reklam uzmaný sanan Ali Atýf Bire göre, Aydýn Doðan yurtsever benzin satýp vataný dýþa baðýmlý olmaktan kurtaran kiþi oluyordu. Bu reklam uzmanýna bakýlýrsa, Yurtsever konsepti, PO için bulunmaz bir fýrsattý. Dahasý PO stratejik düþünceye, algý haritasýnda doðru yere oynuyordu. Eðer bu reklam uzmanýnýn sunuþundan yola çýkýlacak olursa, Aydýn Doðan ve
holdingleri strateji deðiþtirmiþ görünmektedir. Sözkonusu olan petrol gibi stratejik enerji olunca, ister istemez Aydýn Doðan holdingin stratejik düþüncesi, global boyutlar ortaya çýkarmaktadýr. Amerikan emperyalizminin Irak iþgalinin arifesinde, Türkiyede ve Kuzey Irakta konuþlandýrýlacak Amerikan iþgal güçlerine benzin satma hesaplarý yapan Aydýn Doðan ve holding yöneticilerinin, tüm medya güçlerini harekete geçirerek 1 Mart tezkeresini kabul ettirtmeye çalýþtýðý anýmsanýldýðýnda, stratejik düþüncenin, Amerikan emperyalizminin petrol kaynaklarýný iþgalinden pay alma düþüncesi olduðu akla gelmektedir.* Ama þimdi Yurtsever konsepti gündeme getirilmiþtir. Bu durumda Amerikan emperyalizmiyle iþbirliðine dayanan stra* 16 Mart 2003 tarihli gazetelerde þu haber yer almýþtýr: Savaþýn yakýtý POAÞtan Aydýn Doðan Grubunun yüzde 50 ortaðý olduðu Petrol Ofisi A.Þ. turnayý gözünden vurdu. Kuzey Irak a cephe açýlýnca Amerikan Ordusunun kullanacaðý akaryakýtýn büyük bölümünü POAÞ saðlayacak. Bu haberle ilgili olarak POAÞýn ÝMKBye gönderdiði açýklamada þöyle denilmiþtir: ... olasý Irak Harekâtý kapsamýnda ABD Silahlý Kuvvetleri, çeþitli konularda (taþýma ve üslerin modernizasyonu gibi) Türkiyedeki özel ve kamu kuruluþlarýndan hizmet temin edebilmek amacý ile görüþmeler yapmaktadýr. Bu çerçevede ABD Silahlý Kuvvetleri akaryakýt ihtiyacýnýn bir kýsmýnýn karþýlanmasý için çeþitli akaryakýt daðýtým þirketlerinden teklif istemiþ olup, þirketimizce de istenen teklif için kotasyon verilmiþtir.
Temmuz-Aðustos 2005 KURTULUÞ CEPHESÝ
tejik düþünce deðiþmiþ görünmektedir. Biraz geriye dönüldüðünde Doðan Holdingde birþeyler olduðu açýkça görülmektedir. Anýmsanacaðý gibi, özelleþtirme furyasýnda, medya-siyaset iliþkileri içinde medya patronlarý kamu bankalarýný aralarýnda paylaþmýþlardýr. Sabah ve ATV sahibi Dinç Bilginin payýna Etibank düþerken, Aydýn Doðanýn payýna Dýþbank düþmüþtür. Ancak Dinç Bilgin, Kasým 2000 kriziyle birlikte iflas etmiþ ve ardýndan banka hortumlamaktan suçlu bulunmuþtur. Aydýn Doðan ise, Þubat 2001 kriziyle bile yýkýlmamýþ, büyümesini sürdürmüþtür. Dýþbanký POAÞ izlemiþ ve böylece medyacýlýktan bankacýlýða, bankacýlýktan enerji sektörüne atlamýþtýr. Ne olduysa olmuþ, birden büyüyen Aydýn Doðan küçülmeye karar vermiþtir. Ýlk yaptýðý iþ, Dýþbank Hollandayý Cýngýllýoðluna satmak olmuþtur. Ardýndan Dýþbankýn tamamýnýn Foris Banka satýþý gelmiþtir. Medya manþetlerinde büyük övgüler düzülen bu satýþ sonucunda Aydýn Doðan, net 1,1 milyar dolarý cebine indirmiþtir. Ve bu yýlýn Haziran ayýnda Kanal Dnin %20 hissesi 150 milyon dolara Deutsche Banka satýlmýþtýr.* Böylece bir yýl içinde Aydýn Doðan mal varlýðýný nakite çevirmiþ ve yaklaþýk 1,5 milyar dolarlýk bir likite sahip olmuþtur. Forbesin dünyanýn en zengin 1000 kiþisi listesinde 1 milyar dolar servetiyle 620. sýrada görünen Aydýn Doðanýn, bu satýþlarla birlikte ilk 100e girmesi bile mümkündür. Kimilerine göre, Aydýn Doðan safra atmýþtý, elindeki nakitle Telekom ve Tüpraþ özelleþtirmelerinden daha büyük bir pay alma peþindeydi. Bu nedenle hiç kimse Aydýn Doðanýn pýlýsýný pýrtýsýný toplayýp kaçmaya hazýrlandýðýný iddia edemezdi. Zaten kaçacak adam gözünden belli olurdu. Oysa Aydýn Doðan memleketi olan Kelkite büyük yatýrýmlar yapýyordu. O artýk bir yurtsever olmuþtu. Elindeki nakiti böylesine yurtsever iþlerde kullanan birinin kaçma hazýrlýðý yaptýðýný kimse söyleye* Her ne kadar bu satýþýn RTÜK nedeniyle karþýlýklý anlaþmayla iptal edildiði ilan edilmiþse de, söz konusu olan sadece yasal bazý engellerdir.
mezdi. Ýþte bu yurtsever stratejik düþünceyle, yurtsever benzin, Temmuz sonunda piyasaya sunuldu. Artýk o, bir yurtseverdi. Öyle ki, Aydýn Doðanýn bu yurtseverliði bay %5 Ertuðrul Özköke bile bulaþmýþtý. Aydýn Doðanýn Kelkitteki büyük yatýrýmlarý sayesinde bay %5, hayatýnda ilk kez þehit evine gitmiþti. O da, artýk bir yurtsever sayýlabilirdi. Þimdi sorun, Aydýn Doðanýn bu yeni yurtsever konseptinin hangi stratejik düþünceye dayandýðý ve elindeki nakit parayý (ne yapacaðý deðil) ne yaptýðýdýr. Görülen o ki, Aydýn Doðanýn stratejik düþüncesi, ülkede yükselen milliyetçilik dalgasýný yeni bir sýçrama tahtasý olarak kullanmak ve bu yolla nurlu ufuklardan bir baþka ülküye perende atmaktan ibarettir. Bir bakýma aslýna rücu etmektedir. Tek farkla ki, bir süre soluklanmaya çalýþtýðý nurlu ufuklarýn ýlýmlý cemaatinin þefkatli kollarý yavaþ yavaþ sýkýlmaya baþlamýþtýr. AB propagandisliði ve AB emperyalizminin iþbirlikçiliðine soyunmak da artýk pek kârlý ve stratejik görünmemektedir. Bugün Aydýn Doðanýn yapmaya çalýþtýðý, banka hortumlamaktan suçlanarak tüm mal varlýðýna el konulmasýný engellemeye çalýþmak ve bunu engelleyemediði koþullarda mal varlýðýný bugünden nakite çevirerek saðlama almaktan ibarettir. Güngör Urasýn sýkça uyardýðý gibi, ýlýmlý islam hükümetiyle birlikte kartlar yeniden karýlmýþ ve yeniden daðýtýlmaya baþlanmýþtýr. Bir dönemin özelleþtirme furyasýyla kamu kuruluþlarýnýn yaðmalanmasýyla elde edilmiþ zenginlikler, þimdi el deðiþtirmektedir. Aydýn Doðanýn korkusu, sýranýn kendisine geldiðidir. Ýþte bu stratejik düþünceyle, bir yandan nakite geçerken, diðer yandan yurtsever imajýyla kendini korumaya çalýþmaktadýr. Yurtsever konsepti özenle seçilmiþtir. PO aracýlýðýyla vatanseverlik deðil, yurtseverlik öne çýkartýlmaktadýr. Bu yolla, sadece milliyetçi kesimler deðil, ayný zamanda sol kesimler de Aydýn Doðanýn koltuk deðneði olmaya adaydýr. Aydýn Doðanýn stratejik düþüncesinde, stratejik yedekler bu þekilde ortaya çýkarken, stratejinin temel gücü, nakit paradýr. Diðer yandan Aydýn Doðan bir iþadamýdýr. Her iþadamý gibi, iþini yapar. Þim-
!!
KURTULUÞ CEPHESÝ Temmuz-Aðustos 2005
dilik elinde biraz medya kuruluþu ve PO vardýr. Dolayýsýyla bunlarla iþ yapmayý da sürdürecektir. Enerji oyununun adýný koyan PO ortaya çýktýðýnda, milliyetçi cenahtan PKKye karþý mücadelenin yeni taktikleri üretilmeye baþlanmýþtýr. Bu yeni taktike göre yapýlmasý gereken tek þey, Habur kapýsýnýn kapatýlmasý ve bu yolla Kuzey Irakla olan her türlü ticaretin (özellikle mazot ticaretinin) sona erdirilmesidir. Böylece Kuzey Irak Kürt yönetimi büyük bir gelir kapýsýndan mahrum kalacaðý için, PKKnin Kuzey Irakta barýnmasýna izin vermeyecektir. Öte yandan Türkiye üzerinden lojistik saðlayan ABD de Haburun kapatýlmasýyla birlikte hizaya gelecektir. Bu milliyetçi taktikler uygulandýðýnda istenilen sonuçlarýn ortaya çýkýp çýkmayacaðý bilinemese de, Habur üzerinden ülkeye giren kaçak mazotta büyük bir azalma olacaðý kesindir. Kaçak mazot ticaretinin durmasýndan kârlý çýkacak olan ise, hiç þüphesiz petrol daðýtým þirketleri olacaktýr. Amerikan emperyalizminin Irak iþgalinin ilk günlerinde komþuda piþer bana da düþer diyen Aydýn Doðan, þimdi kendin piþir kendin ye ile tanýmlanan yurtseverliðe geçiþ yapmýþtýr. Tüm bu stratejik düþünceler ve buna baðlý yurtsever konsepti, kendi yanýnda istihdam ettiði eski solcu danýþmanlarýn engin bilgi ve irfanlarýnýn ürünleridir. Reinada yeni-sömürgecilik muhabbeti yapan bu danýþman kadrosu, ABden umudu kesmiþ, yabancý sermayenin artýk iþbirlikçi-
!"
ye ihtiyaç duymaz hale geldiðini algýlamaya baþlamýþlardýr. Amerikan emperyalizmi ile stratejik ortaklýkýn da iþe yaramadýðýný hissetmektedirler. Bu durumda tek yol sine-i millete dönmektir. Ama unuttuklarý tek þey, paranýn dini olmadýðý gibi, milletinin de olmadýðýdýr. Anýmsayamadýklarý ise, milletle yola çýkanlarýn ancak milliyetçilike ulaþabileceðidir. Milliyetçiliðin yolu ise, yurtseverliðin tam karþýtýna çýkar.* Dün dini politikaya alet edenlerden, kiþisel çýkarlarý için dini kullananlardan söz edilirken, þimdi vatan, millet, Sakarya yetmezmiþ gibi, yurtseverlik de politikanýn ve kiþisel çýkarlarýn hizmetine sunulmuþtur. Belki de Aydýn Doðan ve hempalarýnýn** hiç de kötü niyetleri yoktur! Onlar belki de, ülkenin makus talihini yenerek, ülkenin ilk milli burjuvasý olmaya karar vermiþlerdir! Belki de, eski dönemin antiemperyalist milli burjuvalarý gibi milliyetçi olmaktansa, yurtsever olarak ulusal burjuva diye anýlmak istemektedirler. Kim bilebilir ki! Þüphesiz bu bir bilmece deðildir. Popüler ifadeyle medya-siyaset-mafya iliþkisi çerçevesinde varolmuþ, kökeninde 12 Eylül askeri darbesi yatan bir holdingin, 12 Mart holdinglerinin kaderini paylaþacaðý kesindir. Bütün sorun misyonunu tamamlayýp tamamlamadýðýdýr. Misyonunu tamamlamýþ hiç bir þey, kendi kendine uydurduðu yeni misyonlarla varlýðýný uzun süre devam ettiremez. Bu da iþbirlikçilerin tarihinin küçük bir dersidir.
* Kürt milliyetçiliðinin kendisini yurtsever olarak tanýmladýðý düþünülecek olursa, bunun da fazlaca önemi yoktur. ** Hempalar sözcüðünün anlamýný bilmeyenler için belirtelim ki, TDK sözlüðünde hempanýn karþýlýðý, kötü iþlerde ayný amaçla ve birlikte hareket eden kiþi, ayakdaþ olarak verilmektedir.
ERÝÞ YAYINLARI
Temmuz-Aðustos 2005 KURTULUÞ CEPHESÝ Ýnternet Adresi: www.kurtuluscephesi.com www.kurtuluscephesi.org www.kurtuluscephesi.net E-Posta Adresi: firstname.lastname@example.org email@example.com
MAHÝR ÇAYAN THKP-C/HDÖ : ÝLKER AKMAN: THKP-C/HDÖ : THKP-C/HDÖ : THKP-C/HDÖ : THKP-C/HDÖ : THKP-C/HDÖ : THKP-C/HDÖ : THKP-C/HDÖ : THKP-C/HDÖ : THKP-C/HDÖ : THKP-C/HDÖ : THKP-C/HDÖ : THKP-C/HDÖ : THKP-C/HDÖ : THKP-C/HDÖ :
: KESÝNTÝSÝZ DEVRÝM II-III TÜRKÝYE DEVRÝMÝNÝN ACÝL SORUNLARI-I MEVCUT DURUM VE DEVRÝMCÝ TAKTÝÐÝMÝZ OLÝGARÞÝ NEDÝR? MARKSÝZM-LENÝNÝZM BÝR DOGMA DEÐÝL, EYLEM KILAVUZUDUR-III THKP-C/HDÖ VE 15 YIL POLÝTÝKLEÞMÝÞ ASKERÝ SAVAÞ STRATEJÝSÝ VE DEVRÝMCÝ TAKTÝÐÝMÝZ GRAMSCÝ ÜZERÝNE REVÝZYONÝZMÝN REVÝZYONU ULUSAL SORUN ÜZERÝNE BDS: BÝR PRAGMATÝK SAPMA YENÝ OPORTÜNÝZM ÜZERÝNE ZAFER BÝZÝM OLACAKTIR! [Ankara Davasý Savunmasý] DEVRÝM PROGRAMLARI RUS DEVRÝMÝNDEN ÇIKAN DERSLER ESKÝ BÝR GERÝLLANIN EMEKÝ PASS VE YENÝ ÇÖZÜMÜN FIRSATÇILIÐI
DEVRÝMCÝ MARÞLAR VE EZGÝLER DÜNYADA VE TÜRKÝYEDE EKONOMÝK BUNALIM [Kurtuluþ Cephesi Seçmeler-I] LAÝKLÝK VE ÞERÝATÇILIK ÜZERÝNE [Kurtuluþ Cephesi Seçmeler-II]
Ýfþa Ediyoruz: Marie Antoinette de, Sultan Vahdeddin Han da Hain Deðildiler! [Peki Neydiler?] 30. Yýlýnda Türkiye Devriminin Acil Sorunlarý-...