TOLEDANO, Vicente Lombardo (1894-1968)
Meksikalı sendikacı ve siyaset adamı. Ülkesinde ve Latin Amerika’da işçi hareketinin başlıca önderlerinden biri olmuştur.
16 Temmuz 1894’te Puebla Eyaleti’nde Tezlutlân’da doğdu, 16 Kasım 1968’de Mexico City’de öldü. Meksika Ulusal Üniversitesi’nde hukuk ve felsefe öğrenimi gören Toledano, 1919’da hukuk diploması aldı. 1920’de lisansüstü öğrenimini tamamladı ve 1933’te doktora derecesini elde etti. Yükseköğrenimini sürdürürken bir yandan aynı üniversitede öğretim üyeliği de yapan Toledano, 1920’lerde işçi hareketi içinde etkinlik göstermeye başladı.
1923’te Meksika’nın en önemli işçi konfederasyonu olan CROM (Confederacion Regional Obrera Mexicana-Meksika işçileri Bölgesel Konfederasyonu) merkez komitesi üyesi oldu; aynı yıl Puebla Eyaleti’ nin valiliğine, 1926’da ve 1928’de de milletvekilliğine seçildi. CROM’nin dağılması üzerine 1932’de Genel İşçi ve Köylü Konfederasyonu’nu örgütledi. 1933’te radikal görüşleri nedeniyle üniversiteden çıkarılınca işçilerin ve köylülerin eğitimini amaçlayan bir üniversite kurdu. Daha sonraki yıllarda İşçi Üniversitesi adını alan bu okulda 1960’lara değin rektörlük yaptı. 1936’da cumhurbaşkanı Cardenas’m desteğiyle Meksika İşçi Konfederasyonu’nu kurdu ve bu örgütün ilk genel sekreteri oldu. 1938’de Latin Amerika İşçileri Konfederasyonu’nu örgütledi. Aynı yıl, günlük El Popular gazetesini, 1946’da ise Documentos adlı Marxist dergiyi çıkaran Toledano, 1948’de Meksika’ da sosyalizmin kurulmasını amaçlayan Partido Popu-lar’ı (Halk Partisi) kurdu. 1952 başkanlık seçimlerine katıldıysa da kazanamadı. Bu parti 1960’ta Mandzm-Leninizm ilkelerini benimsediğini açıkladı ve adını Partido Popular Socialiste (Sosyalist Halk Partisi) olarak değiştirdi.
Özellikle İşçi Üniversitesi’nde çalıştığı sıralarda idealist düşüncelere sahip olan Toledano, eğitim yoluyla ahlaki değerlerin geliştirilmesini savunuyordu. Ancak işçi hareketi içinde aktif olarak yer alması, görüşlerinin değişmesine yol açtı. Önceleri II.Enternasyonal geleneğini savunuyor ve evrimci ve sosyalist olduğunu belirtiyordu. Daha sonra Marxist görüşleri benimsedi.
Meksika işçilerinin örgütlenmesinde çok önemli bir rol oynayan Toledano’nun kurduğu ve ilk genel sekreteri olduğu Meksika İşçi Konfederasyonu kısa zamanda, cumhurbaşkanı Lazaro Cardenas’ın da desteğiyle ülkenin en büyük ve en önemli sendikası durumuna gelmiştir. Özellikle demiryolları, madencilik, elektrik ve petrol sanayilerinde güçlü olan sendikanın üye sayısı, siyasi ve iktisadi gücü hızla artmıştır.
Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi