True-rms cihazı (rms = kare ortalamalarının kökü) alternatif akımı (AC) veya AC gerilimini ölçebilen üç araçtan biridir:
- True-rms dijital multimetreler (veya pens metre)
- Ortalama tepkili dijital multimetre (veya pens metre)
- Osiloskop
Yalnızca ilk ikisi yaygın olarak kullanılır ve her ikisi de standart (saf AC) sinüs eğrisi şeklinde dalga biçimlerini doğru bir şekilde ölçebilir.
Ancak true-rms yaygın olarak tercih edilir çünkü hem sinüs eğrisi şeklindeki hem de sinüs eğrisi şeklinde olmayan AC dalga biçimlerini doğru bir şekilde ölçebilen sadece budur. Sayfanın üst kısmındaki çizimlere bakın.
- Sinüs eğrisi şeklinde (sinüs) dalgalar : Saf, bozulmasız, tepe ve dip noktalar arasında simetrik geçişli.
- Sinüs eğrisi şeklinde olmayan dalgalar: Bozulmuş, düzensiz örüntüleri olan dalgalar: dalgalanmalar, darbe katarları, kareler, üçgenler, testere dişi dalgalar ve diğer dağınık ya da açılı dalgalar.
Daha önce de belirtildiği gibi, rms = kare ortalamasının kökü. Formülü kavramak biraz zor olsa da rms esas olarak bir AC dalga biçiminin eşdeğer doğru akımını (DC) hesaplar . Daha teknik bir ifadeyle, herhangi bir AC dalga şeklinin "efektif" veya DC ısı değerini belirler.
Ortalama tepkili ölçüm cihazı saf sinüs eğrisi şeklindeki dalgaları doğru olarak ölçmek için ortalamalı matematik formüllerini kullanır. Sinüs eğrisi şeklinde olmayan dalgaları belirsiz bir doğrulukla ölçebilir.
Daha sofistike bir true-rms ölçüm cihazı hem saf dalgaları hem de daha karmaşık, sinüs eğrisi şeklinde olmayan dalgaları doğru olarak ölçebilir. Dalga biçimleri, değişken hızlı sürücüler ya da bilgisayarlar gibi doğrusal olmayan yükler tarafından bozulabilir. Bozuk dalgaları ölçmeye çalışan bir ortalama ölçüm cihazının hesaplamaları %40 düşük veya %10 yüksek olabilir.
Son yıllarda devrelerde sinüs şeklinde olmayan dalgaların görülme olasılığı büyük ölçüde arttığı için true-rms ölçüm cihazlarına olan ihtiyaç da artmıştır. Bazı örnekler:
- Değişken hızlı motor sürücüleri
- Elektronik balastlar
- Bilgisayarlar
- HVAC
- Katı hal ortamlar
Bu ortamlarda akım, standart bir endüksiyon motoru ile oluşan yumuşak sinüs dalgası yerine kısa darbeler halinde oluşur. Akım dalgası şekli, akım pensi değerini büyük ölçüde etkileyebilir.
Ayrıca true-rms ölçüm cihazı, AC özelliklerinin bilinmediği güç hatlarında ölçümler almak için daha iyi bir seçenektir.
Referans: Digital Multimeter Principles, Glen A. Mazur, American Technical Publishers.