İnsan Hakları Beyannamesi Nedir
İnsan Hakları Beyannamesi
Avrupa tarihinde ilk insan hakları metni 1215 tarihli Magna Carta’dır. Bu belge ile İngiltere’de Papa III. Innocent, Kral John ve baronlar arasında yetki paylaşımı yapılmış, bu arada sıradan insanlara da cüz’î bazı haklar tanınmıştır. Aradan asırlar geçtikten sonra 1774 yılında Amerika kolonilerinin İngiltere’ye karşı verdiği bağımsızlık mücadelesi başarı ile neticelendirilmiş ve 1776 tarihli Virginia Haklar Bildirgesi’nde yer alan insan hakları ilân edilmiştir. Amerikan bağımsızlık mücadelesinin de tesiri ile, 1789 Fransız İhtilâli gerçekleşmiş ve Fransa’da İnsan ve Vatandaşlık Hakları Bildirisi ilân edilmiştir.
İkinci Dünya Savaşı’na kadar, Batı ülkelerinde insan haklarının kabulü yukarıda özet olarak anlatıldığı şekilde, her devletin kendi sınırları içerisinde kalmıştır. Devletler insan haklarını kendi iç meseleleri olarak görmüş ve insan haklarını vatandaşlarına verdikleri bir lütuf değerlendirmişlerdir. Nazizm, Faşizm, Komünizm gibi insanlık için tehlike arz eden rejimlerin Avrupa ülkelerinde iktidara gelmesi, İkinci Dünya Savaşı’nda milyonlarca insanın ölmesi, Yahudiler ve Çingeneler gibi bazı milletlere soykırım uygulanması, insan haklarının dünya çapında bir mesele olarak düşünülmesini zaruri kılmıştır. Bunun için İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra kurulan Birleşmiş Milletler Teşkilâtı, 1948 tarihinde İnsan Hakları Evrensel Beyannâmesi’ni kabul etmiştir. Bu beyannâme, günümüzde hemen her ülkede kabul edilen insan hak ve hürriyetlerinin özeti gibidir. Otuz maddeden oluşan Beyannâmede, temel haklar ve hürriyetler yer almıştır. Türkiye, İnsan Hakları Beyannâmesi’ni 6 Nisan 1949 tarihinde kabul etmiştir.