Varant nedir?
Varant, hisse senedi piyasasındaki getirilere küçük bir sermaye ile katılım imkanı sağlayan kısa ve orta vadeli yatırım aracıdır.
Varant bir ekonomi terimidir. Varant; Sermaye Piyasası Kurulunun yatırımcıya sunduğu, yapılandırılmış ürünler sınıfından bir finansal araç olan varantlar, belli bir dayanak varlığı, önceden belirlenmiş bir fiyattan, önceden belirlenmiş iki tarih arasında satılma hakkı tanıyan menkul kıymet niteliğindeki finansal bir araçtır.
Varant satın alan yatırımcı, ödediği bedel karşılığında bir dayanak varlığı değil, o dayanak varlığı alma ya da satma hakkını satın alır. Bir hak satın alınmış olduğundan dolayı da kar payı, rüçhan, tasfiyeden öncelikli yararlanma, oy kullanma, bilgi edinme gibi haklar varantlarda yoktur.
Varant türleri nelerdir?
Varantlar çeşitlerine ve dayanak varlıklarına göre iyiye ayrılırlar. Bunlar Alım (CALL) ve Satım (PUT) varantlarıdır.
Alım (CALL) varantları
Alım varantları dayanak varlık fiyatı artarken yükselir dayanak varlık fiyatı azalırken düşer. Kısacası Alım varantları hisse ile birlikte hareket ederler.
Satım (PUT) varantları
Satım varantlarında ise durum tam tersidir. Yani dayanak varlık fiyatı artarken varantın fiyatı düşer dayanak varlığın fiyatı azalırken varantın fiyatı yükselir.
Varant türlerinin nasıl ayırt edebiliriz?
Varantlar 6 harf ile gösterilirler. Örnek GADAAV. Bu örnek varantı incelersek ilk iki harf olan "GA" varantın Garanti Bankasına ait olduğunu gösterir. Üçüncü harf olan "D" varantı ihraç edenin Deutche Bank olduğunu gösterir. Dördünce ve beşinci harf olan "AA" Garanti bankasına ait diğer varantlardan ayrılmasını sağlayan kodlardır. Son harf olan "V" ise varant olduğunu gösterir.
Dördüncü harf "A", "B" yada "C" ise varantın Alım "P", "R" veya "S" ise varantın Satım varantı olduğunu da anlarız.
Varant hakkında
1. Varantlar sınırlı sermaye riskiyle hisse senetlerine ve endekslerine hem yükselen hem de düşen piyasada yatırım yapılabilmesini sağlayan yatırım araçlarıdır.
2. Varantlar kaldıraçlı hisse senedi piyasasıdır. Yüksek getiri arayışında olan yatırımcılar için hisse senetlerine hem yükselen hem de düşen piyasalarda kaldıraçlı yatırım imkanı sunar.
3. Varantlar menkul kıymetleştirilmiş opsiyonlardır. Dayanak varlık üzerine bir Alım ya da Satım hakkını temsil ederler. Belirli bir vadede belirli bir fiyattan dayanak hisse ya da endeks üzerine Alım ya da Satım haklarını temsil ederler.
4. Varantlar bir hak verirken yükümlülük getirmez. Yatırımcı varantlara yatırdığından daha fazla para kaybedemez. Risk, varantlara yatırılan sermayeyle sınırlıdır.
5. Varantlarda ürün çeşitliliği oldukça geniştir. Yatırımcılar değişik varantlar arasından vadeleri, kullanım fiyatları, kaldıraçları kendi stratejilerine uygun olanı seçerek işlem yapabilirler. Piyasa yapıcılığı sayesinde likidite riski olmazsızın yatırımcılar varantları alıp satabilirler.
6. Varantlar İMKB’de işlem görmektedir. Tıpkı bir hisse senedi gibi “piyasa yapıcılı sürekli müzayede” sistemiyle alınıp satılabilirler. Takas süreçleri vade içinde hisse senetleriyle aynıdır. Vade sonunda değerli biten varantların ödemesi takas bitiminden bir iş günü sonra yatırımcıya yapılır.
7. Varantlar hisse senetlerine dayalı türev enstrümanlardır. Dayandıkları hisse senetlerindeki fiyat hareketlerine tepki verirler.
8. Yatırımcılar ihraççının karşı taraf riskini taşırlar. Vade boyunca piyasa yapıcılığının kalitesinden ihraççının atadığı piyasa yapıcılar; vade sonundaki yükümlülüklerin karşılanmasından ihraççılar sorumludur.
Varant'ın değerinin belirlenmesinde hangi unsurlar önemlidir?
1. Varant'ın Vadesi
2. Spot piyasa fiyatı
3. Uygulama fiyatı
4. Risksiz (hazine kağıtları) faiz oranı
5. Dayanak varlıktaki fiyat hareketleri (volatilite)
Varant fiyatları nasıl belirlenir?
1. Üzerine varant ihraç edilmiş hisse fiyatı ile işlem fiyatı (excersize price) arasındaki fark varantın fiyatını etkileyen baş unsurlardan biridir.
2. Üzerine varant ihraç edilmiş hissenin (underlying stock) volatilitesi de varant fiyatını etkiler. Volatilite arttıkça varantların fiyatları artar zira vade sonunda varantın artıda olma olasılığı yüksektir.
3. Varantın sahibine temettü hakkı verip vermemesi varant fiyatını etkiler.
4. Faiz düzeyleri de varantları etkiler. Faizlerin seviyesi sermayenin alternatif maliyetini etkilemekte olduğundan faiz seviyesi yükseldikçe, alım varantlarının fiyatı artmakta, satım varantlarınınki ise azalmaktadır.
5. Artıda (in-the-money) olan bir varant ile ekside (out-of-the-money) olan bir varantın fiyatı farklıdır.
6. Varant vadesine kalan süre de fiyatı etkiler. Vadeye kalan süre kısaldıkça varantın zaman değeri azalır.
Varant stratejileri nelerdir?
1. 90/10 stratejisi.
2. Uzun alış stratejisi.
3. Uzun satış stratejisi.