Herkesin hem fikir olduğu ilk sosyal medya sitesi, Six Degrees adında bir siteydi. İlk adı "Six Degrees Seperate" olan site bu adı 1997'den 2001'e kadar kullandı. Six Degrees, kullanıcıların bir profil oluşturmasına ve ardından diğer kullanıcılara arkadaşlık etmesine olanak sağlıyordu. Six Degrees, internet bloğu ve anlık mesajlaşma çağına geçiş için bir adım oldu. Bloglar, sosyal medyaya tam olarak benzemese de, bu terim insanlar anında anlık olarak diğer bir blog ile iletişim kurabildiği için sosyal medya tanımına uyuyor. “Blog” terimi, “Robot Wisdom” sitesinin editörü olan ilk blog yazarı Jorn Barger tarafından ortaya atılan “Weblog” ifadesinin bir formudur. Buradan, ICQ(İsrailli bir grup olan Mirabilis tarafından yazılan dünyanın en çok kullanılan anında mesajlaşma programların'dan birisi. ) doğdu. X Jenerasyonu'nun çoğu üyesi ICQ'yu ve ondan kısa bir süre sonra oluşturulan bir hizmet olan America Online'ı sosyal medya merdiveninin basamakları olarak hatırlar.
2000 yılına gelindiğinde, yaklaşık 100 milyon insan internete erişime sahipti ve insanların online olarak bağlantıoldukça yaygın hale geldi. Tabii ki, o zaman buna tuhaf bir hobi olarak bakıldı. Yine de, daha fazla insan sohbet etmek, arkadaşlık kurmak, buluşmak ve istedikleri konuları tartışmak için chat odalarını kullanmaya başladı. Ancak sosyal medyanın büyük patlaması daha gelmemişti.
Her ne kadar bugünün genç kuşağı bundan haberdar olmasa da, 2000'li yılların başlarında MySpace web sitesi bir profil oluşturmak ve arkadaş edinmek için popüler bir yerdi. MySpace, Facebook gibi web sitelerine ilham veren bir sosyal medya profili sitesiydi. MySpace'in Facebook ve Twitter'a kıyasla bugün çok küçük bir kullanıcı tabanına sahip olmasına rağmen, MySpace'i müziklerini tanıtmak ve hatta plak üreticileri ve diğer sanatçılar tarafından duyulmak için kullanan müzisyenler var. Colbie Caillat bir örnektir. Başlangıçta sosyal medya web sitelerinden biri olan başka bir web sitesi, bugün hala bir sosyal medya sitesi olan LinkedIn oldu ve özellikle birbirleriyle iletişim kurmak isteyen profesyonellere yönelikti. Aslında, bugün sahip olduğumuz sosyal medya sitelerinin çoğu, özel bir şeyle ilgili olduklarından, ya da onları popüler hale getiren bir tür benzersiz kaliteye sahip oldukları için, LinkedIn ile benzerdir. MySpace genel bir sosyal medya sitesi olsa da, LinkedIn, profesyonel işadamlarının birbiriyle iletişim kurması, iş bulması ve sosyalleşmesi anlamına geliyordu.
2004 yılında Mark Zuckerberg ileride bir sosyal medya devi haline gelecek ve şu anki sosyal medya sitelerinin çoğuna ön ayak olacak facebook.com'u kurdu. Facebook ilk kurulduğunda (O zaman TheFacebook.com) yalnızca Harvard öğrencilerinin kullanımına açıktı, Zuckerberg ondaki potansiyeli gördü ve siteyi facebook.com olarak tüm dünyaya açtı. Kararının doğruluğunu anlamak için sadece kullanıcı sayısına bakmak bile yeterli. 30 Haziran 2018 itibarıyla Facebookun aylık aktif kullanıcı sayısının 2,23 milyara ulaştığı ve bu sayının yıldan yıla yüzde 11 yükseldiği açıklandı.
2006 yılına gelindiğinde cep telefonu mesajlaşmalarının poüleritesinden ilham alan Jack Dorsey, Biz Stone, Noah Glass ve Evan Williams Twitter'ı kurdu. Twitter kullanıcılarına 140 veya daha az sayıda karakter içeren tweet atma hakkı veriyordu. Bu Twitter'ı diğer sitelerden ayırıcı bir özellik oldu ve popüleritesinin artmasında büyük rol oynadı. Bugün Twitter dünya çapındaki 500 milyonu aşkın kullanıcısıyla her geçen gün büyümeye devam ediyor.
Çok geçmeden yüzlerce sosyal medya sitesi kurulmaya başlandı. Birçoğu Facebook ve Twitter'ın kazandığı başarıyı yakalayamadı. Flickr belki de en erken kurulan ve hala fotoğraf paylaşımı için kullanılan sitelerden biri oldu. Daha sonrasında kurulan Photobucket ve Instagram sosyal medyada fotoğraf paylaşım trendini arttırdı. Özellikle Instagram diğerlerinden sonra kurulmasına rağmen 1 milyar kullanıcıya erişmeyi başardı.
Instagram,kullanıcılarına sosyal medyada fotoğraf ve video paylaşma olanağı sunuyordu. Kevin Systrom ve Mike Krieger tarafından kurulan Instagram Nisan 2012 yılında sosyal medya devi Facebook tarafından 1 milyar dolara satın alındı.Sürekli olarak güncellenen ve eklenen özellikleriyle ve hayatımızın bir parçası haline gelmesiyle Instagram popülerliğini hiçbir zaman kaybetmeyeceğe benziyor.
Tumblr, mikro blog formatında bir site olarak 2007 yılında David Karp tarafından oluşturuldu. 2000'lerin sonlarına doğru bu tür pek çok sitenin kurulmasında rol sahibiydi. Foursquare akıllı telefon kullanımının yaygınlaşmasıyla bir süreliğine çok yaygınlaştı. Daha sonra ,sırasıyla görsel veya video paylaşmaya yönelik bir sosyal medya aracı olan Pinterest 2010'da, online müzik dinleme sitelerinden ve uygulamalarından en iyisi sayılan Spotify 2011'de kullanılmaya başlandı. Bu sıralar kurulan diğer sosyal medya sitelerinden bazıları Google Buzz, Loopt, Blippy ve Groupon halen kullanılmakta
Bu süreçte sosyal medya kullanımı yalnız yaygınlaşmakla kalmadı iş hayatına da girdi. Bu gün şirketler, oynadığı rolünün çok önemli olduğuna inandıkları ve ayrıca rekabet güçlerini artırmanın vazgeçilmez unsurlarından biri olarak gördükleri sosyal medyayı var güçleriyle kullanmaya başladılar.
Bugün sosyal medya birbirinden ufak farklılıkları olan milyonlarca platform içeren dev bir yapı haline geldi. Tabii ki kimi platformlar diğerlerinden çok daha büyük fakat en küçük çaplı olanlar bile birilerinin ilgisini çekmeyi başarıyor, çünkü her biri farklı tipte bir insana hitap ediyor.Instagram daha çok fotoğraf çekilmeyi ve paylaşmayı seven insanlara hitap ederken, Twitter ufak alıntıları seven insanlar için bire bir. Daha önce de belirttiğim gibi iş dünyası sosyal medyayı aynı hızda hatta daha da gelişmiş şekilde kullanmaya devam ediyor.
Gelecekte ne olacağını kestirmek imkansız olsa da sosyal medyaın etkisinin devam edeceği açık.İnsanlar sosyal yaratıklardır ve biribirleriyle daha çok iletişime geçebilme yeteneği pek çok insanın hoşuna gidecektir. Yeni ve heyecanlanırıcı fikirlerin ortaya çıkmasıyla önümüzdeki yıllarda sosyal medyanın çok daha ilgi çekici olacağı kesin.
Özge ÜNAL/ODTÜ Elektrik ve Elektronik