İçindekiler
2019 koronavirüsü nedir?
2020’nin başlarında, yeni bir virüs, bulaşmasının benzeri görülmemiş hızı nedeniyle tüm dünyada manşet olmayı başardı.
Kökeni Aralık 2019’da Çin’in Wuhan şehrinde bir gıda pazarına kadar izlendi. Oradan ABD ve Filipinler kadar uzak ülkelere kadar ulaştı.
Virüs (resmi ismi SARS-CoV-2 ), küresel olarak milyonlarca enfeksiyondan sorumluydu ve yüz binlerce ölüme neden oldu. Amerika Birleşik Devletleri en çok etkilenen ülke oldu.
SARS-CoV-2 enfeksiyonun neden olduğu hastalığa 2019 koronavirüs hastalığı anlamına gelen COVID-19 denir.
Bu virüs hakkındaki haberlerde yer alan küresel paniğe rağmen, SARS-CoV-2 enfeksiyonu olan biriyle temasa geçmediyseniz SARS-CoV-2 ile enfekte olma olasılığınız düşüktür.
Öğrenmek için okumaya devam edin:
Bu koronavirüs nasıl yayılır
diğer koronavirüslere benzer ve farklı tarafları nelerdir
bu virüse yakalandığınızdan şüpheleniyorsanız başkalarına bulaşmasını nasıl önleyebilirsiniz?
COVID-19 Semptomları nelerdir?
Doktorlar her gün bu virüs hakkında yeni şeyler öğreniyorlar. Şimdiye kadar, COVID-19’un başlangıçta bazı insanlar için herhangi bir semptom göstermeyebileceğini biliyoruz.
Semptomları fark etmeden önce virüsü 2 gün veya 2 haftaya kadar taşıyabilirsiniz.
COVID-19 ile spesifik olarak bağlantılı bazı yaygın semptomlar şunlardır:
- nefes darlığı
- zamanla şiddetlenen öksürük
- giderek artan ateş
- yorgunluk
Daha az yaygın semptomlar şunları içerir:
- titreme
- boğaz ağrısı
- baş ağrısı
- kas ağrıları
- tat kaybı
- koku kaybı
Bu semptomlar bazı insanlarda daha şiddetli hale gelebilir. Aşağıdaki belirtilerden herhangi birine sahipseniz acil tıbbi hizmetleri arayın:
- nefes darlığı
- mavi dudaklar veya yüz
- göğüste kalıcı ağrı veya baskı
- bilinç bulanıklığı
- aşırı uyuşukluk
Grip mi COVID-19 mu?
2019 koronavirüsünün mevsimsel gribe göre daha fazla ölümcül olup olmadığını hala öğreniyoruz.
Bunu belirlemek zor çünkü toplam vaka sayısı (tedavi gerektirmeyen veya test edilmeyen kişilerdeki hafif vakalar dahil) bilinmemektedir.
Bununla birlikte, erken kanıtlar bu koronavirüsün mevsimsel gripten daha fazla ölüme neden olduğunu göstermektedir.
Grip yaygın belirtileri:
- öksürük
- burun akıntısı veya burun tıkanıklığı
- hapşırma
- boğaz ağrısı
- ateş
- baş ağrısı
- yorgunluk
- titreme
- vücut ağrıları
Koronavirüslerin kaynağı nedir?
Coronavirüsler zoonotiktir. Bu, insanlarda gelişmeden önce hayvanlarda geliştikleri anlamına gelir.
Virüsün hayvandan insanlara geçmesi için, bir kişinin enfeksiyonu taşıyan bir hayvanla yakın temas etmesi gerekir.
Virüs insanlarda geliştiğinde, koronavirüsler solunum damlacıkları yoluyla kişiden kişiye bulaşabilir. Bu, öksürdüğünüzde veya hapşırdığınızda havada dolaşan ıslak şeyler için teknik bir isimdir.
Viral materyal bu damlacıklarda asılı kalır ve virüsün bir enfeksiyona yol açabileceği solunum yoluna (nefes borunuz ve akciğerleriniz) ulaşabilir.
2019 koronavirüsünün, kesin olarak bir hayvanla bağlantısı belirlenemedi.
Araştırmacılar, virüsün yarasalardan başka bir hayvana – yılanlar veya pangolinlere – aktarılmış ve daha sonra insanlara bulaşmış olabileceğine inanıyorlar.
Bu iletim muhtemelen Wuhan, Çin’deki açık gıda pazarında gerçekleşti.
Kimler risk altındadır?
Virüsü taşıyan biriyle temasa geçerseniz, özellikle de ağız sıvılarına maruz kaldıysanız veya öksürdüğünde veya hapşırdığında ona yakınsanız, SARS-CoV-2 ile karşılaşma riskiniz yüksektir.
Yaşlı insanlar ve belirli sağlık koşullarına sahip insanlar virüsü taşıyorlarsa ciddi komplikasyon riski daha yüksektir. Bu sağlık koşulları şunları içerir:
- KOAH ve astım gibi akciğer rahatsızlıkları
- belirli kalp rahatsızlıkları
- HIV gibi bağışıklık sistemi durumları
- tedavi gerektiren kanser
- şiddetli obezite
- diyabet, böbrek hastalığı veya karaciğer hastalığı gibi iyi yönetilmeyen diğer sağlık koşulları
- Hamile kadınların diğer viral enfeksiyonlardan kaynaklanan komplikasyon riski daha yüksektir, ancak COVID-19 için durumun bu olup olmadığı henüz bilinmemektedir.
Virüsün hamilelik sırasında anneden çocuğa bulaşması muhtemel değildir, ancak yenidoğanın doğumdan sonra virüse yakalanma olasılığı vardır.
Koronavirüsler nasıl teşhis edilir?
COVID-19, viral enfeksiyonların neden olduğu diğer durumlara benzer şekilde teşhis edilebilir: kan, tükürük veya doku örneği kullanılabilir.
Hangi tedaviler mevcut?
Şu anda COVID-19 için özel olarak onaylanmış bir tedavi yoktur ve şu anda tedaviler ve aşılar için çalışılmaktadır, ancak enfeksiyon için tedavi yoktur.
Tedaviler virüs seyrini sürdürürken semptomları yönetmeye odaklanır.
COVID-19’unuz olduğunu düşünüyorsanız tıbbi yardım alın. Doktorunuz, gelişen herhangi bir semptom veya komplikasyon için tedavi önerecek ve acil tedavi almanız gerekip gerekmediğini size bildirecektir.
SARS ve MERS gibi diğer koronavirüsler de semptomları yöneterek tedavi edilir. Bazı durumlarda, deneysel tedaviler ne kadar etkili olduklarını görmek için test edilir.
Bu hastalıklar için kullanılan terapilere örnekler:
- antiviral veya retroviral ilaçlar
- mekanik ventilasyon gibi solunum desteği
- akciğer şişmesini azaltmak için steroidler
- kan plazması transfüzyonları
COVID-19’un olası komplikasyonları nelerdir?
COVID-19’un en ciddi komplikasyonu, 2019 yeni koronavirüs enfekte pnömoni (NCIP) olarak adlandırılan bir pnömonidir.
Yoğun bakım ünitesine kabul edilen kişilerin yaklaşık yüzde 4,3’ü bu tip pnömoniden öldü.
Yoğun bakım ünitesine kabul edilen kişilerin, yoğun bakım ünitesine gitmeyen insanlardan ortalama olarak daha yaşlı ve altta yatan sağlık sorunlarına sahip oldukları belirlendi.
Şimdiye kadar, NCIP 2019 koronavirüsüne spesifik olarak bağlı tek komplikasyondur. Araştırmacılar COVID-19 geliştirmiş kişilerde aşağıdaki komplikasyonları gördüler:
- akut solunum zorluğu sendromu (ARDS)
- düzensiz kalp atış hızı (aritmi)
- kardiyovasküler şok
- şiddetli kas ağrısı (kas ağrısı)
- yorgunluk
- kalp hasarı veya kalp krizi
Koronavirüsleri nasıl önleyebilirsiniz?
Enfeksiyonun bulaşmasını önlemenin en iyi yolu, COVID-19 semptomları veya herhangi bir solunum yolu enfeksiyonu gösteren kişilerle teması önlemek veya sınırlamaktır.
Yapabileceğiniz bir sonraki en iyi şey, bakteri ve virüslerin bulaşmasını önlemek için hijyeni sağlamak ve fiziksel mesafeyi korumaktır.
Önlem ipuçları
- Ellerinizi sık sık ılık su ve sabunla en az 20 saniye yıkayın.
- Elleriniz kirliyken yüzünüze, gözlerinize, burnunuza veya ağzınıza dokunmayın.
- Kendinizi hasta hissediyorsanız veya soğuk algınlığı veya grip belirtileriniz varsa dışarı çıkmayın.
- İnsanlardan uzak durun.( 2 metre)
- Hapşırdığınızda veya öksürdüğünüzde ağzınızı bir mendille veya dirseğinizin içiyle kapatın. Kullandığınız tüm mendil ve benzerlerini hemen atın.
- Çok dokunduğunuz nesneleri temizleyin. Telefon, bilgisayar, mutfak eşyaları, kapı tokmağı gibi nesnelerde dezenfektan kullanın.
Maske takmalı mısınız?
Sosyal mesafe kurallarına uymanın zor olduğu halka açık bir ortamdaysanız, ağzınızı ve burnunuzu örten bir bez yüz maskesi takmanız önerilir.
Doğru takıldığında kalabalık ortamlarda , bu maskeler SARS-CoV-2’nin yayılmasını yavaşlatmaya yardımcı olabilir.
Çünkü asemptomatik olabilen veya virüsü olan ancak tanı konulmamış kişilerin solunum damlacıklarını engelleyebilirler.
Solunum damlacıkları aşağıdaki durumlarda havaya girer:
- nefes
- konuşma
- öksürük
- hapşırık
Bez maskeler halk için tercih sebebi olmalı, çünkü diğer maskeler sağlık çalışanları için ayrılmalıdır.
Maskeyi temiz tutmak çok önemlidir. Her kullandığınızda yıkayın. Önüne ellerinizle dokunmaktan kaçının. Ayrıca, çıkarırken ağzınıza, burnunuza ve gözlerinize dokunmaktan kaçının.
Bu, virüsü maskeden ellerinize ve ellerinizden yüzünüze aktarmanızı önler.
Maske takmanın, sık sık el yıkama ve fiziksel mesafeyi korumak gibi diğer önleyici tedbirlerin yerine geçmediğini unutmayın. Hepsi önemlidir.
Bazı insanlar aşağıdakiler dahil yüz maskesi takmamalıdır:
- 2 yaşın altındaki çocuklar
- nefes almakta zorlanan insanlar
- kendi maskelerini çıkaramayan insanlar
Diğer koronavirüs türleri nelerdir?
Bir koronavirüs, adını mikroskop altında göründüğü şeklinden dolayı alır.
Korona kelimesi “taç” anlamına gelir ve yakından incelendiğinde yuvarlak virüs, merkezden her yöne doğru çıkan peplomer adı verilen proteinlerin “taç” ına sahiptir. Bu proteinler virüsün konakçıya bulaşıp bulaşamayacağını belirlemesine yardımcı olur.
Şiddetli akut solunum sendromu (SARS) olarak bilinen durum 2000’li yılların başlarında oldukça bulaşıcı bir koronavirüs ile de bağlantılıdır.
COVID-19 ve SARS
Koronavirüsler ilk kez sahneye çıkmıyor. 2003 SARS salgınına da bir koronavirüs neden oldu.
2019 virüsünde olduğu gibi, SARS virüsü de insanlara bulaşmadan önce hayvanlarda bulundu.
SARS virüsünün yarasalardan geldiği ve başka bir hayvana ve sonra insanlara aktarıldığı düşünülmektedir.
İnsanlara bulaştıktan sonra SARS virüsü insanlar arasında hızla yayılmaya başladı.
Yeni koronavirüsü bu kadar ünlü yapan şey, insandan insana hızlı bulaşmasını önlemek için henüz bir tedavinin bulunamamasıdır. SARS başarıyla durduruldu.