20. yüzyılın başında Osmanlı İmparatorluğu’nda Ermenilere karşı uygulanan soykırımcı politikanın mağduru binlerce kimsesiz çocuk, dünyanın her köşesinden Ermenilerin yardımına koşan yabancı kadınların da çabalarıyla hayata kalabildi. Ermeni kimsesiz çocuklara annelik yapan o kadınların hayat öykülerini anlatmaya devam ediyoruz.
Danimarka’lı Maria Jakobsen
Osmanlı İmparatorluğu’na gelen ilk misyonerlerden biriydi. Kharbert’teki (Harput) yetimhanelerde bir dönem çalıştıktan sonra, 1919 yılında ABD’ye giderek kendi yetimhanesini kurmak hedefiyle bağış toplamaya başladı. Ancak Jön Türklerin, misyonerlere uygulamaya başladığı baskılar nedeniyle Kharbert’e dönemeye Jakobson, 1922 yılında binlerce Ermeninin sığındığı Halep’e gitti. Uzun çabalardan ve çalışmalardan sonra Jakobsen nihayet kız çocuklar için “Kuşlar Yurdu” adlı bir yurt kurabildi. Ermenilerle yaşadığı dönemde Ermenice öğrenen Jakobson, yurttaki kızlara şahsen Ermenice yazma ve okumayı öğretiyordu.
Maria Jakobsen, 1960 yılında 78 yaşında hayatını kaybetti ve kendi isteğine göre “Kuşlar Yurdunun” bahçesinde defnedildi.
ABD’li Frances Willard
İnsan hakları için verdiği mücadeleyle bilinen Willard, ilk başta sadece Osmanlı haremlerine kaçırılan kızlar ve çocukları bulma- kurtarma çalışmaları yurutuyordu. Ancak 1894-96 yıllarında Ermeni katliamlarına tanıklık eden Willard, artık tüm Ermeni halkına yardım etmeye başladı. Katliamlardan kurtulmayı başaran onlarca Ermeni aile, onun çabalarıyla Lübnan ve Suriye’ye kaçabildi.
ABD’li Clarissa Barton
Amerikan Kızıl Haç kurucusu Clara Barton, 1895 yılında Osmanlı İmparatorluğu’na gittiğinde 74 yaşındaydı. Barton, Sasun, Muş, Diyarbakır Ermeni şehirlerinde tanıklık ettiği katliamlar hakkında yıllar sonra şöyle yazdı: “Bu ne savaş, ne de depremdir. Bu çok daha korkunç bir şey. Gördüklerini “Savaşta ve barışta” adlı kitabında ayrıntılı olarak kaleme alan Barton’un, yıkılan her bir Ermeni köy ve şehrinin yeniden canlandırılması için ayrıntılı hesap ve planları vardı. Ermeni Soykırımı sırasına Ermenilere yardım eden birçok misyoneer kadın gibi Clara Barton da ileri yaşta, 90 yaşında vefat etti.