Sper Nasıl Oluşur? Hangi Yaşta Oluşmaya Başlar?
Sperm oluşumu, erkeğin ergenlikten başlayarak çok ileri yaşlara kadar süren cinsel yaşamı boyunca erbezinde gerçekleşir. Sperm oluşması sırasında hücresel olayların tümü spermatozoyit oluşumu adını alır. Bu olaylar erbezinin sperma borularını örten dokuda meydana gelir. Epitelyum üç hücre tabakasından oluşur. Bunlar çevreden merkeze doğru sırasıyla şöyle adlandırılır. Temel tabakayı meydana getiren ilkel tohum hücreleri ya da spermatogoniler, seprmatogonilerin değişmesiyle ortaya çıkan spermatositler, en iç tabakayı oluşturan spermatitler. Bütün bu hücreler bölünme yoluyla birbirlerinden türerler.
Döllenmiş yumurtadaki kromozom sayısının normal olması içi sepramtozoyitte bu sayının yarısı kadar kromozon bulunması gerekir.
Kromozon sayısındaki bu indirgenme, spermatositlerde meydana gelen ve mayoz olarak adlandırılan bir hücre bölünmesi sayesinde gerçekleşir. Bu bölünmede 2n sayıda kromozom taşıyan 1. dereceden bir spermatosit, n sayıda kromozom taşıyan 2. dereceden iki spermatif meydana getirirler. Bu spermatitler, yapılarında bir kamçının meydana gelmesiyle spermatozoyit haline geçerler. Spermatozoyitler hareket yetenekleri sayesinde sperm borusu içinde serbestçe hareket ederler.
1677 yılında bir tıp öğrencisi olan Louis Ham tarafından bu hücreler incelendi. Louis Ham bunların asalak kurtlar olduğunu düşündü ve bu yüzden uzun süre sperm hayvancıkları olarak adlandırıldı. Bir spermatozoyit, tabanında bir ara bölüm bulunan oval bir başla 50 mikron boyunda bir kuyruntan oluşur. Sperm dadikada 3 mm yol almasını sağlayan bir hareket yeteneğine sahiptir. Bu hareketlilik spermin dörtte birinden fazlası için dışarı atılmalarından sonra 12 saat daha sürer ve sperm 48 saat boyunca canlı kalabilirler.
Sperm, dölyoluna bırakıldıktan sonra yumurtaya ulaşmak üzere dişinin üreme yollarını katederler. Östrojenlerin etkisi altında, dölyatağı boynundan salgılanan ve normal olarak alkali özellikte olan müküs bunları kendine çeker. Sperm, dölyatağının içine girer ve hızla dölyatağı borusuna yönelir. 30-50 sperm, döllenmenin meydana geliş yerine ulaşır. Bunlar yumurtanın çevresinde toplanırlar ama içlerinden yalnızca biri yumurta çekirdeğini eşerek döllenmeyi sağlar, döllenmiş yumurta hemen bölünmeye ve gelişmeye başlar.