Giriş Tarihi: 23.4.2019 15:27Güncelleme Tarihi: 27.10.2019 01:38..
Adaçayı çok eski zamanlarda insanların bahçesinde yetiştirdiği her derde deva kabul edilen mucizevi bitkilerdendir. Adaçayının bu kadar yaygın tüketimi hiç kuşkusuz faydalarının oldukça fazla olmasından kaynaklanıyor. Peki adaçayı neye iyi gelir? Adaçayının faydaları nelerdir? Adaçayı nasıl ve ne kadar tüketilmelidir? Adaçayı nasıl demlenir? Tüm bu soruların cevapları ve adaçayı hakkında her şey haberimizde...
Ne demiş büyüklerimiz "Eğer dikmişsen adaçayını bahçeye, ne gerek var ölmeye!". Adaçayı saymakla bitmeyen faydaları ile vücudumuza ntepeden tırnağa yararlı mucizevi bir bitki. Peki adaçayının iyi geldiği hastalıklar nelerdir? Adaçayının faydalarından tam olarak yararlanmak için adaçayı nasıl demlenir bilmek gerekir. İşte adaçayı faydaları, adaçayı demlenme tavsiyesi ve kullanıma dair bilgiler...
ADAÇAYININ FAYDALARI
- Adaçayı depresyona iyi gelir.
- Adaçayı zararlı toksinlerin vücuttan atılmasını sağlar.
- Adaçayı beyin fonksiyonlarını geliştirir
- Adaçayı bronşit ve astım belirtilerini hafifletir
- Adaçayı karaciğeri temizler
- Adaçayı idrar yolu enfeksiyonunun tedavisine yardımcı olur
- Adaçayı aşırı terlemeyi azaltır
- Adaçayı stresi azaltır
- Adaçayı sakinleştirir
- Adaçayı menopoz sonrası belirtileri hafifletir
- Adaçayı saçların beyazlamasını yavaşlatır
- Adaçayı mantar enfeksiyonlarına karşı kullanılır
- Adaçayı hafızayı güçlendirir
- Adaçayı Alzheimer'a karşı yardımcı olarak kullanılır
- Adaçayı kan şekerini düşürür
- Adaçayı dişeti iltihaplanmasına karşı kullanılır
- Adaçayı ağız yaralarının tedavisinde kullanılır
- Adaçayı sinirsel baş ağrısını hafifletir
- Adaçayı safra kesesini çalıştırır
- Adaçayı gargara suyu olarak kullanılır
- Adaçayı boğaz ağrısını alır
- Adaçayı yaşlılığı geciktirir.
- Adaçayı selülit sorununu minimum seviyeye indirir.
- Adaçayı sindirim sistemini korur ve ishale iyi gelir.
BOĞAZDAKİ RAHATSIZLIĞI GEÇİRİR
Adaçayının yararlarından bir diğeri vücutta enflamasyonu yani yangıyı tedavi etmesidir. Bunun için yapabileceğiniz en kolay şey, adaçayı yaprağı çiğnemektir. Ancak acı tadı nedeniyle herkesin kolayca adaçayı yaprağı çiğneyemeyeceği düşünüldüğünde, adaçayı yağı ya da demlenmiş adaçayı çayı da aynı etkiyi gösterecektir. Peki adaçayı nasıl demlenir? 8-10 adet yaş yaprağı ya da 1-1.5 çay kaşığı ufalanmış kuru yaprağı, 3 büyük çaybardağı suyla birlikte ufak bir tencereye ya da bir cezveye koyun. Su kaynayana kadar ateşte tutun. Altını kapattıktan sonra 5-6 dakika daha bekletip süzün. Tadını biraz hafifletmek için limon dilimlerinden ve bir tatlı kaşığı baldan faydalanabilirsiniz. Adaçayını içebileceğiniz gibi adaçayı gargarası olarak da kullanabilir, boğazınızdaki rahatsızlığı geçirebilirsiniz.
ADAÇAYI NASIL DEMLENİR?
Güneybatı Anadolu'da ve özellikle Muğla çevresinde adaçayı bitkisinin yapraklı dalları çay hazırlamada kullanılıyor. Bitkiye ve hazırlanan çaya adaçayı adı veriliyor. Adaçayı, Batı ve Güney Anadolu'daki kahvelerde bildiğimiz çayın yanında yaygın bir şekilde satılıyor.
Adaçayı iki farklı şeklinde demlenmektedir. Bunlarında birincisinde normal çay gibi demleniyor. Bu şekilde adaçayının tadı biraz acı oluyor. İkincisinde ise, küçük bir dal çay bardağına konup üzerine kaynar su ilave ediliyor. Yerel halk buna "dallı" adını veriyor. Böylece istediğiniz renk ve koku ortaya çıkınca dalı çıkarabilirsiniz. Bu şekilde hazırlanan adaçayının kokusu daha hafif ve içimi daha hoş oluyor.
Adaçayı demlemek için taze adaçayı veya kurutulmuş adaçayı yaprakları kullanabilirsiniz. 3 büyük çay bardağı için 8-10 taze adaçayı yaprağı veya tepeleme 1-1.5 çay kaşığı ufalanmış kuru adaçayı yaprağı yeterli olacaktır. Su kaynadıktan sonra ocağı kapatın veya ocağı iyice kısarak adaçayını atıp 5-7 dakika demlenmesini bekleyin. Beş dakikadan fazla demlenmesi tadının acıması nedeniyle pek tavsiye edilmemektedir.
ADAÇAYININ ZARARLARI
Adaçayı, her ne kadar yukarıda saydığımız ve bilinmeyen birçok faydası olsa da çok tüketiminde zararları olabilir. Sağlığımız için yararlı olan adaçayının zararlı bir hale dönüşebilir. Adaçayının sağlık açısından bir zararı bulunmuyor ancak günlük 2-3 fincandan fazla tüketimi, sağlık açısından ciddi anlamda tehdit oluşturabilir.
Ve ayrıca nane ailesine dahil olan otlara karşı alerjisi olan kişilerin, adaçayını çay şeklinde ya da yiyeceklere ekleyecek şekilde kullanmadan önce, mutlaka bir doktora danışmaları gerekmektedir. Aksi halde ciddi alerjik semptomlar yaşanması muhtemeldir.
ADAÇAYINI KİMLER TÜKETMEMELİ
Adaçayını çok düşük tansiyona sahip olanlar sık sık tüketmemelidir.
Sürekli ilaç kullananlara adaçayı kullanmaları tavsiye edilmez.
Şeker hastalarına adaçayı tüketimi tavsiye edilmiyor.
Bal, bitki çaylarının antioksidan etkisini artırıyor
(Prof. Dr. Erdem YEŞİLADA)
Bitki çaylarının antioksidan etkisini artırma yönünde yaptığımız bir araştırmayı yeni tamamladık. Çiçek ve çam balı ilave edilen papatya, zencefil, melisa, ekinezya, ıhlamur ve adaçayının etkisi o kadar arttı ki benim için bile sürpriz oldu!
Bilimsel çalışmalar insan sağlığını tehdit eden hastalıkların oluşumunda serbest oksijen radikallerinin yol açtığı hücre hasarının ve vücudun savunma sistemlerinin dış etkenlere karşı verdiği yangı tepkimesinin başlıca rolü bulunduğunu ortaya koyuyor. Bu nedenle son 30-35 yılda vücudu oksidatif hasarlara karşı koruyucu ‘antioksidan’ ve -daha yeni olarak da- yangı-giderici özellikte ‘antienflamatuvar’ etkili ürünlere ve bileşiklere yönelik büyük bir ilgi artışı var.
Doğa antioksidan bileşikler bakımından en önemli kaynaktır. Yediğimiz, içtiğimiz besinlerin yanı sıra besin olarak kullanılmayan bitkilerde farklı yapısal özelliklere sahip antioksidan bileşikler bulunuyor. Bitki çayları, bir keyif içeceği olmasının ötesinde, sağlığımızın korunması, bazı sağlık sorunlarının tedavisinde bilinen en eski ilaç şekillerinden biridir. Çay denilince aklımıza siyah çay, yeşil çay ve yeni tanıştığımız beyaz çay geliyor. Her üçü de aynı bitkiden elde ediliyor ve yüksek antioksidan etkileriyle biliniyor.
50-60 KAT DAHA FAZLA YARAR
Yeni tamamladığımız bir araştırmanın sonuçları bitki çaylarının antioksidan etkilerinin 50-60 misli artırılabileceğini ortaya koyuyor. Kanımca çok dikkat çekici bir sonuç! Aslında bu kadar büyük bir artış benim için de büyük sürpriz oldu. Araştırmada farklı bitki çayı örnekleri normal koşullarda demlendikten sonra deneysel olarak antioksidan kapasiteleri (askorbik asit eşdeğeri) ölçüldü. Aynı şekilde demlenerek hazırlanan iki grup bitki çayından bir gruba çiçek balı ve diğer gruba ise çam balı ilave edildikten sonra aynı deneysel işlemlere tabi tutuldu.
Deney sonuçları incelendiğinde bal ilavesinin; ıhlamur çayının etkisini 60 misli, papatya çayının 30 misli, limonlu zencefilin 30 misli, ekinezya çayının 16 misli, adaçayının 10 misli, melisa çayının 10 misli, yeşil/siyah/beyaz çayların ise yedi misli artırdığını tespit ettik. Şüphesiz ilave edilen balların kalitesi, yani geçen haftaki yazımda da vurguladığım gibi, glikoz şurubu ya da şekerle hazırlanmış sahte bal olmaması önemli. Aksi takdirde herhangi bir antioksidan etki artışı beklemek söz konusu olamaz.
GERÇEK BAL TERCİH EDİLMELİ
Diğer taraftan, gerçek balın kuvvetli antioksidan ve antimikrobiyal etkileri nedeniyle çaya şeker yerine bal ilave edilmesinin özellikle adaçayı, ekinezya, ıhlamur, limon/zencefil gibi soğuk algınlığı tedavisinde yararlandığımız bitki çaylarının soğuk algınlığı şikayetlerinin giderilmesindeki etkinliğine de önemli bir katkı sağlayacağı şüphesiz.
Adaçayını limonsuz için!
Limonsuz içilen adaçayı boğazı yumuşattığı gibi, yüksek ateşi düşürme ve terlemeyi önleme özelliği de vardır.
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Araştırma Görevlisi Ersin Karabacak, 3 yıldır üzerinde araştırma yaptığı adaçayının şifa özelliğini kaybetmemesi için limonsuz içilmesi gerektiğini söyledi. Karabacak, “Limonsuz içilen adaçayı boğazı yumuşattığı gibi, yüksek ateşi düşürme ve terlemeyi önleme özelliği de vardır” dedi.
ÇOMÜ Araştırma Görevlisi Ersin Karabacak, doktora tezi için 3 yıl önce Marmara ve Karadeniz bölgelerindeki adaçaylarını incelemeye başladı. Kent kent gezerek adaçayları üzerinde araştırmalar yaptı. Doktora tezini bu yaz tamamlayacak olan Karabacak, 3 yıllık araştırması sonucunda adaçayları konusunda çok ilginç saptamalara ulaştı. Marmara ve Karadeniz bölgelerindeki 45, Türkiye genelinde toplam 95 tür adaçayı belirlediklerini anlatan Karabacak, insanlarla görüşerek adaçaylarının içim özelliklerini öğrendi. Ayrıca tüm adaçayı türlerinden toplayarak koleksiyon oluşturdu.
Bitki çaylarına limon sıkmayın
Türkiye genelindeki 95 tür adaçayı içinden 5’inin içilebilir olduğunu belirten Karabacak şunları söyledi:
“Yaz aylarında adaçaylarındaki yağ oranı çok yüksek oluyor. En uygun toplanma zamanı çiçeklerin yeni açmaya başladığı dönem. Eskiden kalma bir alışkanlık olarak adaçayı, bitki çayları, kekik, ıhlamur limonla içiliyor. Ancak limonla içilmesi bunların bütün şifa özelliklerini yok ediyor. Çünkü bu bitkilerdeki etken maddeler uçucu yağlar ve kokulu yağlar. Biz bunların üzerine limon sıktığımızda içerisindeki sitrik asit bütün yağları çözer ve içtiğimiz sadece ılık limonlu su olur. Başka bir faydası da yoktur. Sadece nane içerken içine limon sıkılabilir. Adaçayı ve bitki çaylarının limonsuz içilmesini öneriyorum.”
Kaynatılmamalı
Bitki çaylarının kaynatılmaması gerektiğini de vurgulayan Karabacak, doğru yöntemin, bitkinin bardağa konulan kaynamış suya atılması olduğunu söyledi. Bitkinin suyun rengini değiştirmesimden hemen sonra çıkarılmasının doğru olduğunu belirten Karabacak şöyle devam etti: “Bu yöntemle bitkinin etken maddesi suya geçer. Suda kaynatıldığında ise acı, zehirli maddeler suya geçer. Bunlar bitkinin atık maddeleri olduğu için acı bir tat verir. Bu yüzden bitki çaylarını yumuşak demlemekte yarar var. Günde iki fincandan fazla bitki çayı içilmesin faydası değil zararı vardır. Fazla içilmesi halinde vücutta aşırı yorgunluk hissedilir. Kilo fazlası olan kişiler de direk bitki çaylarına yöneliyor. Yağları çok yakıyor düşüncesiyle içiyor. Ama fazla içtikleri zaman bu onlarda daha kalıcı hasarlara sebep veriyor.”
Halk arasında, adaçayının soğuk algınlıkları sırasında boğazı yumuşattığı, ateş düşürdüğü ve terlemeyi azalttığının saptandığını belirten Karabacak, kanseri önlemede destekleyici etkisinin bulunduğunun da bilindiğini söyledi.
Çay nasıl demlenir?
Karabacak, daha lezzetli ve aromalı çay içebilmenin yöntemini de “Porselen demlik içine çay ardından da soğuk su koyun. Demlik altına su doldurun. Demliği üzerine oturtup ocağın üzerine koyun. Demlik altındaki suyun buharı yavaş yavaş çayı içinde bulunduğu soğuk suyu ısıtıp, demlenmesini sağlayacak. Servis yaparken de önce sıcak suyu bardağa koyun ardından istediğiniz kadar demlikdeki çayı ilave edin. Çayın şekersiz içilmesi sağlık açısından önemli” diye tarif etti.