Kadın tek başına yolculuk yapabilir mi?
Değerli kardeşimiz,
Önce konuya esas teşkil eden hadisleri gözden geçirelim:
Ebû Said el-Hudrî’nin rivayetine göre Resulullah (a.s.m.) şöyle buyurmuştur:
“Allah’a ve âhiret gününe iman eden bir kadının beraberinde babası veya oğlu yahut kocası veya kardeşi yahut nikâhı haram olan biri olmaksızın üç gün veya daha fazla süren bir yolculuğa çıkması helâl değildir.”1
Konu başka bir rivayette iki gün olarak ifade edilir. Şöyle ki:
Ebû Said el-Hudrî’nin rivayetine göre;
“Resulullah'ın (a.s.m.) yanında kocası veya yakın akrabası olmaksızın kadının iki günlük yola gitmesini yasak etti.”2
Mesele bir başka hadis-i şerifte bir gün olarak da belirtilir. Şöyle ki:
Ebû Hüreyre’nin rivayetine göre Resulullah (a.s.m.) şöyle buyurmuştur:
“Allah’a ve âhiret gününe iman eden bir kadının, yanında kendisine nikâhı haram olan biri bulunmadıkça, bir gün ve bir gecelik yola gitmesi helâl değildir.”3
Bu hadisi delil olarak getiren İmam Evzaî ve Ebü’l-Leys şöyle demektedirler:
“Kadın yanında mahremi olmadan bir günlük yola yalnız başına yolculuğa çıkamaz, fakat bundan az olan mesafeye tek başına gitmesi caizdir.”4
Bu hadislerin açıklamasında hadis âlimleri şu açıklamayı yaparlar:
Hanefi âlimlerine göre, bir kadın beraberinde kocası veya mahremi olan bir erkek bulunmadığı hâlde, üç günlük veya daha fazla mesafeye yolculuk edemez. Fakat bundan az mesafeye beraberinde bunlardan kimse olmaksızın yolculuk etmesi caizdir. Hidaye’de de, kadının yanında mahremi olmadan yolculuk müddetinden az olan mesafeye gitmesi mübahtır.5
İmam Aynî bu konuda şu sual ve cevaba da yer verir: Eğer dersen: Hz. Âişe (r.a. ) yanında mahremi olmadan yolculuğa çıkmıştır. Ulemadan bir cemaat, bunu delil olarak getirerek kadının yanında mahremi olmadan tek başına yolculuğa çıkabileceğini söylemişlerdir. Ben de derim ki:
“Hz. Âişe bütün mü’minlerin annesi olduğundan, o herkese mahremdi. Kiminle yolculuğa çıkarsa ona mahrem oluyordu. Diğer kadınlar için bu hüküm geçerli olmaz. Bu cevap Ebû Hanife’ye aittir.”6
Bütün bu rivayet ve nakillerden anlaşıldığına göre bir hanım, dinen üç günlük bir mesafe, yanında kocası veya babası, kardeşi, oğlu, amcası ve dayısı gibi mahremleri olmadan çıkamaz, caiz değildir. Fakat bundan az bir mesafeye yanında kimse olmadan da çıkabilmektedir. İmam Evzaî’nin ictihadına esas kabul ettiği bir günlük yola dahi hanımın çıkmaması, ihtiyat bakımından daha da önem taşımaktadır. Burada, belde dışı, şehir harici kasdedilmektedir. Şehir içi için hadislerde belli bir sınırlama bulunmamaktadır. Çünkü şehir içi yerleşim bölgesi olduğundan güvenlik bakımından yeterli kabul edilmektedir.
Ancak şehir dışı yolculuklarda bazan zaruri durumlar söz konusu olabilir. Hanımın mutlaka yola çıkması gerekmektedir. Günümüz şartlarında ise mümkün olan tedbirler alındıktan sonra, yola da tek başına çıkılamayacağına, yani otobüs, tren ve uçak gibi vasıtalar kullanılacağına göre, büyük ölçüde emniyet temin edilmiş olacaktır. Böylesi hallerde yola çıkmak mahzurlu olmasa gerektir. Zaten başta da ifade edildiği gibi, yola çıkma zarureti mevcuttur.
Kadının şehir içinde tek başına taksiye binmesi de yine bu çerçevede mütalâa edilebilir. Şöyle ki: Her ne kadar taksinin içi görülse de, tek başına taksiye binen hanım bir yerde şoförle başbaşa kalmaktadır. Bunun için arka koltuğa oturmayı tercih etmeli.
Diğer taraftan bazı art niyetli şoföre rastlamak mümkün olduğu gibi, rahatsız edici konuşmalara muhatap olmak mümkündür. Bir yerde bunun önüne geçmek için akıl ve feraset melekesini kullanmalı, bu gibi insanlarla karşılaşmamaya gayret etmeli.
Bununla beraber, eğer bir kadının tek başına yolculuk yapması gerekiyorsa, helal-harama dikkat etmek şartıyla, yolun ve yolculuğun güvenli olup olmadığına bakılarak karar verilebilir. Nitekim, Adiy b. Hatim’den nakledilen bir hadisten bu hükmü çıkarmak mümkündür.
İlgili rivayet ve detaylı bilgi için tıklayınız:
Dipnotlar:
1 Müslim, Hacc: 423.
2 Müslim, Hacc: 416.
3 Müslim, Hacc: 421. Tirmizî, Radâ: 14.
4 Umdetü’l-Karî, 7: 130.
5 İbni Mace Tercümesi, 8: 69. Tuhfetü’l-Ahvezî, 4: 332.
6 Umdetü’l-Karî, 7: 128.
Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet
BENZER SORULAR
- Bir kadının yalnız başına dışarı çıkması veya sefere çıkması caiz midir?
- Yanında mahremi olmayan bir kadın, namahrem olan eniştesi ve onun eşi olan halasının kızıyla uzun yola çıkabilir mi?
- Okul dışı düzenlenen sınıf gezilerine katılmak dinen caiz midir?
- Bir kadın, erasmus, staj, lisans, yüksek lisans, doktora eğitimi için tek başına yolculuk yapabilir mi?
- Teseettür yasağından dolayı kendi ülkesinde okuyamayan bir bayanın, eğitim için yurt dışına gitmesi caiz midir?
- Kadın on yaşındaki çocuğuyla şehirler arası yolculuğa çıkabilir mi?
- Şafii Mezhebi'ne göre, bir kadın tek başına hac ve umreye gidebilir mi?
- Hanefi mezhebinde bir kadının Şafii mezhebini taklit ederek, tek başına hacca gitmesi caiz midir? Orada haccı nasıl yapmalıdır?
- Bir kadının, hac ibadeti sırasında karşılaşacağı farklı durumlar nelerdir ve bu hallerde ne yapmalıdır?
- Hostes olarak çalışmak haram mı?