bu muhteşem film hakkında bu kadar az entry olmasına oldukça şaşırmış durumdayım. çünkü çok derin bir psikolojik temeli var bu filmin ve kimse bilmiyor mu yani? gavuristanda da bilinmiyorsa bırakalım bu işi aminor. neyse, geçelim analize.
----------spoiler
-----------
filmde ilk olarak şefle budusky ve mule'un konuştukları sahne önemli. iki denizci de verilen cezanın abartılı olduğunu düşünüyor ve ortada bir adaletsizlik olduğunu anlıyor. şefin bir de üzerine komutanın karısı için önemli bir mesele demesi, 40 dolar için bir tane adamın sekiz yıl hapse gitmesi için komutanın kahrolası karısının canını sıkmasının yeterli olduğu sonucuna götürüyor iki denizciyi. vicdani rahatsızlıkları o anda başlıyor.
daha sonra ise filmde görevlerini icra etmek ile vicdanlarının sesi arasında kalan iki denizcinin, insani bir psikoloji olarak tarihi belli kaçınılmaz felaket günü gelene kadar bir şekilde bulaştıkları haksızlığı hafifletme çabalarını izliyoruz. filmde aslında en dramatik ve aynı zamanda komik ilk önemli sahne, jack nicholson ile meadows arasında otelde geçen sahne. "bugüne kadar hiçbir şeye kızmadın mı?" diye soruyor jack nicholson. meadows onun bu tahriklerine o kadar kapılmıyor ve duymak istediği cevabı -şuna kızdım ve ağzını burnunu kırdım gibi bir cevabı- o kadar vermiyor ki, jack nicholson patlıyor, deliriyor ve abajuru kırıyor. buradaki ince nokta, bana kalırsa şu, buddusky aslında feryat ediyor: "bana masum olmadığını kanıtlayacak bir veri ver, bir şey söyle, işlediğin bir günahtan söz et, bu kadar masum olmamalısın, böyle bir adamı hapse götüremem!" işte bu yüzdendir ki, baktı meadows'tan bir bok çıkmayacak, bu sefer de kalkıp "bana yumruk at!" diye deliriyor. yediği yumrukla birlikte çocuksu bir ödeşme yaşamak istiyor, evet ben masum bir adamı hapse götürdüm ama o da bana yumruk atmıştı, bunu söylemek, eline bir koz geçsin diye çırpınıyor ve orada da istediği karşılığı alamıyor. diğer bir nokta ise, mule'un tüm çekincelerine rağmen, buddusky'nin elemana kelepçe takmaması, çocuğa ona güven duyduğu kisvesi altında kaçabilecek alan yaratması, yine vicdani olarak reddettikleri bir görevi yapmak zorunda kalmalarından kaynaklanıyor.
bu noktadan sonra artık olay amacından sapıyor ve meadows'un son özgür günlerinde mutlu olması için ne gerekiyorsa onu yapmaya evriliyor. komutanın kahrolası karısının saçma sapan egosal hassasiyeti yüzünden sekiz yıl hapis cezası alan, reşit bile olmayan meadows için seferber oluyor iki denizci. başlarda mule, donanmanın onun yaşamındaki kurtarıcı rolünden dirense de, bir süre sonra o da direnemiyor vicdanının sesine ve işte size genelde erkekler arasında inşa edilen o muhteşem dostluğun inşası. önce meadows'un annesiyle son kez görüşmesi kararı alıyorlar, sonra barlarda takılmalar, kadın tavlamaya çalışmalar, kumar, genelev ve son olarak piknik ile altın bir bir hafta armağan ediyorlar toy meadows'a. kaçınılmaz felaket öncesi, yaşamdan alınabilecek tüm hazları bir insana vermeye çabalamak, bu çabayla yaşamlarını anlamlı kılmak ve böylece az da olsa vicdanlarını rahatlatmak; tıpkı canım kardeşim filminde tarık akan ile halit akçatepe'nin ölüme her gün yaklaşan çocuk için mücadele etmesi gibi, müthiş bir insanlık örneği, hüzünlü ve sonunda ölüm değil hapis olduğundan boğucu bir hüzün değil, gülümseten bir hüzün söz konusu.
ve son sahne, iki denizci ele vermiyorlar meadows'u, onun kendilerine karşı ihanet girişiminde bulunmasını toyluğuna veriyorlar, ona hep "kid" diye hitap etmeleri de bunun bir göstergesi, reşit olmayan bir çocuk, böle boklar yemesi normal fakat iki koca adamın onunla kendilerini bir tutmamaları doğru olan ve iki denizci de kendilerine yakışanı yapıp ele vermiyorlar onu, hayır, kaçmaya çalışmadı diyerek.
----------spoiler
-----------
iğrenç bir gevşekliğin, değersizliğin, içi boşaltılmamış tek bir ahlak normu kalmayan dönemin içerisindeyiz, bu film insanlık adına unutulan birçok şeyi anımsamak açısından eşsiz bir hazine. bir nevi antidepresan. kaçırmayın.