Pasarofça Antlaşması
21 Temmuz 1718
Venedik ve Avusturya; Osmanlı'nın siyasî tarihinde en fazla mücadele ettiği, genişleme coğrafyasındaki önemli devletlerdendir. Osmanlı-Venedik münasebetleri, Osmanlı'nın Rumeli'ye ayak bastığı tarihe kadar götürülebilecek bir maziye sahiptir. Denizci bir millet olan İtalyanların kurdukları devletlerden birisi olan Venedik, sahip olduğu deniz gücü sayesinde, kendi coğrafyasının dışında birçok yerde ticaret kolonileri kurmuş ve bilhassa Akdeniz ve Ege'de tartışılmaz bir üstünlüğe sahip olmuştur. Avusturya ise, bilhassa Kanunî Sultan Süleyman devrinden itibaren mücadele etmek zorunda kaldığımız Batı'daki en güçlü devlet idi.
Siyasî münasebetler Avusturya'nın başşehri Viyana'nın iki defa kuşatılması neticesini doğurmuşsa da, fetih mümkün olmamıştı. Özellikle 2. Viyana Kuşatması'nın akabinde başlayan bozgun ve toprak kayıpları, bir türlü engellenememiştir. 1699 yılında imzalanan Karlofça Anlaşması nispeten bir sükûn dönemini başlatmış ise de, bu uzun süreli olmamıştır. Nitekim Venediklilerin anlaşma şartlarına aykırı olarak Karadağ'daki isyancıları desteklemesi ve Akdeniz'de seyr ü sefer eden Osmanlı gemilerine müdahaleleri neticesinde 1715 yılında Venedik'e savaş açılmıştır. Sadrazam Silâhtar Damat Ali Paşa'nın gerçekleştirdiği Mora Seferi'nde Venedik'e ait Korint, Anapoli, Modon, Koron, Navarin gibi birçok kale fethedilerek sefer, zaferle neticelenmiştir.
Venedik'in müttefiki olan Avusturya'nın, Mora'nın, Karlofça Anlaşması gereğince iade edilmesini istemesi, Avusturya ile de savaşın başlamasına sebep oldu.
Macaristan'a giren Osmanlı ordusu 5 Ağustos 1716 tarihindeki Petervaradin Savaşı'nda Avusturya ordusuna mağlup oldu. Savaş esnasında Sadrazam Damat Ali Paşa'nın şehadeti ise, daha büyük bir bozguna sebep oldu. Geri çekilen ordu, Belgrat'ta tutunmaya çalıştı ise de, bir yıl sonra Belgrat da düşmanın eline geçti. Birkaç mevzii de başarı sağlandıysa da savaş, Osmanlı'nın aleyhine bir hâl aldı.
1718 de sadrazamlığa getirilen Nevşehirli Damat İbrahim Paşa barış teklif etti. Bazı Avrupalı devletlerin gayreti ile bugünkü Sırbistan topraklarında yer alan Pasarofça kasabasında müzakereler başladı.
Osmanlı Devletini Şıkk-ı sânî Defterdarı (Mâliye Müsteşarı) Silâhtar İbrâhim Efendi başkanlığındaki heyet temsil etti.
Silahtar İbrahim Efendi
Pasarofçada Kont Virmond başkanlığında Avusturya ve Carte Ruzigi başkanlığındaki Venedik heyetlerinden başka, Hollanda temsilcisi Collyer Kontu ile İngiltere temsilcisi Sir Robert Sutton da vardı.
Sir Robert Sutton
İki ay kadar süren konferanstan sonra; Avusturyalılar ile yirmi madde ve bir ilâve, Venedikliler ile de 26 madde üzerinden, 21 Temmuz 1718 tarihinde antlaşma imzalandı.
Antlaşmaya göre,
Avusturya ile hududumuz Niş, Banat ve Transilvanya dağları olarak belirlendi.
Mülteci olarak Osmanlı Devleti'ne sığınan Erdel prensi II. Rákóczi Ferenc ailesiyle beraber Osmanlı-Avusturya sınırında oturmak ve emniyeti sağlanmak şartıyla iade edilecekti.
Venedikliler Mora Yarımadası'nı, Korintos ile çevresini, Egin Körfezindeki adaları, İyonya Adalarını, Aya Mavri Adasını ve Giritte üç iskeleyi Osmanlı Devletine verecekti.
İran yoluyla Avrupa'ya gelen tüccarlar, dönüşte Tuna gümrük vergilerinden muaf tutulacaktı.
Pasarofça Antlaşması'yla Osmanlı Devleti Avusturyaya toprak vermesine rağmen, Venedikten aldı. Avusturyaya verdiği toprakları daha sonraki antlaşmalarla, Temeşvar hariç geri aldı.
Pasarofça Anlaşması Osmanlı'nın bilhassa Venedik'e karşı toprak kayıplarını telâfi eden ancak Avusturya'yı çok daha güçlendiren bir netice doğurmuştur. Osmanlı bu anlaşmadan sonra Doğu ve Batı'daki devletlerle münasebetlerini mümkün olduğu kadar normalleştirmeye çalışarak hazinenin ve askerin güçlenmesini arzu etmiştir; ancak bilhassa Payitaht'ta, saray çevresi ile zengin ve soylu ailelerin yaşadığı şatafatlı hayat tarzı, büyük bir infiale dönüşerek bu sükûn döneminin sona ermesine sebep olmuştur.
Kaynak: tr.wikipedia.org
Fotoğraflar: en.wikipedia.org / tr.wikipedia.org