Karbonkül, şirpençe
Karbunkül nedir?
Çıbanlar, derinizin altında bir saç folikülünde meydana gelen bakteriyel enfeksiyonlardır. Karbunkül, birden fazla irin “kafasına” sahip bir çıban kümesidir. Duyarlı ve ağrılıdırlar ve yara izi bırakabilecek önemli bir enfeksiyona neden olurlar. Karbunkül bunun yanı sıra staf deri enfeksiyonu olarak da isimlendirilir.
Topak, irinle hızla dolduğu için bir iki gün içerisinde artar. Sonunda, inflamasyonu (iltihaplanma) yırtacak ve boşaltacak sarı-beyaz bir uç yahut “kafa” geliştirir. Yakındaki bölgelerde de şişme görüldüğü olur.
Başka belirtiler şunları içerebilir:
- yumru görünmeden önce kaşıntı
- beden ağrıları
- yorgunluk
- ateş ve titreme
- ciltte kabuklanma yahut sızma
Pus çoğu zaman karbunkül oluşumundan sonraki bir gün içerisinde görülür.
Staphylococcus aureus bakterisi saç köklerinize girdiğinde çoğu zaman bir karbonkül gelişir . Bu bakteriler üstelik “stafil” olarak da isimlendirilir. Sıyrıklar ve başka kırık ciltler, bakterilerin bedeninize girmesini ve enfeksiyona neden olmasını daha kolay hale getirir. Bu, sıvı ve irin ile dolu çıbanlara yahut çıbanlara (bir demet çıban) sebep oluşturabilir.
Bedeninizin nemli bölgeleri bu enfeksiyona bilhassa duyarlıdır çünkü bakteriler bu bölgelerde gelişir. Karbonküller çoğu zaman boyun, omuz yahut uyluğun arkasında bulunmaktadır. Yüzünüzde, boynunuzda, koltuk altlarınızda yahut kalçanızda da görünebilirler; yahut terlediğiniz yahut sürtünme yaşadığınız herhangi bir alan.
Karbunkülü olan biriyle yakın kontak durumunda olmak, karbonkülü geliştirme şansınızı artırır. Aşağıdaki etkenler bunun yanı sıra bir karbonkül geliştirme tehlikesini de artırır:
- kötü hijyen
- şeker hastalığı
- zayıf bir immün sistemi
- dermatit
- böbrek hastalığı
- karaciğer hastalığı
- tıraş ve cildi kıran başka faaliyetler
Hekiminiz çoğu zaman teninize bakarak bir karbonkülü teşhis edebilir. Laboratuar analizi için bir irin misali de alınabilir.
Ne kadar zamandır karbonkül yaşadığınızı izlemek önem arz etmektedir. İki haftadan uzun sürdüyse hekiminize söyleyin. Önceden aynı belirtileri yaşayıp yaşamadığınızı da belirtmelisiniz.
Karbonkül geliştirmeye sürdürürseniz, diyabet gibi başka sağlık problemlerinin bir belirtisi olabilir. Hekiminiz genel sağlığınızı denetlemek için idrar yahut kan testleri yapmak isteyebilir.
Bir carbuncle için bir iki muhtemel tedavi vardır. Öncelikle, karbonkülünüzü yorumlamak önem arz etmektedir:
- İki inçten daha büyük mü?
- Yüzünüzde mi – burnunuza yahut gözlerinize yakın mı?
- Omurganıza yakın mı?
- Hızla kötüleşti mi?
- İki hafta iyileşmeden kaldı mı?
Bu sorulardan herhangi birine evet yanıtı verdiyseniz, bir hekime görünmelisiniz. Enfeksiyonunuz daha önemli problemlere sebep olabilir.
Tıbbi tedavi
Hekiminiz karbonkülünüzü tedavi etmek amacıyla aşağıdaki tıbbi tedavilerden birini yahut bir kaç tanesini kullanacaktır:
- Antibiyotikler. Bunlar ağızdan alınır yahut teninize tatbik edilir.
- Ağrı kesiciler . Reçetesiz satılan ilaçlar karakteristik olarak kâfidir.
- Antibakteriyel sabunlar . Bunlar günlük temizlik rejiminizin devamı olarak tavsiye edilir.
- Ameliyat. Hekiminiz bir neşter yahut iğne ile derin yahut büyük karbonkülleri boşaltabilir.
Katiyen bir karbonkülü kendiniz boşaltmaya çalışmamalısınız. Enfeksiyonu yayma tehlikesi var. Bununla beraber kan dolaşımınızı da enfekte edebilirsiniz.
Evde bakım
Ağrınızı rahatlatmak, iyileşmeyi hızlandırmak ve enfeksiyonun yayılma tehlikesini hafifletmek için:
- Günde bir iki kere karbonkülünüzün üzerine temiz, ılık, nemli bir bez yerleştirin. 15 dk bekletin. Bu, daha çabuk boşalmasına fayda sağlayacaktır.
- Cildinizi antibakteriyel sabunla temiz tutun.
- Ameliyat olduysan bandajlarını sıkça değiştir.
- Karbunkülünüze dokunduktan sonra ellerinizi yıkayınız.
Carbuncles karakteristik olarak tıbbi tedaviye iyi cevap verir. Bazı hallerde tıbbi müdahale olmaksızın iyileşebilirler.
İlk enfeksiyonunuz gelecekte tekrarlayan enfeksiyonlara sebep oluşturabilir. Bu olur ise hekiminize görünün. Daha önemli bir sağlık sorununun belirtisi olabilir.
Uygun hijyen, karbonkül geliştirme tehlikenizi azaltır. Şu engelleme tüyoları izleyin:
- Yemekten önce ve banyoyu kullandıktan sonra ellerinizi yıkayınız.
- Cildinizi bakterilerden uzak tutmak için sıkça duş alın.
- Çıbanları sıkmaktan yahut kırık cildi ovalamaktan kaçının.
- Giysileri, çarşafları ve havluları sistemli bir şekilde sıcak suda yıkayınız.
Teninizde kırılmalara sebep olabilen kronik bir rahatsızlığınız yahut başka cilt sorunlarınız olacağını hesap ediyorsanız hekiminize görünün.