Lise yıllarımda Can Yücel'in çevirisiyle okuduğum Muhteşem Gatsby romanı bana çok burjuva gelmişti ve sanırım sonuna kadar öfleye pöfleye gitmiştim. Sonradan tarihe olan ilgim ve bir yandan da edebiyat-sinema konularındaki gelişimim tekrardan okumaya itti kitabı.
F. Scott Fitzgerald'ın kaleminden (Benjamin Button'ın Tuhaf Hikayesi de abimize aittir.) 1920'li yıllar ve özellikle '24 sonrası tüm çıplaklığıyla anlatılıyor. Tarihsel açıdan baktığımızda 1. Dünya Savaşı'nın ABD tarafından eski kıtaya "özgürlük" götürerek sona ermesi, ABD'de servetin, ekonominin(tabi ki balondu) feci derecede artması. Sonra prohibition dönemi(alkol yasağı)...
Tabi biliyoruz ki, yasağın olduğu yerde korkunç karlar döner ki ABD'de aynısı olmuş. Ve Caz Çağı. Her şey bol, her yer para, eğlence. Sonra da büyük çöküş. '29 Büyük Buhran.
Şimdi romana-filme tarihsel bir süreçle bakmalıyız. Doğru olan bu.
Filmimiz temiz çocuk Nick'in hem kısa bir giriş niteliğinde o dönemi anlatarak hem de kendisinin nasıl yazar olmak isterken Wall Street "çocuğu" olmasını anlatıyor. Çünk bu fani dünyada biliyoruz ki paran varsa, cemiyet hayatına girebilirsin ve sen de nimetlerinden faydalanabilirsin. Scott Fitzgerald bu konuda Nick karakterini sertçe eleştirmiyor, bir yerde teşvik ediyor da diyebiliriz. (Mesela Rus Edebiyatından bir örnek seçecek olursam Anna Karenina olur. Tolstoy, kadın karaktere çok sert ve muhafazakar düzlemde yüklenmiştir.)
Nick'in kuzeni Daisy ve uzatmalı sevgilisi, kimilerine göre Kayzer Wilhelm'in yeğeni, Jay Gatsby.
---spoiler---
Fakir ne kadar değişse de sonunda fakirdir. Bunun farkında olmamızı öğretiyor bana kalırsa film. O güzel partiler, patlatılan şampanyalardan geriye işlemediği bir suç yüzünden hayatının sona ermesi ve cenazesinin bomboş olması kalıyor. Acıklı bir son diyebiliriz bir yer de, hem de Romeo ve Juliet'inki kadar. Ama yalnızca bir farkla Juliet'inki (Daisy'nin aksine) gerçek bir sevgiydi.
---spoiler---
Saygılar, sevgiler.