Kişinin Hatırasına Hakaret
MADDE 130- (1) Bir kimsenin öldükten sonra hatırasına en az üç kişiyle ihtilat ederek hakaret eden kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır. Ceza. hakaretin alenen işlenmesi halinde altıda biri oranında artırılır.
(2) Bir ölünün kısmen veya tamamen ceset veya kemiklerini alan veya ceset veya kemikler hakkında tahkir edici fiillerde bulunan kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Kişinin Hatırasına Hakaret Açıklama
Madde, 765 sayılı Kanunumuzun 178. maddesinin karşılığıdır. Ancak, 130. madde ile yalnızca ölenin hatırasına hakaret suçu cezalandırılmıştır. Hakaret, mezarın yıkılması veya bozulması ya da kirletilmesi suretiyle işlenirse, fikri içtima kuralları gereğince 153. maddenin de uygulanabileceği gözden uzak tutulmamalıdır.
- madde, 178. maddedeki ölünün naaşınm ya da kemiklerinin alınmasına ilişkin eylemin ancak hakaret amacıyla gerçekleştirilmesi halinde suç oluşturmasını öngörmüştür. Meşru olmayan başka bir amaçla ölünün naaşınm ya da kemiklerinin alınmasının ya da mezardan çıkarılmasının suç oluşturmasına ilişkin hüküm içermemektedir.
“Madde metninde, bir bağımsız suç olarak ölünün hatırasına hakaret suçu düzenlenmiştir. Genel olarak hakaret suçu ancak hayatta bulunan kişilere karşı işlenebilir. Çünkü, onur ve şeref, ancak yaşayan kişiler açısından söz konusudur. Ölen bir kişinin ancak hatırasına hakaretten, saygısızlıktan söz edilebilir.
Ölen kimsenin hatırasına hakaretin cezalandırılabilmesi için bunun en azından üç kişiyle ihtilat ederek işlenmesi gerekir. Bu suçun alenen veya basın ve yaym yoluyla işlenmesi, daha ağır cezayı gerektiren nitelikli unsurlar olarak belirlenmiştir.
Maddenin ikinci fıkrasında, bir ölünün kısmen veya tamamen ceset veya kemiklerini alan veya ceset veya kemikler hakkında tahkir edici fiillerde bulunan kişinin cezalandırılması öngörülmüştür.”
Bu suça ilişkin ölenin ikinci dereceye kadar üstsoy ve altsoyu, eş veya kardeşleri tarafından şikâyette bulunulabilir. Ölenin kimsesinin bulunmaması durumunda şikayet hakkının kullanılması ve dolayısıyla suçun kovuşturulması mümkün değildir.
Kişinin Hatırasına Hakaret Uzlaşma-Kovuşturma-Görevli Mahkeme
Suçun kovuşturulması şikayet koşuluna bağlıdır. TCK’nın 73. maddesinin 1. ve 2. fıkraları uyarınca soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olan suç hakkında yetkili kimse altı ay içinde şikayette bulunmadığı takdirde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz. Zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla bu süre, şikayet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar.
TCK’nın 73. maddesinin 1. ve 2. fıkraları uyarınca soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olan suç hakkında yetkili kimse altı ay içinde şikayette bulunmadığı takdirde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz. Zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla bu süre, şikayet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar.
Kişinin hatırasına hakaret suçu 5271 sayılı CMK’nın 5560 sayılı Kanunla değişik 253./1 maddesine göre uzlaştırma hükümlerine tabidir.
Uzlaşmanın nasıl yapılacağı CMK’nın 253. maddesinde hükme bağlanmış ise de, uzlaşmanın kapsamından ve içeriğinden söz edilmemiştir. Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanunun 10. maddesi uyarınca yargılamayı yapmakla görevli mahkeme sulh ceza mahkemesidir.