Makalede Neler Var?
- 1 Concorde Uçak Modelleri Tarihi
- 2 Concorde Uçakları Hakkında Neyi Bilmeniz Gerekiyor?
- 3 Concorde Uçakları Neden Kullanımdan Kaldırıldı?
- 4 Concorde Uçak Maliyeti Yaklaşık Olarak Kaçtır?
Teknolojinin gelişmesi, havacılık sektörünün de hızlı bir şekilde gelişmesine ve farklı teknik özelliklere sahip olan uçak çeşitlerinin icat edilmesine sebep oldu. Günümüzde hem ticari uçuşlarda hem de sivil havacılık ve taşımacılık kapsamında kullanılmak üzere pek çok uçak üretiliyor. Tarih boyunca yüksek teknolojili uçakların üretimine başlanması pek de kolay olmamış. İkinci Dünya Savaşının sonrasında Concorde uçak modelleri, şimdikilerden teknik açıdan son derece farklıydı. Yolcu uçağı olarak kullanılmak üzere tasarlanan Concorde uçak modelleri, Süpersonik hava taşımacılığı kategorisi altında değerlendirilmektedir. İlk kez Sud Aviation ve BAC tarafından üretilen bu uçaklar 26 Kasım 2003’ten beri kullanılmıyor.
Concorde Uçak Modelleri Tarihi
Sesten hızlı bir şekilde seyahat edebilen insan düşüncesi, İkinci Dünya Savaşı sonrasında özellikle İngiltere’de oldukça yaygındı. Bu teknolojiyi yaratmak amacı ile uçak teknolojisini geliştirmek yolunda ilk adım da, burada atıldı. 1956 yılında İngiltere’de kurulan Sesten Hızlı Uçak Komitesi, daha hızlı ve güvenli bir uçak teknolojisinin arayışı içerisindeydi.
Concorde uçak modelleri teknolojisi, İngiliz-Fransız ortak projesi çerçevesinde hayata geçirildi. Bu teknolojinin ilk kurucuları arasında Amerika Birleşik Devletleri bulunmadı. İlk uçuş denemesi 1969 yılında gerçekleşen ilk Concorde Uçak modeli, büyük ses getirdi. Yine aynı model uçağın ticari uçuşu da, akabinde, Londra-Bahreyn arasında gerçekleşti. Bu uçakların yaygınlaşması ile birlikte sivil havacılık sektörünün bu yeni teknolojiden yararlanmasına karar verildi.
1960’lardan itibaren yolcu uçaklarında da Concorde uçaklar kullanılmaya başlandı. Paris – Dakar ya da Paris – New York gibi pek çok uluslararası uçuş Fransa menşeili havacılık firmaları tarafından Concorde uçaklar ile gerçekleştirildi. Türkiye’de Concorde uçaklar yolcu uçağı olarak düzenli olarak kullanılmadı, fakat ilk kez 1986’da olmak üzere birkaç kere Türkiye’ye geldiler.
Geçmişten Bugüne Concorde Uçaklar (Kronolojik Liste)
1956 – İlk Concorde uçak çalışmaları Fransa’da ve İngiltere’de birbirinden bağımsız olarak başladı.
1962 – Fransa ve İngiltere, Concorde uçak projesinde birlikte devam etme kararı aldı.
1967 – İlk uçak imalatına geçildi. İmalat, Toulouse isimli Fransa kentinde başladı.
1969 – İmalatı tamamlanan ilk uçak, üretildiği noktadan ilk uçuşunu tamamladı.
1976 – Concorde uçaklar ile ticari uçuşlar başladı.
1989 – Uçaklar ile ilgili ilk sorunlar ortaya çıkmaya başladı. Bir uçuşta (Paris’den New York’a), uçağın gövdesi ile ilgili bir problem yaşandı. Uçak havaalanına geri döndü.
1989 – Uçak ile ilgili teknik problemlerin devamı yaşandı. Uçağın kuyruk kısmından uçuş sırasında bir parça koptu.
1994 – Uçağın dış camlarında belirli hızlarda çatlama meydana geldiği ortaya çıktı. Uçak ses hızının iki katına eriştiğinde, cam teknolojisi bunu tolere edemiyordu.
1998 – Uçuş tamamlanamadan gerçekleşen inişler devam etti. 1998 yılında da uçaktan bir panel koptu ve mecburi olarak uçuş durduruldu.
1998 – Kuyruk sisteminde problem çıkmaya devam etti. BA uçağında bir uçuş sırasında kuyruk kilitlendi.
2000 – 23 Temmuz tarihinde kanatta belirlenen çatlamalar belirli uçuşların iptal edilmesine sebep oldu. Yapılan araştırmalar, yedi farklı Concorde uçağında aynı sorunun belirlenmesi ile sonuçlandı.
2000 – 24 Temmuz tarihinde kanatlarda çatlak probleminin altı uçağın dördünde bulunduğu anlaşıldı.
2000 – 25 Temmuz tarihinde Charles de Gaulle Havalimanı’ndan kalkan bir uçak, düştü.
2000 – 30 Temmuz tarihinde Concorde uçağında bu kez yakıt kokusu duyuldu. Yakıt kokusundan dolayı uçak iniş yaptı.
2000 – 15 Ağustos tarihinde British Airlines, Concorde uçaklarının uçuşunu durdurdu.
2000 – 16 Ağustos tarihidne Concorde uçaklarının uçabilirlik sertifikası İngiliz Sivil Havacılık Otoritesi tarafından iptal edildi.
2001 – 17 Temmuz tarihinde İzlanda’ya Concorde tarafından bir güvenlik izleme uçuşu gerçekleştirildi.
17 Temmuz’dan sonra gerekli güvenliğin yeniden alındığı ile ilgili otoriteler ikna oldu. 11 Eylül 2001 tarihinde Concorde uçakların yeniden uçuşlara başlamasına karar verildi. 11 Eylül’de Concorde uçak sefere başladıysa da, gerçekleşen İkiz Kuleler saldırısının ardından Amerika hava sahasının kapatılması ile birlikte Londra’ya geri dönmek zorunda kaldı. Dolayısıyla Concorde uçaklarının göğe geri dönme efsanesi de sona ermiş oldu.
2003 – 24 Ekim tarihinde Concorde son ticari seferini yaptı.
2003 – 26 Kasım tarihinde Concorde veda uçuşunu yaptı. British Airways bu seferi organize etti.
Concorde Uçakları Hakkında Neyi Bilmeniz Gerekiyor?
İşte Concorde uçakları ile ilgili bilinmesi gerekenlerden derlediğimiz toplam yedi madde. Her havacılık öğrencisinin ve pilotun dikkatini çekecek detayları inceleyin!
- Concorde uçakları, sesten hızlı uçabilen uçaklar, bu doğru. Hatta kesin bir bilgi vermek gerekirse, bu uçakların sesten tam iki kat daha hızlı hareket edebildiğini söyleyebiliriz.
- Uçaklarda kullanılan Rolls-Royce motorları son derece güçlüdür. Öyle ki, uçağın taksi yapması gerektiği zamanlarda bu motorların sadece ikisini kullanmak gerekir.
- Bu uçaklar günümüzde kullanılan yolcu uçakları ile kıyaslandığında inanılmaz yüksekliklere çıkabiliyordu. 18 bin metre, azami uçuş yüksekliği olarak belirlenmişti. Uçak bu yükseklikteyken dünyanın yuvarlak silüetini ve uzayın karanlığını görmek mümkün hale geliyordu.
- Bu uçaklar, son derece maliyetli bir üretim sürecinden geçiyordu. İkinci dünya savaşı döneminde üretilen savaş uçaklarından dahi daha maliyetli olan bu araçlar, yaklaşık 200 milyon USD gerektiriyordu.
- Concorde uçaklarının motor gücü o kadar yüksekti ki, uçağın azami gücünün üzerine çıkabilmesi teorik bakımdan mümkündü. Fakat oluşan çok yüksek sıcaklık, azami hızın sınırını belirliyordu. Kısacası uçak, hız sınırı bakımından, pratik edilen sınırın çok daha üzerine çıkabilecek kapasiteye sahipti.
- Bu uçakların sağlıklı şekilde soğuyabilmesi son derece önemliydi. Bu yüzden uçak mühendisleri uçağın ön kısmının soğumaya destek sağlayabilmesi için beyaza boyanmasını tercih ediyorlardı.
- Günümüze kalan Concorde uçaklar çeşitli müzelerde sergilenmektedir ve hiçbiri kullanılmamaktadır. Özellikle 11 Eylül’de gerçekleşen İkiz Kuleler saldırısının Concorde uçaklarının geri dönüşüne gölge düşürdüğünü söylemek mümkün.
Concorde Uçakları Kullanımdan Kalkmadan Önce Hangi Havayolunda Hizmet Veriyordu?
2003 yılında kullanımı yasaklanan Concorde uçakları British Airways ve Air France tarafından aktif olarak kullanılıyordu. Hatta 26 Kasım 2003 tarihinde de son Concorde uçağı veda uçuşunu British Airways ile yaptı. Dar bir gövdeye sahip olan Concorde uçaklar yolcu uçağı olarak kullanılıyorken maksimum 125 yolcu kapasitesine sahipti. Elbette diğer yolcu uçakları çok daha fazla kişiyi alabiliyordu. Bu uçak modeli ile gerçekleşen son ticari sefer ise yine British Airways tarafından Londra’dan başlatıldı. 24 Ekim 2003’te Londra-NewYork arası gerçekleşen ticari sefer, Concorde uçak modellerinin son ticari seferi olarak adlandırılır.
Concorde Uçakları Neden Kullanımdan Kaldırıldı?
Concorde uçaklarının kullanımdan kaldırılmasının temel sebebi güvenliktir. Yolcu güvenliği, günümüzde kullanılan uçaklardakine kıyasla son derece düşüktür. Kısacası Concorde uçaklarının kaldırılma sebebi, birkaç temel madde ile özetlenebilir. Temel sebepler şu şekilde açıklanabilir:
- Concorde uçaklarını kaldırmanın maliyeti gerçekten çok yüksekti. Zaten bundan dolayı bu uçakları yalnızca gerçekten çok zengin olanlar kullanabiliyordu. Uçaklar kaldırılmadan önce son verilere göre bir bilet satın almak yaklaşık 10.000 Dolar’ı gözden çıkarmak anlamına geliyordu. Concordate uçaklarından bir tanesi, tam 6 Boeing model uçağı kaldırmak ile eşit bir sermaye gerektiriyordu. Dolayısıyla havacılık sektörü için Concorde uçaklarını kullanmak finansal açıdan zararlı bir hal almaya başlamıştı.
- Geniş yapılı ve dar gövdeli olmak üzere iki farklı Concorde uçak çeşidi bulunuyordu. Concorde uçaklarının dar gövdeli versiyonları 125 kişilik kapasiteye sahip iken, daha geniş versiyonları 200’e kadar yolcu alabiliyordu. Fakat yine de, bu oranlar diğer uçak modellerinin alabileceği yolcu sayısına ulaşmaktan çok uzaktı. Bu da havayolu şirketlerinin tek uçuşta elde edebileceği karın daha düşük olmasına sebep oluyordu.
- Concorde uçak çeşitleri güvenilir mi sorusu, neredeyse her uçak mühendisi tarafından soruluyordu. Sesten hızlı bir şekilde seyahat eden bu uçakların artan ısısı ve son derece yüksek seviyelere çıkabilme kapasitesi, yeterince kesin güvenlik önlemleri ile kombinlenemiyordu. Dolayısıyla hem yüksek değere sahip ürünlerin hem de insanların bu uçaklarla taşınması ciddi tehlike arz ediyordu.
Concorde Uçak Maliyeti Yaklaşık Olarak Kaçtır?
Concorde uçak maliyetinin standart bir Boeing uçak ile kıyaslandığında yaklaşık altı kat daha fazla olduğunu belirtmiştik. Buna istatistiksel bir kanıt bulmak amacı ile aşağıyı inceleyebilirsiniz:
Uçaklarda yolcu sayısı arttıkça tüketilen yakıtın değeri de artacaktır. Klasik bir tasarıma sahip olan Concorde uçak, bir yolcu için 100 kilometre başına tam 20 litre kerosen yakacaktır. Bu noktada bir yolcu uçağının 125 ile 200 arasında yolcu alabileceğini de not edelim.
Standart bir uluslararası yolculukta, örneğin New York ile Paris arasında gerçekleşen bir uçuşta (6000 kilometre), bir yolcu için yaklaşık 1200 kerosen yakılır. Bu da bir yolcu için yaklaşık 1080 Dolar’a denk gelmektedir. Elbette bu yalnızca yakıt masrafıdır. Havayolu şirketinin diğer masrafları da göz önüne alındığında, (örneğin mürettebat maaşları, uçak bakımı, vs.) bir kişi için tek bir New York – Paris uçuşunun havayoluna maliyeti tam 6000 Dolar’a kadar çıkabilir. Bütün bu masrafa rağmen uçak, yüksek güvenilirlik sunmayacağından dolayı sürekli bakıma da ihtiyaç duyacaktır. Yüksek fiyat, sadece sınırlı bir kitlenin bilet almasına sebep olur. Yalnızca tek bir uçuş kimi zaman 90.000 litrelik kerosen yakımı gerektirebilir. Bu durumda havayolunun bu masrafın altından kalkması ve bu masrafın altından kalkabilmek adına yüksek fiyatlı bilet satacak müşteri bulması son derece zor hale gelecektir.
Sesten Hızlı Uçak Concorde, Ne Kadar Hızlı Uçabiliyordu?
İkinci Dünya Savaşının sone ermesi ile birlikte savaş teknolojileri bakımından her ülke kendini teknolojik gelişmeye adamıştı. Dolayısıyla hızlı bir uçak da sanıldığından çok şey ifade ediyordu. Concorde uçaklarının hızı ses hızının iki katına kadar çıkabiliyordu. Bu da azami olarak yaklaşık 2132 kilometre anlamına geliyordu. Üstelik bu hız, yerden 18 bin kilometre yüksekteyken korunabiliyordu. Hızın önündeki engel ise motor gücü değil, oluşan ısı idi.
Concorde Uçakları Kaç Tane Üretildi?
Concorde uçakları 20 adet üretildi. Bu sesten hızlı uçaklar, tam 27 yıl boyunca aktif olarak hizmet verdi. Fakat hem finansal bakımdan yeterince karlı sonuçlar getirmemesi hem de insan sağlığının korunması ilkesini yeterince karşılamaması sebebiyle, günümüzde hiçbir havayolu şirketi Concorde uçakları kullanmamaktadır.
Concorde Uçaklar Yeniden Gelecek Mi?
Concorde uçakların yeni bir isimle geri dönmesi şu sıralar gündemde. Yapılan açıklamalara göre, Concorde’un varisi olarak da adlandırılan Boom isimli süpersonik jet modeli için anlaşmalar hazır. İki şirket yaptığı kamuoyu açıklaması ile çalışmaların başladığını duyurdu. Boom şirketinin kurucusu ve CEO’su Blake Scholl ve Rolls-Royce şirketinin Strateji Direktörü Simon Carlisle, sürdürülebilir bir taşımacılık ve ulaşım teknolojisi için işbirliği yapmaktan keyif alacaklarını belirtti. Yapılan açıklamalara göre, 2025 yılında uçuş testlerine başlanması planlanıyor. Daha sonra ise uçaklar için 2029 yılında uçuş sertifikası alınması planlanıyor.
Boom’un üretim sürecinde Concorde modelinden de aşina olduğumuz Rolls-Royce aktif rol oynayacak. Bu süpersonik jetin azami hızı ise 2 bin 300 kilometre değerinde olacak. Bu da önceden üretilen Concorde uçakların azami hızından bile daha yüksek bir değer. Elbette uçak henüz üretim aşamasında değil. En iyi teknoloji ile üretimi gerçekleştirmek adına araştırma geliştirme çalışmaları devam ediyor. Fakat Boom isimli modelde de yakıt tasarrufu şu an kullanılan uçak modellerinin seviyesinde değil, dolayısıyla hızlı seyahatin bedeli yine çok yüksek bilet fiyatları olacak. Üretim sonrasında tek kişilik bilet fiyatının yaklaşık olarak 2.000 sterlin olması bekleniyor.
Havacılık ve uçak teknolojileri ile ilgili daha detaylı bilgiler edinmek ve en güncel haberlere ulaşmak için ana sayfamıza gidebilir ve diğer içeriklerimize de göz atabilirsiniz. Buraya tıklayın!