Birinci Dünya Savaşı’nın başlama sebepleri ve savaşın başlamasına neden olan gelişmeler, her ne kadar Avrupa’da cereyan etse de savaşa katılan ülkeler, dünyanın farklı yerlerindeki sömürge ülkeleri, itilaf ülkeleri ve ittifak ülkeleri olmuştur. Savaşın adına “dünya savaşı” denmesinin nedeni de budur.
Tarihin en kanlı savaşlarından biri olarak kayıtlara geçen Birinci Dünya Savaşı, Avrupa’nın göbeğinde başlamasına rağmen dünyanın dört bir yanından katılan ülkelerle gerçekleşmiş bir savaştır. Sırp bir gencin Avusturya-Macaristan krallığının prensine yaptığı suikast ile alevlenmiştir. 1914-1918 yılları arasında yaşanan savaşta milyonlarca asker ve sivil hayatını kaybetmiştir.
Birinci dünya savaşına katılan ittifak devletleri
Almanya, Osmanlı Devleti, Bulgaristan, Avusturya-Macaristan
Birinci Dünya Savaşına katılan itilaf devletleri
Britanya, Fransa, İtalya, Rusya, Sırbistan-Karadağ, Belçika, ABD, Yunanistan, Japonya, Portekiz, Romanya ve sömürge ülkeler (Afrika, Kıbrıs, Arap ülkeleri, Avustralya ve Yeni Zelanda vs).
Birinci Dünya Savaşı’ndan önce Balkanlar Savaşı’ndan sonra bazı ülkeler arasında imzalanan anlaşma ile Balkanlar’ın hâkimiyeti Avusturya-Macaristan’a geçmiştir. Ancak bu durum Rumeli topraklarında (Balkanlar) yaşayan devletlerin itirazına neden olmuştur.
Franz Ferdinand’ın Öldürülmesi
Avusturya-Macaristan’ın Balkanlarda hâkimiyeti eline alması, yukarıda belirttiğimiz gibi bu topraklarda yaşayan devletlerin itirazına neden olmuş ve durum halk içerisinde de yansımaya başlamıştır. Franz Ferdinand, Avusturya-Macaristan veliahdıdır, bazı kaynaklarda ise “prens” olarak adlandırılmaktadır. 1895 yılında tanıştığı soylu olmayan Sophie Chote ile evlenmek istemiştir. Ancak bu talebi reddedilmiş yine de 1900 yılında veliaht evlenmiştir.
Franz Ferdinand, eşiyle birlikte Sırbistan’a bir ziyaret yapar ve burada defalarca suikasta uğrar. Yine bir gün eşiyle birlikte gezdiği esnada 4 kişi tarafından suikasta uğrayana Avusturya-Macaristan veliahdına yönelik yapılan bu suikastı bombalı olarak yapmak istedilerse de başarılı olamadılar. Bu suikast, 3 Sırp ve birde Müslüman bir Boşnak olan Muhammed Mehmetbasic tarafından gerçekleştirilmiştir. “MladaBosna” yani “Genç Bosna” örgütüne üye idiler.
Bu olaydan sonra Birinci Dünya Savaşı’nın başlamasına bahane olarak gösterilecek suikast gerçekleştirildi ve Franz Ferdinand eşiyle birlikte uğradığı suikastta can verdi.
Birinci Dünya Savaşı’nın başlamasının diğer nedenleri
- Sanayi devrimi
- Fransız İhtilali
- Almanya’nın sömürge arayışına girmesi
- İtalya’nın Kuzey Afrika ve Doğu Akdeniz’de yayılmaya başlaması ve bu durumdan İngiltere’nin rahatsız olması
- Balkanların Avusturya-Macaristan yönetimine girmesi
- Osmanlı topraklarının alınmak istenmesi ve Ortadoğu’da yeni düzenin kurulmak istenmesi
Birinci Dünya Savaşı’nın Sonuçları
Küçük bahanelerle Avrupa’nın göbeğinde başlamasına rağmen bütün dünyayı kapsayan I. Dünya savaşı, çok fazla ölümün yaşandığı savaşlardan biridir. Kaynaklarda yer edinen bilgilere göre savaşta milyonlarca sivil ve asker hayatını kaybetmiştir. Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra özellikle Ortadoğu’da sınırların yeniden çizilmek istenmesi, bazı ülkeleri rahatsız etmiş ve bu yeni düzenden rahatsız olanlar da İkinci Dünya Savaşı’nın başlaması nedenleri olarak bu gelişmeleri öne sürmüşlerdir.