Helen Levitt Kimdir ?
Helen Levitt Kimdir ?
AMERİKALI FOTOĞRAFÇI VE FİLM YAPIMCISI
Doğum: 31 Ağustos 1913 – Bensonhurst, Brooklyn, New York
Ölüm: 29 Mart 2009 – New York, New York
Helen Levitt’in Biyografisi
Helen Levitt, 1913 yılında Brooklyn’in Bensonhurst semtinde Rus-Yahudi göçmen bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. İki erkek kardeşi vardı ve helen ortanca çocuktu. Babası Sam bir toptan örgü eşya mağazası işletiyordu ve annesi May bir muhasebeciydi. Levitt, çocukken, baş dönmesi ve kulak çınlamasına neden olan bir iç kulak hastalığı olan Meniere sendromuyla doğmasına rağmen bale eğitimi aldı ve sonraki yıllarda “Hayatım boyunca titrek hissettim” dedi. Dansı, müziği ve sinemaya gitmeyi severdi, özellikle Charlie Chaplin ve Buster Keaton’ın keskin şamatalarına düşkündü. Bu sanat formlarına olan sevgisi, ona insan hareketini ve anlatım hareketini derinden takdir etmesini sağladı. Göçmen geçmişi, mizah ve spontane sevgisi daha sonra hem fotoğrafçılık hem de film yapımına yaklaşımını tanımlayacaktı.
Bir genç olarak, Levitt bir sanatçı olmak istedi ama “iyi çizemediğini” hissetti. 1931’de liseyi sıkıcı bularak, kendisinin de belirttiği gibi, “hayatta çok fazla başka şey dikkatimi dağıttı”, son sınıfta okulu bıraktı. Daha sonra annesinin Bronx’ta tanıdığı bir ticari fotoğrafçı için çalışmaya başladı. Karanlık oda baskı ve geliştirmede çalıştı. Haftalık altı dolarlık maaşından, kullanılmış bir Voigtlander kamerası alacak kadar para biriktirdi ve annesinin arkadaşlarının siyah beyaz fotoğraflarını çekmeye başladı.
Hiçbir zaman resmi bir eğitim almadı, sergilere katılarak ve Ben Shahn ve Henri Cartier-Bresson’un çalışmaları üzerine yayınları okuyarak kendini eğitti.Shahn’ın sokak fotoğraflarının sertliğinden etkilendi ve Cartier-Bresson, “İşçi sınıfının fotoğraflarını çekip hareketlere katkıda bulunmaya karar verdiğini belirtmiştir. Sonra Cartier’in resimlerini gördüm.Bresson ve fotoğrafın bir sanat olabileceğini fark ettim ve bu beni hırslı yaptı.” Cartier Bresson ile 1935’te Film ve Fotoğraf Ligi’nde yaptığı bir konuşmada tanıştı ve ardından onunla Bronx rıhtımlarında bir günlük fotoğraf çekimine gitti. Ondan şansın, planlamanın ve kompozisyon duygusunun önemini öğrendi. Levitt daha sonra Cartier-Bresson ile tanışmaktan ne kadar korktuğunu belirtti. Onunla tanıştığında “ona tek kelime etmediğini” anlatıyor. “O çok entelektüeldi, çok eğitimliydi. Ben liseden ayrılmıştım.” Cartier-Bresson’dan farklı olarak,Walker Evans , Levitt kendilerine tanınan sınıf, cinsiyet ve eğitim ayrıcalıklarından yoksundu. Buna rağmen veya belki de bundan dolayı, onun bakış açısı ve geçmişi, çalışmalarını zengin bir şekilde bilgilendirdi.
Gözünü daha da geliştirmek için, “kompozisyon için resimlere baktığını” belirttiği sanat galerileri ve müzeleri de sık sık ziyaret etti. Bir İspanyol Harlem devlet okulunda yarı zamanlı resim öğretmeni olarak çalışırken, mahalle çocuklarının kaldırımlara, basamaklara ve duvarlara yaptığı tebeşir çizimlerini fark etmeye başladı. Bunların belgelenmesi gerektiğini düşünerek önce çizimleri, sonra onları yapan çocukları, sonra da mahalledeki yetişkinleri fotoğraflamaya başladı. Levitt, New York’ta artık unutulmuş bu duraklama anını, bu sefer “televizyon ve klimadan önceydi. İnsanlar dışarıda olurdu ve yeterince beklerseniz sizi unuturlar” diye tanımladı. Daha sonra yazar Francine Prose tarafından tanımlandığı gibi kişiliği, tamamen “sertlik, kesinlik, merak ve neşenin bireysel bir karışımıydı.
1938’de sokak fotoğraflarını paylaşmak isteyerek Walker Evans’la iletişime geçerek “Çocuklar gibi onu görmeye gittim ve onunla arkadaş oldum” dedi.
Aynı toplantıda yazar James Agee ile tanıştı.İki adamla olan arkadaşlıkları kariyerinin en önemlileri arasındaydı.Evans ona , fark edilmeden fotoğraf çekmeyi mümkün kılan dik açılı bir vizör olan winkelsucher’ın nasıl kullanılacağını öğretti ve ondan Amerikan filminin baskılarını yapmak için onunla birlikte çalışmasını istedi.
Fotoğraf sergisi Bugüne kadar Evan’ın fotoğraflarının ana matbaacısı olmasıyla ünlüdür.Ayrıca A Way of Seeing adlı projesi için kendi resimlerini çalışmaya başladı.Onun fotoğraflarını ve Agee’nin makalesini içeren bir kitap. Fotoğrafları Fortune dergisinin 1939 sayısında yer aldı ve ertesi yıl Modern Sanat Müzesi’ndeki fotoğraf bölümünün açılış sergisinde gösterildi.
1940’lar Levitt’e yeni yaratıcı olanaklar sağladı. İsteksiz bir gezgin olmasına rağmen, Levitt 1941’de Agee’nin karısıyla birlikte Meksika’ya gitti. Gezi, Amerika Birleşik Devletleri dışına çıktığı tek seferdi ve oradayken Mexico City’nin kentli yoksullarının fotoğraflarını çekti.
Döndüğünde, Subway serisini çeken Evans’a yardım etti. 1943’te Modern Sanat Müzesi’nde Edward Steichen küratörlüğünde ilk kişisel sergisi Helen Levitt: Çocukların Fotoğrafları’nı açtı.
Agee onu pokerle tanıştırdı ve kısa süre sonra dairesinde haftalık düşük bahisli poker seansları düzenleyen bir poker kulübü kurdu. Kulüp başlangıçta Agee, Evans ve diğer tanınmış fotoğrafçıları ve yazarları içeriyordu. O ve Agee, The Quiet One’da ortak çalışmaya başlamışlardı.1948’de yayınlanan, duygusal olarak rahatsız bir Afrikalı Amerikalı çocuğun hikayesini anlatan bir belgesel. Sadece güzel sinematografisiyle değil, aynı zamanda Amerikan toplumunun ırksal adaletsizliklerine korkusuz bakışıyla da dikkat çekiciydi. Hem görüntü yönetmeni hem de yazar olduğu film, En İyi Belgesel dalında Akademi Ödülü’ne aday gösterildi ve ressam Janice Loeb ve yönetmen Sydney Meyer ile birlikte senaryo yazarlığı dalında Akademi Ödülü’ne aday gösterildi. Daha sonra Levitt’in erkek kardeşiyle evli olan Loeb, Levitt’i 1940’larda Amerikan propaganda filmleri çeken ünlü Sürrealist film yönetmeni Luis Bunuel ile tanıştırdı. Levitt’i bir film editörü olarak tuttu ve kariyerinin sonraki on yılı boyunca, öncelikle filmde çalışmaya başladı.
Bel hizasında tutabilmek ve fark edilmeden film çekebilmek için 16 mm’lik basit bir kamera satın aldı ve İspanyol Harlem’deki sokak yaşamına odaklanan kısa belgeseli In the Street (1953) üzerinde çalışmaya başladı. Proje, James Agee, A Way of Seeing (1965’e kadar yayınlanmadı) ile birlikte yarıda kesilen bir kitaptan doğrudan geliştirildi.
Agee’nin Walker Evans ile birlikte yayınladığı Let Us Now Praise Famous Men’in (1941) şehirdeki karşılığı olarak tasarlandı . Agee, 1946’daki önsözde, Levitt’in fotoğraflarının “sosyal veya psikolojik belge(ler) olması amaçlanmadığını”, bunun yerine “en iyi lirik fotoğraflar olarak tanımlanabileceğini” yazdı. Onun belgeseli, Sokakta, 1953’te çıktı ve aynı zamanda eleştirmenlerce beğenildi. 1940’larda bu süre zarfında, belki de yoğun bir şekilde işine odaklanması nedeniyle, akciğerlerinde yaralarla sonuçlanan ve onu yavaşlamaya ve iyileşmeye zorlayan birkaç zatürre nöbeti geçirdi.
Tam zamanlı filmde çalışarak 1959’a kadar fotoğrafçılığa geri dönmedi. Fotoğraf kariyeri, 1970’lerde, sokak hayatı görüntülerinin halkın ve sanat eleştirmenlerinin ilgisini geri kazandığında hız kazandı. Sofistike mizahına yeni bir canlılık getiren renk kullanımına ve kentsel yaşam tasvirlerine aşıladığı kendiliğindenliğe öncülük etti. Renkli fotoğrafçılığa olan ilgisi onu teşvik etti ve karakteristik alçak tonlu tavrıyla “Renkli şeyler denemek istedim” dedi.
1959 ve 1960’da renkli fotoğrafçılığı keşfetmesi için Guggenheim Vakfı hibeleriyle ödüllendirildi ve renkli baskıları Harper’s Bazaar , Time , Fortune ve New York Post gibi gazetelerde yayınlandı.Ayrıca sinematograf, yapımcı, yönetmen yardımcısı ve The Savage Eye (1960) ve The Balcony (1963) gibi filmlerde editör olarak filmde çalışmaya devam etti.
1964’te Ford Vakfı ona belgesel filmdeki çalışmalarına devam etmesi için bir hibe verdi, ancak sonraki on yılda, “Bir film yapmaya çalışmak çok zordu. İnsanları sizinle birlikte çalıştırmanız gerekiyordu ve bunu yapabilirsiniz.
1970 yılında dairesi soyuldu ve renkli negatiflerinin çoğu çalındı. Kaybettiği işi telafi etmeye çalışırken, yenilenen bir şevkle fotoğrafladı. Çalışmaları, Modern Sanat Müzesi’nde 1974’te bir slayt gösterisinde gösterildi. Bu sergi, renkli fotoğrafın ilk gösterilerinden biriydi ve ilk kez bir müze fotoğrafı slayt gösterisi formatında sunmuştu.
1990’ların başında siyatik, renkli baskılar yapmasını zorlaştırdı, bu yüzden renkli fotoğrafçılıktan vazgeçti.
Almayacağını söyleyerek, “Ne tür bir film rulom varsa onu çekeceğim” dedi. Ayrıca ağır Leica’sından vazgeçti ve küçük bir otomatik Contax kamera kullanmaya başladı. New York hayatındaki değişiklikler işini de etkilemişti.
“Etkinliğin olduğu yerlere giderim. Eskiden çocuklar dışarıdaydı. Şimdi sokaklar boş. İnsanlar içeride televizyon falan seyrediyor.” 1991’de San Francisco Modern Sanat Müzesi, çalışmalarının ilk retrospektifini gerçekleştirdi. Ve 1997’de Helen Levitt: Mexico City kitabı yayınlandı.
Hayatı boyunca Levitt çok özel bir insan olarak kaldı ve birkaç röportaj verdi, sadece bir görüşmecinin 4. kattaki dairesine girmesine izin verdi.Duvarda sadece bir dergiden kestiği bebeğiyle birlikte anne gorilin fotoğrafı sergilendi.
Kendi resimlerinin neden gösterilmediği sorulduğunda, “Nasıl göründüklerini biliyorum. Onlara her zaman bakmak istemiyorum” dedi. Fotoğraflarını içeren kutuları işaretlemişti, bunlardan biri “iyi bir şey değil” olarak etiketlenmişti. Başka bir kutu “Burada ve Orada” olarak etiketlendi ve daha sonra 2004’te yayınlanan monografisinin başlığı oldu.
2009 yılında, uzun zamandır arkadaşı olan Binky adında büyük sarı bir kedi ile on yıllardır yaşadığı New York dairesinde evinde öldü. Arkadaşı ve Columbia Üniversitesi’ndeki görüntü yönetmeni Thomas Roma, “hiçbir an tamamen meşgul olmadığı bir an olmadı, hatta sonuna kadar” dedi.
Helen Levitt’in Kısa Bir Kariyer Değerlendirilmesi
Levitt hem fotoğraflarında hem de filmlerinde gündelik hayatın görünüşte sıradan gerçekliğinden yola çıkarak büyüleyici nesneler yarattı. Sahneleri ve konuları gerçeküstü ile flört eden performanslara dönüştüren eserinde yakalanan samimi anlar insanlık durumunun harikalarına değindi. Bu nedenle, San Francisco Modern Sanat Müzesi’nin kıdemli fotoğraf küratörü Sandra Phillips, Levitt’in “sokak fotoğrafçılığını potansiyel olarak bir sanat formu olarak tanımlayan ilk Amerikalı fotoğrafçılardan biri olduğunu” söyledi.
Sokak fotoğrafçılığı ve renkli fotoğrafçılığın öncü kullanımı, diğer fotoğrafçıların yanı sıra Lee Friedlander , Mary Ellen Mark, Alex Prager ve Joseph Szabo’yu etkiledi. Levitt’in Sokakta filmi belgesel hareketinin, Cinema verite’nin gelişmesinde eşit derecede etkili olmuştur ve hem Alexandra Cuesta gibi yeni nesil avangard film yapımcıları hem de Todd Haynes gibi Hollywood film yapımcıları üzerinde bir etki yaratmaya devam etmektedir. “New York şehrinin resmi olmayan görsel şair ödülü” olarak adlandırılan Levitt, 2001 yılında Ken Burns’ün New York adlı PBS belgesel dizisinde fotoğraflarına yer vermesiyle halk tarafından iyi tanındı.Hatta İspanyol Harlemi dekoruyla Susam Sokağı bile onun sokak hayatı görüntülerinden ilham alıyor.