Banyo yaptırmak; sadece temizlik için değil bebeğin gelişmesi, iştahının artması, uykusunun düzenlenmesi gibi yararlarından dolayı her anlamda çok önemlidir. Bebeğin banyosu, silme banyo veya vücut banyosu (küvet banyosu) şeklinde olabilir. Bebeğin ilk vücut banyosu, göbek düştükten sonra yaptırılmalıdır. Bu sürede deri enfeksiyonlarından ve pişikten korumak için bebeğin vücudu silme banyo ile temizlenmelidir.
Bebeğin Banyosunda Kullanılan Araç Gereçler
Bebeğin banyosunda kullanılan araç ve gereçler şunlardır:
- Bebek için uygun bir küvet ya da leğen,
- Eldiven,
- Bebeğin üzerine yatırılacağı, kaymasını önleyici ağ veya file,
- Yıkama suyunun depolandığı bir kova,
- Suyu dökmek için bir kap/tas,
- Yumuşak bir lif veya küçük havlu,
- Bebek şampuanı,
- Bebek sabunu,
- Vazelinli pamuk( bebeğin kulağında enfeksiyon varsa)
- Havlu (bebeği kavrayabilecek büyüklükte),
- Temiz giysilerdir.
Bebek Banyosunda Dikkat Edilecek Noktalar
Bebek banyosunda dikkat edilecek noktalar şunlardır:
- Banyo küveti ve banyoda kullanılan oyuncaklar ya da diğer materyaller kontaminasyonu önlemek için banyo öncesi temizlenmelidir.
- Banyo yaptırılan alan güvenli olmalıdır.
- Yenidoğanın ilk banyosu yaptırılırken eldiven kullanılmalıdır.
- Banyo süresince bebek yalnız ya da küçük bir çocukla birlikte bırakılmamalıdır.
- Banyo suyunun sıcaklığı 37-38°C derece olmalıdır. Banyo suyunun sıcaklığı banyo termometresiyle ölçülebilir. Suyun ısısı, ön kol iç yüzünü yakmayacak sıcaklıkta olmalıdır.
- Banyo yapılan odanın sıcaklığı 24-26 derece olmalıdır. Prematüre bebekler için bu sıcaklık 28°C’ye kadar çıkartılabilir.
- Bebeğin giysilerini çıkarmadan önce gerekli tüm malzemelerin hazır olup olmadığı mutlaka kontrol edilmelidir.
- Banyo yapılan ortamda hava akımı olmamalıdır. Kapı ve pencereler kapatılmalıdır.
- Küvetteki suyun derinliği bebeğin kalçasında olmalıdır (ortalama 5 cm).
- Banyo için kullanılan sabun ya da şampuan normal cilt pH’ını bozmamalı, ciltte irritasyon yapmamalı ve gözleri yakmamalıdır. Sabun içermeyen sıvı temizleyiciler tercih edilmelidir. Cilt bakımı için; pH nötral (7), boya, kimyasal ve parfüm içermeyen, formülü bebekler için uygun, zararsız olduğu kanıtlanmış ürünler seçilmelidir.
- Banyoya başlarken bebeği korkutmamak için önce bebeğin ayakları, daha sonra da vücudu küvetin içine sokulmalıdır. Böylece bebek suya alıştırılmış olur.
- Bebeğe haftada en az 2 defa banyo yaptırılmalıdır. İdeali günde bir defa banyo yaptırmaktır. Ancak hava koşullarının kötü olduğu bölgelerde ve uygun ortam sağlanamadığında bebeğe günlük silme banyo uygulanmalıdır.
- Bebekte ısı kaybını önlemek için banyo süresi kısa tutulmalıdır. Ortalama banyo süresi 5 dakika olmalı maksimum 10 dakikayı geçmemelidir.
- Banyo her gün aynı saatte ve uyumadan önce yaptırılmalıdır.
- Banyo öncesi bebek çok tok ya da aç olmamalıdır. Tok karına banyo yaptırılmamalıdır. Böylece bebeğin kusması ve kusmuğunun akciğerlere kaçması engellenmiş olur. Banyo için en uygun zaman; iki emzirme arasıdır.
- Banyo yaptırılırken ovma işlemi yapılmamalıdır.
- Özel durumu olan bebeklerin banyosunda dikkatli olunmalıdır. Örneğin; idrar yolu enfeksiyonunda bebeğe küvet içinde değil duş şeklinde banyo yaptırılmalıdır.
- Bebekte en fazla ısı kaybı baş bölgesinden olduğu için baş en son yıkanmalı ve bebeğin üşümesi engellenmelidir.
- Bebeğin yıkanması sırasında sık sık vücuduna su dökülerek üşümesi önlenmelidir.
- Bebeğin yüzüne su dökmemeye dikkat edilmelidir. Çünkü bebek yüzüne su geldiğinde nefessiz kalabilmektedir. Bu durum bebeğin banyodan korkmasına neden olmaktadır.
- Cilt kuruluğu olan bebeklerin banyo sonrası uygun nemlendiricilerle ciltleri nemlendirilmelidir.
- Bebeğe banyo yaptırırken, kurularken ve giydirirken onunla sürekli konuşulmalıdır. Ayrıca sözsüz, sakin bir müzik dinletmek banyo saatini daha zevkli, sakinleştirici ve haz verici bir deneyime dönüştürecektir.
Vücut Banyosu
Bebeklerde vücut banyosu sırasıyla şöyle yapılır:
- Malzemeler hazırlanır.
- Eller el yıkama standardına göre yıkanır.
- Bebeğin giysileri çıkartılır ve havluya sarılır.
- Banyo küveti, vücut mekaniğine uygun olması amacıyla, bel hizasında olacak şekilde ayarlanır.
- Dirsek veya bileğin iç kısmıyla ya da termometre ile banyo suyunun ısısı kontrol edilir.
- İlk olarak yüz temizliği yapılır. Yüz temizliğinde önce gözler silinir. Ardından temiz suyla ıslatılmış bir pamuk/ bez ile yüz orta bölümden dışa doğru önce bir taraf, daha sonra diğer taraf silinir. Burun, kulak çevresi ve kulakların arkası da aynı şekilde temizlenir. Kulak arkalarına ve boyundaki cilt boğumlarına özellikle özen gösterilmelidir. Kulak içlerini temizlemek için kulaklara hiçbir şey sokulmaz, kulak kiri kolayca görülen bölgede ise el ile alınarak temizlenir.
- Bebeğin alt bezi çıkartılır. Gerekiyorsa genital bölge temizlenir.
- Bebeği korkutmamak için önce bebeğin ayakları, daha sonra da vücudu küvetin içine sokulur. Böylece bebek suya alıştırılmış olur.
- Bir kol bebeğin başının altından geçirilerek koltuk altından sıkıca kavranır.
- Diğer elle bacak ve poposunun altından tutulur.
- Bebek küvete başı ve boynu dışarda kalacak şekilde yerleştirilir. Büyük bebekler oturur pozisyonda yıkanabilir.
- Koltuk altından ve boynu kolun üzerine yaslanmış olarak tutmaya devam edilir (Bu aşamada bebek file üzerine yatırılabilir.).
- Bebeğin cildine uygun nitelikte sıvı banyo ürünü (vücut şampuanı) kullanılır.
- Hafif hareketlerle vücut yıkanır ve durulanır.
- Bebek yine bir el koltuk altından destekleyecek şekilde tutularak, yüzüstü çevrilir, sırt ve bacakları yıkanıp durulanır.
- Saçlar ve baş en son yıkanır.
- Bebek küvete koyulduğu şekilde sıkıca tutularak sudan çıkarılır ve temiz bir havlu üzerine yatırılır.
- Bebeğin cildinin hassas olduğu unutulmadan, hızlı bir şekilde, yumuşak hareketlerle havluyla dokunarak tüm vücut kurulanır.
- Kurulama işleminde özellikle koltuk altları, kasıklar ve ense iyice kurulanmalıdır.
- Genital bölge de kurulandıktan sonra temiz bir bez bağlanır.
- Bebek hızlı ve hassas bir şekilde giydirilir.
- Malzemeler kaldırılır. Eller el yıkama standardına göre yıkanır.