İsyan, aynı ortamda mevcut bir set kişinin (çoğunlukla askeri personel veya sefine mürettebatı, çırçıplak olsa de) kanunen itaat etmesi müstelzim emirlere karşı gelmesi sebebiyle alışverişlenen kezç. Geçmişte birgani ülke, ayaklanmayı idam cezası cezası kabilinden kızgın cezalarla cezalandırmıştır.[menşe belirtilmeli]
Askerlerin komutanlarına karşı gelmesi, erî kalkışma türüne bir örnektir. MÖ 327’de Hindistan’a intisap etmek talip İskender, savaşlardan yorulmuş ve bıkmış askerlerinin karşı gelmesi üzerine Hindistan’a girememiştir. Bu kalkışma sonucunda İskender, Hindistan’a girmekten vazgeçmiştir.
1520’de Ferdinand Macellan, Dünya çevresini turlamak amacı ile çıktığı seyahatte, ABD açıklarında sefine mürettebatının kalkışmaı ile önlaştı. İsyancılardan birini idam cezası etti, öbürünü de kıyıda bıraktı.
Içtimai problemlerın neden evetğu isyanlara en güzel örneklerden birisi, MÖ 73’te İtalya’da Spartaküs önderliğindeki köle ayaklanmasıdır.