Bağırsak düğümlenmesi bağırsaklardaki besin akışının kısmen ya da tamamen engellenmesi, tıkanıklık oluşmasıdır. Bu tıkanıklık bağırsakların iç içe geçmesi, bağırsak kıvrımlarının kendi etrafında dolanması vb. şekillerde ortaya çıkabilir.
Belirtiler kişiden kişiye farklılık gösterir. Bağırsak düğümlenmesinin yerine ve şiddetine, hastanın yaşına, hastada bulunan başka hastalıklara bağlı olarak değişkendir. Doktora başvuru sebebi genellikle karın ağrısı olmaktadır.
Aşağıdaki gibi belirtiler de söz konusu olabilir:
- Bulantı-kusma
- İshal
- Kabızlık
- Karında şişlik
- İştahsızlık
- Yüksek ateş
- Dışkıda kan
Aşağıdaki gibi birçok farklı neden bağırsak düğümlenmesine yol açabilir:
- Bağırsağın çok çalışması veya az çalışması
- Bağırsağın iç veya dış kısmında ortaya çıkan yer kaplayıcı oluşumlar (kitle, tümor , lenf düğümü, divertikül, polip vb.)
- Gebelik
- Daha önce geçirilmiş bağırsak ameliyatları
- Karnın herhangi bir yerindeki fıtık
- Bağırsak enfeksiyonları (dizanteri, tifo vb.)
- Bağırsağın iltihabi hastalıkları (ülseratif kolon, Crohn hastalığı vb.)
- Bazı ilaçların etki veya yan etkileri
- Zehirlenmeler
- Bazı vitamin ve mineral eksiklikleri
Bağırsak düğümlenmesinin tanınmasında veya tanı almasında hasta şikayetleri dikkate alınır. Hastane şartlarında yapılacak muayene ve tetkiklerin de önemi büyüktür. Bunların başında hekimin fizik muayenesi ve radyolojik tetkikler gelir. (Röntgen, Ultrasonografi, Tomografi vb.)
Tedavi yöntemleri bağırsak düğümlenmesinin yerine ve ortaya çıkış nedenine göre değişkendir:
1. Başlıca Müdahaleler
- Öncelikle ağızdan beslenme durdurulur. Hastanın beslenmesi serumla sağlanır.
- Bağırsak içeriklerini boşaltmak ve bağırsak gerginliğini azaltmak için mideye bir tüp yerleştirilir (burundan veya ağızdan).
- Kalın bağırsağı boşaltmak için lavman uygulanabilir.
2. Cerrahi Tedavi
3-4 günlük tedavi ile düzelmeyen hastalarda cerrahi tedaviye geçilir. Hastanın durumuna göre bu süre bir haftaya kadar uzatılabilir, ya da hiç beklemeden acil cerrahi tedavi seçeneği uygulanabilir.
- Hastaya cerrahi tedavi sonrası (bağırsak hareketleri başlayana kadar) bir süre daha ağızdan beslenme izni verilmez.
- Bağırsak hareketlerinin başlaması genelde kendini gaz çıkması ile belli eder.
- Daha sonra ağızdan beslenmeye başlanır.
- Hasta önce su ve sulu gıdalar (tanesiz hoşaf, ayran, çorba vb.) ile beslenir.
- Daha sonra tolere edebilmesine göre ilerleyen günlerde katı gıdalara geçilir.
3. Dikkat Edilmesi Gerekenler
İyileşmenin sağlanması ve bağırsak düğümlenmesinin tekrarlamaması için aşağıdakilere dikkat etmek gerekir:
- Hasta ameliyat sonrası ilk günlerden itibaren hareket etmeye başlamalıdır (yürüme vb.).
- Yeterli sıvı alımına dikkat edilmelidir.
- Günlük alınan gıdalara yeterli miktarda lifli besin eklenmelidir.
Bu konularda gerekli olan yönlendirmeler tedavi eden hekim tarafından sağlanır. Hasta bir diyetisyenden de yardım alabilir.