Alzheimer hastalığı nedir?
Alzheimer hastalığı ilerlemiş bir demans şeklidir. Demans, beyin yaralanmalarını veya hafıza, düşünce ve davranışı olumsuz etkileyen hastalıkların neden olduğu durumlar için kullanılan daha geniş bir terimdir. Bu değişiklikler günlük yaşamı olumsuz etkiler.
Alzheimer Derneklerine göre, Alzheimer hastalığı demans vakalarının yüzde 60 ila 80’ini oluşturmaktadır. Hastalığı olan çoğu insan 65 yaşından sonra tanı alır. Daha önce teşhis edilirse, genellikle erken başlangıçlı Alzheimer hastalığı olarak adlandırılır.
Alzheimer için bir tedavi yoktur, ancak hastalığın ilerlemesini yavaşlatabilecek tedaviler vardır.
Aslında…
Birçok kişi Alzheimer hastalığını duymuş olsa da, bazıları tam olarak ne olduğundan emin değil. İşte bu durum hakkında bazı gerçekler:
- Alzheimer hastalığı kronik, devam eden bir durumdur.
- Semptomları yavaş yavaş ortaya çıkar ve beyindeki etkiler dejeneratiftir, yani yavaşça çöküşe neden olurlar.
- Alzheimer için bir tedavi yoktur, ancak tedavi, hastalığın ilerlemesini yavaşlatmaya yardımcı olabilir ve yaşam kalitesini artırabilir.
- Herkes Alzheimer hastalığına yakalanabilir, ancak bazı insanlar daha yüksek risk altındadır. Bu, 65 yaşın üzerindeki ve aile öyküsü olan kişileri içerir.
- Alzheimer ve bunama aynı şey değildir. Alzheimer hastalığı bir tür demanstır.
- Alzheimer hastaları için beklenen tek bir sonuç yoktur. Bazı insanlar hafif bilişsel hasarla uzun süre yaşarken, diğerleri daha hızlı semptom başlangıcı ve daha hızlı hastalık ilerlemesi yaşar.
- Her insanın Alzheimer hastalığı ile olan yolculuğu farklıdır.
Demans ve Alzheimer
“Demans” ve “Alzheimer” terimleri bazen birbirinin yerine kullanılır. Ancak, bu iki koşul aynı değildir. Alzheimer’in Demans’ın bir türü olduğu söylenebilir.
Demans, unutkanlık ve karışıklık gibi hafıza kaybı ile ilgili semptomları olan durumlar için daha geniş bir terimdir. Demans, Alzheimer hastalığı, Parkinson hastalığı, travmatik beyin hasarı ve bu semptomlara neden olabilecek diğerleri gibi daha spesifik koşulları kapsar. Nedenleri, belirtileri ve tedavileri bu hastalıklar için farklı olabilir.
Alzheimer hastalığı nedenleri ve risk faktörleri
Uzmanlar, Alzheimer hastalığının belirli bir nedenini belirlemedi, ancak aşağıdakileri içeren belirli risk faktörlerini belirlediler:
Yaş. Alzheimer hastalığı gelişen çoğu insan 65 yaş ve üzerindedir.
Aile öyküsü. Durumu geliştiren yakın bir aile üyeniz varsa, sizde de oluşması olasılığı daha yüksektir.
Genetik. Bazı genler Alzheimer hastalığına bağlanmıştır.
Bu risk faktörlerinden birine veya daha fazlasına sahip olmak, Alzheimer hastalığını geliştireceğiniz anlamına gelmez. Sadece risk seviyenizi yükseltir.
Alzheimer ve genetik
Alzheimer hastalığının tanımlanabilir tek bir nedeni olmasa da, genetik önemli bir rol oynayabilir. Özellikle bir gen araştırmacıları ilgilendirir. Apolipoprotein E (APOE), yaşlı erişkinlerde Alzheimer semptomlarının başlangıcıyla ilişkili bir gendir.
Kan testleri, Alzheimer geliştirme riskinizi artıran bu gene sahip olup olmadığınızı belirleyebilir. Bu gene sahip olsanız bile Alzheimer olacağınız anlamına gelmez. Bunun tersi de geçerlidir: Gene sahip olmasanız bile Alzheimer’a yakalanabilirsiniz. Diğer genler de Alzheimer ve erken başlangıçlı Alzheimer riskini artırabilir.
Alzheimer hastalığının belirtileri
Herkesin zaman zaman unutkanlık anları vardır. Ancak Alzheimer hastalığı olan kişiler, zaman içinde kötüleşen bazı sürekli davranışlar ve semptomlar gösterir. Bunlar şunları içerebilir:
- randevuları akılda tutma yeteneği gibi günlük aktiviteleri etkileyen hafıza kaybı
- ocakta yemek unutmak gibi basit görevlerle ilgili sorunlar
- problem çözmede zorluklar
- konuşma veya yazma sorunu
- zaman ve mekanların yönünü karıştırmak
- azalan karar verme yeteneği
- azaltılmış kişisel hijyen
- ruh hali ve kişilik değişiklikleri
- arkadaşlardan, aileden ve topluluktan çekilme
Semptomlar hastalığın evresine göre değişiklik gösterir.
Alzheimer aşamaları
Alzheimer, ilerleyici bir hastalıktır, bu da semptomların zaman içinde giderek kötüleşeceği anlamına gelir. Alzheimer’ın yedi aşaması var:
Aşama 1. Bu aşamada hiçbir belirti yoktur, ancak aile öyküsüne dayanan erken tanı olabilir.
Aşama 2. Unutkanlık gibi en erken belirtiler ortaya çıkar.
Aşama 3. Bellek ve konsantrasyonda azalma gibi hafif fiziksel ve zihinsel bozukluklar ortaya çıkar. Bunlar sadece kişiye çok yakın biri tarafından fark edilebilir.
Aşama 4. Alzheimer hastalığına sıklıkla bu aşamada teşhis konur, ancak yine de hafif olarak kabul edilir. Bellek kaybı ve günlük görevleri yerine getirememe.
Aşama 5. Orta ila şiddetli semptomlar. Sevdiklerinizden veya bakıcılardan yardım gerektirir.
Aşama 6. Bu aşamada, Alzheimer’lı bir kişinin yeme ve kıyafet giyme gibi temel görevlerde yardıma ihtiyacı olabilir.
Aşama 7. Bu, Alzheimer’ın en şiddetli ve son aşamasıdır. Konuşma ve yüz ifadelerinde kayıp olabilir.
Erken başlangıçlı Alzheimer
Alzheimer’ genellikle 65 yaş ve üstü insanları etkiler. Bununla birlikte, insanlarda 40’lı veya 50’li yaşlarda ortaya çıkabilir. Buna erken başlangıçlı veya daha genç başlangıçlı Alzheimer’lar denir. Bu tür Alzheimer, bu rahatsızlığı olan tüm insanların yaklaşık yüzde 5’ini etkiler.
Erken başlayan Alzheimer semptomları arasında hafif hafıza kaybı ve günlük görevlere konsantre olamama veya bitirme sorunu yer alabilir. Doğru kelimeleri bulmak zor olabilir ve zamanın algınızı kaybedebilirsiniz. Mesafeleri söyleme sorunu gibi hafif görme sorunları da ortaya çıkabilir.
Alzheimer hastalığının teşhisi
Alzheimer hastalığı olan birini teşhis etmenin tek kesin yolu ölümden sonra beyin dokularını incelemektir. Ancak doktorunuz zihinsel yeteneklerinizi değerlendirmek, demansı teşhis etmek ve diğer olasılıkları elemek için diğer muayeneleri ve testleri kullanabilir.
Muhtemelen tıbbi geçmişinizi sorarak başlayacaklar. Sizin hakkınızda soru sorabilirler:
- semptomlar
- aile tıbbi geçmişi
- mevcut veya geçmiş diğer sağlık sorunları
- mevcut veya geçmiş ilaçlar
- diyet, alkol alımı veya diğer yaşam tarzı alışkanlıkları
Oradan, doktorunuz muhtemelen Alzheimer hastalığınız olup olmadığını belirlemek için birkaç test yapacaktır.
Alzheimer testleri
Alzheimer hastalığı için kesin bir test yoktur. Bununla birlikte, doktorunuz teşhisini belirlemek için muhtemelen birkaç test yapacaktır. Bunlar zihinsel, fiziksel, nörolojik ve görüntüleme testleri olabilir.
Doktorunuz zihinsel durum testi ile başlayabilir. Bu, kısa süreli belleğinizi, uzun süreli belleğinizi ve yer ve zaman algınızı değerlendirmelerine yardımcı olabilir. Örneğin, size sorabilirler:
bu gün günlerden ne ?
mevcut başkan kim?
verilen kelimelerin kısa bir listesini hatırlamak
Sonra, muhtemelen fiziksel bir sınav yapacaklar. Örneğin, kan basıncınızı kontrol edebilir, kalp atış hızınızı değerlendirebilir ve sıcaklığınızı alabilirler. Bazı durumlarda, bir laboratuvarda test etmek için idrar veya kan örnekleri toplayabilirler.
Doktorunuz ayrıca enfeksiyon veya inme gibi akut bir tıbbi sorun gibi diğer olası teşhisleri ekarte etmek için nörolojik bir muayene yapabilir. Bu sınav sırasında reflekslerinizi, kas uyumunuzu ve konuşmanızı kontrol ederler.
Doktorunuz ayrıca beyin görüntüleme çalışmaları da isteyebilir. Beyninizin resimlerini oluşturacak bu çalışmalar şunları içerebilir:
Manyetik rezonans görüntüleme (MRI). MRI’lar inflamasyon, kanama ve yapısal sorunlar gibi önemli belirteçleri toplamaya yardımcı olabilir.
Bilgisayarlı tomografi (BT) taraması. BT taramaları, doktorunuzun beyninizdeki anormal özellikleri aramasına yardımcı olabilecek X-ışını görüntüleri alır.
Pozitron emisyon tomografisi (PET) taraması. PET tarama görüntüleri doktorunuzun plak oluşumunu tespit etmesine yardımcı olabilir. Plak, Alzheimer semptomlarıyla ilişkili bir protein maddesidir.
Doktorunuzun yapabileceği diğer testler, Alzheimer hastalığı riskinizin daha yüksek olduğunu gösteren genleri kontrol etmek için kan testlerini içerir.
Alzheimer’ın Önlenmesi
Tıpkı Alzheimer hastalığının bilinen bir tedavisi olmadığı gibi, kusursuz koruyucu önlemler yoktur. Bununla birlikte, araştırmacılar, bilişsel gerilemeyi önlemenin bir yolu olarak genel sağlıklı yaşam tarzı alışkanlıklarına odaklanmaktadır.
Aşağıdaki önlemler yardımcı olabilir:
Sigarayı bırakmak.
Düzenli egzersiz.
Bilişsel eğitim egzersizlerini deneyin.
Bitki bazlı bir beslenin.
Daha fazla antioksidan tüketin.
Aktif bir sosyal yaşam sürdürün.
Yaşam tarzınızda büyük değişiklikler yapmadan önce doktorunuzla konuştuğunuzdan emin olun.
Sonuçta..
Alzheimer, bilinmeyenlerin olduğu karmaşık bir hastalıktır. Bilinen şey, durumun zamanla kötüleşmesidir, ancak tedavi, semptomları geciktirmeye ve yaşam kalitenizi iyileştirmeye yardımcı olabilir.
Sizin veya sevdiğiniz birinin Alzheimer’a sahip olabileceğini düşünüyorsanız, ilk adımınız doktorunuzla konuşmaktır. Teşhis koymaya, neler beklediğinizi tartışmaya ve sizi hizmet ve destekle ilişkilendirmenize yardımcı olabilirler.
UYARI: Bu bilgiler internet ortamından derlenerek hazırlanmıştır, sağlık sorunlarınız için lütfen doktorunuza danışın!