71. Vekil eden kişi zekâtı belli bir şahsa vermesini emretse, vekil olan başkasına verse, vekil mesul olur mu?
Vekil eden kişi zekâtı belli bir şahsa vermesini emretse, vekil olan kişi ise zekâtı başkasına verse, bu durumda vekil mesul olur mu meselesinde Hanefi mezhebinde iki görüş vardır:
Birinci görüşe göre, vekilin bunu yapması caizdir ve yaparsa zekâtı tazmin etmesi gerekmez. Bu görüşün sahipleri meseleyi şöyle izah eder:
Bu mesele şuna benzer: Bir kimse belli bir şahsa sadaka vermeyi adar ve daha sonra bu sadakayı başka birisine verirse, bu caizdir. Mesela “İstanbul fakirlerine şu kadar sadaka vermek adağım olsun.” dese, belirlediği meblağı Bursa fakirlerine verebilir. Aynen bunun gibi, vekilin de asıl gibi aynı işi yapması caizdir. Bu caiz olduğuna göre, vekil olan kişinin zekâtı, vekil kılanın belirlediği kişiden başkasına vermesi caiz olur.
İkinci görüş göre, vekil olanın zekâtı başkasına vermesi caiz değildir. Eğer başkasına verirse verdiği zekâtı tazmin etmekle mükelleftir. Bu görüşün sahipleri meseleyi şöyle izah eder:
Vekilin yetkisi, vekil edenin tasarruf yetkisine bağlıdır. Mezkûr durumda, vekil eden, vekiline belirli bir kimseye zekâtını vermesini emretmiş, o ise yetkisini aşarak başkasına vermiştir. Hâlbuki başkasına verme yetkisine sahip değildir. Bu mesele adağa benzemez, vasiyete benzer. Nasıl ki bir kimse filan kişiye belirli bir malı vasiyet etse, varisin bu malı başkasına verme yetkisi yoktur. Aynen bunun gibi, zekâtta da vekilin başkasına verme hakkı yoktur.
İbni Âbidin Hazretleri bu ikinci görüşü tercih etmiştir. Böyle ihtilaflı meselelerde ihtiyata uygun olanı tercih etmek takvaya en uygundur.
(Vehbe Zuhaylî, III, 376)
Yazar: Sinan Yılmaz