HAMMURABİ ( ? – İÖ 1750)
Babil kralı. Adıyla anılan yasalarıyla tanınmıştır.
Doğum yılı ve yeri bilinmemektedir. Babil’de öldü. Babil kralı Sinmuballit’in oğludur. Amorite hanedanının altıncı kralı olan Hammurabi, babasının ölümü üzerine İO 1792’de Babil tahtına çıktı. Larsa kent devleti kralı Rim-Sin ile bir bağlaşma yaptı. Elamlılar’ı doğu sınırından uzaklaştırdı. İÖ 1785’te LTruk ve isin kentlerini aldı. Daha sonra barış politikası uygulamaya başladı. Asurlular ve Mari, Larsa, Eşnunna kent devletleri ile antlaşmalar yaptı. İÖ 1763’te bu politikayı değiştiren Hammurabi, Babil’e karşı birleşen Subartum, Gutium, Malgium, Eşnunna kent devletlerini kesin olarak yenilgiye uğrattı. İÖ 1761’de eski bağlaşığı Rim-Sin’i yendi. Egemenliğini güneye doğru yayara!, eski Sümer kentlerini denetimi altına aldı. İÖ 1759’da Mari kentini alarak yakıp yıktı. Eşnunna ve Asur ülkesinin bir bölümü de kısa bir süre sonra Babil egemenliğine girdi. Mezopotamya’yı egemenliği altında birleştiren Hammurabi, batıya giden ticaret yollarını da denetimi altına aldı.
Ülkesini adil davranarak yönetmeye çalışan Hammurabi’nin verdiği kararlar hükümdarlığının son yıllarında yazılı duruma getirildi. Mülkiyet, aile ve ceza hukuku konularındaki Hammurabi yasaları 282 başlık altında toplanmıştır. Bu yasalarla toplumdaki sınıflar birbirlerinden kesinlikle ayrılmış, sınıfların kendi içinde ve birbirlerine karşı olan davranışları belirlenmiştir.
Özel mülkiyet hakkının tanınmasına karşın Babil’de toprağın büyük bölümü devletin mülkiyeti altındaydı. Kralın topraklarını işleyenler, savaş zamanında kralın ordusuna katılmakla ve kamu binalarının yapımında çalışmakla yükümlüydüler. Her üretici belli bir miktar üretim yapmak zorundaydı. Yasa iç ve dış ticaretin yürütülmesi hakkında da hükümler taşıyordu. Borçlu ve alacaklı arasındaki ilişkiler kesinlikle belirtilmişti. Bunlara göre alacaklı, borçlunun karısı veya çocuğuna el koyabilirdi.
Karısını boşayan bir adam, kadının evlenirken verdiği parayı geri ödemekle ve çocukların geçimini sağlamakla yükümlü tutulmuştu. Boşanmada kadın kusurlu görülürse bu haklardan yoksun bırakılırdı. Özgür bir adam bir köle ile evlenirse doğan çocuklar da özgür sayılırlardı. Özgür bir kadın bir köle ile evlenirse onun çocukları da özgür olurdu. Hammurabi yasaları evlat edinme koşullarım da belirlemişti.
Ceza yasasında kısasın büyük ağırlığı vardı. Zarar gören tarafın zararının para ile karşılandığı da olurdu. Hırsızlık, ayaklanma ve cinayetin cezası genellikle ölümdü.
Babil Devleti’ni bir imparatorluk durumuna getiren Hammurabi koyduğu yasalar ile ülkesinde düzeni sağlamış, Hammurabi Yasaları, Ortadoğu’daki diğer toplumlar üzerinde de etkili olmuştur.
Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi