

Aradığınız soruların cevabını bulamadınız mı? Forumlarımızda sorun.
Osmanlı Madeni Paralarında Düzeltmeler
Osmanlı Madenî Paralarında zamanla ve çeşitli zaruretlerle yapılan ayar, ağırlık ve şekil değişiklikleri ile yabancı memleketlerden gelen taklit paralar yüzünden ortaya çıkmış olan pek karışık durum, esaslı olarak Sultan Abdülmecid zamanında düzeltilmiştir. 1839 yılında tahta çıkan Sultan Abdülmecid ertesi sene (26 Safer 1256) tarihli fermanı ile Darphane-i Âmire Nezaretine Meskukâtı nakdiyenin tashihi emrini vermiştir. Bu arada, yeniden bastırılacak paraların esasları tespit edilmiş ve mevcut eski aletlerle bunlar istenildiği kadar muntazam ve ucuza bastırılamayacağından İngiltere'den getirtilecek makinelerle yeni bir Darphane kurulması karar altına alınmıştır.
Yeni paralar için tespit edilen ilk ölçüler şöyledir:
Ayrıca halka kolaylık olması için beş kuruşluğun yarısı olarak yüz paralık.
Bir taraftan Darphane-i Amire'de yeni daireler inşasına başlanmış diğer taraftan da Londra Darphanesine o zamanın en son sistem makineleriyle aletleri ve takımları sipariş edilmiştir. Aynı zamanda yine Londra Darphanesinden mühendis ve ustabaşılar gibi kimseler Türkiye'ye davet edilmiştir. Bu kimselere 20'den 40 İngiliz Lirasına kadar maaş verilmiştir. Yalnız Paris Darphanesinden getirilen Çeşnicibaşıya 50 İngiliz Lirası maaş ödenmiştir. Yeniden kurulan Darphane için de yüz bin lira kadar masraf olmuştur. Bu yeni ve son sistem Darphanede ilk olarak 1843 yılı sonlarına doğru para basılmaya başlanmıştır.
Başlangıçta elli kuruşluktan aşağı altın basılmamasına karar verilmiş iken, 11 sene sonra, 1855 de (2 Haziran 1271) yirmi beş kuruşluk da çıkarılmıştır. 1856 tarihinde (18 Şubat 1272) iki buçukluk ve beşibiryerde altınlar basılmaya başlanmıştır.
Gümüş paraların basılmasına başlamadan evvel yapılan tecrübeler sırasında ayarının 90 yerine 83 olması daha uygun bulunmuş ve buna göre değiştirilmiştir. Aynı zamanda yüz paralık gümüş basılmasından vazgeçilmiştir. Buna mukabil 1845 (5 Kasım 1261) de ikilik, 1845 (17 Aralık 1261)'te kuruşluk ve nihayet 1848 (8 Mart 1264)'de de yirmi paralık gümüşler bastırılarak tedavüle çıkarılmıştır.
Bu suretle netice olarak, yeni Osmanlı Madenî Paralarının ayar ve ölçüleri aşağıdaki şekilleri almıştır:
|Kıymeti||Ayarı||Cinsi||Ağırlığı|
|Dirhem||Kırat|
|100 kuruş||22||Altın||2||4|
|50 kuruş||22||Altın||1||2|
|20 kuruş||90||Gümüş||7|
|10 kuruş||90||Gümüş||3||8|
|5 kuruş||90||Gümüş||1||12|
Mecidiye altınları 22 ayardır. Yani binde 916.5 halis altındır.
|Altın Sikke Kıymeti||İsmi||Ağırlığı||Kuturları|
|100 kuruş||Mecidiye altını||7,126 gr.||22,5 m/m|
|250 kuruş||İki buçuk Mecidiye altını||18,041 gr.||27,2 m/m|
|500 kuruş||Beşlik Mecidiye altını||36,082 gr.||35 m/m|
|50 kuruş||Yarım Mecidiye altını||3,608 gr.||18 m/m|
|25 kuruş||Çeyrek Mecidiye altını||1,804 gr. ||14,75 m/m|
Gümüş sikkelerin esası olan 20 kuruşluğa Sim Mecidiye, Beyaz Mecidiye veya sadece Mecidiye denilmiştir. Mecidiyenin ayarı binde 830 halis gümüştür.
|Gümüş Sikke Kıymeti||İsmi||Ağırlığı||Kuturları|
|20 kuruş||Mecidiye||24,055 gr.||37 m/m|
|10 kuruş||Yarım Mecidiye||12,027 gr.||27,25 m/m|
|5 kuruş||Çeyrek Mecidiye||6,013 gr.||24 m/m|
|2 kuruş||İkilik||2,405 gr.||18,75 m/m|
|1 kuruş||Kuruşluk||1,202 gr.||15 m/m|
|20 paralık (yarımlık)||20 Paralık||0,601 gr||13,75 m/m|
|Bakır Sikke||Ağırlıkları||Kuturları|
|40 paralık||21,349 gr.||37 m/m|
|20 paralık||10,674 gr.||30 m/m|
|10 paralık||5,212 gr.||27 m/m|
|5 paralık||2,606 gr.||22 m/m|
|1 paralık||0,952 gr.||14 m/m|
Bakır sikkelerin ayarı yüzde 95 saf bakırdır.
Sultan Abdülmecid'den sonra Sultan Abdülaziz, Sultan V. Murad, Sultan II. Abdülhamid, Sultan Mehmed Reşad, ve Sultan Mehmed Vahidüddin zamanlarında bastırılan paralarda daima aynı esaslara uyulmuştur. Yalnız, Sultan Abdülaziz'in sikkelerinde tuğranın sağ tarafındaki çiçek resmi kaldırılarak yeri boş bırakılmıştır. Sultan V. Murad'ın sikkelerinde tuğranın bulunduğu tarafın yukarısındaki yıldızın altına bir ay resmi ilâve edilmiştir. Sultan II. Abdülhamid'in sikkelerinde tuğranın sağ tarafına bir gül resmi ve cülusunun yedinci senesinden sonra da Elgazi kelimesi konulmuştur. Sultan Mehmed V Reşad'ın sikkelerinde ise tuğranın sağ tarafına Reşad ismi ve cülusunun yedinci yılından itibaren de Elgazi unvanı yazılmıştır.
---------------------
Kaynak: Osmanlılarda Madeni Paralar / Yapı Kredi Bankası Yayınları / 1968
Bize her konuda çekinmeden yazabilirsiniz

