Afganistan, resmi adıyla Afganistan İslam Cumhuriyeti Orta Asya`da yer alan ve denize sınırı olmayan bir ülkedir. Orta Asya`da bulunur ama etnik ve kültürel bağlarından dolayı bazı kaynaklar tarafından Orta Doğu`da kabul edilir. Doğu ve güneyde Pakistan, batıda İran, kuzeyde Türkmenistan, Özbekistan ve Tacikistan, doğuda da ufak bir sınırla Çin ile çevrilidir.
Afganistan, özellike güney bölgelerde yaşayan Peştun çoğunlukla birlikte Tacik, Hazara ve Özbek kökenli halkları da barındırır. Ayrıca nüfusa oranları %5`i geçmeyen birçok etnik kökenli halk da (örneğin Beluciler, Türkmenler, Nuristaniler, Araplar vs.) bu ülkede yaşamaktadır.
Ticaretin merkez noktalarından birinde olan Afganistan, bu stratejik konumu nedeniyle tarih boyunca İranlılar, Yunanlar, Araplar, Moğollar, İngilizler ve Sovyetler gibi çeşitli ulusların istilasına uğramıştır.
Güneybatı Asyada devlettir. Güney ve doğudan Pakistan, batıdan İran, kuzeyden Özbekistan ile çevrilidir. Kuzey doğuda Amuderya Irmağı, Tacikistan ile doğal bir sınır çizer. Kuzeydoğuda Hindukuş Dağlarında, Langar Kenti yakınında, Çin ile çok kısa bir sınırı vardır. Ülke, ticaret ve ulaşım yolları üzerinde önemli bir kavşak noktası oluşturur. Kuzey Asya, Güney Asya ya, Ortadoğu ve Avrupa, Uzakdoğu ve Hindistana, Afganistanda kesişen yollarla bağlanır.
Yüzey Şekilleri
Ülke, ortası ve kuzeydoğusu dağlık bir yayladır. Kuzey Pakistandan başlayan ve Kuzeydoğu Afganistanın içlerine kadar uzanan Hindukuş Dağlan dünyanın ikinci yüksek dağ sistemidir (en yüksek noktası Afganistan-Pakistan sınırında 7.695 m yüksekliğindeki Tiriç Mir Dağıdır). Ülke içlerinde bulunan öteki önemli dağlar, Sefid Kuh (4.380 m), Kuh-i Baba (5.143 m) ve Sikaramdır (4.755 m). Hindukuş Dağlan, kuzeyde yüksekliği 6.000 mye ulaşan Pamir Yaylasında son bulur. Kuzeybatıda Badgis, Amu Derya Irmağı boyunca uzanan Afganistan-Türkistan Yaylası, Herat ve Henirud Irmağı ovaları ve Kâbil Irmağı vadisi, ülkenin önemli düzlükleridir. İndus Irmağının bir kolu olan Kâbil Irmağı dışmda, Afganistan daki tüm ırmaklar, göl ya da bataklıklarda son bulur. Önemli ırmaklar, Kâbil, Herirud, Harat, Farahrud ve Hilmeddir. Göller genellikle bataklıklarla iç içedir. Güneybatıda Hamun-i Saberi, en geniş bataklık bölgedir.
İklim
Yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve az yağışlı geçer. Ülke genelinde kara iklimi egemendir. Yazlarında sıcaklık 45°Cye yükselirken, kışlar ulaşımı engelleyecek kadar sert ve soğuk geçer. Başta Herat ve Seisman yörelerinde olmak üzere, şiddetli kum fırtınaları, sert ve kuru rüzgârlar görülür. ülkenin doğusu, Hindistandan gelen muson rüzgârlarının etkisiyle hafif yağış alır; öteki kesimlerde yağış ancak kışın görülür. Kâbilde 372 mm olan yıllık yağış ortalaması, kurak bölgelerde 200 mmye kadar düşer.
Bitki Örtüsü ve Hayvancılık
Ülke topakları yüksek dağlarda Alp tundralarından, öteki bölgelerde ise bozkır ve çöllerden oluşur. Yağışların daha bol olduğu kesimde kozalaklı ve yapraklarını döken ağaçlardan oluşan ormanlar bulunur.Yaygm bitki örtüsü, yüksek kesimlerde tundralar, öteki bölgelerdeyse çöl ve bozkır bitkileridir. Yalnızca yağışlı doğu bölgesinde, başta çam olmak üzere, ormanlık alanlar vardır.
Ülkedeki hayvan toplulukları yarı tropikal iklim kuşağına özgüdür. Yüksek dağlarda ilginç bir biçimde kıvrılmış boynuzlarıyla dikkati çeken yaban keçisi ve koyunlar bulunur. Yaylalarda ve ovalık yörelerde koyun ve at yetiştiriciliği önemlidir.
Ekonomi
Tarım
Afganistanda ekilebilir toprakların toplamı 14 milyon hektardır (toplam yüzölçümün ancak % 6′sı) ve 5.3 milyon hektarda sulamalı tarım yapılabilmektedir. Buğday, arpa, mısır ve pirinç yetiştirilen başlıca ürünlerdir. Buğday temel üründür. Tahılların yanı sıra, pamuk, yağlı tohumlar ve şekerpancarı üretimi yapılmaktadır. Meyvecilik de önemlidir (özellikle, şeftali ve üzüm). Afganistanda toprakların büyük bir bölümü ekime ve sulamaya elverişli değildir.
Hayvancılık
Havyancılıkta koyun yetiştiriciliği önemli yer tutar. 5 milyonu, dericilikte ünlü karakul türü olmak üzere 20 milyondan çok koyun yetiştirilir. Bu koyunların etinden de yararlanılmakla birlikte derileri başlıca dışsatım ürünlerinden biridir. Her yıl 10 bin ton yün ve 2 milyon karakul derici satılır, yün ve deri dış satımının bir bölümü Pakistan üzerinden Amerikaya gider. Bunların yanı sıra, keçi, sığır, at, deve, katır, kümes hayvanları yetiştirilir.
Doğal Kaynaklar
Ülke doğal gaz rezervleri açısından çok zengindir. 1980 de, yılda 2.4 milyar metreküp kapasiteli bir doğal gaz tesisi kuruldu. Bunun yanı sıra yeni bulunan petrol kaynaklarının işletilmesi durumunda ülke gereksiniminin karşılanacağı sanılmaktadır. Demir filizi, bakır, petrol, kömür, asbest, krom, sülfür, lapislazuli, altın, gümüş, berilyum öteki yeraltı kaynaklarıdır.