Kurtlar etoburdur. Maymunlar etten yapılmışlardır. Bu nedenle maymunlar, aç kurtlar için oldukça güzel bir av seçeneği olarak gözükmeli, öyle değil mi?
Ağır olun!
Bazı maymunlar, besin olduklarından daha iyi av arkadaşı olabilir. Alışılmamış iki farklı türün birbirini desteklediği sıra dışı bir ortaklığın kurulduğu Etiyopya dağlıklarında durum böyledir. Bu ilişki hem primat hem de kurt için iyi olsa da bir ya da iki kemirgen türü şikayetçi olabilir.
Sistem şu şekilde işliyor. Kısa bir süre önce Journal of Mammalogy dergisinde yayınlanan araştırmaya göre, nesli tükenmekte olan Etiyopya kurtları (Canis simensis) ve nadir görülen bir maymun türü olan geladalar (Theropithecus gelada) sadece birbirlerinin varlığını sürdürmesine izin vererek bile oldukça iyi çalışmakta. Gelada (babunlara oldukça benzer görünüme sahiptirler), toprağı kazarak beslenen bir otçuldur ve dağlık alanlarda gezinip lezzetli otları yiyerek yaşarlar. Bu esnada, Etiyopya Kurtları, gelada sürüleri arasında dikkatlice gezinmektedir. Galedaların kafaları yakınlarda gezen bu avcılar konusunda rahattır çünkü kurtların onlarla ilgilenmediğini bilirler.
Etiyopya kurtları, kemirgenleri severler. Avcılık konusunda uzmandırlar ve bölgede normalde toprak altında yaşayan birkaç kemirgen türü dışındaki canlıları nadiren yemek olarak görürler. Geladaların yiyecek arama aktiviteleri, güvenli sığınaklarındaki kemirgenleri rahatsız eder ve bunun sonucu olarak kemirgenler, kurtlar için kolay mideye indirilmiş bir öğün olurlar.
Ama ne kadar kolay? Araştırmacılara göre, geladalardan uzakta avlanan kurtların kemirgen yakalamaktaki başarı oranı yüzde 25 civarında. Ancak gelada yakınlarda olduğunda bu başarı oranı yüzde 68’e fırlıyor. Bu da daha az emek ve daha çok dolu mide demek.
Bu ortaklık çok yaygın değil, ya da en azından artık değil. Araştırmacılar, gözlemlerini en büyük gelada popülasyonunun ve yaklaşık 30 etiyopya kurdunun (tüm türün nüfusu 500’den az) bulunduğu Gaussa Yaylası’nda yaptı. Araştırmanın başındaki Dartmouth Koleji’nde Ph.D. öğrencisi Vivek V. Venkataraman, geladalar arasında dolaşıp avlanan yaklaşık 15 tane kurt olduğunu gözlemlediklerini belirtti.
Venkataraman sözleri şu şekilde: “İnanıyorum ki geladalar ve kurtlar arasındaki bu ilişki ve iki türün tarihsel birlikteliği, bir zamanlar daha geniş çaplı ve yaygındı. Bu açıdan, bu kaybolmakta olan bir birliktelik. Bence artık, etrafta insanların ve araştırmacıların bulunmasına alışmış kurt ve geladaların birbiri arasında yaşayan popülasyonlarını bulmak oldukça zor.” Gaussa bölgesinde çok fazla çalışma oldu, bir araştırma grubu 10 yıldır o bölgede geladalar üzerine çalışma yapmakta.
Bu birliktelik iki türün de korunmasına yardımcı olabilir. Etiyopya kurtları, hayvancılıkla uğraşan ve sürüleri için endişe duyan insanlar tarafından şiddete maruz kalan aşırı bölünmüş nüfusları ile gezegendeki nesli en tehlikede olan köpek türüdür. Gelada ise yakın zamanda IUCN’nin Kırmızı Listesi’nde “tehlike endişesi olan tür” olarak listelendi ancak Venkataraman’a göre tehlikede olmaya daha yakın durumda olabilir. Söylediğine göre; Afro-alpin bölgedeki tarımsal gelişim yüzünden gelada nüfusu da bir hayli bölünmüş ve izole durumda.
Geladalar ve kurtlar aynı zamanda ortak bir düşmana sahip: evcil köpekler. Kurtlar, köpeklerden ölümcül hastalıklar kapmakta, köpekler ise denk geldikleri primatları öldürmekteler. Venkataraman, “Bu günlerde maymunların en büyük avcıları ehlileştirilmiş köpekler” diyor.
Bütün bunlar için daha fazla araştırma gerekmekte. Venkataraman’ın söylediğine göre, evcil sığır sürüleri arasında gezinen Etiyopya kurtlarında da maymun- kurt ilişkisine benzer bir durum gözlenmiş ancak bu konuda henüz çalışma yapılmamış. Venkataraman; “Gözüküyor ki bu hadiseler daha genel olabilir” diyor. Bunu anlamak, hala vakit varken Etiyopya kurtlarını korumak ve kurtarmak için gerekli anahtar olabilir.
Geladalar’a da zarar vermez.
Kaynak: http://blogs.scientificamerican.com/extinction-countdown/wolves-monkeys-buddies/