Böbrek yetmezliği nasıl gelişir? patofizyoloji
Kronik böbrek yetmezliği, nefronların (böbrek hücrelerinin) yarısından fazlasının kaybıyla karakterize dejeneratif bir hastalıktır.
Nefron kaybı telafi edici böbrek hipertrofisine neden olur, yani hala düzgün çalışan hücreler daha fazla miktarda kanı filtrelemek için daha çok çalışır.
Sorun, kalan glomerüllerde artan hidrostatik basınçtır.
Bu, endotelde (iç duvar) hasara, geçirgenlikte bir artışa (böbreklerde “filtre ağının genişletilmesini ve proteinlerin geçmesine izin verilmesini” içerir) neden olur.
Bu artan geçirgenlik, mikroalbüminüriye (24 saatlik idrarda albümin düzeyi 30-300 mg arasında) ve ardından albüminüriye ( 24 saatlik idrarda albümin düzeyi 300 mg’dan fazla) neden olur.
İdrardaki protein miktarı , nefropati gelişimini öngörmek için temel bir ölçüdür.
Bowman kapsülünden kaynaklanan yüksek proteinüri, tübüler hücrelerin aşırı yüklenmesine neden olur, çünkü daha fazla miktarda albümin ve prealbümin emmeleri gerekir.
Bu proteinler böbrek tarafından geri emilir ve daha sonra kan dolaşımına geri döner.
Bu artan aktivite , zaman geçtikçe dokunun fibrozisine neden olur .
Bu nedenle, problem proteinürinin ne kadar sürdüğüdür, çünkü bu böbrek yetmezliğinin gelişimini gösterir.
Zamanla skleroz (doku sertleşmesi) ve böbrek fibrozu gibi sonuçlar ortaya çıkar.
Bir sağlıklı böbrek farkı, kronik venöz yetmezliği olan bir böbrek ile karakterize edilir:
- Glomerulus obstrüksiyonu
- Kan damarlarını tıkayan intimanın (en içteki tabaka) trombozu ve kalınlaşması
- Renal interstisyumda fibrozise neden olacak ilerleme
Bu nedenle, aynı zamanda fibröz hale gelen böbreğin boyutunda ilerleyici bir azalma vardır .
Bu nedenle doktorun ultrason sırasında böbrek ve parankim (organın belirli hücrelerinden oluşan doku) ölçümlerini alması önemlidir .
Bu önlemler hastanın prognozunu belirlemeye izin verir.
Örneğin kreatinin değeri 3 ise böbreğin küçüldüğü ve kortikal alanın inceldiği anlamına gelir. Bu durumda, iyileşme şansı çok zayıftır.
Kreatinin artışına veya böbrek tarafından filtrelenen kan miktarındaki azalmaya bağlı olarak üç şiddet seviyesi vardır :
-
- İlk aşamada böbrek hücreleri, düzgün çalışan nefronlardaki azalmaya uyum sağlar ve bu şekilde böbreğin anormal işlevini telafi etmeyi başarır. Hasta asemptomatik olabilir: Çalışmayı durduran nefronların aktivite eksikliğini telafi eden kalan nefronların artan aktivitesi nedeniyle, semptom göstermeden böbrek fonksiyonunun %50’sine kadarını kaybetmek mümkündür.
- Bir sonraki aşamada böbrek fonksiyonlarında bir bozulma meydana gelir , böbrekler kanın %50’sinden daha azını filtrelemeyi başarır. Hastanın semptomları vardır ve mineral tuzları, pH ve kardiyovasküler sistem dengesini korumak için tedavi görmelidir.
- Son aşamada kreatinin 7 mg/dl’nin üzerine çıkar buna üremik sendrom denir . Bu durumda mevcut tek tedavi renal replasman tedavisidir (diyaliz).
Kreatinin ve glomerüler filtrasyon hızı (GFR) arasındaki ilişki
Sağdaki grafikte apsis ekseninde süzülmüş kan değerlerinden, ordinat ekseninde ise kreatinin değerlerinden bahsedilmektedir.
- Filtrelenen kan miktarı 30 ml/dk’nın altında ise kreatinin hızla yükselir.
- 150 ile 30 ml/dk arasındaki GFR değişiklikleri,
- kreatininde hafif değişiklikler.
Kreatinin değerleri değişirse en önemli değişiklikler kreatinin düşük başlangıç değerlerinin (1 ile 3 mg/dl arasında) değişmesidir. Filtrelenen kan miktarını azaltmak önemli olduğundan:
- Kreatinin değeri 1’den 2’ye çıkıyorsa böbrek fonksiyonlarında %50 azalma var demektir.
- Kreatinin değeri 6’dan 7’ye çıkarsa, glomerüler filtrasyon hızının %12’den %10’a düştüğü anlamına gelir.
Kronik böbrek yetmezliğinin evrimi
CRF gelişen hastaya ne olur?
- Su dengesizliği
Hasta vücuttaki sıvıları idrar yoluyla atamaz veya vücudun ihtiyaçlarına göre verimsiz bir şekilde atar, yani böbrek vücuttaki su dengesini sağlama yeteneğini kaybeder.
- Kandaki elektrolit (mineral tuzları) seviyelerindeki değişiklikler
Böbrek vücudun elektrolit dengesini koruma yeteneğini kaybeder.
Ana elektrolitler şunlardır: sodyum, potasyum , bikarbonat, kalsiyum, fosfor ve magnezyum .
- Proteinlerden katabolitlerin (vücut tarafından üretilen) azaltılmış uzaklaştırılması
Kronik böbrek yetmezliğinin aşamaları
Hastalığın şiddetine göre 5 farklı evre vardır.
Aşama I: Bu aşamada önemli bir hasar yoktur ve böbrekler neredeyse normal şekilde çalışır. GFR değeri %90’dan fazladır (GFR, böbrek fonksiyonunu ölçmek için kullanılan glomerüler filtrasyon hızının kısaltmasıdır).
Neredeyse tamamen asemptomatik olduğu için bu hastalığı teşhis etmek zordur.
Evre II: Bu aşamada böbrek fonksiyonu orta derecede tehlikeye girer ve GFR %60 ile %89 arasında azalır.
Bu hastalık kan testleri , idrar testleri veya enstrümantal testler ile tespit edilebilir . Teşhis, X-ışını , MRI , ultrason veya BT ile yapılabilir.
Bu aşamada semptomlar henüz tespit edilemez.
Evre III: Bu aşamada böbrek yetmezliği, böbrek fonksiyonunun orta seviyeye düştüğü ve GFR’nin yaklaşık %30 – %59 arasında olduğu daha ciddi bir hastalıktır.
Bu aşamada ilk belirtiler ortaya çıkar.
Hasta yorgunluk ve nefes darlığı çekiyor .
Vücudun çeşitli yerlerinde sıvı birikir ve bu durum el ve bacakların şişmesi ile kendini gösterir .
Etkilenen kişinin idrar rengi de bazı değişiklikler gösterir. İdrar koyu turuncu, kırmızı veya kahverengiye döner.
Evre 3 böbrek yetmezliği olan kişiler, çeşitli laboratuvar testleri için bir nefroloğa görünmelidir:
- Sorunun temel nedenini anlayın
- Hangisinin en uygun tedavi olduğuna karar verebilme
Hastalığı bu aşamada olan kişiler bir diyetisyene giderek saygı duymaları gereken diyet hakkında bilgi verebilirler.
Hastanın polikistik böbreği varsa böbreklerin bulunduğu bölgede sırt ağrısı hissedebilir.
Evre IV: GFR daha da düştüğünde hasta başka semptomlar göstermeye başlar.
Kanda üre arttıkça, hasta genellikle ağız kokusu geliştirir . Mide bulantısı ve iştah kaybı , kronik böbrek yetmezliği, dördüncü aşamada yaygın semptomlardır. Bu aşamada sinirsel sorunlar da kendini gösterir ve hasta konsantre olma yeteneğini kaybeder. Bu aşamada böbreklerin işlevi ciddi şekilde tehlikeye girer ve GFR %15 – %29 arasında düşüktür.
Aşama V: son aşamadır ve son dönem böbrek yetmezliğini ifade eder.
GFR %15’in altındadır.
Hastanın böbrekleri çok zayıflamış ve idrara çıkışı oldukça azalmıştır ve bazı durumlarda tamamen yok olabilir. Böbrek yetmezliğinin dördüncü evresinde hasta belirli bir süre hemodiyalizde kalsa da önerilen tedavi böbrek naklidir .
|Sahne||Açıklama||TFG


(ml/dak/1,73 m²)
|1||Normal GFR||90|
|2||GFR’de hafif azalma||89-60|
|3||GFR’de orta derecede azalma||59-30|
|4||GFR’de ciddi azalma||29-15|
|5||IR terminali


veya diyaliz
|< 15|
Kronik böbrek yetmezliğinin nedenleri
Böbreklerin normal işlevini etkileyebilecek çeşitli hastalıklar vardır.
Kronik böbrek yetmezliğinin bazı nedenleri şunlardır:
- Tip I veya Tip II diyabet
- Yüksek basınç
- Prostat büyümesi
- Böbrek taşı
- böbrek tümörü
- mesane tümörü
- Tekrarlayan böbrek enfeksiyonları
- Lupus gibi otoimmün hastalıklar
- Damar sertleşmesi
- Akut glomerülonefrit (hızla ilerleyici böbrek yetmezliğine neden olur)
- polikistik böbrek
- nefritik sendrom
- Alport sendromu
- interstisyel nefrit
- Böbrek taşı
- Büyük bir cerrahi işlemin komplikasyonu olabilir.
- Bazı ilaçların yan etkileri
Böbrek yetmezliği belirtileri
Ortaya çıkabilecek akut böbrek yetmezliği belirtileri şunlardır:
Ödem: Vücut dokularında su tutulmasına neden olan ve şişmeye neden olan boşaltım fonksiyonunun azalmasıdır . Bu sıvı birikimi nedeniyle bacaklar (özellikle ayak bilekleri ) şişer.
Kusma ve ishal: Kanda aşırı miktarda üre ve diğer sıvıların birikmesi bulantı ve kusmaya neden olabilir . Kronik böbrek yetmezliği olan kişilerde kusma genellikle sabah saatlerinde ortaya çıkar.
Dehidrasyon – Kusma ve ishal yoluyla aşırı sıvı kaybı , dehidrasyona ve aşırı susuzluğa neden olabilir .
Nefes almada zorluk: Vücut fazla sıvıları atamıyorsa, bu akciğerlerde sıvı birikmesine ve nefes almada zorlanmaya neden olabilir.
Artan toksinler nedeniyle kanda oksijen taşıma yeteneği azalır ve bu da hızlı solunuma neden olabilir.
Kanama , böbrek yetmezliği mide veya bağırsak kanamasına yol açabilir .
Bunun nedeni böbrek yetmezliğinin kan pıhtılaşma sorunlarına neden olmasıdır.
Bu ayrıca dışkıda kan bulunması nedeniyle de anlaşılır .
Siyahımsı veya katranlı dışkı, üst gastrointestinal sistemdeki kanamayı gösterir.
Nörolojik ve nöromüsküler semptomlar: Böbrek yetmezliği, kanda nöromüsküler fonksiyonları ve periferik sinir fonksiyonlarını etkileyen artan fosfat seviyelerine yol açar. Belirtiler aşağıdaki gibi olabilir:
-
- Kas ağrıları ve ağrıları
- Bilinç bulanıklığı, konfüzyon
- oryantasyon bozukluğu
- Ekstremitelerde uyuşma ve karıncalanma
İdrar semptomları: Fizyolojik değişikliğin nedenine bağlı olarak idrar üretiminde ve idrara çıkma sıklığında azalma veya artış olabilir.
Böbrek yetmezliğinin en önemli idrar belirtileri ve semptomları şunlardır:
- Oligüri / anüri (günde 100 ml’den az idrar çıkışı)
- Özellikle geceleri daha sık idrara çıkma ihtiyacı (kronik böbrek yetmezliğinde)
- köpüklü idrar
- İdrar renginde değişiklik
- İdrarda kan
- İdrarda yüksek miktarda protein
Ancak bazı durumlarda idrar çıkışı normaldir.
Böbrek yetmezliğinin diğer belirtileri:
- Ekimoz veya morarma
- Ağız kokusu
- Kalsiyum atılımının azalmasına bağlı hiperkalsemi
- Yorgunluk
Kronik böbrek yetmezliğinin spesifik semptomları
En yaygın semptomlar şunları içerir:
- Uykusuzluk hastalığı
- Anemi
- Hafif kronik göğüs ağrısı
- Genel rahatsızlık
- Kuru cilt ve/veya kaşıntı
- uyuşukluk
- Kilo kaybı