İslam Mesheplerinden olan Türkiyede de yaygın olan Şafii Mezhebinin hocası İmam Şafi Kimdir özellikleri eserleri nelerdir
İmam Şafiî'nin asıl adı Muhammed b. İdrîs eş-Şâfiî'dir.
ŞAFİÎ MEZHEBİNİN KURUCUSU
İmam Şafiî; İslam hukuku bilgini, Şafiî mezhebinin kurucusudur.
İMAM ŞAFİÎ NE ZAMAN VE NEREDE DOĞDU?
Şâfiî mezhebinin kurucusu sayılan, Muhammed b. İdrîs eş-Şâfiî 150 (767) yılında Gazze şehrinde (Filistin) doğdu.
İMAM ŞAFİÎ'NİN HOCALARI KİMDİR?
İmam Mâlik'ten Medine fıkhını, İmam Muhammed'den Irak fıkhını öğrendi. Böylece Hicaz fıkhı ile Irak fıkhını birleştirdi.
İMAM ŞAFİÎ'NİN EN VERİMLİ DÖNEMİ
İmam Şâfiî, Bağdat'ta muhtemelen iki yıl kadar kaldıktan sonra Mekke'ye döndü ve Mekke'de dokuz sene ders verdi. Bu devir Şâfiî'nin ilim hayatının en verimli devridir. Çünkü o, Mekke'ye ehl-i re’y fıkhı ile ehl-i hadîs fıkhını birleştirerek dönmüş, yaptığı seyahatlerde asrında yaşayan âlimlerin görüşlerine vâkıf olmuş, onları incelemiş, rivayet ettikleri hadislerin çoğunu toplamıştı. İmam Şâfiî hicrî 195 senesinde tekrar Bağdat'a geldi. Bu ikinci gelişinde, artık o Irak ve Hicaz fıkıh ekollerini derinlemesine incelemiş, fıkıhta kendi usulünü ortaya koymuş olarak talebe yetiştirmeye başladı.
İMAM ŞAFİÎ'NİN GÖRÜŞLERİ
Mısır'da kaldığı dört sene içinde tecrübeleri ve yeni muhitin şartları ışığında eski bilgilerini yeniden etüt etmeye başladı, bazı görüşlerinden vazgeçti, yenilerini ortaya koydu. Böylece onun rücû ettiği eski görüşleri ile yeni görüşlerinden oluşan "mezheb-i kadîm"i ve "mezheb-i cedîd"i teşekkül etmiş oldu.
ŞAFİİ MEZHEBİ NASIL ORTAYA ÇIKTI?
İmam Şâfiî, vefat ettiği zaman arkasında zengin bir fıkıh hazinesi ve kalabalık bir talebe topluluğu bıraktı. Mekke, Bağdat ve Mısır'da yetiştirdiği seçkin talebeleri onun eserlerini okuttular, görüşlerini ve diğer fakihlerle olan ihtilâflarını naklettiler. İşte bu öğrencilerin gittikçe genişleyen ders halkaları neticesinde Şâfiî mezhebi ortaya çıkmış oldu.
ŞAFİİ MEZHEBİ NERELERDE YAYGINDIR?
Şâfiî mezhebi önce Mısır'da sonra Suriye, Irak, Horasan ve Mâverâünnehir'de yayıldı. Çoğu zaman fetvada ve öğretimde Hanefîler'le yan yana yer aldı. Bugün Şâfiî mezhebi ülkemizin güneydoğu ve doğu illeri ile yukarıda sayılan bölgelerde yaygın durumdadır. Türkiye de Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da yaygındır.
İMAM ŞAFİÎ NE ZAMAN VE NEREDE VEFAT ETTİ?
İmam Şâfiî, Hicrî 198 yılında Mısır'a gitti ve 204 (820) yılında orada vefat etti. Vefat ettiği zaman elli dört yaşında idi.
İMAM ŞAFİÎ'NİN TÜRBESİ NEREDE?
İmam Şâfiî'nin kabri Mısır'ın Kahire şehrinde bulunmaktadır.
İmâm Şâfiî (Rahimehullâh) olarak bilinen ve tam adı İmâm Muhammed İbni İdrîs İbni Abbâs olan büyük imâm, bugün insanların amel etmekte olduğu dört mezhebin kesişme noktasını teşkil etmesi yönüyle de ilim târihî açısından mühim bir zâttır. Bir mezhebin kurucu imâmı, diğer iki mezheb imâmının talebesi, bir diğer mezheb imâmının ise hocalığıyla müşerref olmuştur. İmam Mâlik İbni Enes (Rahimehullâh)ın direkt ve İmâm Muhammed Şeybânî (Rahimehullâh) yoluyla İmâm-ı Âzam (Rahimehullâh)ın talebesi konumundadır ve İmâm Ahmed İbnü Hanbel (Rahimehullâh)ın da hocasıdır.
Doğumu ve Yetişmesi
Miladî 767 senesinde Gazze’de doğan İmam Şâfiî (Rahimehullâh)ın dedesi Şâfiî, Sahâbe-i Kirâm’dan idi. Babasının, henüz küçük yaşlarda bulunduğu sıralarda vefâtı üzerine annesi tarafından Mekke-i Mükerreme’ye götürüldü ve orada büyütüldü.
Yedi yaşında hafızlığını ikmâl etti. Mescid-i Harâm’da ders vermekte olan ulemâdan istifade etti. Maddî imkânsızlıklar sebebiyle, kalem ve kâğıt dahi bulmakta zorluk çekti. Bu zor şartlara rağmen ilim yolundaki sebatını muhafaza etti.
Önde Gelen Hocaları
Arapçayı, fasih konuşan kabilelerden öğrenmek maksadıyla Hüzeyl kabilesinin bulunduğu bölgeye gitti. Orada kaldığı müddet içerisinde edebiyat alanında olduğu gibi kültür ve tarih alanında da üst düzey bir birikim elde etti. Ayrıca ok atmayı da iyi derecede öğrendi.
Süfyan ibni Uyeyne, Müslim ibni Hâlid ez-Zencî (Rahimehumallâh)gibi devrinin büyük âlimlerinden dersler alarak İslâmî ilimlerin her alanında ve lügat, edebiyat alanlarında yüksek bir seviyeye erişti.
İmam Mâlik (Rahimehullâh)ın yanında dokuz sene kaldıktan sonra Yemen’de beş yıl boyunca kadılık vazifesini îfâ etti ve bu vazifenin ardından Bağdat’a dönerek İmam Muhammed eş-Şeybânî (Rahimehullâh)tan ders aldı.
İmam eş-Şâfiî (Rahimehullâh)tan bu dönemde ve bilhassa Mekke-i Mükerreme’de kaldığı dönemde, Hac yolculuğu için bölgeden geçen, muhtelif coğrafyalarda doğup büyümüş ve yetişmiş âlimler istifade ettiler. Sonrasında durağı tekrar Bağdat oldu.
Önde Gelen Talebeleri
İmâm Şâfiî (Rahimehullâh) Hazretleri ayrıca isimlerini zikretmiş olduğumuz büyük şahsiyetlerle beraber daha pek çok tâbiûn âliminin rahle-i tedrisâtından geçerek yetişmiş ve kendisi de hayatı boyunca çok büyük âlimler yetiştirmiştir.
Bağdat’a son gelişinde; İmam Ahmed ibni Hanbel ve İshâk ibni Rahaveyh ez-Zaferânî, Ebû Sevr İbrahim ibni Hâlid, Ebû İbrahim el-Müzenî, Rebi‘ ibni Süleyman el-Murâdî (Rahimehumullâh) gibi büyük zâtlar kendisinden müstefid oldular. İmam eş-Şâfiî (Rahimehullâh) ilerleyen senelerde Mısır’a gitmiş ve birçok eser kaleme alıp ve üst düzey talebeler yetiştirmek suretiyle ilmî hizmetlerini sürdürmüştür.
Vefâtı ve Türbesi
Yarım asrı ancak birkaç sene geçebilmiş kısa sayılabilecek ömrüne iki mezheb sığdırmış olan büyük imâm, milâdî 820 senesi 20 Ocak günü Kâhire’de vefât etmiş ve buradaki el-Mukattam dağında bulunan Kurâfe kabristanlığına defnedilmiştir. Eyyûbîlerden el-Melik el-Kâmil, İmâm eş-Şâfiî (Rahimehullâh)ın kabrinin üzerine 1211 senesinde türbe yaptırmış, Selâhaddîn-i Eyyûbî de türbenin yanı başına bir medrese yaptırmıştır.
İMAM ŞAFİÎ ESERLERİ
İmam Şâfiî'nin eserlerinden bazıları şunlardır:
El-Ümm: Fıkıh yani İslam hukukuna dair olup, İmam Şafii'nin içtihad ederek bildirdiği meseleleri ihtiva eden bir eserdir.
Kitab-üs-Sünen vel-Müsned: Hadis ilmine dairdir.
Er-Risale fil-Usul: Usul-i fıkha dairdir.
El-Kitab-ül Bağdadiyye.
El-Mebsut.
Ahkam-ül-Kur'an.
İhtilaf-ül-Hadis.
Müsned-üş-Şafii.
Kaynak: İslam İlmihali 1, TDV Yayınları