Mustafa Kemal, nutkuna 19 Mayıs 1919'daki ülkenin durumunu anlatarak başlıyor;
Yunan ordusu İzmir'i işgal ederken Mavri Mira (Kara Kader ) isimli örgütün, işgal için zemin hazırladığını belirtiyor.
"Ermenilerin de benzeri çalışmaları yaptığını, galip devletlerin de ateşkes anlaşmasına uymaya niyetli olmadığını gördüğü için, Türk halkının da mücadeleye yönlendirilmesi gerektiğini düşündüm" diye belirtiyor.
Atatürk, Samsun'a bizzat kendi iradesiyle ve hangi amaçla gittiğini nutukta belirtiyor.
İzmir'in işgaline karşı gelmek isteyen gençler tarafından işgalin ilhaka dönüşmesinin önüne geçmek için "Reddi İlhak" cemiyetinin kurulmuş olması, direniş için gerekli zeminin varlığının bir göstergesiydi.
Mustafa Kemal, bütün cemiyetlerin bir çatı altında toplanması ve bir merkezden yönetilmesi gerektiğini düşünmüş ve daha İngiliz gemilerini boğazda gördüğü andan itibaren bu düşüncelerini arkadaşlarıyla paylaşmıştır.
Erzurum'da bulunan 15. Kolordu Komutanı Kazım (Karabekir), Ankara'daki 20. Kolordu'nun komutanı Ali Fuat (Cebesoy) ile telgrafla bu düşüncelerini paylaşmış ve olumlu yanıtlar almıştır.
Aslen, Mustafa Kemal'in İstanbul'da çok daha güzel ve rahat görevlere atanma imkanı vardı.
İlber Ortaylı "Atatürk" kitabında; "Mustafa Kemal'in bir taraftan Genelkurmay Başkanı olarak direnişe başlamayı planladığını " belirtmiş.
Padişahın da önceden tanıdığı Mustafa Kemal'in Genelkurmay Başkanı olmasına sıcak baktığını, lakin söz geçiremediğini belirtiyor.
Bu iddianın doğru olma ihtimali bana da mantıklı geliyor. Belki de o yetkiyle çok daha kısa yoldan kurtuluş savaşı yapılıp, işgal uzamadan netice alınabilirdi.
Samsun'a çıkış konusunda pek çok spekülasyon üretilmektedir;
"Padişah Vahdettin'in Atatürk'ü gizli bir planla Samsun'a gönderdiğini" iddia edenler vardır. Pek çoğunuz duymuşsunuzdur.
Bu iddia belli bir düşünceyi savunanları rahatlatabilir. Lakin tarihçilerin belirttiği gibi, Vahdettin, ülke yönetecek ya da kurtuluş için karmaşık planlar yapacak birisi değildi.
Sevr Anlaşmasını imzalatan ve Mustafa Kemal için idam fermanı çıkaran padişah vatan haini ilan edilmeyi hak etmiştir.
Sevr anlaşmasını kabul edecek herkes vatan hainidir.
Bu düşüncelerle, Atatürk'ün "Doğum günüm" dediği 19 Mayıs'ı Atatürk'ü Anma Gençlik ve Spor Bayramı olarak canı gönülden kutluyorum.