Medeni hukukumuza göre, mirasçılar miras bırakanın ölümüyle birlikte mirasçılık sıfatını kazanırlar. Bunun için herhangi bir bildirimde bulunmalarına veya bir işlem yapmalarına gerek yoktur.
Mirasçılar, miras bırakanın ölümü ile mirası bir bütün olarak, kanun gereğince kazanırlar (TMK m.599)
Ölüm gerçekleştiği anda tereke tüm alacak ve borçlarıyla birlikte mirasçılara kendiliğinden geçmiş olur. Tereke, miras bırakanın ölümüyle birlikte mirasçılarına geçen ve miras bırakanın şahsına bağlı olmayan tüm özel hukuk ilişkileri demektir. Taşınır ve taşınmaz mallar, vadeli ve vadesiz alacaklar, faizler, borçlar, masraflar terekeye dahildir. Miras, mirasçılara tüm bunlarla yani tüm pasif ve aktiflerle birlikte intikal eder. Mirasçılar tüm bunları doğrudan doğruya kazanırlar ve miras bırakanın borçlarından kişisel olarak sorumlu olurlar.
Miras bırakanın alacaklılarının hakları, mirasçıların alacaklılarının haklarından önce gelir.
Mirasın Reddi
Özellikle miras bırakanın bıraktığı borçlardan kaçınmak isteyen mirasçı, mirası reddedebilir. Mirası reddeden mirasçı, mirası külliyen reddetmiş olur. Yani hem alacaklardan mahrum kalır hem de borçlardan kurtulmuş olur. Mirası reddetme hakkı yasal ve atanmış mirasçılara tanınmıştır. Yasal mirasçılar miras bırakanın kan hısımları, evlatlığı, altsoyu, eşi ve Devlettir. Atanmış mirasçılar ise miras bırakanın vasiyetname düzenleyerek kanuni mirasçılarına ek olarak kendisine mirasçı olarak belirlediği kişilerdir.
Yasal ve atanmış mirasçılar mirası reddedebilirler (TMK m.605). Mirasın bu şekilde reddedilmesi “Gerçek Ret” olarak adlandırılır.
Ölümü tarihinde miras bırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise, miras reddedilmiş sayılır (TMK m.605). Bu ise “Hükmi Ret”tir.
Mirası reddetme hakkı süre ile sınırlandırılmıştır;
Miras, üç ay içinde reddolunabilir (TMK m.606). Burada sürenin başladığı tarih önemlidir.
Bu süre, yasal mirasçılar için mirasçı olduklarını daha sonra öğrendikleri ispat edilmedikçe miras bırakanın ölümünü öğrendikleri; vasiyetname ile atanmış mirasçılar için miras bırakanın tasarrufunun kendilerine resmen bildirildiği tarihten işlemeye başlar (TMK m.606).
Mirasın reddi, mirasçılar tarafından sulh mahkemesine başvuru ile yapılır. Reddin kayıtsız ve şartsız olması gerekir. Reddeden mirasçı isterse kendisine reddi gösteren bir belge verilir.
Mirası reddeden mirasçı, ret için bir gerekçe göstermek zorunda değildir.
Eşlerden Birinin Ölümü Halinde
Sağ kalan eşin mirasçılık sıfatı mirasın reddi nedeniyle sona ermiş olsa da, yasal mal rejimi tasfiyesinden kaynaklanan katılma alacağını mirasçılardan isteyebilir. Mirasın reddi, katılma alacağı bakımından feragat anlamına gelmez.
Ret Süresinde Yapılmazsa Ne Olur ?
Yasal süre içinde mirası reddetmeyen mirasçı, mirası kayıtsız şartsız kazanmış olur.
Kimin Ret Hakkı Yoktur ?
Ret süresi sona ermeden mirasçı olarak tereke işlemlerine karışan, terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan veya miras bırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olanın dışında işler yapan ya da tereke mallarını gizleyen veya kendisine mal eden mirasçı, mirası reddedemez. Örneğin babasından kalan yazlığın emlak vergisini ödeyen ya da yazlığı kiraya verip kira geliri elde eden kimsenin mirası reddetme hakkı artık ortadan kalkmıştır. Ama bu sadece yazlıktaki eşyaların çalınmaması için bir takım önlemler almış veya akan çatıyı aktarmış olsaydı mirası reddetme hakkına sahip olmaya devam edecekti.
Altsoyun Reddi
Altsoyun tamamı mirası reddederse bunların payı miras bırakanın sağ kalan eşine geçer.
Alacaklıların Korunması
Malvarlığı borcuna yetmeyen mirasçı, kendi alacaklılarına zarar vermek amacıyla mirası reddederse; alacaklılar reddin iptal edilmesi için dava açabilirler.
Mirasın Reddinin Sonuçları
Mirasın reddi mirasçılık sıfatını geçmişe etkili olarak sona erdirir. Miras, mirası reddetmiş olan mirasçı miras bırakandan önce ölmüş gibi paylaştırılır. Mirası reddedenin altsoyu varsa miras payı onlara geçer, yoksa bu durumda onunla aynı zümrede mirasçı olanların miras payı artar.