KUZEY IRAK referandumu olacak mı sorusu artık yerini referandum sonucu ne olura bıraktı. Kuzey Irak geri adım atmadı. Türkiye ise karara tepkili. Peki Irak'taki referandumdan evet mi hayır mı çıkar? İşte referandum hakkında bilinmesi gerekenler
Pazartesi günü Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nde (IKBY) bağımsızlık referandumu yapılacak. ABD ve IŞİD'e karşı mücadele veren koalisyon bünyesindeki bazı ülkeler ise böyle bir adımın mücadeleyi zayıflatacağı gerekçesiyle referandumun 2 yıl ertelenmesini talep ediyor. IKBY lideri Mesud Barzani ise erteleme için artık çok geç olduğunu, referandumun yapılacağını söylüyor. Peki Kuzey Irak neden referandum kararı aldı? Barzani ve Barzani'yi destekleyen bağımsızlık yanlısı Iraklı Kürtler, uzun yıllardır devam eden kötü muamele karşısında kendi kaderlerini tayin etme zamanının geldiği iddiasında. IKBY'nin başlenti Erbil'deki yönetim, Bağdat'ın sistematik biçimde petrol gelirlerinin eşit paylaşımını engellediğini de ileri sürüyor.
Referandumda seçmenlere "Kürdistan Bölgesi ve Kürdistan Bölgesi dışında kalan Kürt yerleşimlerinin bağımsız bir devlet olmasını istiyor musunuz?" sorusu yöneltilecek. Seçmenlerin önünde ise iki seçenek olacak: "Evet" ve "Hayır". Soruda 'Kürt yerleşimleri' olarak tanımlanan yerler, Kerkük, Diyala ve Ninova gibi farklı etnik grupların yaşadığı fakat Peşmerge kontrolü altında olan bölgeler. Seçmenler referandumda oy verme noktalarından olduğu gibi internet üzerinden de oy kullanabilecek. Büyük kısmı Iraklı Kürt olan 5 milyonun üzerinde seçmenin referandumda oy kullanma hakkı var. Kürtlerin yanı sıra oy verecek etnik ve dini gruplar arasında Araplar, Türkmenler, Ezidiler ve Süryaniler de var.
Irak Başbakanı Haydar El İbadi, referandumun yasadışı ve anayasaya aykırı olduğunu ifade ediyor. Irak Parlamentosu, referandumun düzenlenmesini reddeden bir karar çıkarmış ve Başbakan İbadi'den Irak'ın toprak bütünlüğünü koruyup ayrılıkçı hareketlerle mücadele etmesi konusunda gerekli tüm tedbirleri almasını istemişti. Parlamento 14 Eylül'de, referandumun düzenlenmesi gerektiğini savunan Kerkük Valisi'ni görevden aldı. Irak'ın askeri yetkilileri ise referandumun IŞİD'e karşı mücadeleyi sekteye uğratacağını, Havice ve Kerkük gibi bölgelerde hâlâ bazı yerleşim yerlerini elinde tutan örgütün ülkeden tamamen temizlenmesinin zorlaşacağını ifade ediyor.
Peki Iraklı Kürtlerin hepsi referandumu destekliyor mu? Hayır. Bazı Iraklı Kürt siyasiler ve işadamları 'Şimdilik Hayır' sloganıyla bir kampanya yürütüyor. Mevcut siyasi iklim, güvenlik koşulları ve ekonomik şartlar gözönğnde bulundurulduğunda referandumun şu anda düzenlenmesinin doğru bir karar olmayacağını söylüyorlar. IKBY'de 2015'te ortaya çıkan siyasi krizden sonra başkent Erbil'e girişi yasaklanan Goran (Değişim) Hareketi'nden Meclis Başkanı Yusuf Muhammed de, bağımsızlık referandumunun ertelenmesi çağrısını yapıyor. BBC Türkçe'ye konuşan Muhammed, referandumu meşru bulmadığını, Bağdat'la diyaloğa gidilmesi gerektiğini ifade etmişti. Bağımsızlık referanduma karşı çıkan bir diğer kesim ise mevcut referandumun bir kamuoyu yoklamasından öteye geçen herhangi bir yasal dayanağının olmadığını ifade ediyor ve bu yolla Barzani'nin kendi şahsi çıkarlarını gözetmeye çalıştığını savunuyor.