Bağışıklık hücreleri, kan damarı hücreleri ve doku hücreleri ile trombosit görüşmelerinin keşfinden önce, bir trombositin hücre olarak işlev gördüğünü hayal etmek bile zordu. Trombositler nasıl sinyal ve reseptör üretebilir ve çekirdek ve DNA olmadan durumlara nasıl tepki verebilir? Yazımızın içeriğinde ayrıntılı olarak bunlara cevap vermeye çalışacağız. Trombositler İş Başında iken ne tip görevler icra etmekteler ayrıntılı olarak değineceğiz.
Trombositler megakaryosit adı verilen büyük kemik iliği hücrelerinden ayrılmadan önce İhtiyaçları olan şeyi ana hücrelerinden elde ederler.
Bu ana hücreler trombositlere, kendi DNA’larından kodlanmış geniş bir haberci RNA molekülleri repertuarının yanı sıra ribozom adı verilen protein üretim makineleri sağlar. Tüm bu destekle trombositler, kendi başlarına tam bir sinyal ve reseptörü olabilecektir.
Trombositlerin Görevleri ve Hareket Tarzları
Trombosit iletişimi istilacılara ve yaralanmalara karşı erken tepkilerinde çoğu bağışıklık hücresininki kadar hayati ve çeşitlidir. Trombosit sinyalleri, mikroplara karşı savunma yaparken kritik öneme sahiptir ve genellikle vücutta mikroplarla karşılaşan ilk hücrelerdir. Kanda çok sayıda bulunan trombositler, mikropları hızla bulur ve savunmayı uyarmak için bağışıklık hücrelerine mesajlar gönderir. Trombositler beyaz kan hücrelerini çağırır ve enfeksiyonlarla mücadelede bağışıklık hücreleriyle aktif olarak katılır. Daha iyi antikorlar yapmak için B hücrelerini yönlendirmede T hücrelerine yardımcı olurlar.
Trombositler, istilacılara karşı savunma için bağışıklık hücrelerine sinyal göndermenin ve mikropların kendileriyle yüzleşmenin yanı sıra, başka bir zor problemle, kan dinamikleriyle mücadele eder. Kan kaybını durdurmak göründüğü kadar basit değildir. Trombositler kanamayı durdururken, aynı zamanda her doku tipinin tam bir kan akışı ihtiyacına da cevap vermelidir. Çok fazla veya çok az kan dokuya zarar verir. Pıhtılaşma çok fazlaysa, tüm kana yaygınlaşabilir ve aynı anda birden fazla vücut bölgesine zarar verebilir. Yeterli pıhtılaşma olmazsa doku ölür.
Hasara ilk müdahale eden trombositler, kanamayı derhal durdurmalı, kanın uygun şekilde akmasını sağlamalı ve aynı zamanda mikroplara karşı savunma yapmalıdır. Yaralanma anında mikroplar dokuya travma veya yabancı cisimler yoluyla girer. Doku ve kan damarlarının zarar görmesi, trombositlere pıhtılaşma için şekillerini değiştirme talimatı veren kan pıhtılaşma faktörlerini tetikler. Trombositler ayrıca dokuyu yeniden inşa etmek için bağışıklık hücrelerini çekmek için sinyaller gönderir ve yara izi oluşturan hücrelerin dışında yapı iskelesi moleküllerinin kalıplanmasına yardımcı olur. Her nasılsa, tüm bu faaliyetleri aynı anda yürütürler. …
Sadece memelilerde trombosit bulunur. Diğer canlılar aynı iş için farklı kan hücrelerini kullanırlar. Daha önce de belirtildiği gibi, trombositler kemik iliğinde megakaryositler tarafından üretilir. Karaciğer ve böbreklerden gelen sinyallere yanıt veren megakaryositler, yaklaşık bir hafta yaşayan binlerce trombosit üretmeden hemen önce yirmi kat büyür. Ana hücreler kemik iliğinden hareket eder ve acil durumlar için dalakta depolanır. Nöronlardan gelen sinyallerle salınırlar.
Trombositler, kıvrımlara sıkışmış büyük miktarda ekstra zar ile buruşuk oldukları için hızla şekil değiştirebilirler. Diğer hücrelerden gelen mesajlar, onlara şekillerini ne zaman değiştireceklerini söyler. Trombosit içinde, iskele molekülleri tepki verir ve trombositin gövdesinden uzanan birçok uzun kol üretir. Trombositler üç aşamada şekil değiştirir: birden fazla yeni kol ve bacak, yayılan bir gövde ve daha kalın bir merkez. Membranların hemen altındaki motorlar, esnetmeye veya yeni malzeme eklemeye gerek kalmadan membran yüzey alanını hızla arttırır. Kollar daha sonra kan damarlarındaki kırılmalara bağlanır. Bundan sonra, birden fazla trombosit, bir tıkaç oluşturmak için kollarını birleştirir.
Trombositler, kimyasallarla dolu keseler yoluyla gönderilen mesajlar üretir ve moleküllere saldırır. Trombositler bu keseleri yalnızca yuvarlak olmaktan kollara sahip olduklarında kullanırlar. Keseler her biri çok çeşitli etkilere sahip üç tür sinyal içerir. Bir tip kan akışını düzenler. İkinci tip mikropları bağlar ve öldürür. Üçüncüsü, hasarlı organın iyileşmesine yardımcı olmak için pıhtıları yeniden şekillendirir. Mikropları öldürmek için trombosit kolları onları yakalar ve keseler enjekte eder. Trombositler, her bir mikrop türünü algılamak için geniş bir reseptör yelpazesine sahiptir ve her bir türü öldürmek için özel toksik kimyasallara sahiptirler.
Trombositlerin Pıhtılaşmada ki Önemi
Trombositler, yaralanmanın türünü ve tam yerini algılayabilir ve bölgeye hızla hareket eder. Diğer kan hücrelerinden çok daha fazla trombosit olduğu için trombositler, daha güçlü T hücreleri ve nötrofillerin gelmesini beklerken sorunlu noktada en bol bulunan oyuncu haline gelir. Trombositler bir mikrop algıladığında şekil değiştirir ve saldırı için molekülleri serbest bırakır.
Mikroplarla savaşmak için trombositler çeşitli teknikler kullanır. Zor bir bakteri türü için, trombositler, bazılarında fosfat enerji parçacıkları ve diğerleri, mikroba saldırmak için bu aynı enerji parçacıklarını kullanan proteinler içeren çok sayıda farklı kese salgılar. Bakteriler, trombosit salgılarını bloke eden ve trombosit proteinlerini parçalayan kendi sinyalleriyle saldırıya yanıt verir. Trombositler daha sonra bakteriyel saldırı proteinlerini parçalamak için enzimler salgılar. Bu ileri geri saldırı savaşı çeşitli şekillerde devam eder durur.
Mikroplara karşı kullanılan trombosit salgıları aynı anda birden fazla amaca hizmet edebilir. Pıhtılaşma sürecini başlattığı bilinen bir enzimin son zamanlarda bir trombosit ürününün parçalarını, her biri belirli mikrop türlerini hedeflemek üzere tasarlanmış birden fazla parçaya böldüğü de bulunmuştur. Trombositlerden elde edilen başka bir çok amaçlı molekül, mikroplar değiştikçe gelişen çeşitli bölümlere ve modüllere sahiptir. Molekülün farklı bölgeleri, yardım için diğer hücrelere sinyal verir ve çeşitli türlerdeki mikropları öldürür. Trombositler doğrudan mikroplara saldırdığı için sinyaller takviye isteyebilir.
Mikroplarla mücadelede trombositler de özel reseptörler kullanır. Dahili reseptörler, geriye kaç tane saldırı molekülü kaldığını algılayabilir. Gerektiğinde, daha fazla saldırı molekülü üretmek için haberci RNA’ları ve ribozomları harekete geçirmek için sinyaller dahili olarak gönderilir, bazen üretimi yüz kat artırır. Reseptörler ayrıca trombositlerin her iki hücreden dışarı çıkan spesifik yağ moleküllerini analiz ederek insan hücrelerinin zarlarını mikroplarınkinden ayırt etmesine izin verir. Bu sayede trombosit saldırıları insan hücrelerini değil sadece mikropları öldürmeye odaklanabilir.
Çok sayıda trombosit saldırı molekülü, bakteri, mantar, protozoa ve birçok virüs dahil olmak üzere çok çeşitli mikroplara karşı etkilidir. Son zamanlarda, trombositlerin HIV’e (insan immün yetmezlik virüsü) karşı kritik bir ilk savunma hattı olduğu gösterildi. Trombosit faktörlerinin strep kalp enfeksiyonlarını sınırladığı gösterilmiştir. Spesifik bir trombosit molekülü, mikropların ele geçirdiği kırmızı kan hücrelerine girerek sıtmaya neden olan parazitlere saldırır. Araştırmalar, vücutta ne kadar çok trombosit varsa, sıtmaya karşı şansın o kadar iyi olduğunu gösteriyor. Trombositler ayrıca çeşitli mantarlara karşı da etkilidir. Solucanlara saldırmak için trombositler hidrojen peroksit ve diğer saldırı moleküllerini üretir. Trombositler mikropları yiyemezler, ancak daha büyük çöpçü hücreler onları tüketmek için gelene kadar onları uzak tutabilirler.
Kaynak: hms.harvard.edu