Anksiyeteye genel bakış
Anksiyete, stres, endişle ya da tehdide normal bir yanıttır—ancak bu ciddi, uzun süreli ya da duruma göre orantısız olduğunda, anksiyete bozukluğu olarak bilinen durum ortaya çıkar.
Anksiyete bozukluğunun farklı türleri vardır: Örneğin, jeneralize anksiyete bozukluğu, sosyal anksiyete bozukluğu, panik bozukluğu ve obsesif-kompulsif bozukluk. Bir kişinin duygudurumunu, düşüncelerini ve davranışlarını etkileyerek, bir anksiyete bozukluğu, evde, işte ya da okulda ve sosyalleşirken yaşamı zorlaştırabilir.
Anksiyete bozukluklarının sebebi bilinmemektedir. Bununla birlikte, beyin fonksiyonlarındaki belirli değişikliklerin oluştuğu çeşitli anksiyete bozukluklarında gösterilmektedir. Ek olarak, sosyal durumlar ve stresler anksiyete bozukluğu geliştirme riskine katkıda bulunabilmektedirler.
Belirtiler
Bireyden bireye değişmesine karşın, tipik anksiyete bozukluklarının tipik belirtileri, korku, iç gerilim, iritabilite ve kötü konsantrasyondur ve ağız kuruluğu, gergin kaslar, terleme ve çarpıntı gibi fiziksel belirtiler görülür—bunların hepsi de günlük hayatı etkiler. Bir kişi, aynı zamanda birden fazla anksiyete bozukluğuna sahip olabilir ve bazen depresyon gibi diğer duygudurum bozukluklarının yanında görülebilir (‘eşhastalık’ denir). Anksiyete ve depresyonun birlikte görünmesi çok yaygın bir durumdur.
¨ Jeneralize anksiyete bozukluğu (JAB), istenmeyen bir şeyin olabileceğine dair özel olmayan bir anksiyeteyi içerir. Aşırı ve kontrol edilemez endişe, anksiyete ve gerilim tipik belirtilerdir ve ağız kuruluğu, ıslak eller, terleme ya da baş dönmesi gibi fiziksel belirtiler eşlik eder.
¨ Sosyal anksiyete bozukluğu (SAB) bir kişinin sosyal durumlardan korkmasına ya da kaçınmasına neden olur. Kişi, aşağılayıcı ya da utanç verici bir şekilde davranacağı korkusuna kapılır.
¨ Panik bozukluğu belirli bir korku ya da heyecan ile ilişkilendirilen ani panik ataklar ile tanımlanır. Panik bozukluğu ayrıca, terleme, ağrı, baş ağrısı, bulantı, çarpıntı ya da ağız kuruluğu gibi fiziksel belirtileri içerebilir.
¨ Obsesif-kompulsif bozukluk (OKB) örneğin temizlik, vücut salgıları ya da sağlık ile ilgili makul olmayan korkulara (takıntılara) neden olan tekrarlayan ve istenmeyen düşüncelere neden olur. Bu korkulara yanıt olarak hastalar ayrıca, sürekli yıkanma, temizlik, banyo, sürekli kontrol ya da yeniden kontrol ya da katı bir diyeti sürdürmek gibi özel ritüeller (kompülsiyonları) yerine getirirler.
İstatistik
Anksiyete bozukluklarının genel nüfusun % 5 ila % 7’sini etkilediği ve insanların % 29’unun yaşamları içinde bir kez anksiyete bozukluğu yaşadıkları tahmin edilmektedir.1 2004 yılında, dünya çapında 28 milyonu aşkın kişi obsesif-kompülsif bozukluğa ve 30 milyondan fazla kişi de panik bozukluğa sahiptir.2
Anksiyete bozuklukları dünya çapında hem erkekleri hem de kadınları etkilemektedir ancak kadınlarda erkeklere göre daha sık görülmektedir.3
Tanı ve bakım arayışı
Anksiyete bozukluklarını etkin bir şekilde yönetmek için pek çok tedavi vardır ve aile ve arkadaşların kişisel desteği de tüm safhalarda önemlidir.
Bir tıbbi randevu sırasında, bir doktor belirtiler, günlük yaşam ve aile geçmişi ile ilgili sorular sorarak anksiyete bozukluklarına tanı koyacaktır. Ayrıca, diğer hastalıkları dışlamak için bir fiziksel muayene de yapılacaktır. Anksiyete bozukluğu teyit edildiği takdirde, ilaç, danışmanlık, sosyal destek, egzersiz, rahatlama ve kendine yardım teknikleri de dahil olmak üzere tedavi seçenekleri ele alınacaktır.
Her durumda, profesyonel desteğin alınması önemlidir.
Kaynaklar:
1. Baldwin, D.S. and Hirschfeld, R. M. A. (2005). Fast Facts: Depression, 2. baskı. Health Press, Oxford, UK.
2. Dünya Sağlık Örgütü (2004). Prevalence for Selected Causes in WHO Regions, 2004. http://www.who.int/healthinfo/global_burden_disease/PREV6%202004.xls. Erişim 16/09/11.
3. Dünya Sağlık Örgütü (2004). The Global Burden of Disease. 2004 Update. www.who.int/healthinfo/global_burden_disease/2004_report_update/en/index.html. Erişim 16/09/11.