• Sosyal kaygı; reddedilme, aşağılanma veya başkaları tarafından olumsuz değerlendirilme korkusu ile karakterize kronik bir durumdur.
• İster yaşansın ister hayal edilmiş olsun, sosyal olarak endişeli bir kişi kaygı hisseder.
• Sosyal olarak endişeli olan kişiler, olay sonrasında olayı ayrıntılı olarak işlemeye başlar ve geçmişteki sosyal olayı çarpık bir şekilde analiz ederler.
Sosyal Fobi olarak da adlandırılan Sosyal Anksiyete Bozukluğu (SAB), reddedilme, aşağılanma veya başkaları tarafından herhangi bir şekilde olumsuz değerlendirilme korkusu ile karakterize kronik bir durumdur. Sonuç olarak, hasta bu tür olumsuz değerlendirmelerle karşılaşacağını düşündüğü birçok sosyal durumdan kaçınır. SAD, ABD'de yüzde 6,8 ve küresel olarak yüzde 2,4 düzeyinde 12 aylık yaygınlık oranıyla dördüncü en yaygın psikolojik bozukluktur. Prevalans düşük-alt-orta gelirli ülkelerde ve Afrika ve Doğu Akdeniz bölgelerinde en düşük, yüksek gelirli ülkelerde ve Amerika ve Batı Pasifik bölgelerinde en yüksektir. Hastaların yüzde 90'ından fazlası psikososyal bozukluklar bildiriyor ve üçte birinden fazlası ciddi bozukluklar bildiriyorlar. Birçok insan, hayatlarının tüm yönlerini olumsuz etkileyen klinik olmayan veya eşik altı sosyal kaygıdan muzdariptir. SAB olan hastalar, performanslarını küçümseme ve olumsuz sonuçların olasılığını abartma konusunda önyargılıdır.
Algılanan bir izleyici kitlesi olduğu sürece, sosyal olarak endişeli insanlar panikleyebilir. Seyirci de hayal edilebilir. Parkta yürüyen endişeli bir kişi, bankta oturan adamın, taytlarının içinde kalçalarının büyük göründüğünü düşündüğüne inanabilir. Bir iş toplantısı için sunum yapan endişeli bir kişi, tüm katılımcıların kırmızı yanaklarını fark ettiğine ve bu nedenle onu fazla gergin olarak değerlendirdiklerine inanabilir. Genç bir kadın, partide ağzını açar açmaz başkalarının başarısız, aptal, sıkıcı veya beceriksiz olduğunu düşünmesinden çok korktuğu için lise buluşmasına gitmekten kaçınabilir. Utangaç bir öğrenci reddedilme konusunda çok endişelidir, bu yüzden öğretmen grup projelerinin gerekli olacağını açıklar açıklamaz dersi bırakabilir.
Sosyal kaygılı bireylerin birçok hikayesindeki ortak nokta, "seyreltilmiş bir hayat" yaşamaya yol açan birçok yaşam durumundan kaçınmalarıdır. Aşağılanma ihtimalini barındıracağına inandıkları hiçbir duruma girişmek istemezler. Tipik olarak, gelecekteki sosyal deneyimin sosyal sahnesini zihinlerinde genellikle çarpık bir şekilde tekrar tekrar oynarlar. Sosyal kaygılı bireyler güçlü, canlı olumsuz imajlar üretir ve bunları yeni sosyal durumlara aktarır. Sosyal kaygılı kişi, izleyicinin yüksek beklentileri olduğuna ve düşük performanslarıyla bu beklentileri yetkin bir şekilde yerine getiremeyeceğine inanır. Sonuç olarak da bu olaydan kaçınır. Olay öncesi aşırı işlemeye ek olarak, olay sonrası işleme (PEP) de yaparlar. Endişeli kişi sonunda karar verdiğinde veya sosyal bir duruma girmeye zorlandığında, karşılaşmanın anısını çok çarpık şekillerde tekrar tekrar yeniden oluşturur. Bu PEP'deki her tekrar, sosyal performansın olumsuz öz değerlendirmesinde bir artış ile ilişkilidir.
PEP, sosyal durumlardan kaçınmaya devam etmek için geçmiş varsayılan başarısız sosyal karşılaşmalar ve gelecekteki vakalar arasında sağlam bir köprü sağlar. Ek olarak, sosyal kaygılı insanlar yalnızca olumsuz değerlendirmelerden korkmazlar, aynı zamanda olumlu değerlendirmelerden de (FPE) korkarlar. Bu olumlu değerlendirmelerin gelecekte olumsuz değerlendirmelere yol açabileceğinden korkarlar. Etkilenen kişi, olumlu değerlendirmeler alırsa, bunun başkalarıyla ilişkilerini tehlikeye atabileceğinden veya gelecekteki beklentilerini artırabileceğinden endişelenir. Başarılı bir sosyal etkileşim "bir kerelik" olarak görülür ve gelecekte tekrar olması pek olası değildir ancak aynı zamanda başkalarının beklentilerini de artırır. Son olarak, sosyal olarak endişeli insanlar, başkalarıyla ilişkilerini tehlikeye atacağına veya onları memnun etmeyeceğine inandıkları her türlü duyguyu bastırırlar.
Swee, Hudson ve Heimberg son zamanlarda Sosyal Anksiyete Bozukluğunu anlamak için çok önemli bir unsur ekledi. Pek çok makaleyi incelemeleri, sosyal kaygı ve utanç arasında güvenilir bir pozitif ilişki olduğunu ortaya koydu (37 araştırmadan 35'i). Yazarlara göre "SA ve utanç arasındaki kavramsal örtüşme, önemli ve bir miktar utanç yaşamadan önemli SA ve kesinlikle teşhis edilebilir SAB deneyimlemek oldukça düşük olasılık hatta imkansız görünüyor." Utanç ve sosyal kaygı arasında birçok bağlantı vardır: her ikisi de erken olumsuz deneyimler, ebeveynlik tarzını kontrol etme, algılanan düşük sosyal rütbe veya imaj, olay sonrası süreci teşvik etme, öz bilinçli olma, olumsuz öz değerlendirme ve durumlardan kaçınma ile ilişkilidir.
Utanç azaltma, Sosyal Anksiyete Bozukluğu’nun başarılı Bilişsel Davranışçı Terapisi (BDT) ile ilişkilidir. Yakın tarihli bir araştırma, SAB için internet tabanlı BDT sırasında utancın önemli ölçüde azaldığını buldu. Utançtaki azalma ile SAB tedavisi arasındaki bağlantı, Kore ve İran örneklerinde kültürler arasında gösterilmiştir. Bu son bulgular, ruh sağlığı uzmanlarını sosyal anksiyete bozukluğuna yönelik tedavi protokollerine utanç azaltmayı dahil etmeye zorlamaktadır. Örneğin, iki sandalye tekniği aracılığıyla bilişsel yeniden yapılandırma egzersizleri SAB için BDT'nin bir parçasıdır. Endişeli kendilik/başa çıkma kendi kendine diyalogda, iki sandalye yöntemine benzer şekilde, hastalar kendileriyle iki yönlü bir diyaloga girerler. Utancı ve öz eleştiriyi ele almak bu diyaloğun bir parçası olabilir. Ayrıca terapist, olumsuz otomatik düşünceleri doğrudan ele almalı ve tanımlamalı ve bu düşünceler ile utanç arasındaki bağlantı hakkında hastanın farkındalığını artırmalıdır. Utanç gizlilikte ve karanlıkta büyür. Hastanın utanç verici olduğuna inandığı şeyi ışığa getirmek gücünü azaltacaktır. Son olarak, sosyal kaygı ve utançtan mustarip bir kişi, öz şefkati öğrenmekten de yararlanabilir.