Maddenin Plazma Hâli Nedir?
Maddenin katı, sıvı ve haz hallerinin dışında 4. bir hâli daha vardır. Maddenin dördüncü hali plazma halidir. İyon, elektron ve nötr atom karışımına iyonize olmuş gaz veya plazma denir. Veya bir başka deyişle atom, molekül, iyon ve serbest elektronların tümünün aynı ortamda bulunmasıyla maddenin plazma hali meydana gelir. Plazma halinde oluşan tanecikler geniş bir alanda hareket etmektedir.
Plazma evrende en yaygın halde bulunan maddedir. Örneğin güneş, plazma halindeki en büyük maddelerden birisidir. Plazma hali genelde gaz gibi düşünülüyor fakat plazmalar ve gazlar birbirinden farklı bazı özelliklere sahiplerdir diyebiliriz. Şimdi plazma halinin özelliklerini paylaşalım.
Plazmaların ve Plazma Halinin Özellikleri
- Gazlar gibi plazmaların da belirli bir şekilleri ve hacimleri yoktur.
- Plazmaların yoğunlukları katı ve sıvılardan daha azdır.
- Plazmalar elektriği iyi iletmesine rağmen nötral yapıdalardır.
- Pozitif yük sayısı negatif yük sayısına eşittir.
- Plazmalar yüksek sıcaklık ve yüksek basınçta oluşabilirler.
- Büyük bir enerji yoğunluğuna sahiptir.
- Plazmalar gazlara göre ısıyı daha iyi iletir, elektrik ve manyetik alandan da etkilenirler.
- Plazma hâlinde kimyasal tepkimeler daha hızlı gerçekleşir.
- Gaz hâlinde nötr moleküller ve atomlar olduğu hâlde plazma hâli nötr atom, molekül, pozitif ve negatif yüklerin serbestçe dolaştığı taneciklerden oluşmaktadır.
- Maddenin gaz hâlinde nötr moleküller ve atomlar olduğu hâlde, plazma hâlinde pozitif ve negatif yüklü iyonların oluşturduğu elektrostatik etkileşim ile atom ve moleküller bir arada bulunmaktadır.
- Gazlar birbirlerine çarparak birbirlerine enerji aktarırlar. Fakat plazmalar birbirine çarpacak kadar yoğun değildir. Bu bakımdan plazmalar manyetik alanlarla yerlerinde tutulabilir.
Plazma Hâlindeki Maddelere Örnekler
- Şimşek
- Yıldırım
- Mum
- Kibrit alevi
- Kutup ışıkları
- Volkan lavları
- Güneş ve yıldızlar
- Floresan lamba
- Neon ışıkları
- Plazma topu
- Plazma televizyon
Yukarıdaki maddeler plazma hallere örneklerdir. Gördüğünüz gibi şimşek, yıldırım, mum, güneş vb. maddelerin hepsi plazma olarak geçmektedir. Bunlara benzer maddelerin hepsi de plazma haldedirler diyebiliriz.