Gastrit Nedenleri
Gastrit neden olur? Gastrit, mide koruyucusu olan mukus astarı zayıfladığında ortaya çıkmaktadır. Bu durum geliştiğinde, midede bulunan sindirim suyu, midenin duvarlarına zarar verebilmektedir.
Neredeyse tüm hastalık ve koşullarda olduğu gibi, bazı insanlar gastrit gelişimi açısından daha yüksek bir risk altındadır. Gastrik riskini arttıran çeşitli koşullar ve yaşam tarzı faktörleri bulunmaktadır. (1)
Akut Gastrit Nedenleri
Akut gastrit, genellikle mide mukozasını koruyan mukus astarına zarar veren akut tahriş edicilerden kaynaklanmaktadır. Tahriş edici maddeler arasında, aspirin veya diğer steroidal olmayan antiinflamatuar ilaçlar, zehirler (güçlü alkol de dâhil) ve helikobakter pilori (helicobacter pylori) bakterisi ile enfeksiyonun erken safhaları da dahil olmak üzere belirli enfeksiyonlar bulunmaktadır. Genellikle, tahriş edici madde alındığında iltihap hızla çökmektedir. (2)
Kronik Gastrit Nedenleri
Kronik gastrit, genellikle helikobakter pilori (helicobacter pylori) enfeksiyonu sonucu oluşmaktadır. Az gelişmiş ülkelerdeki yetişkinlerin bu enfeksiyona yakalanma oranı % 90 kadar yüksek olabilmektedir.
Diğer kronik gastrit nedenleri ise şunları içermektedir:
- Bağışıklık sistemi hastalıkları
- Spesifik ve nadir enfeksiyonlar (HIV / AIDS gibi)
- Crohn hastalığı
- Midenin safra hassasiyetini arttıran gastrik ameliyatlar (3)
Helikobakter Pilori (helicobacter pylori) Bakterisi Nedir?
- pylori enfeksiyonu özellikle gelişmekte olan ülkelerde yaygındır ve enfeksiyon çocukluk çağında başlar. H. pylori ile enfekte olan çoğu insan herhangi bir belirti yaşamamaktadır. Yetişkinlerin belirtileri hemen göstermeye başlaması daha olasıdır.
Araştırmacılar, H. pylori enfeksiyonunun nasıl yayıldığından tam olarak emin olmasa da, bakterinin bulaştığı yiyecek, su veya yemek kaplarının bu bakteriyi yaydığı düşünülmektedir. Bazı enfekte kişilerin tükürüklerinde H. pylori bulunmaktadır; böylece enfeksiyon tükürük ya da diğer vücut sıvılarıyla doğrudan temasla da bulaşabilmektedir. (4)
Reaktif Gastrit Nedenleri
Reaktif gastrite yol açan durum mide astarının hasar görmesidir. Mide astarı zarar görmüş bazı kişilerde reaktif gastrit gelişebilmektedir. Reaktif gastrit:
- Akut veya kronik olabilir.
- Aşınmaya neden olabilir.
- Çok az veya hiç iltihaplanmama durumu olabilir.
Reaktif gastrit, iltihaplanmaya az veya hiç sebep olmadığında reaktif gastropati olarak da adlandırılabilir. Reaktif gastritin nedenleri aşağıdakileri içerebilmektedir:
- Steroid olmayan antiinflamatuar ilaçlar ya da aspirin ve ibuprofen tipi ilaçlar
- Alkol içmek
- Kokain kullanmak
- Radyasyona maruz kalma veya radyasyon tedavisine maruz kalma
- Safra reflüsü (ameliyatla midesinin bir kısmı çıkarılmış olan insanlar görülebilir)
- Travmatik yaralanmalar, kritik hastalıklar, ciddi yanıklar ve büyük cerrahiler nedeniyle strese tepki (reaktif gastritin bu türüne stres gastriti de denmektedir) (5)
Eroziv Gastrit Nedenleri
Gastrit, gastrointestinal organların astarlarının iltihaplandığı bir durumdur. Ancak, eroziv gastritte astar yavaş yavaş aşınır ve organ astarında delikler açığa çıkar.
Eroziv gastritin bilinen ortak nedenleri arasında şunlar bulunmaktadır:
- Ana eroziv gastrit nedenlerinden biri hasar görmüş mide astarıdır. Bu, Crohn hastalığı, besin alerjileri, kolik ve kalıcı asidite, gastrointestinal reflü ve E. coli gibi bakterilere bağlı enfeksiyonlar gibi altta yatan tıbbi koşullar nedeniyle ortaya çıkabilir.
- Eroziv gastrit, steroidler ve steroid olmayan antiinflamatuar ilaçlar gibi bazı ilaçların aşırı tüketimi nedeniyle ortaya çıkabilmektedir.
- Genetik koşullar, viral hastalıklar ve bakteriyel hastalıklar da mide astarına zarar verebilir.
- Stres genellikle eroziv gastrit ile ilişkilidir. Mideye vuran stres, gastrointestinal organların hasar görmesine neden olabilmektedir. (6)
Bağışıklık Sistemi Nedeniyle Oluşan Gastrit
Otoimmün gastritte, bağışıklık sistemi mide astarında bulunan sağlıklı hücrelere saldırmaktadır. Bağışıklık sistemi normalde bakteri, virüs ve potansiyel olarak zararlı diğer yabancı maddeleri belirleyerek ve onları yok ederek insanları enfeksiyonlardan korumaktadır. Ancak bağışıklık sistemi bozukluklarında bu durum tam tersi şekilde ilerlemektedir. Otoimmün gastrit, kroniktir ve genellikle eroziv (aşındırıcı ya da tahriş edici gastrit tipi) değildir.
Diğer Gastrit Nedenleri
Daha az sık görülen gastrit nedenleri arasında ise şunlar bulunmaktadır:
- Crohn hastalığı (gastrointestinal yolun herhangi bir bölümünde iltihaplanma ve tahrişe neden olmaktadır)
- Sarkoidoz, inflamasyona neden olmayan bir hastalıktır. Kronik inflamasyon durumunda vücudun çeşitli organlarında anormal doku kütlelerinin oluşmasına neden olur. Hastalık tipik olarak akciğerler, deri ve lenf bezlerinde başlar.
- İnek sütü ve soya gibi gıda maddeleri alerjileri (özellikle çocuklarda)
- Virüsler, parazitler, mantarlar ve H. pylori dışındaki bakteriler (genellikle zayıflamış bağışıklık sistemine sahip insanlarda görülen enfeksiyonlardır) (7)
Yaş: Mide astarı yaşla birlikte azalma eğiliminde olduğu için yaşlı erişkinlerin gastrit riski artmaktadır. Yaşlı erişkinlerin H. pylori enfeksiyonuna veya otoimmün bozukluklara sahip olma olasılığı gençlere göre daha yüksektir. (8)
Gastrit Hastalığı Nedir?
Gastrit, mide astarındaki iltihap (tahriş) nedeniyle oluşmaktadır. Bu durum, enfeksiyon, alkol kullanımı, belirli ilaçlar, bazı alerjiler ve bağışıklık sistemi koşulları gibi birçok faktörden kaynaklanabilmektedir. Gastrit, akut gastrit (bir veya iki gün süren ciddi ataklar) veya kronik gastrit (uzun süreli iştah kaybı veya mide bulantısı) şeklinde olabilmektedir. Birçok durumda, kişi gastritin hiçbir belirtisini yaşamamaktadır.
Bazı gastrit tipleri mide kanseri riski artışı ile ilişkilendirilmiştir. Tedavi seçenekleri arasında, bilinen tahriş edicilere maruz kalmaktan kaçınılması ve mide suları miktarını azaltmak için ilaç tedavisi uygulanması bulunmaktadır. (9)
Gastrit Belirtileri
Gastrit nasıl anlaşılır? Bakteriyel bir enfeksiyondan kaynaklanan gastriti bulunan birçok kişi herhangi bir belirti yaşamamaktadır. Diğer vakalarda, gastritin neden olduğu gastrit başlangıcı ve ilerleyişi belirtileri arasında şunlar bulunmaktadır:
- Hazımsızlık
- Karın ağrısı veya yanma hissi
- Mide bulantısı ve kusma
- Yemekten sonra dolgunluk hissi
Eğer mide astarı aşınmışsa (eroziv gastrit) ve mide asidine maruz kalırsa belirtiler ağrı, kanama veya mide ülserini de içerebilmektedir.
Gastrit Tedavisi
Gastrit nasıl geçer? Gastritin nedenini belirledikten sonra, nedene maruz kalmayı önlemek için adımlar atılabilmektedir. Örneğin, alkol iltihabı tetikliyorsa, içtiğiniz alkol miktarını azaltabilir veya içmeyi tamamen bırakabilirsiniz. Diğer koşulların tedavisine yardımcı olmak için alınan antiinflamatuar ilaçlar durdurulmalı veya bir alternatifle değiştirilmelidir. Gastritin genel olarak tedavi yöntemleri arasında şunlar bulunmaktadır:
İlaç: Gastrik suları içindeki asit içeriğini azaltmak için kullanılabilecek tabletler mevcuttur. Durumunuza bağlı olarak bu ilaçları birkaç hafta veya aylarca almanız gerekebilir.
Diyet değişiklikleri: Mide astarını tahriş edebilen alkol ve kafeinin sınırlanması veya tüketiminin tamamen bırakılması bu diyet değişikliklerine girebilir.
Hiçbir tedavinin uygulanmaması: Helicobacter pylori mevcut değilse ve biyopside görülen başka bir özellik yoksa genellikle gastrit tedavisine gerek görülmemektedir. (11)
Gastrit ameliyatı: Süpüratif (Flegmonöz) gastrit (yaygın olarak streptokok enfeksiyonları ve viral enfeksiyonlar sonucu oluşmaktadır) dışında, cerrahi müdahale gerekli değildir. Bu durumda, etkilenen bölgenin rezeksiyonu ile cerrahi müdahale en etkili tedavi şekli olabilmektedir. (12)
Gastrit için hangi doktora gidilir: Gastrit tanısı ve tedavisi için başlangıç olarak aile doktorunuzdan yardım alabilirsiniz. Doktorunuz gastritten şüphelenirse, sizi sindirim bozuklukları uzmanına (gastroenterolog) sevk edebilir. (13)