İç kısımdaki karayolunda konuşlandırılmış iki savaş gemisine yerleştirildik: Kızıl Kafkasya kruvazörü ve Columbus yelkenli gemi (denizaltı üssü). Ben diğer "imleçler" arasında kruvazöre bindim, etle mükemmel karabuğday lapası yedik ve çay içtik.
Sonra “Nizam” ta görev yapan (geminin iç mekânı), kolunda bir bandaj ile ve sağlıklı dost teknelerimiz bizi “kokpit” e yerleştirmeye başladı. Profundovy, en düşük kasetli bas tekneleri sıkışık odalarda gürledi ve bize gerekli talimatları vererek, hızlı bir şekilde katı bir şekilde yetkilendirilmiş bir adres olan "yoldaşlar" dan "oğulları" himaye etmeye başladı. Teknelerin bize ait olduğunu, bizimle dalga geçme niyetinde olmadığını ve “cilt” olmadığını anladık. Minnettarlıkla, tüm siparişlerini daima isteyerek yerine getirdik, merdivenleri ve güverteleri sadece “mermi” ile koşarak yürüttük.
Asma yatak için uygun bir yer ararken, rampadaki kabinin içine bir denizci indi. Bir süre bana baktı ve sessizce "elmacık kemiklerini çaldı" (anladığım gibi, bu onun alışkanlığıydı).
Sağır bir sesle “Gel, sana yatak için iyi bir yer göstereyim,” dedi.
Beni kabininin derinliklerine götürdü ve bana büyük bir tavan vantilatörünün ızgarasını gösterdi.
- Burası iyi bir yer ve geceleri sıcak olmayacak ...
- Fanın gürültüsü karışmaz mı? - İstemeden bir soru sordum, çünkü mahalleden çok büyük bir ünite ile utanmıştım.
- Korkma. Bu fanlar sessiz.
Kruvazöre alıştırması sırasında, defalarca sözlerinin adaletli olduğuna ikna oldum ve tatlı bir şekilde uyudum, saç kurutma makinesi gibi üflenir, havasız gecelerde serin bir hava akımıyla, üst zırhlı kalıbın sıcak gününden sonra soğumadan uzun bir süre boyunca soğudu. Aynı fanda yıkanmış çizgili yeleğe sarıldım ve sanki insan figürüne benzeyen bir mesafeden, sanki canlı, yalpalanmış ve çırpınan ılık bir akışla şişirildi.
Sonunda, filoda "zulüm" olarak adlandırılan, sonsuz konuşma ve hikayelerin yer aldığı tahminde (geminin pruvası, denizcilerin ve ustaların geleneksel dinlenme yerleri) tanıştık ve konuştuk.
Yeni tanıdık Vasily Shukshin'i çağırdılar (ilk hecede aksan). İkimiz de sigara içmedik. Onu geminin cihazıyla ilgili sorularla rahatsız ettim ve akşam yemeğinden sonra bana çok şey veren geziler yapmaya başladı. Beni asla "salaga" olarak adlandırmamasını merak ediyor, diğerlerinde ise bu saldırgan ve yarı-cezalandırıcı kelime ağzından uçtu, ve daha sık sık "geminin kendi pilotları olduğumuz" lağetin "kendi dudaklarından uçtu. .
Shukshin'in yardımseverliği sayesinde, savaş gemisiyle tanışmam oldukça başarılı geçti, denizcilik hizmetinin temellerini, sayısız şartı hızlı bir şekilde öğrendim ve net bir programa alıştım. O günlerde, "zorbalık" görünürde değildi.
Shukshin'in ve böyle bir bölüme şahit olduğumuzu hatırlıyorum. Maksyuta rütbesi kruvazörü komutanı Kaptan 1, bel boyunca (geminin üst yapısının orta kısmı) güvertede geçen, savaş uçağı 2'in (topçu muharebe biriminin) denizcilerinden birinin, “hromachi” (topçu savaş birimi) seremoniye ait bir haftasonu botu olarak yayınlandığını fark etti üç yıl. Ayakkabı dikiş yerinden fırladı ve sürünerek geçti. Maksyuta, denizcinin bu ipliklerin görünüşte çürüdüğünü ve ilk işten çıkarılmadan sonra “dağıldığını” açıkladığını dinledi.
Geminin komutanı, çeyrek usta hizmetine yenilerini basması için talimat verdi, ancak zor olduğu ortaya çıktı: çeyrek usta memuru bunun için bir rapor eklemek ve imza ile onaylamak gerektiğini, çünkü botların vade tarihine hizmet etmediğini bildirdi.
Maksiute bu çeyrek usta "mantığını" beğenmedi ve denizciye, o sırada Çekoslovakya şirketi Batya'nın filoya sağladığı subay botlarını çıkarmasını emretti.
Bundan sonra, denizci, çalışanların talebi üzerine, denizcileri için "amiral" olarak adlandırılan mükemmel kalitede botlarını ve sahibinin kendisinin iyi huylu bir şekilde güldüğü, gemi zekası şakalarına konu olduklarını defalarca gösterdi.
Bu küçük bölümde Shukshin düştü:
- Şimdi denizci korku için değil vicdan için hizmet edecek. Bu dikkat babalarının komutanları ihanet etmez. Böyle bir komutan için denizci ateşe girecek ve içeri girecek ve bu ayakkabılar pahalı bir anı olarak köyüne götürülecek ...
Bir duraklamadan sonra Vasily ekledi:
- Bu arada, Rus deniz komutanları ve komutanları, kardeşimizin bakımını ilk emir olarak kabul etti. Neden babalarının komutanları çağırıldı?
Her sabah filonun gemilerinde güverte taradılar. Shukshin ve ben bunu yaptık. "Küçük ya da büyük düzenli" olarak adlandırıldı. Cumartesi günü yapılan büyük düzenli.
Geminin güverte ince sarı kum serpilir. Ondan sonra, ahşap "baklashki" ile birlikte parke olarak monte edilmiş meşe tabağını ovaladılar. Zırh üzerine yerleştirilmiş bu tip bir “parke” tipi güverte, metali güneşte güçlü bir ısınmaya karşı koruduğu için oldukça pratiktir (güvertenin altındaki odalarda korkunç bir ısı vardır). Ancak fırçalamak kolay değildi.
Büyük Cumartesi düzenlilığı çok karmaşıktı ve en temiz hostes, Rus donanmasının bu iş için her gün kullandığı çaba ve çabalardan büyük bir şaşkınlık doğuracaktı.
Döşeme "bozulmamış bir gözyaşı gibi" yapıldıktan sonra, kum hortumlardan dıştan suyla yıkandı, güverte huş ağacı süpürgelerle ovuldu, sonra sonunda özel bir tahta kürekle "kürekle çekildi". Ama hepsi bu kadar değil. Bu operasyonun sona ermesinden sonra, teknelerden oluşan takım düzenli çalışmanın son bölümünü başlattı: güverte özenle “çarpıldı” ve ardından devasa bir iplik aralığından (bir tür tekstil fabrikasından gelen atıklar) bir bez parçasıyla silerek kurulandı.
Tekneler yavaş yavaş iş kalitesini kontrol etti, her bir ziftin içine ve çatlaklarına baktılar ve memnuniyetle homurdandı ve buğday bıyıklarını alıştırmaya alıştırdılar, zaten uzaklaşmaya başladılar, “tank” komutunu verdilerdi (dördüncü görevden denizcinin görevlendirdiği denizci) , yemek için gida takip edin.
Yan yana çalışıp, oldukça yorgun, Shukshin ve ben sırtımızı düzelttik ve birbirlerine nasır kustuklarını gösterdik. Aynı zamanda Shukshin sırıttı:
- Bugün dürüstçe filo grubunu kazandık.
Ancak, bazen “büyük düzenli” nin orada bitmediğini de belirtmeliyim.
Burada kruvazörün komutanı olarak olan garip bir uddan bahsetmeliyim. Soyadı Lyubchenko'ydu. Shukshin onunla birlikte ebedi sürtünme yaşadı, kural olarak sona erdi, Basil lehine değil.
Zampolit, hiçbir zaman düzenli, neredeyse kız gibi özelliklere sahip, kendisiyle aptal değildi. Filoda, bir kıyı biriminden transfer edildi ve şaşırtıcı sadist eğilimlerle karakterize edildi. Bir hindili hoşnutsuzluk yüzünü sonsuza dek yüzünde dondu ve sonsuz küçük mağaralarda özel bir tatmin buluyor gibiydi. Geminin memurları ondan hoşlanmıyordu ve bunu bilerek, onlardan uzak kalmasını sağladı.
Ve her nasılsa, kakadaki (yemek odasının bulunduğu terasın kıç tarafı) yukarıda açıklanan büyük derinlikten sonra, siyasi subay ortaya çıktı: Onu görünce Vasya elmacık kemiklerini sıktı ve fısıldadı: "Eh, şimdi sorun için bekleyin." Yemek odasına inerken, Lyubchenko ceketinden kar beyazı bir mendil resmini çekti ve onları güverteye doğru yönlendirdi. Denetledi. Tekrar koştu ve yüksek sesle bağırdı:
- Bowwain, öğrencileri arayın ve güverteyi azarlayın!
Küfür ve eski çeviklik olmadan, kum, süpürge, kürek ve paspas almaya başladık.
Shukshin, “Kutu” üzerinde ne tür meyvelerin olduğunu - sıkılmayacağınızı gördüm ”dedi. - Bir erkek - iki yönlüdür: İçinde hem hayvan prensibi hem de halk oturur. Hayatında ne hakim olacak bilinmiyor ...
O zaman bile Vasily'nin “kahramanlık hayatımızda” çok şey anlamaya, analiz etmeye çalıştığı dikkat çekiciydi ...
Ayı Masha
Gemideki mutfak üst güvertede "bel" üzerine yerleştirildi. Patatesleri soymak için periyodik olarak gönderildik. Vasili Şukşin'in "halk yolu" da, siyasi görevli ile aynı çatışmalar nedeniyle aşırı büyümemiştir. Gale'ye geldi, keskin bir bıçakla silahlandı, baş aşağı bir çinko kovaya oturdu, sessizce ve özenle patatesleri soymaya başladı.
İki büyük alüminyum sarnıç temizlemek gerekliydi, bir saatten fazla sürdü ve bu nedenle kendisini “zulmetmeye” başladı, tuzlu denizci hikayeleri, fıkralar, ama daha çok Yesenin ve Puşkin'in şiirleri okundu. Ve zaman akmaya başladı çok sıkıcı değil.
Bir keresinde bir donanma ekibinden gelen acemi bir acemi gönderildi. Denizci, iletişimde, terbiyesiz, priblatnny, konuşkan ve son derece nahoş oldu. Patateste “boğulduğunu” çünkü burnunu güverte üzerinde patlattı ve “ratman-kayıkları” bunu gördü. Denizci uzun süre yaşadı, zaman aldı, sonra Vasily'in önünde durdu ve sarsıldı: “Odessa'da, çarşıda, gürültü ve tararah. İhtiyacınız olan her şey satılık: çöp ve çöp kutusu ... "
Taşındıktan sonra denizciye bir yer verildi. Isteksizce oturarak, bıçağa bakmaya başladı ve olduğu gibi mırıldandı:
- Çalış, aptalları sever ...
Tam o sırada buruşuk bir tankla çırpınan Mashka ayısının kadırgaya su bastı. Yaklaşık bir yıl önce, Karadeniz Filosunu destekleyen Moskova Sanat Tiyatrosu'nun sanatçıları küçük bir komik topla sundu. Arka ayakları üzerinde yükseldiğinde, mutfaktan gelen tatlı kokuları gürültülü bir şekilde kokladı, aynı zamanda birinden bir parça şeker ya da şeker çekmeyi umarak her birimizi ayrı ayrı kokladı.
İstisnasız herkes Masha'yı severdi, Kok onu fazladan bir pancar çorbası ya da et parçası ile şımarttı, diğerleri tatlıya kaplandı. Açık kahverengi bir takımdı, güçlü, dolgun ve alışılmadık dostu. Biri ona dövüşmeyi öğretti ve akşam saatlerinde mevcut olanların kahkahaları altında, bu etkinliğe zevkle düşkün, denizcilerin büyük neşesine. Genellikle düşmanı omuz bıçaklarına atmayı kolayca başardı, ardından onu kesinlikle “öptü” - büyük kırmızı bir dille yaladı.
Masha, gemideki zamanı sırasında, oldukça “insancıllaştırılmış”, birçok kelimeyi anladı, sevgiyi severdi, gemideki rutini biliyordu, kayıkçıları ve subaylarını “görerek” biliyordu ve sorgulamadan onlara itaat ediyordu.
Masha'nın gelişiyle farkedilir şekilde neşelendik, şakalar düştü, dost fırfır yakalı saçları, kalın boynu ... Ama beklenmedik bir şey oldu. Mashka, priblatnogo denizcisinde oldukça uzun bir süre kokladığında, görünüşte onu tanıyıp ezberleyerek, ağzından bir sigara alarak hızla ayının burnuna yapıştırdı. Masha geri çekildi, arka bacaklarına oturdu ve kendini ön pençeleriyle kapattı. Ağrı ve şaşkınlık gözlerinde ortaya çıktı. Sonra o kadar kükredi ki, tacizci denizci, mutfaktan kurşun gibi uçtu. Masha onu yakalamak için acele etti. Kayıkçılar, öfkeli ana kurdu kurtardı. Kovalamayı görünce, ıslak bir denizci bornozunu ayının başına attı. Masha durdu ve birdenbire gözlerimizin önünde, büyük pençelerini salıvererek, göz açıp kapayıncaya kadar en güçlü cübbeyi zavallı paçavralara çevirdi. Shukshin, "İşte burada, uyanık ayı gücü" dedi. En büyük korkudaki denizci ana kalibrenin kulesine ulaştı ve metal dirsekleri titizlikle tırmandı, ortadan kayboldu.
Orada birkaç gün boyunca gıda taşıdılar, çünkü alışılmadık derecede keskin bir içgüdüsü olan ve suçlunun kokusunu koklayan Mashka, misilleme yapmak için ona koştu. Sorunlardan kaçınmak için, tekneler olayla ilgili rapor verdi.
Mashka gemisinin komutanı ve hemen denizcilik ekibinde karaya çıktı. Gemiyi inceleyen Mashka kısa süre sakinleşti, suçlunun artık olmadığını fark ederek eski dostluğu tekrar ona döndü.
gemi
Gardiyanlar kruvazörü "Kızıl Kafkasya", Karadeniz Filosunun haklı bir gazisi idi. Eşi, yapımcıların efsanevi "Varyag" olarak filme alıp, ona sahte bir pipo koydukları aynı tip kruvazör "Kırmızı Kırım" idi. Hafifçe dumanlanan kruvazör, yakına yerleştirilmişti ve Shukshin'le ben de stereo olarak baktık.
Sevastopol körfezinin derinliklerinde, varillerinde başka bir gemi vardı - savaş gemisi Novorossiysk (eski "Julio Cesare" - "Julius Caesar"), İtalyan filosunun II. Dünya Savaşı'ndaki müttefikleri ve galipleri arasındaki bölünmesinden miras kalan bir miras. En büyük büyük kalibreye sahipti ve etkileyici bir manzaraydı. Daha sonra, Prens Borghese'nin İtalyan sualtı sabotajcılarına zarar verdi (en son versiyonlardan birinde).
Vasly, Novorossiysk'i ziyaret etmemi tavsiye etti.
Bunların hepsini yazıyorum, çünkü Shukshin, bilinmeyen bir nedenden ötürü, filomuzla ilgili tek bir hikaye yazmadı, kruvazör Kırmızı Kafkasya'daki hizmetiyle ilgili neredeyse hiç baskı yapmadı.
Bu, çalışmalarının gizemlerinden biri olabilir. Ancak, kısa bir yüzyıl serbest bırakıldı, ve muhtemelen, sadece zamanı yoktu ...
Geminin programına “kişisel zaman” koymakla akşam saatlerinde uzun sohbetlerde geçirdik ve gemide yürüdük. Aynı zamanda, Vasily'i geçerken talimat verdi:
- Deniz kuralını unutmayın - yağlı boya ile boyanmış her şeyin bacak haline getirilmesi yasaktır. (Bu noktada, tahtaların üzerine rayların üzerine yerleştirilmiş boyalı top boya muhafazası boyunca yürüdüm, altlarına deniz suyu için boru hatları döşedim.)
--- Boatswain görecek, sıra sıra dışı sıyrık dışı kıyafeti kıyafeti giyecek.
Gemideki savaştan sonra birçok yara var. Kıç tarafının bir kısmı, Stalin'in otuzlu yıllarda yerel Kafkasya'da tatil yapmayı sevdiği Chervona Ukrayna'nın liderinden kaynaklandı (Alman dalış pilotu bombayı doğrudan boruya çarpmayı başardı). Yanları boyunca ve hatta ön tarafta bile, bomba ve mermi parçalarından çok sayıda delik vardı, dikkatlice demlendi ve kırmızı kırmızı kurşunla yazılmışlar şöyle yazılmıştı: "I.Petrov'un Çavuş 27'u, bu 1941 Eylül 2 parçası ile öldürüldü."
Gemi tamir edildiğinde ve yeniden boyandığında, delikler üzerindeki tüm yazılar düzenli bir şekilde devam etti. Ve söylemeliyim ki onları okumak şok oldu.
Gemideki savaş gemisinde herhangi bir savaş var mı diye sordum? Olumlu cevap verdi Vasili:
“Örneğin, sizi seven teknelerimiz pilotları çok seviyor.” - Shukshin sırıttı, bana doğru baktı. - Bu savaştan. Kruvazör havadan gelen destek nedeniyle batmadı. Ve dibe gitmek için birçok fırsatı vardı. Kruvazöre hava bombası vurdu ve havacılar tarafından bitirilmesine izin verilmedi. Havacılık genel olarak, güzelliğimiz bir kereden fazla kurtarıldı ... Ancak, bu olaylar hakkında daha fazla bilgi edinmek istiyorsanız, tekneye yelken açın. Konuşmayı sever.
Kısa süre sonra geminin pruvasındaki batalerka'larında "teknelerin krallığı" ndaydık. Orada her şey kırmızı kurşun bankalar, çapa zincirleri artıkları ve yapması gereken her türlü şey tarafından yapıldı.
Kayıkların şarap içmek için zayıf bir yanı vardı, bu da kırmızı bir ten ve kızıl bir burunla ona ihanet etti. Ama önlemi biliyordu ve affedildi. Nitekim, isteyerek savaş hakkında konuşmaya başladı, basıyla dalga geçti:
“Ben ve gemi yaşlanıyoruz.” Zaten 16 düğümlerinde hızla, vücut deforme olmaya başlar. Ve bir zamanlar yakışıklı bir adam vardı! .. “Votka'daki münhasır ticaret” den paraya dayanıyordu. Ancak 1930-m ile tamamlandı. Bu nedenle, tüm mayın karşıtı kalibre kruvazörleri, optikleriyle birlikte İtalyan "dvuhstvolki" dir, ancak merkezi yangın kontrolüne dönüştürülür.
Birlikler Feodosia'ya indiğinde, gemi hançer ateşi altında duvara yakınlaştı. Bir süredir onları silah sesiyle boğduk ve birliklerini indirmeyi başardık. Doğrudan Feodosia'nın setine. Etrafında her şey vuruldu. Her iki taraftan da bir yangın telaşı var. İki tarafta da sebat ve öfke. II, inan bana, bir film gibiydi. Havadaki savaş olayı korkutucu ... Savaş sırasında bazıları deliye döndü.
Kayıkların hikayelerini duyduktan sonra, üst güvertede bir süre dolaştık, şehrin ışıklarına baktık ve Vasily Shukshin çok sessiz olsa da sıkılmadık ...
Bir keresinde bana gemideki "aziz köşesini" gösterdi, kimsenin engellemediği ve kendini güvenli bir şekilde Srostki'ye mektup okumaya ve yazmaya adayabildiğini gösterdi. Bunu yapmak kolay değildi: dar bir boru boyunca demir dirseklerden en aşağı güverteye kadar gitmek gerekliydi.
Aynı zamanda senaryo bölümündeki sinematografi enstitüsüne girmek istediğini ve kırsal yaşamdan çok sayıda senaryo yazdığını da itiraf etti. Senaristin asıl zorluğunun, her insanın “çarpıcı bir kozmos” olması nedeniyle yalan söylemeden, süslemeden insan karakterlerini yazmak olduğuna inanıyordu.
Ancak yakında gelecek yazarın yalnızlığı, her hangi bir nedenle denizci Shukshin'in isimsiz mektuplar yazmasına karar veren her yerde hazır bulunan siyasi subayın dikkatini çekti. Ve ondan çok hoşlanmadım. Kibir, rütbe öncesi okuma, sıra dışı kıyafetler, zehirli yaşam. Siyasi memurun çabaları ile anneye vaat edilen izin süresiz ertelendi. Vasili mideye zarar vermeye başladı (görünüşe göre strese bağlı olarak), doktorlar kısa sürede ülser haline gelen "akut gastrit" i belirlediler. Bu hastalık, radyo operatörü Shukshin'in, 1953 yılında (1949'ta çağrıldı) programdan bir yıl öncesinden demobilizasyonuna neden oldu.
Deniz Kütüphanesi
Kısa süre sonra kruvazör "Kırmızı Kafkasya", varillerden çekildi, dikkatlice ve yavaşça "duvarda" yavaşça demirleyen yakın Killen koyuna girdi. Sevastopol şehri daha da yakınlaştı, troleybüsler çok yakındı, ancak nadiren görevlilerden kovuldu. Biz "bıktık" ve haftanın her günü dakika planlandı. Denizcilik işi sıkıcı değildi: bayrak sinyallerini, alfabeyi, topçu silahlarını ve deniz düğümlerini hızla ele geçirdik ...
Akşam yemeğinden sonra, akşam yemeğinden sonra kaleye doğru yürüdüler, silahların namlularının altına oturdular ve şehrin titrek sesine bakarak sessizce konuşuyorlardı. Sessiz, ama her zaman huzurlu değil.
- Köyde sonbahar rybalochku hareket ederdi. Chub'lar gagalamayı, iyi ve küçük boyutlu altbilgileri ve hamamböceklerini çekmek zorundalar - annesine bırakılan ayrılığın kendisini ne zaman "parladığını" merak ederek, görünüşte yavaş yavaş başladı.
Fesleğen sık sık şu kelimeleri kullandı: "siz, şehir" ya da "biz, köy". Belki de çok sık bile ... Köydeki hayatı ve şehirdeki hayatı karşılaştırdım. Sonuç, üzücü, neşesiz bir tablo oldu.
Ondan ilk kez kolektif çiftçilerin at bulundurmalarının yasak olduğunu, kolektif çiftçilerin sicilde “çubuklar” için çalıştıklarını ve en önemlisi köylülerin pasaporta sahip olmadıklarını öğrendim.
Daha sonra Shukshin'in sadece yedi yıllık bir okuldan mezun olduğu ve sinematografi enstitüsüne girdiği için bir olgunluk sertifikası alınması gerektiği ortaya çıktı. “Eğitim yetersizliği” nedeniyle uygun olmadıkları duygusu, yaşamını şiddetle zehirledi. Bu acı dolu noktaya sıkça hitap ettiği, böylece işkencelerini ağırlaştırdığı açıktı.
O zamanlar Shukshin’in “Rustik Teması” nı beğenmedim ve bu nedenle “rekoru” değiştirmeye çalıştım. Bir keresinde onu bir soru ile şaşırttım:
- Jack London'un Martin Edens romanını okudunuz mu?
- Hayır, neden?
- Sevastopol kütüphanesinde okuyup kaydolduğunuzdan emin olun. Çoğu insan için hayat ana giriş değildir. Bu nedenle, bir hedef belirlerseniz, sadece kendi gücünüze, iradesinize ve kendi yeteneğinize güvenin! (İfade gereksiz yere ahlaki ve Vasya titredi.)
Ayrıca, talebi üzerine, ünlü bir yazar olan denizci Martin Eden hakkındaki romanın içeriğini detaylı bir şekilde anlattım. Romanın hüzünlü sonunu kasten düşürdüm.
Shukshin beni kesintisiz dinledi, çentiklerle oynadı ve sudaki yansımalara baktı. (Bu güne kadar Jack London’un kitabının Vasily Shukshin'in hayatında büyük bir rol oynadığı inancını kendimde taşıyorum.) En sevdiğim Stendhal, Paustovsky ve Sholokhov’a koyduğum önerilen kitapların bir listesini derlememi istedi. özellikle), Bernard Shaw, Leo Tolstoy, Fyodor Dostoevski (daha sonra resmen toplumun "Bilgi" ve eleştirmen Ermilov "gerici bir yazar" broşürlerinde düşünülmüştü. "Altın Buzağı" Ilf ve Petrov'un uzun listesini kapattı.
Vasili listeyi dikkatlice okuyup Tolstoy adına ulaştınız: “Bizi aptal değilsiniz. Okuduğumuz bir şey” dedi. Kaçırmaktan korktuğumda tam da bahsettiğimi söylemek için hızlıydım.
Bu gelecek Pazar, izinli olarak bir araya gelip, Denizcilik Kütüphanesine gidip şehri görmeyi başardık. O yıllarda Denizcilik Kütüphanesi, Lenin Caddesi'ndeki halk bahçesinin yanında, ünlü "Deniz Öyküleri" nin yazarı olan yazar Stanyukovich'in evinin (savaş sırasında yıkıldığı ev) bulunduğu yerin yakınında bulunuyordu. Genç ve güzel bir kütüphaneci Evgenia Matveevna Shvarts tarafından karşılandık.
Shukshin'i dikkatlice ve dikkatlice dinledi, önerilen literatür listesine baktı, bir konuşma başlattı, listeye bir şeyler ekledi, her zaman bizi "genç insanlar" olarak adlandırdı. Ve böylece iyi niyetli, iyice yaptı. Sonra biraz beklememizi istedi ve yan odaya geçti.
Neredeyse hiç kimse yoktu ve Vasily eski kitapçıkların kitapçıklarına ilgi duymaya istekli görünüyordu. Derin set gözleri bir iç ışıkla aydınlandı. İyi arkadaşlar arasında olduğu gibi burada da hemen rahatladığı belliydi.
Kütüphanemizden "Martin Eden" i elimizde bıraktık, Stendhal ve diğer harika kitaplardan ... Shukshin'in bir kitap tuttuğunu ne kadar dikkatlice ve sevgiyle istemedim: okşayarak, dikkatlice çevirerek. Çok dikkatlice, dikkatlice ve yavaşça okurdu. Hevesle okuduğunu ne tartıştığını tartışıyordu, kararları derin, orijinal, tartı. Özellikle yeni, anlamlı, doğru bir şekilde fark edilen ve iyi tanımlanmış bir şey öğrenirse canlandı.
Yazarların özlüyor, yanlış, yanlış, en deneyimli yazar olarak gördü. HG Wells, ilgilenmiyordu. Fantezileri hayran değildi. Jules Verne Wells ile karşılaştırıldığında, bir şekilde kaybedeceğine inanıyordu.
Sholokhov’un ustalığı Shukshin tarafından çok yüksek olarak kabul edildi ve muhtemelen Veshki’de onunla buluşacağını düşünmedi.
Batılı yazarlardan, daha kesin olarak Fransız klasiklerinden, Rabelais'i vurguladı. "Gargantua ve Pantagruel", bu çalışmanın ışıltılı halk mizahına nüfuz ederek birkaç kez okudu. Belki de ölümsüz Fransız Rabelais'in okunması daha sonra Shukshin'e, modern yazarların kimsenin yapmadığı şeyleri, "Üçüncü horozlara" muhteşem bir hiciv hikayesi yazmada yardımcı oldu. Şüphesiz, komployu bir yıldan fazla bir süre boyunca düşündü.
“Size öyle gelmiyor mu,” dedi bir keresinde bana, “devrimden sonra biz Ruslar bizi bir yere itmeye çalışıyoruz.” Ve herkes yerel bürokratik raketten başlayarak en tepeye kadar bizi yönetmek istiyor. İçimizde çok önemli bir şey ezildi, değil tarihsel gurur, başka bir şey değil ...
Ticaret ağının çalışanları ya da "tüccarlar" onun için köylerin ve şehirlerin kan emici, yapay bir kıtlığın yaratıcısı, en iğrenç cinsi insanlardı - zalim ve acımasız. Kabiliyetleri, polis ve yerel makamlarla dayanışma, yenilmezliği ve basit işçilere olan saygısı karşısında sık sık kaybolduğunu itiraf etti. Benim düşünceme göre, Shukshin daha sonra öykülerinde psikolojik davranışlarını, davranış tiplerini çok sadık bir şekilde resmetti.
Bir gün, tesadüfen, beni vuran gerçeği fark ettim - kan nakli istasyonundaki Botkin hastanesinde, satıcılardan tek bir kan bağışı vakası yoktu. Vasily Makarovich olduğunu nasıl hatırlamazsın!
Kütüphaneden sonra "Istorku" ya (Tarihi Bulvar) gittik. Orada bir pirinç grubu çaldı. Açık alanda yeşil akasyalarla çevrili çiftler dans etti. Vasili “danslara” kayıtsız kaldı, çünkü dans edemedi. Bir süre, girişin etrafında konuştuk, “üçüncüyü ovuşturan iki cinsiyet” (kazayla olduğu gibi attığı keskinlik), ardından “itti” ve yürüdüklerini izledik.
Rus subay Leo Tolstoy'nin 1854'te uzun süre savaştığı dördüncü bodrumda, yelkenli gemilerden çekilen eski gemi toplarını, hasır turlarını, boğma mermi ve maçalarının orijinal kalkanları olarak kullanılan eski kalın ipleri inceledik. Fesleğen sessiz kaldı ve uzun süre konsantre edildi, sonra yüksek sesle nefes verdi:
- Evet, hikayemiz. Büyükbabalarımız için çok zordu. Ve Sivastopol kalmalıydı ... Çar, çay, ah, bu utancı öğütmenin ne kadar acı verici olduğunu ...
Sivastopol'ü uzun süre dolaştık. Son savaşların izleri her yerde görülebiliyordu: Istorka'daki harap evlerin duvarları, mermilerden gelen yırtık pırtıklarla, deniz kenarındaki deniz parkında, dekoratif bir taş köprünün altında, yarısı aşınmış bir Alman yazıtlı demir bir kapıyla yapılmış demir çit.
Ancak kentin restorasyonu ve inşaatı yoğun bir şekilde devam etti. Sağlığı iyi olan Rus kızları gözlerinin önünde güneş solmuş fularlara sarıldılar, el testereleriyle devasa Inkerman taş bloklarını görerek, yüzleri levhaya çevirdiler. Beyaz kireç tozu havada her yerdeydi. İki ya da üç katlı yeni evler inanılmaz rahat görünüyordu ve kentin kendisi yavaş yavaş Alexander Zurban Zurbagan'a benzemeye başladı ...
Gemiye döndüğümüzde, tüzüğe göre, deniz bayraklarını kıç tarafına selamladık ve hızlı bir şekilde güverte boyunca yürüdük. Masha'nın ayı tarafından karşılandık. Fesleğen başının arkasındaki kapağı itti, haunlarına çömeldi ve şekerleme yaptı. Masha, zekice gözleriyle bakıyor, adanmış bir şekilde ayaklarımızın dibine yerleşmişti.
Bu gibi durumlarda Shukshin'in canavarla uzun süre konuşabilmesi çok ilginçti ve Mashka onu dinledi! Gözlerini özlemle, sessizce ve güvenle ona her ikisinin de ormanda olacağını söyledi. Gemi derler ki, onun için değil aklından anlaşılmaz bir insan ürünüdür. Ayı sesini büyülenmiş olarak dinledi ...
“Orman insan mutluluğu değil” dedi ve “Herkes için orman aynı…” dedi.
Vasili yavaşça kalktı, kitapları desteden aldı.
- İçeri gelsene! - Ve bakmadan, merdivenin yoluna gitti. Saatin başlamadan önce kitaplarla yalnız kalmak için sabırsızlanıyordu ...
Son toplantı
Vasily ve ben hemen hemen her akşam yediden sonra tanıştık. Bu ziyaretler farkedilmedi, Gürcülerin kadrosu Vazha Sikharulidze bir keresinde açıkça sordu: “İkinci makalenin çavuşu sana tekrar geldi. Sizinle nasıl ilgileniyor, o ülke vatandaşı, ne?”
- Hayır. Beni “gençleştirir” ... Biz buluşmayı kabul ettik ...
İlişkilerimizi özellikle arkadaşça aramak imkansızdı. Ama Vasily, görünüşe göre böyle bir nedenden dolayı ilginçti. İntikamın gölgesi olmasa da, “entelektüel” bir takma ismim vardı. Akşamları amatör keman çalıyor, bunun yanında sigara içmiyor ya da küfürlü konuşmadı. Edebiyatı ve Puşkin'in “Onegin” ini ve Lermontov'un “Demon'unu” yürekten biliyordu. Vasily'nin sorusuna göre, bu şiirleri öğrenmeyi başardığımda, geceleyin dik dururken komodinin yan tarafındaki büyük harfle ve uyuya kalmamak için bütün sayfaları ezberlediğimi açıkladım. Gündüzün kaçınılmaz cezasının yakın ceza bekledi: “bekçi kulübesi izle” (öğrenci kelimesi) ya da sadece “bekçi kulübesi” tam anlamıyla patladı. Hafızam fena değildi ...
Çok sonra, Shukshin'in "Merdivenlerdeki Monolog" makalesini okudum. Zaten olgun bir usta olduğu zaman, 1973'da yazılmıştı. Bu yazıda kendisi, “Akıllı bir insan nedir?” Sorusunu soruyor.
“İlk olarak, fenomen zeki bir insandır - nadir olanı.“ Gerçeği nedir? ”Diye övünen bir soru olan huzursuz bir vicdan, bir zihin, kendisiyle ilgili acı bir uyumsuzluktur, Kaçınılmaz, Kaçınılmaz, acı verici. Eğer hepsi tek bir kişide ise - o bir entelektüel. Ama hepsi bu değil. Entelektüel, zekanın kendi içinde bir son olmadığını biliyor. Tabii ki bu bir şapka değil… ”
Öğrenci takma ismine rağmen, o zamanlar Shukshin'in geniş tanımına uymadım, fakat bir zamanlar pilot olmak istediği ve hatta bir havacılık okuluna girdiği için konuşacak bir şeyimiz vardı. Ve ayrıca, belki, çünkü matematiği sevdim. Shukshin bir keresinde yüksek öğrenim kurumlarına girdiğim için sorun kitabından çıkan üç bilinmeyenli bir denklemle ilgili bir problem çözmemi buldu.
“Ve sen bir yeteneksin Kashtanka,” dedi aykırı bir ilgiyle, “ayçiçeği tohumları gibi. Benim için matematik, özellikle de trigonometri, aysız bir gecede karanlık bir orman ...
O zaman bile hatırladığım kadarıyla, on yıllık süreyi bitirmeye karar verdi ve gerekli ders kitaplarını edindi.
Bir kolay soruyu daha cevaplamaya çalışmama izin verin: “İkinci makalenin ustabaşı Vasily Shukshin'i sessiz, odaklanmış bir Rus çocuk olarak neden hatırladım?” Belki de daha fazla çünkü hayatımda, büyük ilgi ve saygı duyduğum kruvazör ve deniz bilimi hakkında çok net ve mantıklı bir şekilde konuşan gerçek bir denizci olan ilk kişi.
“Anlayın, kullanışlı olacak” dedi, daha ziyade gülümseyerek, kruvazörün geniş makine dairesinde dolaştıktan sonra “memur omuz askısı takmanız gerekiyor…”
Fakat nadiren iyi ruh halindeydi. Bir şeyin onu bastırdığı hissedildi. Sadece "Vasili Shukshin Makaleleri ve Anıları" adlı kitabından (Novosibirsk, 1989) Babasının, 1933 yılında OGPU tarafından bastırıldığını, çok genç ve ortadan kaybolduğunu öğrendim.
Görünüşe göre fesleğen uzun zamandır Popov (büyükbabasının adı) adı altında kaydedilmiş ve daha sonra babasının adını almıştır ...
Altay'daki Srostki nadiren ana köyü hakkında konuştu. Sadece bir kere, tüm düğmelere tutturulmuş siyah bir ceketin içinde bir serseri otururken, elleri cüppeli cebinde, gözleri kapalı;
“Chuisky karayolu boyunca bir yol var, birçok sürücü yol boyunca sürüyor. Orada bir çaresiz sürücü vardı, Kolya ona Snegirev dedi ... "
Durdu, çok iç çekti ve sağır bir sesle şöyle dedi:
- Bu Chui yolu köyümün yanından geçiyor. Ve AMO kamyonundaki direksiyon simidini döndüren bu Kolka Snegirev, görünüşe göre bizim yerlerdendi ...
Kısa süre sonra Karadeniz'deki denizcilik pratiğim bitmişti ve tatile Perm'deki Urallar'a, annem ve erkek kardeşim Gleb'e gittim.
Gemiden ayrılmadan önce, Vasily Shukshin'e dostça bir veda verdik. Konuşma artık şansımız olmadı ...
İlk defa onu ekranda "Golden Echelon" filminde gördüm. Kredilerde nadir bir soyadı Shukshin parladı. Filmde Andrei Nizovtsev olduğu ve kusursuz bir polis memuru paltosunu gösterdiği gerçeğine rağmen, iyi tanındı. Ancak, “Two Fedor” (1959) filminden sonra aktör Shukshin'in yeteneğini tanıdım ve onun için yürekten memnun oldum.
Sonra Vasily Shukshin Novy Mir'deki Smena, Siberian Lights ve Tvardovsky dergilerinde basılmaya başladı. Hikayelerinin ilk koleksiyonları yayınlandı.
Onlar Shukshin hakkında bir aktör olarak ve bir süre sonra ve bir yazar olarak, hemen uzaklarda konuştular. Gerçek uğruna, ilk aşık olan ve onu çok iyi bir yazar olarak tanıyan milyonlarca Rus okuyucudur. Profesyonel eleştirmenler onu aşağı çekti. Biraz övülmüş, ancak "sakarca stil", tuhaf "kahramanlar-garipler", "gündelikçilik" (bu terimin ne anlama geldiğini açıklamadan) ve daha pek çok şey için azarlandı ...
“Gölde” filminde (1968), rolü Vasily Shukshin'in oynadığı Vasily Chernykh'in kütüphanede edebiyattan bahsettiği bir bölüm var. Bana kitaplarla ilgili sohbeti yönlendiren "Kırmızı Kafkasya" kruvazöründen denizci Shukshin'i hatırlattı. Onun hareketi: Bir aşk dokunuşuyla ve eliyle kitabı okşayarak. Aynı zamanda "oynamak" imkansız parlak, sıcak, çok özel bir gülümseme ...
Hak ettiği şöhret ve saygı ona gelmiş gibiydi. Çalışmalarının ufuklarını yay.
Ancak dedikleri gibi: "Şan, tek bir şehirden geliyor, ama sadece mesajı taşıyor." 1974'in sonbaharında, Moskova'ya (Albay Genel Havacılık AI Pokryshkin tarafından terfi ettirilen) transferimden sonra, kiosktaki Edebi Gazete'yi satın aldım, açtım ve orada “Belgesel Hikaye Deneyimi” altyazılı Shukshin'in “Klyauz” hikayesini aldım. Metro vagonunda zaten okudum ve Rusların sık sık farketmemeye çalıştığımız, ama bizi sık sık canlandıran çirkin gerçeğin görüntüsü karşısında şok oldum. İnsan onurunun edepsizlik ve aşağılanmasına dair bir hikayeydi. Edebiyatta "hikaye" yazmanın nedeni, göze çarpan bir yazarın kalemi altında trajik bir sembol haline gelen görünüşte önemsiz bir bölümdü. Ne yazık ki, cad hüküm sürüyor ve bizimle alay ediyor ...
Yönetici edepsizlikten önce güçsüz olduğunu fark eden Shukshin şöyle yazdı: “Bana ne olduğunu bilmiyorum, ama aniden her şeyin bittiğini hissettim. Sonu ne, sonu ne, anlamıyorum, şimdi bilmiyorum , ama bazı çok basit, kör bir sonun premonition belirgindi. ”
Kalbimdeki acı ile bu yayından, Vasily'nin çok ciddi bir şekilde hasta olduğunu ve ölümcül bir ölüm olarak tüm şöhretine rağmen her zamankinden daha savunmasız olduğunu öğrendim ...