1 ALT VEKÂLET SUB-AUTHORIZATION Şafak PARLAK * Levent BÖRÜ * Özet : Vekilin iş görme borcunu bizzat yerine getirmesi kural olsa da, kanunda belirtilen istisnai durumlarda vekilin işi bir başkasına gördürmesi mümkündür. Alt vekâlet, vekilin iş görme edimini başkasına gördürme türlerindendir. Vekilin vekâletten doğan borçlarının ifasını kendi adına yaptığı bir sözleşme ile başkasına devretmesi halinde alt vekâlet sözleşmesinin varlığından söz edilir. Anahtar Kelimeler : Alt vekalet, alt vekil, alt sözleşme, vekalet, tevkil etme. Abstract : As a main rule the procurator must perform his obligations in person, but it s also possible in exceptional circumstances that he causes another person to perform it. One of these exceptional circumstances is sub-authorization. According to subauthorization the procurator assigns his obligations based on procuratorship to another person with an agreement which he acts on his behalf. Keywords: Sub-authorization (substitute power of attorney), sub-attorney, subcontract, procuratorship, substitution. GİRİŞ tarihli Türk Borçlar Kanunu Tasarısı tarihinde 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu olarak sayılı Resmi Gazetede yayımlanması ile kanunlaşmıştır sayılı Türk Borçlar Kanunu tarihinde yürürlüğe girecektir. Bu sebeple inceleme konumuz olan alt vekâlet (Unterauftrag) ile ilgili 6098 sayılı yeni Türk Borçlar Kanunu nda yer alan düzenlemeler, 818 sayılı eski Türk Borçlar Kanunu ile birlikte metinde belirtilecektir. * Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Medenî Hukuk Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi.
2 18 Alt Vekâlet 818 S.TBK m. 390/III (6098 S.TBK m. 506/I) gereğince, vekil, kural olarak sözleşme konusu işi bizzat kendisi ifa etmek zorundadır. Kanun koyucu, bu durumu vekâlet sözleşmesine egemen olan güven ilişkisi sebebiyle, 818 S.TBK m. 67 de (6098 S. TBK m.83) öngörülen genel kuraldan ayırmıştır S.TBK m. 390/III (6098 S.TBK m. 506/I) hükmü, yukarıdaki kuralın istisnası olarak, aşağıdaki üç halde, vekile üstlendiği iş görme edimini başkasına yaptırma imkânı vermektedir: 1-) Müvekkilin vekilin başkasına tevkil etmesine açıkça veya zımnen rıza göstermesi: Müvekkilin, işin başkasına gördürülmesi için açık veya örtülü rıza göstermesidir. Müvekkil bu rızayı vekâlet sözleşmesi akdedilirken başlangıçta açık bir şekilde verebileceği gibi, sonradan da açık veya örtülü olarak da verebilir 2. Vekilin işin yapılmasına yetkili kılınması tek taraflı ve varması gerekli bir irade beyanıyla gerçekleşir. Bu irade beyanı açık veya zımni olabilir. İşin mahiyetine göre başkasını tevkilin hesaba katılması gerekiyorsa, başkasını tevkile zımnen razı olduğunu kabul etmesi gerekir 3. 2-) Vekilin başkasını tevkile örf (veya teamül) gereğince yetkili olması: 818 S.TBK m. 390/III (6098 S.TBK m. 506/I) de getirilen ikinci istisna, Aral, Fahrettin: Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri, B.8, Yetkin Yayınevi, Ankara 2010, s. 410; Yavuz, Cevdet: Türk Borçlar Hukuku Özel Hükümler, B.8, Beta Yayınevi, İstanbul 2010, s ; Gümüş, Mustafa Alper: Borçlar Hukuku Özel Hükümler, C. II, Vedat Kitapçılık, İstanbul 2010, s.282; Zevkliler, Aydın/Gökyayla, Emre K.: Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri, B.11, Turhan Kitabevi, Ankara 2010, s.493; Uygur, Turgut: Açıklamalı-İçtihatlı Borçlar Kanunu Sorumluluk ve Tazminat Hukuku, B.2, C. VII, Seçkin Yayınevi, Ankara 2003, s Aral s.410; Yavuz s ; Zevkliler/Gökyayla s ; Gümüş s. 282; Hukukumuzda, bu rızanın avukatlar bakımından ne şekilde verileceği AK m. 171/II de açıkça düzenlenmiştir. Bu hükme göre, avukat, üzerine aldığı işi kanun hükümleri ve yazılı sözleşme şartlarına göre sonuna kadar takip eder. Verilen vekâletnamede avukat başkasını tevkile yetkili kılınmış ise, yazılı sözleşmede aksine hüküm bulunmadıkça, işi başka bir avukat ile birlikte veya başka bir avukata vererek takip ettirebilir. Vekâletnamede, bunun düzenlendiği tarihten sonra açılacak dava ve işlerde vekâlete ve başkasını tevkile genel şekilde yetki verilmişse, avukat bu tarihten sonraki dava ve işlerde müvekkilinden ayrıca vekâlet almaya lüzum olmaksızın, işi başka bir avukatla birlikte veya başka bir avukata vererek takip ettirebilir. Esener, Turhan: Mukayeseli ve Hususiyle Türk- İsviçre Borçlar Hukuku Bakımından Sâlahiyete Müstenit Temsil, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayını, Ankara 1961, s. 90; Tandoğan, Haluk : Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri, C.II, 1989 Yılı Dördüncü Tıpkı Basım dan Beşinci Baskı, Beta Yayınevi, İstanbul 2010, s. 457; Akipek, Şebnem: Alt Vekâlet, Yetkin Yayınevi, Ankara 2003, s. 110.
3 TBB Dergisi 2011 (96) Şafak PARLAK - Levent BÖRÜ 19 mevcut örf ve adet (teamül) gereği, vekilin başkasını tevkile yetkili sayıldığı durumlardır. Bu anlamda bir örf veya adet (teamül) bulunduğu takdirde, müvekkilin rızasının olup olmadığına bakılmaksızın, vekilin işi başkasına gördürebileceği kabul edilir 4. 3-) Vekilin başkasını tevkile halin gereklerine göre mecbur olması: 818 S. TBK m. 390/III (6098 S. TBK m. 506/I) de düzenlenen sonuncu durum, ilk iki durumdan farklı olarak bir zorunluluğa işaret etmektedir ve bu durum gerçekleştiği takdirde vekil zorunlu olarak işi üçüncü bir kişiye gördürecektir. Bu durumun gerçekleşmesi için, vekilin kendisinden ya da dışarıdan kaynaklanan bir nedenle işi göremeyecek durumda olması veya işi görmesinin imkânsız olması gerekir 5. Belirtilen bu durumlarda, vekilin işi başkasına gördürmesi ise çeşitli şekillerde karşımıza çıkabilir. Vekil; vekâletin konusuna giren bazı işlerin ifasını yardımcı şahsa bırakabilir, ikame vekil atayabilir veya vekâlet sözleşmesinden kaynaklanan işin görülmesini alt vekile tevdi edebilir. Ancak uygulamada genellikle alt vekâlet kurumuna başvurulduğu görülmektedir. Çalışmamızın konusunu alt vekâlet oluşturduğu için, aşağıda bu konu incelenecektir. 4 5 Zevkliler/Gökyayla s.495; Aral s.410 vd; Gümüş s. 285; Vekâlet sözleşmesine konu bir işin görülmesi, kişinin belli bir ruhsat sahibi olmasını gerektiriyorsa, örf gereği olsa bile, o iş ancak ruhsat sahibi bir üçüncü kişiye yaptırılabilir. AK, TBK nun aksine, avukatın tevkil imkânını bu konuda vekâletnamesinde yetki verilmiş olması hali ile sınırlamıştır. Bu yüzden, örneğin birden fazla avukatın ortak çalıştığı bir büroda, bu avukatlardan birine iş verilmesi, aksi açıkça belirtilmedikçe diğer ortakların da gerektiğinde o işle uğraşmaya teamül gereği yetkili olduğuna kabule imkân tanımaz. Zira AK nun 171/II maddesi, TBK m. 390/II ün aksine örf gereğince tevkile yetkili olma durumunu düzenlememiştir (Sungurtekin-Özkan, Meral: Avukatlık Hukuku, Barış Yayınları, İzmir 2006, s. 195; Tanrıver, Süha: Noterlik Açısından Vekalet (Temsil), B.2, Adalet Yayınevi, Ankara 2001, s.27); Bir görüşe göre ise, birden fazla avukat aynı büroda ortak çalışıyorlarsa, büroda bunlardan birine bir iş tevdi edilirse, aksi açıkça belirtilmedikçe, diğer ortakların da gerektiğinde o işle uğraşmaya teamül icabı yetkisi olduğu kabul edilmelidir, bkz Fellmann, Walter: Berner Kommentar zum Scweizerischen Privatrecht, Bd. IV, Der einfache Auftrag, Verlag Stämpfli, Bern 1992, s.382 vd; Kanaatimizce, birden fazla avukatın aynı büroda çalışması durumunda bu avukatlardan birine iş verilmesi ile diğer ortakların da o işle teamül gereği uğraşmaya yetkili sayılmaması gerekir. Çünkü, bir avukata dava takibi için verilen vekâletnamede yalnızca o avukatın ismi yazılıdır. Zira, vekil aracılığı ile takip edilen davalarda, geçerli bir vekâletname bulunması ve bunun mahkemeye verilmesi dava şartıdır. Bu nedenle mahkeme, vekilin vekâletnamesinin bulunup bulunmadığını kendiliğinden araştırır (Kuru, Baki/Arslan, Ramazan/Yılmaz, Ejder: Medenî Usûl Hukuku Ders Kitabı, B.21, Yetkin Yayınevi, Ankara 2010, s ). Akipek s.112.
4 20 Alt Vekâlet I. ALT VEKÂLET SÖZLEŞMESİNİN TANIMI VE TARAFLARI Vekilin iş görme borcunu bizzat yerine getirmesi kural olsa da, 818 S. TBK m. 390/III (6098 S. TBK m. 506/I) de belirtilen istisnai durumlarda vekilin işi bir başkasına gördürmesi mümkün hale gelmektedir. Vekilin işi başkasına gördürme şekillerinden uygulamada en çok karşılaşılan ve 818 S. TBK m. 391 (6098 S. TBK m. 507) de özellikle düzenlenen ise alt vekâlettir. Vekilin vekâletten doğan borçlarının ifasını kendi adına yaptığı bir sözleşme ile başkasına devretmesi halinde alt vekâlet sözleşmesinin varlığından söz edilir 6. Alt vekâlet sözleşmesini vekil kendi adına yaptığından, bu sözleşmenin tarafları doğal olarak asıl vekil ile alt vekildir; müvekkilin bu sözleşmeye taraf olması söz konusu değildir 7. Asıl vekil bu sözleşme ile vekillik sıfatını devretmemektedir 8, vekâletten doğan borçların ifasının kısmen veya tamamen devredilmesi söz konusudur. Ortada tarafları farklı olan iki vekâlet sözleşmesi vardır. Sözleşmelerden biri müvekkil ile vekil arasındaki vekâlet ilişkisine (asıl vekâlet sözleşmesi), diğeri ise ilk müvekkilin vekilinin kendi adına yaptığı bir sözleşmeyle alt vekili tevkil ettiği vekâlet ilişkisine (alt vekâlet sözleşmesi) ilişkindir 9. Alt vekâlet sözleşmesini alelade bir vekâlet sözleşmesinden farklı kılan temel özellik, hukuki anlamda değilse de, fiilî anlamda başka bir vekâlet sözleşmesinden kaynaklanıyor olmasıdır 10. Alt vekâlet sözleşmesi başlı başına ve bağımsız bir sözleşme niteliği taşımakla birlikte, bu sözleşmenin konusunu -kısmen veya tamamen- asıl vekâlet sözleşmesinin konusu olan karakteristik edim oluşturacaktır Akipek s.113; Becker, Herman: İsviçre Borçlar Kanunu Şerhi, Yargıtay Yayınları No:24, Yargıtay Yayınları, Ankara 1993, ( çev. Suat DURA ), s.708; Erlüle, Fulya: Alt Vekalet, Prof.Dr.Selahattin Sulhi Tekinay ın Hatırasına Armağan, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayını, İstanbul 1999, s.260; Tandoğan s.459; Yavuz s.467; Tanrıver s.26. Cerutti, Romeo; Der Untervertrag, Universitätsverlag Freiburg Schweiz, Freiburg 1990, s.4 vd; Akipek s. 129; Zevkliler/Gökyayla s.495. Acar, Faruk: Türk-İsviçre Medeni Hukukunda Alacaklılar Arası Teselsül, Seçkin Yayınevi, Ankara 2003, s.184; Hatemi, Hüseyin / Serozan, Rona / Arpacı, Abdülkadir: Borçlar Hukuku Özel Bölüm, Filiz Kitabevi, İstanbul 1992, s.420. Akipek s Cerutti s. 4 vd. Bir başka sözleşme ile olan fiili bağ ı alt sözleşmeyi diğer sözleşmelerden ayıran temel özellik olmakla birlikte, bir başka sözleşmeyle ilişkisi bulunan bütün sözleşmelerin alt sözleşme olarak nitelendirilmesi de doğru bir yaklaşım olmayacaktır. Bu nedenle her iki sözleşme arasında fiili bir ilişkinin bulunmasının
5 TBB Dergisi 2011 (96) Şafak PARLAK - Levent BÖRÜ 21 Ortak taraflarını asıl vekil in oluşturduğu iki farklı vekâlet sözleşmesi olmasına ve müvekkil ile alt vekil arasında sözleşmeye dayanan bir ilişki bulunmamasına rağmen, yasa koyucu bu iki taraf arasında 818 S. TBK m. 391/III (6098 S. TBK m. 507/III) uyarınca kanundan kaynaklanan bir ilişki kurulmasını öngörmüştür. Bu hüküm sadece müvekkile alt vekâletin gereği gibi ifa edilmesini talep hakkı verirken, alt vekilin müvekkile karşı vekâlet sözleşmesine dayanan bir talep hakkı bulunmamaktadır. Böylelikle alt vekâlet sözleşmesinin tarafları dışında, ilk müvekkil bakımından da alacak doğurması sağlanmıştır 12. Ancak belirtilmelidir ki, müvekkil ile alt vekil arasında kanundan kaynaklanan bu ilişki ve öngörülen doğrudan talep hakkı, özünde aralarında sözleşmeye dayanan bir ilişki bulunmadığı gerçeğini değiştirmez 13. II. ALT VEKÂLET SÖZLEŞMESİNİN UNSURLARI Alt vekâlet sözleşmesi hukuki niteliği itibarıyla bir vekâlet sözleşmesi olduğundan, vekâlet sözleşmesine ilişkin yer verilen unsurlar alt vekâlet sözleşmesi için de aynen geçerlidir. Alt vekâlet sözleşmesinin ilk unsuru da bir işin görülmesi veya hizmetin ifasıdır. Alt vekilin göreceği iş veya ifa edeceği hizmet, vekilin asıl vekâlet sözleşmesiyle üstlendiği iş veya hizmetten daha fazla olamaz, ancak o iş veya hizmetin bir bölümüne ilişkin olabilir 14. Alt vekil hukuki işlemlere ilişkin bir iş görmeyi üstlenebileceği gibi, maddi fiillere yönelik işleri de yerine getirebilir 15. Örneğin, alt vekil müvekkile ait bir taşınmazı kiralayabileceği gibi, müvekkilin dişini de çekebilir 16. Ancak kanımızca asıl vekâletin konusu ile alt vekâletin konusu karakteristik edim benzerliğinin sağlanması açısından paralellik arz etmelidir. Asıl vekâlet sözleşmesinin konusu bir hukuki işleme ilişkin ise, alt vekâlet sözleşmesinin konusu da öyle olmalıdır yanında, her iki sözleşmenin karakteristik edimleri bakımından da benzeşmeleri gerekir (Akkanat, Halil: Taşeronluk (Alt Müteahhitlik ) Sözleşmesi, Filiz Kitabevi, İstanbul 2000, s.16). Yavuz, Cevdet: Türk-İsviçre ve Fransız Medeni Hukuklarında Dolaylı Temsil, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayını, İstanbul 1983, (Dolaylı Temsil), s Akipek s.114. Larenz, Karl: Allgemeiner Teil des deutschen bürgerlichen Rechts, Aufl.6, C.H. Beck, München 1983, s.604; Tandoğan s.459; Tanrıver s.29. Tandoğan s.459. Akipek s.115 dpn.115.
6 22 Alt Vekâlet Alt vekâlet sözleşmesinin ikinci unsuru, işin müvekkilin menfaatine ve iradesine uygun olarak görülmesidir. Alt vekâlet sözleşmesindeki müvekkil asıl vekâlet sözleşmesinin vekilidir. Alt vekâlet sözleşmesinde asıl vekilin müvekkil sıfatıyla alt vekile tevdi ettiği iş, esasen kendi müvekkilinin işidir. Dolayısıyla burada vekil kendi müvekkilinin iradesini alt vekile yansıtmaktadır. Alt vekâlet sözleşmesinde müvekkilin menfaatini üstün tutan 17 yasa koyucu bu nedenle ilk müvekkile alt vekile karşı kullanabileceği doğrudan bir talep hakkı tanımıştır 18. Alt vekâlet sözleşmesinin üçüncü unsuru, işin bağımsız olarak ve sonucun elde edilmemesi riski üstlenilmeksizin görülmesidir. İşin bağımsız olarak görülmesi müvekkilin talimat verme hakkıyla 19 sınırlandırılmıştır. Alt vekâlette alt vekile talimat verme hakkı aralarındaki sözleşmeden dolayı asıl vekile ve kanundan dolayı daha sınırlı olmak üzere ilk müvekkile aittir 20. Yine alt vekil tarafı olduğu sözleşmenin gereklerine uygun olarak, özenli bir şekilde üstlendiği işi görürse artık istenen sonucun gerçekleşmemesinden dolayı bir sorumluluğu olmayacaktır 21. Son unsur, asıl vekil ile alt vekilin anlaşmasıdır. Alt vekâlet sözleşmesi belirli bir işin veya hizmetin tamamen veya kısmen ifasına ilişkindir. Bu sözleşme ilk bakışta, bu sözleşme bakımından müvekkil sıfatını taşıyan asıl vekil lehine menfaat sağlarmış gibi görünse de, özünde asıl vekâlet sözleşmesinin müvekkili, yani ilk müvekkil lehine bir menfaat Menfaat kriterinin alt vekil-yardımcı kişi ayrımında belirleyiciliğine ilişkin olarak bkz BGE 112 II 347. Akipek s.190 vd. Gümüş, Mustafa Alper: Türk-İsviçre Borçlar Hukukunda Vekilin Özen Borcu, Beta Yayınevi, İstanbul 2001 (Vekil), s dpn.114. Akipek s.116; Davadan feragat dilekçesinde, havale tarihi altındaki imzanın kime ait olduğuna ilişkin bilgi ve sözkonusu dilekçenin davacı vekili tarafından verildiğine ilişkin kimlik tasdiki bulunmamaktadır. Feragat dilekçesinde adı yazılı olan avukatın vekâletnamesinde feragat yetkisi bulunmaktadır. Ancak kendisini tevkil eden avukatın vekâletnamesinde bu hususta açık bir yetki bulunmamaktadır. Bu durumda feragat dilekçesinin kimin tarafından havale edildiği, dilekçenin davacı vekili tarafından verilip verilmediğinin tevsik edilmesi ve tevkil veren avukatın feragat yetkisi bulunup bulunmadığı araştırılarak varsa eklenmesi gerekir HGK, , E. 2001/4-665, K. 2001/612 (www.kazancı. com, ). Tandoğan s.39; Yalçınduran, Türker : Alt İstisna (Taşeronluk) Sözleşmeleri, Yetkin Yayınevi, Ankara 2000, s.56.
7 TBB Dergisi 2011 (96) Şafak PARLAK - Levent BÖRÜ 23 sağlamaktadır. Asıl müvekkil alt vekâlet sözleşmesinin tarafı olmadığından, yasayla yetkilendirildiği durum dışında, sözleşmeye müdahale etme imkânı yoktur. Bu açıdan alt vekilin seçimi de tamamen asıl vekile aittir. Kuşkusuz asıl vekilin yapılacak işin niteliğini göz önünde bulundurarak bir seçim yapması gerekir 22. Ücret alt vekâlet sözleşmesi açısından zorunlu bir unsur değildir. Ancak yine tarafların sözleşme ile ücrete ilişkin bir kayda yer vermeleri mümkün olduğu gibi, örf ve âdet gereğince de ücret söz konusu olabilir. Vekâletin ücretli olması durumunda bu ücret kural olarak sözleşmenin tarafı olan asıl vekil tarafından ödenir. Hukuken birbirinden bağımsız iki farklı sözleşme söz konusu olduğundan, sözleşmelerden birinin ücretli olmasını diğerinin de ücretli olmasını zorunlu kılmaz. Ancak kuşkusuz, örf ve âdet gereğince ücretin gündeme geldiği hallerde, her iki sözleşmenin de ücretli olduğunu kabul etmek yerinde olur 23. III. ALT VEKÂLET SÖZLEŞMESİNİN ŞEKLİ Alt vekâlet sözleşmesi bir vekâlet sözleşmesi niteliği taşır ve vekâlet sözleşmesi bakımından da yasa koyucu kural olarak herhangi bir şekil şartı öngörmemiştir. Dolayısıyla alt vekâlet sözleşmesi de herhangi bir geçerlilik şekline tabi değildir. Ancak Akipek e göre 24, isabetli olarak, tarafların ilerde bir uyuşmazlık yaşamaları ihtimaline karşın, önceden kararlaştırdıkları hususları daha kolay ispat edebilmeleri için alt vekâlet sözleşmesinin yazılı şekilde yapılmasının yerinde olacağı ifade edilmektedir 25. Esas olan şekil serbestisi olmakla birlikte, tarafların iradi olarak sözleşme yaparken belli bir şekil kararlaştırmaları mümkündür 26. Asıl Akipek s.117. Akipek s.117. Akipek s.119. Sanığın dava konusu çeki keşide ettiği tarihte şirket adına çek keşide etme yetkisinin bulunup bulunmadığının ve şirket temsilcisi tarafından kendisine bu konuda alt vekâlet verilip verilmediğinin, yazılı delilleri ile birlikte araştırılarak sonucuna göre sanığın hukuki durumu belirlenmelidir 10.CD, , E. 2004/4327, K. 2004/7728 (www.kazancı.com, ). Şekil özgürlüğünün istisnası olan geçerlilik şeklinin iki kaynağı olarak kanuni şekil ve iradi şekle ilişkin olarak bkz Kılıçoğlu, Ahmet: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, B.13, Turhan Kitabevi, Ankara 2010, s.66 vd; Oğuzman, Kemal/Öz, Turgut: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, B.4, Filiz Kitabevi, İstanbul 2005, s.116 vd.
8 24 Alt Vekâlet sözleşmeye ilişkin bu tarz bir iradi şekil kararlaştırılmış olması halinde, bu şeklin alt vekâlet sözleşmesi açısından etkili olup olmayacağı sorunu gündeme gelebilir. Ancak vekâlet sözleşmesinin tarafların iradesiyle belli bir şekilde akdedilmiş olması, alt vekâlet sözleşmesini de bu şekle tabi kılmaz. Zira asıl vekil her iki sözleşmenin tarafı olsa da, diğer tarafların yanısıra vekilin sözleşmelerdeki konumu da farklıdır. Bunun yanında asıl vekâlet ve alt vekâlet sözleşmeleri temelde birbirinden bağımsız nitelikte iki sözleşmedir 27. IV. ALT VEKÂLET SÖZLEŞMESİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ Alt vekâlet sözleşmesi alt sözleşmelerin bir türüdür ve hukuki niteliği itibarıyla vekâlet sözleşmesidir 28. Vekâlet akdi bir sözleşme olması itibarıyla da iki taraflı bir borç ilişkisi doğurur 29. Vekâlet sözleşmesi doktrinde paylaştığımız görüş 30 çerçevesinde, kural olarak eksik iki tarafa borç yükleyen bir sözleşmedir. Zira vekil her durumda müvekkile karşı iş görme borcu altına girmekte; müvekkil ise ücretin kararlaştırılmadığı veya teamül gereği ücretin söz konusu olmadığı hallerde sadece vekilin sözleşmenin ifası çerçevesinde yaptığı harcama ve masrafları karşılamakla yükümlüdür. Sözleşmenin ücretsiz olduğu durumlarda vekilin yine masraf ve harcama yapması mümkün olduğundan, kural olarak eksik iki tarafa borç yükleyen sözleşme olduğu görüşünü paylaşmaktayız. Sözleşmenin ücretli olduğu durumlarda ise, bu nitelik değişir ve vekâlet sözleşmesi tam iki tarafa borç yükleyen bir sözleşme haline gelir. Ücretli vekâlet sözleşmesinde vekilin iş görme ediminin karşılığını müvekkilin vekile ücret ödeme borcu oluşturduğundan, her iki edim de asli edim niteliği taşır 31. Vekâlet sözleşmesinin bir diğer önemli özelliği sürekli borç doğuran bir sözleşme olmasıdır. Her ne kadar konu doktrinde tartışmalı Erlüle s.261; Zevkliler/Gökyayla s.495; Akipek s.120. Cerutti s. 51 vd; Akipek s.120; Aral s.411; Yalçınduran s.34. Aral s.394; Tandoğan s.355 vd;tanrıver s.4; Özkaya, Eraslan: Vekâlet Sözleşmesi ve Kötüye Kullanılması, Seçkin Yayınevi, B.2, Ankara 2005, s.17. Akipek s..43; Aral s Vekâlet sözleşmesini kural olarak tek tarafa borç yükleyen sözleşme olarak değerlendiren görüş için bkz Yavuz s.451. Akipek s.43; Tandoğan s.502;yavuz s.451.
9 TBB Dergisi 2011 (96) Şafak PARLAK - Levent BÖRÜ 25 olsa da 32 ; belirli bir işin görülmesini amaçlayan vekâlet sözleşmeleri hariç tutulmak üzere, vekâlet sözleşmesiyle taraflar arasında sürekli bir iş görme faaliyeti söz konusu olmaktadır ki; bu da sözleşmenin kural olarak sürekli sözleşme sayılması sonucunu beraberinde getirir. Sonuç olarak, yukarıda vekâlet sözleşmesinin hukuki niteliğine ilişkin yer verdiğimiz açıklamalarımız alt vekâlet sözleşmesi açısından da geçerlidir. Buna göre, kanaatimizce, alt vekâletin hukuki niteliğini, eksik iki tarafa borç yükleyen bir sözleşme ve sürekli borç doğuran rızaî bir sözleşme olarak ifade edilebiliriz. V. ALT VEKÂLET KAVRAMININ BENZER KAVRAMLARDAN AYIRDEDİLMESİ A-ALT VEKÂLET YARDIMCI KİŞİ Yardımcı kişi kavramı geniş olarak değerlendirilirse alt vekil de yardımcı kişi olarak kabul edilebilir. Ancak, 818 S. TBK m. 100 (6098 S. TBK m. 116) anlamındaki yardımcı kişiden 33 farklı olarak bu kişiler nitelikli yardımcılardır 34. Vekilin işin görülmesi için kendisi yerine bir başkasını ikameye yetkili olduğu hallerde, ne zaman 818 S. TBK m. 391/II (6098 S. TBK m. 507/II) yi uygulamaya geçirecek bir kaim vekil, ne zaman 818 S. TBK m. 100 (6098 S. TBK m. 116) anlamında yardımcı kişi söz Vekâlet sözleşmesinin sürekli bir sözleşme olup olmadığı gerek İsviçre gerekse Türk doktrininde tartışmalıdır. Görüşlere ilişkin olarak bkz Akipek s.44 dpn S. TBK m.55 (6098 S. TBK m. 66) e göre sözleşme dışı sorumluluktaki yardımcı kişi kavramı ile 818 S. TBK m.100 (6098 S. TBK m. 116) e göre sözleşmeden doğan sorumluluktaki yardımcı kişi kavramı birbirinden farklıdır. 818 S. TBK m.100 de öngörülen yardımcı kavramı daha kapsamlıdır. Zira 818 S. TBK m. 55 e göre yardımcı kişinin adam çalıştıranın otoritesi altında bulunması veya sürekli olarak onunla hizmet ilişkisi içerisinde bulunması gerekirken, 818 S. TBK m.100 e göre yardımcı kişinin sürekli veya geçici olarak borcun ifasına borçlunun muvafakatı ile katılması yeterlidir; yardımcının borçlunun otoritesi altında bulunması şart değildir (818 S. TBK m S. TBK m.100 ayrımına ilişkin ayrıntılı bilgi için bkz. Kılıçoğlu s.534 vd; Eren, Fikret: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, B.10, Beta Yayınevi, Ankara 2008, s.576; Oğuzman/Öz s.592 vd; Şenocak, Zarife: Borçlunun İfa Yardımcılarından Dolayı Sorumluluğu, Dayınlarlı Yayınevi, Ankara 1995, s.135 vd ). Akipek s.143; Tandoğan s.465 vd; Jaussi, Nelli: Die Auftragssubstitution Nach Schweizerischem Obligationrecht, Zürich 1926, s.5.
10 26 Alt Vekâlet konusu olduğunu tespit etmek uygulama ve doktrin için büyük güçlük arz etmektedir. Bu belirleme özellikle vekilin sorumluluğunun kapsamı bakımından büyük önem taşır. Bu tespiti yapabilmek için doktrinde çeşitli ölçütler ileri sürülmektedir 35. Bağımsızlık ve kişiliğin önemli olduğu işlerin kısmen veya tamamen bir başka kişiye devredilmesi ölçütleri bu ayrımı yapabilmek açısından her zaman yeterli olmayabilir. Zira yardımcı kişilerin de mutlaka borçluya tabi olmasının gerekmemesi hususu bağımsızlık ölçütünü, alt vekile bir kısım işlerin yanısıra vekile sözleşme gereğince yüklenen edimlerin tamamının bırakılmasının mümkün olması da diğer ölçütü yetersiz kılar. Doktrinde bizim de paylaştığımız görüşe göre 36 bu ayrımda vekilin üçüncü kişiyi kendi menfaatine mi, yoksa müvekkilin menfaatine mi görevlendirdiği kriteri belirleyici olabilir. Nitekim İsviçre Federal Mahkemesi de bir sanat eşyasının değerinin takdirini konu edinen vekâlet sözleşmesinin ifası için vekil tarafından bir başkasının kullanılmasına ilişkin olayda 37 Hofstetter in 38 vekilin kendi menfaatine kullandığı üçüncü kişinin alelâde yardımcı kişi olduğu şeklindeki görüşünden hareket ederek 818 S. TBK m. 391/II (6098 S. TBK m. 507/II) yi değil, 818 S. TBK m. 100 (6098 S. TBK m. 116) hükmünü uygulamıştır Erlüle s ; Şenocak s.141 vd; Tandoğan s Hofstetter, Josef: Der Auftrag und die Geschaeftsführung ohne Auftrag: Schweizerisches Privatrecht, Bd. VII/2 (Obligationenrecht- Besondere Vertragsverhaeltnisse), herausgegeben von Frank Vischer, Basel 1979, s. 74 vd. BGE 112 II 347: Karara konu teşkil eden olayda davacı karı koca sahip oldukları antika bir lambanın değerinin takdiri için Zürih teki bir şirkete başvurur. Ancak lambanın satımına ilişkin süreli bir teklif alınmış olması nedeniyle lambanın değerinin 10 aralığa kadar takdiri gerekir. Davalı şirkette çalışan bir yetkili lambanın değerini çekilecek bir fotoğraf üzerinden Londra daki bir firmanın belirlemesi gerektiğini, ancak anılan tarihe kadar belirlemenin yapılması konusunda söz veremeyeceğini belirtir.o günün akşamı davacı, Zürih teki firmaya yazdığı mektupla lambanın fotoğrafını bu firmaya gönderir ve değerinin telefonla bildrilmesini rica eder. Zürih teki firma fotoğrafı 7 Aralık günü derhal Londra daki firmaya yollar. Londra dan hala bir cevap gelmemesi üzerine davalı şirketin yetkilisi buraya telefon açar ve fotoğrafın henüz ellerine geçmemiş olduğunu öğrenir. Bunun üzerine Zürih teki yetkili lambayı Londra daki yetkiliye tarif eder ve bu tarife göre lambaya ilişkin yaklaşık bir değer alır. Lambanın malikleri bu değeri esas alarak lambayı İsviçre frankına satarlar. Yaklaşık bir ay sonra Londra daki firma fotoğrafı alır, lambanın özel bir parça olduğunu tespit eder ve lambanın esas değerinin İsviçre frankı değerinde olduğunu davacıya ve Zürih teki firmaya bildirir (Şenocak s.147 dpn.319 ). Hofsteter s.74.
11 TBB Dergisi 2011 (96) Şafak PARLAK - Levent BÖRÜ 27 Borçlu, vekâlet sözleşmesinde vekil, yardımcı kişiye belli bir işin gerçekleştirilmesi için üçüncü bir kişinin yardımından, becerisinden veya bilgisinden yararlanmak amacı doğrultusunda başvurur. Alt vekil ataması durumunda ise vekil kendisi yerine sözleşmeden kaynaklanan bazı edim veya edimleri ifa etmesi için birini görevlendirmektedir. Bu anlamda vekil alt vekili bir anlamda kendisinin yerine koymakta, geniş bir ifade ile ikame etmektedir 39. Vekil yardımcı kişiyi alt vekilde olduğu gibi, kendisinin yerine ikame etmez, sadece belli konularda onun fiilinden yararlanır. Dolayısıyla vekil, daha önce incelediğimiz 818 S. TBK m. 390/III (6098 S. TBK m. 506/I) deki sınırlamalara tabi olmaksızın her zaman yardımcı kişiden yararlanma imkânına sahiptir 40. Örneğin, bir avukat yerine duruşmaya giren avukat alt vekil olduğu halde, avukatın icra takiplerini yapan yardımcısı bir yardımcı kişidir. Ameliyat sırasında doktora aletleri ve malzemeyi veren doktor veya hemşire yardımcı kişi, doktorun aniden rahatsızlanması üzerine ameliyatın yapılmasını kendisine bıraktığı meslektaşı alt vekildir 41. Vekilin kendisinden yararlandığı kişi ona hizmet sözleşmesi ile bağlı bir kişi ise, bu durumda yardımcı kişinin varlığından söz edilecektir 42. Örneğin, bir avukatın hizmet sözleşmesine dayalı olarak yanında çalıştırdığı diğer avukatlar alt vekil değil, yardımcı kişi olarak nitelendirilir ve asıl avukatın yardımcı avukatlarının fiilleri nedeniyle 818 S. TBK m. 390/III (6098 S. TBK m. 506/I) gereğince sorumluluğu gündeme gelir 43. Alt vekil ile yardımcı kişinin ayırt edilmesi özellikle vekilin sorumluluğunun kapsamını belirlemek açısından önemlidir. İlerde değineceğimiz üzere, vekilin alt vekil nedeniyle sorumluluğu 818 S. TBK m. 391 (6098 S. TBK m. 507) hükmü uyarınca belirlenir ve yardımcı kişinin fiillerinden sorumluluk ile karşılaştırıldığında hafifletilmiş bir Akipek s.144; Erlüle s.261; Hatemi/ Serozan/Arpacı s.419. Akipek s.144; Erlüle s.261. Akipek s.144; Tandoğan s.461. Akipek s.144; Tandoğan s.461. Günergök, Özcan: Avukatlık Sözleşmesi, Seçkin Yayınevi, Ankara 2003, s.115; Avukatın alt vekil atayarak işin görülmesini bu suretle başka bir avukata bırakması halinde ise, bu avukatın kusurundan dolayı, müvekkiline karşı kusuru bulunan alt vekille birlikte sorumluluğu gündeme gelir ( AK m.171/iii ). Avukatlık Kanunu nun bu düzenlemesiyle bir başkasını tevkil durumunda avukatın sorumluluğu adi vekile oranla ağırlaştırılmıştır.
12 28 Alt Vekâlet sorumluluktur. Yine alt vekâlete ilişkin yasa koyucu 818 S. TBK m. 391/III (6098 S. TBK m. 507/III) ile özel bir düzenleme getirmiş, müvekkile alt vekile yönelik doğrudan bir talep hakkı tanımıştır. Niteliğe ilişkin tereddüde düşüldüğü hallerde, üçüncü kişinin yardımcı kişi olarak kabul edilmesi daha yerinde olur, zira vekilin yardımcı kişi nedeniyle sorumluluğu daha ağırdır. İş görme edimini bizzat yerine getirmeyerek bunu üçüncü bir kişiye yaptıran vekile nazaran müvekkil korunmalıdır. Alt vekil nitelikli yardımcı kişi olarak değerlendirildiğinde ve alt vekâlete ilişkin bir belirleme yapılamadığında, yardımcı kişinin varlığından söz etmek yerinde olur 44. B- ALT VEKÂLET İKAME VEKÂLET Gerek alt vekâlet gerekse de ikame vekâlet, vekilin iş görme edimini başkasına gördürme türlerindendir. Ancak, bu iki kavram, aynı amaca hizmet etseler de, birbirlerinden çok farklı kavramlardır ve sonuçları bakımından da aralarında önemli farklılıklar bulunmaktadır 45. Alt vekâlet, vekilin kendi adına ve hesabına yaptığı tamamen bağımsız bir sözleşmedir. Dolayısıyla alt vekâlet durumunda asıl vekâlet sözleşmesinin yanında, ondan tamamen bağımsız ve tarafları farklı ikinci bir sözleşme yer alır ve bu sözleşme de bir vekâlet sözleşmesi niteliğindedir. Alt vekâlet ilişkisinde, alt vekil ile müvekkil arasında herhangi bir sözleşme ilişkisinin kurulması söz konusu değildir 46. Diğer bir deyişle, alt vekâlette müvekkil ile alt vekil arasında herhangi bir hukuki ilişki doğmaz. Bu sebeple alt vekil, kural olarak yaptığı işler Akipek s.145; Tandoğan s.460 vd. Akipek s. 121; Zevkliler/Gökyayla s.495; İsviçre hukukunda, Substitution (Übertragung des Auftrags terimi, yani vekâletin devri, doktrinde genellikle ikame vekâletin yanı sıra alt vekâleti kapsayacak şekilde kullanılmaktadır. Buna karşılık teknik anlamıyla alt vekâlet ile ikame vekâleti birbirinden ayırt etmek amacıyla, İsviçreli hukukçular alt vekâlet için Unterauftrag, ikame vekâlet için ise Ersatzauftrag terimlerini tercih etmişlerdir (Fellmann s.516 vd; Oser, Hugo / Schönenberger, Wihelm : Zürcher Kommentar, Kommentar zum Schweizerischen Zivilgesetzbuch, Das Obligationrecht, 2.Teil (Halband), Aufl.2, Schultheβ, Zürich 1936 (Oser/Schönenberger), s.1484 vd; Honsell, Heinrich/ Vogt, Nedim Peter/Wiegand, Wolfgang: Basler Kommentar zum Schweizerischen Privatrecht, Obligationenrecht I, Art , Aufl.3, Helbing-Lichtenhahn, Basel-Genf-München 2003, s.2176 vd; von Büren, Bruno: Schweizerisches Obligationenrecht, Zürich 1972, s ; Jaussi s.20; Akipek s.129); Aynı şekilde Tandoğan da bu iki kavramı ayırt etmek için, ikame vekâlet - alt vekâlet terimlerine yer vermiştir, bkz Tandoğan s Erlüle s. 261; Akipek s. 129; Zevkliler/Gökyayla s.495.
13 TBB Dergisi 2011 (96) Şafak PARLAK - Levent BÖRÜ 29 ve harcamalar için doğrudan müvekkile değil, ancak asıl vekile başvurma olanağına sahiptir 47. İkame vekâleti, alt vekâletten ayıran en önemli özellik, asıl vekilin kendi adına ve hesabına bir sözleşme yapmamasıdır. Yani, ikame vekâlet, vekil ile üçüncü kişi arasında akdedilir. Ancak vekil bu sözleşmeyi ne kendi adına ne de kendi hesabına yapar 48. Bu sebeple, vekil ile ikame vekil arasında hiçbir şekilde bir vekâlet ilişkisi doğmaz ve bir vekâlet sözleşmesi kurulmaz 49. Dolayısıyla, ikame vekâlette, hukuki ilişki ikame vekil ile müvekkil arasında doğduğundan, ikame vekil müvekkile karşı doğrudan talep imkânına sahip olacaktır 50. Ancak hemen şunu belirtmek isteriz ki, her ne kadar alt vekâlet ile ikame vekâlet arasında önemli farklılıklar bulunsa da, tüm somut olaylar bakımından anılan iki kavramı birbirinden ayırt etmek her zaman kolay olmayabilir. Somut olayda alt vekâlet mi, yoksa ikame vekâlet mi olduğunu belirleyebilmek için, tüm özellikler ve olgular dikkatlice değerlendirilmelidir. Somut olayın niteliğinin belirlenememesi durumunda, doktrinde, alt vekâletin varlığının fiili bir karine olarak kabul edilmesi gerektiği belirtilmiştir 51. VI. ALT VEKÂLET SÖZLEŞMESİNİN HÜKÜMLERİ A. Genel Olarak Alt vekâlet sözleşmesinin önemli ve bu sözleşmenin yapısını şekillendiren özelliklerinden biri fiilî anlamda başka bir vekâlet sözleşmesinden kaynaklanıyor olmasıdır 52. Alt vekâlet sözleşmesinin kurulması için bu sözleşmeden önce kurulmuş asıl vekâlet sözleşmesinin bulunması zorunlu olmasa da, sözleşmeler arasındaki fiilî bağ alt vekâlet sözleşmesinin hüküm doğurmaya başlaması için asıl vekâlet sözleşmesinin varlığını gerekli kılar 53. Her iki sözleşmenin ortak tarafı ikinci âkit olarak da adlandırılabilecek asıl vekildir Akipek s. 129 Oser/Schönenberger s. 1484; Akipek s Erlüle s. 261; Akıncı, Şahin: Vekâlet Sözleşmesinin Sona Ermesi, Sayram Yayınları, Konya 2004, s. 41; Yavuz s. 467; Honsell/Vogt/Wiegand s Akipek s.129. Tandoğan s. 462; Erlüle s. 261; Akipek s. 130; Esener s.92; Zevkliler/Gökyayla s.495. Oser/ Schönenberger s ; Akkanat s.16. Cerutti s. 4; Akipek s.147; Akkanat s.16. Cerutti s.53; Akipek s.89.
14 30 Alt Vekâlet B. Alt Vekil ile Asıl Vekil Arasındaki İlişkiler 1. Alt Vekilin Borçları Alt vekilin ilk borcu alt vekâlet sözleşmesi ile amaçlanan işin görülmesine yöneliktir. Asıl sözleşmede, alt vekâlet sözleşmesinin akdedilmesi halinde bu sözleşmeye ilişkin belli kayıt ve şartlar öngörülse dahi, sözleşmelerin bağımsızlığı ilkesi gereği, alt vekil kabul etmedikçe bu kayıtlarla bağlı değildir. Ancak böyle bir durumla karşılaşmayı tercih etmeyen asıl vekil ya bu konuya ilişkin alt vekille uzlaşmaya çalışır ya da alt vekâlet sözleşmesinde asıl vekâlet sözleşmesine nazaran daha ağır standartlar getirir 55. Alt vekil üstlendiği iş görme borcunu özenle yerine getirmelidir. Alt vekilin özen borcu kural olarak asıl vekile karşıdır. Ancak asıl vekilin başkası adına iş görmekte olduğunu alt vekile bildirmesi ve alt vekilin durumu kabulü halinde, alt vekilin özen borcunun kapsamı genişleyecek, asıl vekâlet sözleşmesindeki düzenlemelerden de sorumlu olacaktır 56. Alt vekilin bir diğer borcu sadakat ve sır saklama borcudur. Sadakat yükümü TMK m. 2 de yer alan dürüstlük kuralının özel yoğunluktaki bir şeklinden ibarettir 57. Sadakat borcu alt vekâlet sözleşmesinin sona ermesinden sonra da devam eder ve bu aşamadan sonra sır saklama borcuna dönüşür 58. Asıl vekilin müvekkile ilişkin işin gerektirdiği bazı özel bilgileri alt vekile vermesi durumunda, bu bilgiler sır saklama borcu kapsamına girecektir 59. Alt vekil işi müvekkilinin varsa talimatlarına uygun şekilde, tecrübe, bilgi ve uzmanlığı doğrultusunda görmekle yükümlüdür. 818 S. TBK m. 391/III (6098 S. TBK m. 507/III) de asıl müvekkile tanınan doğrudan talep hakkı, asıl vekilin alt vekile verebileceğinden öte bir talimat verme imkânı içermez. Dolayısıyla aralarında ayrıca bir ilişki kurulmadıkça alt vekilin müvekkilin özel talimatlarına uyma yükümü yoktur. Yine ayrıca bir ilişki kurulmadığı sürece alt vekil kendi müvekkiline hesap vermekle yükümlüdür Cerutti s.59; Akipek s.152. Cerutti s.59-60; Akipek s.153. Akipek s.153; Gümüş (Vekil) s.154; ayrıca bkz Honsell/ Vogt/ Wiegand s Başpınar, Veysel: Vekilin Özen Borcundan Doğan Sorumluluğu, B.2, Yetkin Yayınevi, Ankara 2004, s.145. Akipek s.153. Akipek s
15 TBB Dergisi 2011 (96) Şafak PARLAK - Levent BÖRÜ 31 Alt vekil iade borcu çerçevesinde, iş görüldükten sonra, işin görülmesi sırasında elde ettiği bütün hakları asıl vekile devretmekle borcundan kurtulmuş olur. Asıl vekilin işlemleri kolaylaştırmak amacıyla, alt vekilden olan alacağını alacağın temliki yoluyla müvekkiline devretmesi olasıdır. Ancak alacağın temliki hükümleri gereğince asıl vekilin borçludan, yani alt vekilden onay almaksızın da alacağı müvekkiline temlik olanağı olduğundan, sonrasında karışıklığa yaşanmaması için alt vekili borcunu kime karşı yerine getireceği hakkında bilgilendirmek yerinde olur Asıl Vekilin Borçları Alt vekâlet sözleşmesinin tarafları arasında ücrete ilişkin bir anlaşma olmadığı yahut ücret ödenmesinin örf ve âdet gereği olmadığı durumlarda, asıl vekilin alt vekile ücret ödeme borcu yoktur. Ancak günümüz ekonomik şartları, iş bölümü ve uzmanlaşma ihtiyacı dikkate alınırsa, artık şahsi bilgi ve becerilerin karşılıksız sunulmasının söz konusu olmadığı görülür. Bu nedenle uygulamada vekâlet sözleşmelerinde ücret unsuru yaygınlaşmış hatta neredeyse olmazsa olmaz hale gelmiştir. Dolayısıyla alt vekâlet sözleşmesinde de sözleşmenin kurulması sırasında veya sonradan ücret kararlaştırılabileceği gibi; örf ve âdet gereği ücret ödenmesini gerektiren bir iş söz konusu ise, böyle bir kararlaştırma olmasa dahi, asıl vekilin alt vekile ücret ödeme borcu gündeme gelir 62. Asıl vekilin bir diğer borcu, alt vekilin işin görülmesine ilişkin bir borç üstlenmesi veya sözleşmenin ifası sırasında bir zarara uğraması halinde, onu borçtan kurtarmaya veya uğradığı zararı karşılamaya ilişkindir. Yine alt vekâletin caiz olması durumunda yapmış olduğu harcamaları müvekkilden talep edebilecektir 63. Vekâlet sözleşmesinden doğan bir diğer borç, müvekkilin vekile avans verme ve karşılık sağlama borcudur. AK m. 173/II de avukatlar bakımından öngörülen bu borç TBK yer almadığından ayrıca kararlaştırılmadıkça diğer vekâlet sözleşmelerinde uygulama alanı bulmayacaktır. Alt vekâlet sözleşmesinin Avukatlık Kanunu na dayalı olarak Akipek s.155. Akipek s.157; Özkaya s Akipek s.159; Tandoğan s.577; Yavuz s.451.
16 32 Alt Vekâlet kurulması durumunda, avukat olan alt vekilin avans istemesi ise kanun gereğince mümkündür 64. C. Alt Vekâlet Sözleşmesi Nedeniyle Asıl Vekil ile Müvekkil Arasındaki İlişkiler 1- Genel Olarak 818 S. TBK m. 390/III (6098 S. TBK m. 506/I) de sayılan üç istisnai durumdan birinin varlığı halinde, vekilin üstlendiği işi başkasına gördürmesi olanaklıdır. Böyle bir durumda caiz olan vekâlet sözleşmesi kurulmuş olacaktır. Söz konusu istisnai durumlardan hiçbirisinin bulunmamasına rağmen kurulan alt vekâlet sözleşmesi ise caiz olmayan bir vekâlet sözleşmesidir 65. Her iki sözleşmenin bağımsız niteliğine ve alt vekâlet sözleşmesinin vekilin asıl vekâlet sözleşmesi bakımından edim yükünü değiştirmemesine rağmen, vekilin ediminin yerine getirilmesinde alt vekilin rol oynaması asıl vekilin müvekkile karşı olan sorumluluğunu genişletmektedir 66. Yasa koyucu asıl vekilin yerine başkasını koymasının caiz olup olmamasına göre sorumluluğunu farklılaştırarak 818 S. TBK m. 391/I (6098 S. TBK m. 507/I) ve 818 S. TBK m. 391/II (6098 S. TBK m. 507/ II) de ayrı ayrı düzenlemiştir. 2. Caiz Olan Alt Vekâlette Vekilin Müvekkile Karşı Sorumluluğu a) Sorumluluğun Genel Çerçevesi Alt vekâletin caiz olması için 818 S. TBK m. 390/III (6098 S. TBK m. 506/I) de sayılan durumlardan birinin varlığı gerekir. Caiz olan alt vekâlette vekilin sorumluluğu ise bir nevi özel hüküm niteliği taşıyan 818 S. TBK m. 391/II (6098 S. TBK m. 507/II) ile düzenlenmiştir. Bu hükme göre: Vekil başkasını tevkile salâhiyettar olduğu takdirde, yalnız salâhiyetini kullanırken ve talimat verirken takayyüt ve ihtimam göstermekle mükelleftir Akipek s ; Günergök s.154 vd. Akipek s ; Yavuz s.451. Akipek s.161 vd.
17 TBB Dergisi 2011 (96) Şafak PARLAK - Levent BÖRÜ 33 Vekil başkasına vekâlet vermeye yetkili ise, sadece seçmede ve talimat vermede gerekli özeni göstermekle yükümlüdür. Bu hüküm caiz olan tüm hallerde alt vekâlet bakımından uygulama alanı bulur 67. Bu hükümde 818 S. TBK m. 100 (6098 S. TBK m. 116) gereğince alelade yardımcı kişilerin eylemlerinden sorumluluğa nazaran hafifletilmiş bir sorumluluk öngörülmektedir. 818 S. TBK m. 391/ II (6098 S. TBK m. 507/II) hükmüne göre, vekil alt vekili seçmekte ve ona talimat vermekte kusuru bulunmadığını ispat ederek sorumluluktan kurtulabilir; oysa 818 S. TBK m. 100 (6098 S. TBK m. 116) böyle bir kurtuluş kanıtı ileri sürme olanağı tanımamaktadır 68. Buna göre vekil caiz olan alt vekâlette, yerine işin gerektirdiği nitelikleri taşıyan (yetenekli, ödeme gücü olan, güvenilir vs.) bir kimseyi koymadığı ya da ona eksik veya yanlış talimat verdiği takdirde kendisine düşen özen yükümlülüğünü gereği gibi yerine getirmemiş olacaktır. Örneğin, bir doktorun tarihini önceden belirleyip üstlendiği by-pass ameliyatında yerine, işinde uzman ancak o dönemde alkol sorunları olduğunu bildiği bir meslektaşını sokması halinde, 818 S. TBK m. 391/II (6098 S. TBK m. 507/II) gereğince özen yükümlülüğünü yerine getirmediğinden ötürü sorumluluktan kurtulamayacağı kanısındayız. Vekilin alt vekili seçmek ve ona talimat vermekten dahi sorumlu tutulamayacağına ilişkin şart veya kayıtlar vekâletin niteliğiyle bağdaşmayacağından geçerli olmaz 69. Doktrinde bir görüş 70, tarafların karşılıklı iradelerine öncelik tanınması ve her iki tarafın kabulü halinde sorumsuzluk anlaşmasının geçerli olması gerektiği yönünde olsa da, biz de zaten hafif olan bu sorumluluğun böylelikle daha da hafifletilmesinin veya kaldırılmasının yerinde olmayacağı kanısındayız. b) Sorumluluğun Hukuki Niteliği 818 S. TBK m. 391/II (6098 S. TBK m. 507/II) ile getirilen hafifletilmiş sorumluluğun hukuki niteliğine ilişkin doktrinde görüş birliği bulunmamaktadır Tandoğan s.466. Akipek s.163; Akkanat s.155; Erlüle s.263; Tandoğan s.466. Akipek s.177; Erlüle s.264; Gümüş (Vekil) s.173; Tandoğan s.467; Yavuz s Fellman s.574.
18 34 Alt Vekâlet Doktrinde bir görüş 71, 818 S. TBK m. 391/II (6098 S. TBK m. 507/II) hükmünün 818 S. TBK m. 55 (6098 S. TBK m. 66) hükmü ile benzerlik arz ettiğini ifade etmektedir. Oysa 818 S. TBK m. 55 (6098 S. TBK m. 66) bir sebep sorumluluğu iken, 818 S. TBK m. 391/II (6098 S. TBK m. 507/ II) çerçevesinde vekilin sorumluluğu alt vekilin seçimi ve ona talimat verilmesi ile sınırlandırılmış akdi bir sorumluluktur. Burada sorumluluk aslında vekilin kendi kusuruna dayanmaktadır. Vekilin objektif özen yükümünün ihlali vekâlet sözleşmesinin ihlaline yol açmaktadır. Fakat vekile alt vekili seçmede ve ona talimat vermede kusursuz olduğunu ispatlayarak sorumluluktan kurtulma imkânı tanınmıştır. Bununla birlikte, sorumluluğun akdi sorumluluk olarak nitelendirilmesi, caiz olan alt vekâlette vekilin konumunu caiz olmayan alt vekâlettekine nazaran ağırlaştırmakta ve bu da çelişkiye yol açmaktadır. Doktrinde bir diğer görüş 72, 818 S. TBK m. 391/II (6098 S. TBK m. 507/II) de düzenlenen sorumluluğu 818 S. TBK m. 100 (6098 S. TBK m. 116) ile karşılaştırmaktadır. Bu anlamda caiz olan alt vekâlette alt vekilin sorumluluğu S. TBK m. 100 (6098 S. TBK m. 116) e kıyasla, yumuşatılmış bir sorumluluktur. Yine bu fikre göre söz konusu sorumluluk hukuki niteliği itibarıyla sınırlandırılmış bir sebep sorumluluğu olarak ifade edilmekle birlikte, iş ilişkilerinin geliştiği ve yoğun bir şekilde yaşandığı günümüz modern dünyasında vekile farklı bir sorumluluk getirilmesinin de bir anlamı kalmamıştır. Bu anlamda hükmün kapsamı ve uygulama alanını daraltıcı şekilde yorumlamak doğru olur. Son bir görüş ise 73, 818 S. TBK m. 391/II (6098 S. TBK m. 507/II) nin akdi bir sorumluluk getirmediğini, olağan sebep sorumluluğunun bir türü olduğunu ileri sürmektedir. Ancak burada bir anlamda hafifletilmiş ve kolaylaştırılmış bir olağan sebep sorumluğundan 74 söz edilebilir. Vekilin sorumluluğu genel değil, alt vekilin seçimi ve ona talimat vermeye yönelik objektif özen yükümünün ihlaliyle sınırlı bir sorumluluktur. Bu sorumluluğun doğması için kusur aranmamaktadır; dolayısıyla bir kusursuz sorumluluk, bir olağan sebep sorumluluğu söz konusudur Fellmann s.567. Cerutti s.110. Akipek s ; Aynı yönde Gümüş (Vekil) s.173. Olağan sebep sorumluluğu, zarar veren kişinin kusurlu davranışına dayanan kusur sorumluluğunun yanısıra, zaman içinde zarara sebep olma düşüncesinden kaynaklanan farklı bir sorumluluk türü olarak ortaya çıkmıştır. Ayrıntılı bilgi için bkz Eren s.452 vd.
19 TBB Dergisi 2011 (96) Şafak PARLAK - Levent BÖRÜ Caiz Olmayan Alt Vekâlette Vekilin Müvekkiline Karşı Sorumluluğu a) Sorumluluğun Genel Çerçevesi 818 S. TBK m. 391/I e göre; vekil salâhiyeti haricinde başkasını tevkil ettikte onun fiilinden kendi yapmış gibi mes uldür. Bu hüküm 6098 S. TBK m. 507/I de ise şu şekildedir: Vekil, yetkisi dışına çıkarak işi başkasına gördürdüğünde, onun fiilinden kendisi yapmış gibi sorumludur. Bu hüküm caiz olmayan alt vekâlet hallerinde uygulama alanı bulur. Vekil yetkisi olmadığı halde, ister kendi adına isterse müvekkili adına yaptığı bir sözleşmeyle sözleşmeden kaynaklanan borçlarının ifası için yerine başkasını koymuş olsun, müvekkille arasındaki vekâlet sözleşmesine aykırı davranmış olur. Bu aykırı davranışının tüm sonuçlarından, bu arada yerine geçen kişinin eylemlerinden doğan zararlardan, hatta bu kişinin kusuru bulunmasa dahi sorumlu olur 75. Bu husus, 818 S. TBK m. 391/I (6098 S. TBK m. 507/I) hükmü olmasaydı dahi, sözleşmeye aykırılığa ilişkin genel esaslardan çıkartılabilirdi. Vekil alt vekilin davranışında bulunmuş olsaydı, onun bu davranışı özen ve sadakat borçlarına aykırılık teşkil edecek idiyse, doğan zarardan sorumlu tutulacaktır. Burada dikkate alınacak ölçüt, vekilin kişiliği ve nitelikleridir. Örneğin, caiz olmayan şekilde kendi yerine bir tıp öğrencisini bırakan tecrübeli bir doktor, öğrencinin tecrübeli bir doktordan beklenen özeni gösterememesi dolayısıyla sorumlu olacaktır. Asıl vekilin yerine geçen kimse bizzat asıl vekilden beklenebilecek özeni göstermiş ve buna rağmen arzu edilen sonuç gerçekleşmemişse, alt vekâlet caiz olmasa dahi asıl vekilin sorumlu tutulamayacağı ileri sürülmüştür. Ancak paylaştığımız görüş uyarınca 76, alt vekâletin caiz olmamasından dolayı bir sözleşme ihlali gerçekleşmiştir ve müvekkil zarara uğraması halinde 818 S. TBK m. 96 (6098 S. TBK m. 112) daki genel hükmü işleterek asıl vekile gidebilmelidir. Alt vekâlet caiz olmasa bile alt vekil vekâletin yöneldiği sonucu meydana getirmişse, sorumluluk gündeme gelmez; zira vekâletten doğan iş görme borcu gereği gibi ifa ile sona ermiştir. Müvekkilin bu ifayı, sadece caiz olmayan bir alt vekâlet söz konusu olduğu için kabulden kaçınması TMK m. 2 de ifadesini bulan dürüstlük kurallarına aykırı olur Becker s.711; Tandoğan s.465. Akipek s.180 dpn. 95; Tandoğan s.465. Erlüle s.262; Tandoğan s.465.
20 36 Alt Vekâlet b) Sorumluluğun Hukuki Niteliği Caiz olmayan alt vekâlette, asıl vekilin müvekkiline karşı sorumluluğu bir kusursuz sorumluk türüdür 78. Vekil alt vekilin kusuru olmasa dahi, müvekkile karşı onun eylemlerinden sorumludur. 818 S. TBK m. 391/I (6098 S. TBK m. 507/I) in lafzı çerçevesinde, asıl vekilin sorumluluğunun onun yerine iş görenin kusurlu fiilleriyle sınırlandırılmış olduğu yönünde bir anlam çıksa da, esasen bu hükmü dar yorumlamamak gerekir. Yani sorumluluğun doğması için alt vekilin kusurlu davranması şart değildir. Doktrinde S. TBK m. 391/I (6098 S. TBK m. 507/I) in 818 S. TBK m. 96 (6098 S. TBK m. 112) nın özel bir uygulama alanı olduğu ileri sürülmektedir. Zira bu hüküm olmasaydı bile sözleşmeye aykırılığa ilişkin genel kurallardan hareketle aynı sonuca varmak mümkün olurdu. 818 S. TBK m. 391/I (6098 S. TBK m. 507/I) in, 818 S. TBK m. 96 (6098 S. TBK m. 112) ve 818 S. TBK m. 100 (6098 S. TBK m. 116) ile ilişkisi doktrinde tartışmalıdır. Bir görüşe göre 80, vekil caiz olmayan şekilde alt vekil kullanmışsa hem 818 S. TBK m. 96 (6098 S. TBK m. 112) hem de 818 S. TBK m. 100 (6098 S. TBK m. 116) gereğince sorumlu olacaktır. 818 S.TBK m. 100 (6098 S. TBK m. 116) hükmüne gidilebilmesi vekilin kusurlu olmadığı durumlarda da sorumlu tutulması açısından önem taşır. Vekilin bu anlamda sorumluktan kurtulması ancak işi başkasına gördürmenin caiz olduğu yönünde mazur görülebilir bir hataya düşmüş olduğunu kanıtlaması ile mümkün olur. Doktrinde baskın görüş 81 ise, 818 S. TBK m. 96 (6098 S. TBK m. 112) yı genel hüküm olarak nitelendirmekte ve hükmün sadece borçlunun kendi eylemlerinden sorumluluğuna ilişkin uygulanabileceğini kabul etmektedir. Bu nedenle işin bir başkasına gördürülmesi durumunda sorumluluk 818 S. TBK m. 96 (6098 S. TBK m. 112) gereğince değil, ama 818 S. TBK m. 100 (6098 S. TBK m. 116) ve 818 S. TBK m.391/i( 6098 S.TBK m.507/i) gereğince gerçekleşecektir. 818 S. TBK m. 391/I esasen 818 S. TBK m. 100 (6098 S. TBK m. 116) ün Akipek s. 180; Erlüle s.263; Fellmann s.554; Tandoğan s.465. Akipek s. 181; Erlüle s.263; Tandoğan s.465. Derendiger, Peter: Die Nicht-und die Nichtrichtige Erfüllung des Einfachen Auftrages, Aufl.2, Freiburg 1990, Nr.299. Cerutti s.116; Hofstetter s ; Fellmann s.561.
PAZARLAMACILIK SÖZLEŞMELERİ A) 6098 sayılı Yeni Türk Borçlar Kanun unda yer alan düzenleme metni: Pazarlamacılık Sözleşmesi A. Tanımı ve kurulması I. Tanımı MADDE 448- Pazarlamacılık sözleşmesi, pazarlamacının
T.C YARGITAY 22. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2013/1856 Karar No. 2014/215 Tarihi: 16.01.2014 İlgili Kanun / Madde 5521 S. İşMK. /1 REKABET YASAĞI SÖZLEŞMELERİNDE GÖREVLİ MAHKEMENİN TİCARET MAHKE- MESİ OLDUĞU
İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ KISALTMALAR VII IX GİRİŞ 1 BIRINCI BOLUM KAVRAMSAL ÇERÇEVE VE TARIHSEL GELIŞIM 1. BORÇ KAVRAMı VE ALACAKLıNıN TEMERRÜDÜNE KONU OLABILECEK BORÇLAR 5 I. BORÇ VE BORÇ İLİŞKİSİ 5 n. BORCUN
Yrd. Doç. Dr. Özlem ACAR İstanbul Kültür Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medeni Hukuk Anabilim Dalı Türk Borçlar Hukukunda Müteselsil Kefalet Sözleşmesi İÇİNDEKİLER TAKDİM...VII ÖNSÖZ... IX İÇİNDEKİLER...XIII
İlgili Kanun / Madde 4857 S. İşK. /6,57 1475 S. İşK/14 T.C YARGITAY 22. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2015/1888 Karar No. 2015/6201 Tarihi: 19.02.2015 İŞYERİ DEVRİNİN İŞÇİLİK ALACAKLARINA ETKİLERİ KIDEM TAZMİNATINDAN
ADİ VE TİCARİ İŞLERDE FAİZE İLİŞKİN YENİLİKLER Prof. Dr. Mustafa ÇEKER Çukurova Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku Anabilim Dalı Öğretim Üyesi 31.10.2013 FAİZ KAVRAMI Faiz, para alacaklısına parasından
T.C. YARGITAY HUKUK GENEL KURULU E. 2014/3-686 K. 2016/18 T. 20.1.2016 TEDBİR NAFAKASI İSTEMİ (Tarafların Gerçekleşen Ekonomik ve Sosyal Durumları İle Günün Ekonomik Koşullarına Göre Takdir Edilen Nafaka
T.C. YARGITAY 22. HUKUK DAİRESİ Esas No : 2012/28063 Karar No : 2012/28555 Özet: İşveren kıdem tazminatı borcu bakımından iş sözleşmesinin feshedildiği tarihte temerrüde düşer. Diğer tazminat ve alacaklar
İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ 5 İÇİNDEKİLER 7 KISALTMALAR 15 KAYNAKÇA.. 19 GİRİŞ -..:...27 BİRİNCİ BÖLÜM ÖN SÖZLEŞMENİN HUKUKSAL TEMELİ, ÖN SÖZLEŞME KAVRAMI VE DİĞER HUKUKİ KAVRAMLARDAN FARKI 1 ÖN SÖZLEŞMENİN HUKUKSAL
MEDENİ YARGIDA CENİNİN TARAF EHLİYETİ Halil İbrahim KOVAR A. CENİN KAVRAMI Cenini, genel olarak ana rahmine düşen ancak henüz doğmamış insan organizması olarak tanımlamak mümkündür. Tıp terminolojisinde
Dr. Pınar ÇAĞLAYAN AKSOY Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Araştırma Görevlisi HUKUKA ve AHLÂKA AYKIRILIK UNSURLARI ÇERÇEVESİNDE SALT MALVARLIĞI ZARARLARININ TAZMİNİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER...
İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM I. KAVRAM 1 II. TARİHİ GELİŞİM 1 A. Tıp Açısından B. Hukuk Açısından III. TIBBİ MÜDAHALE ŞARTLARI 3 A. Tıbbi Müdahalenin, Tıp Mesleğini İcraya Kanunen Yetkili Kişiler Tarafından
6098 SAYILI TÜRK BORÇLAR KANUNU NA GÖRE KEFALET SÖZLEŞMESİNDE KEFİLİN SORUMLULUĞUNUN KAPSAMI SCOPE OF BAILSMAN S LIABILITY IN THE CONTRACT OF BAILMENT PURSUANT TO THE TURKISH CODE OF OBLIGATIONS NO: 6098
Yrd. Doç. Dr. Arzu ARSLAN ERTÜRK Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Anabilim Dalı Öğretim Üyesi TÜRK İŞ HUKUKUNDA İŞÇİNİN SADAKAT BORCU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ VE TEŞEKKÜRLER...
Yrd. Doç. Dr. Güray ERDÖNMEZ Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi MEDENÎ USÛL HUKUKUNDA BELGELERİN İBRAZI MECBURİYETİ İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... vii KISALTMALAR CETVELİ...xix GİRİŞ...1
Yrd. Doç. Dr. ECE BAŞ SÜZEL İstanbul Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi GERÇEK OLMAYAN VEKÂLETSİZ İŞ GÖRME VE MENFAAT DEVRİ YAPTIRIMI İÇİNDEKİLER SUNUŞ...VII ÖNSÖZ... IX İÇİNDEKİLER...XIII KISALTMA CETVELİ...
TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ BORÇLAR HUKUKU ÖZEL HÜKÜMLER DERSİ KİRA SÖZLEŞMELERİ DERS NOTLARI (2013-2014) PROF.DR İBRAHİM KAPLAN Sayfa 1 Kira sözleşmeleri ile ilgili bölümün üç ayrımında ilk
İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER KISALTMALAR VII XI XVII GENEL GİRİŞ 1 1. Common Law Sisteminde Aynen İfa Talebi 5 I. Giriş 5 II. Tarihi Gelişimi 7 A. Roma Hukukunda Aynen İfa Talebinin Gelişimi 7 B. İngiliz
Prof. Dr. ALİ CEM BUDAK Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medeni Usul ve İcra-İflas Hukuku Anabilim Dalı İPOTEĞİN PARAYA ÇEVRİLMESİ YOLUYLA TAKİP ÜÇÜNCÜ BASKI (TIPKI BASIM) İÇİN ÖNSÖZ Şubat 2008 de
GÜLŞAH VARDAR HAMAMCIOĞLU Okan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Araştırma Görevlisi TÜRK MEDENİ KANUNU NA GÖRE YERLEŞİM YERİ İÇİNDEKİLER SUNUŞ... vii ÖNSÖZ...ix İÇİNDEKİLER... xiii KISALTMALAR...xxi GİRİŞ...1
AÜHFD, 62 (2) 2013: 441-472 Erkan 6098 SAYILI TÜRK BORÇLAR KANUNU NA GÖRE VEKÂLET SÖZLEŞMESĐNDE VEKÂLET VERENĐN ÜCRET ÖDEME BORCU DIŞINDAKĐ DĐĞER BORÇLARI The Obligations of the Principal Excluding the
1 Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi 23 Mart 2016 Dr. K. Ahmet Sevimli Yardımcı Doçent Uludağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi K. Ahmet Sevimli Kimdir? 1972 yılında İstanbul da doğdu. 1990 yılında Bursa
T.C. MALİYE BAKANLIĞI Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü Sayı : 80755325-105.05.07-1116 09/02/2016 Konu : Geçici Personele Ek Ödeme Yapılması ELAZIĞ VALİLİĞİNE (Defterdarlık) İlgi : 09.10.2015 tarihli
MAL REJİMİ Evlilik birliği içerisinde eşlerin mallarının tabi olduğu rejim mal rejimidir. Eşler mal rejimini kendileri seçebilir ve evlilik süresince değiştirebilirler. Eşlerin açıkça mal rejimi seçimine
Türk-Alman Üniversitesi Ders Bilgi Formu Dersin Adı Dersin Kodu Dersin Yarıyılı Borçlar Hukuku HUK 913 3 ECTS Ders Kredisi (saat/hafta) (saat/hafta) (saat/hafta) 3 2 - - Ön Koşullar - Dersin Dili Türkçe
Gülşah Sinem AYDIN T.C. Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medeni Hukuk Anabilim Dalı Kira Sözleşmesinin Genel Hükümlere Göre Sona Ermesi (TBK m. 327-333) İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII TEŞEKKÜR... IX İÇİNDEKİLER...
Yıllık İzindeki İşçi İşten Çıkartılabilir mi? Bir iş sözleşmesinin taraflarca sona erdirilmesi iki şekilde olmaktadır. İş Sözleşmesi, bir haklı fesih nedeninin ortaya çıkması durumunda süresi belirli olsun
AV.EROL TÜRK VEKALETNAME NEDİR? Vekaletname, bir kimsenin başka bir kimseyi belirli durumlarda kendi adına hareket edebilmesi için yazılı olarak yetkilendirdiğine ait yazılı bir belgedir. Vekaletname genel
Limited Şirketlerde Yönetim ve Yöneticilerin Sorumluluğu Prof. Dr. H. Ercüment Erdem Erdem & Erdem Ortak Avukatlık Bürosu Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi E. Öğretim Üyesi TTK Komisyonu Üyesi 12
İCRA KEFALETİ VE ŞEKLİ UNSURLARI Av. Sevinçhan AKPINAR ERYİĞİT HUKUK BÜROSU / ANKARA 15.11.2016 email@example.com İcra kefaleti; icra dosyasının tarafı olmayan üçüncü kişilerce icra dairesi huzurunda
Dr. Osman Açıkgöz Tüketicinin Korunması Çerçevesinde Mobil Haberleşme Abonelik Sözleşmesinde Genel İşlem Koşulları İÇİNDEKİLER Prof. Dr. Serap Helvacı nın Önsözü...VII Yazarın Önsözü... XI İÇİNDEKİLER...XV
İNŞAAT PROJELERİNDE SÖZLEŞME VE TALEP YÖNETİMİ INS5807 BORÇLAR HUKUKU AÇISINDAN YAPIM SÖZLEŞMELERİ-2 (DERS-04 EKİDİR) Doç. Dr. Deniz Güney Y. Mimar Vedat Akan 23 Ekim 2015 1 YÜKLENİCİNİN BORÇLARINI YERİNE
Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi 4 Aralık 2013 Dr. K. Ahmet Sevimli Yardımcı Doçent Uludağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi K. Ahmet Sevimli Kimdir? 1972 yılında İstanbul da doğdu. 1990 yılında Bursa
Y. Doç. Dr. Vural SEVEN İzmir Gediz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku ABD Başkanı KIYMETLİ EVRAK 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda en az değişikliğe uğrayan bölüm kıymetli evrak kitabıdır. Kıymetli
Dr. Kübra YETİŞ ŞAMLI İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Deniz Hukuku Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu na Göre Taşıyanın Zıya, Hasar ve Geç Teslimden Sorumluluğu İÇİNDEKİLER
ANAYASA MAHKEMESİ NE BİREYSEL BAŞVURU YOLU AÇILDI GENEL OLARAK Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 148. maddesinde yapılan değişiklik ile Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yolu açılmıştır. 23 Eylül 2012
GİRİŞ 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun getirdiği en önemli yeniliklerden biriside, Hukuk Muhakemeleri Kanunun Belirsiz Alacak ve Tespit Davası başlıklı 107.
T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2009/13846 Karar No. 2011/13653 Tarihi: 09.05.2011 Yargıtay Kararları İlgili Kanun / Madde 4857.S.İşK/2 ASIL İŞVEREN ALT İŞVEREN İLİŞKİSİNİN MUVAZAAYA DAYANIP DAYANMADIĞININ
Borçlar Hukuku Genel Hükümler Bütünleme Sınavı Cevap Anahtarı, 2015 (İkinci Öğretim Öğrencileri İçin) Olay I 1. Taraflar arasında sözleşme 03.05.2015 tarihinde yapılmış, bundan bir gün önce ise kurulun
Av. Umut YENİOCAK 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu nun Getirdiği Değişiklikler ve Yenilikler Genel Hükümler İÇİNDEKİLER SUNUŞ...VII TEŞEKKÜR... IX İÇİNDEKİLER... XI KAYNAKÇA... XVII KISALTMALAR... XXV GİRİŞ...1
Dr. Cemil SİMİL İstanbul Kültür Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medenî Usûl ve İcra İflâs Hukuku ABD BELİRSİZ ALACAK DAVASI İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII TEŞEKKÜR... IX İÇİNDEKİLER...XIII KISALTMALAR CETVELİ...XXIII
Doç. Dr. Emine YAZICIOĞLU SİGORTA ARACILARI HUKUKU I Sigorta Aracısı Kavramı ve İlgili Düzenlemeler Sigorta Aracılarının Denetimi Sigorta Acentesi İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... vii İÇİNDEKİLER...ix KISALTMALAR...
6100 SAYILI MUHUK MUHAKEMELERİ KANUNU NDA DAVA ÇEŞİTLERİ I) GENEL AÇIKLAMA 6100 sayılı Hukuk Mahkemeleri Kanunu (HMK) 105 ve 113 üncü maddelerde sekiz dava türü tanımlanmıştır. 1086 sayılı HUMK ta bu tanımlamaların
Dr. Sezer ÇABRİ Kocaeli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medeni Hukuk Anabilim Dalı KONUT FİNANSMANI SÖZLEŞMELERİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... vii İÇİNDEKİLER...ix KISALTMALAR...xxi GİRİŞ...1 I. KONUNUN SUNUMU...1
Başak BAŞOĞLU İstanbul Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medeni Hukuk Anabilim Dalı 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu ve Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Birleşmiş Milletler Antlaşması
MAKALE 6098 SAYILI BORÇLAR KANUNU VE YARGITAY KARARLARI IŞIĞINDA İŞ HUKUKUNDA İBRA SÖZLEŞMESİ İBRA SÖZLEŞMESİNİN TANIMI İbra, kelimesi kökeni olarak Arapça kökenli olup; Türkçe temize çıkarmak, borçtan
Dr. Murat TOPUZ Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medeni Hukuk Anabilim Dalı İsviçre ve Türk Borçlar Hukuku ile Karşılaştırmalı Olarak Roma Borçlar Hukukunda Maddî Zarar ve Bu Zararın Belirlenmesi İÇİNDEKİLER
488 T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2010/4805 Karar No. 2012/12361 Tarihi: 11.04.2012 Yargıtay Kararları Çalışma ve Toplum, 2013/1 İlgili Kanun / Madde 4857 S. İş. K/41 FAZLA ÇALIŞMA ÜST DÜZEY YÖNETİCİNİN
ZİYNET (ALTIN) EŞYASI İSPAT YÜKÜ. T.C. YARGITAY HUKUK GENEL KURULU ESAS NO : 2012/6-1849 KARAR NO : 2013/1006 KARAR TARİHİ:03.07.2013 Y A R G I T A Y İ L A M I İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : Gölcük 1. Asliye
Yard. Doç. Dr. Çiğdem YAZICI TIKTIK Medenî Usûl Hukuku ve İcra İflâs Hukuku Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Arabuluculukta Gizliliğin Korunması İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII TEŞEKKÜR... XI İÇİNDEKİLER...XV KISALTMALAR...XXIII
Prof. Dr. ALİ CEM BUDAK Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medeni Usul ve İcra-İflas Hukuku Anabilim Dalı İPOTEĞİN PARAYA ÇEVRİLMESİ YOLUYLA TAKİP İÇİNDEKİLER İKİNCİ BASKI (TIPKI BASIM) İÇİN ÖNSÖZ...
T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2009/41520 Karar No. 2010/669 Tarihi: 21.01.2010 Yargıtay Kararları İlgili Kanun / Madde 4857 S.İşK/2,17,4157 ALT İŞVEREN ASIL İŞVEREN İLİŞKİSİ KAMU İŞVERENLERİNİN
BİR AVUKAT YANINDA AYLIKLI OLARAK ÇALIŞAN AVUKATIN DURUMUNUN AVUKATLIK YASASI AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ Güneş GÜRSELER * Hiçbir planlama yapılmadan birbiri ardına açılan hukuk fakültelerinin yılda ortalama
Tıbbi Kötü Uygulamaya İlişkin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları (Bu Genel Şartlar 21.07.2010 tarihli ve 27648 sayılı Resmi Gazete de yer alan Tıbbi Kötü Uygulamaya İlişkin Zorunlu Mali Sorumluluk
T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2008/13160 Karar No. 2009/10566 Tarihi: 14.04.2009 İlgili Kanun / Madde 4857 S.İşK/17,57 1475 S.İşK/14 KISMİ ÖDEMENİN FAİZ VE MASRAFLARA SAYILMASI MUACCELLİYET TEMERRÜT
Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi 2007 13 Aralık 2006 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 26375 GENEL HÜKÜMLER Konu ve kapsam MADDE 1 (1) Bütün hukuki yardımlarda avukat ile iş sahipleri
Av. Ayşegül ÖZKURT BANKACILIK HUKUKUNDA TÜZEL KİŞİLİK PERDESİNİN KALDIRILMASI İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... vii İÇİNDEKİLER...ix KISALTMALAR... xvii GİRİŞ...1 Birinci Bölüm TÜZEL KİŞİLİK VE TÜZEL KİŞİLİK PERDESİNİN
TEMSİL (Yetkisiz Temsile Kadar) Temsil nedir? Bir hukuki işlemi bir kişinin başka bir kişi adına (namına) ve hesabına yapması ve işlemin hukuki sonuçlarının bu kişi üzerine doğmasıdır Bu özelliği nedeniyle
TIBBİ KÖTÜ UYGULAMAYA İLİŞKİN ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTASI GENEL ŞARTLARI 1 A. SİGORTANIN KAPSAMI A.1. Sigortanın Konusu Bu sigorta sözleşmesi ile 1219 sayılı Kanunun Ek 12 nci maddesi çerçevesinde,
İçindekiler İkinci Baskıya Önsöz 7 Önsöz 9 Kısaltmalar 17 Giriş 19 BİRİNCİ BölÜM ACENTENİN BİR HUKUKİ KURUM OLARAK DÜZENLENMESİ VE ACENTE KAVRAMI İLE BENZER HUKUKİ İLİŞKİLERDEN AYRILMASI 1. ACENTENİN BİR
IÇINDEKILER I. BANKACILIK İŞLEMLERİ 2 II. BANKA HUKUKU 2 III. BANKA İLE MÜŞTERİ ARASINDAKİ İLİŞKİLERİ DÜZENLEYEN KURALLAR 3 A. Banka Sözleşmeleri 3 B. Banka Standart Sözleşmeleri 3 C. Banka Genel İşlem
Giriş, Konunun Takdimi ve Sınırlama 1 BIRINCI BOLUM Sadakat Borcu Kavramı 1 Sadakat Borcunun Kaynağı ve Tarihi Gelişimi 2 I. Medeni Kanun Madde 2 3 1. Kaynaklan 3 A. Borçlar Hukuku 4 B. Eşya Hukuku 5 C.
TASARRUFUN İPTALİ DAVALARI İİK. nun 277. vd maddelerinde düzenlenmiştir. Her ne kadar İİK. nun 277/1 maddesinde İptal davasından maksat 278, 279 ve 280. maddelerde yazılı tasarrufların butlanına hükmetmektir.
TÜRKİYE CUMHURİYETİ İLE ROMANYA ARASINDA HUKUKÎ KONULARDA ADLİ YARDIMLAŞMA ANLAŞMASI Türkiye Cumhuriyeti ile Romanya (bundan böyle "Akit Taraflar" olarak anılacaklardır), Ulusal egemenlik, haklarda eşitlik
T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2011/51524 Karar No. 2014/50 Tarihi: 13.01.2014 Yargıtay Kararları Çalışma ve Toplum, 2014/2 İlgili Kanun / Madde 4857 S. İşK. /32 6098 S.TBK/420 İBRANAMENİN GEÇERLİK
ÜNİTE:1 Vergi Hukukuna İlişkin Genel Bilgiler ÜNİTE:2 Vergi Hukukunun Kaynakları ÜNİTE:3 Vergi Kanunlarının Uygulanması ÜNİTE:4 Vergi Hukukunda Yorum ÜNİTE:5 1 Vergi Mükellefiyeti ve Sorumluluğu ÜNİTE:6
Dr. Hediye BAHAR SAYIN Pay Sahibi Haklarının Korunması Kapsamında Anonim Şirket Yönetim Kurulu Kararlarının Butlanı İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER... IX KISALTMALAR LİSTESİ... XIX Giriş...1 Birinci
ANONİM ŞİRKETLERDE TASFİYE MEMURLARININ YERİNE GETİRMEK ZORUNDA OLDUĞU GÖREV VE SORUMLULUKLAR Ufuk ÜNLÜ* 18 ÖZ 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu nda anonim şirketin sona ermesi ve tasfiyesine ilişkin düzenlemeler
İÇİNDEKİLER GİRİŞ 17 BİRİNCİ BÖLÜM SORUMLULUK I. GENEL OLARAK 19 II. SORUMLULUĞUN KAYNAKLARI 19 1. Sözleşmeden Doğan Sorumluluk 19 2. Haksız Fiilden Doğan Sorumluluk 21 3. Sebepsiz Zenginleşmeden Doğan
T.C YARGITAY 22. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2014/1967 Karar No. 2014/1792 Tarihi: 10.02.2014 İlgili Kanun / Madde 6356 S. TSK/41-43 TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ YETKİ TESPİTİNE İTİRAZ İŞYERİNE YENİ ALINAN İŞÇİLERİN
Türk Borçlar Kanunu nda Hizmet Sözleşmesi Doç. Dr. Kübra Doğan Yenisey İstanbul Bilgi Üniversitesi, Hukuk Fakültesi İsviçre Borçlar Kanunu, Yargıtay içtihadı Terminoloji : Hizmet Sözleşmesi Fesih Süreleri
Bilkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medeni Hukuk Anabilim Dalı Öğretim Görevlisi, firstname.lastname@example.org 1 Gürzumar, O. B.: Franchise sözleşmeleri ve bu sözleşmelerin temelini oluşturan sistem lerin hukuken
YÜRÜTMENİN DURDURULMASI TALEPLİDİR. DURUŞMA TALEPLİDİR. ANKARA İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI NA DAVACI VEKİLİ DAVALILAR : Türkiye Barolar Birliği Başkanlığı : Oğuzlar Mah. Barış Manço Cad. Av. Özdemir Özok
FAZLA SAATLERLE ÇALIŞMADA İŞÇİNİN ONAYI Hamit TİRYAKİ * GİRİŞ 4857 sayılı İş Kanunu nun 41. maddesinin 7. paragrafına göre fazla saatlerle çalışmak için işçinin onayının alınması gerekir. Fazla saatlerle
İnşaat işlerinde Katma Değer Vergisine ilişkin bazı konular 2 V. ARSA KARŞILIĞI İNŞAAT İŞLERİNDE KDV Türkiye de yaygın bir uygulama olan kat karşılığı arsa işlemlerinin KDV karşısındaki durumu farklı uygulamalar
LİMİTED ŞİRKETLERDE İMTİYAZLI PAYLAR İmtiyazlı paylar şirketlerin ekonomik ihtiyaçları doğrultusunda kardan daha çok pay alma, şirkete finansman yaratma ya da şirkete yeni yatırımcıların katılmasını sağlama
Dr. Mustafa YAVUZ Elektrik Piyasası Kanunu nun Öngördüğü Hukuki Rejim ve Elektrik Tedarik Sözleşmeleri -Özellikle İkili Anlaşma- İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... v TEŞEKKÜR...ix İÇİNDEKİLER...xi KISALTMALAR...xxiii
BORÇLAR HUKUKU 1-Aşağıdaki durumların hangisinde, sakat olan bir sözleşmenin iptal kabiliyeti söz konusudur? 2004/3 A) Ehliyetsizlik B) Şekle aykırılık C) Kamu düzenine aykırılık D) Gabin E) Muvazaa 6-Tarafların
. Bankamız ile sizin arasındaki veri iletimi ilişkisi çerçevesinde, ekte sizinle yapmayı arzu ettiğimiz (Fon) Veri Yayın Sözleşmesi nin bir örneği ile bu sözleşmenin Bankamız açısından vazgeçilmez nitelikteki
T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2009/20255 Karar No. 2010/11968 Tarihi: 03.05.2010 İlgili Kanun / Madde 4857 S.İşK/18-21 GÜVENLİK HİZMETLERİNİN YARDIMCI İŞ OLMASI HAKLI NEDENLERLE FESİHTE SAVUNMA
Federal İş Mahkemesi Çev: Alpay HEKİMLER * Karar Tarihi : 20.10.2016 Sayısı : 6 AZR 471/15 Kamyon sürücüleri, iş saatleri dışında da uyuşturucu madde kullanırlarsa, iş sözleşmelerinin derhal feshedilmesi