This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
elveda gülsarı Kapak Düzeni: Nur-Olcay Okan Dizgi-Tertip: Ötüken Kapak Baskısı: Birlik Ofset Baskı: Özener Matbaası Cilt: Yediğim Mücellithanesi İstanbul - Aralık 1997 1 Yaşlı adam kırık-dökük bir arabaya binmiş geliyordu. Arabayı çeken taypalma yorga1 Gülsan da çok yaşlı ve bitkindi. Bir deri bir kemik kalmıştı. Önlerindeki yokuş yol, açılmış ince bir bağırsak gibi, ta belin oraya kadar uzanıyordu. İşte bu engin, çıplak ve ıssız bozkırda, kış günleri bora, kasırga eksik olmaz, yaz günlerinde ise cehennem sıcağı ortalığı yakar kavururdu. Bu dik yokuşu ağır ağır çıkmak, Tanabay'ın pek gücüne giderdi. Hiç sevmezdi yavaş yürümeyi. Yavaş yürümek bir işkence idi onun için. Gençliğinde, ilçe parti komitesi toplantılarına katıldığı günlerin dönüşünde, bu yokuşa geldiği zaman, kamçıyı basar, atını dörtnala sürerdi. Ama bir öküz arabasına binmiş ise, yoldaşlarını arabada bırakıp yere atlar, şekpenini2 omuzuna atar, başlardı koşarcasına yokuşu 1 Taypalma yorga: Yorga atlaryorgalama biçimlerine göre "yol yorga", "kiytin yorga", "şaldır yorga", "sapkın yorga", "koy yorga", "su yorga" ve "taypalma yorga"... gibi adlar alırlar. "Su yorga" ve "taypalma yorga" dünyanın en değerli binek ve yarış atlarıdır. "Taypalma yorga" ve "Su yorga" dörtnala koşmasını bilmeyen ama dörtnala giden yarış atlarını geçen, güzel yürüyüşlü, hızlı, binicisini hiç sarsmayan, su gibi akıp giden, uzun mesafe koşusunda eşsiz bir at cinsidir (çevirenin notu). 2 Şekpen: tnce yün kumaştan, elle dikilmiş, uzun, bol bedenli üst giyimi. 6/Elveda Gülsan Elveda Gülsan/7 tırmanmaya. Sanki düşmana saldınyormuş gibi öfkeyle ileri atılır, yokuşun beline varıncaya kadar hiç durmazdı. Sonunda nefes nefese yokuşun beline, artık inişin başlayacağı tepeye varınca, "oh be!" derdi kendi kendine. Ciğerleri körük gibi şişip inerek, yüreği kafesinden çıkacakmış gibi çarparak, orada oturup biraz dinlenir, ta aşağıda ağır ağır gelen arabaya bakardı. O bir türlü ilerlemek bilmeyen arabada oturmaktansa, böylesi çok daha iyiydi onun için. Rahmetli Çora, o zamanlar, arkadaşının bu sabırsızlığına, tezcanlılığına güler: - Senin işlerin neden uz gitmiyor biliyor musun Tana-bay? derdi. Çok tezcanlı, çok sabırsız oluşundan. Vallahi ondan! Aynı anda 'hem havadakini kapmak, hem yerdekini yalayıp yutmak' istiyorsun. Dünya çapındaki bir devrimin hemen gerçekleşmesini diliyorsun. Öyle bir çırpıda olmaz bu işler. Dünya devrimi şöyle dursun, sen bizim şu eski Aleksandrovka yokuşunu bile araba ile ve araba yolundan tırmanmaya tahammül edemiyorsun. Arabadan atlayıp iniyor ve arkanda seni kovalayan iri bir aç kurt varmış gibi başlıyorsun koşmaya. Ne yararı oluyor bu telâşın? Tepeye ilk varan sen olunca ödül mü veriyorlar? Yine ©rada oturup geriden gelenleri
2
Ters dönmüş paldımın kenarı sağrısına batıyor. Karamsar düşüncelere dalmış Tanabay ara sıra dizginleri sallayıp 3 . dağların eteğinden döne dolana gideceklerdi.. belki bir diken. o da dayanılmaz bir acı veriyordu. göğsünün sol yanını pek acıtıyordu. bütün bunlara dayanarak yürümeye çalışıyordu. dipsiz bir uçurum gibi görünüyordu. yaşlı. Itakırdıyordu. Kocayınca insan uysallaşı-yor. 8/Elveda Gülsan yara ateş gibi yanıyor. başkalarının da gelmesini. ank yüreği sızım sızım sızlıyor. sonra kanala gelecek. Daha epeyce yol vardı önlerinde. gözlerinin karardığını. dünyanın çember gibi yuvarlanıp üstüne üstüne geldiğini. yavaş yürümeyi alışkanlık haline getiriyordu.cizgiliforum. Bu eski ve bozuk yolda arabanın tekerlekleri gıcırdıyor. Hayvanın menduvana1 otu yemiş gibi başının döndüğünü. Bir kısmı da iyice kocadıklan için evlerinden çıkmaz olmuş. boynunu sıkan hamut nefes almasını daha da güçleştiriyordu. ne de hızlı. Gülsan'ya. seninle beraber olmalarını beklemek zorundasın. çoktan gücünü yitirmiş. Tanabay atın yorulmaya başladığını anlamıştı ama. Artık yola yalnız çıkıyordu. İleride uzayıp duran ulu mor dağlar ise koyu-kara bir bulut idi. çok eskiden. son günlerini yaşıyorlardı. hayvanları sarhoş eden otsu bitki. Aleksandrovka yokuşunu son defa tırmanmakta. Sonunda nasıl olsa varacaklardı eve.www. Yeni sürülmüş ve yağmur emmiş bir tarlada yürür gibi. Atı kendi haline bırakmıştı. çevresindeki her şeyin birbirini kovalarcasına akıp geçtiğini Tanabay nereden bilecekti? Önündeki uzun yol. Aleksandrovka yokuşuna nasıl çıktığının farkında bile olmamıştı. Omuzundaki nasırın üzerinde açılmış küçük bir 1 Menduvana: Güzel kokulu.. Kötü-rüm bir atın çektiği eski bir arabaya binip Tanabay'a eşlik edecek kimse kalmamıştı artık.enginel elveda gülsarı bekliyorsun.com. beynini dplduran. Uzayıp giden bozkırı aşacak. Taypalma yorga Gülsarı'nın. Atın. Varsın biraz yorulsun-du. eskimiş hamutun keçesini delip çıkan sivri bir şey. Bugünün gençleri ise otomobile biniyorlardı. daha zorlu yolculukları da olmuştu. dünya devrimini tek başına gerçekleştiremezsin. bazıları eceliyle ölmüştü. Dokuzyüz otuzlu yıllarda hep birlikte yürüdükleri. zaman zaman kapkara. Arık hayvan. belki bir çivi ucu. Bunların bazıları savaşta. Şunu iyi bil dostum. yüreğini sızlatan ağır düşüncelere dalıp gitmekten* kendini alamamıştı. son adımlarını atmakta olduğunu Tanabay elbette bilmiyordu. Bunları da bilemezdi Tanabay. ayaklarını da zor kaldırıyordu bastığı yerden. Aslında ne yavaş yürüyordu. Ne zaman söylemişti Çora bunları? Çok. Ne olurdu yorulmuşsa? Bundan daha kötü seferleri. sarı-beyaz çiçekleri olan. yola beraber çıktıkları arkadaşlarından kimse kalmamıştı. Bu defa Tanabay. Bu uzun yolda at yorulurdu elbet. köşelerine çekilmiş.
Hey güzel günler hey! Bir dağdan öbür dağa kişneyerek koşan aygır gibi. sanki yakalayacakmış gibi. göle yansıyan gölgeler gibi. Gülsan da o haline rağmen. anası. ama çok kötü günleri de oldu. bütün dünya vardı. Çizgi hep bir adım ötesindeydi. Gülsan'nın sönmeye başlamış bir mum gibi cılız ışıklı belleğinde. takırdıyor-du. dünya ve onunla birlikte her şey değişmişti. i Doğuştan taypalma yorga bir at idi Gülsan. O taypal-ma yorgalığı sayesinde çok güzel günler yaşadı. O bozuk yolda arabanın tekerlekleri takırtılarla döni meye devam ediyordu. Bugüne kadar. gökyüzü. Uzun yeleli anasından ilk sütünü emdiği. doyulmaz bir zevk. Sonra. O günlerde yılkılar.enginel elveda gülsarı atı yüreklendirecek bir şeyler söylüyordu ama. Oysa bugün "At başına kün tavsa avızdıkpen su işer.. o bitiş çizgisine hiç böylesine yavaş. kulaklarını kısarak gelen üyir1 aygırı daha fazla uzaklaşmasını engeller. Bu san kuluncuk. Bir türlü sıyıra-mıyordu kendini o ağır düşüncelerden. Yemyeşil çayırları. gövdeleri aşağıda yürürlerdi sanki. Karnı iyice doyardı da. O Gülsarı denilen saf kuluncuk da. Bozuk yol üzerinde tekerlekler takırdıyor. Hepsi geçip gitti.com. Gülsan'nın uzun yeleli anası da ona sıcacık bir süt bulutu gibi görünürdü. ne kadar dolgun. belli belirsiz anılarını uyandırdı: Çok gerilerde kalan o güneşli yaz günlerini hatırladı. düş kadar güzel o dünyayı. bir mut-: luluktu onun için. Gökyüzündeki güneş de artık dağdan dağa kişneyerek koşan bir kızıl aygır değildi. güneş ve ışınları gözünün önüne geliverdi. er başına gün vursa çizmesiyle su geçer? Elveda Gülsan/9 mesi. Yılkılar da 4 . dört ayak üstüne kalkıp onun peşinden koşmaya başladığı günden beri. kendine özgü o '• güzel yorga gidişini hiç bozmamıştı. yüksek dağlan.. yeryüzü. Oh. Bütün bunlar eskidendi. biraz daha. . böylesine ağır varmamıştı. ne tatlıydı anasının sütü! Yazık ki o günler göz açıp kapayıncaya kadar gelip geçmiş. Kara toprağın toynaklarının altında kaydığım hisset1 At başına gün vursa ağzındaki gemiyle su içer. anasımn bir süt bulutuna dönüşmesini nasıl da severdi! Memeleri ne kadar yumuşak. Şimdi.www. çırpınıyordu. Başını karnının altına sokup o sütü içmek. er başına kün tuvsa etigimen su geşer'^diyen atasözünü doğruluyordu Gülsarı'nın durumu. bayırlan. Bu güzel yürüyüşlü yorganın bir gün arabaya koşulacağını o zamanlar hiç kimse aklından bile geçirmezdi.. son koşusunun bitiş noktasına ulaşmak için zorlanıyor. ayakları yukarıda. sütü nasıl da tatlıydı! Anasının sütü boldu ve kuluncuk sütten boğulacak kadar çok içerdi. onu geri çevirirdi. yine de anasının memesini bırakmaz. kendisi. güneş ışıklannı kovalardı. ama bir adım attıkça çizgi de bir adım geriliyordu sanki.cizgiliforum. Ah ne güzeldi o günler! Anasının bir yudum sütünde.. Böyle düşünmek Gülsan'ya küfretmek olurdu. bütün ilgisi bundan ibaret kalıyordu. o taypal] ma yorga yürüyüşüyle devam ediyordu yoluna. taypalma yorga Gülsan. hep batıya bakıyor ve batıdan batıyordu. Hep doğudan doğuyor. bir yudum daha içerdi.
yaklaşıyorum samyor. Toynakları. onu iki yanından arabaya bağlayan kayıştan koparmak istiyor. yılkılar kuyruklanyla ona sürtü-nerek geçiyor. Ama gözlerinde canlanan o dünya bir görüntüden ibaretti. başı dönüyor. Tanabay dizginleri bıraktı. Bu da ona dayanılıriaz bir işkence oluyordu. Gülsarı'nın anası uzun yeleli kısrak da artık ona pek yüz vermiyordu. gözlerine ve burun deliklerine kar taneleri giriyordu. Ulu dağlar. çöpler yüzüne çarpıyor. gövdeleri aşağıda yürümüyordu artık. bir zamanlar yemyeşil olan çayın ezip çiğniyor. Kan ter içinde kalmıştı. şanltılı dereler. Uyuşan bacaklannı gererek ve 5 . kulunlar. oraya varmak için canını dişine takarak ilerlemeye çalışıyordu. ama o. nice nice yollar tepmiş. Ama. otlamayı. karnını otlayarak doyurmayı öğrenmek zorunda kaldı. kulakları uğulduyordu. Sulanan gözleri karan-yor. Tekerleklerin gıcırtısı duyulmaz oldu. çakıllann üzerine basınca garç-gurç sesler çıkarıyordu. ama görüntü ondan uzaklaşıyordu. Gülsan. Yılkılar da dörtnala uzaklaşıp gittiler. ayağının altında yer sarsılır gibi olunca. O ulu ve dumanlı dağlar. Hamutun altındaki yaranın zonklamasını da hissetmiyordu şfmdi. gözlerinin önüne çöken sis perdesini delip geçecek gücü bulamıyordu kendisinde. Artık. O. O erişilmez yazın güzel dünyası ağır ağır batıp gitti. nice nice insanları taşımıştı. Gülsan.cizgiliforum. o bir üyir yılkı. Yavaşça arabadan indi. Zaten sütü de kalmamıştı. o eşsiz güzellikteki yaz günleri bir daha canlandı gözlerinde. cabağılar bulunur. hiç gelmemişti o yollann sonu. gözlerinde kıvılcımlar parlayıp güneşi dağdan dağa atlarken görünce.:. onu bekleyen anasına sesini duElveda Gülsan/11 yurmak için olanca gücünü toplayarak kişnedi.com. birer birer yok oldular.enginel elveda gülsarı ayaklan yukanda. bir yandan da soğuk rüzgâr karşısında tiril tiril titriyordu. kaba yeleli anası tavlı kısrak. 10/Elveda Gülsan na sokulacak olsa. dişi atlar ve erginleşmemiş dişi ve erkek taylar. Sonra birden tipi dindi. sırtını ısırıyor. öyle güzel geçen bir yaz mevsimini bir daha ömrü boyunca hiç görmedi. Ve. güneşli günler. o tuhaf eski dünyaya yeniden dönebilmek için boynundaki hamutu silkip atmak.www. sürü başı aygırdan başka. o yemyeşil çayırlar. gerçek değildi. Gülsan. yeşil çayırlar. Bir yandan ateş gibi yanıyor. Onu çağıran. Onu bırakıp gitmek istemiyordu anası. birer birer gözlerinin önüne geliverdi. Emmek için yanı1 Üyir: Başında bir aygır bulunan ve en çok elli kadar attan oluşan yılkı sürüsü. Bu sürüde. o görkemli. Küçücük bir kulun olduğu zamanlardaki gibi anası onu kişneyerek çağınyor. uzun yeleli anasının karaltısını hâlâ görüyordu. ama bu öyle halsiz bir kişneyiş idi ki sesini kendisi bile duyamadı. canını yakıyordu. O uzun ömür boyunca sırtından eyer düşmemiş. San yorga olduğu yerde durdu. Ancak şimdi. bacakları titriyor. Savrulan otlar. tipiler arasında kayboldu. iyi-kötü günleriyle uzun yıllar sürecek bir hayat yolu böyle geçecekti ve şimdi de bu yolun sonuna gelmiş bulunuyordu.
yolda gelip gidenlere rastlayabilirdi. Aü iyice yorup bu hallere düşmesine sebep oldum. pek acıklı bir halde duruyordu. Taypalma yorganın dudaklan kımıldadı ama otu ağzına alamadı. Uzaklarda çep-çevre dağlar vardı. Tanabay. sabahı beklemesi. Issız kalmış bir qyin pencereleri gibi olan o gözlerde Tanabay. Toprak daha çözülmemişti ve rüzgâr sazlıklardan eski karın hafif kokusunu getiriyordu." Gerçekten de iyi etmemişti. Dağlara kadar uzanan bozlar yolunda ise İ 12/ElvedaGülsarı ne bir gelen vardı. Güneş uzakta.com. Bir zamanlar altın şansı olan tüyleri. bir hayat izi göremedi. Hemen arabaya koşup yiyecek aradı.enginel elveda gülsarı suratım asarak atın başına gelip durdu. karnından ba-caklanna. Tanabay bu durumu görünce ürperdi. Ama Gülsan ota ağzını bile sürmedi. yüreği sızladı. Sonra kolanını çözdü. ne oluyor sana? dedi. Onu oğlunun evinden bir an önce çıkmaya mecbur eden duruma da. kendi aceleciliğine de kızıyordu şimdi. ince bir bulutun üzerinde. şimdi ter ve kirin kan-şımıyla koyu kahverengindeydi. sert ve cansızdı. Bozkır hâlâ donuk. ne giden. Güçsüzlükten ve soğuktan zangır zangır titriyordu. Oysa Tanabay yola öğleden epeyce sonra çıkmıştı. Tanabay bir avuç otu hayvanın ağzına uzatü: . cılız ışığını belli belirsiz gösteriyordu. Hayvanın. atı dinlendirmeliydi. hamutunu. Yıbn bu mevsiminde gelip gidenler çok az olurdu zaten. Bı» mevsimde yapılacak iş miydi bu? Belki bir motorlu araç görürüm diye bir tümseğe çıkıp baktı. batıya doğru baktı. Ka-burgalan inip inip kalkıyor. Hava bozacak gibi değildi ama yine de soğuk vardı ve insana güven vermiyordu.www. Geç vakitte yola çıkacağına. kurt yelesi gibi görünen erimemiş kar kalıntıları vardı. gemini çıkardı. Düzde. döke saça atın önüne getirip koydu. karışık kır sakalını yukarıya kaldırarak. " O kadar da zorlamamıştım" dedi Tanabay. yola erkenden çıkması gerekirdi. O kirli ter. ye biraz. "Böyle olacağını bilsem hiç bugün yola çıkar mıydım?" diye hayıflandı. Yolun ortasında kalakaldım. "Şimdi ne ileri gidebilirim ne de geri. Çaresiz arabanın yanına döndü. Şubatın sonuydu. feri sönmüş ve bomboştu. Ne oldu sana? İncecik boynunu dik tutamayan at. Yalnız vadilerin kuytusunda ve kamışların gölgesinde. toynaklanna kadar çizgi çizgi iniyordu. Yorganın haline bakarak: Vah vah! dedi. kaldıramadığı başını hamuttan sarkıtmış. hiçbir canlılık.Al. yamaçlarda karlar erimişti. Gocuğunun yeniyle hayvanın burnunu ve boynunu sildi.cizgiliforum. çevresine bakındı. Tanabay telaşlandı. Gocuğunun eskimiş yenini gözüne siper ederek. Geceyi orada geçirmeli. Yanm kucak kuru otu. Yapış yapış salya içinde olan gem sımsıcaktı. ank böğrü körük gibi şişiyordu. Ama hiçbir şey yoktu görünürlerde. Ama o evde mi! 6 . O zaman. yan yumuk gözleri yuva-lanna gömülmüş. Tanabay atın gözlerinin içine bakınca üzüntüden yüzü sapsan oldu.
vakit geçirmemesi gerektiğini düşündü ve yine atın yanına gitti. "Asla! Asla kalmazdım. Baş olmak. Atı ve arabayı orada bırakıp yayan yürürse. konuşursun elbet! Okutup adam ettik çünkü sizi! Oysa bizden lâf değil. sen çeneni açma!" diyordu durmadan. hele şu koI Elveda Gülsan/13 camış çağımda. onun ağır ağır inlediğini işitti. hırslandıkça da bir ateş basü ve gömleğinin yakasını çözüp derin derin solumaya başladı. Oysa varacağı yer uzak. Buz gibi soğumuştu kulakları. "Uyukluyor müsün. Ne diye nefes tüketiyo-rum|ki! Bugünkü gençlerin hepsi öyle! İnsanlar çok değişti artık. Bütün bunları unutmuştu o anda. sana ne bundan!" Arabanın etrafında dolanarak bir kez daha tekrarladı: "Bu seni hiç ilgilendirmez. ağzını açmamıştı. yola yayan çıkar yine de geceyi o evde geçirmezdim" diye söylendi. Kadın: Babanı istemiyorum. kocasının babası değil miyim? Ama çenesi durmuyor! .cizgiliforum. iyice büzülmüş. dese. 'artık işe yaramazsın1 diye kovulacak olduktan sonra.enginel elveda gülsarı Tanabay öfkeyle elini kaldırdı.. yılkı çobanlığı yapacak olduktan sonra. çok! Tanabay söylendikçe hırslandı. hepimizin sonu bu" diye söylendi. Gelini burada olsa. iş! İş yaparken de babamızı yüzüstü bırakmazdık biz. Benim partiden çıkanlmamla ilgili söz söylemek sana düşmez! Bu benim bileceğim iş ha gelincik. nasıl olursam olayım. neyin var?" Parmaklarını yelesinin altından sokup kulak dibini tuttu. çıkaran da.www. öylece duruyordu. iş isterlerdi. Gülsan.Bak sen şu ka-nnın dediğine! Oğluma gelince. hatta komşumuzun köpeğinin bile yaptıklarından sorumlu tutulurduk. düşmanımızın. . Sonra ne yapacağını bilemeden arabanın çevresini hızlı adımlarla dolandı. vallahi ağzını açmaz. saygıda kusur etmezdik. gün boyu arabanın etrafında dolanıp dura14/ElvedaGülsan mayacağını. babamızın. gece yansına doğru çay kenanndaki orman kulübesi ne 7 . Ne yapacağını bilemiyor.. Yelesinin bu kadar seyrelmiş ve hafiflemiş olduğunu görünce içi burkuldu: "Çok kocamışsın. çok mu hastasın? Neyin var arkadaş. bilmediğin konularda çeneni açma sen!" Başka söz bulamadığı için "Sen karışma. yelen iyice seyrelmiş. Hay haddini bilmez hay! Gözü hep yukarılarda. dostumuzun. Oğlunun evindeyken gelini ile tartışmamak için kendini tutmuş. O zaman işlerin nasıl olup bittiğini sen nereden bileceksin a budala gelin! Şimdi dilin bir karış. hiçbir şeye karar veremiyordu. aklından geçen bütün bu acı sözleri şamar gibi patlatırdı suratına: "Beni partiye kabul eden de sen değilsin. hepimiz yaşlandık.. gece yakın. Basbayağı korkuyor karısından. "Bir kadın kaynatası ile öyle mi konuşur? Ne olursam olayım. ne akılla partiye üye olursun?. Ama şimdi patlamıştı.com. Sonunda. kurumuş ağaca benzeyen ayaklarını birleştirmiş. onun da karısından geri kalır yanı yok! Karısı konuşurken o yere bakıyor ve ağzını açıp tek kelime bile söylemiyor. anamızın.. Hee.Ne oldu sana? Neyin var? diye hayvana iyice sokulunca. at bitkin..Ömür boyu koyun çobanlığı. koşumu yine üzerinde. başkarma olmak istiyor.
cizgiliforum. . Orada. Bu kulübenin bir buçuk kilometre yakınında su işlerine bakan görevlinin kulübesi de vardı. Karısının o olayları unuttuğunu sanıyordu.Ben de onu demek istiyorum zaten. her canlı yaşlanır. baybişe yemeği ısıtmaya 1 Baybişe: Evin hanımı. Elveda Gülsan/15 leştirdi" dedi. Kansı ile beraber orada oturuyorlardı.Gidin görün. atın yemiyle uğraşıyordu. Karısı.Bunda şaşılacak bir şey yok. koyun korası.www. anı gitmiş vahi kalmış bir iskelet mi? . Bizim durumumuz ondan farklı mı sanki? Zaman kimseyi kayırmaz. Birden fazla e. benden sana izin! .Aksakal. . Onun için konuyu değiştirmek istedi ve kansına çıkıştı: . Yaşlı kadınlara saygı hitabı. Tanabay burada. Hayvana çok acımış "Ben bu atı almam" diyememişti.enginel elveda gülsarı ulaşırdı. bir iş için hayvanlann kışlağı olan merkeze uğramıştı. Gülsan Gülsan iken. örtülü kora. o ünlü yorgayı o halde görünce yüreği sızladı.com. At korası.Haa! Bu gerçekten Gülsan mı? diye şaştı kaldı. Geçen güz Tanabay.. Nesi varmış tanınmayacak? diye bir şeyler geveledi. Tanabay da Tanabay idi. demişti. Yaşlı bir at ama işinizi görür.Şaştım kaldım doğrusu. Gülsan'yi zor tanıdı: .. Sonra alaylı bir gülümseme ile ekledi: Belki yine yorgaya binip gece seferlerine çıkmak istersin. İstediğini yap. her şey eskir. yemek ısıtsana. o binile binile binilmez hale gelen yorgaya bakarak. Kansına karşı işlediği bazı kusurları olmuştu. Sen söylemesen onu asla tanıyamazdım. olduğu zaman birinci eş. açık kora. kış günlerinde ise çobanlann bu otlan vaktinden önce almalanna engel oluyordu. size bir at vereceğiz.. at korasına1 bir uğrayın.Gülsan'nın ta kendisi. yaz günlerinde otların biçilip demetlenmesine gözcülük ediyor. Bunlan kurcalamanın hiçbir yaran olmazdı şimdi. nelerden söz ediyorsun? diye elini sallayan Tanabay konuyu kapadı ve dışan çıktı.Nasıl bir at vereceksiniz. hanımefendisi. Karısı kapının önüne çıkarak seslendi: 8 . Bu atla ilgili bazı anılan vardı. ifadesidir. Ama Tanabay bir türlü dönmüyor. unutmamıştı demek.. Bacadan duman tütmeye. . "Demek kader bizi bir kez daha bir1 Kora: Hem ağıl.Niye dikilip duruyorsun. açlıktan ölüyorum ben! . Buranın yeni başkarması genç tarım mühendisi onu görünce: . Atı yedeğine alıp evine doğru yola koyuldu. 16/ElvedaGülsan başlamıştı.Amaan sen de. hem tavla anlamına gelen hayvan barınağıdır. Gençti. olarak belirlenir. Ata ot vermek için samanlığa gitti. bir zamanlar siz biniyor-muşsunuz ona.. Tanabay oraya yöneldi. Tanabay gözlerini karısından kaçırarak: . onu tanırsınız. dedi Tanabay'ın baybişesi1 dalgın dalgın başını sallayarak. hem ahır.
. Bizim baybişe ile ben seni yine iyileştiririz. Durmak işimize gelmez. "Dur hele.Ne yapacağız Gülsan? Burada böyle kımıldamadan duracak mıyız? dedi. Evet evet. onun şoku ile epey sarsılmıştı. Japonya'nın tesliminden sonra terhis olup yurduna dönmüştü. zor yiyordu yemini.com.. satıcı kadınlar onu "Hey ihtiyar. at elini cüzdanına!" diye karşılamışlardı. Tanabay ve Gülsan ilk kez savaştan sonra karşılaştılar. Kadınlann 'ihtiyar' demelerine aldırmadı. Ne gereği vardı artık. ye Gülsanm. bak aklıma ne geldi.. ağır ağır dağ yoluna koyuldu. Kansı yolda yemesi için pişi koymuştu o çıkına. Boşuna dememişler "Kırk yıl kırgında kalsan.. Ama Tanabay onu yemeyi unutmuştu. yemek ısındı da soğudu bile. dedi. . Başka bir sefer de göğsünden yaralanmış ve hastahanede iki ay tedavi gördükten sonra kendi birliğine yetişmişti. Gülsan biraz durduktan sonra ağzındaki kırıntılan çiğnemeye başladı. böyle bir iş gelmişti başlarına. Doğu Cephesinde de çarpışmış.www. öbür yansım da ufalayıp atın ağzına tuttu. Onu kepek lapası ve kıyılmış pancarla besledi. "Kaç yaşındasın Gülsan? Yirmi yaşında mı? Yoksa daha mı fazla. Elveda Gülsan/17 . At kımıldadı. tekerlekler gıcırdadı. O çuvalla gelinine patates götürmüştü. Tanabay'ın titreyen eline atın salyası aktı... Gülsan pişinin kokusunu derin derin içine çekti ama ağzına alıp yiyemedi. Gülsan'nın dişleri iyice aşınmıştı. . korkulacak bir şey kalmaz. bir durup bir giderek eve varırız değil mi? Bir vardık mı. kış boyunca ata baktı. Cepheden cepheye koşarak tam altı yıl askerlik yapmıştı. yirmiden fazla senin yaşın. Savaş yıllannda 9 . gel artık! dedi. gayret et yavrum. yürü! At hareket etti. biraz gayret edersek. Gerçi artık genç değildi ama yaşlı da sayılmazdı. bir ayağını kaldırıp ağırlığım öteki ayağına verdi. O zaman Tanabay. Çuvalın içindeki küçük bir çıkını aldı.Hadi Gülsanm. Bir defasında araba ile gelirken mayına çarpmışlar. Şimdi ne yapacaktı? Atı yolun ortasında bırakıp gitmeye gönlü elvermiyordu." Tanabay kamçının sapı ile arabayı karıştırarak dipteki boş çuvalı çıkardı. Tanabay güz boyunca. Salya sıcaktı ve bu Tanabay'ı sevindirdi. Bundan sonra atı yularından tutup yürüttü.. takılmak için söylüyorlardı çünkü. Tann onu korumuştu. Kansı o geçmiş olaydan bir daha söz etmedi. Yaşlı adam ve yaşlı at.enginel elveda gülsarı . ecel gelmeyince ölmezsin" diye. Batı Cephesinde de. . Sonra yorgayı eliyle hafifçe dürttü. O zaman Tanabay kırıntıları kendi eliyle soktu hayvanın ağzına. Tanabay da ölmemiş.Hey. Ama.cizgiliforum. araba sarsıldı. Pişinin yarısını kendisine ayırdı..Hadi yavrum. Onbaşı Tanabay Bakasov. Tanabay atla beraber yürürken "artık gücü kalmadı zavallının" diye düşündü. Sonunda yurduna dönüp trenden indiği zaman. yürü. işte bugün. Yine de onu canlandırıp güçlendirdiğini sanıyordu.
* Ama Tanabay öyle düşünmekte. O sesleri. hu-ha! hu-ha! diye nefes alıp veriyor ve bir yandanJla düşünüyordu: En önemlisi savaşı kazanmış olmamız. Büyük kızının kocası kamyon sürücüsüydü. çocuk başı kadar büyük bir çekiçle. tadını unutmuşlardı. Örs çın çın ötüyor. karısı da kızlarından çok memnundular. 10 . zafer kazanıldıktan sonra köyüne dönerken. gücükuvveti yerinde. Büyük istasyonlarda maksimkalan (asker getiren katar) bando-mızıka ve coşkun bir neşe ile karşılamışlardı. Kolhoz. gırtlağına kadar borca batmış ve banka bjr kapik bile vermiyordu artık. gerçek ve tatlı hayat asıl şimdi başlayacaktı. Oğlu sekizine basmış ve okula başlamıştı. Gönlü hoş ve iyimserdi. Ama Tanabay "Dür. diyordu. Kılık kıyafeti. Onları unutacak. örsün üzerindeki kızgın demiri hiç durmadan dövüyordu. Şimdi ikisi de evliydiler ve çocuklan vardı. O zamanlar açtılar. kızgın demirden kıvılcımlar saçılıyordu. Kadınlar eskimiş oto lastiklerinElvedaGülsan/19 den yapılmış ayakkabıları giyiyorlardı çıplak ayaklarına. geleceği toz pembe görmekte pek acele ettiğini şimdi çok iyi anlıyordu. Bu damadı bütün ev halkım kamyo18/ElvedaGülsan na bindirir. Sonra bu yuvada herkesin mutlu olması için çalışacak. çektiği sıkıntıların önemi yoktu artık. Ondan sonra doğan çocuğu da kızdı. Ne var ki oğlu hayırsızın biri olup çıkmıştı. demir dövmüş. Ama bu başka bir hikâye. yaklaşma!" der gibi çekici indirdikçe bütün bu sıkıntıları da uzaklaştınyordu sanki. gönlü gençti. önünde hiçbir engel kalmamıştı. Gelecek için daha yıllar yılı kan ter içinde kalıp fedakârlık etmesi. Evde hasretle bekleniyordu. bu işin ustası olmuştu. Çocujdar nice zamandır şekerin yüzünü bile görmemiş.www. dağda yaşayan kocamış kaynata ve kaynanasını görmek.. Tanabay kendisi için asıl hayatın yeni yeni başladığını düşünüyordu. O güne kadar olup bitenlerin. yüzü kınşmıştı. Savaş bittikten. Terhis olduktan bir yıl sonra kansı ona güzel bir kız çocuk doğurdu. hafif kırlaşan sakalı bıyığı ile biraz yaşlanmış görünse de. zafer kazanılmış olduğuna göre.cizgiliforum. Gençliğinde bir demirci yanında çalışmış. Tanabay her darbeyi indirişte. ara sıra bugün bile duyar gibi oluyordu. usta yoldaşı o kor gibi madeni çevirecek zaman bile bulamıyordu bazen. sabahtan akşama kadar. Bundan başka bir amacı yoktu. Dünyaya yeniden gelmiş gibiydi ve artık yalnız geleceği düşünüyordu: Çoluk-çocukla kaygısız bir hayat yaşamak için önce başlarını sokacak bir ev yapacaktı.. düşmanı yendik. dik.enginel elveda gülsarı güneş ve soğuktan yanmış. Ve çekiç cevap verir gibi tekrarlıyordu: "Yendik. hep çalışacaktı. Öyle hızlı dövüyordu ki. Savaştan sonra aynı işi yapıyor. Bunun için savaşmamış mıydı? Kan ve ateş arasında canını dişine takmamış mıydı? Savaş bitmiş. Çalışırken o çekiç sesleri arasında günlük sıkıntıları unutup gidiyordu Tanabay. Yazlan sik sık ve topluca kendisini ziyaret ederlerdi. saygılarını sunmak ve gönül almak için gelirlerdi. Doğrusu kendisi de. nice nice güçlüklere göğüs germesi gerekecekti. çıplaktılar. yaMaşma! Dur.com. yendik. zaferi kazandık.
Hatırlıyorsun değil mi? Savaş başlayınca biz bu ihtiyarları yılkıya bakmaları için dağlara göndermiştik. Tanabay Çora'nın gençliğini hatırlamıştı. herkese iyi davranan bir gençti. pek yaşlanmış. bilgi ise bilgili bir delikanlıydı. Kalbi zayıf olduğu için çürüğe çıkarılmıştı. yüzü kırış kırış olmuştu. dedi. gazetelerden okuyup öğrendiği cümlelerle ve acımasız bir şekilde atıp tutardı. kulakların (toprak sahiplerinin) mal ve mülklerini bu kolhoza katmaya birlikte karar vermişlerdi. konuşmuşlardı.İki gün önce dağa gidip geldim. "Peki yılkıya kim bakacak? Biz ölelim diye mi bekliyorlar? Zaten bir ayağımız çukurda!" Ben çok üzüldüm ve utandım. zenginlerin. Sağ kalanların hepsinin döndüğünü söyledim.Ben senin çekice yapışıp kaldığını sanıyor. "Peki nerdeler. Tanabay'ı razı etmek için demirci dükkânına kendisi gelmiş ve arkadaşını razı ettikten sonra ona: . Gece-gündüz. Çora iyice zayıflamış.com. askere giden gençlerin dönüp dönmediğini sordular. Bu yüzden toplantılarda sık sık yerinden fırlar. Merhum Çora o zamanlar kolhozun başkanı idi. kendisi bile ürkerdi söylediklerinden.enginel elveda gülsarı dik. yani komünizm idealine karşı çıkanlara gereksiz bir hoşgörü göstermekle suçlardı. ne zaman çalışmaya başlayacaklar?" dedi ihtiyarlar. dinlediği siyasî nutuklardan öğrenmişti. bir deri bir kemik kalmıştı. Savaşın başından sonuna kadar ve savaştan sonra da hep bu görevde kaldı. eskiden beri iki can dost idiler. Çora'dan başka hiç kimse Tanabay'ı demirci dükkânından aşırıp yılkıcı olmaya razı edemezdi. Yılkılara bakmanın aksakalların işi olmadığını. Yumuşak huylu. Can dostu Çora razı etmişti onu bu işe. Beli 20/Elveda Gülsan bükülmüş. dik!" O günlerde böyle düşünen yalnız Tanabay değildi. "Onu biliyoruz" dediler. yaz-kış demeden at üstünde dolaşmak. Onu. demir atölyesinin yakınındaki arkın kenarına çö-mellp oturmuş. Daha sonra Tanabay yılkıcı oldu ve dağlara çıktı. O zamandan beri çalışıyorlar orada. Bazen öyle sözler söylerdi ki. kimileri tarlada. Tanabay bu konuda büyük çaba gösterdi. Eskiden. hatta böyle oluşuna kızardı. Çora. Söylediklerinin hemen hemen hepsini.www. İkisi. onların bu işin üstesinden gelemeyeceğini sen de bilirsin. her türlü işlerde çalışıyorlar" dedim. . Savaş yüzü görmemiş olsa da. ta komsomol oldukları günlerde. Orduya at gerektiğinde o 11 . Temmuzun sıcağında bile o eski yün yeleğini çıkarmıyordu üzerinden. zayıflamıştı. karşıt görüşte olanlara. O günlerde herkes savaşı kazanmış olmanın gururuyla avunuyor ve zafer ekmeğin yerini tutuyordu. bir kolhoz kurmaya. dedi Çora İhtiyarlar. O zamanlar Çora köyün yakışıklısıydı. "Çalışmaya çoktan başladılar. Tanabay daha savaştan döndüğü gün anlamıştı bunu. Ama söyledikleri pek etkili olurdu. Tanabay onunrişte bu yumuşaklığını beğenmez. koparıp ayıramam diye korkuyordum. koşturmak kolay mı? Dervişbay'ı hatırlıyor musun? At üstünde donup öldü zavallı. kimileri iş yerlerinde. Mallarına el koyacakları kişilerin listesini beraber hazırladılar. Görgü ise görgülü. Çora ile o.cizgiliforum.
Şaka yapıyorum aksakal.. Genel olarak bunun gibi ihtiyarlar alıngan ve acı dilli olurlar: Ama Turgay kızmadı: .enginel elveda gülsarı atları terbiye edip yetiştiren de yine bu aksakallar oldu. O sarı tayı. Tanabay. aydınlık günler gelmiş olmalıydı. hizmetlerini Elveda Gülsan/21 ödeyemeyiz. İkisi birden ayağa kalktılar. Halkımız aklını başına topladı. atların hali hiç de iyi değil! Turgay. Yaşın yetmişe dayanınca. ufacık ve köse bir ihtiyardı. dedi Turgay. Bakacak göreceksin.Ama içlerinde bir tanesi var.Tanabay. uzun uzun dertleşmek fırsatını hiç bulamadılar. Konuşmaları bitmişti. İçinden "bizim başımıza gelmeyen kalmadı oysa sen hiçbir şey görmedin.. Oysa işler azalmadı. baybişemle bir görüşeyim. elin serçe parmağı gibi büyümeden kalmıştı. atlar koradan çıkarılıp sayım yapıldıktan sonra ihtiyar Turgay'a sitem etti: I 22/Elveda Gülsan . artık savaş bitti. Ülke için istediğin bu coşkulu iyilik ateşinde yanıp gitmesen bari.. Tanabay da yumuşadı: . yaşlı Turgay'ın baktığı yılkı içinde ilk kez gördü. Başındaki kocaman börk. plan hedefine nasıl ulaşırım?. Boş bir zaman bulup sana gelmeyi. hep aynısın Çora. dağda taşta at koştur da anlarsın.İşte. kusura bakma. Düşünüyorum da. kolaylaşmadı. İş üstüne iş biniyordu. ne görüyorsan o. Sanki. İkisi başbaşa verip konuşmak. Belki doğru olartçda budur.Pekâlâ Çora. eskisi gibi uzun uzun dertleşmeyi ne kadar isterdim. bekle biraz! diye atını sürüp onun yanına geldi. Eyerden eğilip arkadaşının yüzüne baktı: "Bana da-rılmadın değil mi? Başımı kaşıyacak vakit bulamıyorum.. dedi alttan alarak.. buruşuk yüzlü. Görüşmeyeli çok oldu. gözlerine düşen kocaman börkü yukarı doğru kaldırıp üzengide doğrularak bir 12 . Kılını çeksen yağ çıkar demiyorum ya ben de. Savaşta biz neler görmedik ki! Bizim de yumuşamamız gerekmez miydi? Belki insan hayatında asıl önemli olan budur" diye düşünüyordu. . halkı nasıl doyururum. Yaa.cizgiliforum. O konuşmadan bir süre sonra Tanabay dağa çıktı. şimdi dağda at çobanlığı ağırlarına gidiyor. bunu utanç verici bir iş sayıyorlar. Bir daha da birbirlerini hiç göremez oldular. . Tanabay demirci dükkânına doğru yürüdü. dedi Tanabay. dağlıç türü kuzunun kuyruk ucunun üzerindeki yağlı top kısmı gibi duruyordu. artık herkes daha iyi yaşamak istiyor.www. Uzak yerlere gidip medeniyet öğrendiler ya.com. Sağ olsunlar! Onlara şükran borçluyuz. o zaman daha iyi anlarsın. Şimdi yılkı bakmayı askerden dönen gençlerimiz hor görüyor. Çora arkasından seslendi: . Bazı geceler gözüme uyku girmiyor.. hep düşünüyorum: İşleri nasıl yoluna koyarım. Sen gidersen peşinden başkalarını da göndeririz. Zaman akıp gitti.Vere vere bana bunları mı veriyorsun aksakal. böyle işte! Sen bir düşün Ta-nahafy.
. . Turgay börkünü başından çıkarıp Tanabay'a: . dile düşürme. Sesimi de tanır ha! Bir nâra atayım da seyret hele: Ayyyyt! Ayyyt! Ayyyt! Gördün mü? San tay dönüp dolaşıp yılkıya katıldı. Başını kaldırdı. hayran kaldım doğrusu.İyi öyleyse. Yine yılkıya katılmak için kocaman bir yanm daire çizerek koşuyordu. Sonra ensesini kaşıyarak ciddi bir tenbihte bulundu: "Ama dikkat et.Merak etme aksakal. . Bakmasını bilmezsen onu mahvedersin.Evet. elde etmek için peşine düşenler çok olur. şu sağ kanatta otlayan san tayı görüyor musun? İşte o bir harika!" . gül gibi olur. çöp gibi kalır. böyle bir yorganın değerine paha biçilemezdi. Büyüyor. Güzel yorga güzel kız gibidir.Söyledim sana. dedi ihtiyar yılkıcı övünerek. Eski devirde olsa. uçan bir kuş gibi rahat uçuyordu.Hele bir görelim. San tayın yorgalamasını keyifle seyreden Tanabay sevinçle bağırı-¦ yordu: . yetişecek. oysa sarı tay hep yorga koşuyordu. şöyle bir silkinip perçemini geri attı. Onların sesini duyan > tay hızını arttınyor. Atın iyisi de öyle olur. Ama onlar..Doğuştan yorga. çok güzel taydır o. olduğu yere düşüp kalır! . sarı tayın yolunu kesip ileriye doğru sürdüler.Turgay ağam.Peki. ama hiç dörtnala kalkmıyor.cizgiliforum. kan dökmekten çekinmezlerdi. .Hangisi? Şu tostoparlak görünen küçük tay mı? Ufak tefek bir şey. sırtı da pek kısa.Ben bunun gibisini görmedim. Oyun için yanşan çocuklar gibi neşe ile coşarak tayın J|peşinden kendi atlarını sürüyorlardı. nazar değmesin! Kimselere bir şey söyleme.enginel elveda gülsarı kamçısının sapıyla ilerisini göstererek "Bak. Çocuk değilim. 24/Elveda Gülsan .Bak Tanabay! dedi. . bir kız iyi bir ere düştüğü zaman daha da güzelleşir. San tay da koşmak için fırsat arıyordu zaten. bindikleri atlann terlerini soğutmak için bir hayli gezdirmek zorunda kaldılar. Bilirsin. ben de biraz anlarım bu işten. dedi Tanabay.Epey geç doğdu da ondan. özelliği ne onun? . gelişecek. Taya yetişmek için bindikleri atlan dörtnala kaldırdı-¦ lar ama yetişemediler. . gözleri yaldır yaldır parlar.Yorga at az mı yani? . Adı 'GÜLSARI1 unutma. Baktıkça yüreğin sızlar.. . Kırgız atalar böyle bir yorga için birbirlerine düşer. sesimi duyunca usturanın keskin ağzı gibi her şeyi yarıp geçer.com. dedi ihtiyar. Atlarını mahmuzlayıp yılkının çevresini dolandılar. Çok güzel yetiştirmişsin bu tayı..Ooo! Şuna bak! Şu koşmanın güzelliğine bak! Harika bir şey bu! . sana çok teşekkür ederim.www. Ama kötü birine düşerse solar gider.Demek ona Gülsan diyorsunuz? 13 . hınldadı ve sonuna kadar kurulElveda Gülsan/23 muş bir oyuncak at gibi ileri fırladı.
adı Gülsan. zayıf. Turgay'la yaşlı karısı oradan aynlırlarken. gemini fazla çekme. Dağlar yine o dağlardı. onları yolun başına kadar yürüyerek uğurladı.enginel elveda gülsarı . Tanabay da ses çıkarmadan dinledi. Sahiplerinin ağzı yüzü soldu. yüzünü ovuşturarak dolanıp duruyordu yanlarında. Ayazlı gecelerde atlar bir kuytuda kümeliyor. getir göster bana. Eyer vurulacak ve binilecek hale geldiği zaman pek zorlama. Şimdilik ağzına gem. Keçe çadır. Onu iyice terbiye ettikten sonra. eldivenli ellerini birbirlerine sürterek. sırtına eyer vurulmamıştı. Bundan sonra boş kalan keçe çadıra döndü. sırtına gocuk giymeye başladı. bir yaşına gelince 'tay' denir (çevirenin notu). Yol başında aynlırken Turgay aga son bir öğüt daha verdi: . Bütün gece Tanabay'a öğüt verdi. San tay o zaman henüz bir cabağı1. Yine başına buyruk bir taydı. Şimdilik yalnız idare edecekti işleri. tepinmeye başladılar. 1 Elveda Gülsan/25 kalın. atlar başlarım hafifçe çeviriyor. yoksa yorga gidişi bozulur. Geçen yaz kız torunum gelmişti. Atlar toynaklanyla kan eşelemeye. Ara sıra bir yerlere gidip sonra yine geliyordu. Yaşlı yılkıcının yerine. başında asker kalpağı olan bir efendi gelmişti. Bundan sonra Turgay ve kendisi gibi >%şlı kansı.Evet. Hiçbir şey değişmemişti. yılkı ve dağlar Tanabay'a kaldı. ona bir yardımcı vermemişlerdi daha. idi. şişti.Sahipleri onlan yalnız bırakmıyor.com. Ne bilsindi Gülsan nasıl bir ömür süreceğini.www.. uzunca boylu. gür idi. Artık ayağına çizme. Çayırlar. Hiç kimseyi de bindirme. Bende biraz kaldı. onu yadırgamadı. Adını o koydu. kulaklarını kabartıyorlardı: Efendilerini yanıbaşlarında görmek güven veriyordu onlara. O söylenince yahut öksürünce.cizgiliforum. Turgay aga yaşlanınca çenesi düşük bir ihtiyar olmuştu. Sık sık ve lapa lapa yağıyor. Gece rüzgârının hışırtısı. Değişen tek şey yılkının efendisiydi.. altı aydan bir yaşına ulaşıncaya kadar 'cabağı'. şınl şırıl akan sular hep aynı. fısıtlısı ile yine uykuya dalıyorlardı. Sonra kar yağdı. Terli iken suç içmemesine de dikkat et. Unutma. elleri morardı. Bunun se1 Cabağı: At yavrusuna altı aylık oluncaya kadar 'kulun'. Kansıyla buraya yerleşeceklerdi. kendisi için neler söyleneceğini ve ileride başına neler neler geleceğini!. Eskisi gibi koşup duruyordu üyirin arasında. birbirlerine iyice sokularak.San taya şimdilik hiç dokunma. Canı gibi sevdi onu. Cabağı Gülsan'nın tüyleri uzadı ama özellikle geceleri yine üşüyordu. o zamana kadar sağ kalırsam. Tanabay. sabaha kadar kımıldamadan duruyor. Sabırla yetiştir onu. 14 . atından inmeden. ama uzun süre yerde kalmıyordu. eşya-lannı yükledikleri deveyi yedeklerine alıp gittiler. Zamanla yılkı ona alıştı. vücutları kırağından bembeyaz olu-yordu. Yardımcısı için de bir çadır vardı ama. yadsınmadı.
Sahipleri neredeydi? Böyle korkulu bir zamanda o neredeydi? Hiç olmazsa sesini duysalar. kafasını eğip kulaklarını kısıyor. biraz rahatlayacaklardı. güçlü toynaklanyla kan eşeliyor. Şimdi çıt çıkmıyordu. Sesler önce geriden. İşte bu gelişlerden birinde. öfkeli bir halde geri 26/Elveda GQIsan geliyordu üyer aygın. yılkıyı bir arada tutmak için etrafında dolanıyor. Gülsan. Elveda Gülsan/27 15 . İyice rahatsızlanıp korkuya kapıldılar. Gülsarı'yı ortadan sürüp kenara çıkardılar. Ama yılkı onun harıltısını. önlerindeydi. Dağdan yuvarlanan kayalar gibi birbirlerini sürükleyerek. başına üsır usır düşerek yığılıyordu. faltaşı gibi açılan gözlerle çevresine baktı ve korkudan donup kaldı olduğu yerde. Gülsan'yı hâlâ kümelenmiş yılkıdan uzakta tek başına duruyor görünce. Bir türlü giremiyordu aralanna. cabağıları ortalarına aldılar. ardından bir silah sesi daha. kann üzerinden bir karaltının süzülüp geçtiğini ve sonra kaybolduğunu görünce artık yerinde duramayıp ürkerek geri sıçradı. Kar savrula savrula. ayak seslerini duyuyordu. felaket habercisi bir sessizlik idi bu. hışımla üzerine yürüdü.www. Ulumayı duyunca bir an olduğu yerde donmuş gibi kaldı. göz gözü görmeyen karanlığa dalıp uzaklaşıyordu. hınldayarak. hınltısız dururken. Atlar sessiz. başlarıyla vurarak kulunları. O müthiş çifteden sonra bir daha yılkıdan aynlıp tek başına durmaya kalkışmadı. acı acı kişneyerek. Aygır. Sonra yine sinirli. kulak kabarttılar. Kar yağıyor ve Gülsan'nın burun deliklerine giriyor. Karanlıkta. ağır-laştı. Atlar irkildi. İçinde bir şeyler kopmuş gibi sarsıldı ve güç doğruldu.enginel elveda gülsarı Gülsarı Tanabay'ın sesini işte bu kış tanıdı ve bir daha ömrü boyunca unutmadı. İşte o zaman. uzaktan uzağa bir uluma duyuldu. O sesin ve kendilerinin sahibi şimdi yanlannda. Aralarına giremeyince daha da uzakta tek başına durdu ve bu yüzden üyir aygırının hışmına uğradı. Bir gün dağlarda bora koptu. O sırada bir silah sesi duyuldu. Hiç unutamayacağı o çiftenin acısıyla yılkıya yanaşıp kenarda ama onlann yanında durdu. Yılkı sesin geldiği yöne koştu. isli gocuğunun kokusunu alsalar. iğne-leye iğneleye. atlann yelelerine. Gülsan o güne kadar kurt ulumasını hiç duymamıştı. zaten korku içinde bekleşen atlar ürktü. yandan gehyordu. Gülsan yine ortaya girmek için yaşlı atlan itmeye. ama ne kendi görünüyor ne de sesi duyuyordu.cizgiliforum. Atlar büyük bir gürültü çıkararak koşsalar da sahiplerinin öfkeli bağırmalannı duydular. Uğursuz. belirsiz bir yöne doğru koşmaya başladılar. Gülsan'nın nefesi kesilecekti ner-deyse. Sonra önden duyulmaya başladı. Gülsan da neye uğradıklannı anlayamadan çılgınca koşuyordu yılkının ardından. Hayvanlar gözlerini açamaz oldular. kuyruklarına yapıştı. bazılarını çiftelemeye başladı. Artık hiçbir kuvvet durduramazdı onlan. Titreye titreye birbirlerine sokuluyorlardı. olanca güçlerini ayaklarına vererek. arada bir dörtnala koşarak. iterek koşuyorlardı.com. onu yılkıya katmak için karnına müthiş bir çifte indirdi. Yaşlı dişi atlar.
sanki demirden olan bu kabuğu tepinen atların toynaklarının bile kıramadığını. acımdan konuştum böyle..Peki. Yakında inek doğuracak. Kalın kar eridi.Asıl sen beni bağışla. dişimizi biraz daha sıkar.. Yılkı onun sesiyle biraz yüreklendi ve peşinden koşmaya başladı. Sonra anbar memurunu çağırıp emretti: .Bana niye öyle bakıyorsun! Karşında bir faşist mi var! diye bağırmıştı. sonra avuç avuç yuttu o soğuk kan. .Sen. Hâlâ dinmeyen. Tanabay önce unu almamayı düşünmüştü. o bo-ranlı günleri at üstünde geçirdiğini.www.Sonra öfkeye kapılıp böylesine ağır sözler söylediği için kendisini affettirmeye çalışmasını da. ana okulu ne olacak? dedi anbarcı...Hay Allah! Onu ne karıştırıyorsun? Her şeyi birbirine karıştırır yokuşa sürersin zaten! Ver! diye kestirip attı Çora. bu atlan kendi elimle öldürmüşüm gibi bakıyorsun bana! Bu sözler karşısında kolhoz başkanının kül gibi olan yüzüyle kendisine şaşkın. at sütünden kımız da yaparız. demeyi geçirdi aklından.com.. Atlar ofaya gelince durdular. Gülsan da toparlandı ve eski gücüne kavuştu. Tan atarken Tanabay yılkıyı eski yerine getirmişti. kolhozun başkanına ölen atlann hesabını verirken. sonra yeşillendi. körük gibi soluyor. çadırın tamtakır içini bir gör! Kuru ekmek bile bulamıyoruz. Sen beni bağışla.enginel elveda gülsarı Sesi kısılmıştı ama bağırmaya devam ediyordu: Kayyt! Kayyt! Kayt! (Dön! Dön! Dön!) diyordu efendileri. . ürün zamanına kadar dayanırız. Atlar o günleri hatırlamıyorlardı ama. Atlar tüylerini döktüler. elini ayağını ısıtmak için çalı-çırpı yaktığını. Sen de orada oturup. Tanabay da kar yedi. kirli-san bir su gibi. üzüntümden. cıdavlanndan. diye kekelemişti. dedi Çora. Ama hâlâ korkudan titriyor. unutmamıştı. bahar geldiğinde. Yeni tüyleriyle sırtlan parlamaya başladı. otu nerde? Tuzu nerde? Ağzımızı açıp yel yutarak geçiriyoruz 28/Elveda Gülsan günlerimizi. atların sıcak sırtında eriyor. O pek şiddetli kış ve zorlu günleri sanki hiç yaşamamışlardı. .. itinkurdun uluduğu o soğuk geceleri. seyrekleşme-yen kar taneleri. Dondurucu ayazı.cizgiliforum. Böyle mi yapacaktık bu işleri? Gel de nasıl bir keçe çadırda yaşadığımızı. sağrılanndan süzülüyordu. Ama Çora'nın 16 . gövdeleri şişip şişip iniyordu. adam unutmamıştı.Ona beş kilo un ver! Onun bu davramşı karşısında Tanabay'ın utancı daha da arttı. . Yere çömelerek iki eliyld aldığı soğuk.. ağlamamak için dudaklannı ısırdığını. suskun bakışını da unutmamış-tı. Bulut gibi buhar çıkıyordu sırtlanndan. Ateş gibi yanan dudaklanyla kar yutuyorlardı. öfkeyle bağırmasını da unutmamıştı: . O zorlu kışa dayanamayan zayıf atların düştükleri yerden kalkamadıklarını. kara toprak göründü. Savaş cephesinde durumumuzu bundan yüz kat daha iyiydi. ölüp gittiklerini de unutmamıştı. bembeyaz kan yüzüne götürdü. bir süre yüzüjıdeki yangını söndürmek için öylece durdu. Yılkının kışlık korası nerde? Yemi. Sonra dağdan inip. sulann kalın bir buz tabakası olup toprağı örttüğünü.
cizgiliforum. fıldır fıldır dönen tabak gibi yuvarlak birbirinden uzak gözler. bazen bu yüzden kamçılarını savurarak birbirleriyle kapıştıkları da oluyordu. Boyu uzun.. uzun. Atlara sert davranmıyordu Tanabay. küçük bir çocuk değilsin ya. kulaklannda rüzgârın uğuldadığını.com. Gülsarı ne kadar hırslanır. demişti karısı. Koşuyordu. Gülsan'nın keyfine diyecek yoktu. Gülsarı bu kez de düşünde koşuyordu: Toynaklarıyla taşlan çınlattığını. Dilediğince koşuyor. doruklarda hâlâ erimeyen karların beyazlığı göz ka-niaştınyordu. ürperir ve başlardı koşmaya. Yılkıcıların da rahaEI veda Gülsarı/29 ü kaçmıştı bu yüzden. büyük bir tay olmuştu. yamaçlar yemyeşil uzanıyor. YıUacılar aygırları ayırmaya çalışıyor. Bazen koşup uzaklara gittiği zaman onun küfürlerini işitmiyor değildi.. Onun işi gücü koşmak. Karısına: . Aygırlar birbirleriyle dövüşmeye. 17 .enginel elveda gülsarı anbarcıya söylediklerini duyduktan ve yüzünün aldığı rengi gördükten sonra düşündüğünü söylemekten vazgeçti. duygulu. onun ardınca dörtnala gelen efendisi de o kadar keyiflenirdi. sı-nm gibi ince.. tozlann savrulduğunu. oynuyor. kara toprak yeşeriyor. omuz arası geniş. genç kısrakları kovalamaya başlamıştı. O bahar san yorga gençliğinin en güzel dönemini yaşadı. koşu temposunu onun türküsüne uydururdu sanki. yılkı uykuya dalınca. şımarıyordu. yine koşmaktı. Canı yanmazdı ama yine de şaşınr. yadırgamıyordu. Karısının işte o undan yaptığı lakşa çorbasını içerken ağızını nasıl yaktığını da unutmamıştı.Biraz soğut da iç. . En çok sevdiği şeydi koşmak. düzlükler. Sahibi Tanabay da onu. ne kadar çok kaynatmışsın bunu! diye kaşığı elinden bırakmıştı. hatta keyfinden şarkı söylemesi pek hoşuna giderdi Gülsan'nın. Bunların hiçbirisini unutmamıştı. tümsek burnu. Mayıs gelmişti. ne kadar çok koşarsa. koşup oynadığı yerleri görüyordu. Bahar yağmurlarından sonra güneş pırıl pınl parlıyor. kalçası dar. Öteki tayları da koşturup peşinden sürüklüyor. onları belledi: Bazıları hüzünlü. onların arasında sarı bir yıldız gibi akıp gidiyordu: Çakıllı dere boyundan düzlüğe. Tanabay'ın onu yüreklendiren sesi. kısa. Hava karanp yıldızlar ışıldayınca. dar geçitlerden dik yokuşlara koşuyor. Onu yadsımıyor.. yıl30/Elveda Gülsan kıya doğru akan bir yıldız gibi gelirse. Zamanla bu türkülere iyice alıştı.Beni yakıp öldürmeye mi niyetlisin.www. yavaş yavaş iç. Bütün bunları işitiyor. sözlü. ayaklarının altında toprağın kaydığını. yaşadığı ortamın bir parçası gibi görüyordu. Böyle zamanlarda. Gülsarı'nın bu niteliklerinden haberi yoktu elbet. şimdi. kalın kıvnk dudaklar. Bu yüzden sahibine bir rahat nefes aldırmıyordu. düzlükten bayıra. Bazen de yanından geçerken kamçısıyla arkasına hafifçe vururdu. başı ise soylu yorgaya yaraşır biçimdeydi: Bir tutamlık fazla yağı yok. Topaç gibi ve kabank tüylü bir cabağı iken. hayatının.
işte bu tuzu yalamak Gülsarı'ya bir felâket getirdi. nefesi kesildi. Sahibi önünde. Atlann arasından kendine yol açıp su içmek için çaya gitmek istedi.cizgiliforum. ilmekde o kadar boynunu sı: kıyor. tuz yalamaya devam ediyordu. Gülsan hiç umursamadı. soluk almaşım zorlaştırıyordu.www. Bir gün Tanabay boş bir kovaya vurarak "po! po! po!" diye atlan tuz yalamaya çağırdı. Atlar koşup geldiler ve başladılar tuz yalamaya. toz toprak içinde kalmıştı. insanlar birbirlerinin üzerine yığılıyordu sanki. Hırıldadı. ipi sımsıkı tutan yardımcısı da geldi. . ama Gülsan hâlâ kılım kıpırdatmıyordu. lışü. Ama onun yanına sokulup. hiç korkma.enginel elveda gülsarı sözsüz bütün türkülerini.. Sonunda kendim tuzağa düşürenlerle başbaşa kaldı. başı döndü. İşte o zaman boynundaki ilmik sıkıldı ve Gülsan neye uğradığım anlamadan irkildi. Korkma. Ama o ne kadar çırpınsa. * Sahibi. dağa sonradan gelen yılkıcılann çocuklanydı. şaha kalktı. sağılacak kısrakları yakalamak için kullanılırdı. Birden her yanım saran koyu karanlığı ön ayaklanyla delmeye ça•. Öteki atlar boyunlanna kıl kement geçirilince huysuzlaşır. ellerinde ucu kementli sopalarla yaklaştılar. tepindi. Ama adamlar tekrar ayağa kalktılar ve ilmek Gülsan'nın boynunu yine ve da-. Çünkü bu kementler binek atlan-nı.Gel Gülsan. Kadınlar bağırıp çağırarak çocuklanm çadırlara doğru kovaladılar. Tanabay bir elini atın başına uzattı. Gülsan da onlann arasındaydı ve tadını çıkara çıkara tuz yalıyordu. başını okşadılar ve at kuyruğundan yapılmış ilmiği boynuna geçiriverdiler. Öteki atlar kaçıştılar. tuttuğu ipi koluna dolayarak yan taraftan yaklaştı. Bunlar. Gülsarı tuzağı anlayamamış.Yuları.. Atlar tuz yalamayı pek sever ve bunu bir ziyafet sayarlardı kendileri için. Epeyce tuz yaladığı için susamıştı. Ama gözlerinde bir kızgınlık. Gülsan tek gözüyle gördü onu. Dağlar yıkılıyor. Soluk soluğa • kalmıştı. bir öfke yoktu. O sırada bovjnunu sıkan ip biraz gevşedi ve Gülsan ipip ucunu tutan ¦ adimlan sürüklemeye başladı. Ona hiç dokunmazlardı. tılmış. İşte o sırada sahibi ve onun yardımcısı. oralarda dolamp Gülsarı'yı rahatsız ederlerdi. Kam sızan dudaklannı kımıldatarak. Yorga dehşete düştü. Güneş gözüne vuruyor.ha çok sıkmaya başladı.com. gemi ver bana! 18 . ağzı yüzü berelenmiş. Adamın üstü başı yır. şaha kalkarlardı. Her zaman ata biner. yardımcısı da ardındaydı. . Bu arada çocuklar da koşup geldiler. rahat dur! Efendisinin ardından. Ama.. Sahibinin yılkıya tuz yalatmasından da çok hoşlanırdı Gülsan. Tanabay upuzun bir ağaç tekneye parça parça kaya tuzu dökerdi. yavaş yavaş ve olabildiğince yumuşak bir sesle onu yatıştırmaya çalışıyordu. gözünü kamaştıran halkalar oluşuyordu önünde. Kurtulmak için tekrar tekrar şaElveda Gülsan/31 ha kalkıyordu. yer sarsılıyor. onu okşadı ve geriye bakmadan yardımcısına seslendi: . Sonunda adamları uzaklaştırmak için kendini onlann üzerine attı. Hiç böyle bir şey gelmemişti başına.
Üzengiler toplanıp eyerin kaltağına bağlanmıştı. eyeri sırtına vurmak gerekiyordu. dönüyor.com. Döndü. sağa sola çeviremiyor ve uzanıp yatamıyordu. Yorga. sonra kilitlenmiş gibi çakılıp kaldı ağzında. 32/Elveda Gülsan Elveda Gülsarı/33 Yardımcısı yorganın üst dudağının altına hemen kayış bükmeyi geçirdi ve çevirmeye başladı. . çözülmüyordu. dönüyor. Yorga acılar içinde arka ayaklarının üstüne çöktü ve artık direnemedi. Adamların isteği de buydu zaten. Bir an yine başı döndü ve sonra donup kaldı. O çember yolun bir noktada açılacağım ve oradan son hızla uzaklaşacağını umuyor. Bu acıdan. yürümeye başladı. O adamı silkinip atmak istedi sırtından. o demir ağızlık idi. Ter içinde kalmış. 19 . Yorga yoruldu. Kıpır-dayamıyor. Ama o zıpladıkça ağızlık ağzını yırtıcak kadar sıkılıyor. gökteki bulutlar. Akşam olunca eyerini de almadılar üzerinden. durmadan döndü. silkindi. Sahibi kamçısını şaklatıyor.cizgiliforum. Gülsarı'nın gözleri kararıyor. Kafasına başlık geçirilince yine hınldamaya. Sonra başını öne eğip arka ayaklarım havaya kaldırdı. ne zaman bindiğini anlayamamıştı. Yan gözle geriye bakınca. Adamlar şimdi sırtına bir şeyler koyuyor. O anda soğuk demir ağızlık dişlerine çarparak şıngırdadı. her şey dönüyordu. göğüs altından kayışlar geçirip sıkıyorlardı. ama iki defasında da adam kalkıp yine bindi üstüne. sahibinin üstüne nasıl bindiğini. Çaresizdi. eziyetli koşu sürüp gitti. kaçıp gitmesini engelliyordu. üzerine oturmuş adamın topukları kanuna batıyordu. O zaman o adamın çevresinde bir daire çizmeye başladı. yana sıçradf. o buruklukça acıtan şeyi çıkardıkları zaman biraz kendine geldi. dünya dönüyor. Bu zorlu. canı müthiş yanıyordu. tepinmeye başlamıştı ama Tanabay onun üst dudağım sımsıkı yakalamıştı. sırtına bir ağırlık çökmüştü. Kayış sıkıldıkça canı yanıyordu ama asıl acı veren ağzındaki o bükme.www. Gemin dizgini iki taraftan gerilip eyerin başına bağlandığı için başını dik tutmak zorunda kalıyor. dağlar. Her yanı kayışlarla sarılmış. Adamlar ona su içirmediler. Ama başka bir atın üzerinde olan ikinci adam yularının uzun ipini çekiyor.enginel elveda gülsarı Yardımcısı atın başına geçirilecek takımı verdi. Yalnız ağzından o bükmeyi.Bükmeyi ver! dedi yardımcısına. çok da susamıştı. onu sırtından iki kez atmayı başardı. Yine de kişne-yerek olanca gücüyle şaha kalktı. çizmesinin topu-ğuyla durmadan karnına vuruyordu. soluk alamıyor. sırtında bir adamın oturduğunu gördü. yavaşladı. Yalnız kolanlarım gevşeterek bir ağa-¦> ca bağlayıp bıraktılar. i Sakin ol Gülsan. merada otlayan atlar dönüyor. Bu acı ile gözleri yuvalarından fırlayacaktı nerdeyse. başı dönüyor. keçe çadırlar dönüyor. yine döndü. sakin ol! Korkma! Yorganın gözünü bir avucu ile kapatıp başlığı kafasına geçiri verdi. ama çember açılmıyor. Şimdi gemi ağzına geçirmek.
Gülsan onun neler söylediğini nereden bilecekti? 20 . yılkı.com. o onlardan kaçıyor. Aygırlar onun peşine çoktan düşmeye başlamışlardı ama. Serin suyun kokusunu da getirmiş oluyordu böylece. Bu. Derenin öbür yakasında. hatta yere inmiş gibi daha çok panl-dıyordu. Dişi tay yine Gülsan ile olmak. buz gibi olmuşsun. öylece duruyordu orada. kulun oldukları zamandan beri onunla koşup zıplayan. Ağzındaki o demirin tadı da pek kötüydü. Keçe çadırların yanında ateşi. otluyor-du. Derenin öbür yakasına geçip gözden kaybolunca-ya kadar Gülsan ona baktı durdu. Sonunda doru tay onu buldu. Alnındaki ak sakar ay ışığında parlıyordu. Sonra.Oy Gülsan oy! dedi. ağzını açmak istediği zaman müthiş canı yandı ve kişneyemedi. ufak-tefek alnı sakarlı bir doru kısrak idi. Dün beni çok yordun. Yanına sokuldu. Ne oldu? Çok mu üşüdün? Ee. Gülsan olsa yine onunla koşar. sevgi dolu ses tonuyla konuştu. ateş başında oturup sohbet eden adamları. Gülsarı onun kişnemesini işitti. Başını hafif oynatacak olsa gem ağzını yırtarcasına acıtıyordu. boynun omurgasını kütürdetiyordu. atlara gece bekçiliği yapan yılkıcıların bağırışlarını da duyuyordu Gülsarı. sesini hemen tanıdı. başıyla dürtükledi. Bu kez dişi tay onun boynuna asıldı.www. Bahara uyanmış dağlara bakıp gülümsüyor. Yorga da onun boynuna dokunup aynı şeyi yapmak istiyordu ama.. Yenik. oynar. Biraz sonra ay doğdu. Gülsan doru tayın sesini pek yakınında işitti. Kendisi. 34/Elveda Gülsan Gülsan'yı arıyordu. başını bile oyna-tamıyordu. O da kişneyerek cevap vermek istedi ama. tabii. Pekâlâ! Tanabay Gülsan'nın boynunu okşadı. Oysa Gülsan kımıldayamıyordu. Dereyi geçip geldiği için ayaklan ıslaktı. sızım sızım sızlıyordu. Hırıldayarak ve başını sallayarak Gülsan'yı çağırdı. yılgın. Sabah erkenden sahibi geldi yanına. Sanki herkes unutmuştu onu. Onunla kimse ilgilenmiyordu. Susuzluktan da ölecekti nerdeyse. Öyle de susamıştı ki! Ah doru tay ona içecek su getirebilse! Gülsan'dan hiçbir karşılık görmeyen genç kısrak koşup gitti.. Onların kişnemelerini. gözünden iri iri damlalar düşmeye başladı. onunla koşmak istiyordu. onunla otlayan. Yumuşak. İkisi de henüz tam ergin çağa gelmiş sayılmazlardı. oynaşan. Dağlar gecenin karanlık kuşağından sıyrılıp ay ışığında kendilerini göstermeye. her şeyi duyuyordu. Başına nîden böyle bir felâket geldiğini anlayamıyordu. . omuzlannı. her zaman olduğu gibi yayılmış. çocukların köpek gibi ses çıkararak onları havlattıklarını.cizgiliforum. hep onun yanında olurdu.enginel elveda gülsarı jGülsan bütün gece öyle durdu. toynaklarından çıkan sesleri. sımsıcak dudakla-nnı onun tüylerine dokundurdu. yükseldi. dişleriyle onu kaşımaya başladı. Başını Gülsarı'nın boynuna koydu. Ağzının kenarları yara bere içinde kalmıştı. Öylece duran Gütearı'yı o sırada bir arayan vardı. üzüntülüydü. Kolanların vücudunu sıktığım yerler ve eyerin vurduğu sırtı acıyor. Yorga Gülsîtfı ömründe ilk kez ağlıyordu. ağır ağır kımıldamaya büyümeye başladılar. Yıldızlar yeryüzüne iyice yaklaşrnış.
Böyle. ama ne yaparsın. yürek atışları da kulaklarındaydı: Tıp. çok geç oldu. çok canın yandı.Sağ olasın Tanabay. Yaşlı Tanabay Gülsarı'nın biraz soluklanmasını. soyun sopun dert görmesin. yürü yavrum. Ara sıra at. kızma dostum. Yalvardı: . her şeye lanet! Yeter ki san sağ salim eve ulaştırayım. Çok mu acıktın? Çok mu susadın?. Benim de aklım başımda değil. Gülsarı suya girince titredi. sonra yine dizginlere yapışıyordu: ..cizgiliforum. Kendi başı kendine ağır geldiği için boynunu aşağıya doğru eğmiş.www. Artık yolundaki taşlara ayağın sürçmez.Aşkolsun! diyorlardı. üstüne su dolu bir kap koysan damlası bile dökmeden götürür! Eski yılkıcı ihtiyar Turgay. Sen bu haldeyken arabanın ne önemi var.enginel elveda gülsarı . ileri atılıp başını derin suya daldırdı. dura kalka birbuçuk saat kadar gittiler. Bugüne kadar başı boş koşup oynadın. fırlatılan ok gibi dümdüz giderken görünler ona hayran kalıyor ve kenara çekilip seyrediyorlardı: . binicisini hiç sarsmadan.tıp. Sarı yorga son bir kez daha durdu ve bir daha adımını atamadı. Tanabay. Alışacaksın.. 21 . Bir süre sonra Gülsan eyere de. taypalma yorganın o güzel gidişini bozmamak için dizginleri çekip onu yavaşlatıyordu. daha önce düşünmeliydim.Bana darılma. adım atacak gücü kalmadığı için olduğu yerde durunca tekerlek gıcırtısı.Hadi Gülsan. tıngır mıngır dönüyordu. iyi günler göreceksin.tıp. hayat bu işte! Merak etElveda Gülsan/35 me.. Doğru. din36/Elveda Gülsan lenmesini bekliyor. kuş gibi uçmak istiyordu ama. hiçbir engel çıkmaz. Ama hala arabaya koşuluydu.com. koşumlara. ağzındaki gemi ûSulca çıkardı.Bağışla beni Gülsarı. Kırık dökük arabanın tekerlekleri. bağışla! dedi Tanabay. koşmak. asıl bundan sonra parlayacak onun yıldızı! demişti. bu defa hayvan kendi yürek atışlarını duyuyordu: tum-top. Sarı yorgayı. ağır ağır. tumtop!. sonra onu yedeğine alıp dereye götürdü. Ah. bacakları titriyor ve güçlükle durabiliyordu ayakta. ah! Ne güzeldi bu serin su! Ne güzeldi suya kavuşmak! Ve şimdi efendisine nasıl da şükran duyuyordu! -^ ݧte böyle. Üzerindeki ağırlığı hissetmez oldu. Tanabay Gülsarı'nın başlığını çözdü. kolonlara da iyice alıştı.. ürperdi. Sahibi sırtına bindiği zaman. her şey yoluna girecek. Çok iyi yetiştirmişsin Gülsan'yı..Ne oldu Gülsarı sana? Bak hava iyice kararıyor! Ama at artık onu arılamıyordu. Tanabay telaşlanıp atın bir o yanına bir bu yanına geçti.. Lanet olsun arabaya. o tıngır-mıngır sesleri de kesiliyordu. diyordu. diye atıyordu yüreği. eski bozuk yolda. . Öylesine bitikti.. İşte şimdi bunu öğrendin. Gülsan'yi böyle görünce Tanabay'a teşekkür etmişti: . At durunca ve tekerlek sesleri kesilince. diyordu Tanabay. Bak görürsün. Böyle sürüp gidecek değildi elbet..
batman batman doluyordu kafasına. Korkma. Hamutsuz koşumsuz kalan cılız gövdesine göre kafası kocamandı ve soğuk.com.www.İşte. istemediği için düşünmüyordu geçmişini. "Vah Gülsarım. I Elveda Gülsarı/37 olayları. yürümeye çalış. Aslında Tanabay unuttuğu için değil. gelinin o acı sözlerini dinledikten sonra. ne eşsiz bir insan olduğunu. dağların üzerine kanadını düşürmeye. Hadi. sönmeye. Yalnız ikisi. son demlerini yaşayan sarı yorgayı yedeğinde götürürken. Tanabay atın dizginini eline aldı. karanlık yolda. tartma kayışlarını çözdü. birbirimizden pek farkımız yok. Sonra atı biraz dinlendirmek için durdu. onun başhğını ve dizginini omuzuna atan Tanabay arkada. ah o eski günler ah! Ne eşi bulunmaz bir yorga idi o!. Tanabay önden gidip dizginleri çekiyor. yürüyorlardı. 22 . Tanabay yürürken sarı yorga ile ilgili uzak geçmişi. dedi ve gocuğunu tekrar giydi. onların ve sonra bozkırın üzerine geceyi sermeye başlamıştı. kara yolun üzerine inen. hamutu da atın başından usulca çıkarıp. dili yok bir hayvan! Onu kim düşünüp hatırlayacak? Kimleri taşımadı sırtında kimleri gururlandırmadı? Ama yaşlamp bu hale gelince herkes unuttu onu. Karanlık. ancak o son demde anlıyoruz. Demek ki düşünmemek unutmak demek değilmiş. Ama bugün. O yitirdiğimizin ne iyi. arkadaşlarını bir bir hatırlıyordu: "Hepimiz böyleyiz işte. Tanabay'ın kendisi de pek şaştı. koşumları arabanın içine attı. Biraz dinlenip tekrar adım atacak hale gelinceye kadar Tanabay da yanında bekliyordu. Yola koyulup yavaş yavaş yürüdüler: Yaşlı bir at ve yaşlı bir adam: Arkalarıda terkedilmiş kırık-dökük bir araba.. Gülsarı ara sıra duruyordu. İşte Gülsarı da ağzı var. mezarından doğrulup kalkardı" dedi. Yorga gittikçe yavaşlıyordu. Şu haline bak zavallının. batı taraflarında. ben de arkandan geliyorum. Düşünmemeye çalışırdı o acı veren geçmişi. kolu uyuşunca dizginleri omuzuna atıyordu. Sonra yine ağır ağır yola koyuluyorlardı: Yaşlı bir at. Başlığı.." Geçmişe uzanan günlerin anılarını bir bir aklına düşürmesine. Sonra yine ağır ağır yola koyuluyorlardı: Gülsan ara sıra duruyordu. O güne kadar hiç düşünmemişti bunları. . Ancak ağır hastalandığımız ya da öldüğümüz zaman hatırlıyoruz birbirimizi. dedi. ne büyük iyilikler yaptığını. sen önden bildiğin gibi yürü.. geçmiş yıllarını hatırlayıverdi. seni bırakıp gitmem. Bu ağır düşünceler sanki bir ormandan ansızın çıkıp. yaşlı bir adam. dizginleri de çıkardı hayvanın başından: . önlerinde. At önde..Hadi Sangül. Biraz dinlenip tekrar adım atacak hale gelinceye 38/Elveda Gülsarı kadar Tanabay da yanında bekliyordu. oğlunun ve gelininin 0 davranışlarını görüp.. vah! ne hale gelmişsin! Turgay merhum seni böyle görse. diye düşünüyordu. kararmaya başlamış bir kızıllık vardı.enginel elveda gülsarı Gocuğunu çıkardı. karardık bozkırın ortasında bir hayal gibi duruyordu. yapmamız gereken buydu.cizgiliforum.
Bu patika dağa doğru tırmanıyordu. Yorga orada durdu. uzaktan bir motorlu aracın farlan şavkıdı. Bu 23 . bağırmaya başladı: "Anlaşana be hayvan! Ölmek mi istiElveda Gülsan/39 yorsun sen! Hayır. Çok beklemeden beline ağrılar girmişti. dudaklarında acı bir gülümseme belirdi. Gülsa-rı'nın toynaklarından çıkan o toz izi. Böyle bir ata binmek. İhtiyar adam öyle düşünürken.com. çayın üzerindeki köprüye ulaşabildiler. Ka-.www. Işık saçan iki göz. Yere uzanıp yatmak için ayaklarını kırpmaya başladı. tepkili uçağın gerisinden çıkan gaz çizgisi gibi uzun süre havada asılı kalırdı. Sonra da ona vurduğu için kendine kızdı.. ama eve ulaşmak için en kestirme yol da bu idi. İnleye inleye olduğu yerde durdu. çaresiz hayvanın yanında öylece bekledi. Sonra kulağım göğsüne yapıştınp yürek atışlarını dinledi. bir zamanlar Gülsa-rı'ya binmiş olarak ve tozu dumana katarak gittiği günleri hatırlayınca. Bunu uzaktan görenler de. Gerçi dağ içinde şaşırması da mümkündü.cizgiliforum. gecenin karanlığını yırttı. Hava rüzgârlı değilse. bu Gülsarı'dır. Gülsan'ya binmişlerdi. kolhoz başkanlıklarının ilk gününden son günüae kadar. Sonra. Hayvanın yüreği yosun kaplamış değirmen taşlarının dönüşü gibi. ince uzun bir toz bulutu bırakırlardı. O zaman. yola bakarak "Aa. ana yoldan çıkıp çay kıyısında uzanan dar yola sapacaktı. Yaşlı at ve yaşlı adam. Tanabay be-lini" püküp. kötüsü de. Bunların içinde akıllı olanı da vardı.• bay buna izin vermedi. sakın yatma! diye dizginle kafasına hafifçe vurdu. Yorganın geçtiği bu yolda. haydi kalk!.Dayan Gülsan. doğruldu. ahmak olanı da. yine de tercih ediyordu o yolu. sebebini kendisi de bilmeden bekledi orada. az sonra. Yeter ki at dayansıridı. kalk. "Bu ıssız yolda nihayet birileri göründü" diye düşündü. yakınlarında olan bir çoban. Gülsan Gülsarı olalı. dördü dört tarafa açılan ayaklannı güçlükle toplayarak doğruldu.enginel elveda gülsarı Tanabay. Gözlerine bakmadan boynunu. bir Kırgız genci için gerçekten büyük mutluluk sayılırdı. Gerçi o aracın onlara bir yardımı olamazdı." Gülsan. Tanabay ve yorga. yolu aydınlattı. . titreye titreye. başkası olamaz!" derdi ve onun sırtındaki adama imrenirdi. Kalk.. kuyruklu yıldızın kuyruğu gibi. Bir yatarsa bir daha kalkamazdı çünkü.ranHk bastığı halde Tanabay atın gözlerine bakmaya korkuyordu. gerilerinde. nice nice kolhoz başkanı görmüştü. Ama hepsi de. Tanabay'ın Gülsan ile o yolda gitmekte olduğunu hemen anlarlardı. sağrısını okşadı. Yine de. ine-kalka. köprünün başında durup bekliyorlardı. bu uzun yolun üzerinde. Kadere boyun eğmekten başka ne gelirdi elinden? Tehlikeyi göze alıp şimdi köprüyü geçecek. böyle ölmene izin vermem. Evvelce buradan çok geçtiği için doğru yolu hatırlardı. elini alnına götürüp gözüne siper yapar. Namuslusu da vardı. akıllarına getiriyorlar mıydı hiç?" diye geçiyordu aklından. başkarmalar? Sabahtan akşama kadar üzerinden inmedikleri Gülsarı'yı düşünüyor. uyuşan boynunu salladı. dura takıla ve pek düzensiz vuruyordu. Ama Tana. O talihli adamın yerinde olmak isterdi. "Neredeydiler şimdi o başkanlar. ağır ağır yürüyerek.
çekemedi.Her yerde tek-nojbji geçiyor artık. Elveda Gülsarı/41 . seni sovhozda bırakayım.. Sonra da marşa basıp yanındakine: Bunamış bu ihtiyar! diye mırıldandı. . burada ne işi var bu adamın? . Kamyon geçerken eski köprü sarsılıp gıcırdadı.www.Pek acımasızsın. sabah evine gidersin.At bitkin. çok yaşlı.Eh. Nefesindeki keskin votka kokusu Tanabay'ın burnuna kadar geliyordu. Onun gibi kartların damatların da zamanı geçti artık.Gelirken gördüğümüz terkedilmiş araba onun olmalı. Kamyonun şoför mahallinde iki kişi vardı.Çok tuhaf.Hımm. yanında yakınında kimseler yok. gece orda kalır. Peki nereye gidiyorsun? . Sürücünün yanında oturan ince uzun boylu ve kalpaklı delikanlı.Uff! diye bir ıslık çaldı şoför. Belki koşum işe yarar diye baktık ama o da beş para etmez. . Atı bırakıp gidemem. . . dedi gecenin bu vaktinde. "Govsarı" da denir (çevirenin notu). aynı şey senin başına gelse ne yapardın? dedi sürücünün yanındaki adam..Kapat çeneni! dedi sürücü. Sarıgov ' vadisine. üzerine düşen parlak aşık..enginel elveda gülsarı bir kamyondu. Adam az ileride durup şarıl şarıl işemeye başladı. Ta oraya dağın.Boş versene sen! Benim başıma gelmeyen kalmadı zaten. dedi Tanabay. Sürücü. Sonra kamyonu durdurup başını pencereden uzatarak sordu: "Hey ihtiyar ne oldu? O arabayı yolda bırakıp giden sen misin?" . Kamyon hareket etti. Arkada lambalar kızıl bir ışıkla köprüyü aydınlattı. İstersen yardım edelim sana? . 24 .Hadi bas git! dedi Tanabay kaşlarını çatarak. . dedi şoför alaylı alaylı gülerek. Bir an. . benim. Yaklaşınca farlar gözünü kamaştırdı ve Tanabay ellerini gözlerine siper etti. ormanın içine ha? Ama ben o tarafa gitmiyohım. Bugün önemli o^n makinedir. . Bunlar yaşlı adama ve kötürüm ata hayretle baktılar. eyersiz ve sıska yaratık attan çok bir köpeğe benziyordu.Tahmin etmiştim. 1 Sangov: Bir Kırgız aşireti. Başhksız. niye bıraktın? diye sordu adam. Tanabay hiç sesini çıkarmadı.Bu ölüyü mü? İtiver dereye gitsin. Zaten at-araba eskiden kalmış. Atla kamyonun arkasına. dedi şoför.Ne diye aşağıladın o ihtiyarı. tekniktir.Sağ ol. bembeyaz iki hayalet gibi gösterdi. Anı gitmiş vahi kalmış o attan ne hayır gelir artık. yaşlı adamla yanındaki atı. Terkedilmiş kınk-dökük bir araba. Şoför kamyondan indi.Peki ne oldu arabaya. Savaşta da öyleydi.com. . dönemeçte direksiyonu kırarak ve esneyerek cevap verdi: •• " .Eve.. hayvansın sen! dedi delikanlı . Yapması gerekeni söyledim ona. şoföre: 40/Elveda Gülsan . sen bilirsin.cizgiliforum. .Evet.
. canımız çıkıyor sen ise yorgaya binip çalım satıyorsun! derlerdi. çalışmaya giden kadınlarla karşılaşınca.Hadi Sarıgül. Bahar gelince yılkılar dağa çıktılar.Sizi yılkıcı olmaktan alıkoyan mı var. Saçı sakalı ağardıktan sonra bir kır ata benzeyecek. önünü keserlerdi. gidelim artık! Köprüyü geçtikten sonra Tanabay. çay boyunca uzanan ve güçlükle görünen patikada ağır ağır yürüyorlardı. belki o yorgaya binip gezmenin keyfini süremeyecek. Elveda Gülsarı/43 25 . ayaklan yerden kesilir ve binicisini kuş gibi uçurmak isterdi. yüreği coşkuyla dolardı. Gerçekten de yakaladıktan olurdu.Söyle bakalım. Ahh. yıldızlar. Dağların ardından Ay başına kaldırıyor. Böyle bir yorgaya binenin gösteriş yapmaması da biraz zordu doğrusu. Kuyruğunu yukarı doğru kaldırarak sallar. orada dizilip onu seyrederlerdi. soğuk gökyüzünde henüz cılız ve donuk parıltılarıyla yolu pek aydınlatmıyordu. Karanlıkta. yorgaya yol vermek için ekinlerin arasına kaçışır.Hey. sen öyle san bakalım! Tanabay'ı yine tartaklamaya başlarlardı. Çünkü siz dağlarda soğuktan donup kalırsınız! . bize ne zaman kımız getireceksin? Biz sabahtan akşama kadar tarlada iki büklüm olup çalışıyoruz. rüzgârda yelesi savrulur.com. Tam hizalarına gelince seslenirlerdi: . Tanabay'ın savaştan sonra geçirdiği en güzel dönem belki o yıldı. Tanabay'ın gözü karanlığa biraz alıştıktan sonra tekrar Sarıgül'ün başına geldi: . ne güzel eklenirlerdi! Bu şakacı kadınların alaylanna karşı gelmek ne mümkün! Tana-bay'ı yaka paça attan indirir.Yaa. "Elbet bir gün yakalarız seni!" derlerdi. Beyaz kırmızı başörtülü kadınlar.cizgiliforum. Bu yüzden ot sıkıntısı çekmediler ve hayvanlar da kışı kolay atlattı. dedi oğlum. Onun bu coşkusunu sezen Gülsarı da daha bir alımlıçalımlı yürümeye başlardı.enginel elveda gülsarı Kamyon gitti ve bulundukları yer bir an kapkaranlık • /¦ oldu. yılkıcı. patırdı gürültü arasında elinden kamçısını çekip alırlardı: . Hele. atın geçiş hızına göre başlannı çevirerek hayran hayran bakarlardı ona. Gülsarı'nın terbiye edildiği yıl yılkılar yaylada her zamankinden fazla kaldılar. El ele tutuşup yola dizilir. Kar yine yağıyordu ama yerde kalmıyor. yaşlılık dönemine girecekti. hemen eriyordu. ana yoldan patikaya çevirdi. kış da hafif geçti. Pek görkemli görünürdü. bozkır çiçeklenince yine düze indiler. el-âle-me gösteriş yapmaktan da kendini alamıyordu. atı. Büyülenmiş gibi kımıldamadan. eyerin üzerinde daha da dikleşir. dağdan köye gitmek için tarlaların arasından geçerken. o erkeklik gururunu pek tatmin edemeyecekti. Genç yorga onun haya42/Elveda Gülsan tına iki-üç yıl geç girmiş olsaydı. Gelin siz de yılkıcı olun bakalım! Ama o zaman kocalanniza söyleyin. dursana biraz! der ve ardından gülüşür-lerdi. O yıl güz uzun sürdü. Altında Gülsan gibi bir yorga olunca.www. kendilerine daha genç başka kadınlar bulsunlar. iter kakalar. Onun tam olarak doğmasım bekliyorlardı.
bazen de fısıltı halinde konuşurlardı. etlde sütü de devlete maliyetinin çok aşağısında bir para karşılığında vermek zorunda kalıyorlardı. Bu yüzden. olabildiği kadar besleniyor. bu böyle olmamalı. Kadınla karşılaşınca Tanabay: . onlar hemen arkasında giderlerdi. el hareketlerinden sezerdi. yavaşlatırdı. Belki o da binmek istememiş olabilirdi. Ev yapmak için gerekli malzemeyi ancak onlar bulabiliyordu. pek az ürün almışlardı. sığır koralarının hali de pek perişandı. Ne ot vardı ne saman. unutulmaya başlanmıştı. O günlerde kolhozdaki işlerin pek kötü gittiğini Gülsarı nereden bilecekti? Orada çalışanların eline hiçbir şey geçmiyordu. Onunla karşılaşınca atın dizginlerini çeker.com. Gülsan onun bu halini gözlerinden.www. Bunları bulup buluşturup verebilecek kimse çıkmıyordu. birden neşesi yerine gelirdi. . Bazan hiç konuşmaz. göz göze gelirlerdi. şimdi daha da beterdi. Bibican'ı bile bir kez olsun bin-dermemişti.. merkeze her gelişinde durmadan sorar. kınlıyorlardı. bu işte. yavaş ol biraz! derdi. Sahibinin bunu derdini. yönetimdekileri sıkıştırırdı: "İşler niye kötü gidiyor. Tanabay onlann hiçbirini bin-dirmemişti Gülsan'ya. ağıl anbar yapacak malzemeleri bile yoktu. Hemen her defasında o kadınla karşılaşır. böyle olmayacaktı. Çünkü kolhozun tembellikle suçlanmaması için komşu kolhozların eksiğini 44/Elveda Gülsart de kapatmak zorunda kalmışlardı.Yavaş ol bakalım Gülsan. Yine bu yüzden. Yarım yamalak bir ev kurabilenler. * "X) yıl Tanabay köy denetim kuruluna üye seçilmişti. Kendisinden başka kimseyi bindir-mezdi. neşesi yerine gelirdi. Kolhozcular. eli yumuşardı. yolda o kadına rastladıkları zaman sevinirdi. Kadın önde.cizgiliforum. paylarına düşenden daha fazla tahıl. Böyle zamanlarda sahibinin sesi tathlaşır." derdi. daha fazla hayvan vermek zorunda kalmıştı. ancak açık-pazarda hayvanlarını patateslerini satabilenlerdi. kendi bahçelerinde yetiştirdikleri azbuçuk sebze ve kolhozdan aşırabil-dikleri yiyeceklerle kıt kanaat geçinebiliyorlardı. Bu yüzden Gülsarı sahibinin rahatladığını sezerdi.Hayır yoldaşlar. Savaş yıllarında bakımsız kalan evlerinin perişan hali. Elde edebildikleri tahılı da. Yazın hayvanlar yayılıp otluyor. Bibi-can't'görünce Tanabay'ın yüreği hoplar.enginel elveda gülsarı Ne denli yalvarsalar da. Kolhozun kasası tam-takırdı. güzel günler ne zaman gelecek? Halk daha ne kadar sıkınü çekecek?. işi gereğLsık sık köye inmek zorunda kalıyordu. Başkaları bir yana. sesinden. ne zaman düzelecek. Kolhozcular ne zaman gün göreceklerdi? Zaman geçip gidiyordu. bu sıkıntıları Gülsarı nereden bilecekti? Bir yıl önce havalar kurak gitmiş. Koyun. Bu böyle sürüp gidecek miydi. Kolhoz devlete. Savaş yılları ve zafer avuntusu gerilerde kalmış. Denetim kurulu üyesi Tanabay Babasov. Ot-yem saklayacak yerleri. Onu her görüşünde yüreği kafesinden çıkacakmış gibi heyecanlanır. yıkık-dökük durumları.*büyük bir kusur işliyoruz! diyordu kurul 26 . Büyük bir yanlışlık var. ama kış gelince açlıktan ölüyor.
com. çıkan bu. Sonra yine başlardı o gürültülü tartışma: Kış ortasında ev ev dolaşarak gübre toplamak. kalan bu! Kâr-kazanç yok.. Kırgız töresine göre. kolhoza da boş yere düşman kazanmış değil miyim?" derdi kendi kendine. Onun yolundaydılar. Canını sıkan başka durumlar da vardı. Bazı insanlara diş biliyordu. "Kendime de. Aradan çok zaman geçmiş olsa da. işte devlete verdiklerimiz. Sibirya'ya sürülmüş ve savaşa kadar yedi yıl orada kalmıştı. Kulıbay'ı. "Toprak sahibiyiz.Al işte! Bunlara bak da doğru olmayan. kendisinin canla başla çalışması değildi yalnız. Muhasebeci bir tomar kâğıdı Tanabay'ın önüne sürerek cevap veriyordu: . Tanabay'ı itten aşağı görüyor. kendisiyle alay ettiklerini biliyordu. Kulıbay'ın çocukları da babalarına ben-zemişti. gördün mü işleri ne hale getirdiniz!" der gibi kıs kıs güldüklerini. Tanabay. Çek cezanı! Sa-valta geberip gidemedin!" der gibiydiler. Buna göre Tanabay öz kardeşine el kaldırmış. O kişiler Tanabay'ı gördükleri zaman içlerinden "Yaa. Daha ne istiyorsun? Önce durumu öğren. Onu bu Elveda Gülsarı/45 kadar üzen. Sizi aç gözlüler sizi! Aç gözlü it. zaman zaman bu olayı uzun uzun düşünürdü. sonra konuş. sizin de hakkınızdan geleceğiz!" diyordu. uyuyor musun yoksa? derlerdi. neden böyle oluyor?" diye düşünür. Tanabay ne yapmışsa kolhozun iyiliği için yapmıştı. taş gibi oturmuştu.. malımıza mülkümüze el koyarsın ha! Al. "Sen bir kulaksın!" diye sürdürmesi gerekir miydi? O. Kasaya giren bu. kulakız diye. çok başka yargılara varıyordu. Nefret etmelerinin bir sebebi vardı elbet. Tanabay ise daha küçük ikinci karısından doğmuştu. Ya biz çalışmasını bilmiyoruz ya da siz yönetmesini.ama savaştan sonra. sonra da götürüp tarlalara atmak 27 . Tanabay başını iki eli arasına alır "Nasıl oluyor. niye sesin çıkmıyor.cizgiliforum. yanlış olan neymiş göster! İşte plan. Bunlardan biri ağabeyi Kulıbay idi. hırsız. O günlerde herkes bu olayı konuşmuş. bir babadan olan çocuklar. Ama böyle mi yapmalıydı? Böyle yapması mı gerekirdi? Önceleri haklı olduğundan hiç kuşkusu yoktu. itten artanı yalar işte böyle. İşlerin bu kadar kötü gitmesini aklım almıyor doğrusu. ona yaptıkları Kulıbay'ın ve oğlunun yüreğini kanatmış. nasılmış. y Tanabay da onlara sert sert bakıyor ve içinden cevap veriyordu: "Durun hele! Önünde sonunda bizim dediğimiz olacak. Yalnız sen komünistsin de biz hepimiz halk düşmanı mıyız? Söze başkaları da karışır. nefret ediyorlardı.enginel elveda gülsarı üyesi Tanabay. babasının birinci kansından. Bugün geriye dönüp şöyle bir bakıyordu da. öz kardeşine kötülük etmişti. dalıp giderdi. Ama. orta halli iyi bir çiftçi değil miydi? Kulıbay. işte ürettiklerimiz. idare et bakalım. Üstelik o adamlar kendisine yabancı da değildi. dedikodusunu yapmıştı. kavgaya varan tartışmalar başlardı. bir anadan doğmuş gibi kanndaş sayılırlar. 46/Elveda Gülsan Elveda Gülsarı/47 O bu düşünceler içinde yüzerken yoldaşları onu dürtüp uyandırır: Ey. Belki onların çocukları da akrabaları Ta-nabay'dan nefret edeceklerdi.www.
Bu. Hiç kimsenin elleri o kadının elleri kadar yumuşak. Durum böyle de olsa. Ama bunda da asıl suçlu yine kendisiydi. yenilerini açmaları gerekiyordu. İşler uz gitmeyince çalışanlar onun yakasına yapışıyor. Ak sakarlı doru kısrağın dudakları 28 . tohum ekmek.cizgiliforum. toplantı odasından kaşları çatılmış. çare arıyorlardı. O zaman kadın parmaklarıyla onun yelesini tarar. onun hangi ağır düşünceler ve dertler içinde olduğunu Gülsan bilemezdi. bel-bo-yun eğmeden. bir hışımla ata bindiği. akıyor. halka ve hayvanlara yakacak. Tanabay'ın işi yalnız yılkılara bakmaktı. Bu yüzden kimseyi çalıştıramazlardı. yol üstünde o kadına rastladıkları zaman. kolhozun işlerini yürütmüştü. O yalnız öyle zamanlarda sahibinin mutsuz olduğunu sezerdi. kısa iple atılamayan bir düğüm. Eski sulama arkını da onarmaları.enginel elveda gülsarı gerekiyor. ama arabaların tekerlekleri yok. Döllenecek hayvanları ayırmak. (Delik büyük. ideallerinin gerçekleşeceğine olan güveni tazelenmiş olarak ayrılmıştı. Tanabay ona hiçbir zaman kırbaç vurmuş değildi. azarlıyor.. parasızlık onun sorunu oluyor. kadınla fısıldanarak konuşacaklarını bilirdi. soruyor. Çora'yı dinledikten sonra sakinleşmiş.. Çöra'ya olan güveni sarsıldı. suratı asılmış olarak çıktığı. onarmak için kereste ve demir çember gerek.. Tanabay onun yerinde olsa. okşayıcı değildi. Bahar gelince yapılacak ertelenmez başka işler vardı. Yalnız bir defa. Kolhozun başkarması (başkanı) Çora idi. sahibinin yumuşayıp dizginleri çekeceğini. kendini asardı. Oysa Çora. sırtındaki ağırlığın birdenbire hafifleyeceğini. merkezdekiler sık sık çağırıp ondan hesap 1 Kirmev düğüm: Gemicilerin izbarc bağına benzeyen ama ondan daha sağlam.com. ama o yine de yılmıyor. parti toplantılarında ve kolhoz başkarmasın-da (idaresinde) sorunları dile getiriyor. dizginlere sıkı sıkı asıldığı zaman. yama küçüktü).. Tanabay. çıldınr. Peki. Bunları almak için para nerde? Kim borç verir? Verse bile sonra nasıl öderiz? Banka boş sözlere güvenip kredi vermezdi. hasta kalbiyle sonuna kadar direnmiş. ama her defasın-di. kıtlık. Daha nice işler nice sorunlar vardı! Bütün bu işleri düşününce insan ürperiyordu. yalnız yılkıdan sorumluydu. döl alma zamanı için gerekli kapalı korayı nereye. Eleştirmek kolaydı. yine de öyle olduğu günlerde ondan korkardı. Oysa Çora kolhozun bütün işlerinden sorumluydu. Bütün bu işlerden yeni arklar açmaya vakit kalmıyordu. kaskatı olur. onları nasıl ikna edeceğini çok iyi bilirdi. Tanabay onun değerini çok sonra anlamıştı. ot toplamak. koyun korasını. Sağıcılar da süt sağmaya yanaşmıyorlardı.www. Kış günlerinde toprak donar. Her şey ondan sorulurdu. başlıbaşına büyük bir işti ve üstesinden gelemezlerdi. boynunu okşardı. insanlarla nasıl konuşacağını. gece gündüz çalışıyordu. Tanabay kaç kez öfkeli bir şekilde hesap sormak için gelmiş. Kolhoz başkanlığından sonra iki yıl da partiyi örgütleme işinde çalıştı. Ama. onu durduracağını. kazma batmazdı. Yetecek kadar ne ot var ne de başka yem. nasıl kuracaklardı? Koranın damı delinmiş. Sabahtan akşama kadar çalışacaklardı da ellerine ne geçecekti? Kısası kısa iple kirmev1 düğüm bağlanamıyordu. Çora. cesaretlerini yitirmeden.
Gül-sarı.enginel elveda gülsarı kadar sevimli. Cephede ölen bir askerin karısı. Dikkat et ha! . çayı geçerek ta yaylaya götürürdü sahibini. O kadını da severdi kendince. İkisi birbirlerinden habersiz kendi kendilerine giderlerdi sanki. Sonra hafiften bir yır duyulurdu.Niçin durayım Tanabay? Neye yarar? Sen akıllı adamsın. dur. bazen de 'olmaz!' anlamında başını sallıyordu. çok iyi bildiği hoş bir otun kokusuna benzetir ve öyle algılardı.Peki sen? . Hadi.Bibican. şınl şınl bir derenin dibinde ayışığı vuran taşlar gibi parlar. . Ama sen.com. Gözleri. bir açılır. onu taşıyordu boynunda. Sık sık eyerleyip binişim de bu yüzden zaten. yürüyüşünden. sıcak ve yumuşaktı onun elleri.Bak. Bak kulağını nasıl buzağılar gibi indiriyor. hafif hafif yorgalardı. duruşundan hemen tanırdı. sonra çok üzülürsün. karşılaştık. şimdi seni denetliyorum. . Onu uzaktan görür görmez. biraz daha okşa onu! demişti Tanabay. bazen kaşlarım çatıyor. Kadın. bir koyulaşırdı. Onun kokusunu. Tanabay hafif sesle bir türkü söyler. Ama bırakmıyorum.Bu benim her zamanki yolum. Bıraksam aygırlarla it gibi dövüşür..Ben de denetim komisyonunda üyeyim. acılarını anlatan sözlerdi bunlar.Öyle demek istemedim. O kadar. sevdiği. Elveda Gül sarı/49 .. sözleri pek anlaşılmazdı.cizgiliforum. bekle biraz! . Kadın bazen gülümsüyor.Evet.Ne yani? Başkaları sevmiyor mu demek istiyorsun? . Ne var bunda? .www. . 29 . başım sallardı. Gülsarı beni seviyor. .. sen de geçiyordun.Çünkü sen başkasın..Benim için üzülecek ne var ki? ... eleğimizi astık artık. O da bildiği yoldan. 48/Elveda Gülsarı Dizginleri gevşetir. dalgın bir cevap vermişti: . Karanfil kokuşuydu bu. ne de olsa daha pek genç. . Sahibinin eyer üstünde olduğunu unuturdu. aygırlar bir yerini incitir diy^ korkuyorum. kurumuş karanfil tanelerini boncuk gibi dizerek bir kolye yapmış. ama herhalde anılarda kalmış yiğitlerin yaşadığı dönemi ve onların aşklarını. Tanabay eyerin üzerinde yana doğru eğilerek konuşurdu onunla. diye işi şakaya vurmak istemişti Tanabay. görüyor musun Bibican! Seni nasıl da seviyor.Ne suçum var ki? Buradan geçiyordum. Konuşmaya vaktim yok. Özellikle kokusundan anlardı o olduğunu. Gülsarı öyle zamanlarda sahibini çok severdi. yorgayı kendi haline bırakırdı.. Kadın imalı. hadi hoşça kal.. ben yalnız senin adına üzülmek istemiyorum. İşte. Ayrılıp uzaklaşırken kadın bir kez daha arkasına bakar. Yılkıda olsa hiç böyle sakin durmaz. biz unumuzu eledik.Ama çok sık denetler oldun. çok iyi bildiği yoldan. Bundan sonra Tanabay derin bir düşünceye dalardı. Benim derdim zaten başımdan aşıyor.Kaybedecek neyim var ki? Ben bir dulum.. ama şimdi asıl yoluma sapıyorum. Bu kadının gözleri de yeryüzünde başka hiç kimsede yoktu.. ..
.Trrr Gülsarı! Telaşın ne? derdi. İşte şimdi köyün sığırları meradan dönüyor. her şeyi. gözlerimin önünde olurdu: İşte şimdi Bibican evinin kapısını açıyordu. ama kendinin düşmanısın sen. köyün kenannda bulunan kendi evine gidişini görmeden. Ve kadın kendi yoluna yürüyüp gitti. Bibican ela onun uzaktan kendisine baktığını seziyor. ama her şey zamanında olmalıydı. Sonra ateşi yakıyor. koyu renkli başörtüsünün içinde daha beyaz görünen yüzünü. yorga için de çok güzel bir dönemdi o.. döne dolaşa kadının kaynanasının evinden çıkmasını bekliyordu. çolukçocuğu. her şeyi. öylesin. o da kendi ineğini karşılıyordu.. kızının elinden tutup evden çıkışım. futbolcunun ününe benzer. geçmişi. Onur-.. üyire yaklaştıklarını sezince yürüyüşünü birden hızlandırır ve Tanabay da kendine gelerek dizginlere asılırdı: . işten çıkınca da gelip onu alırdı.Beni ne sanıyorsun. Tanabay için de. Artık.. Dediğim gibi. Tanabay. Tanabay'la kendisinin birbirlerini sevemeyeceklerini düşünürdü: Tanabay evli barklı bir adamdı.. Bundan sonra Tanabay da kendi yoluna devam ederdi ama. geleceği. peşlerinden koşup gelen küçük köpeği bile sev lyordu. Uzun yıllardan beri kendisine dargın olan üvey ağabeyi Kulıbay'ı. entarisiyle kuyuya su almaya gidiyordu. mutsuzluğa sokardı: "Kaderimiz böyleymiş. O zaman her şeyi unuturdu: Kolhozu. Yürük atın ünü. Gol 30 . Bibican işe giderken küçük kızını kaynanasının evine bırakırdı. kendisini ve Tanabay'ı işte bu gerçeklere inandırmaya çalışıyordu.enginel elveda gülsarı . Atın çayı nasıl geçtiğini. el üstünde tutulan bir şöhret olur. zaman zaman düşlerine girip onu kan ter içinde yataktan fırlatan savaş günlerini.. oradan okulun önüne gidip bakü. Sonunda Bibican kendi evinin avlusuna girip kaybolurdu. kadın yine hayalinde.düşmanı.Nedenmiş o? Nasıl böyle düşünürsün? . bütün gerçekleri.com. Kadın. Kadının her halini seviyordu Tanabay: Yürüyüşünü. Aslında gözünü belli bir yönden ayırmıyor. gözlerini çayın karşı yakasındaki sisli havaya çevirir ve yanık bir türkü tuttururdu. Ancak yorga. sonra karşıda yola nasıl devam ettiklerini hiç farketmezdi. her şeyi. çocuğunu yıkayıp temizliyordu. neylersin!" der.cizgiliforum. kapkaranlık ve sessiz evde yatağına girdiği zaman.www. Bibican. Daha düne kadar mahalle arasında top peşinde koşan bir bacaksız bir de bakarsın bütün ülkeye nam salar. Üstelik Tanabay'ın iyi bir karısı vardı ve onu incitmemeleri gerekirdi. kolundan tutup götürdüğü kızım. düşmanın mı? . yama üstüne yama 50/Elveda Gülsan vurulmuş iş elbisesini çıkarıp. . İyi bir insandı o.... bir sokaktan öbür sokağa geçti ve sonra atın başım değirmenden yana çevirdi.Hayır. su ısıtıyor. biliyor ama ona bakmamaya çalışıyordu. Kadın böyle düşünürdü ama bu düşünceler Tanabay'ı umutsuzluğa. onu bir kez daha seyretmeden ayrılmak istemiyordu oralardan.Sen ne dersen de. göievi gereği dolaşıyormuş gibi. Onun yaşında birine âşık olması doğru olmazdı. dostu.
Kıskançlığın doksan türlüsü varmış.! daha özenli olarak taktı.] dılar. üzengileri.. başlıo2/Elveda Gülsan ğını.www. gururu. "Hayır. yüzümü! kara çıkarma. Gülsan sahibinin gözlerinin parıltısından ve ellerinin titremesinden olağanüstü bir şeylerinf olacağını seziyordu. kimisi at üstünde. Üzengi-) ler 31 ." diyor. heyecanlı. yeşil havlular. Tanrıya şükür. onun nasıl bir yücelik. çevreler.Hadi bakalım Gülsan.. Atla insan arasındaki tek fark. onca atı bir arada görünce. Kendini rezil mi edeceksin? Göreyim seni! diyordu. Daha 'R' sesini bile telaffuz edemeyen. Hay aü kıskanan zavallı hay! Neyse. Sahibine düşmanlık etmek için atının maytabanına (toynağın yumuşak ortasına) çivi çakanları da biliyoruz. "Ben Gülsarı'yım" derdi biri. Ama giderek yıldızı sönmeye k Elveda Gülsan/51 başlar. göz kamaştırıyordu. onu dillerinden düşürmü-yorlardı. "Köyün övüncü. Göğün altı şimdi azan-kazan1 idi. ağları dalgalandırmaya devam ettikçe ismi de yayılır. Kazaklar kendi atlarıyla katılacaklardı yarışlara. insanlar da atlan kıskanmayı henüz öğrenemediler. sonunda unutulup gider. atın atı kıskanmamasıdır. genellikle vaktiyle ona övgüler düzüp göklere çıkaranlar olur.com. o büyük kalabalığı. Gülsan benim!" diye itiraz ederdi öteki: Annee. Sahibi çok heyecanlıydı: .enginel elveda gülsarı atmaya. Bayram töreninden sonra çayın karşı kıyısındaki düzlükte gösteriler başladı. Bir Mayıs'ta yapılmıştı o yarış.. Çocuklar. Dağlardan. Tanabay o sabah erkenden kalkıp aünı eyerledi. kızıl bayraklar dalgalanıyor. Atlar bu konuda kıskançlık nedir bilmezler. Savaştan sonra böyle büyük bir şenlik. Bilmeyen kalmadı: "Gülsan!" "Tanabay'ın yorgası!". komşu kolhozlardan ve Kazakistan'dan pek çok insan gelmişti.. » Yanş kazanan atın ünü de öyle başlar. öteye beriye | koşuyor. güçlülük getirdiğini. Sonra atlılar çayın karşı tarafında bir araya] geldiler. heyecanla! bekliyorlardı. deeeh! Zuvvv!" Şöhretin ne olduğunu. o büyük yarıştan sonra öğrendi.cizgiliforum. Genci yaşlısı herkes tanıdı onu. beni küçük düşürme. O anlı-şanlı futbolcunun yerini başkası alır. Çok büyük bir kalabalık toplanmıştı. bırakalım bunu. yarışın bir an önce başlamasını istiyor. öyle biter. sarı yorga. O gürültülü kalabalıkta sabırsız. başı döner gibi oldu. belki yanı-lıjpruz. Onu ilk unutanlar da. meraklıydı. Gülsan. İhtiyar Turgay'ın dedikleri oldu. Böyle diyoruz ama. Yarış kazandıkça ünü yankı yankı yayılır. baksana şuna.. sana güveniyorum. Gülsan'nın ben olduğumu söyle! Hadi Gülsan. henüz koşup tozlu topraklı sokaklarda atçılık oynamaya başlayan çocuklar bile hep "Gülsan" olmak isterlerdi. Atlann takınılan da pek süslüydü. kimisi yaya. Kızıl. böyle büyük kalabalık ilk kez görülüyordu. Komşu çiftliklerden gelenler atlarını eyerlemeye başla. kolanlan her zamankinden daha dikkatli. O yılın baharında yorganın yıldızı iyice parladı.
yarışı yönetenlerin başı 2 Uran: Aynı dâva uğrunda. yer sarsılıyor. Oniki Kazak boyunun ortak uranı 54/Elveda Gülsarı 32 . göz alıyordu.j rıyla dolanıp duruyorlardı onların yanında. toynaklarıyla 1. gücünün arttığını hissetti. Genellikle boyların ya da eski. ne yana gideceğini bilemeden. Yansı düzenleyen ve yöneten aksakallar da atla. diliyle itiyor. Bundan sonra yarışçılar atlarını dokuz kilometre ilerideki başlama noktasına doğru dörtnala sürdüler. gerilerinde bir toz bulutu yükseliyordu. uğul uğul bir ses çıktı kalabalıktan: "İşte Gülsan! Gülsan! Gülsan!" Yarışa katılacak elli kadar atlı vardı. biraz yana açılarak elindeki beyaz mendili havaya kaldırdı ve büyük yarış başladı. Daha nice hünerler gösteriyor. aynı bayrak altında toplanmak ve savaşmak için millî parola. Tanabay atın gemini gevşetti ve yorga fırlayıp çıktı or. Yüzlerce el kalktı. Vücudunu odlara salan bir ruha bürünmüştü. kayışlara. Başlama noktasına giderken Gülsarı gemi dişliyor. ünlü bir batınn adı söylenerek çağrılır. açıldı. Ama Gülsarı dörtna1 Toybaşı: Toyu.cizgiliforum.com.www. Sonunda. birbirlerini düşürmeye çalışıyor.j taya. Atlar sahırsızlanıyor. başlıklara takılan gümüşler parlı--'¦ yor. Boyların ayrı ayrı uranları da vardır. Toybaşı. Bunun üzerine. Gülsan kaslarının gerildiğini. saçlarını ustura ile kazıtıp. yarışçıların bir ucundan öbür ucuna giderek son denetimini yaptı. Yarışçılar uran salıp2. ellerini açarak seyircilere doğiu biraz ilerlediler.¦] yorlardı. Şimdi toynaklar yeri dövüyor. seyircileri coşturuyorlardı. şöyle bir kendi ekseninde döndü. olanca gücüyle¦] koşmak istiyordu. bir an önce fırlayıp koşmak isti. eyerden sarkıp yere bırakılan paraları topluyorlardı. Toybaşı1 yarışçılara seslendi: -"Haydi şimdi bir Fatiha okuyalım. ön ayaklarının j toynaklanyla yeri eşeliyor. Sonunda aksakallar yarışçıların beklediği işareti ver. Gülsan da fırlamıştı elbet. Ve o 1 1 Azan-kazan: Her ağızdan çıkan ayn sesin. Yarışa katılacak biniciler atlarını bir araya getirdiler. topraklan sıçratarak. her türlü sesin birbirine karışmasından meydana gelen büyük gürültü. şenliği. sahibinin dizgini serbest bırakıp kendini niye salıvermediğini ani ay amıyordu.enginel elveda gülsarı şıngırdıyor. dedi. cirit oynuyor. Elveda Gülsarı/53 anda. j toplu halde durdular. atıyla. başlarına birer beyaz çevre geçiren biniciler. uçuyorlardı.j diler. Bundan ı bir an önce kurtulmak için ok gibi fırlamak. dua edildi vellütün kalabalık "Amiin!" diye yüzlerini sıvazlayarak ellerini indirdiler. Önce. atlarım dörtnala sürüyor. Onların boş bıraktıklan alanda başka gösteriler başladı: Güreşiyor. Atların hepsi birden ok gibi fırladılar. başlama çizgisinde başlarını bir hizaya getirerek dizildiler. hayır dua edelim.
Yokuş aşağı giderken güneş daha çok ka-. Kanatlanıp uçmak istiyordu.. _. ağırlığını tamamen yitirmiş gibi oldu. atların toynaklarından sıçrayan kilin. sonra aralanmaya. çakılın yüzüne gözüne geldiğini farkediyordu. ikisi iki yanından onunla bir hizada koşmaya başladılar. O yalnız öbür atların kendisini geçip gittiğini. dev bir dalganın köpükleri gibi taşıp tırmandı ve sonra. kamçı şaklatmalarını du-! yuyordu. öbürü ciyren2 donlu iki at daha vardı. gücü de bu yorga gidişiydi işte. Uran salmak ya da uran çağırmak. at yarışlarında. 33 .enginel elveda gülsarı la gitmesini bilmiyor. yolun yansına kadar böylece sürdü.www. gemlerini. bir an. Karakök ve ciyren peşin-'den yetiştiler. Sanki koşmuyor da. Sonunda ciyren atın hızı kesildi. Şimdi atbaşı gidiyorlardı. spor gösterilerinde yaygın olarak devam etmektedir (çevirenin notu). İyi atlardı. sahibi ise dizginleri hâlâ sıkı tutuyor. Havayı. çamurun. ama birbirlerini bir baş kadar bile geçemiyorlardı. Ama ne kadar ter atarsa o kadar hafifliyordu sanki. birsüre yan yana idiler. kamçılar saklıyor.com. Atlar. Sağından so. Ciyren at. Bir an sağına soluna suçlu suçlu bakü ve sonra Sanğül onu göremez oldu. Gülsarı'nın onlara yetişmesi epeyce uzun sürdü. kuşkuyla iki yanına bakınıyordu. yerle gök arasında. Elveda Gülsarı/55 Ama önünde biri karakök1. İçini saran yarış hırsı onu bir Düldül yapmıştı şimdi. " . vb.cizgiliforum. kızgın tarladan ve taze pelinlerden çıkan bir koku kaplamıştı. O atlara binmiş olanların yüzlerinden öfke fışkırıyor. Soluğu kesilmişti. az sonra ardından toynakların sesini yine duydu. Karakök inatçıydı. yorulmaya başladıkları göründü. bu-zakşı oyunlarında. Gülsarı kendini geçip giden atlan görüyor. 'Abak'tır. Bu öfke ve yüzüne çarpan rüzgârdan gözleri kararıyor.»Ama bir yokuşa geldiklerinde yetişti onlara. günümüzde daha çok kökpar. heyecanla. Gülsarı'nın Karakök'ü geride bırakması hiç de kolay olmadı. ağızları açılıp dişleri görünen atları geçip gidiyordu. Sıcak ter içinde kalmıştı. tarladan ana yola \ çıktıklarını. Onları geçmişti ama. Koşu. açıl-! maya başladılar. O yokuşu. güneş başına vuruyor ve onu üzerine yuvarlanan ateşten bir top gibi görüyordu. Ötekiler Gülsarı'dan da gerideydiler. Gülsarı. yorga gidişini hızlandırıyordu sade-j ce. O andan itibaren de güneş topu üzerine daha hızlı düşmeye başlamıştı sanki. Gülsarı bu durumu pek farketmedi. Onun güçsüzlüğü de. yanya-' na öylece donup kalmış gibiydiler. gem kayışlarını görüyor--.. gürültü. Gülsan iki aün gözlerini. bu da Gülsarı'yı çileden çıkarıyordu. Oysa yorga gücünü harcamamıştı daha.maştınyordu gözlerini. uzanıp duran başlarını. Sonunda. Birden sahibinin "Haydi Gülsarı!" dediğini duydu. On kadar at ileriye doğru arayı iyice açmış. Artık. önde giden atlarıa yavaşladıkları. karışıklık.\ lundan geçen atlıların uranlarını. patırtı dinmiş gibiydi. Gülsarı öndeki atlara bir bir yetişip onlan geride bırakıyordu. binicisinin ve eyerin ağırlığını duymaz olmuştu. Gülsarı'nın yeüşemeyeceği kadar uzaklaşmışlardı. Binicilerinin saklayan kırbaçları altında hırsla koşuyor. Çok hırslıydı Karakök. du.
büyük bir zafer kazanmış kumandan edasıyla girdi.. sahibini de aralarına almıştı. güçlü ve ünlü olduğunu anlamıştı. Ama önündeki kalabalık dalgalanıyor. Sahibi onunla konuşsun. ondan ve Tanabay'dan ayıramıyordu. başörtüsü beyazdı. Tam al olanına "kan ciyren". İş bu kadarla bitmiyordu. güzel. daha önceleri yaptığı gibi. Bu defa. Ön sırada duruyordu. demiri andıran tonuna "temir karakök". o kadar büyük kalabalığın içinden o kadım görüp tanıdı ve ona doğru yürüdü. kadın da. gidip onun yanında durmak istiyordu. Önündeki atları geçip geride bıraktıktan sonra Gülsan rahat bir soluk aldı. ağız ve kasık kısımları sarımtırak olanına "şabdar" denir. "Tanabay! Tanabay! Tana-bay!" diye de sahibini alkışlıyorlardı. Bütün kalabalık ellerini kaldırarak ona uydu ve akansular gibi yüzlerini sıvazlıyarak bir ağızdan "Amin!" dediler. Derken. Elveda Gülsan/57 onu. yakından. Kadın "Amin" diye ellerini yüzünden indirirken görüp tanımıştı 1 Manas destanında geçen çok hızlı koşan savaş atlarına tulpar deniyor. ufak benekleri olanına "tarlan kök" denmektedir. güçsüz kalan ayakları üzerinde ölürcesine koşuyordu. Coşkulu. biraz açığına "açık ciyren". Yüreklenip ok gibi atıldı ileri doğru. o kadar uzak görünüyordu ki o uzun yolun sonu! Birden soluğu kesildi. Gülsarı onu da geçmişti. yorga Gülsan. Gülsan biraz soluk alıp kendini toparlayınca. sevinçliydi. çayırı görüyor. yeri göğü inleten ve etrafını bir çit gibi çeviren insanların önünden koşarak çayırı bir dolandı. Yanş alanına gözleri alev alev yanarak. her zamankinden farklı olarak. Şimdi ileride çayın panltısını. Şu insanların verdiği güce bir bakın! San yorga. Doğrusu pek acıklı bir durumdu bu. Şimdi. "Gülsan! Gülsan! Gülsan!" diye bağınyorlardı. Gülsan. Gün ışınlarıyla dere dibinde ışıldayan küçük taşlar gibi gözlerini. Gerisinde neler olduğunu. Bu donun koyusuna "karakök".www. Sonunda çaresiz o da yenilgiyi kabul etti. o iki atın kendisine yetişip yetişmediklerini bilemiyordu. Büyük ödülü kazanan tulpar1 ile binicisine yer açtılar. • Bu sesler atın üzerindeki etkisini yine gösterdi. Onlan kendi hallerine bırakmıyorlardı. Gülsan'yı da. Sonra. biraz koyusuna "küren ciyren". o coşkun kalabalık. 56/Elveda Gülsan haykınşlannı duydu.enginel elveda gülsarı Öfkeden gözleri donuk-laşmış. çevresini saran kalabalık biraz açıldı. Ama. insanların 1 Karakök: Güvercin donlu (gri) atlara genellikle "kök at" denir.cizgiliforum. bunlar gözünde halkalamyordu. Düşüp bayılacaktı nerdeyse. ak sakarlı kısrağın dolgun ve sıcak dudaklarına benzeyen 34 .. iki kola açılıp ona yaklaşıyordu. coşkun naralar atıyor. Şimdi daha. "Gülsan! Gülsarı! Gülsan!" diye yorgayı. 2 Ciyren: Al donlu attır.. O sesler Gülsan'ya yeni bir güç verdi.com. Zaferi kazanan Tanabay ellerini kaldırarak şükür duasını yaptı. Artık. daha açık seçik duyuyordu onların sesini. kızılımtırak olanına "Kızıl kök".
Taraflar. Ama. Tanabay onun dizginlerini başka tarafa çekiyor. sırtındaki asker gömleği. çabuk!" 35 ... kökparın başlamasını heyecanla beklerken. dişlerini göstererek oldukları yerde dönüyorlardı. atlı oyunların. "Tanabay! Onu ancak sen yakalayabilirsin. boynunu okşasındı. Kökparı kapan.com.enginel elveda gülsarı parmaklarıyla onun yelesini tarasın. Böylece epey vakit geçti. yarış meydanına. Bir gün önceki yarışı kazanıp bâygeyi (birincilik ödülünü) kazanarak halk arasında nam saldığı için. At yarışlarının. onu kapanın elinden almak için at koşturuyor. Onunla konuşması gerekmez miydi? Onu nasıl görmüyordu? Ertesi gün. kalabalığın olduğu yere indiler. Gülsarı sahibinin niçin böyle yaptığını anlamıyor. Kırgız ve Kazak atlılar. Gülsarı idi. eyerinin üzerine atıp onu kendi köyüne götürür. Kazak bozkırının ufkunda batacağı yere yaklaşıyor ve yusyuvarlak bir yumurta sarısı gibi görünüyordu. itişip kakışıyor. gücünü. meydana bırakılan.Tutun! Küren atı yakalayın! diye bağırıyordu Kırgızlar. nedense. O sırada bir ses yükseldi: "Kazaklar kaptı! Tutun. O zorlu. Ve Tanabay o oğlağı bir türlü ele geçi-remiyordu. atının ve kendisinin hünerini. "alaman bâyge" denilen ödülü kazanmış olurdu. en heyecanlısı. kurnaz ve güçlü ise. Güneş. itişip kakışma başladı. Güneş batmak üzere olduğu ve gölgelerin iyice uzadığı bir sırada. içi saman doldurulmuş oğlak veya buzağı tulumunu kapmak. Bu defa da yıldızı parlayan. geniş meydanda asıl mücadeleyi verecekleri "alaman-bâyge" için hazırlanıyorlardı. akın akın doluyordu oyun alanına. baüya doğru gi-• diyordu. o kadar atlının arasından oğlağı çekip almış. o büyük çekişmede Gülsan atların arasında eziliyor. 58/Elveda Gülsarı Halk. şansını sınayabilirdi. Kökpar Oyunu''nda. kendi takımına kazandırmak için mücadele ederler. Atlar birbirlerini sıkıştırarak. Atlılar.cizgiliforum. dağ göçüyormuş gibi bir gürültüyle. geleneklere uyup uran salarak. kızıyordu. şaşıp kalıyor. böylece 'alaman bâyge'yi kazanmış olma şerefini de götürmüş olurdu köyüne. Kimin atı deneyimli ve hızlı. 1 Kökpar: At üstünde oynanan bir takım oyunudur.www. Işığı azaldığı için artık gözleri kamaştırmıyordu. herkesin gözdesi. kadına yaklaşmasına izin vermiyordu. Çekişme. Bu oyuna herkes katılabilir. engelleyin!" Heybetli bir küren2 aygıra binmiş. bacağının altına sıkıştırmış. en meraklısı kökpar idi. aksakallar 'alaman-bâyge'ye izin verdiler. rakiplerinin çekiştirmesinden parça parça olmuş bir Kazak yiğidi. Kökpar serke''yi alanın ortasına bırakan toybaşı "Alaman!" diye bağırdı. . Bunlar meydana bırakılan bir kökparı eyerden eğilip kapmak. Kökparcılar bir anda kökpar serkeyi kapmak için atıldılar. açığa çıkmak istiyordu. kökparı o kapar. yormadı. nâra atarak. boğuluyor gibi oluyor. çoğunluk kökparın sonlarına kadar yine fazla koşturmadı. Mayısın ikinci günü. Böyle güçlü ve çok rakip arasından kökparı yerden kaldırıp almak hiç de kolay değildi. Gülsan yine en güçlü at olduğunu gösterdi. kim daha hünerli.
ye başladı. O alev topun içine girecek. Gülsarı ile küren aygır atbaşı hizaya gelince Tanabay kökparı yakalamak için uzandı.www. Kollarını birbirlerine dolamışlardı.Aferin! Gerçekten çok iyisin! diye bağırarak onu övmekten kendini alamadı Tanabay. Şimdi ikisi birden asılıyordu kökpara. sahibinin hâlâ dizgini niçin gevşetmediğini anlayamıyordu. kökparı öbür tarafına geçirecekti. Asıl çekişme. Bir avı paylaşamayan iki kartal gibiydiler. Elveda Gülsarı/59 uçuyordu. şimdi baldırlarının üzerine aldığı kökpara abanmış.Yok arkadaş! Alamazsın! dedi Kazak. Onun için Gülsarı'yı küren aygıra yapışırca-sına yaklaştırdı ve bir anda Kazağın eyerine asıldı. Bu yüzden biraz geride kalıp bu kez solundan yetişti küren aygıra. Kazak aynı şeyi yapacak. Kırgızları da geride bırakmaya başlayınca Tanabay sarı yorganın dizginini salıverdi. bağınşıyorlardı. Tanabay'ın iki eli de boş olduğu için daha kolay hareket etmişti. hırıldıyor. Gülsarı'yı yeniden geriletip sağa geçmeyi göze alamadı. . 36 . Gülsarı. Kazak yiğit kökparı o tarafında tutuyordu. ışınlara karışıp yok olacaktı sanki. Ama Kazak hemen sol yanına geçirdi kökparı. . Onlar böylesine bir çekişme.Körük gibi soluyor. elleri kan içinde kalmıştı. Kazak uzaklaşmak istedi ama Gülsarı'yı geçmek ne mümkün! Ta60/Elveda Gülsarı nabay. Tek kazanma umudu teke tek çekişmeydi.Tanabay şimdi onun soluna geçmek zorundaydı. ¦ Kazak yiğidin bindiği küren aygır ok gibi fırlayıp Kazakları da. Kazak yiğide. Tanabay Gülsarı'yı küren aygırın sağına geçirdi.cizgiliforum. Kökparı da taşıdığı için küren aygırın yükü ağırdı ve Gülsarı'nın ona yetişmesi zor olmadı. batmak üzere olan güneşe doğru 1 Kökpar serke: Kökpar oyununda kullanılan oğlak (tulumu). itişip kakışma şimdi başlamıştı. Gülsarı uçtu. kolla kendini! diye bir nara attı Tanabay. Gülsarı'nın hızı ve kendi çevikliği sayesinde küren aygırının boynuna kapandı. kapışma içindeyken. Tanabay. Birbirlerinin ellerine ve kökpara pençe gibi geçiriyorlar-dı tırnaklarını. Kazak hemşehrileri onun bindiği aygırın çevresini sarıp ona siper olurlarsa bir daha onu yakalayamaz ve kökpar Kazaklara gi-deıdi. İtişip kakıştılar ama yine de kökp arı yakaladı ve çekm .malar ve öbür atların toynak sesleri gittikçe geride kalıyor ve küren aygırla aralarındaki mesafe kapanıyordu. Kaçan güneşi yakalayacakmış gibi bir hızla süzüldü. 2 Küren: Koyu al donlu at. güneşe doğru koşmaya devam ediyordu. Şimdi bağnş-. „ * Ama Tanabay işini biliyordu. kızıl dumanlara. kendini kovalayan Kırgızlardan ve yardımına koşacak Kazak hemşehrilerinden uzaklaşması için zaman bırakıyordu.Hadi Kazak kardeş. İkisinin de birkaç tırnağı sökülmüş. Yırtık asker gömlekli Kazak da kökparı bu kez sağa geçirmekte gecikmedi.com. .enginel elveda gülsarı Küren aygıra binmiş Kazak. İki at yan yana.
Devrilen atlar .Gülsarı! Gülsan aldı! Kazak takımından bir grup Tanabay'ın önünü kesmek için atıldı. toynak sesleri ve başka gürültülerle. rı bütünüyle ele geçirip. Yine de oyunu bitirmek istemiyor gibi koşturuyor62/Elveda Gülsarı 37 . Bir yandan kök-parı sımsıkı tutarkeı. salıverilen kökparla birlikte aü-run öbür tarafına düşmekten güç kurtuldu. olanca gücüyle kökpan çektiği ve küren aygın da ittiği için. Tanabay takım arkadaşlarının korumasına girmişti. canlarını dişlerine lakmış. kökp.Yakalayın! Tutun! Bırakmayın! diye bağınyorlardı birbirlerine. yardımına gelecek kendi takım arkadaşlannın önünü kesmelerine fırsat vermemeliydi. Artık varış çizgisinapek yakındılar. Tanabay birden sağ ayağını üzengiden çıkardı. Böyle bir yarışta. "Sağ ol Gülsanm! Canım ciğerim benim! Sağ ol" dedi Tanabay. Atını olduğu yerde bir kez daha çevirdi ve Kazaklardan kaçmaya başladı. dalga dalga.enginel elveda gülsarı iki at ds olanca güçleriyle ve hırsla koşuyor. sadece ucu görünüyordu.www. kovalanan da yoktu. Kovalayan.com. ayağı ile küren aygırı itmeye başladı. Ama kökpar elinElveda Gülsan/61 deydi artık. Şimdi Kırgızlara.cizgiliforum. Kimse kimseyi suçlayamazdı bu yüzden: Erlik göstermek ve er meydanında başa gelene razı olmak! Bunlar bir anadan doğmuş kardeşler gibidirler. Nara atanlar vardı.Sonunda Kazak gencinin parmakları çözüldü. Gülsarı onun her hareketinden ne istediğini hemen anlıyor ve isteneni yapıyordu. Onu kolu ve ayağıyla sağlama aldıktan sonra bir zafer narası attı ve yorgayı olduğu yere çevirerek küren aygırdan uzaklaştırmaya başladı. Güneş topunun büyük bölümü batmış. * Atlı arkadaşları bağrışıyordu: . Alaca karanlık çökmüştü.Bir o yana bir bu yana koşturan atlılar. üzengi kayışının altına almak ve sonra fırlayıp uzaklaşmaktan başka bir şey düi ünmüyonan ı.düşenler. böyle bir oyunda bütün bunlar olurdu. Artık bağıran çağıran yoktu. Ana Tanabay'ın da tecrübesi vardı. uğul uğul ve yeri sarsarak devam ediyordu. Yarışçılar şimdi bağırıp çağırmayı bırakmış.Sıkı tutun! diye bağırdı. Arkadaşları yetişip çevresini sardılar ve hep birlikte koşmaya başla-dılar. Alaman-bâyge. yiğitlik ve beceri oyunu olan kökpara bize armağan eden atalarımız nur içinde yatsınlar! Ruhları şad olsun! İki at yanyana koşuyor ve kökpar serke ikisi arasında gerilip hırpalanıyordu. güneşi yakalamaya gidiyorlardı! Bir batırlık. Tanabay bunların. akşam serinliğinde. Gülsan bir kez daha olduğu yerde dönüp koşarken. kendi takım arkadaşlarına doğru koşuyordu. Kazak yiğidi güçlüydü. o engin bozkırda kanatlarını gererek kavisler çizen kuşlara benziyorlardı. Gerçekten de Tanabay. Bunlar: J. atlarının peşinden sendeleyerek koşanlar vardı. Kazak kökparı bırakırken hasmını uyarmaktan geri kalmadı: . kolları uzun ve çekiç gibiydi.
.enginel elveda gülsarı lardı atlarını. İşte. yine birlikte koşuyorlardı. Yeşil çayır. Belki eski zamanlarda. Gülsarı çok yorgundu. .. öbürleri de onu korumakta görevli refakatçilerdi sanki. kurtarıyorlardı. İki yiğit. Ama o zaman daha küçüktü. Ne gam! Yenmişler. kara bir dalga gibi bir tepeden inip başka bir tepeye tırmanıyorlardı. Tanabay da adım atamazlardı. şimdi ise anlı-şanlı bir tulpar olmuştu. çok ağır bir gün geçirmişti. Atların nallan suyun dibindeki çakıllara çarparak sağır edici sesler çıkardı.Haydi Tanabay.Doğru. Gülsarı ortada amiral gemisi. Eyere attığı serkenin üzerine abanmış başı ileri geri sallanıyor. Bacakları titriyor. yıkılacak gibi oluyordu. Tanabay da çok yorgundu. görünüyordu. Karanlıkta bile parlıyor. Tanabay ve onu çembere alan kök-parcı arkadaşları. kendini zor tutuyordu. Ayaklarını öyle açıyor. Güz gelince yine karşılaşırız! dediler ve atlarının başını çevirip kendi köylerine yollandılar. Gülsarı da. niçin suskun ve yüzleri niçin gergindi? Bir ezgi mi dinliyorlardı? Kazak tamburası ile Kırgız kopuzu gümbürdediği zaman. dışarıda bağlıydı. ileride o da nam salacak. Yorga da öbür atlarla birlikte.Siz de sağ olun hoşça kalın. O olmasa bâygeyi kazanamazdık! ... İki yanında iki yiğit başlığından tutup götürüyordu onu. Binicisi Kazak yiğit de öyle. ama küren aygır da arslan gibiydi doğrusu. Görürsünüz. Yanında kollayanlar olmasa. . Öbürleri de Tanabay'ın yanlarından ve ardından gelerek onu kolluyorlardı. Gem vurulmaya ve binilmeye alıştırıl-dığı günden bu yana hiç bu kadar yorulmamıştı. çay hemen önlerindeydi.com. Gülsarı'yı ye-dekleyip karşı tarafa geçirdiler. Çok zor. Su çalkalandı. Sonuna geliyorlardı artık. Elveda Gülsarı/63 Kazaklar çayı geçmeden kıyıda durup onları uğurladılar. bây-geyi almışlardı. Atlılar. düşman eline düşmesin diye savaşçı arkadaşları böyle getiriyor. vuruşarak büyük zafer kazanan. Bozkıra yayılıyor. Yiğitlerden biri Tanabay'ın elinden serkeyi abp köye koşturdu atını. öyle süzülüyordu ki karnı otlara değiyordu. çakıllı geniş geçit oracıktaydı. Tana-bay'ı bir eve konuk etmişlerdi. Kazandı hayvan. Kökparcılar bir evde toplanmışlardı ve herkes Gülsa-n'dan söz ediyordu. Çayın öbür yakasındaki Kırgız köyüne varacaklar ve oyun bitecekti. buyur Gülsan'nın şerefine içelim. dağlardan sel gibi iniyorlardı. Yarışçılar niçin bağırmıyor.Yarış için çok teşekkür ederiz. atlarını çaydan sürüp geçtiler. yaralanan hatırları da. Göz gözü görmüyordu. ama tam bir uyum içindeydiler. tıpkı böyle bir uyumla at koşturuyor.www. sağ olun! diye seslendiler. 38 . Kırgızlar ise: . Şarıl şarıl akan çaya yaklaşmışlardı. Gür çalıların arasından onun parlak köpüklerini görüyorlardı. Grup grup. köpürüp kaymadı. Hava çok karanlıktı. Gülsan'nın önünü kesmek için Kazak atlarından kaçışı gözümün önünden gitmiyor.cizgiliforum.Evet öyle.
Ne demek istediğimi anlıyor musun Gülsarı? Nereden anlayacaksın! Sen üyire git-rriâk istiyorsun. Evden çıkanlar!. senin şerefine içtim biraz.. Şimdi asıl istediği. Gülsarı'yı kısrağa ne zaman salacaksın? . pencereler ışıksızdı. Ay yükselmiş.Nasılsın bakalım. çayırda yuvarlanıp sırtını kaşımak. Karanlıkta sallanıyor. gemini dilinin altından üstüne çıkararak terini soğutuyordu. terin soğudu mu biraz? Çok mu yoruldun? dedi. Omuzları sızım sızım sızlıyordu. Tanabay atın kulaklarım sıkıştırdı.com.. keskin bir koku yayılıyordu nefesinden.. Bütün köy uykudaydı. titriyordu. Bu terkedilmiş sessiz köyde ne işi vardı bu bülbülün. Orada bir güzel dinleneceğiz. At değil.Öyle. Ayaklarının maytabanı1 ateş gibi yanıyordu. Bülbülün şakımasından başka çıt yok. üyir atlarıyla dolaşmaktı. Ben de ölüyorum yorgunluktan. kendini toplasın biraz. işte gidiyoruz kendi evimize.enginel elveda gülsarı .. Cephedeyken bile sarhoş olacak kadar içmezdim. Adamlar evde onu överlerken Gülsan da dışarıda. Alaman-bâygenin gürültüsü hâlâ çıkmamıştı kulaklarından. yelesini okşadı. çekişmenin nasıl geçtiğini. Bu güz onlarla otlasın. Oysa onun nefesinden böyle pis bir kokunun yayılması pek nadir görülürdü. Zaferi kutluyoruz. Kökparcıların naralarını hâlâ duyuyordu.. Sonunda sahibi çıkageldi. biraz konuştu. Bana öyle bakma. darılma bana. Sokaklar sessiz. silkinmek. Neyse. Önümüzdeki baharda üyirin içine salacağım. Az içtim.Kısrakların peşinde dolanmaya başladı bile.. Ayakları beton gibi kaskaü olmuştu. Yalnız uzaktan.Ey Tanabay. ben ise. Geç saatlere kadar içki sofrasında alaman-bâyge'den 64/Elveda Gülsarı söz ettiler. Şakıyor. Gülsan ne bilsindi bir yıl sonra yeni bir efendisi olacağını ve onun hep böyle kokacağını! Sarı yorga adamdan da. hafif hafif bir traktör sesi duyulu1 Maytaban: At toynağının altında ve iç ortasındaki yumuşak yer. Sonra atlara binip her biri kendi yollarına gittiler. saçtığı o pis kokudan da tiksinecekti.Ah ne güzel bir sessizlik bu! dedi yüksek sesle. yine şakıyordu.. .. Bahçelerde elma ağaçlan tepeden tırnağa çiçek açmıştı ve dallardan birinde bir bülbül ötüyordu. Hırıldıyor. Hadi Gülsarı. Tanabay dizginleri çekerek atı yavaşlattı. Yarışın.www... 39 . Ama sahibi hâlâ gelip bakmıyordu ona. kararımı bilirim ben. Teri kuruması için sabaha kadar ona ne su vereceklerdi ne de yem. ama biraz daha vakti var. dağların yukarısına çıkmıştı. şakıyor sonra kendi se-siiti dinler gibi duruyor. Tanabay yorganın yanına geldi. Eski batırların savaşa giderken bindikleri atlar herhalde böyle idiler. başının altını sıvazladı: . Düldül o! Düldül! .cizgiliforum. Elveda Gülsarı/65 yordu. ama canını sıkan açlık değildi. Gülsarı'mn üstün niteliklerni anlatıp durdular. hele tam gelişsin de.
.www. 40 . Terini soğutmam gerek. Ev sessiz ve pencereleri ışıksızdı. Su buz gibiydi. Sonunda derin bir iç çekerek dizginleri oynattı ve oradan uzaklaştırdılar.Affedersin Bibican. kokusu geldi Gül-san'nın burnuna. Kadının kendi vücudunun kokusu ile o otun.Bir an önce üyerin yamna varmak istiyordu. ama sahibi başka tarafa çevirdi atın başını. Tanıdığı kadımn oturduğu evin avlu kapısıydı burası. Çok bitkinim..com. Gülsarı 'run nalları çakılları dövüyor. Evin küçük kızının yanındaki hiç ayrılmayan küçük köpek havlayarak karşıladı onlan. Aüm da çok yoruldu. En kenardaki sokaktan geçip dere kıyısına inmeleri. Çocuk gibisin. Sahibi eyerin üzerinde pek huzursuz duruyordu. ağzı ile dizgini çekip ileri doğru gitmeye çalıştı.Benim Bibican. bir bu yana çekiyor. benim. karanfilin. ne yapacağını bilemiyordu. . Kapının kanadını itti. Kuyruğunu sallayarak sustu. Üzerinde yakası açık beyaz bir gece entarisi vardı. 66/Elveda Gülsarı Bol otlu çayın yeniden geçtiler. . Geri dönmelerine ne gerek vardı? Bir gün içinde kaç defa koşacaktı? Onun bu düşüncelerine cevap olarak. iki direği kalmıştı yalnız kapı olduğunu gösteren. Köyün ortasındaki sokaktan geçip.kadının yanına gelip yelesini okşamasını istedi ama kadın gelmedi. Gülsarı'mn istediği de buydu zaten. Tanabay birden dizgini çekip atı geriye çevirdi.Kim o? dedi içerden bir ses. biliyorsun yılkı çok uzakta. Çay geçidinin ortasına gelince. Ama atı ve binicisini tanıyınca kuyruğunu sallayarak sustu. Tanabay kırbacını Gülsarı'nın göğsüne indirdi. Sahibi eyerin üstünde sessiz duruyor. o sokağın sonundaki bir kapının önünde durdular.enginel elveda gülsarı Demirci dükkânının önünden geçtiler. Bibican bir şey söylemedi.Sen misin? Bu saate kadar neredeydin dedi. Orta yarı açıktı. kökpardan çok geç döndük.cizgiliforum. oradan saparak üyi-rin bulunduğu yere doğru gitmeleri gerekiyordu. iyi yalan uyduruyorsun ve güldü: Bir karar veremeyip at üstünde dolaşıp duracaksın sanmıştım. yoluna devam etti. suları sıçratıyordu. madem ki geldin gir içeri. dedi Tanabay. . Gülsarı'yı yularından tutup avluya girdi. Sahibinin bir yanlışlık yaptığını düşünen Gülsarı geri gitmek istemedi. Sahibinin ona kırbaçla vurmasından hiç hoşlanmazdı Gülsan. Köpek yine . ay ışığı vurmuş dere dibindeki taşlar gibi parladı. eğrilmiş. Tanabay attan indi.Uff! Dışarısı çok soğuk! dedi titreyerek. Çayırı geçip suyun kıyısına geldiler. . Dizgini bir o yana. Gemini hırsla garş-gurş dişleyerek çaresiz geri döndü.havlayarak yanlanna geldi. At. . . Tanabay aün başını çaya doğru çevirdi ve o yolda Gülsan'yi mahmuzladı. Ne dikilip duruyorsun. San yorga. Aslında kapının kanadı kınk döküktü. İçeride bir ışık yandı ve cam hafifçe aydınlandı. Pencereye yaklaşıp hafifçe camı tıklattı. Kara saçları omuzuna dökülmüştü. geldikleri yolu yeniden aştılar ve yeniden o evin önüne gelip durdular. Bibican'ın gözleri güldü. Kurumuş. Aç kapıyı. Bibican kapıyı açarak. karar veremeden düşünüyordu.
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı - Şimdi geliyorum, atı bağlayayım da. - Şu tarafa, fırının yanına bağla. Sahibinin elleri hiçbir zaman bu kadar titrememişti. Gemini ağzından alırken, kolanları çözerken, bu işi ilk kez Elveda Gülsarı/67 yapıyormuş gibi eli kolu titriyordu. Kolanın birini çözmüş, öbürünü çözmeyi unutmuştu. Bibican'la birlikte içeri girdiler ve lamba söndü. At, içinde bulunduğu bu avluyu yadırgıyordu. Ây, göğün ortasında, ışıl ışıl. Gülsan başını kaldınp uzaklara bakınca, o mehtaplı gecede sisler içine gömülmüş görkemli dağlan gördü. Hassas kulaklannı en ufak sese kabartıyor, çıt çıksa duyuyordu. Sulama arkının şarıltısını, az önceMi traktörün uzaktan uzağa yayılan sesini, meyva bah-çesinge o yalnız bülbülün yanık yanık şakımasını, her şeyi... Oralardaki bir elma ağacının beyaz çiçekleri uçuşup yorganın başına, yelesine dolmuştu. Gecenin karanlığı yavaş yavaş açılmaya, aydınlanmaya başladı. San yorga vücudunun ağırlığını bir o ayağına bir bu ayağına geçirerek sahibini bekleyip duruyordu. Bundan sonra aynı yerde nice nice geceleri sabahlara kadar bekleyerek geçireceğini bilmiyordu henüz. Şafak sökerken Tanabay evden çıktı. Sımsıcak olmuş elleriyle Sangül'ün gemini takıp kolanlanm sıkmaya başladı. O güzel karanfil kokusu onun ellerine de sinmişti. Bibican Tanabay'ı uğurlarken ellerini onun beline doladı. Tanabay da onu uzun uzun öptü. - Bıyıklann diken gibi batıyor, diye fısıldadı kadın. Hadi acele et, ortalık iyice aydınlanmış çabuk bin atına. Kadın dönüp eve girerken Tanabay fısıldadı: - Bibican, gelsene biraz, dedi atı göstererek, "Onu da okşa biraz.yoksa üzülür". "Ha, doğru ya, unuttum. Bak, başı elma çiçekleriyle örtülmüş... dedi gülerek. Ve sonra onu, ak sakarlı doru kısrağın dudaklan gibi dolgun ve yumuşak parmaklarıyla okşadı. Çayı geçtikten sonra Tanabay bir türkü tutturdu. Gülsan bir an önce üyirin bulunduğu yere, oradaki atlara ulaşmak için hızını arttırdı. 68/Elveda Gülsan Elveda Gülsan/69 O Mayıs geceleri Tanabay için çok güzel geçen geceler oldu. O ay atlara gece bekçiliği yapmak sırası onundu. Gülsan için de yeni gece hayatı başlamıştı. Gündüzleri öbür atlarla otluyor, dinleniyordu. Akşam olunca sahibi sırtına atlıyor, birlikte yılkıyı bir kuytuya götürüyor, ortalık kararınca Bibican'ın evine gidiyorlardı. Sabaha doğru, ortalık iyice aydınlanmadan ve kimselere görünmeden, güçlükle seçilen dar patikaları aşıp, yılkıyı bıraktıkları yere geliyorlardı. Sahibi yılkıyı topluyor, sayıyor, bir kayıp olmadığını anlayınca rahat bir nefes alıyordu. Gülsan için pek kolay bir hayat değildi bu. Sahibi Bibican'ın evine giderken de, oradan dönerken de pek acele ediyordu. O
41
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı karanlık gecelerde, geçit-çayır demeden hep koşuyordu. Ne yapsın, sahibi öyle istiyordu. Gülsan'ya kalsa yılkıdan hiç ayrılmazdı. Canı başka şeyler istiyordu. Artık o da tam bir aygır olmuştu. Üyir ile şimdilik geçiniyordu ama kısrak yüzünden birbirlerine düşmanca bakmaya başlamışlardı. Güllsan zaman zaman kaz gibi havaya uzatarak, kuyruğunu kaldırarak kısraklann yolunu kesiyor, yüksek sesle kişniyor, sağnlanna sokulup diş atmaya çalışıyordu. Dişi atlar da bunu üyir aygının kıskandırmak için fırsat biliyor ve ona sokuluyorlardı. Gülsarı'yı uzaklaştırmak için koşup gelen aygır onun epeyce canını yakıyordu. Çünkü hem daha büyük, hem de dövüşçüydü. Yine de Gülsan, geceler boyu Bibican'ın avlusunda bağlı durmaktansa, üyir başının hışmına uğramak pahasına kısrak peşinde koşmaya razıydı. Orada bağlı durduğu gecelerde hep kısraklan düşünüyor, canı onlan istiyordu. Durduğu yerde eşiniyor, tepiniyor, sonra yatışıyordu. Eğer o tatsız olay olmasaydı, kimbilir o geceler daha ne kadar sürerdi... Gülsan her zamanki gibi o gece de, o kadının avlusunda, bağlı olduğu yerde, üyirdeki atları düşünerek sahibini •bekliyordu. Uykusu geldiği için biraz kestirmek istiyor, ama yulan yüksek bir yere bağlı olduğu için uzanıp yatamıyor, biraz başını indirecek olsa bu defa da gem ağzını yırtar-casına acıtıyordu. Yine de olduğu yerde dalıp gidecekti neredeyse. Sessiz, ağır bir hava vardı ve gökyüzü bulutluydu. "jGülsan, dalıp gider gibi olduğu bir sırada, birisi sallıyor, dallannı çekip eğiyormuş gibi ağaçların hışırdadığını duydu. Bu arada bir rüzgâr çevrintisi oldu ve avluda boş bir kova devrilip tangur tungur ses çıkararak yuvarlandı. İpteki çamaşırlar savrulup uçtu. Köpek korkudan havlamaya ve oradan oraya koşarak sığınacak bir yer aramaya başladı. At ürktü, hınldadı, sonra kulaklannı dikerek bir süre şaşkın durdu. Başını kaldırdığı zaman ufukta kapkara, korkunç ye kaynayan bir şeyin bozkıra, yılkının bulunduğu tarafa gelmekte olduğunu gördü. Bir an sonra koyu karanlık şimşeklerle yanldı. Gök, bütün ağaçlar yıkılıyormuş gibi gümbürdedi. Hemen ardından gür bir sağanak boşanmaya başladı. Şimdi Gülsan, sırtına kamçı yiyormuş gibi tepiniyor, ipini koparıp yılkının yanına koşmak istiyordu. O korkunç felaket yılkının, onun cinslerinin üzerine geliyordu ve içgüdüsü onu cinslerini korumaya çağınyordu. Mutlaka gitmeliydi at kardeşlerini kurtarmaya. Ama ipi koparamıyor, bu yüzden de çılgına dönüyordu. Yuları, geme, onu oradan bırakmayan her şeye düşmandı, sağa sola atılıyor, tepiniyor, eşiniyor, yılkıya sesini duyurmak ve onlardan ses almak için acı acı kişniyordu. Ama cevap olarak ancak fırtınanın uğultusu geliyordu kulaklarına. Ah, o gece ipini bir koparabilse, yıl' kıya bir varabilseydiL. Sahibi beyaz fanilesiyle evden fırladı. Ardından kadın da çıktı beyaz gece entarisini giymiş olarak. Ama bir anda 70/Elveda Gülsan ikisi de sınl-sıklam oldular. Çakan şimşeğin ışığında, ıslak yüzleri, korkulu gözleri görünüp silindi. Sundurma bir an için aydınlandı. Sonra korkunç bir gürleme oldu.
42
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı - Dur! Sakin ol! diye bağırıyordu Tanabay an çözmeye çalışarak. Ama at onun sesini duyamıyor, onu o kılıkta tanı-yamıyordu. Hiddetle üzerine atıldı. Bu arada toynaklarının darbesi altında kalan finn çöktü. Tanabay koluyla başını koruyarak, duvara sürüne sürüne ona yaklaştı, başlığını tuttu ve kadına: - Çabuk, çöz yuları! diye bağırdı Kadın yuları çözer çözmez, Gülsan kapıya doğru atıldı ve Tanabay'ı sürüklemeye başladı. - Çabuk kamçıyı! Bibican kamçıyı uzattı. - Dur! İnatçı hayvan! Dur yoksa gebertirim ha! diye kamçıyla atın başına vurdu. Ne yapıp yapacak, eyere atlayacaktı. Üyire ulaşmak, onların başında olmak zorundaydı. Fırtına onları kimbilir nereye kaçırmış, nereye sürüklemişti! San yorganın amacı da bundan başka bir şey değildi zaten. İçgüdüsü, o ilâhi.sezgi, bu kıyamet saatinde mutlaka onlann yanında olması gerektiğini söylüyordu ona. Bu yüzden kişniyor, şahlanıyor, kurtulup koşmak için ipini koparmaya çalışıyordu. Yağmur sel gibiydi. Şimşekler çakıyor, gök gürlüyor, fırtına uğulduyordu. -Tut şunu! diye bağırdı Tanabay. Kadın başlığı tutunca o da sıçrayıp eyere atladı. Ama o daha eyere yerleşmeden Gülsan kadını su birikintileri içinde sürüklemeye başlamıştı. Gülsan ne efendisinin sesine, ne kamçı darbelerine aldırıyor, yalnız içgüdüsüne uyarak, şimşekli geceyi ve amansız fırtınayı yanp kuş gibi uçuyordu. O güne kadar ne büyük yanşlarda, ne ödüllü koşularda böylesine hızlı koş-mamışü. Kabanp taşan çaydan, kara çahlann arasından, deElveda Gülsan/71 reden tepeden, artık hiçbir emrine boyun eğmediği efendisini alıp götürdü. Tanabay, çılgına dönmüş atın kendisini nereye götürdüğünü anlayamıyordu bile.Yağmur yüzüne, gözüne.bütün gövdesine vuruyor, ama içi alev alev yanıyordu. Tek bir düşünce vardı kafasında: "Yılkı nerede? Aman Tannm! Vadiye inip demiryoluna doğru gitmesinler, demiryoluna düşmesinler! Mutlaka kaza olur! Allahım, sen koru onlan! Ey Albak! (ervah, atalar ruhu) siz koruyun yılkıyı! Sakın aya-ğîfı sürçmesin Gülsarı! Sakın düşme! Beni yılkıya ulaştır" diyordu Düzde, yokuşta, şimşekler karanlığı bıçak gibi yanp beyazlaüyordu, sonra yine koyu karanlık oluyordu. Fırtına yine uğul uğuldu, yağmur ise fırtınanın şiddetiyle kırbaç gibi iniyordu. Gece, göz kamaştıran bir ışıkla aydınlanıyor, sonra ka-fanyor, sonra yine ışık, yine karanlık... San yorga şahlanıyor, ağzını yırtacak gibi kişniyordu. Üyiri anyor, kendince onu bulmak, görmek için yakanyor-du: "Neredesiniz! Neredesiniz! Kişneyin, ses verin bana!" demek istiyordu. Ama onun sesine karşılık gök gürlemesi duyuluyordu yalnız. O yine ileri atılıyor, koşuyor, koşuyordu. Bir karanlık, bir aydınlık oluyordu. Sonra yine karanlık, yine aydınlık...
43
72/Elveda Gülsan Birkaç yılkıcı bozkırda at koşturarak dağılıp kaybola-lan yılkılarını arıyorlardı. İkisi de atlannı sürdüler. Sonra yavaş yavaş bulutlar seyrelmeye başladı. Caydar apa2 ise atını kımıldatmadı bile. Kara toprak bir koyun sürüsü. Kaz kanadı renginde bulutlar şimdi ufukta kaz katan gibi görünüyordu ve çok yükseklerdeydiler.www. bozkınn bir ucunda. Yolunu yitirdiğini sandılar. Ama karısı Caydar onun yolunu şaşırmadığını biliyordu. 44 . dedi Tanabay.Sen burada kal. Karısıyla böyle karşılaştılar. pek perişan. Tanabay'ın karısı ise Tanabay'ı anyordu. Tanabay hiçbir şey demedi. Yılkılar açılıp koşarak ve çamurlu yeri toynaklarıyla çiğneyerek çayı geçtiler ve bir bayıra çıktılar. Çocuklar boyuna yetişti! Sen ise.. ıpıslak fanilesi. Gece boyu koşmaktan canı çıkan yorganın üstünde. Ne diyebilirdi ki? Vadiye inen çocuk atlan toplamış geliyordu. Ama doğu yönünde gök gürlemeleri devam ediyordu daha. Tanabay yılkıya. Tanabay'ın yardımına koşmak için komşularla birlikte atlanmış. toprak canlanıyordu. Atlardan. Tanabay yoktu...Ben aşağıda beklerim. dumanını savura savura bir tren geçiyordu. . Ah çocuk ah. diye Caydar çocuğu çevirdi. Tanekem1 geliyor bak!" diye atını dörtnala sürdü. Birbirlerne tek söz etmediler. dedi. Hepsi tamamdı. yiyecek ve giyecek bir şeyler getireyim. . acınacak bir durumdaydı. Güneş açılmış. fırtına ve yağmur ise bir sürüye dalan kurtlardı sanki.Yürü eve gidelim Altıke. Bozkırdan buğular çıkıyor.cizgiliforum. . bir başka türlü yolunu şaşıran kocasının gelişiu seyretti. Onlarla beraber olan komşu çocuğu birden bağırdı: "İste Caydar apa. Tanabay'a dönüp yavaş sesle: 1 Taneke: Tanabay aka'nın kısaltılarak söylenişi 2 Apa: ana Elveda Gül san/73 . Dişlenmiş koyunlar gibi kara yerden buğular yükseliyordu. hava ısınıyordu. gidip onaralım bari. Fırtına çadırlara yıktı. Hiç sesin' "îkarmadan. diye mınldandı Tanabay. Hiç utanmıyor musun? Artık genç de değilsin.Yolumu şaşırdım.enginel elveda gülsarı Fırtına şafağa kadar sürdü. Yalnız çocuk atlan getirmek için vadiye inince.. çocuk sevinçle. Bugün hepimizin çok işi var. Bu halinle insanlara görünmen hiç iyi olmaz değil mi? ..Biz de sizi anyorduk Taneke. Caydar apa çok merak etti.com. kansı yumuşak sesle: • . Ta uzakta. otlağa doğru sürdü. yılkıyı aramış ve bir kuytuda bulmuşlardı.Giyinmeye de mi vakit bulamadın? Talihin yokmuş! Çizmenle pahtolununun ayağında olmasına şükür. Tanabay'ın önünde yepyeni bir dünya açılmıştı.. şapkasız başı ve asık suratıyla. kulun ve taylardan yitip giden yoktu.
. çevik. Ellerine diken batmış kamyordu. Yük taşıyan beygir ve develer. At. Tanabay yılkıyı düz ovadan geçirip. Ayağını büküp uzanmak isteyince Tanabay bu defa engel olmadı.. çocuklar. Şimdi köy gerilerde kalmıştı. durs tump. Oysa Gülsan. Gülsan sahibini hiç böyle görmemişti: Tanabay yattığı yerde sarsıla sarsıla ağlıyordu. dedi Tanabay ben biraz çalı-çırpı topla-yayım. hızlı adımlarla ilerliyorlardı. üyir üyir yılkı.www.. Gelecek bahara kadar dönmeyeceklerdi Göç kafilesi de çay boyunca yürüyerek köyden uzaklaşıyordu. Yan tarafta kalan köye bakmamaya çalışıyordu. Gelecek bahara kadar hoşça kal bozkır!..cizgiliforum. her zaman yaptıklan gibi köyün ke74/Elveda Gülsan nanndaki o eve doğru yönelmiş. diye. dinlene dinlene çay yatağına kadar gelebilmişti ama oradan öteye gidemiyordu.. Hoşça kal avıl! Önlerinde dağlar vardı. Çevrede dolanıp geçen yıldan kalma kuru ot saplannı topladı. Oysa eskiden hiç üşümezdin sen... Yürek atışları.enginel elveda gülsarı Tanabay atından inip yeşil otlann üzerinde biraz yürüdü. daha geçenlerde büyük bir yanşta şenlenen. Ama Tanabay susuyordu. durs? tump. oradan geçerken. İnsanlar bağırıyor. Sonra birden yüzükoyun uzandı. bir insan gibi inim inim inliyordu.. ata binmiş kadınlar. Yılkılar. 45 .Gücün kuvvetin kalmadı değil mi? Çok mu kötü durumdasın? Bittin. Ömründe bir kez.. biraz öteye kondu. ağır ağır yürüyordu. her türlü ses çıkıyordu.. koyun-kuzu meliyor. titriyordu. . Boztorgay ise hâlâ ötüyordu. şavkı dağlara vurdu ve sonra kendi halesinin ortasında gökyüzüne asılıp kaldı. Alnı sakarlı kısrağın dudakları gibi dolgun ve yumuşak parmakları olan kadının evine uğramadan geçip gittiler... soğuk yere uzanıp yattıktan sonra da. Ay doğdu. Elveda Gülsan/75 . ele geçirdiği artık yitirdiğini bildiği için bu ağlaması. gece yarısına az bir zaman kalmıştı. Ve dağlar önlerinde uzanıp gidiyordu. Bir gün sonra dağın yolunu tuttular. Gülsan sahibinin bir türkü tutturmasını istiyordu o anda. atlar kişniyor. durs-tump. Tanabay durup düşündü. Orada kurumuş fidanlar bulunca pek sevindi. son kez. ku-laklannı dolduruyor ve başka bir ses duyurmuyordu. başını bir o yana bir bu yana çevirerek inlemeye devam etti. Tanabay söylenip durdu ama artık at onu duymuyordu. Ayaklannın dibinden bir boztorgay cik cik öterek pırr diye havalandı. Yüreği kafasının içindeydi.com. mahvoldun Gülsan. yankılanan tepeye doğru sürdü. kafasını. Tanabay başını eğmiş.. Üşüyor. Tanabay üzerindeki gocuğu çıkanp hayvanın üzerine örttü.Sen biraz yat. Sürü sürü koyun.Belki gerekir diye çakışım da yamna alıp dere kenanna indi. bunları kucaklayıp getirdi. yanlannda koşuşan uzun tüylü köpekler. Bir yıldız sessizce kayarak kayboldu. bu yüzden de sahibinden bir kamçı yemişti. Şimdi iyi bir ateş yakabilirdi. Dura kalka. Gülsarı'nın daha ileriye gidecek gücü yoktu. Kovalanan bir atın yüreği gibi hızlı atıyordu yüreği: Dur-durs. Vakit ilerlemiş. Gülsarı.
Çobanlar nerede olurlarsa olsunlar. birileri dünyadan göçüp gidecekti. kimisi sevdiğinden ayrılacak. gücünü kısraklara saklamalıydı artık. Kimisi âşık olacak. Kendinden geçmiş olan at şimdi.bir çuvalın üzerinde oturuyor. çok yağışlı bir gecede. koyunlar kuzulaya76/Elveda Gülsarı cak. üyirden uzaklaşacak olsa.. Kışı sağ salim atlatmışlar. onları iterek üyirin 46 . damgalan vurulacaktı. Ve çobanlar. Kulunları. kış. Yılkılar döllenecek.cizgiliforum. çadırlar. Tanabay bu baharda Gülsarı'yı üyire saldı. birileri dünyaya gelecek. Aygır olmuştu artık. göz kamaştıncı bir ışıkla aydınlanyor.. ak buğrasına binip yine gelecekti. bir süredir unuttukları sıkıntıları. Sonra. Herbiri-nin hayatında değişiklikler olacaktı. çok eski zamanlardan beri nasıl idiyse yine öyleydi. Et kombinasına hayvan götürecekler. Ateşin ısısı ve dumanı onun vücudunu yalayıp geçiyordu.. Alevler bir yükseliyor. O yılki kış da işte böyle gelip gitmişti. sıskalaşan. tekrar örtüyor ve yine ateşin başına geçip ellerini ısıtıyordu.. kış gelinceye kadar tutanaklarda unutulup kalacaktı. kış çekildi ve yerini altı ay sürecek yaza bıraktı. yaylaya çıkmanın pek de kötü bir şey olmadığını göstermek istercesine... et ve süt bollaşacakü. Şimşeklerin çakıp çakıp sönmesini de. hayvanların kırılıp gitmesi. sürü besleyerek göçebe hayaü yaşayanlar için. ateş zayıfladıkça kuru ot ve dallan üstüne atıyordu.www. Gülsan koşup geliyor. yok olan yılkısını bulmak için uçtuğunu görüyordu. çok az biniyordu. bir alçalıyor. Gece. Yiyecek kıtlığı. yün kırkılacak. yılkılar. sahibiyle birlikte.com. Pek çok işleri olacaktı ama kış ve kışın çekilen sıkıntılar bir süre unutulacaktı. Bir cabağı. Gülsan biraz ısınınca titremesi kesildi. sonra yine ışık. güçlükle nefes alıyordu. bozkırda çılgınca koştuğunu. Havalar ısındı. burnuyla. cabağılan nasıl kollayıp koruduğunu bir görmeliydiniz. bir kulun anasından biraz ayrılacak. ödüllü oyunlar düzenlenecekti. başıyla. Arada bir kalkıp atın üstünden kayan gocuğu düzeltiyor. iyice zayıflayan hayvanlar baharda bozkıra inip yayılmışlardı. gereğinde yavrular iki anadan süt emecek. yine karanlık.enginel elveda gülsarı Gülsan eskiden yanında ateş yakılınca pek ürkerdi. yarışlar. O. Ama gözlerinin önündeki san perde kalkmamıştı. Göğsü sıkışmış. kış onları dağda kırda arayıp bulacak. sıkıştıracak. Kış yirminci yüzyılda da olsa. Bu aydınlık dünyada. Gülsarı'nın çok iyi bir aygır olacağı belliydi. Yatılı okulda çocukları başarılı olanlar sevinecek olamayanlar üzülecekti. Tanabay ateşin ba-şında. acıları yeniden yaşamaya başlayacaklardı. bakımları yapılacak. "Derslerin-nin iyi gitmediğini bilseydik ya da bizim yanımızda okusa-lardı daha başarılı olurlardı" diye söyleneceklerdi. fırtınalı. cin gibi çarpacaktı. yıkık ve soğuk koralar. kişneyip şahlandığını. Ona pek eyer vurmuyor. Hayvanlar yeşeren yaylaya yayıldılar. ateşin başında oturan ve bir zamanlar sahibi olan yaşlı adam da gözüne bir görünüp bir kayboluyordu. Aftıa bu kez o alevlerden hiç korkmadı. Yine bayramlar olacak. sonra kararıyor.
Üstelik artık yardımcısı da yoktu. dedi. Yanında genç biri de var.www. Ücretler hiç de öyle tamah edilecek bir şey değildi ama yine de iki kişinin kazancı. Çayını yudumlarken karısına: .İbrahim. sabah çayım içmek için evine dönmüştü. iki ayn musluk sayılırdı. aynlamıyordu. Tanabay at çiftliği başkanı İbrahim'i hiç sevmezdi. Çora'nın hastahaneden çıkıp evinde yattığını öğrendi. dağdan indikleri vakit kansıyle birlikte ziyaret etmeye karar verdiler. Kısacası Tanabay hastahaneye arkadaşını gör-Jmeye gidemedi. karışım yardımcı kadrosuna geçirmişti. Tanabay karısına: . Karısı evden çıktı ve döndü: . At çiftliği başkanı. Komşu yılkıcılara: "Biraz benim yılkıya da göz-kulak olun" diye gitmek istediği zaman.. Ama gelen konuğu geri çeviremez. madem ki durum böyle. dedi karısı. 'gidersin. Yorga Gülsan'nın ünü.. İşi hiç bitmez. hemen üyi-ri toplayıp başka bir yere götürüyordu. bir yandan da kansıyle aile sorunlannı konuşuyorlardı. Ne var ki. i yılkıcı dediğin. Malcı..Çık bak bakalım. Bu sırada dışarıdan toynak sesleri işitildi. Ünü arttıkça üst düzey yöneticilerinin gözüne batıyor. ovaya inip yerleşmelerine zaman kalmadan o korkunç olay geldi başlanna. çocuklara ve hanıma üst-baş alırım" diye düşünüyordu. kendisi hastahanede . ağırlaması gerekirdi.. "Oraya 78/Elveda Gülsan kadar gitmişken istasyon yakınında kurulan pazara da uğrar. O zaman onu daha sonra. Özellikle ilkbahar ve kış mevsimlerinde başını kaşıyacak vakit bulamaz. biri geliyor galiba. Tanabay'ın her hatırlayışında yüreğini yakan bir olaydı bu.Sen bilirsin. durdurur. Bir üstün özelliği de şu idi: Birileri gelip atlan rahatsız etmeye kalkışsa. Kasabaya inip yatılı okulda okuyan çocuklannı görmek istiyordu. Çora görevi ona devretmiş. O kış kolhozda bazı değişiklikler oldu. ben yorgayı eyerliyorum. aynı zamanda bir felâket getirmişti ona. Güleryüzlü bir adam olmasına 47 . Bu adamı niçin sevmediğini de bilmiyorduTana-bay. O gün Tanabay yılkıyı erkenden çayıra salmış. Kahvaltı sofrasında kızını dizine oturtmuş. . yorgaya eyer vurmayacağım artık. dedi.Caydar. biraz daha fazla para geçerdi ellerine. çok çocuklu bir aile reisi gibidir.com. Hayvanlara bakmak bir motorlu araca bakmak gibi olmuyordu ki! Elindeki motor olsa. Kalbi iyice teklemeye başlamıştı çünkü. onlann ona sahip olma emellerini arttırıyordu.cizgiliforum.enginel elveda gülsarı içine sokuyordu. Tanabay istemeye istemeye kalktı. Ama kansı Caydar'ın süt çağında bir bebeği vardı kucağında.Yeni bir başkan gelmişti. ' Elveda Gülsan/77 yatıyordu. Kızını da kucağına alarak dışarı çıktı. bir daha vakit bulamam. bu son. Tanabay her gün hastahaneye gidip arkadaşının hatınnı sormak istiyordu ama işten vakit bulamıyor. Yardımcı çekip gidince. Yılkıya nasıl baksın? Bu yüzden bütün işler Tanabay' a kalıyor ve o da gece gündüz attan inmiyordu.. bir yandan kahvaltı ediyor.
halkı ne zamana kadar oyalayabilirsiniz? Çora ağır iş yapan 80/Elveda Gülsarı insanlara emeklerinin karşılığını veremediği. İbrahim Caydar'a da gülümsedi: . koyunculuktur. İbrahim atından indi. rahat edin. Elveda Gülsan/79 .Esselamü aleyküm.Kımız getir. sözler söylemekten başka elinden bir şey gelmediği içir hasta yüreği dayanamamış. aç ve açıkta kalan yine onlar oluyordu. büsbütün kötüleşmişti. .www. siz varken benim gözüm arkada kalmaz. İbrahim her fırsatta söylerdi bunu. bütün gününü büyük deftere birtakım sayılar yazmakla geçirir. vaad üstüne vaad vererek. herkesin et ve süt işiyle uğraşmasında ülkenin pek yararı olmayacağını söylemek istiyordu.İyi misiniz Caydar baybişe? Sağlığınız nasıl. En iyisi yılkıcılık. işleri tamamlamak için hiçbir şey yapmazdı. Böyle şey olur muydu? Hak mıydı bu? Toplantı üstüne toplantı yaparak. Öyle değil mi Caydar baybişe? Caydar başını salladı. ona nedense hiç güvenmiyordu. içeri girin. Çora onları kendi eliyle seçip almıştı. üzerine de yu-1 muşak postları koydu. Caydar konuklara yeni yaygıyı serdi. diye onun elini sıktı. çok şükür.enginel elveda gülsarı rağmen kanı ısınmamış-tı. Parti toplantılarında Tanabay onun bu davranışını dobra dobra eleştiriyor. işlerin görülmediğinden yakınıyordu. Şöyle buyrun. Ya şimdi? Herkes koltuğunda boş çuvalla dolaşıyordu. Tanabay hiçbir şey söylemedi. .Mallar canlar iyiler mi? Nasılsınız? dedi İbrahim ablak yüzüyle her zamanki gibi gülümseyerek. Hayvancılığın nasıl bir iş olduğunu kendisi de biliyordu ve bunu İbrahim'in ağzından ilk kez duymuyordu. . Tanabay karısına: . ortalıkta görünmezdi. O yılkıcıların hepsine 'bay' diye hitab ederdi.com. I.cizgiliforum. Tanabay biraz soğuk davranarak. dedi.İyi. başlarını sallardı ama sonunda değişen bir şey olmazdı.diyordu İbra-. ekinle ya da başka bir işle uğraşacak olsan eline pek bir şey geçmez. Adı var da kendisi yok gibiydi. Yılkı çiftliğini iyileştirmek. İki kolunu birden havaya kaldırarak: . iyiyiz. Oysa tarlayla. Adam.İyiyiz. Neyse ki yılkıcılar işlerini bilen adamlardı. 48 . bay! dedi.beyini-ze iyi bakıyor musunuz? .Bu zamanda en iyi iş hayvan beslemek. Başta İbrahim'in kendisi olmak üzere oradakiler bu yapıcı eleştirilerinden dolayı ona teşekkür eder. . Buğdayı onlar yetiştiriyor. Öteki işlerde çalışanlar o yokluğa daha ne zamana kadar dayanabilirlerdi? Savaşa kadar durumlar böyle miydi? O zamanlar güz gelince her evin kapısına iki-üç araba buğday getirilirdi. . Belki hiçbir şey yapmadığı için hoşlanmıyordu ondan.Aleykümselam. Kımız içtiler ve biraz havadan sudan söz etiler.Buyrun. onlara güzel. him. Yılkıcılar kendi bildikleri gibi hareket ediyorlardı.Allah razı olsun. Tanabay. Hiç olmazsa et süt eksik olmaz.
Kâğıdı dörde katlayıp. Tanabay. Ama Gülsarı başkaydı. gözlerini yerden kaldırmadan öylece durdu. Kımız da çok güzelmiş Caydar baybişe. İşte. emre karşı gelmiş olmalıydı. O düşünüp durdukça.Evet Taneke. huzuru kaçmaya başladı. Tanabay serinkanlılığım korumaya çalışarak başını hafifçe kaldırdı ve cevap verdi: .Bu delikanlı benimle geldi. Hele şu kımızımızı bir içelim de. Onları bir an önce başın-| dan savmak. Aslına bakarsa bunda pek şaşılacak bir şey de yoktu... onun oğluyum. İri iri harflerle şunlar yazılıydı: "Buyruk. İbrahim'in yanında hiç konuşmadan oturan delikanlının kim olduğunu pek çıkaramıyordu. Sordu: . . işiniz kaçmaz nasıl olsa. Bir iş için geldik buraya.Elbette olur. eski asker gömleğinin göğüs cebine koydu.. yüreği parçalanıyor.enginel elveda gülsarı Ama Tanabay'ın yüreğini sızlatan bu gerçekleri İbra-] him'e anlatmanın hiçbir yaran yoktu. Yılkıcı Bakasov'a Gülsarı yorga. niçin yetiştiriyordu ki? Kolhoz için yetiştiriyordu onlan.. binek atı olarak kullanılmak üzre at korasına gö'nderilsin.com. Kolhoz başkanı (İmza okunamıyordu) 5 Mart 1950" Elveda Gülsan/81 Tanabay'ın beti benzi atmış.Pekâlâ İbrahim. . çeşitli bri-dlara. kendi durumunu da dikkate almalı. oku..Hayır.cizgiliforum. sonra binek atı olarak ya da başka işlerde kullanılmak üzere kolhoza veriyordu. . sen çok anlayışlı bir adamsın. Al. diye onun sözünü kesti İbrahim. İbrahim sabırsızlanmaya. Ne etse de vermeseydi Gülsarı'yı? Çok iyi düşünmeli. biraz daha kımız içip sohbete devam etsek olmaz mı? .Seni pek çıkaramadım evlat. bu küçük iş için geldik buraya. yorgaya binip kasabaya inmek-ve yine bir. Görevi Eydu onun. dedi İbrahim alttan alarak. Yetiştiriyor. Sonunda İbrahim cebinden bir kâğıt çıkardı: . Tanabay kâğıttaki yazıyı okuyunca gözlerine inanamadı. Bu zorlama sohbet sırasında Tanabay tatsız bir haber alacağını seziyor ama ne olduğunu bilemiyordu.Taneke. iş yerlerine birçok at göndermişti.Zaman dediğin nasıl da çabuk geçiyor? Yılkılara bakmak ister misin? Seyretmesi güzeldir doğrusu.. biz. Yılkı yetiştirdiği bu uzun yıllarda.www. Ah Gülsan! Onu vermeye dayanamazdı. 49 . önce işine dönmek istiyordu. Bir süre. merhum Abalak'ın oğlu musun yoksa? . şaşıp kalmıştı. Ama bu adamlar buraya niçin gelmişlerdi? Bunu sormak da pek yakışık almazdı. Zaten o anda sohbeti uzatmak da istemiyordu Tanabay. İçi.İşte Taneke. ama onu sonra konuşuruz. niçin bakıyor. biz buraya şu iş için geldik. biraz daha verir misiniz? Kımız içerken yine şundan bundan söz ettiler. üzüntüden ne yapacağını bilemiyordu. . kâğıtta yazılı iş için. Mis gibi kokuyof.O yılkıyı.
Ne olmuş yani? Başka ata binse gözden mi düşer? Oraya buraya gidiyor diye ille de yorga ata binmesi mi ge- 50 . bunu da kendisinin yöneteceğini bildirmiş. Çünkü o benim damızlık aygırım. Sorunun çözüldüğünü. Alttan almaya. Yine havadan sudan söz ettiler. . Tanabay'ın yeni kolhoz başkanıyla. İlk yaptığı toplantıda oradakilere gözdağı vermiş. "dediğim dedik" der... Ama o kurslarda çobanların uyuklamaktan başka bir şey yapmamış olmaları ayrı mesele. Ama birdenbire. 82/Elveda Gülsan bunları mahkemeye vereceğini söylemiş. Sonra sabırsızlanıp çizmelerini çekiştirmeye. kendisinin bunun için atandığını da söylemiş. Ağzına ilk geleni söylemekten vazgeçerek: .com. Onun nasıl bir adam olduğunu çok iyi biliyor. geçimsiz bir kişi olduğu söyleniyordu kulaktan kulağa. Tanabay'ın yüzüne bakarak: .Biz artık gitsek iyi olur Taneke. güçlüklerin. Gerçekten de çok geçmeden afişler asıldı. kolhoz başkanına Gülsarı'yı veremeyeceğimi söyle. kurslar başladı.Nasıl anlamazsınız Taneke? Başkan bizim önderimiz. Sık sık bölge merkezine gidiyor. dedi. kolhozlann ufak oluşundan ileri geldiğini. Bütün sıkıntıların. Veririz be^ aygırı.O beş aygırın bana gereği yok. Kardeşini bile kayırmadığını. hürmette kusur etmemeye çalışmalıydı. İbrahim. onun yerine beş aygır veririz. tek kısrağın bile kısır kalmaz. Saygı duymamız gerek. alıp götürürdü Gülsarı'yı.. Kısraklara saldım onu. Tanabay alnındaki teri kuruladı.Bak Zavferma (at çiftliği başkanı). İbrahim şaşırmıştı.www. Halkın arasında dolaşıyor. Ama karşısında Tana-bay vardı. Karşısında Tanabay'dan başka biri olsaydı. görevini gereği gibi yerine getirmeyenlere asla hoşgörülü davranmayacağını.cizgiliforum. artık acele etmelerine gerek kalmamıştı. uzaklardan onu görmeye geliyorlar.daha doğrusu onun okunamayan imzasıyla ilk karşılaşması işte böyle oldu.... Başkanın yüzünü görmemişti daha.. Bunun için de kolhozcular tarım tekniği ve hayvan yetiştirme tekniği kurslarına katılmak zorunda kalacaklarmış.Aman Taneke.. Gülsarı'yı hemen götüreceğini sanıyordu. tilki postundan yapılmış tebeteyini' düzeltmeye başladı.enginel elveda gülsarı "Seni kurnaz tilki seni! Bu sözüne kanacağımı mı sanıyorsun!" dedi Tanabay içinden. ama artık bütün kolhozlann büyüyüp gelişeceğini. O Çora'nın yerine atandığı zaman Tanabay dağa çıkmış bulunuyordu. bunun sözü bile olmaz. gönlünü hoş etmeye. herkesin gözü onda. . Hepimizin başkam. hiç dinlemez. tembellere. Elveda Gülsan/83 başka at mı bulamadı? Korada at mı yok? Niçin Gülsan'yı istiyor? Gülsarı'dan başkasına binemez mi yani? . Kolhozda bundan böyle modern tarım ve hayvancılık tekniklerinin kullanılacağını. gözünün yaşına bakmadığını unutmaması gerekirdi. Daha önce yüksek mevkilerde bulunduğu. Senin başkan binecek 1 Tebetey: ince kürklü kalpak. .
yorga bile olsa.Ee. koca bir köy adamın altına binilecek gibi bir at bulup veremiyoruz.Siz söyleyin Caydar baybişe. Başkan yeni geldi. Ben küçük bir adamım. . Başkanla onun arasını açmaya ne gerek var? Çora parti komitesinde çalışacak artık.Vermiyorum! Beni beğenmiyorsanız kovun.cizgiliforum. Delikanlı "evet. yakışmıyor doğrusu. ne olmuş. Onu kendi haline bırakalım. çok teşekkür ederim Caydar baybişe..enginel elveda gülsarı . dedi İbrahim. Halk ne der buna? Kırgızlara yakışır mı bu? . Başkana yorgayı tavsiye eden. İbrahim sözüne devam etti: . dedi. İbrahim iki kolunu yana açarak kekeledi: . dedi Tanabay. asker de askere yakışana biner. keski ta başından söyleseydiniz. mesele bu değil ki. biraz duraklayarak. yeni başkanla iş görecek. bütün köy bilsin. Çetin cevizdi Tanabay. inan84/Elveda Gülsan <j: madiğin şeyleri söyleyerek yaranmaya mı çalışıyorsun? dedi Caydar.O başka. sizi seviyoruz.. sinirlenmenize ne gerek var Taneke?Bi-zim size saygımız var. Caydar derin bir iç çekerek kocasına: . Siz savaşta bulundunuz Taneke. Niçin başka olduğunu açıklamadı. 51 . Şimdi onu götüremezse rezil olacaktı.Kızmanıza. öyle" anlamında başını salladı. İbrahim derin derin iç çekerek Caydar'a döndü ve yalvarır gibi: . Atın kemente takılmak üzere olduğunu sezdi ve kestirip attı: .. Yellisini başkan saymamak demektir bu! Çora zaten hasta. Öyle değil mi? . Haklı olup olmadığımı o söylesin... Kendi kendinize bela yaratıyorsunuz. . Hiç olmazsa orada elimdeki balyozu çekip alamazsınız! . Ben eşeğe de binerim. Ama bu bir emir.Hiç doğru değil bu davranışınız.Halk da her şeyi öğrensin.www. general ise kamyonla mı dolaşıyordu? General. generale yakışana. istediğine binersen. Söz konusu Çora olunca Tanabay sustu. artık başkan olmayan eskisine gidelim diyorsunuz. O halletsin bu sorunu. bir at nedir ki? Yılkıda her çeşit at var. adamları bekletme. Açıklayamazdı zaten. Bu meseleyi gidip Çora ile konuşurum.Kendim binecek değilim ki. İşte.com. Onu bize başkan diye göndermişler.Yeni başkan dururken.Orada siz otomobille.. ona bu atı elleriyle teslim edeceğini söyleyen kendisiydi. kendisine sorun. Ne olur bunun sonu.Durumumuza bakın. Hepsi sustu. . Ama çocuk gibi davranıyorsunuz. Bu onun bileceği iş. mahvolmamı istiyorsunuz benden.Siz Çora'nın 'verme' diyeceğini mi sanıyorsunuz? O razı oldu bile. orada çalışırım.Çekip gitmemi. Ablak'ın oğlunu da ata binip getirsin diye gönderdiler benimle. Şimdi İbrahim'e sinirlenmeye başlamış. hop oturup hop kalkıyordu.Demir-ci dükkanına gider.Ver gitsin.sen ne diye bu kadar ısrar ediyor.İşte akıl bu. bizim konuğumuz sayılır. bana emredilmiş bir görev.Gerekir yahut gerekmez. onu merkezden gönderdiler..
Gülsarı'nın bu yabancı adamlann onu üyirden niçin kopanp aldıklarım. Gülsarı'yı götüren adamlar bayın aşıp gözden kaybolmak üzereydiler. açık san donunu. Sert sert bakarak: . kırbaçlaya kırbaç-laya geri döndü. Tanabay atını sürüp gitti.Sen. Sapsarı bir benizle ve koşarak kansının karşısına dikildi. her tüyünü. Sırtında.. Ablak'ın oğlunun elindeki dizginlere asılıp var gücüyle çektiğini. tamam. Ben de onun gibi dul kalabilirdim. sana özel olan 86/Elveda Gülsan neyin var? Bizde olan her şey kolhoza ait. çaresizlik içinde. Nasıl da beklenmiştim ben bahtsız! Ne ettiğimi. her şeyini.. İbrahim'in. Büyük bir boşlukta. sahibinden. Onları ne yapacaksın? Onlara ne söyleyeceksin ve onlar ne diyecek? Ben onlara ne diyeceğim? Karar senin. kısraklardan niçin ayiçdıklarını anlamadığım belirten korkulu bakışlarını görüyordu. Yüksek sesle haykırarak peşlerinden koşmak için atım mahmuzladı. Yine yok. Çadır evin önüne gelince atlayıp indi. o da yetim kalmış 52 . Onun yürüyüşünü. Atın her yanını. Daha da yararlı olutsana.. Gülsan'nın üyirden ayrılmak istemeyişini.İbrahim'in Caydar'a tekrar tekrar teşekkür etmesi boşuna değilmiş. Bunların hiç önemi yok artık. Bütün üyir yetim kalmış gibiydi. Sen niçin?. savrulan yelesini. sağrısını görüyordu. her şeyini görüyor ve acılar. Kim yönetiyor bu kolhozu.. Tanabay birden ürpertici bir kuşkuya kapıldı: Caydar. daha genç. ama yine sinirlerini yatıştıramadı.. Önce kollarım indir bakalım! dedi Caydar her zamanki serinkanlılığı ile. Başkan ne derse o olur. Başkan. İçindeki kuşkuyu anlamıyor muyum sanıyorsun! Ama boşuna.Dur! Sakın gitme! diye bağırdı. Ne istersen onu yap. Yalnız şunu unutma: Üç çocuğun var.. o karanlık gecelerdeki macerası için yorgadan öcünü alıyordu! Sert bir çekişle atın başını çevirdi. sağrısında İbrahim'in vurduğu kamçı izlerini görüyordu. Tanabay başka bir atın üzerinde eyerde oturuyor. Ama sen sağ-salim döndün.böğrünü.. Niçin ver dedin atı? diye sordu soluk soluğa. Yine de yeri gelmişken söyleyeyim: Beni bırakıp gitmek istiyorsan hiç durma! O benden çok daha iyi. Tanabay dayanamadı. ne yaptığımı söyleyecek değilim. kulunlardan. bir at korasının başkanlığından Kolhoz Başkanı yardımcılığına terfi ettirildi ve bütün at koralarının sorumlusu oldu.. hatta sağ ön ayağında bukağımn bıraktığı ufacık nasın bile görüyordu. Onunla ilgisi yok. ama bakmasa da her şeyi görüyordu. . Neden sonra başını kaldırdığı zaman. Bizim halimiz.Pekâlâ. Gülsarı'nın bir o yanına bir bu yanına geçerek kamçısını kaldırıp kaldırıp hayvana indirdiğini görüyordu. Ama aynı anda çadırdan çıkan Caydar ona doğru koştu: . hayatımız böyle.. gözElveda Gülsan/85 lerini yerden kaldırmıyor. Yorga da kolhozun. Kişnediği-zaman ağzından çıkan buharı. Aradan çok geçmeden. belinde. daha güzel. başına başka başlık geçirildiğini gördü (Kendine ait olan başlığı ölürdü de vermezdi). üzüntüler içinde öylece oturuyordu. Gülsan'mn yakalandığım. Şimdi beni iyi dinle: Gülsan senin kendi malın mı? Kendinin olan. Akşama kadar yılkının yanında kaldı.
gökyüzü değişmişti. bana botasını yitiren akmayanın bozlağını çalsana bir.. birlikte gezip tozdukları o güzel günleri. ağıdı. sevmişti.. boynundaki ağzının kenarındaki.. dedi. kumlar üzerinde beraber yürüyeme-yeceklerini. • Hava kararınca çadır evine döndü.. Şimdi Tanabay. beraber otlayamayacaklannı. .cizgiliforum.. şafak sökerken onunla otlamaya çıkamayacağını... dedi Tanabay. Neredesin kara gözlü küçüm botam? Memelerinden süzülüp süt aktı. o da değişmiş gibiydi.. göçebe atalarının şanlı geçmişinden kalan o yanık bozlağı çalıp söylemeye başladı: Bu küçücük beyaz botasını (yavrusunu) yitiren ana devenin yakarışı. Karısı ellerine ibrikle su döktü..enginel elveda gülsarı gibiydi. Neredesin? Ses ver bana! memelerinden anamn ak sütü akıp süzülüyor. soğuk demeden her işte çalışıp yıpranmış ellerini.. O anda Caydar Tanabay'ı unutmuş bile. Anne deve günlerce botasını aradı. Caydar şankopuzunu (demir kopuzunu) eline aldı.. Neredesin? Ses ver bana! Mis kokulu memelerinden anasının ak sütü süzülen botam.com.www. Artık Elveda Gûlsan/87 akşam üzerleri botasını yar kıyısında gezdiremeyeceğini. Kopuzunu. bir daha ona ak sütünü emziremeyeceğini söylüyordu gözyaşları içinde: "Neredesin kara gözlü botacı-ğım? Ses ver bana! Damla damla süt akıyordu memelerinden! Sıcacık süt süzülüp akıyor.. Sımsıcak ve güzel kokulu memelerinden.. Ev sessizdi. Sonra o kırışıklar arasında koybolup giden gençliğini.Her şey. Solgun. Gözü kapalı ama herşeyi görerek: Yıllar yılı sıcak demeden. Kızlar birbirlerine sarılmış yatıyorlardı. Güneş değişmiş. Tanabay onu. Sonra yumuşak bir sesle: Sen şu kopuzunu eline alsana. 8 53 . Kızları uyumuşlardı. Sonra önüne yemek getirdi Canım yemek istemiyor. gözü kapalı olarak dinliyordu onu. Gülsarı at korasında. her şeyi kendisiyle birlikte alıp götürmüştü. 88/Elveda Gülsan Tam o sırada. her şey gözlerinin önündeydi. O şimdi kopuzun dalga dalga sesine. günlerce bozla-dı. Çadır evin dışında. uçsuz bucaksız bozkır uzanıyordu. o hayaller içinde yüzdüpnü de görüyordu. çırpımp duruyordu. genç ve güzel Caydar'ı: Saç örgüleri beline kadar inen esmer güzeli o şirin kızı. karanlık gecenin koynunda. kopuz çalarken tanımış. Artık her şey başka. gözlerinin çevresindeki kırışıkları. Ocakta ateş yanıyordu. Tanabay şimdi onun. gencecik t|r kız iken. başını kaldırmadan. Kora denilen o at hapishanesine ilk kez kapatılmıştı. Ana deve bütün gün kırlarda dolaşarak.. bozlaya bozlaya yavrusunu arıyordu. nefesini ayarladıktan sonra. bozlağı idi. Tanabay'ın kendisi de eskisi gibi değildi." k Caydar güzel kopuz çalardı. kendisindekine benzer dertleri ve özlemleri paylaştığını. kendi gençliğini. kendi düşüncelerine dalıp gitmişti. ağarmış saçlarını. San yorga gönül çırağını söndürmüş. her şey değişmişti. suskun olarak eve girdi.
mest olmuştu. Yılkıyı biraz harekete getirmek istedi. ona hiç de yakışmayan bir eyer gördü. Gülsarı'yı aramaya çıkanlar oraya gelmeden Gülsan biraz keyfine baksındı. havaya kansan pelin kokusu başını döndürmüş. Yeni sahibi güçlükle eyere tırmandıktan soma nasıl hırıltılar çıkardığını. şahlanarak koştular. kopuk yuları boynundan sarkıyordu. bölge merkezinde gemi çıkanlmadan büyük bir ağaca bağlandığını. Çok iyi etmişsin. . yeşil ova gün ışığında pınl pırıl parlıyordu. boynunu kız gibi uzattı. bir bu yanına geçiyordu. Kulunları olan biye1 atlar onlan çağırmak için kişnedi-ler. Pis pis kokan bir meyhanenizi önünde beklediğini. hepsinin o tiksindirici kokuyu saçtıklannı da unutmuştu. keyfine bak. iyi misin? diye yorganın yanına koştu.Gülsarı! Gülsarı! Nasılsın. Evet. Tanabay yılkıyı eski yerine getirdikten sonra köyden iki atlı geldi. sıçnyor. o çamurlu yolda gelirlerken yarıştaymış gibi koşarak yeni efendisini nasıl zıp zıp zıplattığım. Üzerindeki o gülünç eyer. ağzım yırtarcasına geme asıldığım ve kırbacı kafasına kafasına indirdiğini de. hayvana yaklaştı ama Gülsan kaçıp kurtuldu. Eyerin üzerinde kalın kadife bir minder görünce çok kızdı.www.. Tanabay bunu görünce yine sevindi. Yorgayı tutmak. Sonra yılkının önüne çıkıp yeni aygın arkalara iterek onun yerini aldı. Genç kısraklar zıplayarak. Gülsan silkindi. güldü. Atın yanına gelince başında başka bir başlık.. bu yüzden onun. büyük gürültülerle yakınından geçen kamyondan ürkerek gemi zorlayıp dişlediğini unutmuştu." dedi Tanabay. Kısrakları çok özlemişti ve o yüzden sahibinin yüzüne bile bakmıyordu. Yeleleri rüzgârdan savruluyor. sırtında ağır bir üzengi. İki yanım bereleyen ağır • üzehgelere da aldırış etmiyordu. Sanki ata bir erkek değil de koca kalçalı bir kadın binecekti. Tüh! tiye tiksinerek tükürdü.. yorga üyirin arasına girince herşeyi unutuver-mişti: Kısrak kokusu. Bu defa başında başlık sırtında eyer yoktu.enginel elveda gülsarı Tanabay bir sabah Gülsan'yı üyirin içinde koşup gezerken görünce çok sevindi. kulun kokusu. Hadi koş. 54 . pelin kokusu başım döndürüyordu.cizgiliforum. süt kokusu. Kısrak kokusu. Hınldıyor. Bunlar.. Onu aramak için peşine düşenlerin yolda olduklannı bilmiyordu elbet. bu gülünç takımı alıp atmak geçti aklından. süt kokusu. Ben kimseye bir şey söylemem. Ama Gülsan çok geçmeden yine kaçıp geldi. Çünkü onun aklı kısraklardaydı. Tanabay bindiği atın üzengilerinde doğrularak bağırdı ve yılkıyı uzaklara sürdü: -Ayt! Ayt! Ayt!. üyirin bir o 1 Biye: Dört yaşını geçmiş dişi at. sonra yeni efendisinin arkadaşlarıyla o meyhaneden çıktıklarını. başını dikti. kulun kokusu. Yorga eyerliydi. "Demek yularını koparıp kaçtın ha? Aferin sana.com. Elveda Gülsarı/89 yanına. o gülünç kadife minder umurunda değildi. havayı kokladı. Daha dün.. Gülsan'yı bir kez daha üyirden ayırarak alıp gittiler.
ama birileri gelip onu iteliyor. pek anlayamıyordu. düzü bayırı geçerek. bağırıp çağırıyor. Gülsan'nın o haline yüreği sızladı. öc alıyordu.www.Ne oluyor? Ne var? . Sonra kendi elleriyle götürüp bakıcılarına teslim etti.Yine mi? Hay başımın belası. . dereyi tepeyi aşarak nasıl gelebilmişti buraya? Bütün gece seke seke geldiği belliydi.. Komşu yılkılardan olan bir delikanlının da yardımıyla atı geri götürürlerken. Onu kovup uzaklaştırdı. "İyi ile kötü birbirinde ayrılmaz. Ama Gülsan'nın akıllanmaya niyeti yoktu. alay ediyorlardı onunla: "Ey Tanabay..Dinlesene. Ucu kementli sopasını kaparak kavga yerine koştu. Başına bir yular taktı. sersemin tekisin sen! Onu bir kere daha yakaladı. • -Tanabay! Tanabay! Uyan! diye sarstı karısı. ne olacağı bilinmez" diye bir yılkıyı çadırın yakınında bıraktı. elini kanla yıkıyorsun! Kan bu kan! ha! ha! ha! hi! hi! hi!. Hava ağarmaya başlamıştı.Ay it herif ay! diye bağırarak koştu Tanabay.. Her fırsatta kaçıp geliyordu. bir kere daha kement geçirdi boynuna. zor uyudu.Tek başına.enginel elveda gülsarı Biraz durup düşündükten soma.. zincir bacaklarına vuruyor ve hayvan inliyordu. .cizgiliforum.com. yoksa şehirde bir mezbahada mı. Elindeki sopayı var gücüyle o aygırın sırüna indirdi ve • sopa ikiye bölündü. elleri de kana bulanmıştı. gözlerinden yaşlar aktı.yan yolda Gülsarı'yı arayanlarla karşılaştılar. Bir yere gidip ellerini yıkamak istiyor. 55 . . Her yanı kan içindeydi. "Tanrım! Ne kötülük etmişler sana! Kim vurdu bu zinciri ayaklanna? Buna rağmen o kadar uzaklardan ta buraya geldin ha! Ah zavallı sersem ah!. Yılkım yeni aygırı da onun bu halinden Elveda Gülsan/91 yararlanıp basıyordu çifteyi.Sen akıllanmayacak mısın hiç? Ne diye ikide bir kaçıp geliyorsun? Ahmağın. Hiç de iyi yorumlanmayacak bir düş gördü o gece: Savaşta. Talihsiz yorga olduğu yerde dönüyor. beni rahat bırakmayacak bu hayvan! Tanabay alelacele giyindi. Çok yorulmuştu. Yaklaşıp bakınca Gülsan'yı gördü. tepiyor. Gülsarı yine kaçıp geldi galiba. geç yatmıştı.Ne biçim insanlarsınız siz! Eliniz ayağımz yok mu? Başkamn atına bakamıyor musunuz? Daha iyi bağlayın onu! Gülsarı üçüncü kez kaçıp gelince Tanabay kızdı: 90/Elveda Gülsarı . .." diyorlardı.. Onu ısırıyor.. yılkıda bir şeyler oluyor. Aman Tanrım! O ne? Yorganın ayağına zincir köstek vurulmuştu. Bir kere daha ağzına geleni söyledi onlara." 1 Doğrusu inanılır gibi değildi. pranga vurulmuş bir hapishane kaçkını gibi buraya kadar koşmuştu hayvan. Onca yerden. Seyisleri de bezdirmişti Tanabaylı da. aygırlar dövüşüyor. kemendi alıp atın boynuna geçirdi. Tanabay Gülsarı'yı onlara teslim ederken çıkıştı: . O gün Tanabay otlaktan geç gelmiş. cephede miydi.. Uyur-uyanık kendi kendine 'kan görmek iyi değildir' dedi.
Artıfc zincir kösteklere gerek kalmadığı için bu işçilik unutulup gitmişti. Ne eyerler yapılırdı eskiden! Her eyerin bir tarihçesi. Yaşlılardan biri bu kösteği hatıra olarak saklamış.com.. Ablası küçük kardeşini sırtına alıp evin yolunu tuttu. Eski zamanlarda. ne zaman yapmış. ne güzel süslemeler. ne yapacağız şimdi? Aklını başına topla artık. Eski bir demirci olması ve o işi yaparken kazandığı tecrübe Tanabay'ın işine yaramıştı. Kim yapmış. ne olduğunu ne olduğunu sen de bilmiyorsun elbet. Caydar yorganın başını tutup elleriyle gözlerini gölgeledi. çünkü köstek kilitliydi. büyük kız yuları tuttu. künyesi vardı. Zincirin keçe kaplaması da eski ve çürümüş olacak ki. Bunu yapan kişi gerçekten büyük bir usta idi.. atın ayağına geçirmişti. leğeni. Hem ne kadar kaba şeyler! Yazık! O ünlü eyer ustaları yok artık. küçük kız ise çevrelerinde merakla dolanıp durdu. Bugün böyleşini kimse yapamazdı.. değerli yürük atlara. Caybar yorganın yularından tutup evin önündeki bağlama direğine bağladı.. "İbrahim bu zinciri yaşlı birinden bulup almıştır. Ah zavallı Gülsanm.cizgiliforum. Nereye gitsen hep aynı şeyleri görüyorsun. Ağır ağır giderek attığı zinciri getirdi. Bütün bunlar yol olup gitmişti. Herbiri eşsiz bir sanat eseri olan şeyler vardı. O paslı zincire evirip çevirip baktı ve ustalığına hayran kaldı. Artık böyle köstek vurulmuyordu atlara. O zalim ise gidip bu kösteği almış. ama köstekli atı çalamazlardı. bunu mutlaka o yapmıştır" diye düşündü. . bakırdan. Zinciri var gücüyle uzağa bir yere fırlatıp attı. akıllılıklarının bir belgesiydi. Sonra aletlerini topladı. sürahiyi. Gülsan da dudaklarını onun gözüne sürüp sevinçle gözlerini yumdu. elini kolunu yaralamak pahasına zincir kösteği çıkarabildi. Bu yüzden de demir Gülsan'nın ayak derisini sıyırmıştı. Çok yorulmuştu. Böyle keçe kaplamalı zincir köstekler eskiden kullanılırdı. hırsızlar çalıp götürmesin diye böyle köstekler vurulurdu. Yalnız o muydu unutulup giden. kime yapmış. yapan kişi karşılık olarak ne almış? 56 . Tanabay bir süre oturduğu yerden kalkmadı.. her şeyi.enginel elveda gülsarı Tanabay üzgün üzgün başını sallayarak "Vah! Vah!" dedi. Eski Kırgız ustalarının hünerlerinin.. başka biri de 92/Elveda Gülsan bunu İbrahim'in kulağına fısıldamıştı.www. Atın yara beresine merhem sürdü. Ondan başka kimse bu kadar acımasız olamaz. Onu geri vermezse başı derde girerdi çünkü. kaşığı. "Şimdi her şeyi alüminyumdan yapıyorlar: Tencereyi. Sonra hayvanın başını tutup okşadı. yüzünü dudakla-nna yaklaştırdı. tahtadan ne güzel oymalar. Aldığı yaralar iyileşirdi. hayvan suyu geçerken yırtılıp çıkmıştı.Peki. Ama ayağında zincir kösteğin bağlandığı yer cılk yara olmuştu. kendine işkence ediyorsun. tabağı. Buna rağmen Gülsan onca yerden kaçıp gelebilmişti. Çok üzüldü. demirden ne güzel aletler. Kan ter içinde kalarak. Gümüşten. Tanabay atın orasına burasına baktı. ne güzel deri işleri yaparlardı. Atı iple bağ-lasan ipi keserler. Gülsan'nın ayağındaki zincir kösteğin çıkarılmasına bütün aile yardım etti.
" Tanabay zaman zaman bunlan düşünür. Çadır evler devrim öncesinin evleridir ve bunlardan vazgeçilmelidir. Sen bu evin sahibi misin? Nesin? Bizim de insan gibi yaşamaya hakkımız olacak mı.. Herhalde yakında herkes. kar giriyor.. Böylece çadır evler gerçekten yıkıldı. çadırların yıkılmasını istemek gibi bir sözü ağzına nasıl almış. sınanmışü. Keçe değil. bugün-yann bu işi halledeceğim diye onu oyalıyordu. el sanatları kaybolup gitti. el hünerlerinin yok olup gitmesine üzü-lür. Çok eski bir çadırdı. yama üstüne yama vuruyordu da. hayvancılıkla geçinenler. . Avrupa ülkelerinde olduğu gibi. Bunlardan ağıl çitleri.Allahım.cizgiliforum. göçüp konanlar için. Keçe evlerin yok edilmesini istemişti. çadırsız yapamazlardı. kışlatanlar. Günlerce çuvaldız ve kalın ip düşmüyordu Caydar'ın elinden.Ama bir gün köye inip yöneticilere yeni bir çadıra ihtiyacı olduğunu söyleyince. olmayacak mı?. İlk zamanlar Tanabay karısını avutuyor. ata-babalarımızın ustalıkları unutulup gidiyor! El işleri. göz nuru değil midir?. çadır evlerden söz etmişti. On-lann yerine kış evleri yapılmaya başlandı.. yok edildi. bir-iki hafta sonra başka bir yeri dağılıp yırtılıyor. halk sanatının. Bu gerçek iyice anlaşılmıştı. her tarafı isle kaplanmış keçe çadırda oturuyordu. ihtiyar Turgay'dan kalan eski.. Oysa gençliğinde kendisi de eski törelerin mezan-i* kazanlardan biri olmuştu. Yüzyıllar boyu geliştirilmiş. gençlerin 57 .com. Tanabay o sözleri nasıl söylediğine bugün hayret ediyordu. Keçe evin direkleri kınldı. Ama bir yerini onarıyor. Caydar baybişe. Ama işte. kurum mübarek! Kum gibi de dağılıyor. Keçe çadır. keçe çadırlardan. her şeyi değerlendirilmiş.enginel elveda gülsarı Hepsi bilinirdi. onanma başlardı. nasıl dili vanp söylemişti! Şimdi Tanabay. durup 94/Elveda Gülsan oturmak. daha iyisini bulamamıştı. Ne var ki. neden böyle olduğunu bilemezdi. dalıp giderdi. Hatta birkomsomol toplantısında. daha ne kadar sürüp gidecek bu azap! diye yakınırdı Caydar. İnsanoğlu bugüne kadar bu durum için. Hatta bazıları yakıldı. kendi milletinin. O deliklerden rüzgâr giriyor. el hüneri. eski çadır ustalarının bu dünyadan çoktan göçüp gittiklerini. Bir de şu ağaç çatkılara bak! Nesi çatkı.bunda kimin suçlu olduğunu. yatıştırıyor. yağmur giriyordu. yorulmak bilmeden.. Keçe kaplamalar da kesilip evlerde kullanıldı. demişti. deliniyordu. Keçeleri parça parça olmuştu. otomobille dolaşacakmış! Hepsi birElveda Gülsan/93 birinin aynı olan otomobillerle. Bunu nasıl anlayamamış. Aslında bunu birilerinden duymuş ve kendi görüşü olarak söylemişti: "Yok olsun çadır evler! Eski usuller yok olsun!" demişti. atalannın en güzel buluşlanndan biriydi. Yalnız plaka numaralan farklı olacakmış. Pişmanlık içindeydi.www. bahçe parmaklıklan yapıldı. o sayede oturabiliyorlardı içinde. Oysa insan ruhunun aynası. nesi ağaç bunun! Gidip şu yöneticileri biraz sıkıştır da bize de yeni keçe versinler. dağlarda sürü otlatanlar. Caydar yeniden çuvaldızı ve kalın ipi eline alır.
Palatkada oturacağıma elek gibi delik deşik keçe çadırda otururum daha iyi! dedi. ben palatkada oturmam. asla oturmam palatkada!. O günlerde birçok yılkıcı palatka denilen o bez çadırda oturmak zorunda kaldılar. Tanabay o zincir kösteği keçeden evine götürdü. "Kolhoza gereği.. Ona bütün sıkıntılarını anlattı: . Çocuklar kalkıp dolaşacaklar.. öylesine soğuk. . o yama üstüne yama vurulmuş. yırtık. Yapağı çok değerli bir malmış.Öyle diyorlar. ne kap-kacak Elveda Gülsan/95 koyacak yeri var. İçinde ateş de yakamıyorsun.cizgiliforum. onların yıkanmaları gerek. kolhoz ürünlerinden her yıl tonlarca yün kırkıyorlardı.. Zaten kolhozda keçe de yoktu. • . çocuklarımız var. Yu-karıdakilerin de düşünmesi gerekirdi.. Ne yaparsan yap.Bu konuyu zamanında ikimiz de düşünemedik. . Nasıl cevap vereceklerini Tanrı bilir. Yoo. Tanabay'a çadır ev yerine palatka denilen bez çadır vermek istediler ama Caydar buna şiddetle karşı çıktı: .Yoo. Çora üzgün üzgün başını salladı: . kesinlikle olmaz. Yünü kolhozun kendi işleri için kullanmanın hiçbir yararı yokmuş. Evin içine baktı. Ama. dökük keçe evde oturmaya devam etti.. Ama ne evdi! Yürekler acısı bir görünümü vardı çadırın. Ve. Oysa biz bir aileyiz.Öyleyse bana yapağı verin. kendisi de suçlu sayılırdı.. Bir komşu. bez çadırdan barınak olur muydu hiç? Otursan kalkamıyorsun? Tepesi alçak ve adım atacak yeri yok. Her şey için dilekçe yazıp bekliyoruz. o da geçici bir süre için. yabancı ülkelere satılıyormuş. » Tanabay bir gün Çora'ya rastladı. ne dersen de. bir eş-dost gelecek olsa. öfkeyle.Bu işler niye böyle gidiyor.enginel elveda gülsarı ise bu işi hiç bilmediklerini öğrendi. kolhoza gereksizmiş. kendine baktı. Bir bakıma kendisi de sorumlu.com. bakımı gfcrek. kolhozda bir gram yün kalmıyor!. Palatka denilen o bez çadırda ancak bekâr bir adam oturabilir. O zamanlar ne aptallıklar ettiğini anlayıp acı acı gülümsedi: "Gereksiz! ha! ha! ha!". dedi Tanabay.www. O böyle hid96/Elveda Gülsan 58 . hırsla dişlerini gıcırdattı.Ne yapağısı? Aklını mı oynattın sen? Elde ettiğimiz bütün yapağıyı plan gereği devlete veriyoruz. havanın tozu toprağı içerde. Tanabay sustu. yorganın ayağını parçalayan zinci-re. onlara da oturacak bir yer yok. diye diretti Caydar.. niye düzelmiyor başkan? dedi. Oysa o keçe çadırı onarmak için biraz yapağı yeterdi ve bu çok gerekliydi.her şeye. Ne eşya.. O bez çadır keçe çadırın yerini asla tutamazdı. biz o yapağıdan keçeyi kendimiz yaparız. kışın ise it bağlasan durmaz. Yazın güneşin bütün sıcağı. yararı yokmuş!" Bu çok acı sözler uzun zaman aklından çıkmadı.. Tanabay ailesi. çok da kıtmış.
bakın. Şimdi.Yaşasın! Tam yüz sayı yaptı! Ne eksik ne fazla. Kazanan çocuk çeliğin düştüğü yere bir işaret koydu.Kazanan çocuk bağırdı: "Ne duruyorsun? Hadi koş bakalım zırlayarak. Gülsan'nın peşine düşen atlılar çıkagelmesinler mi! Tanabay.enginel elveda gülsarı det içindeyken. geçitlerde ve yamaçlarda biten otlarda.. hiç durmadan ağıt söyleyerek koşacaktı. . on. Bu yüzden nefesi yetmedi.. Akbay Buzağını bakmıyor Nerede yürüyorsun oynayıp Ay ay ay karabay. o kadar yerden.. At korasının yanında çocuklar çelik-çomak oynuyorlardı. onbeş. geri dönüp yeniden başlayacaktı koşmaya..com. tam yüz! Öteki çocuklar da bağırdılar: . yedi. Çocuklardan biri çeliği havaya attı.Deeeh! Haydi hızlan bakalım! diyor. Hepsi Elveda Gülsan/97 çeliğin düştüğü yere koştular. onu denetliyorlardı.Tam yüz! Şimdi kaybeden çocuğun üzüntüsünü belirtmek için ağıt yakması gerekiyordu..Yüz oldu.. Dobra dobra konuşmasınını. bozlayarak!" Kaybeden çocuk derin bir soluk aldı ve ağıdını söyleyerek koşmaya başladı: I Gökbay... Öbür çocuklar. mahmuzlar gibi topuklanyla vuruyor. Çünkü şimdi kaybeden onu başlangıç yerine kadar eşek gibi sırtında taşımak zorundaydı.Ay.. Üç vuruş hakkı vardı. iki.. Çünkü.www. (Gökbay. İşaret yerine varmadan dinlenmek zorunda kaldı. Ama ikinci defa da başaramadı. Ne yaparsın? Oyunun kuralı böyleydi işter...Karabay zuvvv. Zuvv!) Ağıdı hiç kesmeden..yirmi iki daha eder yüz. Kazanmıştı.. kural gereği.. o zincirle onun kafasını ezerim! Bunu söylemeyi-sakın unutmayın!. sonra var gücüyle çomağıyla vurdu ve çelik çok uzaklara düştü... çok güzel bir gündü. bir adım bile ara vermeden söyleyerek koşması gerekiyordu. Kazanan kaybedenin sırtına bindi: ." 59 . Üçüncü vuruşa sıra geldi. bir yandan da çocuklara sesleniyordu: "Hey çocuklar. başka zaman bulamamışlar gibi. hırsından dudakları titreyerek bağırdı onlara: . diye sevinçle bağırmaya başladı.. tüten toprakta. Yeşeren yapraklarda. Yirmi iki! dedi çocuk. bahar gülüyordu. görün! Bu benim Gülsarım! Gördünüz mü nasıl yorga gidiyor!.Daha önceki toplam yetmiş sekiz idi. üç. Çocuk elindeki uzunca. Oradan çeliği bir kere daha havalandırıp olanca gücüyle vurdu. Yeniden çocuk ise ağlayacaktı nerdeyse.oynap Ay. bu kadar ağır konuşmamalıydı. hile yapmasın diye. Güneşli. Bu sözleri söylememeli. Kazanan çocuk sevinçten uçuyordu. çomakla vurduğu yerden çeliğin düştüğü yere kadar olan mesafeyi ölçmeye başladı: Bir. Yirmi iki çomak boyu uzağa düşürmüştü çeliği. aklına geleni söylemesinin cezasını hep çekecekti. Akbay A Buzavındı bakpay Kayda cürsin.. doğru ölçsün diye yanına geliyor.Alın götürün! Bu zinciri de başkana verin ve deyin ki: Bir daha bu zinciri yorganın ayağına vurmaya kalkarsa. başı dönüyordu.cizgiliforum.
enginel elveda gülsarı Bu sırada Gülsan at korasında hapsedilmişti.Ne kişneyip duruyorsun? Rahat dur. Ah bir kaçabilse.Tebetey yere. Damarlarındaki kan taşar gibi akmaya başladı. Yeşil yaprak kokusu.www. Gökyüzünde ve yılkının tepesinde uçan kazlar da kanat çırparak onu çağırıyorlardı. telaşlı telaşlı dolanmaya başladı. Süvari pantolonu giymişti. burun delikleri titreye litreye bahar havasını içine çekti. Gülsan yularını koparmaya çalışıyor. tepiniyor. Başını ahırın yukansmdaki küçük penceresine doğru kaldırdı. kayışla değil. . o kollarını sıvamamış-tı. ayağının altındaki samanları çiğneyerek ve korayı inleten bir sesle acı acı kişnedi: Neredesiniiiz! Neredesiniiiz? Dışarıdaki bakıcılardan biri küreği kaparak içeri girdi ve ona bağırdı: . geniş taraklı ayaklarını iki yana açmış. iki yanından zincirle bağlamışlardı onu.com. Huysuz-lanıyordu. Başkan başını saljadı.küt. Gülsan'yı iki yandan bağlı olduğu zincirlerden tutarak avluya çıkardılar. başlayın! Başlayalım mı Co-ul Aldanoviç? dedi İbrahim saygıyla başkana bakarak. onu kendi bölmesinde tek başına bırakmışlardı. boz renkli bir tulum giymiş olanı. bazıları eyer vurularak binilmiş. öbür eliyle gömleğinin düğmeleriyle oynayıp duruyor. Sırtına eyer de vurmamışlardı. gübre yığını üzerine 60 . Nasıl koparsın! Bağırsa belki duyarlardı.Çıkar! dedi dışarıdakiler. yoksa karışmam ha! dedi. Yeni başkan da oradaydı! Kısa bacaklı. tezekleri dışarı çıkanyorlardı. Sabahtan beri ne yem vermişler ne de su içirmiş-lerdi. Adamların hepsi birden . sonra dışarıdaki adamlara seslendi: . parlak madenden bir şeyleri beyaz bir bezin üzerine yerleştiriyordu.cizgiliforum. Ötekilerden farklı olarak. Madenler parlıyor.Yavaş ol. Sonra tilki derisinden tebe-teyini ahır kapısındaki bir çiviye astı. ka-barıyordu. Ağzından dünkü gibi yine o pis koku yayılıyordu. Bugün Gülsarı'nın çevresinde niçin bu kadar çok adam vardı? Adamlardan biri. Bazı atlar arabaya koşulmuş. rahat dur! diye bağırdılar. * Bunun üzerine iki bakıcı. Ah! Ne güzel. çırpınıyordu. 98/Elveda Gülsarı At korasında ondan başka hayvan yoktu.Dışarı çıkarayım mı? . Öteki adamlar iplerle Gülsarı'nın çevresini sarmışlardı. İple. koşabilsey-di! Çifteler savurmaya.Dışarıda çocuklar oynuyordu.Herkes onutmuştu onu. Bağlıydı. bir elini beline dayamış. Ah şimdi geniş bozkırdaki üyirin yanına bir varabilseydi Gülsan! Gözünün önüne engin bozkır. hayvanın güzünü alıElveda Gülsan/99 yordu. Atçılar ahırları temizliyor. bozkırda yayılıp otlayan yılkılar geliyordu. nemli toprak kokusu vardı havada.Hadi ne duruyorsunuz. İbrahim ötekilere "Hadi hazır olun!" dedikten sora. havayı dövmeye başladı. nasıl parıl parıl parlayan bir gündü! Yorga. Ah.
onu neden böyle bağlıyorlardı? Gülsarı hırıldıyor. oldu işte. Apan seni soymak. böylesine rahatsız yatışı neden? Yok. Kora avlusunun dışında çocuklar çelik çomak oynamaya devam ediyorlardı: Elveda Gülsarı/101 Gökbay. Bir daha silkindi. Sonra. İpler derisini çiziyor. bastınyorlardı.Başını tutun! Yere bastırın! Bağla! Çek! Eh. Akşam içtiği votkanın pis kokusunu hayvanın yüzüne savurarak baktı. Akbay Buzavındı bakpay. yeni başkan. başına ve boynuna basanları silkeleyip atıyordu. çırpınıyor. bir daha gerindi.com. Ama adamlar yine abanıyor. Dizleriyle. Kalın bir ipi dü-ğümleyip ucunu sırtından aşırıp uzattılar. ay Karabay. acılar içinde kıvranıyor. Ne yapacaklardı bu adamlar? .Tamam bitirdik işini! . İbrahim yine bağır bağır bağırıyordu: . toynakları vücuduna batıyordu. boşta kalan arka ayaklarından biriyle tekme savurmaya başladı. Atın ter içinde kalan vücudu. . üstüne çıkın! Sıkı tutun! Hepsi birden yorga atın üstüne abandılar. Önünde yatan at değil de baş düşmanı olan bir insanmış gibi kin kusarak bakıyordu ona. Ve kendini bırakıverdi. bakarsınız çifte atar. İkisi de birer sigara yakıp tüttürerek.Artık traktör bile gelse yerinden kımıldayamaz! O zaman.enginel elveda gülsarı düştü. Onu oradan alıp silkeleyerek tekrar as-tı.Çabuk olun! Çabuk olun! diye bar bar bağırıyordu İbrahim. yok! Olur şey değildi bu! Gülsarı başını salladı.Bastırın. Bütün vücudu zangır zangır titriyordu. Gülsarı hâlâ çırpınıyor. at denen hayvan akılsızdır. Gülsan gövdesinin bütün ağırlığıyla ve büyük gürültüyle yere yıkıldı. Boynuna at kuyruğu kılından yapılmış kement geçirilince Gülsarı'nın tüyleri diken diken oldu. İp çatır-dayarak gerildi.Amma da güçlüymiş ha! . ne yapacağı hiç belli olmaz" dedi.www. Ay. yere yapıştırılan atın başına sokuldu. Şimdi şuradan da bağlayın.cizgiliforum. ayakları uyuştu. Ter içinde kalan. . Niçin yapıyorlardı bunu? İpi neden arka bacaklarına doğru çekiyor. Güneş de yuvarlanıp üstüne düşmüştü sanki. Kayda kettin oynap. Sonra kasları kasıldı. gözlerini dört yana çevirip ürkek ürkek bakıyordu. Kolları güçlü adamlar ipe asıldı. kollarıyla sımsıkı bastırdılar. Çabuk bitirin işinizi. "Yıkın yere!" dedi. Ne olmuştu? Neden yana düşmüş yatıyordu? Ağaçlar niçin gökyüzüne doğru uzanıyorlardı? Yerde böylesine uygunsuz.Yine başkana döndü: "Siz şöyle biraz kenarda dursanız iyi olur Corakul Aldanoviç. burnunun dibine çömeldi. bir havlu ile durmadan ağzını yüzünü silen İbrahim de başkanın yanına gelip çömeldi. acıdan 100/ElvedaGülsan bacaklarını karnına çekiyor. Yer sarsıldı. bundan sonra olacakları görmek için beklediler. Atın düğümü! Adamlar yorganın dört ayağını bir araya getirip sımsıkı bağlamışlardı. zuvvvv! 61 .
.. 10 62 . Üyirin üzerinden kazlar kanat çırparak onu çağırıyor.Amma da bildin ha! Hiç de değil! Onların konuşmalarını duyan İbrahim elini havaya kaldırarak bağırdı: . temizliyorlar.Hey. Kora dışında çelik-çomak oynayan çocuklar şimdi çite tırmanıp serçe gibi dizilmiş. Ah! Kıpkızıl bir alev içine düşmüş gibi yandı. Yeni efendisi tam gözlerinin önüne çömelmiş bakıyordu. Böyle acımasız adamın kime hayrı dokunur zaten. Akbay .www. Engin bozkırı ve orada yayılıp otlayan yılkıyı Gülsan son bir kez daha gördü. Birden korkunç bir acıyla canı çıkayazdı. unutun gitsin! O öyle kötü bir adam işte.. Karabay. Şimdi yanaş bakalım şöyle... Beni sırtında taşıyacaksın. ne işiniz var orada? Haydi defolun! Gidin oynayın! Çocuklar çitten atladılar ve koşarak gittiler. her şey tamam.İşte Corakul Aldanoviç. burnuna sinekler konuyor ve o. Akbay Buzağını bakmıyor Nereye gittin oynayıp Anan seni dövecek Ay. İbrahim yaptığı işten gururlanıyordu. 102/Elveda Gülsan Gülsarı etine değen soğuk bir şeyle ürperdi. Gözlerinde şimşekler çaktı. zuvvvv!) Güneş yine her zamanki gibi parlıyordu. . İbrahim yine sordu: . Dizleri ve gövdeleriyle. sinekleri kovamıyordu. Kafasını yere iyice yapıştırdılar. bir de Sibirya'ya sürdürdü.cizgiliforum. o gidemiyordu.Hey. İşaret noktasına ulaşamadın. Kora dışındaki çocuklar hâlâ çelik-çomak oynuyorlardı: Gökbay. zuvvvv! . Tilki postundan yapılmış tebeteyini asılı olduğunu çividen aldı.enginel elveda gülsarı (Gökbay. Kanın dinmesini bekliyorlardı. bakın! Bakın ne yapıyorlar?. sımsıkı bağlanmış atın üzerine abandılar. Birilerinin eli Gülsarının kasıkları üzerinde dolanmaya başladı.com. Şimdi çıt çıkmıyordu. ay.Toynaklarını düzeltiyor. Dünya pırıl pınldı. Dünya başına yıkıldı ve sonra zifiri bir karanlık oldu. Bunun üzerine İbrahim ayağa kalktı. silkeledi. ay. karabay. Kaça kaça vardığı yer bu oldu! Tanabay'ın söylediklerine de aldırmayın. yine olmadı. Zuvvv Gülsarı'm! Güneş parlıyordu. Başına. İbrahim ellerini oğuşturarak: . Buzavındı bakpay Kayda cürsin oynap Apan seni soymak Ay.bakıyorlardı: . bir daha kaçamaz. Öz kardeşine bile acımadı da malına mülküne el koydu. Rahatlamıştı. orasını burası düzeltti ve ter içinde kalan kafasına geçirdi.. Olanlar olduktan sonra da Gülsan bir süre öylece bağlı kaldı.Başlayalım mı Corakul Aldanoviç? Başkan yine bir şey söylemeden başını salladı. .Hayır. Herkes kımıldadı.
seke seke. bir sekip bir sıçrayarak.. sonra yine sekip yine sıç-rayarak.. yeni otlaklar bulmak için dağ arkaçla104//ElvedaGülsan rında konuşlanmaları gerekiyordu. yerinden kımıldamasına engel oluyordu. . Yaz boyunca. Hapishaneden kaçmış bir mahkûm gibi. bacaklarını oynatıp toynakları ya-riarcasına koşabilse. İki hafta sonra.Geçenlerde çok kötü bir düş gördüm..cizgiliforum. yorga atın toprağa değen yanını donduruyordu. bir şey bekliyor gibiydi. kansı ona bir çift söz söylecek vakit bulamıyordu. öyle zor işler çıkar ki şaşakalırsınız. Bir ışık. Ay çıkmış. bir yükselip bir alçalıyordu. Her yer karanlık.Neyin var senin? diye soruyordu durmadan Caydar. Sır dolu bir gece. her yer ıssız.yine o kaçış yolunda olabilseydi. haline şükredersin" diye. Sabah erkenden kalkıp atına atlıyor. At.. yılkıya gidiyor. Büyük bir ağırlık inen boynunu kaldıramıyordu hayvan. Köstekli ayaklarla yürüyünce yol bitmiyor. Köstekle yürümek bir cehennem azabı!. Alevler rüzgârdan oynuyor. .Soru sormayayım diye mi söylüyorsun bunu? 63 .com. Bir evden başka bir eve taşınmak çok zahmetli bir iştir... zincirli ön ayaklarını şaha kalkar gibi yukan kaldınnca. Oysa Tanabay üzgündü. göğsünü gerip temiz havayla ciğerlerini şişirerek rüzgâr gibi uçabilseydi! Yankılar yapan kişne-mesiyle dağ arkaçlanndaki yılkıyı çağırabilseydi! Kulunların. O zamanki gibi şimdi de zincirleri koparamı-5lördu. bir yukan bir aşağı gidip gelen başı ağrıyordu. Tanabay cevap vermiyordu. Çay kenarında alev alev yanan bir ateş. ayak bilekleri kanıyordu. O zaman tek başınaydı. alış-veriş için pazara. sonra rüzgârlı açık gökte tekrar kaybolmuştu. ayaklannı yere basınca da fırlatılmış bir taş gibi gidip kayboluyordu. şaşkındı. Soğuktan kaskatı olan kara yer. ayakkabıcıya gidilecekti..enginel elveda gülsarı Geceydi.. Kansı da pek şaşıyordu onun bu haline. iki sıçnyor. Ah bir kalkabilse. hayvanın toprağa değen yanını donduruyordu.. bir daha. O zamanki gibi şimdi de adım atacak hali kalmamıştı.. Soğuktan kaskatı olan kara yer.. kısrakların kokusunu ala ala. Tanabay hep telaşlıydı. Bu yüzden de bitkindi. Öğle olunca. her yer karanlık ve sessizdi. yine karanlık. ayağına zincir köstek vurularak yılkıya döndüğü zamanki gibi. dağ arkaçlarım dan inen üyire ulaşabilseydi! Oysa o zincir onu tutuyor.. kış boyunca. Çok gerilerde kalan bir dönemde. bir daha. ayağındaki zincirleri şangırdatarak. Tedirgindi... biyelerin. Yaşlı bir adam ve yaşlı bir Elveda Gülsarı/103 at. bir karanlık. güz boyunca. Ay başının üzerinde bir görünüyor. ta bahara kadar hep orada kalacaklardı.. Bu ışık atın gözlerini kamaştırıyor. Öyle çok. sonra yine ışık. Zincir köstek şangırdıyor. acıtıyordu. Bir sıçnyor.www... Göçüp konmak için pek çok hazırlık gerekiyordu: Un öğütmek için değirmene. dedi. Ama bir gün konuştu: . Çay kenannda alev alev bir ateş yanıyordu. Yatılı okulda okuyan çocuğu da gidip görmeliydi.. Kırgızlar boşuna söylememişler: "Bir yerden bir yere taşın da. düşünceli asık suratlı olarak geri geliyordu Tanabay.
.. Göçe çıkmadan önce gidip hastalan yoklamak bizim töremiz. ama cesaret edemiyordu. Ben tek başıma bütün işlerin hangisine bakayım? Hiçbir şey yapamıyorsan bari git de Çora'yı gör. Kuyruğunu da sarmış. gece-gündüz yılkının başından ayrılmıyorsun. gönlünü al. bugün-yann göç edeceğimizden haberin yokmuş gibisin. yatsam da kalksam da aklımdan çıkaramıyorum. . . büyük bir acı duyarak inledi.Hayır. sen gidedur.Vay itler vay! Vay hainler vay! Biliyordum kötü bir şey yapacağını! diye yumruklannı sıktı. iğdiş edilmiş yorga.com. Öğle tatili olmadan daireye uğrayıp bitirmem gereken bir iş var. Yorganın yanına varmak istiyor. Tanabay demirci dükkânının önünden geçerken atını durdurdu. Köye geldiler. İşte o zaman gördü günlerdir olacağını sezdiği o büyük felâketi. parçalıyordu sanki. Sessizce ve kimseye görünmeden.Yine ne oldu? Nereye gidiyorsun? . Atlann hepsi işe götürülmüştü. kadere kısmete. Tanabay etrafa bakındı.. Issız ahır.. . yaşlanıyorsun artık Tanabay. çocuklan da götürelim. Tanabay atından indi. Kora loş olduğu için bir süre gözlerinin karanlığa alışmasını bekledi.Ne zaran var. hatırını sor. Sonra büyük kızını kucaklayıp attan indirdi. . hemen döneceğim zaten.Hemen döneceğim Cyadar. Aralık duran arka ayaklannın arasında küp gibi şişmiş bir yara görünüyordu. bir çardağın altında bağlı duruyordu. at bakıcılanndan birini bulmak için öbür avluya çıktı. tövbe etmen gerek. 64 . sokaklarda karşılaştıklan insanlarla selamlaştılar. Gülsarı.Daha sonra ne zaman? Köye gitmeye niçin korkuyorsun? İstersen yann beraber gidelim. Aynca at nalı ve bazı demir parçaları alacağım. onu annesinin bindiği atın arkasına oturttu..Ayn ayn gitmemiz doğru olur mu? . . Elveda Gülsan/105 Ertesi gün üyiri genç bir yılkıcıya emanet ederek atlara binip yola koyuldular. Yüreğini bir aç kurt 106/ElvedaGülsan ısınyor.cizgiliforum. herşey. her şey korkunç görünüyordu şimdi. Kansına: . bir iple ucunu kaldınp boynuna bağlamışlardı. Çora'ya benim de yolda olduğumu söylersin. diye surat asü Tanabay. Ben de görmeliyim. Tanrıya inanmayan sen değil miydin? Kocakarıların 'kâfir!' diye beddua ettikleri kişi sen değil miydin? Ee. sırtından büyük bir yük atmış gibi biraz rahatladı.. dedi..Bekle biraz. kapalı koraya girdi.Daha sonra giderim. demirciye uğramadan dosdoğru at korasına gitti. Aklı başından gitmiş gibiydi.enginel elveda gülsarı . kımıldamadan duruyordu zavallı hayvan. Tanabay büyük kızlannı atın terkisine. geleneğimizdir. ses-seda çıkmıyordu. . gerçekten kötü bir düş gördüm.. Ahırda canlı yoktu.www. Tanabay öfkeyle dudaklarını ısırdı. ıssız avlu ve tek başına bırakılmış. Caydar ise küçük kızı kucağına oturtmuştu. Başım hafifçe eğmiş. Sonra.Aman Allahım. merak etme. Bir zamanlar düşlere.
Gerçekten de başlangıçta işler biraz düzelmişti.. üzüntün de çabuk geçer diye düşündüm.com.Yıldan yıla yaşlanıyorum elbet. Yeni bir plan yaptıklarını söylüyor. Hadi ben yaralıyorum diyelim. Atalarımız bu işi yapa-gelmiş. keçeden evlerine döndükleri zaman Tanabay karısına. küfürler savuruyor. o parlak hayalleri. . o parlak armanı (ülküyü)...enginel elveda gülsarı Tanabay olduğu yerde geri döndü. Ona ne yapmışlar biliyor musun? O itler. Artık kimsenin yapabileceği bir şey yoktu. buranın yabancısı sayılır.Çora'nın evinde söylemek istemedim. Yılın oniki ayında yılkı peşinde koştuğum için çok şeyleri göremez. seni köye götürmek isteyişimin sebebi de buydu zaten.cizgiliforum. boztorgayların koyunların üzerine yuva kurup --. umutlan hatırlıyordu.nasıl vaadettikleri-ni. Bir an önce görürsen. O arman uğrunda canla başla didindikleri günleri de... çok iyi olacakqmış. Bindiği aü sürüp yılkıyı toparlarken düşünüyordu: "Belki yeni başkam kötülemekle haksızlık ediyo--rum. ama istese de unutamıyordu o korkunç olayı. eskimiş çadırlarının üstüne nasıl yama üstüne yama vuruyorlarsa kolhozun işleri de öyle gidiyordu: Yama 65 . işte bunu da biliyorum ve bunda yanılmıyorum. sendeleye sendeleye ayrıldı oradan. O akşam.. Ama biliyorum ki başkaları da benim gibi düşünüyor. Belki saçmalıyorum. sessiz. bilemez oldum galiba. onu iğdiş etmişler! . Bunu herkes bilir. Şaşıracak. halka. derin derin düşünüyor. . O uğursuz savaş olmasaydı belki daha da düzelecekti. bilmediğimiz çok şey var. savaş biteli onca yıl oldu da durumlar niçin düzelmiyordu? Onlar. ne zaman gün göreceğiz? Nutuklardaki sözlere göre her şey yakında düzelecek. ne zamana kadar böyle sürecek bu hayat. merada yaşayan insanlarız.Ne oldu? . sonuncusu da olmayacak. Artık Gülsan hiç kaçmayacak. Çok gerilerde kalan o günlerde.Bu bizim yeni başkan çok kötü bir adam. Tanabay. Ama. ne var ki bu düşüncelerden hiçbir sonuç çıkaramıyor-du. yeni yardım gelecekmiş. kolhozun işleri düzelecekmiş. Kendi kendine Elveda Gülsan/107 konuşuyor. Her şeyi alt üst ederek eski düzeni nasıl yıktıklarını. Küçük bir çocuk değilsin ya! Bu ilk değil ki.Bırak şimdi başkanı.. korkulacak ne var bunda? Tanabay katısına cevap veremedi.Biliyorum. içini çeke çeke yemeğini yedikten sonra yılkıya gitti ve geç saatlere kadar orada kaldı.www." Tanabay bozkırda dolanıp duruyor. Daha yeni başkan oldu.Gördüğüm korkulu düş çıktı. Sen ise işin aslını dinleyip öğrenmeden konuşuyorsun. yumurtlayacaklan o mutlu barış çağını. Peki ama. İşleri çok ve zor. Yalnız: . büyük bir üzüntü içinde olayı anlattı: . kolhozu nasıl kurduklarım. Çora'nın kendisi söyledi. Bizler dağda. buralara gelemeyecek. dedi. bunu can-yüreğimle seziyorum. At korasında gördükleri gözünün önünden gitmiyordu. senin yorgayı iğdiş ettirdi diye hemen kötülemeye kalkma adamı. dilerim ki yanılmış ola-'yım. dedi. asıl köklere nasıl balta vurduklarım da.
I sen parti üyesisin. söyleyeceklerini başkana söylüyor. işin aslını öğrenirim.www. neden bu durumla-1 ra düştük?" diyecek olsalar ne cevap verebilirdi onlara? Bü-I tün halkı toplayıp bir açıklama yapsalar iyi olurdu herhalde.! Herkes düşüncesini söylese. hiçbir gediği kapatamıyorlardı. Dışarıdan gelenler ve hiç gelmeyen dışarıdakiler yönetiyordu. Ya yanlış düşünmüyorsam? Ne olacak o zaman? Yoo. bazı meseleleri açıklamaya kalkışınca da. Bambaşka insanlardı..! önce onlarla konuşurdu. jâna uzun süre gözüne uyku girmedi. Ama yok! Olmuyordu bunlar! Nasıl olsun? İlçe merke-l zinden bir takım temsilciler geliyor. I Kimse kimseyi dinlemiyordu. "Eğer yanlış düşünüyorsam söylesin.[ du. Kolhozun durumunu düşünmekten kendini 66 . köylünün kendisiyle görüşmüyor.Hepsi boş sözlerdi. ac ona tuhaf ve küçümseyerek bakmıştı. kolhozun meseleleri önemsizdi. Ona. toplantılarda alınan her karar bir yasa yerine geçer ve uygulanırdı.birini tıkamaya vakit kalmadan bir başka gediğin açıldığım görünüyorlardı. Kolhoz. Oysa bugün toplantılarda alınan 108/ElvedaGülsan kararların hiçbir önemi kalmamıştı. hiçbir verimli sonuç alınamıyor. Tanabay artık halkın arasında görünmekten.. cahil bir çoban. O başkalarının da biri böyle diyor. biri şöyle. ben de kendi fikirlerimi söylerim" diye düşündü Tanabay. Yukarıdakiler benden daha akıllıdır herhalde. Ne oluyordu böyle? Elveda Gülsan/109 "Çora iyileşir iyileşmez onu konuşturur. konuşulmaya değmezdi. Bugünküler ise kolhoz bürosundanl dışarı çıkmıyor. Parti toplantılann-j da ise daha çok uluslararası durumlardan söz ediliyordu. kolhozu kuranlardan birisin.. Halkla. Ben kimim ki? Sıradan bir yılkıcı.com. onu kuran çiftçiler tarafından yönetilmiyor. O zaman I çok konuşuyordun. bu da mümkün değil. Bunun da hiçbir yararı olmuyor.! plan gereğini yapın ve plan hedefine ulaşın. sonra d*ona bağırıp çağınyorlar-l di. onların! soru yağmuruna tutulmaktan korkar olmuştu. çok çalışın. ihtiyacını bildirse. ama bunlar da eskileri-1 ne hiç benzemiyordu. Elbette benim şu günlerde kafam çok karışık.. Halk yararına bir karar alındıktan sonra. beğenmemişti. bir yetkili geldi mi. dosdoğru halkın arasına girer. bu-j nun başka hiçbir mesele yokmuş gibi dilbilgisi üzerine bhj nutuk çektiğini hatırladı. konuşmuyor/ onları dinlemeye tenezzül etmiyorlardı.enginel elveda gülsarı üstüne yama vuruyor." Tanabay gecenin ilerleyen saatlerinde evine döndü. Tanabay daha geçenlerde bir yetkilinin geldiğini." Hepsi bu ka-[ dardı. Hepsi aynı şeyi söylüyordu: Çalışın. sorular sor-1 sa. Onun görüşlerini fikirlerini tutmamış. Neden böyle oluyordu? Şimdi neden kolhozu eskiden olduğu gibi kendi malı değil de bir başkasının malı olarak görüyordu? Eskiden. savaştan ve kolhozun kurulmasından önce.. sora-l caklannı ondan soruyor. Eskiden biri temsilci. şimdi anlat bakalım. uygulamaları gerektiğini ve uygulandığını bilirdi.cizgiliforum.] Onlara göre. Tanabay ona kolhozun durumun anlatmaya. "Bak. başkaları tarafından yönetiliyordu.
Tam o günlerde kolhozdan bir haberci geldi: "Beni Çora gönderdi. solgun ve buruşuk yanaklarını oğuşturarak arkadaşına bakıp gülümsedi: . kulunlar. yine işlere yumulacak hale gelmişsin" dedi içinden. helâlelleşiyordu. sonra birlikte ilçe merkezindeki toplantıya gide-cekmişsiniz". Sonunda dağ arkaçlarına göç başladı.. ayrılık türküsü söyleyen.. Mis gibi kokan ananın ak sütü. parti örgütlenme dairesinde idi. Tanabay bu çağrıya uyarak ertesi gün kolhoz bürosuna gitti.. Çora da orada. solgun dudakları ve zayıflığı. sen hiç yaşlanmıyorsun. bozla-ya bozlaya. Kalabalığın çın çın. dağ eteğindeki otlakta yılkıyı durdurdu. yarın köye gele-cekmişsin. o avluya şöyle bir baktı: Yorgasına binip gittiği.. Yüreği.. Köyün kıyısındaki o eve. sürü sürü koyun. Sonumuz geliyor işte. Göç öncesi yapılacak işler pek çoktu.kavuşma dileğinde bulunan genç kızlarla kafile ilerliyordu. Neşesi yerine gelmiş gibiydi ama yine de işten başını kaşıyacak vakti yokty. köyün uzağından geçirdi.. O zaman Çora. gözden kaybolan yaban kazları gibi uçup gidiyorlardı onun için iç dünyasında. o akmaya. Çora ile başbaşa oturup bir dertleşme fırsatını bulamadı.. Tanabay kendi yılkısını büyük çayırdan.enginel elveda gülsarı alamıyor "Uz gitmeyen nedir. yamaçlardan. Yanına gelip gidenler pek çoktu. Geçidi aştıktan sonra. nice nice geceler geçirdiği o eve.. Kızıldan yeşile renk renk entarilerini giymiş gencecik gelinler. ..Ey Tanabay. böğüren sığırlar ve yük kervanı çay boyunca dağ yoluna düşmüşlerdi. terslik nerden geliyor?"'diye düşündü durdu. zuv-şuv sesleri doldu-ruyordu havayı. 12 O yılın sonbaharında Tanabay Bakasov'un hayati birdenbire değişiverdi. Üyir üyir yılkı. sonra gökte sıra sıra dizilip uzaklara giden. Baharda gelen. yitik botasını arıyordu: Neredesin kara gözlü 11 O/Elveda Gülsan botacığım? Ses ver bana! Memelerim sütle dolup akıyor. taylar kişniyor. O ana deve. kuzu-koyun meliyor. İlkbahardaki durumuna göre biraz daha iyi görünüyorsa da. Altı ay süren yaz ve güz çabuk geçerdi. Her şey geçmişte kalmıştı. Sonunda başbaşa kalabildiler.... Oysa benim bir ayağım çukura düştü bile. İnsanlar bağırışıyor. günlerce ve günlerce. Burada kısa bir süre konaklayacak. "Çok iyi. dostlar vedalaşıyor. o yorgadan da ayrılıyordu. Görüşmeyeli ne kadar oldu? Bahardan beri görüşmüyoruz değil mi? Kımız ve dağ havası yarıyor tabii. içinde bir şeyler kopmuş gibi sızladı.com. Çora bir süre sustu ve asıl konuya geçti: "Mesele şu Tanabay. 'Turnaya beylik versen tepende 67 .www. hastalığı tam atlatamamış olduğunu gösteriyordu.Şimdi Tanabay o kadından da.. Ama onlar kışı da orada geçirecekler ve ancak ilkbaharda döneceklerdi. dedi haberci. sonra kışı geçireceği dağ arkacına çıkacaktı. Yine bir cevap bulamıyordu. Tanabay arkadaşını öyle görünce sevindi.cizgiliforum. yine eskisi gibisin.
Yarın hayvan üreticilerinin toplantısına gideceğiz. özellikle de koyunculukta işler çok kötü gidiyor. bu durumda sen de yardım etmek zorundasın. . çok geçmeden bunu yapacağını. . Ben de bütün suçu. bütün sorumluluğu üzerime alırım. Emir böyle. Sen atını ahıra bırak. "Caydar olmasa sen çoktan bir yerlerde boynun altında kalıp giderdin" diye takıldı Çora. havadan sudan konuşmaya başladılar.enginel elveda gülsarı gagalayıp durur' derler ya. Partinin ilçe yönetim kurulu bütün komünistlere ve komsomollara emir çıkardı. . kurtulmak için verdi onu bana. Tanabay kendisini çok düşündüren bir meseleyi ortaya atmak istiyordu ama buna fırsat bulamadı.Sayıp sevdiğini bilmem. her şeyi anlatırsın. Böyle dese de. Caydar'la sonra konuşursun. "Bu çobanlık işini bir düşüneyim. Bazen yüreğime bir ağrı saplanıyor. Başkanı yanına bile sokmak istemiyor. Hayvancılık işlerinde. Koyun gütmek ve bakmak çok zor bir iş. Caydar nasıl? Çocuklar iyi mi? Böylece çoluk çocuktan. Elveda Gülsan/111 Bu konuda en kötüsü de bizim kolhoz. ne 68 . kıvranıyorum. Vakti gelince.ı|k edeceksin".Hemen karar verme Çora.Demek öyle.Hadi. . en kötü durumda olan sürülerin bakımı ve bu işlerin düzeltilmesi için yardımcı olmalarını istedi. Rahat ede-ceğiz. Eee. Tanabay biraz düşündü: . Ben yorgaya binip gideceğim. kamyondan geri kalmaz o. Dağlardan çağrılan çobanlar gelmeye. ben yılkıcılığı öğrendim. Şimdi de yardım edecek. Çora'ya pek ağır sözler söyleyeceğini o anda bilmiyordu.. Çora da telaşlıydı ve saatine bakıyordu. karımla da görüşüp tartışmalıyız" diye ekledi. -Yaa. Çok büyük yardımın oldu. Yılkı bakımını üstlendiğin zaman beni zor bir işten kurtardın.Düşün elbet. Saat yedide Raykom'da (ilçe merkezinde) olmam gerek. derdini. O işi becerip beceremeyeceğim hiç belli değil. Senden bir ricam daha olacak. Sabah erkenden herkes kamyona binip gidecek. Akıllı kadındır o. Gülsarı'ya sen mi biniyorsun? Demek başkan sana çok iyi davranıyor? diye şaşkınlığını belirtti Tanabay.Başının etini yiyeceğimden hiç kuşkun olmasın.Bunu çok istiyorum Tanabay. Eşsiz bir at. Yarın kurul üyelerine bir cevap vermem gerek. sıkıntılarını anlatırsın. Kızma gücenme. Çok iyi yetiştirmişsin onu. ben şimdi gidiyorum. ben de öyleyim işte. başedemediği için. Parti böyle emrediyor. Başka çaresi de yok. diye güldü Tanabay. onu canından usandırdı hayvan.com. Fırsat bulursam ben de gider anlatırım. ama sabaha kadar kararını ver.. dedi Çora. İşte o zaman yorgaya binince ne ağrım kalıyor. dedi. Biliyor musun bir kamyonumuz var artık? Yakında bir tane taha alacağız. beni bu güç durumdan kurtaracaksın: Bir koyun alıp çoban. Başkan oraya vardı bile. Hiç bu kadar kötü olmamıştı. Öldürse bile uysallaşmaz onun altında Şimdi ben biniyorum. 112/Elveda Gülsan . Ne yaparsa yapsın onu sevmiyor.www. "Gülsan nedense başkam hiç sevmedi. diye kollannı açarak güldü.cizgiliforum. büroyu doldurmaya başlamışlardı. hastalıktan sağlıktan.
İş-güç yoktu. bu da sosyalizmin meyvesi idi. aptalın teki ve kötü yürekli olduğunu düşünüyorum. Sen onun üzerine çıkıp bir konuşma yapmıştın: "İşte yoldaşlar. gençlik gitti. Çok sevinmiştik.. Artık bunlan söylemenin yersiz ve gereksiz olduğunu düşündü.. hepsi hatırımda. bugünün gençlerine ne oluyor? Oğlumu görmek için yatılı okula gittim.Onu ben de sevmiyorum. 'orduya gerek' diye almışlardı bizden. Giderken de gelirken de şarkılar söyledik. büijsosyalizmin meyvesidir!" demiştin. Demek artık kolhozun bir kamyonu var? Doğrusu kolhoz için çok gerekliydi.Neden sevmiyorsun? .Ah Tanabay. Yeni yeni şarkılar dinliyorduk.. .enginel elveda gülsarı sızım. nasıl bir adam olduğunu daha anlayamadım. Suskunluğu uzatmamak için yeni öğrendiği sevindirici haberden söz etmeye başladı.. Yaz sonlarına rastlayan bir gündü.www. nasıl bir adam 69 . Tanabay o günleri hatırlayıp konuştukça coşuyordu: . Şimdi yeni başkanı da beğenmiyorsun.bu yaşta bize yakışır mı?. Ben şoför mahallinin hemen arkasında duruyor.nara atmak zamanımız geçti. peki. tamam şarkı söylemek. Güzel günlerdi hey. Sonra onu. orada çalarlardı gramafonlan.Bize kamyon vermiş olmalan çok iyi. Onu kolhozun kamyonu sanmıştık. Yaa. Tanabay Çora'ya.Yok. dedJ. Artık neden yüzümüz gülmüyor. Ah. ilacım da Gülsan..Başkanı. Hepsi. benim söylemek istediğim o değil. O keyifle şöyle bir istasyona vardık.Bilmiyorum. türkülerimizi söyledik." diye güldü Çora.cizgiliforum. Hatırlıyor musun. Otomobil de neydi ki! Hani 'Şu' kanalında çalışmaya gidenler dönüşlerinde gramafon getirmişlerdi. toplantıdan sonra hepimiz kamyona doluşmuştuk. Vakti çoktan gelmişti. Bir yırlarımızı yırladık. türküler söylemekten sesimiz kısılmıştı. .. Köyde bayram sevinci yaşandı.. Ama Tanabay gülmüyordu. "En çok çalışan kırmızı başörtülü kızın şarkısı" nı tekrar tekrar dinlemişti. Evlerinin bahçesine çıkanr. Sırf bu yüzden ömür boyu parti örgütçüsü olmaya razıyım. ne diyeyim bilmem ki. sonra da iğdiş ettirdiğini Elveda Gülsan/113 anlatmak istiyordu.Hey Allah! Sana bir şey beğendirmek de çok zor. naralar attık. elimde kocaman bir kızıl bayrak dalgalandırıyordum. Çora ciddileşti: ... neden eskisi gibi türkü söylemez olduk Çora? . . Herkes aracın başına toplanmıştı. 114/ElvedaGülsan .Hatırlıyor musun Çora.. Güneşin pırıl pınl doğuşu gibi. neylersin! O zaman bizimle beraber olan yiğitlerin çoğu savaşta öldüler. Gülsan'mn ayağına zincir vurarak ne hale getirdiğini. benim doktorum da. Beni her zaman yumuşak başlı olmakla suçlardın. "Kimi sevmiyorsun? dedi Çora gülmekten sulanan gözlerini silerek? . İkisi de sustu. Oradaki parkta bira içmiştik. savaştan az önce bir kamyon almıştık.... hatırlıyor musun? Ben kızıl bayrağı gece bile elimden hiç bırakmadım. İşe yeni başladı.com. Büyüyünce adam olacak mı. Bâğınp çağırmaktan. yaşlanıyoruz artık. Gramafo-nu olanlann evleri gece yanlanna kadar dolup taşardı.
Başbaşa oturup dertleşmek istiyordum seninle.cizgiliforum. ellerini hazır-ol durumda yanlarına yapıştırıyorlar. umut onlarda. Tıpkı o kilisedeki ilâhileri söyleyenler gibi. neler gerektiğini söyle. şarkı söylüyorlar.çerçeve kırılmış. Caydar çok iyi bakıyordu. Bana: "Okul müdürüne sık sık kımız getir baba" dedi. Samansur'un anlattığına göre. serçeler çöpleniyor. Ben inancımı yitirmedim. Niye getirecekmişim? Aslında kötü bir öğrenci de değil. diye düşünüyordu. fırsat bulursak. her şeye aldırma. Sanırım fena okumuyor. Samansur'a da teşekkür ederim. Eline orağı aldı: "Tanabay ağanın bahçesini yaban otları sarmış. Tanabay da boş duran evine bakmaya gitti... Bizim Samansur yaz tatilinde bura-[ İl Elveda Gülsarı/115 ya geldiği zaman senin evin halini görmüş. Çora. Öbür yılkıcılar dağa çıktıkları zaman evlerinde ya akrabalarım oturtuyor. ya da bir bekçi bırakıyorlardı. bu kötü günler geçecek.Da-ha şimdiden öğrenmiş büyüklerine.Bahar gelince elbirliğiyle onaralım onu. Sıvalan düşmüş. Bugün bizim çocuklarımız sahneye çıkıyor.Ev gerçekten öyle. senin evin dikkatimi çekti. Sen cephedeyken Caydar yapayalnızken bile o ev bakımsız değildi. günlerin dağda geçiyor. Suratları asık.. iyi okuyor. Biliyorum. Bu 70 . bugünün gençlerini pek de fena görmüyorum. ayıklayayım" dedi. hepimiz birden kalkınacağız.Başka bir sefer. O Rus beni bir "Kızıl yumurta bayramında" (Paskalya) kiliseye götürmüştü. Dersleri nasıl. gidip biçeyim... Ben çok gerilerde kaldım galiba. Çora eşikte bir an durdu. * Çora kâğıtlarını toplayıp çantasına yerleştirirken: . harman yeriymiş gibi. hatırladığı şeyi söyledi: -Bak ne diyeceğim. Sen canını sıkma bunlarla. Çok eskimiş. Sen evine bir bak.enginel elveda gülsarı olacak bilemiyorum. kötü giden işleri onlar düzeltecek.. Yürürken kurumuş saplar ayaklarının altında çatırdıyordu. iyi okuyor mu? . viran olmuş evin. Sen genç-lerijdç beğenmiyorsun ama. pek üzülmüştü. at korasına doğru yola koyuldu. onunokuduğu enstitüde gençlerin hepsi iyi okuyormuş. Ne olacaklarını zaman gösterecek. Tanabay'in da iki kız kardeşi vardı ama onlar başka köyde oturuyorlardı. odaların içinde. bir gün sokaktan geçerken..evini bir bekleyen. Ağabeyi Kulıbay'la araları açıktı..İkinci sınıfa geçti. dedi. Çora'mn öğrenci oğlunun biçtiği otlar kurumuş. hiçbir şey anlamıyorum bu olanlardan.. Caydar'ın akrabaları yoktu. seninle uzun uzun konuşuruz Tanabay. cam. Hiç ilgilenmiyorsun. hoşuma da gitmiyor.. . Bakımsız ev böyle olur elbet. Öyleyse niçin istiyor kımız getirmemi? Nasıl konuştuklarını bir görseydin! Ben çocukken Aleksandrovka'da Efremov adında bir Rus'un yanında çalışıyorum. Okuyup bir şeyler öğreniyorlar. Anlamıyorum. bir söylediklerini bin kere söylüyorlar sanki. oğluma bakıyorum da. uçuşuyormuş. Avluda dolaşü. bir bakan yok. Zaten bugünlerde anlamadığım çok şey var.www. Bilgili gençler yetişiyor.com. başkana yaltaklanmayı. tozlanmıştı. söylediklerinin hepsi birbirine benziyor.
öbür atlann arasında bir bakışta farkediliyordu. Merkez kalabalıktı. Bu. Çevredeki alanları da binek atlan doldurmuştu.Merhaba Gülsan! Nasılsın bakalım! İyi misin? Halin nice mübarek hayvan? Yorga gözlerini çevirip baktı. Gerçi kesin kararım henüz vermiş değildi ama. tepinen atların arasına dalıp gitti. sonunda böyle bir toplantının yapılıyor olması. üç akslı ve çekişi güçlü bir kamyondu. Studebaker. Binanın önündeki alan kamyonlarla.Hey gençler. Önce biraz isteksiz davrandılar. "İşte böylesi çok iyi" dedi Tanabay içinden.enginel elveda gülsarı yüzden Tanabay'ın evi başsız-gözsüz kalmış ve harabeye dönmüştü.cizgiliforum.www. seyyar çaycılar. ömrünü yine dağlarda geçirecek demekti. İşte şimdi de yılkıcılıktan çobanlığa geçecekti. Ta savaş116/ElvödaGülsan tan bu yana ilk kez biniyordu kamyona. bağıra bağıra müşteri çağırıyorlardı. Çobanlar "Kral gibi gidiyoruz" diye sevinmişlerdi.bilmediğini soracak. Elveda Gülsan/117 Yorga. bize akıl verirle?. Çora'mn kendisini razı edeceğini biliyordu. ayaklarım oynatıp hınldadı. Ortalığı duman ve et kokusu sarmıştı. yavaş yavaş birbirlerine uydular ve sonra coştular. dedi söyleyin de dinleyelim. mutlaka olur!". toplantı hemen başlayacak. Üç tonluk yeni 'Gaz' marka kamyonu hepsi çok beğenmişti. "Savaş bitince böyle maşınlar bizde de olur.com. Çora orada onları bekliyordu: . kolhozun ne durumda olduğunu. eski sahibini hemen ta-nıİı. bakarsın işler düzelir. Herhalde herkes bildiğini anlatacak. Bahardan beri görmediği yorganın yanına koşuyordu. biz de yeni bir şevkle işe sarılırız". 71 .Çabuk olun. yuvarlak sağnsı. Amerikan Studebaker kamyonlarıyla Slovakya."Ama işin en iyi yanı.Şimdi geliyorum. Gençler şarkı söylemeye başladılar. salona girip yerlerinizi alın. ne güzel bir attı o! Tanabay öbür atların arasından geçip ona sokuldu: . Tanabay "Bizda de böyle kamyonlar olsa!" diye pek hayıflanmıştı. Altın şansı donu. batak dinlemeden gidiyor bu kamyonlar!" gidiyoFdu. şiş kebapçılar. "Hele dağlık yerlerden ekin taşımak ne kadar kolay olurdu! Çamur. Bu defa da Çora'mn dediği olacaktı. bu yüzden konuşamıyorlardı. neler yapılması gerektiğini söyleyecekler. Ertesi sabah kamyona binip ilçenin yolunu tuttular. güçlü cıdavı. sen nereye gidiyorsun? . Daha kamyondan inmeden o atların arasında Gülsan'sını görmüştü. Avusturya yollarını bir baştan bir başa geçmişti. Kamyonun üstü açık olduğu için rüzgâr yüzlerine vuruyor. Mırıldayan. . öteki atların arasında eyerlenmiş olarak duruyordu. kalkık burnu ve kapkara parlak gözleriyle. Ömrünü dağda kırda geçiren bizim gibiler ne bilir ki? Onlar gerekeni söyler. dedi Tanabay. Savaşta çok binmişti. dedi Tanabay. Ah. at arabalarıyla dolup taşıyordu. Büyükler bizden iyi bilirler elbet. şarkı söylesenize! Bizim gibi yaşlılara bakmayın. Ey Tanabay.
kabul ederler mi bakalım? Başkan sinirlendi: • . Çora elindeki listeye bakarak: . Her yüz koyundan yüz on kuzu elde edeceğine. Çok koşuyor. "Hadi Gülsan.Bu da söz mü. sen istediğin koyun sürüsünü seçersin.Hiç de fena durumda değilsin Gülsan.Bulatbekov Âsim ile Zarlikov Bektay.Ne inatçı adamsın! Onlarla konuşmana ne gerek var? Konuşmasan olmaz mı yani? İtiraz edecek halleri mi var." Toplantı yapılacak binanın cephesi baştan başa kızıl bayraklarla. çok hareket ediyor olmalısın. ona da şükür. biraz buraya gelir misin? dedi Aldanov.cizgiliforum..Neden söz edeceğim? Konu ne? . Ayrıca iki genç komsomolu da yardımcı alıp onları yetiştireceğini söylersin. 13 Toplantı akşama kadar sürdü. . şimdilik esen kal. Elini atın torbasına sokup baktı. Karar verildiğine göre mesele halledilmiştir! . onlara söz mü düşer? Onları yetiştirme görevini sana biz verdik. her koyundan üç kilo yün çıkaracağına. Sonra şu defteri al eline. Tanabay kapıdan içeri adımını atınca Çora ile kolhoz başkanı Aldanov onu durdurdular: . dersin. "Komsomol. Uslu olursan bir kötülük etmezler sana.Kimmiş onlar? Salon dolmaya. dedi. ben gidiyorum. istediğin koyunları alacaksın.Ama onlarla konuşmadım.. .www.Madem ki mesele halledilmiş. Hem parti üyesisin. pankartlarla donatılmıştı: "Komünistler en önde!".O kadar olur mu hiç? Bu görevi isteyerek üstlendiğini söyleyecek ve söz vereceksin. Önce geldiğini belli eden imzayı at. Toplantıya gelenler salona dolmaya başlamışlardı. hem de başarılı bir yılkıcı.Ben bir komünistim. Demek Çora onu aç bırakmıyor.Ama ben o sürüyü görmedim bile.Dur hele. Başından çok kötü olaylar geçti değil mi? Hepsini biliyorum.Hepsi o kadar mı? . her şeyi anladın mı? Unutma sakın! .Hiç merak etme.Unutmadım! Unutmadım! diye öfkeyle bağırarak Tanabay salona girdi. Ama şimdi iyi ellerdesin. iyi bakıyordu. düşümde bile görmedim.Tanabay. partinin ve halkın huzurunda söz vereceksin^ . sonra kalabalık dağıldı: Elveda Gülsan/119 72 .enginel elveda gülsarı ^ . Cıdavlann genişlemiş.com. Çora havayı yumuşatmak istedi: . . Sovyet Gençliğinin Öncüsüdür" gibi sözler vardı bu pankartlarda. adamlar sıkıştıkları için birbirini itip kakmaya başlamışlardı. Görmeden nasıl söz veririm? . yulaf tanelerini gördü. Seni konuşmacılar listesine aldık. dedi Çora kolunu tutarak. Onun için konuşman gerekiyor. bir komünist olarak geri 118/Elveda Gülsarı kalmış koyunculuk işinde çalışmaya karar verdiğini söylersin. . benim konuşmama ne gerek vardı? diye yürüyüp gitti Tanabay. .
her omuz vuruşta. bedende can taşıdıkça. Şimdi ise başka düşünüyordu: Sıkıntılar bitmiyor ve amaç da ulaşılacak gibi görünmüyordu artık. Neler neler gelmişti başına. Herhalde bazı yöneticiler yünün nerden.. Tanabay.enginel elveda gülsarı Kimi dağa. madem ki çalışmak zorundaydılar. yara üstüne yara. arkadan omuz vereceksin. meyvasını da alıyorsan. 'size şeker alırım' diye umutlandırmışü onları. Tende beden. demişti. nasıl elde edildiğini de bilmiyorlardı. bu dünyada yaşadıkça. kusurlar da olmuştu ama. kimileri kolhoza. yani Bölge Yürütme Kurulu sekreteri. çok zor bir iş. nasırların hiç önemi 120/ElvedaGülsan yok. Tanabay kamyonun içinde kuytu bir köşeye oturup yakasını kaldırdı ve kendi düşüncelerine daldı. Ne söz ya! Her koyunun en az bir kuzu doğurması. kendilerini bir anda yine aşağıda buluyorlardı. Şimdi işleri yoluna koyabilmesi için pek çok ter dökmesi gerekiyordu. Kürsüye çıktığı zaman cesaretini yitirmiş. hayat arabasının tekerleği omuzunu bıçak gibi yaralıyor.cizgiliforum... Güz mevsimindeydiler. savaştan sonra hayat kendiliğinden düzgün bir akışa yönelmezdi. rüzgâr çıkmıştı.com. kaldırmaya çalışacaksın. İşte. ha ulaşıyoruz" diye düşünmüş. umudunu yitirmemişti. sana söylediklerimden başka bir şey söyleme. O büyük 73 . aklını kurcalayıp duran şeylerin hiçbirini söyleyememişti. kendimiz yapacağız" demişti. soğuk. O gözlüklü konuşmacı. İşte. Hava ka-raYmış.. Eh. derken omuzu nasır tutuyor. Öyle ince ve hafifti ki. yalmz kendi yapacağın işler için söz ver. Oysa. Tanabay hemşehrileriyle birlikte kamyona bindi Aleksadrovka yokuşunu. Toplantıdaki konuşmasında ise daha büyük sözler vermişti: "Yüz koyundan yüz on kuzu. yolumuzu kendimiz açacak. sonra yaylayı geçtiler. üflesen uçar. şimdi de koyun çobanı olduk bakalım bu işle nasıl başa çıkacağız? Cay-dar buna ne diyecek?.www. kimileri de köylerine gittiler. memnun olursun. kızlara tatlı-şeker gibi şeyler almak için bir dükkâna girecek kadar bile vakit bulamamıştı.. Ne var ki. çalışacaklardı. toplantı böyle bitmiş oldu. "amacımıza ha ulaştık. rüzgâr. Nereden... nasıl alacaksın kilolarca yünü? Kumdan altın çıkarmaktan daha beter bir iş bu. Kolhoz dedikleri herhalde zor bir işti. ne yapsınlar. kuzuların sağ kalması gerekiyordu. Kolhoz diye diye.. her şey onun düşmanıydı. Yün mü dedin? Yün dediğin dallardan toplanmıyordu. hayat yolunun önündeki engelleri aşmaya.. ne çileler çekmişti. Şikâyet etmezsin. konuşmasında doğru bir söz söylemişti: "Hiç kimse bize yol döşemedi. Eğer yaptığın işi seviyor. kimi sürülerinin başına. bir aşağı gidiyorlardı. Bu derdi başına saran Çora idi. işte kendisinin de •saçları ağarmıştı. Nasıl olacaktı bu iş? Yağmur. Sekreter doğru söylemişti: Tanabay'ın da düşündüğü gibi." Tanabay da onun söyle dediğinden başka bir şey söylememişti. Başka türlü olmuyordu.. "Kısa kes. Tepedeki hedefe tam ulaşacaklarını sandıkları zaman.. gençliği yitip gitmişti. Kendisi dişe dokunur bir şey söylememişti ama başkalarısın söylediklerini dinlemişti hiç olmazsa. Otuzlu yılların başlarından itibaren hep böyle olmuştu: Bir yukan. Bu arada birçok yanlışlıklar.. her koyundan üç kilo yün alacağım" demişti.
Sırtındaki biniciden ve yürüdüğü yoldan başka bir şey düşünmesin diye. Toplantıdan sonra Çora ile tek kelime konuşmadan kamyona binmiş. bunları anlamıyor. sağ kalırsak. Bütün meseleleri kestirmeden bir çırpıda halletmek istiyorsun! Oysa zaman çok değişti. Toplantıdan memnun ayrılmıştı. ne söyleyeceğini. "Pekâlâ dostum. Yüreğinde-ki ağrı dindi. Başkaları nasıl konuşursa sen de öyje konuşacaksın.. Gençliğinde nasılsan şimdi de öylesin. Yine de.. yukarıdakilere kendini beğendiremediği için olsa gerek. ama o gün kendisini ilk kez görmüştü. bir gün bütün bunları yüzüne çarpacağım. Sonra da gocuğuna sıkıca sarındı. Oysa Çora pek beğenmişti. Rüzgâr şiddetleniyordu.. Ama hiçbir zaman ulaşamıyordu onlara. Çünkü o Çora'nın bildiklerini bilmiyor. Başka tutkularının hepsi yok olmuştu. Böyle bir adam değildi o! Çora değişmişti. Şimdi o sözlerinden utanç duyuyordu. bir 122/ElvedaGülsarı köşede suratını asıp oturmuştu.cizgiliforum. anlamak da istemiyordu. O 74 . Artık nerede. O zaman her şey iyi gider. Hele bölge yönetim kurulu sekreterinin sözlerini çok beğenmişti. ne yazılmışsa onu okuyacaksın.biydi. pek saf kalmışsın. pekâlâ. Neden böyle çekimserdi? Neden bu kadarla yetinmişti? Hastalığı mı onu bu hale getirdi? Yoksa. Bir belânın sinsi sinsi geldiğini seziyor gi-. Çora bu tür toplantılardaki konuşmalann asıl amacını. hava iyice soğumuştu ve eve de daha çok vardı. Evvelce o adam hakkında çok şey duymuş. sonra indi kürsüden. fırsat bulursam. yorga ata binerek döndü. Çora. kurulmuş bir oyuncak araba gibi fırlamış. hızını kesmeden koşuyordu. ona bir şeyler olmuştu. Başka yoldaşları beklemeden tek başına gitti. kimlerin önünde nasıl konuşacağını bilmen gerek. Böyle hızlı koşarak insanların ondan aldıkları şeylere yetişecek. Karanlık yolda. Tanabay'a bir kötülük edilmesini. O. parti örgütçüsü Çora'nın içi pek rahat değildi. Günboyu bağlı duran at. onun kötü durumlara düşmesini istemezdi. insanlar onu başka her tutkudan mahrum bırakmışlardı. başın derde girmez. Çora'ya yakışan bu değildi.enginel elveda gülsarı sözleri geveledi. Rüzgâra karşı at sürmek Çora'ya iyi geldi. Oysa Tanabay onun öğütlerini istemeye istemeye kabul etmişti. Kalbi sıkıştırıyordu yine. Belki de." diye düşündü Elveda Gülsan/121 Tanabay. Ya ev nasıldı? Evde onu neler bekliyordu?. O da bir an önce evine ulaşmak isti-yirdu.. Atın dizginlerini serbest bıraktı. Bu konuda tecrübeliydi. Ah Tanabay! Tanabay! Hayat sana hiçbir şey öğretmemiş. kolhozun başkanlığından ayrıldığı için mi böyleydi? Tana-bay'ı sıkı sıkı uyarmasının sebebi neydi? Yoo. O da işleri oluruna bırakmayı. burada nelerin söylenip nelerin söylenmemesi gerektiğini çok iyi öğrenmişti. okşayıcı konuşacaksın. Eski tutku ve özelliklerinden kala kala bu taypalma yürüyüşü kalmıştı. onların havasına uyacak. çok düzenli ve hızlı bir koşu tutturdu.www.com. taypalma bir yorga olduğunu gösterdi. onları yakalayacaktı sanki. Yumuşak. herkese ayak uydurmayı öğrenmişti galiba. kolhoza ömür boyu emek verdiği halde. Şimdi Gülsan'nın tek tutkusu koşmaktı.
bunun hesabını vermek bize düşerdi. ters bir şey söyler. o güz sonunda. Karşısında uludağlar vardı: Bir yanı pırıl pırıl. arada sırada. mutluluktan uçarak. Belki bu ormanlar. ansızın dağla-nn doruklarına düşen kar gibi. dağlara ve gökyüzüne bakarken. bu güzel hayaller yüzünden hayat bu kadar tatlıydı. Hava soğudu ve her yeri sis kapladı. Herkesin kaderi ayrıydı. Ama bu durum pek Elveda Gülsan/123 uzun sürmedi." İnsan yaşlanır. Tanabay.. Sonra da bunun cevabını. karası kara. "Siz kendi örgütünüzün üyesini nasıl yetiştiriyorsunuz!" derlerdi bize. baştan ayağa ürperdi. düşlerle geçiyordu işte. gelip geçiyordu. bitik bir at.. bir yanda kaygı. Aydınlık ve gölge nasıl yanyana ise. Bir daha kalktı ve gidip Gülsan'nın başucunda oturdu. "Artık Bibicanbeni beklemiyordur. o pırıl pırıl aydınlık ve tertemiz hava karşısında. Hayatının bütün olayları gözünün önünden gelip geçiyor. Kar. dağlara kar yağdığını görünce belki beni düşünmüştür. birden doğrulup koşmak ister. Ah şimdi yorga yanında olsa. insanın kaderi de öyle. tertemiz. ama her şey elle çizilmiş gibi belirgin.. duygulandı. o kadının karşısına çıkıverir-di. akı ak. Ama bu bir hayaldi artık. İnsan ömrünün yansı böyle hayallerle. ama kimbilir.. Hayat dediğin böyleydi işte. Çoban olup koyun sürüsünün başına geçtiği o yılda. Gülsan'ya binip geceleri evine gittiği Bibican'ı hatırladı.mutluluk ve acıyı beraber getiriyordu: Bir yanda kıvanç. mutlu olamayacağını düşündü. yüreğinde bir acı duydu.. ama gönlü yaşlanmak istemez. gelir gelmez giden o baharda neler olmuştu?" 15 Ekim ayı geldiği zaman dağlar sonbaharın altın sarısı rengine bürünmüştü. Tanabay. sevinçten.. bu nasıl başıboşluk!" derlerdi. insanların hepsinin birden talihli. Yıllar yılları çağrıştırıyor ve tıpkı taypalma yorganın düzenli adımlan gibi birbirine ekleniyordu. pırıl pınl ve görkemli. Doruklar bembeyaz.cizgiliforum. Ayın başlarında iki gün yağmurlu geçti. Tanabay oturduğu yerden sık sık kalkıyor.www. "Bu nasıl disiplin. ölümle pençeleşen atın üzerindeki gocuğu ile onu ıkı sıkı sarıyordu. Bir gün içinde sis dağıldı ve güneş açıldı.enginel elveda gülsarı zaman her şey yerine oturur. ne de güzel yaraşıyordu görkemli" dağlara! Tanrı onlan sanki o gece yaratmıştı. bir silkinir.. Ertesi sabah Tanabay çadır evinden çıkıp etrafa bakınca gözlerine inanamadı: Doruklan karla kaplanmış dağlar daha da yaklaşmış gibiydiler. düzelir. 75 . İşte öyle.. Seni kendi haline bıraksam. Bunu biliyorum. her şeyi berbat edersin... yamaçlar gölgeli. Uzayıp giden o maviliklerin derinliklerinde. evrenin sonsuzluğu ve onun sırları vardı. ona binip türküler söyleyerek. Karla kaplı dorukların yukarısında sınırsız bir mavilik uzanıyordu gökyüzüne doğru. Ah Tanabay! Tanabay! 14 "Karanlık bir gece ve yolun ortasında kalmış iki can: Yaşlı bir adam ve yaşlı.com.. coşkular içinde. Çay kıyısında alev alev bir ateş yanıyordu. aydınlık bir yanı gölgeli.
ama İbrahim her seferinde bir. kara toprağın yeşil nimetini otluyorlardı. Ben de '\he yapacağımı şaşırdım. Tanabay bunların doğru. ama kolhoz yardımcı vermemişti. günboyu başlarında bulunacaksın. Ama beş yüz koyun.cizgiliforum. anlaşmak mı. süt. çobanların gerçek sınavı olacak. Akşam olunca eline çifteyi alıp gece yansına kadar ağılın çevresinde dolanırdı. ben koyunları çıkarıyorum. Caydar sürünün gece bekçisi olarak maaşa bağlanmıştı. Gençler okuyor. Sürüde çobanın bir de yardımcısı olması gerekirdi. canını sıkıyordu. onların sabrını ölçecek kuzulama mevsimine daha epeyce vakit vardı. Bu da Tanabay için durup dinlenmeden çalışmak demekti. Motorlu araç çıkınca.sözde büyük bir üzüntü içinde. Allah korusun! Ona radyo almalı. demiryollarında. Ya ben ne yapayım? Kolhozdaki bütün hayvanlardan beni sorumlu tutuyorlar. deri alınıyordu koyunlardan. Şimdi kolhozun bütün Elveda Gülsan/125 koyun üretme birimlerinden sorumlu İbrahim'e defalarca başvurmuş. keski bu görevi başkasına verseydiler! Sizin arka çıktığınız komsomol çobanı Bektay gibileriyle iş yapmak mı. Bugüne kadar her şey yolundaydı çok şükür.com. ak-boz adacıklar gibi görünüyorlardı.Caydar. akla yatkın olduğunu kabul ediyor. sürü oradan uzaklaştı. Koyun üretme işi daha kazançlıydı: Yün. ayrı iş idi. anlarsınız. ama olayı böyle takur-tukur bir hesapla değerlendirmek onun onuruna dokunuyor. beş yüz ayrı dert.enginel elveda gülsarı Tanabay atını eyerledi. başka işlerle meşgul olabilir ya da bir yere gidebilirdi. Üyirin başında iyi bir aygır varsa. Komşu çobanlar da sürülerini otlağa salıyorlardı. Gebe koyunların çoğu daha önce bir-iki kez doğurmuşlardı. işler de bir kat artacaktı. yamacın orasında burasında ve dağ eteklerinde bir ırmak gibi kıvnla kıvrıla ve dalgalanarak akıyor. "Siz akıllı bir adamsı¦ nız. Kuzulamadan sonra hayvanlar da. Ona göre atların yerini hiçbir şey tutamazdı. ağılın kapısını açtı ve çadır evdeki karısına seslendi: 124/ElvedaGülsan . Başıma bela aldım. Sonra Tanabay devralırdı nöbeti. ama Tanabay çobanlığa alışamamıştı daha. yılkının nah dama atılmış görünüyordu. okumayanlar ise koyun sözünü duymak bile istemiyorlar. Oysa koyunları bırakıp gidemezsin. Sürüler. . Bazen kızını sırtına alarak koyun gütmeye de giderdi. sinema filmi 76 . Şimdi. bahane ile onu başından savmıştı. Ancak. Varsın yılkıcılığın eski önemini yitirdiğini söylesinlerdi. Ağılın kapısı açılınca. Bu gidişle beni mahkemeye verecekler. onları otlağa bırakıp hemen dönerim. insan yılkıyı yarım gün bırakır. güz dağlarının sararmış otlaklarında. Tana-bay'ın beş yüz baş koyundan oluşan iyi bir sürüsü vardı. yardımcı istemiş. size yardımcıyı nerden bulayım? diyordu İb.Taneke. Koyunlara bakmak atlara bakmaktan elbette daha kolaydı.www. Siz yalmz bir sürüye bakıyor ve T>öyle yakmıyorsunuz. hatta daha uzak yerlere gidip çalışıyorlar. et. Hepsi şehre gidiyor.
Sana sadece "köle" derlerdi. bir şiddet okurdunuz.. gazete istemek şöyle dursun. Bana akıl verenler hiç de az değil. Ama gece yansı Caydar onu yatağından kaldırdı: . sen değil. Sonraları yollan ayrıldı. Sizler urra! urra! diye avaz avaz bağırdınız. Tanabay nöbete çıktı. Tanabay'ı görür görmez. kendi adını bile unuturdun. Bütün bunları istiyor benden. yakışıklı bir delikanlı olan Bektay'la anlaşmak hiç de kolay değildi. Sadece uşaklık ederdiniz. Hazırlıksız. haftada bir dağa gidecek çerçi bulmalıymışım. öksürüp aksınyor. ben dondum.www. üzerlerine düşen karı silkeleyerek. Buz gibi soğuyan tüfeği de ıpıslak olmuştu. Bir yandan da mert.Taneke. başlanın o yana bu 77 . • Ak buğranın sırtında.. boylu-boslu. suratını asar. hiçbir şeyi beğenmiyor. darılma ama boş yere nefes tüketiyorsun. ölesiye bi126/Elveda Gülsarı tesiye çalışünız.cizgiliforum. Yeni keçe çadır. yetiyor da artıyor bile. Sizler için çalıştık biz.Olsun olmasın. Çekik kara gözlerinde her zaman bir öfke. Sen git bu vaktini evinde. insan gibi yaşamamıza engel olmak istiyorsunuz. Onunla bir görüşüp biraz öğüt verseniz. insan gibi yaşamadınız. Karısının elleri buz gibiydi. Hava karanlık ama yer bembeElveda Gülsarı/127 yazdı. Ölesiye-bitesiye çalışan bizdik. Kasım ayında kış birden bastırdı. Tanabay dişlerini sıkarak cevap verirdi: . Ekim ayı yağışsız geçmişti. benim gelişim bir ziyan mı? Zararı mı var sana? . Bektay'ın söylediklerini de dinlemezdi. gazete bulup vermeliymişim. yüzüme bakıp öyle öfkelenme. O zamanlar biz canımızı dişimize takarak çalışmasaydık. ama dobra dobra konuştuğu için takdir eder. ona çıkışırdı: . diyor. kükreyerek.enginel elveda gülsarı getirtmeli. nasıl konuştuğunu. diyorum Taneke. O akşam Tanabay koyunları otlaktan sürüp getirdi ve hiçbirine zarar gelmeden açık koraya soktu. açık sözlü bu delikanlıya yazık olduğunu düşünür. Ama. çoluk-çocuğunla geçir. içten içe ona saygı duyardı. Kasabada karşılaştıkları zaman bile Tanabay Bektay'la konuşmaz.Sözüne dikkat et evlat.. Kış erken bastırdı.. Tanabay sözde himayesine aldığı komsomoUarla görüşmek istiyor ama buna vakit bulamıyordu? Asim Bulatbekov pek becerikli olmasa da geçinilmesi kolay bir delikanlıydı. Aslında İbrahim'in söyledikleri doğruydu.. Pek geçimsiz. görürdüm şimdi senin ne durumda olduğunu.com. . gürleyerek bir anda ortaya çıkü. onun yanlış yolda olduğunu görmek onu üzerdi.. Kar yağıyor.Ee. Bunun için pişman da değiliz. Sinema. şimdi de bize nefes aldırmak istemiyor. Koyunlar tedirgin oluyor. Üzerine yağan karın kendisine özgü kokusu yayıbyordu.Kalk Tanabay. Kar lapa lapa yağıyordu. Tanabay Bektay'ı sevmezdi.. tedbirsiz yakaladığı çobanların iki ayağını bir pabuca soktu. senin gibi insanları hiç sevmiyorum ben. Bunlar olmazsa ben de başımı alıp giderim. Parıl parıldı.
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı yana sallıyorlardı. Kar dinecek gibi değildi. "Hele durun bakalım, başımıza bundan beteri de gelecek" diye düşündü Tanabay gocuğuna daha sıkı sarılarak. "Ay kış baba, erken geldin, çok erken geldin. İyiye mi, kötüye mi işaret bu? Belki de güz sonuna doğru biraz yumuşarsın... Yumuşarsın değil mi kış baba? Kuzulama mevsiminde çekip gitsen iyi olur. Senden bütün dileğimiz bu. Şimdi ne istersen yap, o zamana kadar vaktin var kış-baba..." Kış baba cevap vermiyordu. Sabahleyin herkesi erkenden ayağa kaldırıp telaşlandırmak, şaşkına çevirmek için, gece boyu yağarak her yanı örtmeye, kar tepeleri oluşturmaya devam ediyordu. Dağlar gecenin karanlığında, kıpırdamadan duran hayaletler gibiydiler. Dağların umurunda değildi kış. Didinip helak olacak, ordan oraya koşacak olanlar çobanlardı. Dağlar her zamanki gibi dimdik, hareketsiz ve sessiz idiler. Unutamayacaklan o kış işte böyle başladı. Erken gelen bu kışın insanların başına daha neler açacağını kimse bilmiyordu henüz. İlk kar gece boyu dinmeden yağarak her yeri kapladı. Birkaç gün sonra yine yağdı, sonra yine... ta çobanları güz otlaklarından kaçınncaya kadar. Koyunlar artık dereboyla-rında, karın az olduğu yerlerde yayılmaya başladılar. Sıra, çobanların yüzyıllar boyu edindikleri tecrübelerine, hünerlerine başvurmaya gelmişti: Bilmeyen birinin 'burada kardan başka bir şey yok' diye çekip gittiği yerde, çobanlar koyunlara ot bulmak zorundaydılar. Bunu yapamayanlara çoban mı denirdi?.. Ara sıra kolhozun yöneticilerinden biri çıkagelir, çevreye ve duruma göz atar, bir yığın soru sorar, büyük vaadlerde bulunur, sonra alelacele döner, sıcak evinin başköşesine kurulurdu. Çoban yine amansız kışla başbaşa kalıverirdi. 128/ElvedaGülsan Elveda Gülsan/129 Tanabay, kolhoz merkezine inip durumu anlatmak için fırsat kolluyordu: Kuzulama zamanı için neler düşündüklerini, ne gibi tedbirler alındığını öğrenmek istiyor, bunun için çırpınıyordu. Ama boşunaydı bu çırpınışı. Başını kaşıyacak zamanı yoktu. Bir defa Caydar yatılı okulda okuyan çocuklarını görmek için gitti, ama hiç gecikmeden dönüp geldi. Dağdaki durumları çok güçtü. Tanabay küçük kızlarını evde bırakıp bir yere gidemezdi. Küçük kızını atın üzerinde kucağına oturtuyor, kürkünün uçlanyla sanp sarmalıyordu. O üşümüyordu ve halinden memnundu. Büyük kız ise babasının arkasında oturuyor ve üşüyordu. Tanabay Caydar'ın yokluğunda işte bu halde gidiyordu. Caydar yokken ocaktaki ateş bile alevsiz, korsuz, bir yetim gibi kalıyordu. Ertesi gün anaları dönüp gelince nasıl sevindiler, nasıl! İkisi iki taraftan analarının boynuna sarılmış, bırakmıyorlardı. Zor ayrıldılar annelerinin boynundan. Babalan baba idi, ama analarının yerini tutamazdı.. Vakit böyle geçip gidiyordu. Kışın ne yapacağı, nasıl geçeceği belli değildi daha. Bir bakıyorsunuz bıçak gibi bir ayaz oluyor, bir de bakıyorsunuz ytımuşayıveriyordu. İki kez kar fırtınası oldu, ardından fırtına dindi ve hava ısındı, karlar eridi. Bu ani
78
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı değişiklikler Tanabay'ı endişelendiriyordu: Kuzulama döneminde havalar ısınırsa iyi, ama ya ısınmazsa! Hali nice olurdu? Gebe koyunların karnı şişmeye başlamıştı. Kuzusu iri ya da ikiz doğuracak koyunların karınları iyice şişmişti. Çok zayıflamış, omurgaları iyice dışa vurmaya başlamıştı. Bunda da şaşılacak bir şey yoktu. Ağıza alınacak otlar kar altında kalmıştı ve hayvanların karnındaki kuzular da analarının kanıyla büyüyordu. Çobanlar bu durumdaki koyunlara yem yedirmek zorundaydılar. Sürülerin bulunduğu dağlara yem götürmeliydiler ama kolhozun anban yılan yalamış gibi tamtakırdı. Ağır işlerde çalıştırılan atlara verilecek birer avuç yulaftan ve tohumluk tahıldan başka bir şey yoktu. Tanabay her sabah erkenden sürüyü koradan çıkarırken, gebe koyunların karnını tutup bakıyor, memelerini elliyordu. Eğer her şey uz giderse, kuzularla ilgili olarak verdiği sözü yerine getirebileceğini hesaplıyordu ama yün konusunda verdiği sözü yerine getirmesi mümkün olamayacaktı. Kışın tüyleri az uzuyordu. Uzaması şöyle dursun bazı koiunlar tüy dökmeye başlamıştı bile. Açlıktı.koyunların yeterince beslenememesiydi bunların sebebi. Yem verebilse, ot verebilse yün'de alabilirdi. Tanabay üzülüyor, elinden bir şey gelmediği için kendi kendisine kızıyordu: Ne diye dinlemişti Çora'yı! Ne diye vermişti o sözleri! Büyük büyük sözler eder, vaadde bulunursun ha! Böylesine salak adamın biriyim ben! Partiye söz verirsin, millete söz verirsin ha! Hiç olmazsa böyle büyük sözler vermeseydi ya! Partiyi, vatanı bu işe karıştırmanın ne gereği vardı? Sıradan bir eski kolhoz işçisi değil miydi?.. Yoo, bunları söylemeliymişim! Yerli yersiz söylenecek sözler miydi bunlar! Neden herkes böyle yapıyor, birilerine yaranmak için yapamayacağa şeyleri vaadediyor?.. Suç kendisinindi. Ne yaptıysa kendisine yapmıştı.Dü-şünmeden konuşmuştu.Onlann söyle dediklerini söylemiş, onların istediklerini yapmıştı. Ama, onların umurunda mı? Söz veren onlar olmadığına göre kolayca kurtarırlardı kendilerini. Yalnız, Çora için üzülüyordu Tanabay. Çünkü o da iyi durumda değildi. Bir gün iyi olsa, iki gün hasta oluyordu. Ömrünü başkalarına dert anlatmakla, onları inandırmaya çalışmakla geçirmişti. Ama neye yaramıştı bütün bunlar? Artık o da ihtiyatlı davranıyor, söyleyeceği sözleri düşünüp taşınıp söylüyordu. Sonunda hasta oldu işte. Hasta olduğuna göre emekli olsaydı ya... Kış hükmünü sürüyor, çobanlan bir ümitlendirip bir ümitsizliğe düşürüyordu. Tanabay'ın sürüsünden iki koyun 130/ElvedaGülsan açlıktan öldü. Kendisinin yardım sözü verdiği genç çoban- | lann sürülerinden de birkaç koyun ölüp giti. Bir sürüde ölen koyunların bulunması elbette olağandı. Bir kış içinde on ka- J dar koyun yitirmek pek önemli bir zarar sayılmazdı. Asıl sıkıntı, asıl kırım, ilerde, baharın başlangıcında olacaktı. Sonra havalar birden ısındı. Koyunların memeleri de süüe dolup şişmeye başladı. Ama pek zayıftılar-, bir deri bir kemik kalmışlardı.Yine de memeleri, her gün, her saat, biraz daha pembeleşerek şişiyordu. Böylesine zayıf oldukları halde,
79
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı karmlarındaki yavrularını ve süt dolu memelerini nasıl taşıyordu bu zavallılar? Başka bir sürüden birkaç koyunun kuzuladığı haberini duydular. Demek çiftleştirme döneminde zamanlama hatası yapılmıştı ve bu da bunun ilk belirtisiydi. Bir-iki hafta sonra, ağaçtan elma düşer gibi, kuzularda dökülüvereceklerdi. Şimdi hazırlıklı olmalı, acele tedbir almalıydılar. Çobanın en zorlu günleri olacaktı o günler. Zavallı çoban, koyunların sağ-salim doğum yapmaları için hepsiyle tek tek uğraşır, çobanlık yaptığına bin pişman olurdu. Aynı anda hangisine yetişecek, hangisine bakacaktı? Ama kuzular esenliğe kavuşunca, hele büyüyüp kuyruklarını sallaya sallaya koşmaya başlâVınca, çobanın keyfine diyecek olmazdı. Zor olsun, zâr olsundu da,tek o günleri görsündü. O zaman utancından el âlemin yüzüne bakamaz duruma düşmezdi. Kuzulama zamamnda kolhozdan yardımcı kadınlar geldi. Bunların çoğu yaşlı ya da çocuksuz kadınlardı. Köyde bu durumda olan kadınlar güçlükle razı edilmiş, onlar da nazlana nazlana gelmişlerdi.Tanabay'ın sürüsüne iki yardımcı verildi. Bunlar yatak yorganlarını, bez çadırlarım ve kullanacakları eşyayı da kendileri getirmişlerdi.Yardımcı-lar gelince işler biraz yoluna girmeye başladı. Aslında bir Elveda Gülsan/131 sürü için en az yedi yardımcı gerekirdi. İbrahim, sürü kuzulama yerine geçer geçmez bu kadar yardımcıyı göndereceğine yemin etmiş, kesin söz vermiş, şimdilik iki yardımcıyla idare etmesini istemişti. Sürüler, dağ eteğindeki kuzulama merkezine inmeye başladılar.Tanabay sürüyü kuzulama merkezine götürür-ken.kadınlann eşyalarını taşımaya ve yeni konak yerine ça-dıdannın kurulmasına yardım etmesini Asim Bulatkov'dan riö(a etti. Onların kafilesini sabah erkenden yolcu ettikten sonra, kendisi sürüyü toplayıp arkalarından gitmeye başladı. Koyunlar hem yüklü, hem zayıf oldukları için onlan yormak istemiyor, ağır ağır gidiyordu. Kuzulama yeri Beş Ağaç Vadisi idi. Acemi çobanlara bu yolu göstermek için daha iki kez vadiden dağa gidip gelecekti. Koyunlar pek ağır ilerliyordu ve Tanabay da onlan zorlamıyordu. Fakat bu ağır gidişe köpeğin cam sıkılmış olacak ki sürüden ayrılmaya başladı. Oraya buraya gidiyor, sonra dönüp geliyordu. Güneş batmak üzereydi ama hava hâlâ ılıktı. Sürü dağın eteğine indikçe ısı da artıyordu. Vadinin güneş gören yamaçlarında yeşil otlar çıkmaya başlamıştı. Yolda koyunların biri kuzuladı. Bu kadar erken doğmaması gerekirdi diye düşünen Tanabay, yeni doğmuş kuzunun kulağım, burnunu temizledi. İlk kuzuların en az bir hafta sonra doğması gerekirdi ama işte ilk kuzu doğmuştu bile. Bu da nesi! Al sana beklenmedik bir olay! diyordu Tanabay. Ya yolda ardı ardına kuzulamaya başlarlarsa? diye endişelenen Tanabay öteki koyunları yokladı. Ondan başkaları doğuracak gibi görünmüyorlardı. Tanabay biraz rahatladı. Küçük kızları bu ük kuzuyu görünce pek sevineceklerdi. İlk kuzu her zaman en sevimlisi olurdu. Bu kuzu da gerçekten pek sevimliydi. Kapkara kirpikli,
80
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı kara tırnaklı.bembe-yaz bir kuzucuk. Sürüde kaba tüylü birkaç koyun vardı, ku132/ElvedaGülsan zulayan koyun da bunlardan biriydi. İnce tüylü koyun-lar.tüysüz denecek kadar pek ince kürklü kuzular doğururlardı. Oysa kaba yünlü koyunların kuzuları bunun gibi tüylü ve sağlıklı olurdu. - Hoşgeldin kuzucuk, demek acelen vardı, gel gör öyleyse aydınlık dünyayı! dedi Tanabay. Doğuşun kutlu olsun dölbaşı! Senin gibi birçok kuzumuz olsun, o kadar çok olsun ki toprak görünmesin. Melemeler kulağımızı doldursun ve hepsi yaşasın... Tanabay kuzuyu başının üzerinde dolandırdı: "Ey koruyucu Çoban Ata, koyunların koruyucu ruhu! İşte sürünün ilk kuzusu! Onu kolla, bütün kuzuları kolla! Biz çobanları da kolla!..." Onları çepeçevre dağlar sarıyordu ve dağlar kımıldamadan, suskun, öylece duruyorlardı. Tanabay kuzuyu koynuna alıp kürklü paltosunun içine yerleştirdi. Koyunları sürmeye başladı. Ana koyun onun peşinden ayrılmıyor, acı acı meliyordu. Tanabay eğildi, koyuna yavrusunu gösterdi: "Gel bak, dedi kuzucuğun sapasağlam, kaybolmuş değil, korkma!" Kuzu Tanabay'ın kucağında ve kürkünün arasında kurumuş, ısınmıştı. Akşama doğru sürüyü kuzulama korasına getirmişti. Konak yerinde büyük keçe çadır kurulmuş, duman tütüyordu. Yardımcı kadınların palatkalan da dikilmişti. İşler yolunda görünüyordu. Yalnız Asim yoktu görünürlerde. O da yarın sürüsünü getirmek zorundaydı. Onun için deveyi alıp geri gitmiş olmalıydı.Görünüşe göre bir terslik yoktu. Ama biraz sonra Tanabay, gördükleri karşısında, kızgın çölde başını güneş çarpmış gibi, beyninden vuruldu. Her şeyin kolhoz yöneticilerinin söylediği gibi olmayacağını biliyordu ama yine de bu kadar kötü bir durumla karşılaşacağını beklemiyordu, sözde kapalı kuzulama korasımn saz damı çökmüş, duvarı yıkılmış, delik deşik olmuş, kapısı penElvedaGülsan/133 ceresi çürümüş, çatının tartmaları, kirişleri iyice bel vermiş. Rüzgâr her yerden girip çıkıyor ve içerisi sanki bir kar deposu! Dışarıdaki karlar eridiği halde içeride öbek öbek kar var.. Böyle bir durumla karşılaşacağını aklına bile getiremezdi. Eski, açık koranın duvarları da yıkılmıştı. Tanabay neye uğradığım şaşırmış, aklı başından gitmişti.Kızlannın ilk doğan kuzuyu görüp sevinç çığlığı atışlarım bile gözü görmedi. Kuzuyu alelacele onların ellerine tutuşturup kuzula-mi korasına ve çevreye bakmaya gitti. Nereye gitse, neye baksa, yıkılmışlık, bakımsızlık görüyordu.Besbelli savaş yıllarından beri buraya hiç el sürülmemiş, hiç onarım yapılmamıştı. Her yıl kuzulama mevsiminde çobanlar ellerinden geleni yaparak o dönemi atlatmış, sonra da kapalı kuzulama korasım yağmurun, rüzgârın, insafına bırakarak çekip gitmişlerdi. Koranın sözde çatısında yana düşmüş, çürümüş bir balya ot, şuraya buraya savrulmuş saman yığınları da vardı. Her nasılsa iki yarım çuval arpa unu ile bir sandık tuz da vardı bir köşede.Koyunlara verilecek yem, kuzuların altına serilecek
81
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı saman ve kuru otlar bunlardan ibaretti.Yine o köşede cam kırılmış birkaç fener, paslı bir gaz tenekesi,iki kürek ve kırık bir tırmık görünüyordu. O anda Tanabay'ın aklından, hepsinin üzerine gazyağı döküp ateşe vermek, yakıp kül etmek, sonra da elini kolunu sallaya sallaya çekip gitmek geçiyordu. Tanabay, geçen yıldan kalan ve kaskatı olan gübre ve kar yığınlarına takılıyor, tökezleniyor, ne diyeceğini, ne yapacağını bilemiyordu. Durmadan aym şeyi tekrarlıyordu kendi kendine: "Aman Tanrım, bunu nasıl yaparlar! Nasıl yaparlar! Nasıl yaparlar!..." Sonra koradan fırlayıp çıktı, atını eyerlemeye başladı, elleri titriyordu atı eyerlerken. Hemen kolhoza gidecek, gece yarısında herkesi ayağa kaldıracak, onlara günlerini gösterecekti! O İbrahim denen adamın, o başkan olacak Alda134/ElvedaGülsan noviç'in ve Çora'nın yakalanna yapışacak, canlarına okuyacaktı! Hiç acımayacaktı. Madem ki Tanabay'a böyle bir itlik etmişlerdi, onlar da kendisinden başka türlüsünü bekleme-sinlerdi! Bu kadarı da olmazdı. Canına tak! etmişti artık! Caydar dizginlere yapıştı: - Dur! Nereye gidiyorsun! dedi. Sakın gitme, in aşağı! Hadi beni dinle de in aşağı! Tanabay'ı durdurmak ne mümkün! - Bırak! Bırak dizgini! diye bağırıyor, atı kırbaçlayarak karısının üzerine doğru sürüyordu. "Bırak beni, geberteceğim onları! Geberteceğim!" - Hayır olmaz! ille de birini öldürmek istiyorsan beni öldür! İki yardımcı kadın onların yanına koşup geldi. Kız da gelip ağlamaya başladılar. - Baba! Baba, gitme! diyorlardı. Tanabay'ın hiddeti biraz geçti, ama yine de gitmek istiyordu. - Tutma beni! Görmüyor musun doğuracak koyunlar? Görmüyor musun burasının nasıl bir yer olduğunu? Yarın onları nereye sokacağız, hani kuzu barınağı? Nerde yem? Hepsi ölüp gidecek, sonra cevabını kim verecek! Bırakın da gideyim! - Dur da dinle biraz! Diyelim ki gittin, hepsini ayağa kaldırıp bağırdın, çağırdıaNeyi halletmiş olacaksın? Bugü-. ne kadar bir şey yapmamışlarsa, çaresini bulamadıkları içindir, güçleri, imkânları olsaydı, kolhoz yeni bir kora yaptırmaz mıydı? -Hiç olmazsa damı onarmahydılar. Hani bunun kapısı, hani pencereler? Kora değil, bir yıkıntı bu- içi kar dolu. On yıldan beri el sürmemişler! O çürümüş otlar neye yarar, hangisine yeter? Kuzuların altına ne sereceğiz? Sen, kuzular da, koyunlar da kırılıp gitsin mi istiyorsun? Hadi bırak beni! • Elveda Gülsan/135 - Yeter Tanabay, yeter! Kendini herkesten üstün mü sanıyorsun? Herkese ne olursa bize de o olacak, biz de herkes gibi idare edeceğiz. Madem ki durum böyle, hiç vakit yitirmeden yapmamız gereken işleri düşün sen! Bırak onları! İşin sorumlusu biziz, işleri de bizim yapmamız gerekir. Yolda gelirken yar dibinde sık çalılar gördüm. Çok dikenli ama yine de damı onlarla örtebiliriz, üstüne de gübre atanz, bastırırız. Kuzuların altına sermek için de
82
Uzun süren bir hastalıktan sonra yeni ayağa kalkmış gibi. bir de kendisi.Koranın yıkılmış taş duvannı onarmaya başladı. bütün alay. asker kaputu lime lime oldu.Kızlar bile taş taşımaya başladılar. Tana-bay'ın hiç sesi çıkmıyordu. "Acaba doğuran koyun var mı?" diye büyük kızını ikide bir sürünün yanına yolluyordu. Evde kimse ağzını açıp bir laf söylemeye cesaret edemiyordu. tereyağlı çayı içmeye başladılar. başka çare yoktu. Çayını içtikten sonra dışarı çık-tı. Ah bu kadınlar! Allah canlarını almasın! Sanki çay içmek için gelmiş konuklar gibi. Başka ne yapabiliriz zaten. Tanabay kadınlara acıyordu ama. Koraya kadar çeke çeke. Küçük parçalar halinde sapsarı tereyağı da koydu sofraya.enginel elveda gülsarı kurumuş otlan biçe-rk. sürükleye sürükleye getirebildiler. Tu! diye yere tükürdü ve keçe çadıra girip oturdu. Tanabay "Atasına lanet bu yerin!" diye kargışlar okuyor. bütün ordu çalışıyordu. belle çıkardıkları o çalıları bir demet haline getiriyorlardı ama çok dikenli oldukları için ne ata yükleyebili-yor ne de sırtlarına alabiliyorlardı. Öyle bir hiddete kapıldığı için şimdi kendisinden utanıyor. Yardımcı kadınları çağırdı ve hep beraber sofraya oturdular. Öyle çok yapılacak iş vardı! Ama hiç olmazsa o gece koyunlan kapatacak bir yer gerekiyordu. Orası Beş Ağaç Vadisi idi. 83 . Caydar tezek ateşinden çaydanlığı aldı. Kaybedecek bir dakikaları da yoktu. 16 Ertesi gün Tanabay. çayı koyu koyu demledi. keyifli keyifli çaylarını içiyor ve sohbet ediyorlardı. Belki ancak savaşta gece gündüz demeden siper kazdıkları günlerde bu kadar yorulmuştu. Kazmayla.Temiz bir yaygı serdi. İki büklüm olarak. Ço136/ElvedaGülsan ra'nın hakkı vardı doğrusu: Caydar olmasa. küfürler savuruyordu.. Kar bir başlarsa bütün bu çabalar boşa gidecekti.www. karısı ve yardımcı kadınlardan biri vardı.. ama bu yere adını veren beş ağaçtan bir kütük bile kalmamıştı. Tanabay'ın nerede boynunu kırıp kaldığını bir Allah bilirdi. Kadınlar da yardıma geldi.cizgiliforum. İkinci yardımcı koyunları güdüyordu.com. Hava bozuverirse! diye ikide bir başını kaldırıp bulutlara bakıyordu. Ama o zaman bütün bölüm. Yardımcı kadınlar da Caydar'dan yana olarak gitmemesi için Tanabay'ı zorlamaya başladılar. Tanabay istemeye istemeye indi atından.. kimsenin yüzüne bakmadan duvarı örüyordu. O çalıların arasında Tanabay'ın çizmeleri parçalandı. Sonra yıkanması için kocasının ellerine su döktü. Sonra da bir hafta durup dinlenmeden korayı onarmak için çalıştı. Oysa şimdi yalnız kendisi.Hadi siz eve gidin! diye onlan çadıra gönderdi. Babalan: . Hepsinden zoru korayı temizlemek ve o çok dikenli yabangüllerini kesmek oldu. genç çobanların sürülerini kuzulama yerine getirmelerine yardım etti.Hayatı boyunca bu kadar çok çalışıp yorulduğunu hatırlamıyordu.Hava bozmazsa bütün bunları yaparız.Şekerlemeler çıkardı. başı düşüyordu. geçtikleri yeri tırnak gibi çizerek o dikenli çalıları kan ter içinde koraya kadar getirebildiler. ne yapsın.
Çobanlar kışın bu tezekle ısınırlar. Durmadan dudaklarını ısınyordu. Ama buradaki gübre kar ve yağmur altında kalmış ve onu oradan çıkarıp korayı temizlemek çok zor bir işti. anasının da ayaklannı yere vurarak ona cevap verdiğini gördü. Sonra bir gece. endişeliydi. henüz 138/ElvedaGülsarı doğmuş ve titreyip duran kuzusunu yalıyordu. Her gün yirmişer.com.. zaman durmuyor. Tanabay da bunları kucakladı. Yardımcı kadınları sürünün başına çağırdılar. Sürüye bakınca.yine doluydu. çatıdaki delikleri tıkamaya çalıştılar. mideleri bulanıyordu ve kollan uyuşmuştu.cizgiliforum. İkisi birden ellerindeki yükü bırakarak sürünün yanına koştular. Hava soğuk olduğu için analarını da oraya getirdi.www. is kokan fenerlerin cılız mı cılız ışığında. kulağına bir kuzu melemesi geldi. koradan çıkardığı sepeti dışarı taşırken. . Tanabay. "Başladı! Başladı!" dedi Tanabay yüreği hoplayarak. Doğum sancısından inliyorlardı. hepsi önemliydi yapılacak işlerin. pis mi pis ve cıvık cıvık gübreyi sepetlerle dışarı taşıyorlardı. biraz ötede. ku-zucuğu donup ölmekten kurtarmışlardı.Caydar kuzuyu kucaklayıp eteğine sardı. gece boyu. îki gün iki geceden beri durup dinlenmeden yapıyorlardı bu işi. Koyun tezeğinin sıcaklığı çok güzeldir. Başlan dönüyor. Kuzuları buraya yatırdı ve üzerine bir çuval örttü. altın gibi saf ve parlak olur. Fenerin titrek ışığıyla doğan kuzuyu aramaya koyuldular. Neredeydi kuzu? tşte. Bugün yarın doğacak kuzular için hiç olmazsa koranın bir köşesini temizleyip hazır hale getirmek istiyorlardı. îkiz doğurmuştu. öbür uçta! Ana koyun. koranın az çok temizlenmiş köşesine götürdüler. Duvardaki. Evet. Dört-beş koyun daha doğurmak üzereydiler. Bütün gece. bir koyun daha kuzuladı. Ve. kendi eteğine sarıp sarmaladı. otuzar koyun doğuracaktı. akıp gidiyordu. Düşünceli. içindeki gübre de kuru olsa. Çiğnenip tezek olmuş kuru gübreyi kalJ Elveda Gülsan/137 dınp keser çıkarıp atarlardı. O bir tek köşe neye yarayacaktı? Tanabay zembillerle gübreyi doldururken. Bir gün bir gece. Cıvık cıvık pis kokulu gübreyi. soğuk mu soğuk bir yerde. Bu yetmiyormuş gibi camlan kınk fenerleri rüzgâr sık sık söndürüyordu.Duydun mu? diye seslendi karısına. hiç yakınmıyorlardı. sonra bir gün bir gece daha.enginel elveda gülsarı Hepsi zor. tan ağarıncaya kadar taşıyordu. Kuzulayan koyunları sürüden ayırarak. taşıyanlara yardım ederken ve sonra yine koraya dönerken "Ne olacak? Ne yapacağız?" sorusu çıkmıyordu aklından. O sırada. Hepsini yapmaya kalksan alü ayda bitmezdi. Neye yarardı sadece düşünmek! "Umutsuzluğun 84 . M Koranın dışına taşıyıp yığdıkları gübre dağ gibi olmuştu ama içerisi . temizlenmesi de çok daha kolay olacaktı. Oysa bütün korayı temizleseler koyun ve kuzular buraya sığmazdı. Tam zamanında yetişmiş. sözde kapalı koranın bir köşesine saman döşedi. Neyse ki yardımcı kadınlar da Tanabay ve Caydar gibi canla başla çalışıyor. Durmadan taşıdılar. başlamıştı! Güneş doğmadan bunlar da doğuracaklardı. Eğer koranın damı açık olmasa.
onların da ardında daha yüksek ve doruklan bembeyaz dağlar vardı. ne gibi savunma tedbirleri alacağını düşünüyordu. Arazi keşfi yapıyor.Bu ölüm-kalım savaşında ya bir mucize olur sağ kalırsın ya da ölürsün! Tanabay.enginel elveda gülsarı canı cehenneme!" diye. Çıplak yarlar beyaz yamaçların üzerine kara bulutlar gibi çöküyor. o kargaşada onlan birbirleriyle buluşturmak çok zor olurdu. Soğuk bir rüzgâr toprağı yalayarak esiyor. Tanabay tepenin üzerinde bu düşüncelere dalmış gitmişti. O da yoktu.com. Böyle yapmazsa. pek ani. Ve bu defa. yavruyu aramaya başladıkları zaman. savunma hattı çök-müştü. Tanabay bu korkunç durum karşısında bir kez daha ürperdi. iki tepe arasında kıvnla kıvrıla uzanıyordu. Suyu iyice azalmış bir derenin yatağı. O yamaçta onlan bir an bile yalnız bırakmağa gelmezdi. çaresizlik anlamında kolunu salladı ve koraya doğru yürümeye başladı. Analarına da aynı numaraları yazarak belirledi. Yapılacak iş. Biraz daha yaklaşırsa o vadi bulutların karanlığına gömülüp kaybolacaktı.kuzu yaş topraktan soğuk kapar ve çok geçmeden ölürdü. ayazın şiddeti artıyordu. çabayı bırakmamak. yüreği yandı. Doğuracak her koyunun yardımına koşmalıydı. "Yollar açılmadan dağa nasıl saman yollayabilirim?" derdi mesela. kuzulamak üzere olan on koyun daha ayrılmıştı. Bir süre sonra İbrahim geldi. Bir bakarsın. başındaki kıllann sayısından da çoktu. İbrahim buna da bir bahane buluyordu. kaça-cafc*bir yer yoktu.cizgiliforum. O gün doğan ilk kuzunun sırtına (2). Çobanın iki ayağı bir pabuca girerdi öyle günlerde ve şimdi o günler başlamıştı bile. buz tutmuş bayırların üzeltine kış bütün ağırlığıyla abanıyordu. Sürü. Oralan ıpıssızdı.Yine de direnmek zorundaydı. umutsuzluğa yenilmemek dileğinden başka ne gelirdi elinden? Ama öyle çok iş vardı ki. kara bulutlar kaplamıştı. Geri çekilecek. Bari yeterince saman olsaydı şu kuzulama günlerinde.www. sabahleyin sürüyü otlağa çıkarmadan önce. Birden bire kendini savaş meydanında bulmuştu sanki: Tanklar üstüne üstüne geliyordu ve onun elinde savunması için hiçbir şey yoktu. size han sarayı veremem ya. pek acımasız başlamıştı. Gökyüzü soğuk. kolhozun kuzu140/ElvedaGülsan 85 . Sürüden. koyun korasına el uzatsanız tutulacak gibi yakın görünüyordu. ikizlerin sırtına da (3) sayısını yazdı. henüz bitmiş kısa otlan güçlükle kopanp otlaya-rak ağır ağır ilerliyordu. bir çalının arkasında bunlardan biri kuzulayıverir. Yıkık koranın içinde ilk kuzuların ve analarının acı acı melemesi geliyordu kulağına. tek canlı yoktu. Ellerinden geldiği kadannı yapmalıydılar. Onu göremez ve kendi haline bırakır-san. Sonra. Çadırdan bir şişe siyah boya alıp geldi. Elveda Gülsan/139 az ilerideki bir tepenin üzerine çıkarak sessiz sessiz çevreye baktı. Dört yanı da ulu dağlarla kuşatılmıştı. Ve orası. Siperler bozulmuş. • "Ne olacaksa olsun!" dedi sonunda. Ne utanmaz adamdı bu İbrahim! "Eee. bitecek gibi değil. Tepelerin ardında karlı dağlar.
analarından ilk sütü emzirmekten ve onları eldeki imkânlarla sıcak tutmaya çalışmaktan. henüz komünizme tam anlamıyla ulaşmış değiliz" diyordu. Buranın sorumlusu benim. bahar gerçekten gelsin.enginel elveda gülsarı lama korası bunlar işte. hava ısınmaya başlamıştı. keçe çadırın ve her şeyin üzerine dondurucu ıslaklığıyla geldi.Koyunlar zayıf olduğu için sütleri yetmiyor. titreyen bacakları üzerinde dik durmaya çalışan kuzuları alıp kurulamaktan. sisle geldi. Şükürler olsun. Zavallı saf Tanabay da onun içtenliğine kanıp kendi söylediklerinden utandı.com. Ah sersem kafam! Bu görevi niye aldım. Bunlar da yeni doğmuş. Her yer kapanmış. hayvanlarla ilgili her şeyden ve tek tek her hayvandan sorumluyum. dedi İbrahim.. hava tekrar bozmasın! Ah bahar gelse! Havanın durmadan değişmesi çok kötü. sana durumu gösteriyor.cizgiliforum.Ben durumu bilmiyorum. umduğu gibi değil! Bir gece ansızın yağmurla. Açık ve kapalı koranın. Ama Tanabay onları bekleyen felaketi seziyordu. lir neler olacaktı?. ama hiç de Tanabay'ın beklediği. Sizden. Bahar gelmesine geldi. aç ka. Geçici bir süre için de olsa kimse çalışmak için buraya gelmek istemiyor. Beni oyunda. bu belayı niye sardım başıma! Niye!. anlatıyorum. çok geçmeden bulutlar dağılmış. Bundan sonra İbrahim atına binip gitti. her şeyden sorumluyum. hapse! Hiçbir yerden hiçbir şey bulamıyorum." diye düşünüyordu. İleride daha kimbi'?." Bunları söyledikten sonra oldjuğu yere yığılırcasına çöktü. Çobanların gündüzü gecesine karışmış. düşünmüyorum mu sanıyorsunuz.Şakanın hiç sırası değil. "Beni hapse atacaklar. Birden sopuk bastırmış. ötekilerden. yarın benden hesap soracaksınız! . Her zaman sürünün başında bulunan yaşlı kadın yardımcı ile Tanabay'ın altı yaşındaki büyük kızı hesaba katılmazsa. Tanabay'ın sürüsünden yüz kadar koyun kuzulamıştı. Vadinin biraz yukarısına konuşlanan Asim ve Bektay'ın sürülerinde kuzulama henüz başlamamıştı. i Bir gün önce çok büyük bir korku geçirdiler. Zayıf koyunları besleyecek yem yoktu.www. Nemli bir bahar kokusu sardı ortalığı. Tanabay. Bir şeyler yapmak gerektiğini söylüyorum. Kapalı koranın çürüyen damından yağmur doldu içeriye. Kuzular birbirlerine sokularak titreşiyor... Bu iki yüzlü adam. Tanabay adamı bir yumrukta yere sermemek için kendini zor tuttu. geriye asıl işleri gören üç kişi kalıyordu. koyunlar 86 . soluk alacak vakitleri kalmamıştı. i . dünya karanlığa gömülmüştü. Kuzular peş peşe doğuruyorlardı. İstersen öldür beni. başka da yok... .. "Aman Tanrım. Başka bir şey bekleme. paramparça et! Yine de yapabileceğim bir şey yok. koranın içindeki gübreElvedaGülsarı/141 leri atıp kuzuların altına saman taşımaktan başka iş yapmıyorlardı. ben ise bütün sürülerden.. Akan ve biriken sular buz tuttu. iki eliyle yüzünü kapatıp ağlamaya başladı ve Tanabay'ı hayretler içinde bıraktı. Koyun-kuzu ayağını yere basamaz oldu. karla. eğlencede mi sanıyorsunuz?. kara bulutlar gökyüzünü kaplamış ve lapa lapa kar yağmıştı. Bir daha da onu kuzulama korasında hiç gören olmadı. lan kuzuların acı acı melemeleri kulakları dolduruyordu.
Bunları hiçbir güç engelleyemezdi. Dışarı fırladı.Zavallı çoban. Çocuklar üşüyor.. Hepsi meleşiyordu ve kokulan da dayanılır gibi değildi. kendisi de yardıma koştu. Tanabay onları yataklanyla birlikte kucaklayarak çadırın daha iyice bir yerine yerleştirdi. Kendileri de yardımcı kadınların palatkalanna sığındılar.Kuzuları çadıra getirin! dedi. Yağmur dinmek bilmiyordu. Bir damla uyku uyuyamıyor. bir sürü hayvan vardı. su birikintileri içinde nasıl yürüyecek. Boğuk sesiyle kendine de. Ama çadıra kaç kuzu alabilirlerdi ki! Elden geleni yapacak..www. Yorgan ıpıslak olmuştu. Bahar. . bu yağmurda. Karanlıkta cıvık cıvık gübreye. Ölüm kolayca giriyordu koraya: Yıkık çatıdan. kırık pencereden. Yorganın üzerine bir keçe örttü. Bugün yarın doğuracak koyunlardı bun-lar. kadınlara seslendi: .. Kısa bir süre diner gibi oluyor. ne bulacaklardı 87 . yeni doğan kuzuları işte böyle. Üstü başı sınl-sıklam ve çamur içinde. su birikintilerine batıp batıp çıkıyordu. Yağmurluğun etekleri. dışarıda bir yere yığıyor. Tanabay bitkindi. istediği yerden.Yağmur tepelerine tepelerine iniyor. Çadırın her tarafından su sızıyordu. ötekilere de durmadan bağırıyordu: .. kurtarabildiği kadarını kurtaracaktı.Çabuk demir çubuğu ver! Kürek! Şuraya gübre dök! 142/ElvedaGülsarı Suyun önünü kes! Koraya doğru akan suyun yönünü değiştirmek için kaskatı olmuş toprağı kazarak arklar açmaya çalışıyordu.. üzerine branda bezi sermişlerdi. kapılardan. j Koyunlar artık otlağa gitmek istemiyorlardı. Tanabay keçe çadıra koştu. yığıyordu. sonra yine kar. ağzına bir lokma yiyecek alacak vakit bulamıyordu. açık ağılda. yağmur yağdı. Yağmurluklara sarılıp ellerindeki fenerle oradan oraya koşturuyorlardı. herkese lanet okuyordu. Girin-ci de zayıf koyunları ve yeni doğmuş kuzuları kırıp geçiriElveda Gülsan/143 yordu. yaralı bir kuşun kanatlan gibi yeltek yeltek savru-luyordu. Dışanda.Işık getir! Şuraya tut! Dikilip durma öyle! Gece sis bastırdı. Kızlar uyuyordu. Gökyüzü kalbura dönmüştü sanki. Çobanların kara günleriydi bunlar. ağlıyorlardı. Tanabay başına gelenler için kargışlar yağdırıyor.enginel elveda gülsarı o soğukta ayakta doğururken inim inim inliyorlardı. Şafak söktü. Böylece kuzulara da yer açmış bulunuyordu çadırda. Ayağında ağır çizmelerle her yere yetişmeye çalışıyordu.com. kabir gibi soğuk korada donan kuzuların arasında çabalayıp duruyordu. yine yağmur. Yine de kapalı koradaki kadar kötü değildi. Kar yağdı. yağmur ve kann altında.. çeneleri kilitleniyor. Bu soğukta. Yine kar. ana sütü yerine soğuk su ile karşıladı. karına kadar suya batmış vücutlanndan keçeleşmiş tüyleri avuç avuç dökülüyordu. İki ayağı. Eşyaların hepsini bir köşeye yığmış. karanlıkta kıstırılmış iki hayvandı sanki. yine yağmur. Soluk alamıyordu insan. donup kalan ölü hayvanlan sürüyerek çıkanyor. Gaz lambasını yaktı.cizgiliforum. iğne atsan yere düşmezdi. Çadır kuzularla tıklım tıklım dolmuştu.
şimdi git de ölüp kalan kurulan koradan çıkar. kuzulama döneminin biraz gecikmesinden başka bir şey istemezdi.www. onları geride bırakacağız! Söz veriyoruz! Yaa. ilerde olanlara yetişecek. Kuzusundan aynlmış koyunlar aklını yitirmiş gibi acı acı meleşerek dolaşıyor. bey-. bülbül gibi şakıyordu. Gözünün gördüğü herşeyden tiksiniyordu. doğurmak üzere yatan koyunların üzerine basıyorlardı. kimmişsin sen. Bütün bu olanlarda tabiî olmayan. nini yiyor.. "Bunun hepsi kim için? Ne için? Bakamayacak olduktan sonra neden koyun yetiştiriyoruz? Bunun suçlusu kim? Kim? Söyleyin suçlu kim? Suç sende elbet. Değneğini sırtlannda kıracak kadar kızıyordu koyunlara. tepelerine günboyu yağmur boşanıyor. işler yolunda! Çok ilerleyeceğiz. Bu âfet başladığı andan itibaren Tanabay zaman kavramını yitirmiş. Şimdi yıkık-dökük koradan. Hadi bakalım. her şeyden nefret ediyordu. bütün hayatından. Yeni doğan kuzular aynı gün vıcık vıcık gübrenin. Bütün duyulan uyuşmuş gibi bir süre dalıp gitti. koyunlar birbirleriyle sözleşmişler gibi. fenerleri söndürüyordu. Bütün emekleri boşa gitmişti. ama sanki ağıl daha iyiymiş gibi koyunlar çıkış kapısına varmadan geri dönüyorlardı. Oy o kuzulama döneminin uykusuz geçen geceleri oy! Ayakları pislik deryasında yüzerken. büyüdü. birbirlerine çarpıyor. Karaya vurmuş balık gibi çırpınarak. Sonra türlü türlü düşüncelerle aklını oynatmaktan korkarak.cizgiliforum. işkence gibi bir şey vardı. çaresizlikten ağlayarak koyunları yeniden toplamaya çalışıyor ama koyunlar yine geri dönüyordu.Hadi bakalım. Öbür kadınlan da yardıma çağırdı. zulmet gibi. Öyle de çok ikiz. Bu öfke büyüdü. Nedendi bu erken kuzulama!. Tanabay... hatta üçüz doğuran koyanlar vardı ki! Bunlar bir servetti ve bu servet gözünün önünde yok olup gidiyordu. biz her şeyi biliyoruz. sürgün olup birbirlerinin üzerine sıçratıyorlardı. nefrete dönüştü.. Zavallı yaşlı kadın. uğruna helak olduğu işlerden.!" Bu düşünceler daha çok geceleri. dışarıya at! Şuradaki su birikintisinde boğulup yatan hayvanı çek çıkar!. göster kendini!. onu öfkeden kudurtuyor. senin gibi konuşanda: Ooo. sözde kapalı koranın içinde rüzgâr uğul uğul esiyor. çamurun içinde ölüyorlardı.karanlıkta gözleri görmeyenler gibi el yordamıyla yolunu 88 . dizboyu çamur ve sidikle vıcık vıcık olmuş gübrelerin üzerinden geçerken aklına geliyor.. yaradılışa aykın ve akıl almayan. güzünün önünde kınlıp giden kuzuların sayısını şaşırmıştı. gecesini gündüzüne katarak çalıştığı. 144/ElvedaGülsan Ama. güzel sözler söylüyor. Ama gitmiyor. ruhunu sıkıyordu o düşünceler. kırılıp giden koyunlardan. Tanabay küfürler savurarak ağıla çıktı. bu düşünceleri kafasından kovmak istedi. Tanabay'ın damarları öfkeden mosmor oldu.. güçlükle nefes alıyor. Sağ kalanlar ise öksürüyor. Hep beraber sürüyü otlatmaya çıkarabildiler.com. peşi peşine kuzuluyorlardı.enginel elveda gülsarı otlamak için? Başına bir çuval geçiren yaşlı kadın elindeki değnekle koyunları dışarı çıkarmaya çalışıyor. kendinden. Tanabay. canından bezdiriyordu.
kan içinde kalmış ellerini gördü.Tanabay onlara hiçbir şey 89 .Hay kalkamaz olsun da gelemez olsun! dedi Tanabay öfkeyle.com.. Zavallı yavrular süt diye acı acı meliyor. Kendine de. Bu hayvanlar 146/ElvedaGülsan otlağa çıkamayacak demekti. Parmağınızı çekip kuzuları öteye beriye itseniz. kuzuları ölen koyunların ajtına götürmeliydiler. yakanıp temizlenmeye vakti yoktu. karınlan şiş. Olan olmuş.. Gün açıldı. anasız kalan kuzuları. yeni doğmuş kuzuları ezmemek için dört ayak olup emekliyor. O gece feneri yakarken şişmiş. emzirmek istemiyor. Şimdi. kocamış biri olarak tanınacağını da bilmiyordu ama. kocadığı-nı bilmiyordu. şimdi kendisine ne diyecekleri umurunda değildi. iliklerine kadar ıslanmıştı. O çamurda yürünmüyordu. Ayaklan çivi gibi ince. Yardımcı kadın gitti. bitkin bir durumda kayarak indi: . çekiştiriyorlardı. yanındakilere de bir dakika dinlenme fırsatı vermiyordu. tırmıklara sarıldılar. O zamana kadar ölmeden kalsalar bile bunlardan ne et alınabilirdi ne de yün. Akşama doğru geldiği zaman yüzü ve dudaklan soğuktan mosmor olmuş. küçücük ve soğuk dudakları meme arıyor. Açtılar. tos vuruyorlardı. Elveda Gülsan/145 Çoktan beri aynaya bakmamıştı. Eğer gelmezse bir daha gözüme görünmesin! Bunu da söyle. Eyerden. O büyük felâketin karşısında çaresiz kalınca. Neyse ki öğleye doğru don çözüldü. Koyunlar o kuzuların kendilerinin olmadığını kokularından anlıyor. Rüzgâr dindi. zembille çamur taşıyıp açık ağılda bir yol açtılar.Çora hasta Taneke. iyice çöktüğünü. süt yoktu. sis dağlara yükseldi. omurgaları. fırlamış. sağ kalan gebe koyunlar iyice zayıflamış. Bundan sonra ona herkesin 'ihtiyar' diyece-< ğinif yaşlı. hava düzeliyor derken bir talihsizlik daha geldi başlarına: Bir sabah uyanınca toprağın kaskatı olduğunu. yardımcı kadınlardan genç olanına atını eyerlemesini söyledi: . yatıyor. hemen buraya gelmesini söyle. Açlıktan ağlaya ağlaya peşinizden gelen yetim çocuklar gibiydiler. su birikintilerinin donduğunu gördüler. bu defa da yağmurluğun eteğini ağızlarına alıyor. Caydar kocasım susturmak istedi ama kocasının çok kızdığını görünce buna cesaret edemedi. Günlerden beri üzerlerinden yağmurluklarını hiç çıkarma-mışlardı. Bulutlar dağıldı. Eğer bunlara sağ demek doğruysa. kımıldayacak güçleri yoktu. Yeniden küreklere. Üçüncü gün hava açılmaya başladı. feneri güçlükle bulup yakıyordu. insanların parmaklarına yapışıyor. bir deri bir kemik kalmışlardı. Sepetle.enginel elveda gülsarı buluyor.Koştura koştura git. Ama bunun pek yaran yoktu artık. vakit kaybediyorlardı çünkü.www. Zavallı kadınlarla ufacık kızımı daha ne zamana kadar böyle çalıştırabilirim? diye yakınıyordu.cizgiliforum.. Bu yüzden son günlerde saçlarının iyice ağardığını. Tanabay "Umutsuzluk şeytan başına" diye rahat bir nefes aldı. İnsan bakmaya korkuyordu. Çora'yı bul. . Ağlayana sızlayana meme yok. sağ koyunlar böyleydi işte! Kuzulamış koyunlardan ve bunların kuzularından kaç tanesi erişebilirdi bahar bereketine. emmek istiyorlardı. Yemek yemeye.Yine de "İki-üç gün içinde yolda öleceksem bile gelirim" dedi.
Hayır.Sen analarını tut. onlan ben emzireyim. dilini tutamadı. Yalnız bir defa kendini kaybetti. Açlık. O koyunu gjören öbür koyunlar da aynı içgüdü ile yavrularına süt vermeyi reddedebilirlerdi. Küçük kız kuzuları tutamıyor. Koyunların ağıla getirildiklerini görünce kan beynine sıçradı: Koyunlar birbirlerinin yünlerini yiyor.cizgiliforum. uğursuzların "Ben sağ kalayım da başkaları ölürse ölsün" demeleri gibi. bak ayakta duramıyor. Çocuk burnunu çeke çeke sessizce ağlıyordu.Bu da ne demek oluyor cadı kadın! Ne yaptıklarını görmüyor musun? Niye bağırmıyorsun onlara! Çabuk otlağa sür onları. Demek açlıktan ölmek üzereydiler ve ne bulurlarsa yiyeceklerdi. kuzular emmeye başlamışlardı ki. Tanabay çok korktu. Orada kuzuları analarına kabul ettirmeye çalıştılar. onları emzirmiyordu. O sırada Tanabay da sürüye bir bakmak için dışarı çıkmıştı. telaşa kapıldı. bu. Yaşlı yardımcı kadın bir gün. baba. dönüp dönüp tos vuruyor ve silkiniyordu.enginel elveda gülsarı söyleyemiyordu. O sırada kızı da koşup onu karşıladı: 150/ElvedaGülsan 90 . memelerine yapışmak istiyor ama anaları süserek. Hiç durdurma! Birbirlerinin yünlerini yeme-sinler! Bir dakika daha gecikirsen öldürürüm seni! "Düşman yakana yapışınca kurt da bacağını ısırır" derler ya. düşüyorlar! dedi kız ağlamaklı bir sesle. Tanabay'a yardım edtrim düşüncesiyle. Tanabay hepsine lanet okur gibi oradan uzaklaştı. .. Sürüde bir koyun böyle bir davranışta bulunur-şfe. bu işi beceremiyordu. Ama koyun direniyor. Tannm! Bacak kadar kızın ne gücü olabilirdi ki! Tanabay kuzulan anasının memesine yapıştırmış.com. kıtlık hüküm sürerken. Oysa çocuklanna.Emerler. Çok kızmıştı ama kızına vurduğu için yüreği de paramparça olmuştu. Yürüyüp de nereye gidecekti? Tekrar döndü. Kızıyla birlikte açlıktan gözü dönmüş. kızı da kuzuları tutup analarının memesine yapıştırdı. tekmeleyerek uzaklaştı-nyordu onlan. Biraz yatışmcaya kadar yürüdü. ikiz doğuran koyun da önce kendini düşünüyordu. Yaşlı kadına hiddetle bağırdı: . Acımasızların.Tanabay kızının becereksizliğine dayanamadı ve yüzüne şaman indirdi. düşe kalka analarına sokuluyor.Baba. ememiyorlar.Kızından nasıl özür dileyeceğini bilemiyordu. İkiz doğuran koyunlardan biri yavrularını istemiyor. koyun başıyla kızı itip yere yıktı. Tanabay koyunu tuttu. . yavrularını bile iste-miyen koyunu ve kuzularını yakalayıp koradan çıkardılar açık ağıla getirdiler. hiç vurmazdı. . emerler ama sen onlan tutamıyorsun. tabiat da canlılarda sağ kalma içgüdüsünü uyarıyor olmalı. Kuzular meleElveda Gülsan/147 ye meleye.www. . Asıl büyük felaketle uğraşırken daha küçük aksilikler de olmuyor değildi. yoluyorlardı. onun elinden kurtululup kaçmaya başladı. salgın hastalık gibi bütün koyunlara geçer. öğle zamanı koyunları ağıla doğru getiriyordu.
. Yeni. Kulıbay ağzını bile açmamıştı. iki öküzü.Gün TaElveda Gülsan/151 nabaş'ın günüydü artık. Bir zaman. ağa olmayı o zaman koymuştu kafasına. Çora ile işte o zamanlar karşılaşıp tanıştılar. Tanabay köyüne dönüp yerleşti. geçmişin bazı olayları. her şeye. Bunun üzerine iki zavallı. iki aü vardı. Kolektifleştirme başladığı zaman Tanabay kollarını sıvadı. O devirde yoksul Kızgızlar. canla-başla çalıştı. uzaktan akrabaları olan bir zenginin koyunlarını güdüyorlardı. Paralarını alamadılar. onları bilgilendirmeye çalışıyordu. Gençlere okumayı öğretiyor. Tanabay da öğrenmek. her şeye ortak olmak için Tanabay çalışmayacaktı da kim çalışacaktı? Gözleri çıksındı kulakların (toprak sahiplerinin). Yok olsunlardı! Her şey bir anda ve çabuk çabuk ol-malıydı. Tanabay'ın asıl işi onun öküzlerine ve atlarına bakmaktı. Bu yenilik Tanabay'ın başım döndürüyor. kültürlü bir adamdı. Ne de olsa artık Irgatlar Komitesinin üyesiydi. Tanabayların günü de böylece doğmuştu. Araba da sürüyordu artık? EvliyaAta kasabasına gide gele. sürükleyip götüriiyordu. hayvan. Köylülerin yeni hayata geçişleri için bu uğurda toprak. Buğdayı Evliya-Ata kasabasındaki değirmene götürdü. Toprak ve sürü sahibi olmayı. Burada da Çora ile beraber çalıştılar. erkinlik^ıak. yakındılar ama onları dinleyen olmadı. Tanabay Rusçayı o zaman öğrendi. Yoksullar yükseliyor. konuşmalara katılıyordu. Yeni.enginel elveda gülsarı lerinde. kendilerinden olan ağalardan memnun olmadıkları için Rus ağaların yanında çalışmayı yeğ tutarlardı.Tanabay bütün gün at üstünde dolaşıyor. Her şey altüst oldu.. Hak yemiyordu. burunlarını çeke çeke gitmişlerdi. O Tanabay'dan beş yaş daha büyüktü. toprak sahipleri. gece toplantılarına. görgüsünü arttırdı ve gözü açıldı. emek ve büyük ideal. ta çocukken koyun güdüyordu. zengin bir çiftçi değildi. Partiye de beraber girdiler. Zenginler. Kulıbay başka bir ağanın çobanı oldu. Aradan ancak bir yıl geçtikten sonra sadece karın tokluğuna çalıştıklarını anladılar.Sonra bir kom-somol hücresine katıldı. zararlı otlar gibi köklerinden sökülüp atılıyordu. işler nida ilerliyordu. Sabah eritenden akşam karardığına kadar o da bir ırgat gibi çalışırdı. Ağabeyi ile birlikte söylendiler. bilgilenmek zorundaydı. Bu Efremov. kendi ufak tefek eşyalarını koydukları torbayı omuzlarına atmış. onu coşkulara gömüyor.cizgiliforum. bambaşka bir hayat başlamıştı.Her şeye birden kavuştu: Toprak. O zengin mal sahibi onları aldatmıştı. O yıl ikisinin yollan ayrıldı. "Ben zengin olursam çobanın hakkını yemem" demişti kendi kendine. Buğday ektiği bir tarlası. Bundan sonra devrim yapıldı. mollalar. yepyeni fikirlerin kök salması için tarlayı 91 .www. Tanabay "Irgatlar ve Yoksul Köylüler Komitesi"ne üye seçildi. hukuk. Ağası Ku-lıbay ile birlikte.. Efremov sert bir adamdı ama âdil idi.. Tanabay ise Aleksandrovka'da Efre-mov adında bir Rus'un yanında ırgat olarak çalışmaya başladı.. Çora okumuş. bölük pörçük aklına gelip gidiyordu. Tanabay ayrılırken zengin adama: "Hele bir büyüyeyim de gösteririm sana!" demişti.com. O zengini böyle korkutamayacaklannı biliyordu.
. Köy Sovyeti toplantılarında sıra Kulıbay'ın adına gelince Çora şöyle konuştu: . Listede adı var mı? Var. o oturumdan bu oturuma koşarken. bu işin sonu ne olur? diye bir karar veremez. koymayacak mıyız? Kulıbay gibilerin kol152/ElvedaGülsan hoza yardımı olabilir. nız neden? Sen hiç Allah'tan korkmaz mısınız Tanabay? "-¦ t . Ne de olsa Kulıbay ağabeyi idi. Birkaç koyun. İkisi de kendi işlerine dalmışlardı. O da yoksul bir aileden geliyor. bir inek. Bir dulla evlenmişti.. Mallarına siz el koymazsınız bunu ben kendim yapanm.Onlar eski hikâye. ondan yararlanabiliriz. berisini düşünür. sessiz oturuyordu. Bu durumda zengin sayılmazdı ama yoksul da değildi. O zaman ne olacaktı. Korkarsın.cizgiliforum. "Kendiniz karar verin" dese. Çiftçilik yapıyordu. Söz sırası Tanabay'a geldi. Benim ağabeyim diye kayırmayın. hiç karşı çıkmadı. tırmık ve yaba gibi bazı tarım araçlan da. Devrim aleyhinde de değil. Anneleri ayrı olsa da babalan birdi. Benim ağabeyim diye çekinmeyin. Neydi o. Sen de bir entelektüelsin. çeşitli görüşler ortaya atıldı. kestirip atamazsın. Ev kendisinindi. Kulakların listeleri hazırlandı ve bu listeye Kulıbay da alındı. Herkes onun ağzına bakıyor. Çok çalışıyor ve iyi yaşıyordu. iki koşum aü bir de taylı biyesi (kısrağı) vardı.com. Hasat zamanı bir ırgat tutuyordu. Ertesi gün Kulıbay onu görmeye geldi. Bu gün sen de bir zenginsin.. burada iyi düşünmemiz gereken bir durum var: Kulıbay'ı kulaklar arasında sayıp mallarına el koyacak mıyız. ağabeyi de kendi hayatını bir düzene sokmuştu.Yoldaşlar. Tanabay bir horoz gibi mağrur. . Tanabay gece gündüz attan inmeden. Sovyet iktidan uğruna ben öz babama merhamet etmem. korkaklıkla suçlayabilirlerdi. dedi. ağa akrabalan olan başkaları da çıkabilirdi. onun ne diyeceğini bekliyordu ve bu da onun çok canını sıkıyordu.Beni neden toprak ağası saydınız? Neden malıma el koyuyorsunuz? İkimiz beraber ırgatlık etmedik mi? Kulak denen o zengin toprak sahipleri ikimizi birden kovmadılar mı? . Uzatmaya ne gerek var. Kimi Çora'nın dediğini kabul ediyor. Öyleyse o da bir kulaktır. . kimi karşı çıkıyordu. Bunun üzerine çeşitli fikirler. Ağabeyine karşı gelmek zorunda kalmıştı. Tanabay ayağa kalktı: . Bu tarladaki bütün zararlı otlar yok edilmeliydi. Ama beni kulak grubuna.enginel elveda gülsarı temizlemek gerekiyordu. şey diyorlar.Bunları çok görüyorsan hepsini alın.. "Kulıbay'a dokunmayın" dese. ağa grubuna sokma-. sen hep böylesin! Gazetelerde okumuş adamlar için.Eski zengin. kulak olduğumu naElvedaGülsan/153 sil söylersin? Neyim varsa kendi emeğimle. o meclisten bu meclise. 92 .www. gece gündüz çalışarak alın terimle elde ettim.Bak Çora. Tabiî sabanı. Ha. onu samimiyetsizlikle. entelektüel.Benim zengin bir ağa olduğumu. Gerçi o günlerde birbirlerini seyrek görüyorlardı ama aralan fena değildi. Tanabay ağabeyini soğuk karşıladı ve elini de uzatmadı. Ötesini düşünür.
Kulıbay'ı kulaklar sınıfına kaüp Sibirya'ya sürdükleri zaman. kapana kısılmış bir kurt gibi can havliyle. Kulıbay orada. ezip çiğnediği yeri. hiç kimseyle vedalaşmadan gitmiş. o günlerde köy halkı onu dışladı. başka bir şey söylemeden. Kendini savunmuyor değildi: "Kulaklar kohhozlan yakıp yıktılar.www. başaklar ka154/ElvedaGülsan vuzlanna sığmıyordu...cizgiliforum. Kulıbay tutuklanıp götürülürken hüngür hüngür ağlıyormuş. Kulıbay başını öne eğerek.Köye iki atlı milis gelmiş. ekin biçme zamanından az önce. Hayat tarzı tamamen değişti... kolhozun güz buğdayı ekilmiş tarlalan boyunca ilerlemeye başlamışlar. 93 . düşman sınıfındansın. kolhozun ekinlerine bakmaya gitmişti. neler neler söylemişlerdi! Öteye beriye koşup bu konuyu konuşanlar çoktu ve herkes başka başka şeyler söylüyordu: . "Düşmanlarımın içi bu kadar yanmışsa üzerine tuz yalasınlar! Ne dedikleri umurunda değil!" diye savunmuştu kendisini. O günlerde Tanabay'dan yana olanlar. Açıktan açığa olmasa da. seçimlerde ona oy vermez oldular. Yavaş yavaş bütün görevlilerden uzaklaştırıldı.. Kolhoz kurabilmemiz için önce bu sınıfı yok etmemiz gerek. Tanabay'ın gayretleri hiç de de boşa gitmedi. onu haklı bulanlar pek azdı. çiğneyip ezmeye başlamış. Sen . hayır. Köyden uzaklaştıktan sonra. Tanabay bunlara pek inanmıştı: "Bana düşmanlıkla-nndan. İşte bütün bunlar dolaşıyordu ağızdan ağıza.Bazılan bunu Tanabay'ın yüzüne karşı da söylüyordu.Vay zalim vay! Vay hain vay! Demek kolhoz ekinine zarar verirsin! Sen gerçekten bir kulaksın! Bunu yapan kulak değildir de nedir!" Sonra atından inmeden. Ezilmiş ve çiğnenmiş yerde buğdaylar sa-rarıp solmuş ve bunu gören Tanabay öfkeden kudurarak kükremişti: . Taneler başaklara.Yıldan yıla daha iyi oluyor* kalkmıyoruz. yolduğu. yola zor çıkarmışlar. köyde ne dedikodular olmuş. ardına bile bakmadan gitmiş ve olaya inanmıştı.. Bu olayın üzerinden yirmi jj| yıl geçmiş ve bu süre içinde birbirleriyle tek kelime konuş-\* mamışlardı. Sanki boğalar güreşmiş gibi yer alt üst olmuş. Yine köylülerin anlattıklarına göre.. sağa sola bakmadan. " Bu son konuşmalan oldu.. kargışlanmış olmama sevinmek için uyduruyorlar" demişti.. işçileri öldürdüler. tarlanın içinde çiğnenmiş yeri gördü.com. beni kötülemek için. ileride.O yıl ürün boldu. bu engeli kaldırmalıyız. sel gibi söz yaşı dökmüş ve "Allah Tanabay'ı ondurmasın!" diye kargışlamış.. Evet. en önemlisi de kolhozlarda işler düzelmeye başladı. Çoğu onu kınıyordu: "Tann insana böyle bir akraba vermesin! Böyle bir kardeşin olacağına hiç olmasın daha iyi!" diyorlardı. Sen bizim yolumuzun üzerinde bir engelsin.Tanabay bir gün. kökünden söküp çıkarmaya. Birden. Yooo.enginel elveda gülsarı yeni zengin hepsi bir bizim için. Onu götürmekte olan milisler zor zaptetmişler." diye savunuyordu kendini.. Kulıbay'ın saplan kökünden çıkardığı. yeşil buğdaylan yolmaya. birden kolhozun buğday tarlasına dalmış. bunlar Kulıbay'ı önlerine katarak götürmüşler..
Herkes çok etkilenirdi bundan. Tanabay bütün gece koranın içinde bir yandan o pek zahmetli işleri yaparken.Peki ne olmuştu öyleyse? O doğru yolu mu yitirmişlerdi? Ne zaman ve nasıl başlamıştı bu? Başarma. Tanabay ne olduğunu anlayamadan yerin-ien sıçradı. başı yavaş yavaş kaydı. Acıdan inliyordu. Boş sözlerden. 94 . başı ağnyor. taşıyamadığı. gözlerinden uyku akıyordu..Caydar! diye haykırdı. gözünün önüne getiriyordu. işler nasıl? diye soran. olamazdı. Herkes kızıl tahtaya kimlerin. eskimemişi nerede. Hiç bir mesele çözülmüyor. O günlerin "Kızıl baş örtülü emekçi kız" şarkısını. olduğu yere çöktü ve uyuyakaldı. Boğuk bir çığlık ve gürültüyle uyandı. Caydar sürünerek kirişin altından çıktı. Ürken koyunlar Tanabay'ın ayağına basa basa kaçıyor. o kamyonetin arkasında elinde kızıl bayrakla nasıl durduğunu da hatırlıyor.com. Eskimiş bir usul olduğu söyleniyordu. Düşüncelerinde de. Tanabay'ın uykusu bir anda açılıver-di. tuttukları yol yanlış değildi. kara tahtaya kimlerin adıi'azılmış.www. tartışılırdı. Kolhozda işler neden yürümüyordu. Kendini bir türlü işe veremiyor.cizgiliforum. hareketlerinde de bir gevşeme. bir yandan da ayrı bir azap veren geçmişi düşünmekten kendini alamıyordu.. Ne var ki bütün hayaü. hiçbir işin sonu alınamıyordu. Tanabay.. Tanabay da koştu peşlerinden.enginel elveda gülsarı Tanabay o geçen günleri en küçük ayrıntılarına kadar hatırlıyordu. kırmızı ve kara ilan tahtalan vardı. öbür ucu da çatının ağırlığını taşıya-madığı için çökmüştü. Uyur-uyanık bir ürperti geçirdi. Ne oluyor. Kirişin bir ucu duvardan kurtulup kaymış. Artık bunların hepsi gerilerde kalmıştı. Eskiden. ya da kimler yazılmalı diye düşünür. neden herşey darmadağın olmuştu? Yanlış yola mı girmişlerdi? Hayır. bunlara bakardı. üzgün. dolanıp duruElveda Gülsan/155 yordu. Kadınlar Caydar'ın yüzünü gözünü sıvazlayarak ağlıyorlardı. . . Çöken kirişin altına girip omuzu ile kaldırdı. bir uyuşma başlamıştı. karşı koyamadığı bir ağırlığın altında yavaş yavaş çöktü ve gözlerini yumdu. Tanabay onu uyandırmadı. Kızarmış gözlerinin kapanıp açılışından onun uykusuzlukla savaştığı pek belli oluyordu. Ama o defterde kalıyordu o sözler. O ilanlar okunur.iş bitirme yansım ele alalım mesela. kolhozun ilk kamyonetini. Bir de ne görsün! Tavan kirişi çökmüş ve Caydar altında kalmıştı. Neden böyle olmuştu? Suç ve kusur kimdeydi. düşüne düşüne yorgun düştü. kayıtsız. arayan yoktu.yerine getirilemeyecek vaadlerden ibaret kalmıştı her şey. O sırada genç yardımcı kadının duvara yaslandığını gördü. Sonunda dizleri büküldü. nereye gideceklerini bilemiyorlardı.Tanabay! Tanabay kurtar! diye bağırıyordu kansı -aydar. halin nicedir.. kolhozlann yeni yeni güçlenmeye başladığı o güzel günlere asılıp kalmıştı sanki. 156/ElvedaGülsan Yardımcılar Caydar'ın sesinin geldiği yöne koştular. Bezgin. Peki yenisi. Verilen sözler bir deftere yazılıyordu. O da duvara yaslandı.
Çok yatmam. Kadınlar ona bir döşek serdiler. başka bir şey düşünme! İşlerin yüzüstü kalması. Değneğiyle koyunların sırtına vura vura. her ye. nereden gelip nereye gidiyorsun? İyi misin?! . Artık şaşkınlık ve korkuyu atlatmışlardı. .Çok mu fena? Hani neresi? Hadi yardım edin bana! Üzerindeki uzun. \ Şafak sokmuştu." İki sürü birbirine karışacaktı ve bu da hiç iyi olmazdı. şükretti. dedi Bektay. Öksüz kuzuyu kucağına aldı ve ona bir süt anası aramaya koyuldu.. çekiştirip duruyordu.Hey. çöken kirişin altına bir destek koyup.Şimdi ne yapacaksınız? böylesine zor ve önemli günlerde işte kalkamıyorum! Ne yapacaksınız şimdi? .Nereden geldiğimi sorma. düşen kirişin altında ezilip ölen bir koyun buldu orada.com. Kadınları yana itip. Çok şaşırmıştı. Hepsi Caydar'ı avutmaya başladı. Sonra. Hiçbir şey senin sağlığından daha önemli değil.Pekâlâ. biriki gün içinde kalkarım.Ne oldu? Neren acıyor? . Ama o kalın kiriş çok sert inmişti sırtına. yıkılmasın diye duvara da bir direk dayadı.Sen neler söylüyorsun Caydar.enginel elveda gülsarı Tanabay korkudan aklını kaçıracaktı nerdeyse. deli mi bu?" diye düşündü Tanabay. Tanabay da. karısının gövdesini elle yoklamaya başladı: . ince pardesüyü çıkarıp yere serdi.j rin yıkılıp gitmesi umurumda değil. ateşi yaktılar. Caydar kımıldayamıyordu. 95 . Caydar da bu tatlı sözler karşısında ve gözyaşları arasında gülümsedi: .www. Görünürde yara bere yoktu. Bundan sonra yine Caydar'a bakmak için koradan çıktı. Yer. görürsünüz.Oy sırtım! Sırtım! . Yaklaşınca çobanı tanıdı: Bektay idi bu. Olan oldu. Zavallı kuzusu.Aman Tanrım! dedi Tanabay. Ağlamaya başladı: . Bir de ne görsün! Karların üzerinden bir koyun sürüsü ağır ağır beriye doğru geliyordu! "Bu da ne oluyor? Kimin sürüsü? Çoban sürüyü neden buraya getiriyor?. ama sakın bana gücenmeyin. ona doğru sürüyordu. nereye geldiğimi de görüyorsun.Hey Bektay! Sen misin? Bektay cevap vermedi. ölü anasının memesine yapışmış. Ah benim zavallı kan-1 çığım ah! Böyle derken karısının yüzünü gözünü okşuyordu. Her şey düzelir. Tanabay bunu görünce ne büyük bir tehlike atlattıklarını bir kez daha düşündü ve karısının sağ kaldığına sevindi. Sen sağ kaldığına şükret. Tanabay gelen çobanı uyarmak için ona doğru yürüdü. Elveda Gülsan/157 Tatlı söz hazineden değerlidir derler ya. . Ağlama! Sen iyileşmene bak. gece yağan karla bembeyaz olmuştu. Tanabay. Çadıra gelince Tanabay bir daha bütün vücuduna baktı. üzme kendini. Az önceki telaş ve korkudan onu görmemişlerdi.cizgiliforum. "Gebe koyunlara böyle vurmak da ne oluyor. bir büyük felâketi bu kadarla atlattıklarına şükrederek ve sendeleye sendeleye koraya doğru yürüdü. .. Caydar'ı üzerine yatırdılar ve koradan çıkardılar.
aylık ücret alırım.Git başkasına anlat.www.Nasıl gidersin. Atan başı sen de! Yetti artık!. göğsüne sokmuştu.Al bunları! İster say ister sayma. usandım böyle yaşamaktan! . biz de onlara öyle yaparız. Neden sonra: . çocukluk etme! Ne yaptığını bir düşün! Kendini düşün! Duyuyor musun beni? Bektay başını çevirdi: . Hadi hoşça kal! Bektay değneğini başı üzerinde birkaç kez döndürerek olanca gücüyle ta uzaklara fırlattı ve yürüdü gitti. Yabankedisi gibi bakan gözlerinde kin ve nefret vardı. nereye? . seni dinleyecek başka aptallar bul! 96 . Hepsi üçyüz e beş baş.Bektay. Bir kere daha tükürdü ve değne-ğiyle koyunları gösterdi: . neye 'benzediğine de bir bak! İnsana benzer yanın kalmamış. yapıştırılmış gibi duruyordu. Yürüyüp gitti. Ayaklarını yeri döver gibi hızlı basıyor.Sen ne söylediğini biliyor musun evlat? Bu koyunlar bugün yarın kuzulayacak! Yapılacak iş mi bu seninki! Hiç böyle şey yapılır mı? . Yakışıklı yüzüne o kara sakal yakışmıyor.Gidiyorum. nasıl yaparsın bunu! . Sakalı büyümüş. Meydan okur gibi bakıyordu. Dili tutulmuş. her yanını ateş bastı ve boğulacak gibi oldu.Ayaklarım nereye çekerse.. .Niye olacak? Beni yardımcı alan sensin! .enginel elveda gülsarı Beline sımsıkı bir ip dolamıştı. Yetti artık! Bıktım.cizgiliforum. . Ben de herkes gibi yaşamak istiyorum. İyi düşün Bektay. Tanabay donakalmıştı.Peki ne oluyor? . ne olur dinle beni! Sana her şeyi anlatacağım! diyen Tanabay koşup Bektay'in yanına geldi.Rahat bırak beni! Sen kendini düşün..Ne olmuş yani? Dur. • . Bu koyunlarla ömrümü niye tüketeyim. konuşamıyor-du. Selamına karşılık ver158/ElvedaGülsan Elveda Gülsan/159 medi. Onlar bize nasıl yapıyorlarsa. Öfkeyle yere tükürdü ve kann üzerindeki tükrüğünı kızgınlığını belli ederek ayağıyla ezdi.İşte böyle yaparım.Yapılır! En doğrusu bu. dur gitme! Neler söylüyorsun sen? Nereye gidermişsin? Bektay'ın gelişinden ve söylediklerinden şaşkına dönen Tanabay'ın kan beynine sıçradı. başım nereye yönelirse! . Yem yok. . Eldivenlerini muşambasının alüna. Başkaları da senin gibi olsun istiyorsun. Orada pisliklere bata bata ölüp gideceksia Sana o da az! Yine de herkese bağırır durursun. Tanabay'ın yanına yaklaştı ve birkaç adım önünde durdu. Arkasına bakmadan gidiyordu Bektay.com. . Başını yukarı kaldır di. ağıl yok. ayak izlerinin çukuru hemen su doluyordu.Dur! Bekle biraz! diye peşinden koşmaya başladı. öle-yite çalışmana bak. Başkalanndan neyim eksik? Ben de kasabada yaşar.Niçin. yüzü kapkara olmuştu. barınak yok! Rahat Jpırak beni! Sen git.Peki bunu niye bana söylüyorsun? . Şu haline.
Mahvolacak zavallı çocuk. Kuyrukları düğümlendiğine göre yollan uzundu. Bunlar eyere kuruldukları zaman kendilerini Elveda Gülsan/161 büyümüş sanan ahmaklardı. ( Bektay onu dinlemek istemiyor. dağlara doğru yol almaya başladılar.Hayır. Çenesine yediği müthiş bir I F 160/Elveda Giilsan yumruk Tanabay'ı yere sermiş. 17 Köyden iki atlı çıktı. öbür tarafa inip gözden kaybplmuştu bile. . Deri ceketli ve muşambalı bir adamdı.Hızlı. . Bektay'ın sürüsünü toplayıp kendi korasına sürdü.. Böyleleri atı hızla sürerken. yürüyordu. Muşambasının düğümleri iliklenme-mişti. bir daha yaparlardı bunu. bir yabancıydı. Bektay kolunu çekip kurtardı ve yürümeye devam etti.Seni hapse atarlar hey çocuk! . Elbiseleri boya ve muşamba kokuyordu.Dur diyorum sana! diye Tanabay onun koluna yapıştı. * Tanabay kendine gelip başını kaldırdığı zaman Bektay bayırın belini aşmış. Şimdi üzerindeki sahibi değil. daha hızlı gitmek istediği için üzerindeki binici dizginleri çekiyordu. Binicilerin iyisi de vardı kötüsü de. yorga ata bindiklerini . Onu üyirden ve ilk sahibinden zorla ayırdıkları günden beri pek çok insan binmişti sırtına. Eyerde doğru dürüst oturmasını bileni de. Ayak izleri gözden kaybolduğu yönde uzayıp gidiyordu. Ama o anda beyaz doruklar bir kıpırdadı ve sonra karanlıklar içinde yok oldu.www. • Dizgini kısa olan at Gülsan idi. ötekininki doru idi.com. bilmeyeni de. Bir daha. dur! Konuşalım biraz. Gösteriş meraklısı olanlan da görmüştü.cizgiliforum. Kalktıktan sonra biraz soluklandı. neye uğradığını anlayamamıştı. böyle bırakıp gitmeye hakkın yok! diye Bektay'ın omuzuna yapıştı bu defa. Onu kendine çevirdi. Onun hoşlanmadığı tek şey. Gülsan ahırda sahibinin iyileşmesini beklerken neredeyse ayaklan tutulmuştu.Böyle yaşamaktansa hapse girmek daha iyi! dedi ve ardına bakmadan yürümeye devam etti. Koşmak tutkusu hiç 97 . Tanabay bakakaldı. Toynaklardan çamur ve kar sıçrıyordu. Gülsan için sırtında kim olursa olsun farketmezdi. Merkezden gelen haürlı konuklan yorgaya bindirirlerdi. Çok üzgündü. Atlardan birinin donu san.Sen bir kaçaksın! Kaçak! Bektay yoluna devam ediyordu. Hepsi birdi onun için. . Böylece herkese. göstermiş olurlardı. dizginlerini hayvanın dudaklarını yırtarcasına birden çeker. . onu arka ayaklan üzerine kaldırırlardı. ahırda kapalı ve bağlı durma-sıydı. .Dur Bektay. Elleri kar ve çamur içindeydi.Senin gibi kaçakları cephede kurşuna dizerlerdi! Bektay devam ediyordu yoluna.enginel elveda gülsarı . Gülsan bunların hepsine alışmıştı. bırakmam seni. Çeşit çeşit eyer vurmuşlardı. . Yanındaki doru ata binen Çora idi. mahvolacak! diye mırıldandı.
büyük bir iş. onun gidiş temposuna uygun olarak sallana sallana giderken bunları düşünüyordu. daha yüksek makama gelmesi gerekirdi.. o kişinin saygınlığını. insanların ondan çekindiklerini gösteriyordu. Dostu-yâranı vardı nasıl olsa. Segizbayev uzaktan bir seyirci olarak kalacaktı. partinin ilçe kurulunun birinci sekreteriydi. partinin ilçe merkezinin bir üyesiydi. büyük bir sorumluluk idi. başarısızlığını görsünlerdi. Şu sarı yorga da eşsizdi doğrusu. zaman kap162/Elveda Gülsarı ma savaşından zarar görenler de çobanlar ve sürüler oluyor.. Parti örgütçüsü hiç konuşmuyordu. Hiçbir şey yapılamıyordu bunu önlemek için. Hatta bundan sinsi sinsi bir çıkar bile umuyordu. İşlerin hiç de iyi olmadığını bildiği halde yine de keyfi yerindeydi. ilçe merkezinden kolho-zu denetlemesi için gönderilen bir müfettiş vardı. Her yıl böyle oluyor. Bu sekreter de bölgeye yeni gelmişti. Onların bu yer kapma.enginel elveda gülsarı azalmamıştı: Koşmak. Ama Segizbayev buraya teftiş için gelmişti ve işlerin böyle kötü gitmesine cevap verecekfbir resmi sorumlu bulmak zorundaydı. hiçe saymışlardı da bir yabancı atamışlardı! Burada yıllardır görev yapmış. Zamanı gelince kendisini desteklerlerdi. Kuzulama dönemi kötü gittiği için üzüntülü olmalıydı. Eğer biniciye sarı yorgayı sunmuşlar-sa. Kendisine kolhozun parti örgütçüsü eşlik ettiğine göre. yine koşmak istiyordu. parti 98 . koyunkuzu kırılıp gidiyordu. güvenilir bir kişi olduğunu göstermemiş miydi? Ama bunun şimdilik bir yaran yoktu. güzeldi. Niye kendisini düşünmemişler. korkarsa korksundu. kaldıramayacağı ağır bir işti! Segizbayev. Buraya bir yabancı göndermekle hata ettiklerini anlasmlardı. Disiplin böyle gerektirirdi. Çobanların işlerini denetlemeye gelmişti.www. yenişememişlerdi. Boş konuşmalarla koskoca bir amirin canını sıkmaması gerekiyordu belki. Herkesin yapamayacağı. mutlu olurdu. Suya çamura batmıyor. emrinde bulundukları kişilerle yüz-göz olmaya devam ediyorlardı ama bunlar günün birinde öyle bir sille yerlerdi ki neye uğradıklarını şaşırırlardı. varsın bunun sıkıntısını o çeksindi. Aslında o ilçede sadece bir müfettiş. böyle olduğunu da herkes ve tabii Segizbayev de biliyordu.com. Yukarıdakiler. taypalma yorganın düzgün adımlarına. Konuşmazsa konuşmasın. Ona binen zevk alır. bu. yönetmek. Hükümet etmek. Sırtındaki binicinin kim olduğu artık ilgilendirmiyordu onu. kodamanlar. İşte.cizgiliforum. Asıl sorumlu o değil. Artık terfi etmesi. daha koşmak. Bazı memurlar yanlarında çalıştıkları. Bu defa Gülsarı'nın sırtında. Tam binilecek attı. baharın geç gelmesi ve koyun-kuzunun kırılıp gitmesi ona hiçbir zarar vermezdi. gönderdikleri sekreterin başarısını. bir gemi gibi geniş dünyayı yara yara alıp götürüyordu insanı. Gülsarı güçlüydü. O yıl kışla bahar bir birine meydan okumuş. Astlar üstlerine saygılı olmazsa bu disiplin bozulurdu. Durum gerçekten kötüydü. Ama biniciler için hangi ata bindikleri önemliydi. çok saygı duyulan ve önem verilen bir kişi olmalıydı. Aslında bölgede kışın geç gitmesi. Uzun yıllardır bulunuyordu şimdiki görevinde. engel tanımıyor.
Sorumluluktan kaçamazdı. Tatili geçirmeye gelen oğlu Samansur da söylemişti: "Artık işten çekil" demişti. Ona belki bu yüzden bekle diyorlardı. Ülkede neler olup bittiğini. Samansur akıllı bir çocuktu. bir geliyor. şimdi de çekip gidiyor" demezler miydi? Bu durumda ayrılırsa vicdan azabından kurtulamazdı. "Ölmesen oba kap. oysa yorganın kulağının arkası yeni yeni hafifçe terlemeye başlamıştı.. "Sen işte böyle bir adamsın" diye nasıl söylersin? 18 Ulu dağlar sisli. Ama bunu Çora görür müydü. Yeni başkan. 99 . ama onu merkezdekiler "biraz daha sabret" diye oyalamaktan başka bir şey yapmıyorlardı. Versindi mahkemeye! Mahkemeye vermekle işlerin düzeleceğini mi sanıyordu? Kaşlarım çatmış. Çora. Her yer balçık. Bahar gelmiş mi.. niçin bekleyeceklerdi? "Aldanov görevi kendiliğinden bırakacakmış" gibi bir söylenti de dolaşıyordu ortada. Çora'nın da ayrılma vakti gelmişti ar-üjt. karamsarlık yiyip bitiriyordu onu. sanki kolhozu düşünen yalnız o imiş. Soğuk bir gidiyor.. işleri yüzüstü bırakarak çekilmek istemiyordu.www. Niçin sabredecek. gerçek yardım gelmeliydi.. puslu. söz vermişti. Bakışları üzgün. Uzun yıllardan beri kalbinden rahatsızdı. Sağlık durumu her yıl daha da bozuluyordu. Çekilmesine çekilirdi ama. Ama.. Hiçbir şey umurunda değildi.. babasından daha iyi biliyordu. meseleleri. Gidecekse bir an önce gitmesi iyi olurdu. Ama bu yardım daha fazla gecikmemeliydi. soğuk bakışlarla gökyüzüne uzanıyorlar. görmez miydi? Herhalde göremezdi. gözleri iyice çökmüştü. bunu bir ar-namus meselesi yapıyor. onun durumunun parti toplantısında görüşülmesi gerektiğini söylüyor. Biliyordu bu hastalıktan kurtulamayacağını. Aslında kaşlarını çatması da. catkannınan turma"' diyordu o içinden. Bu adam "İşleri böyle berbat bir hale getirdiğiniz için sizi mahkemeye vereceğim" demişti. Günlerinin çoğunu merkezde geçiriyordu. bağırıp çağıran ama hiçbir iş görmeyen.cizgiliforum. İşlerin nasıl yönetilmesi gerektiğini söyleyip duruyordu fırsat buldukça. Bir yandan evham. Çora da kendi düşüncelerine dalmıştı. gelmemiş mi belli değil. böbür-kibir oturuyor atin üstünde. Artık ondan hayır gelmeyeceği anlaşılmıştı çünkü. Sözünü yerine getirmeden işi bırakırsa insanların karşısına ne yüzle çıkardı? Ona ne derlerdi? "İşleri karmakarışık etmiş. Bütün dağdakiler suç-luymuş da. bilmeyen bir adamdı. belki yardım gelirdi. İşler de böyle sürüp gidemezdi. Her zaman hastalanıyordu.enginel elveda gülsarı örgütçüsünün altındaki at ter içinde kalmış. kolhozu borç batağına saplamış. Kimbilir. Tepeler güneş görmüyor ve öfkeli. Tanabay söylediklerinde haklı çıkmıştı. Böyle yanındaki gibi bir denetçi değil. SözElvedaGülsan/163 de bitip tükenmeyen işlerin üstesinden gelmeye çalışıyordu orada. beti-benzi sararmış. Gençler iyi öğrenim görüyorlardı. Üzülen yalnız o imiş!. Herkese umut vermiş. belki bir gün işler bilimsel olarak ele alınır ve düzelirdi.com. dudak ucuyla 164/E!vedaGülsan gülümsemesi de yapmacıktı.
Bektay'ın sürüyü bırakıp gidişini bir an bile aklından çıkaramıyor. korasız. Kızarsalar kızsınlar! Sen adamı yemsiz. Cehenneme kadar gitsindi.Baba. onu yerin dibine batıracak sözler bulup söyleyemediği için kızıyordu daha çok. Tanabay'ın da direnecek gücü kalmamıştı artık. Onlara çıkışacak. Kuzular acı acı meleşiyor. Tanabay ölen hayvanları toplayıp dışarı çıkarıyordu ki. İlçe merkezinden gelen biri olmalıydı. Salya gibi laf eden o yeni yetmeye! O sümüklüye! Ömrünü kolhoza adayan kendisi gibi yaşlı bir komünist na1 Ölmezsen vebaya tutul. O iki kişiden biri Çora idi. Aynı anda birkaç koyun birden doğuruyor. kolumu kaldıracak gücüm kalmadı" diyordu. karısının sırtı hâlâ ağrıyor ve kalkamıyordu. . İçindeki o ateş.enginel elveda gülsarı Delik-deşik. Sütü nereden bulacaktı.www. Koranın arkasına geçerek elindeki ölü kuzuları öbür ölülerin üzerine attı. "Ne olursa olacak. Öte yandan. kızı koşarak yanına geldi: . "Yumurtalarını başka kuşların yuvalarına bırakan kökek kuşu gibi. Tanabay onları beklemedi. bir yanda dayanılmaz pis kokularla bunalıyordu.com. Ama yorgaya binmiş olan deri ceketli adamı tanıyamadı. Saçını başını yolsa da. başkanlar geliyor! dedi. sen git annene bak. başka şey düşünmeye çalışıyor.. aç ve susuz bırak. Bir koyun daha kuzuladı. o sevgi uyanıverdi "Görmeyeli çok oldu. Can-baş koyup yaptığı işlerle alay edilmesini aklı almıyordu. kuzuları nereye koyacağını bilemiyordu. gelin bakalım. Kalkmak istemişti ama. Tanabay "yetti artık. Felâket! Bu iki yavru da ölecekti demek! Bu ne uğursuzluk. 100 . "Yaa. Nasıl olsa kolhozdan onun yerine birini gönderirlerdi. koyunlar birbirlerini iterek ayaklarını basacak yer bulmaya çalışıyorlardı. gelin hele!. Bir yanda soğuk ve rüzgâr.. Sonra ağır adımlarla geldi. yatarsan kalkamaz ol! Elveda Gülsarı/165 sil olur da onun çenesini kapatacak bir laf bulamazdı! "Çoban değneğini fırlatıp attı da gitti sümüklü!" Onun bu yaptığını Tanabay'ın aklı almıyordu. utandıracaktı. susuzdular ve sinek gibi kırılıp gidiyorlardı. Öfkesi yalnız onun çekip gitmesine değildi. Böyle bir yerde neler çektiğini anlatma fırsatı doğmuştu. O. "Haa! Gülsan bu!" diye Sevindi. yavruları koyacak sıcak bir yer bulamıyordu.cizgiliforum. bu ne acı! İşte şurada bir yığın koyun ölüsü vardı. belini doğrultamamıştı. Açtılar.Gelsinler! diye mırıldandı Tanabay. yıkık-dökük korada. Bektay'a yüzünü kızartacak. sürüsünü benim sürüme katıp gitmesine de kızmıyorum" diyordu. yetti!" diyor. Bunlar yetmiyormuş gibi. ama bir an sonra yine o olay geliyordu aklına. Koradan çıkınca iki atlı gördü. Öyle yakınıp sızlanmayacaktı. gelin! Tam da zamanında gelmişsiniz ha!" diye söylendi. ama hiç değişmemiş" diye düşündü. acı ve öfke içinde bunalıyordu. Ne de güzeldi yavruları! Ama onları nereye koyacaktı? Analarının memeleri boştu. sonra da ne olmuş bakalım diye görmeye gel! Gelin. öle-yite çalışıyordu. Ama hemen karar değiştirdi. hem de ikiz.
. malların kınlma-| sına sebep olanlar bunlar işte! Bugüne kadar ne yaptınız burada? Komünistleri. Şunlara bak!.Nee! Sen sosyalistlik adına söz vermemiş miydin? . hiçbir şey söylemiyor. İçindeki acının bu dürtüsüyle isyan etti. daha başka diyeceğin var mı? Çora araya girdi: . Sanki içinden onu tutan bir bağ.. boşanmıştı. . . Ama içi acılarla doluydu. Böyle derken. Sonra Tanabay'a döndü: . Aradığı suçluyu bulmuş olmanın sevinciyle ve bu küstah çobana haddini bildirmek.Evet. Dudakları titremeye başladı. Atlar ter içinde. Planı baltalayan. Sonra bağırdı: .Herhalde kuzular benim komünist olduğumu bilmiyorlar! diye patladı Tanabay.Niye öyle konuşuyorsun Tanabay? Neden her şeyi anlatmıyorsun? 101 . bizi geri bırakmaya çalışıyorsun! . kendi örgütünün komünistlerini böyle* mi eğitiyorsun? Bu ne biçim komünist? Sizden cevap istiyo-1 rum! Çora başını öne eğmiş.Rezalet bu! Nereye gitsen aynı şey. Birden öfkelendi.^ meden bağırıp çağırmaya başladı: . Dostunun önünde suçlanacağım. Önce Çora'ya ba-1 ğırdı: "Siz burada ne yapıyorsunuz? Adamların verdikleri 1 sözleri bile bilmiyorlar.Hatırlamıyorum.Evet. Segizbayev'in yüzü birden kıpkırmızı oldu. Ağzına geleni söyleyecekti artık.enginel elveda gülsarı Konuklar koranın önüne gelip durmuşlardı. Olduğum gibiyim.cizgiliforum. Bir an donakaldı ve ağzını açmadı. dizgin kayısıyla oynar gibi duruyordu.com. Bunları Çora'ya bakarak söylüyordu. Bu herif hiç umurunda değildi.İşte. Çora'nın yerine Tanabay cevap verdi: Elveda Gülsan/167 .Ben nasılsam nasılım. evet öylesin! Kolhoz malına isteyerek zarar veren bir halk düşmanısın! Senin gibilerinin partide işi yok! Se/ün yerin hapishane! Sosyalistlik yarışında önümüze engel çıkarıyorsun. onu doğduğuna pişman | etmek için. koyun ölülerini gösteriyordu. Yorganın üzerindeki adam ise 166/ElvedaGülsan 'Ijj i* öfkeli.Neye söz verdin? . Suçlu gibi duruyordu.www. gönlünün yayı kopmuş. zor durumda kalacağını biliyordu.Ne oluyor yoldaş? dedi ölü koyun yığınlarını göstererek. kuzuların da bu yüzden plüyor! dedi Segizba-yev. Tanabay'a selam bile ver. Dünya umurunda değildi. Segizbayev'e dik dik bakarak sordu: . kırbacını uzatıp. üzengiler üzerinde doğruldu. sert bakışlı görünüyordu. soluk soluğa idiler.Eee. Çora'nın yüzü perişandı.. benim yerim hapishane! Hapishane! diye cevap veren Tanabay için bu herifin sözleri bardağı taşıran son damla olmuştu.Söz verdim. Sen komünist bir çoban olduğun halde kuzuFann neden ölüyor? .
büyük bir iş başarmış. Korkudan benzi sapsarı olan Caydar. Tanabay arkalarından koşunca atlarını dörtnala kaldırdılar.Yaa! Demek öyle? Sana da anlatmam gerekiyor öyle mi! Sen niye geldin buraya? Niye geldiniz? Şimdi ben soruyorum: Kuzuların kırılıp gittiğini söylemek için mi? Bunu ben de biliyorum. Ömrüm boyunca ahmaklık ettiğimi. 168/ElvedaGülsan r Korkudan ne yapacağını şaşıran Segizbayev yorganın dizginini çekiyor. Lanet olsun verdiğim söze! Lanet olsun ömür boyu verdiğim emeklere! Hepsinin canı cehenneme! Defol git! Benim yerim hapishanedir! Sen bu deri ceketli yeni efendiyi niye getirdin buraya? Beni çileden çıkarması için mi? Beni hapse tıksın diye mi? Hadi bakalım. Yerden eline gelen bir avuç toprağfalıp üzerlerine attı.www.Ay sen ne yaptın! ne yaptın! . kuyruğunu sallaya sallaya yanında dolanıyor. ama bir yandan da bağırıyordu: . kolhoz için ölesiye-bitesiye çalıştığımı söylemek için mi? Bunu da biliyorum!. Atından indi. Tanabay'ın gözü dönmüştü.. beni hapse tıksana it oğlu it! Bu sözleri Segizbayev'e dönerek söyleyen Tanabay eline bir şeyler geçirmek için arandı. hapishane!" diye soluk soluğa geri döndü.Benim yerim hapishane! Hapishane! Defolun buradan defolun! Benim yerim hapishane! Hapishane! Sonunda "Yerim hapishane.Defol git başımdan! diye Tanabay onu eliyle itti.com. bir değneğe da-ğ yanarak topallaya topallaya kocasının yanına geldi: .Tanabay! Tanabay! Sakin ol. kaçalım buradan. Belime kadar boka battığımı söylemek için mi? Bunu ben de biliyorum.. Köpek de havlayarak atların peşine düştü.Gülsan çekil önümden.enginel elveda gülsarı . Bir daha kaldırdı tırmığı. sizi öldürecek! diye bağırdı. bir daha atın başına indi. yapmamalıydım. bir aferin bekliyordu. . görevini yapmış olmamn övüncüyle.Çabuk. Ama Tanabay onu iterek savuşturdu. Koşarken sendeliyordu. İki adam atlarının başlarını çevirdiler. ileri geri gidiyordu. at şaha kalkıyor. Çora sapsarı olmuştu.Bu yüzden Segizbayev'e kaldırılan tırmık atın başına küt diye indi. aklını başına topla! . Ama Tanabay onun farkında bile değildi. . Tanabay'ın kollarına asılarak tırmığı almaya çalıştı. gemin neden dudaklarını yırtarcasına gerildiğini ve hayvanın şimşek çakan gözleriyle* ona çılgınca baktığını Tanabay anlamıyor. Gülsan'nın kafasının neden öyle inip inip kalktığım.cizgiliforum. Köpeği. çekil! İndireyim şu tırmığı deri ceketli herifin kafasına! Genç yardımcı kadın koşarak geldi.Boş yere vurdum. Bir yandan da bağırıyordu: . Bu sırada Çora da sıçrayıp atına atlamak fırsatını buldu: . Arkasında duvara asılı duran tırmığı kaptığı gibi Segizbayev'in üzerine yürüdü "Defol buradan it oğlu it! Yok ol!" diye Segizbayev'e vurmak için tırmığı kaldırdı ve başladı savurmaya.Boş yere de ne demek? Çok kötü oldu! Elveda Gülsan/169 102 .
Böyle deyince de yine kuşkulara kapılıyordu. O şartlarda işlerin nasıl yürütüldüğüne kendileri karar versinlerdi. Ne var ki öfkeye kapılıp ağzına geleni söylemişti: Kolhoz için o güne kadar yaptıklarını kötüle-miş. "Gülsarı'yı kan ter içinde bırakıp hayvanın kılları çizmesine yapıştığına göre. İbrahim de bekliyordu. Tanabay Bakasov.cizgiliforum.Bakasov yoldaş. Hükümet temsilcisine el kaldırmıştı. Bekleme odasında. 19 O olaydan üç gün sonra.Ağlama Tanabay.ne diye işi uzatıyorlar?" diyordu Tanabay. Karısı arkasından tutup sırtım sıvazlayarak: . Bu üç gün içinde uzun uzun düşünmüş.Aklım mı oynattın sen! Ne yaptığım biliyor musun? Elbette biliyorum. Bunca emek vermekle aptallık ettiğini söylemişti. giriniz! dedi. Üzerinde Gülsa-rı'nın teri ve tüyleri bulunan çizmeler. parti ilçe komitesi olağanüstü toplandı. kargışlar yağdırmıştı.enginel elveda gülsarı . başka çobanlara kolaylık sağlarlar.Yorgaya boş yere vurdum. "Beni cezalandıracaklara cezalandırsınlar" dedi kendi kendine. 103 . Sonra sustu. hüngür hüngür ağlamaya başladı. nedense. Tanabay başını kaldırıp bakmamış. İbrahim." Ne olacaksa bir an önce olsun!" O kapalı kapının ardında herkes toplanmış olmalıydı. Belki her şeyi anlatırsam. vurmamalıydım. her şeyi anlatırsam." Fakat bir dakika sonra başından geçenleri tekrar hatırlayarak. "Artık bana kim inanır?" diyordu kendi kendine. ... nasıl yaşadıklarım öğrenirler belki. çizmelerine yapışmış Gülsan'nın sarı tüylerinden tanımıştı. "Belki bunun başkalarına bir yararı olur. çoban Tanabay'ın ensesine bakıp içini çekiyor. yumruklanm sıkıp dizlerinin 170/ElvedaGülsarr arasına kısürıyor. anlayış gösterebilirler. pek acelesi olmalı" diye geçirdi aklından. uykusuz geçen geceleri. Çobanların nasıl çalıştıklarını. İki büklüm olarak çöktü. keçe çadır bile olmadığını. hiç konuşmuyordu. hiç suçum yok!" diyordu kendi kendine. dedi Tanabay soluğu kesilerek. Ama mesele de bundan ibaret değildi. Bektay'ın çekip gittiğini. nasıl bir kış geçirdiğimizi. Birkaç dakika önce Çora da girmişti içeri. ağlama! diyor.com. Yaptıklarına pişman değildi. yem ve ot bulunmadığını. ben suçlu değilim. acılara gömülüyor. Ben bir halk düşmanıyım. Elleriyle yüzünü kapattı ve sarsıla sarsıla.www. O güne kadar kocasının ağladığım hiç görmemişti. Tanabay'ın önünde biraz duraladı. Tanabay başını kaldırıp bakınca kapının ardında gözden kayboldu. yandaki bekleme odasında çağrılmasını bekliyordu. kuşkusuz bu ağır bir suç idi. ama kendisi de ağlı-jferdu onunla birlikte. onu. Diken üstünde oturur gibiydi. kendisinin suçlu olup olmadığına karar verememişti. "Bunun ne işi var burada? Leş bekleyen kuzguna benziyor" diye düşündü Tanabay ona sırt çevirerek. Neden sonra kurul yazıcısı kapıdan uzatıp: .. "Hayır.Yaptığı terbiyesizlik için her cezaya razıydı. "Ne diye bekletiyorlar. Çağrılmayı bekleyen Tanabay için vakit geçmek bilmiyordu.
hırıldayarak soluyordu.cizgiliforum. Her şeyi. Tanabay.enginel elveda gülsarı Tanabay irkildi.Oturunuz! diyen ilçe kurulu birinci sekreteri Kaşka-tayev. Bu anlatılanlar arasında Tanabay'ın reddedeceği hiçbir şey yoktu. uzun masanın ucundaki sandalyeyi gösterdi. Çobanların her zaman 'o yok. Birinci sekreterin sağ yanında azametli bir tavırla Segizbayev oturuyordu şimdi. Sonunda. Tanabay konusundaki olumsuz tavrını apaçık belli ediyordu. Segizyayev'in kendi yerine göz diktiğini seziyordu ama. yeşil çuha üzerinde parmaklarını sinirli sinirli hareket ettiriyordu. En solgunu. "Bakalım ne olacak?" der gibi bir bekleyiş içindeydiler. Tanabay içinden "bunlar kollarını iyice sıvamışlar" diye düşündü. . Gözlerindeki bulanıklık geçmemişti daha. Gözleri iyice açıldı. yüreği hızlı hızlı çarpmaya başladı. Kendini küçük düşürmeyecek bir çözüm yolu arıyordu kafasında. Bu kâğıt. dedi kelimelerin üzerine basa basa. ifade tarzı pek ağırdı. kabından dökülen cıva gibi bir anda dağılıp gitti kafasında. Bu..Segizbayev'in kendisinden de 172/ElvedaGülsan kötü ve korkunçtu. Onu görür görmez nefreti uyandı. yüzünün bütün kanı çekilmiş olanı ise Çora. Çora. bu iğrenç rapora karşı koyacak gücünün olmadığını anladı. bu yok' yakınmalarından farklı bir değeri olmayacaktı bu sözlerin. Onun karşısında kolhoz başkanı Aldanov vardı.www. Bu korkunç. Başını kaldırıp masanın çevresindekilere baktı. gerek sözle. "Aktaş" kolhozunun çobanı Tanabay Bakasov'un. Her yanını ter bastı. kurşun gibi ağırlaşan ellerini dizlerinin üzerine koyarak oturdu. Ama raporun genel havası.Sözde komünist demek istiyorsunuz herhalde. Aklını 104 . hepsi olmuştu. İçlerinden biri: . gerginliğini otoritesini sarsacak noktaya getirmeden işi nasıl bir çözüme kavuşturacağını pek bilemiyordu. Suratı asıktı. Bir anda gözleri kararmış gibi herşey bulanık göründü. Kaçkatayev. "Merhamet bekleyecek değilim. gerek fiille işlediği suçlar tek tek anlatılıyordu. Niye merhamet bekleyeyim ki? Suçlu muyum ben?" Kendisi için bir karar vermek üzere toplananların birbirine gizli rakip iki gruptan oluştuğunu ve bu olaydan iki tarafın da kendilerine bir pay çıkarmak için çırpındıklarını Tanabay bilmiyordu.com. Tırmıkla saldırabileceği bir şey değildi bu kâğıt. Orada duran adamlar bir sis bulutu içindeydiler sanki. Bu sözlerin hiçbir önemi yoktu artık. diye mırıldandı. masanın uç tara-ûnda Tanabay'a yakın yerde oturuyor. Elveda Güisan/171 Masada oturanlar arasında en kara suratlısı dalağı patlamış gibi kızanp bozaranı Segizbayev idi. Raporda. Parti sekreteri.Komünist Bakasov'un durumunu konuşacağız. Tanabay'ı karamsarlığa düşürdü. Yürek atışları kulağının içinde güm güm ederek içeri girdi. herkesi açık seçik görüyordu şimdi. Segizbayev'in raporunu okudu. Kendini savunmak için söylemeyi düşündüğü şeyler. birinci sekreter başını önündeki kağıtlardan kaldırdı: .
öyle! Bunun ne demek olduğunu. Kabadayılarla başa çıkmak için başka usullerimiz de var. işlerin fena olduğunu görünce çok üzüldüm. yoksa başkaları da mı var? Bunu bilmeliyiz. "Yeni efendi" imişim. Anlattıklarının doğruluğunu kabul ediyor musunuz? . Bu sözlerimle ona hakaret ettiğimi kabul ediyorum. Bazı yoldaşları uyarmak isterim ki. Savaşın ilk gününden sonuna kadar ateş altında yürümüştü. demek oluyor ki partiyi temsil ediyorum. onun gibi düşünenlerden sorumluyuz. Aldanov: "Gördünüz mü nasıl işler oluyor?" der gibi. Segizbayev'in konuşması. masadakilere tek tek baktı. Herkesi süzüyor. Bu görüşte olan yalnız Bakasov mu. Ah. Şaşırmışlardı. parti üyesi Segizbayev yoldaşın raporunu dinlediniz.com.www. partinin aşağılanmasına izin veremem. bütün vücudunu kevgire çeviriyordu. şimdi olduğu gibi çığlık çığlık yanacağını aklına bile getirmemişti.. Meselenin bir de ÖQür yanı var. Yani halkı ezen bir ağa! Evet. Mesele. bunu görmezlikten. ah! Neler geçmemişti Tanabay'ın başından. Biz hepimiz. Bu olay. dedi Tanabay suratını asarak. Kendisinden özür dilemeyi de düşünüyordum.Parti üyesi yoldaşlar.. Bu yoldaşlara şunu söylemek istiyorum. Ama mermiler vücuduna tam isabet ediyor.! Kiminle. böbürleniyordu.. bir yukan tırmanıp ağzına geliyordu. evet. bir Sovyet vatandaşı ve partinin temsilcisi olan ben. ama ne kendisinin. bir kopmuş gibi çöküyor. Böyle olunca da. Bakasov'un tehlikeli ve tavırlarının düşmanca olduğunda ısrar ediyorum. Aktaş kolhozunda hayvanlarla ilgili durumu. Segizbayev söz alıp konuşmaya başladı: . Ben ilçe parti komitesini temsil ediyorum. "Deri ceketli" sözünü bir yana bırakalım. "Yeni* efendi" demek de ne oluyor! Bakasov'a göre ben. tıpkı cephede olduğu gibi uğulduyordu kulaklarında.Evet. ilçe parti komitesinin ideolojik çalışmalarda başarısız olduğunu da gösteriyor. Ey Tanrım! 105 .Bakasov yoldaş.enginel elveda gülsarı mı kaçırmıştı? Bu korkunç -apcr karşısında onun söyleyeceklerinin ne değeri olurdu \v. "Senin yerin parti değil. Yüreği. ne de bir başkasının. Elveda Gülsan/173 Bakasov gibi komünistlerden. Eğer bu basit bir kabadayılıktan ibaret olsaydı. komünist Bakasov'un davranışı basit bir kabadayılıktan öte bir durumdur. hapishanedir" dedim. O raporda yazılanlardan hepsi korkmuş gibiydi. Kimse bir şey söyleyemedi. duymazlıktan gelemem. partiye kayıtlı komünistlerle kayıtlı olmayanlar arasında yürütülen siyaset ve eğitimle ilgili çalışmaların hiç de iyi gitmediğini göstermesidir. Ama haklı olduğumu görüyorsunuz. nasıl çarpışırdı? Raporun okunmasından sonra Kaşkatayev Tpnabay'a sordu: . Bu olayın en önemli yanı. izin verirseniz ben durumu biraz açıklamak istiyorum.cizgiliforum. Onun için o sözlerimi geri almak şöyle dursun. Bakasov'un beni aşağılaması da değil.. Bakasov komünistlik adına verdiği sözü unuttuğunu söyleyince ona "halk düşmanı" dedim.ard niyetini anlıyor musunuz? Daha başka bir şey söylemeye gerek yok sanırım. inanın ki onu bu kurula getirmezdim. Bana "Deri ceketli yeni efendi" dedi. yüreğini. Sonra güm! diye aşağı ve hop! diye yine yukarı çıkıyordu.
Şimdi bunu kanıtlayamam. Bir hükümet temsilcisine görevi başındayken saldırmıştır. Hele onun parti üyesi olarak kalması. Elveda Gülsarı/175 . Bütün bunlar kimin umurunda? diye düşünüyordu." Segizbayev aşın isteklerde bulunduğunun farkındaydı.com. . "Deve istiyordu ki biye1 alabilsin. kolhozun parti örgütleyicisi Çora Sayakov'un da önünde açıkça söylemekten çekinmedi. maddesine uymaktadır. Suçu. Yine de çocuk sayılırdı daha. bence asla mümkün değildir!. parti içinde herhangi bir yerde bulunması. hepsini bastır.Suçlu olduğunuzu kabul ediyor musunuz? . Oradakilerin en genciydi. yıkık-dökük kora için. Hepsi söylendi zaten. sürgüne tutulan. komite Tanabay'ı mahkemeye sevketme kararı almazsa. Bunu.www. Ceza Kanununun 58.. 106 . Senin yaşındayken ben de öyle yapardım. Çakıyor ha çakıyordu!.Yani siz kendinizi herkesten daha akıllı mı sanıyorsunuz? . Omuzunda komsomol rozeti bulunan bir genç ayağa ilkti. Sesiyle olduğu gibi.. . Bu odadan suçlu olarak çıkmalı ve tutuklanmalıdır. baş dayanağım olan armanım (ülküm) ne oldu? Nereye gitti? Ölesiye-bitesiye çalışmamın sonunda.. . savunmamı niçin dinleyeceksiniz? Ne isterseniz yapın. İçinden "Hadi evlat.Söz istiyorum! dedi bir ses. hiç değilse partiden çıkarılmasını istiyordu. Kaşkatayev sinirlenmeye başlamıştı: . kırılıp giden kuzular için.. Bizim sosyal düzenimizin hepsinden nefret ediyor. siz bilirsiniz. gürle bakalım. . ömür boyu çabalamam. Onun bu davranışlarının Ceza Kanununa göre cezalandırılması gerekir.. kolhozdan nefret ediyor.cizgiliforum. hiç acıma. beti benziyle de çocukluktan henüz çıktığını belli ediyordu. Bakasov suç işlemiştir. Kimsenin gözünün yaşına bakmazdım" diye geçirdi aklından. emeklerim.Siz kendinizin samimi bir komünist olduğunuza inanıyor musunuz? 1 Biye: Dört yadını geçmiş dişi at. Sosyalist rekabetten nefret ediyor.Hayır.''•Kaşkatayev bu isteğe karşı çıkamazdı ve bu da Segizbayev taraftarlarının gücünü arttırırdı. Segizbayev'in dili bir çekiç. "Raporumda belirttiğim hususlara bir kez daha kısaca değinmek istiyorum: Bakasov bizim yönetim düzenimizden. tam tersi.Hayır.enginel elveda gülsarı Hayatimin aslı haline gelen çalışmam. ola ola 'halk düşmanı' mı olacaktım? Bana böyle mi diyeceklerdi? Bir gün bana böyle diyeceklerine asla inanmazdım! Ben zavallı. . Onun için. kendinizi savunmak için ne diyeceksiniz? dedi. kendimin herkesten daha ahmak olduğumu düşünüyorum. her kelimesi de bir çivi idi. Tanabay onu yeni farkediyordu. Demek oluyor ki ben başından beri hep bir halk düşmanıymışım! Öyleyse benim fikirlerimi. talihsiz Bektay için dert174/ElvedaGülsan lenip duruyorum.Hiçbir şey.Bakasov yoldaş. Beni yanlış anlamanızı istemiyorum.
onun ne durumda. Sürü bakımının ne «lduğunu.. Sanki. Bir komünistin meselesi var. kurulumuzda bir yoldaşımızın durumunu tartışıyoruz. ot var mı? Ben de bir çoban çocuğuyum. Segizbayev onun sözünü keserek karşılık verdi: . bu yaşlı. Biri araya girdi: . o duruma çobanın sizden daha az üzüldüğünü mü sanıyorsunuz? Bunu hiç düşünmediniz mi? Onun sürüsüne vardığınız zaman. tartışılmasını talep ediyorum.. bana da halk düşmanı deyin bakalım. gerçekler gerek. kırlarda sık sık dolaşırım. . dedi Kerimbekov. Oralarda genç çobanlarla konuşurken utanıyorum. Bu hayalden Kaşkatayev'in sesiyle sıyrıldı: . Öfkeli. Bir de şu var: İşler hep eskisi gibi gidiyor. biz de bir suçluyu yargılamıyoruz. hangi şartlar altında yaşadığını sordunuz mu? Kuzuların neye kırılıp gittiğini sordunuz mu? Kendi raporunuzdan da anlaşıldığına göre. somut kanıtlar. merhamet duygularımızı uyandırmaya çalışıyorsunuz.Konuşun Kerimbekov.Kerimbekov yoldaş. Sanki gök gürlemesi onun içinde kopmuştu ama sesi duyulmuyordu. toprağı çiğneyerek bozduğu ekin tarlası gözünün önüne geldi gitti.Yaa. .Ben Bakasov yoldaşın davranışım doğru bulmuyorum. Segizbayev yoldaşın sözlerine de katılmıyorum. İşte bunun için utanıyorum. bizim gönlümüzü yumuşatmaya. Biraz duraladı. Kolhoz koralarının ne durumda olduklarını gördünüz mü hiç? Yem var mı. kuzuların neden kırılıp gittiklerini çok iyi bilirim.Affedersiniz ama. Bu durumları görünce insanın içi kan ağlıyor!. dedi Kerimbekov. suçlayıcı konuşmasına devam etti: Kolhozumuza en çok emeği geçmiş. Bize Tarım Enstitüsünde öğrettikleri gibi değil. tecrübeli komünist çobana hakaret etme yetkisini size kim verdi? Hadi. Siz bunu kolhozun durumuna çok üzüldüğünüz için yaptığınızı söylüyorsunuz. Yine o anda baştan başa irkildi. Bu davranışı için partiden bir ceza alması gerektiğine de inanıyorum. bulutlan ve karanlığı yararak çakan şimşeğin o bir anlık ışıltısında görmüştü o tarlayı. Onlardan çok şey istiyoruz ama gerekli yardımı yapmıyoruz. onun üzerinde duruyoruz.. işlerin ne durumda olduğunu. Kolhozlarda kuzulama döneminde çobanların ne zor günler geçirdiklerini bilmeyen var mı? Ben görevim gereği dağlarda.cizgiliforum.enginel elveda gülsarı O anda. -Kerimbekov serinkanlı olmaya çalışıyordu.com.Ben burada Segizbayev yoldaşın tutumunun ve onun davranışının da ele alınmasını. Ancak ben.. Duygu denen şeyi sakız gibi uzatabilirsiniz. oraya varır varmaz bağırıp çağırmaya başlamışsınız. Kulıbay'ın buğdayları söküp çıkararak.Hepimiz aynı kurallara bağlıyız. demek böyle? Komsomollarda iş ve disiplin böyle mi oldu? Kurallar böyle mi oldu? 176/ElvedaGülsan . Bize duygu değil kanıt gerek. İşte onun için "Bakasov yoldaş niye öyle davrandı?" diye düşünmeElveda Gülsan/177 107 . Sinirlerini yatıştırmaya çalışıyordu ama bunu başaramadı.www. Peki. burası bir mahkeme salonu değil.
İlçe Merkez Komitesinin aldığı ka. Hadi ezdiniz. ne akılsız imişim meğer ben! Kolhoz için. O hareketi elbet bir ceza görür. ama açıklamak istediğim. merhamet duygulan yerine. Ama Tanabay yıkılmış... Çora. siz kolhozun parti örgütleyicisi olarak. . Bunu herkes kabul eder.ran daha sonra kolhoz komünistlerine bildirirsiniz. 108 .Her şeyden önce ben. . raporda yazılanların doğruluğunu kabul ediyor musunuz? diye sordu Çora'ya. komünist Bakasov ağır bir suç işlemiştir.Açıklamak istediğim. hepimiz için yapılmış gibidir.www. kolhozun en iyi çobanlarından biridir.. kendinden geçmiş. Hem siz Segizba-1 yev yoldaşa bu olayı bu kurula bildirmemesini niçin rica et-f tiniz? Onu şikâyetten niçin vazgeçirmek istediniz? Meseleyi örtbas etmek.Buna gerek yok. halk düşmanıymışım! Madem ki öyle diyorsunuz. Bakasov meselesini kendi parti örgütümüzde ele almamıza izin verilmesini isterdim.cizgiliforum. Artık parti içinde ona yer yok. silkeleyip atyı artık beni! Artık hiç birşeyin önemi yok benim için. dedi. öyle olsun! Hepinizin canı cehenneme! Bunun başkalarına bir yaran olacaksa hiç üzülmezdim. komsomol işlerini haleyola sokmak için kafa yorsamz daha iyi edersiniz.com..enginel elveda gülsarı miz gerek. Sayakov yoldaş.Neyi açıklayacaksınız Sayakov yoldaş? Bakasov'un partiye karşı davranışı ve sözleri apaçık değil mi? Açıklanacak başka bir şey yok. duygu da duygu.. Kerimbekov yoldaş. Bu ne biçim hareket? Hiç böylesi görülmüş müdür? Temsilcilerimize hiç kimsenin tırmıkla saldırmasına göz yumamayız. Başka söyleyecek bir şeyiniz var mı? . saklamak mı istiyordunuz? Ayıp! Oturunuz! Böylece tartışma başladı. Bakasov'un saldırısı hepimizi ilgilendirir. beti benzi sapsarı olarak sandalyeden usulca kalktı: . Aslında bu olaydan siz de sorumlusunuz." diyordu içinden. dedi. Makine ve traktör istasyonunun müdürü ile ilçe gazetesi redaktörü. Bana göre Burada bulunanların hepsi kabul eder ki.. parti yetkilisinin otoritesini sarsacak bir davranışı hoş göremeyiz. Siz.. Böyle birini o davranışta bulunmak #i zorunda bırakan. ne uğruna canımı dişime takarak çalışmışım? Buradakilerin hiçbiri dağdaki sürülerle ilgilenmiyor! Umurlarında bile değil! Ne budala. Bir ara Tanabay'ı savunmada başarıya ulaşır gibi oldular. onların ne konuştuklarını dinlemiyordu bile. Kaşkatayev'in keyfi kaçmıştı: .Neyi açıklayacaksınız? .. siz bizi asıl meseleden uzaklaştırı-yor. koyun ve kuzular için ömrümü harcadım. Komünistleri eğitme görevini gereği gibi yapamadığı178/ElvedaGülsan Elveda Gülsan/179 nız için size de bir ceza verilmesi gerek.konuyu saptırıyorsunuz Kerimbekov yoldaş. İş iştir.Evet.Oturunuz. O durmadan kendi kendine sorular soruyordu: "Ben ne uğruna hayatımı adamış. onu bu duruma getiren nedir? İşte bunu düşünelim. hayatımı buna harcamış olmam. Kerîmbekov'u desteklediler. ama şunu da düşünün: Bakasov. Üstelik tehlikeli bir adammışım.. . onların umurunda değil. hoşgörü. Bu yaptıklarım.
Bir dakika yoldaş Kaşkatayev.Tutanağa geçin: İlçe Parti Komitesi kararıyla. ne dediğini bilmiyor! diye bağırdı Seğizbayev oturduğu yerden. Kurul üyesi yoldaşlar. Ama ona artık partide yer verilemez.. fazlası değil. İsterseniz çağıralım. ilçe komite üyesi Seğizbayev yoldaşa da tekdir cezası verilsin. . Bu önerinin oya konulması durumu değiştirmez.Ben Segizbayev'e tekdir cezası verilmesini öneriyorum. Kendinize gelin.Bakasov yoldaşın parti üyeliğinden ihracı konusunda bir öneri var. bana bu tehditleri savururken duyan tanıklar var. hakaret ettiği. şu anda bekleme salonunda oturuyor. Bu kadarı yeter zaten." sözlerini duyunca anlayabildi.Sakin olun yoldaşlar! dedi Kaşkatayev. Tanabay Bakasov parti üyeliğinden çıkarılmıştır. köstek. Disipline uymanızı rica ediyorum sizden! Artık her şey ilçe merkezi komitesi birinci sekreterine kalmıştı. 180/ElvedaGülsan "İşte bu da bitti" diye düşündü Tanabay. O... 109 . Ama Kaşkatayev'in kafasında başka bir hesap vardı ve bunu da oya sundu: .Sayıklıyor. Bu konuda Seğizbayev yoldaşa hak veriyorum. Kabul edenler?. herkesin önünde beni kafamı kırmakla tehdit etti.Bakasov'u mahkemeye sevketmeye ve aleyhinde bir dava açmaya gerek yok sanıyorum. Oturun.Gereği yok. Tanabay onun yüzünün aldığı biçimden. Tanabay kalkan parmaklara bakmıyor.. Her yanı buz gibi soğumuştu. . Kaşkatayev henüz oyunu bildirmemişti. partinin ilçe merkezi kurul toplantısında bulunuyorsunuz. bakındı. ama neye öfkelendiğini ancak "Zincir. yorga Gülsan. bir parti üyesi olan Bakasov'a onur kırıcı sözler söylediği.enginel elveda gülsarı Kolhoz başkanı Aldanov söz aldı.www. Bir an durdu.com. Sıra oylamaya gelmişti. hiçbirini görmüyordu. büyük bir hata yapmıyor muyuz? Bir öneri daha var: Baka-sov'a ağır bir uyarı ve tekdir cezası verilsin. Kerimbekov oturduğu yerden fırlayarak bağırdı: „ * . bir komite temsilcisine ya-kışlnayacak bir yöntem kullandığı için. sonucu ancak Kaşkatayev'in yazıcıya verdiği emirden çıkardı: . Aldanov köpürüyordu: . Şimdi oyunuza sunuyorum: Bakasov partiden çıkarılsın diyenler el kaldırsın! Kurul yedi üyeden oluşuyordu.. el-kol hareketiyle konuşmasından bir şeylere çok öfkelendiğini anlamıştı. bunun için de oylanması gerekmezdi.. Bunlardan üçü Baka-sov'un ihracı lehinde.Sonra ne oldu sanıyorsunuz yani? Olan şu: Biz ata zincir vurmak zorunda kaldığımız için. Kaşkatayev yoldaş. üçü de aleyhinde olduklarını bildirdiler.cizgiliforum. Kaşkatayev de Segizbayev'in isteği doğrultusunda karar verdi: . Bunu öneriyorum. dedi Kaşkatayev sert sert. . Kerimbekov ısrar ediyordu: . Sonra "çıkarılsın" diye el kaldırdı.. Aynı zamanda. Evinizde değil. .Kerimbekov'un önerisini kabul edenler.
Hemen az sonra Kaşkatayev sinirli sinirli konuştu: . nereye gidiyorsunuz? diye durdurdu onu Kaşkatayev. Bu sırada hemen ardından kendisine hitap eden bir ses duydu. 110 . güneş pınl pırıl. Ona el kaldırmış. Seni mahkemede yargılanmaktan. İşte böyle evlat. Yalnız şunu söyleyebilirim: Ben suçlu değilim. Konuşan Kerimbekov idi ve sesinde bir içtenlik vardı: . arak her şey bittiğine göre. hapisten kurtardı. ne diyorsunuz bu olanlara. Üyeler. dağlara kavuşmak en iyisiydi. Segizbayev böylece tekdir cezasından kurtuldu.Bakasov. er-geç partiye dönebileceğinizi umuyoruz. Tanabay da her şeyin bittiğini düşünerek kimsenin yüzüne bakmadan. o ağır darbeyi hafifletmeye çalışıyordu ve Tanabay onun karşısında kendini pek acemi görüyor. Sonra yine hiç kimseye bakmadan gitmeye hazırlandı. Kaşkatayev'in buz gibi soğuk ve cilalı masasımn üzerine bıraktı. Kılıf ince bir kayışla boynuna asılıydı. samnm bizim kapılar sana açılmaz! Binadan dışan çıkınca Tanabay serinkanlı.com. Ama bunu açıklayamıyorum. Kart. oyun oynuyorlardı. üçe karşı dört oyla önerinin reddedilmesini sağladı. bu yandan insanlar gelip geçiyordu. masamn üzerine bırakın. güzel bir akşamüstüydü. üç aleyhte el kalktı. Parti sana doğru yolu gösterdi. Kılıfı çekip çıkardı. Parti üyesi kartını teslim ediniz. onun omuzlanndaki kaygı yükünü. Sen ise hâlâ kırgınsın. Artık parti üyesi değilsiniz.Yoldaş Bakasov.cizgiliforum. Böyle olunca. O yandan. sonuçtan memnun değilsin. Aşın bir serinkanlılık idi bu. kalkıp kapıya doğru yürüdü.enginel elveda gülsarı Yine üç lehte. kusacakmış gibi iğreniyordu. Biz kapılann tamamen kapanmadığını. HerhalElvedaGülsan/181 de bir söyleyeceğiniz olmalı ama tek söz etmediniz ve belki de bunlann sebebi çektiklerinizdir. hakaret etmiş olsam da suçlu değilim. Vücudunun kokusu ve sıcaklığı sinen kılıfı. Bir şey söylemek ister misiniz? Ne düşünüyorsunuz? Tanabay dönüp baktı. .Bırakmam mı gerek? dedi Tanabay. Demek sen parti üyesi olmaya da lâyık değilmişsin. neye baksa. bir deri kılıfın içindeydi. yerlerinden kalkmaya başladılar. daha da eziliyordu. Kendisinden bile iğreniyordu sanki. Bu kadan kötüydü. sabırlı görünüyordu. burada herkesi susturamam M. . Bırakırken masamn soğukluğunu hissederek ürperdi. . gitmek için kımıldamaya. Ama Tanabay bütün bunlan çekilmez buluyor.www.Evet.Ne diyebilirdim ki oğul. Komite binasının önündeki alanda çocuklar koşuşuyor. Hava sımsıcaktı. Bu deri kılıfı Caydar dikmişti. Ezici bir sessizlik vardı. Ve yine Kaşkatayev Segizbayev lehinde oy kullanarak. Olardan şimdi şimdi anlıyordu. Karşısındaki tanımadığı o delikanlı. Bir an evvel gitmek. üye kartım çıkarmak için elini koynuna soktu. Büyük bir üzüntü içinde: J . ceketinin altındaki kazağın iç kısmında. Üyelik kartını taşımaya hakkınız yok! Tanabay.Hımmm! Demek partiye güceniksin yani? Dikkat et yoldaş. Daha kötü bir şey olmadan gitmeliydi buradan.
hep yöneten kişi olmuştu.cizgiliforum. kollarını gevşetti.. Ömür boyu önemli işler de bulunmuş.. eski bir dosta bakar gibi baktı kara gözleriyle. Beni bağışla. hayvandı işte. İşlerin. Kendi atına atlayarak. Nereden öğrenmişti bütün bunları? Doğru: Kendisi cahildi. Yine yüreği sızladı ve kaşlarını çattı. Derdim çok büyük Gülsarı. içi kaltı ravuk=Dışı parlak. evin girişiyle konuk odasımn baş köşesine giden yol gibi güzeldi. Tanabay ona bakmadan: . Segizbaye ve Kaşkatayev gibilerinin söyledikleri gibi olmadığını bil miyor muydu? Onların sözlerinin "Dışı cıltıravuk. iki komünist olarak ko-nögalım. Tanabay sert bir şekilde sözünü kesmişti çünkü: . Sadece kendini öyle gösteriyorsun. Çora da onun için eskisinden farklı bir kişiydi artık. Ağırlığını bir ayağından öbürüne geçirdi. .Bana gücenme Gülsarı. Nerede. Şimdi ne yapacaktı ki? Halk ona güvenmişti. Hep çekingen. söz dinleyen bir öğrenci gibi başını kaldırmadan oturmuştu yerinde. aradım bulamadım.. çalışmak. Peşinden koşan yorgayı nal seslerinden tanımıştı.ensesi.Ne istiyorsun? Sen kendi yoluna git! . * Çora ona. Ah Gülsan. Sonra. içi karanlık ve soğuk" olduğunu "ho lâf-boş lâf' olduğunu bilmiyor muydu? Bu Çora kimi kandı rıyordu? Niçin kandırıyordu? Elveda Gülsarı/183 Çora ona yetiştiği. Gülsan kendi atının yanına bağlanmıştı. . ama gitmişsin. . Gövdesi tunçtan bir heykel gibi güçlüydü.www. durduğu yerde ayağını oynattı. Yanına yaklaşın182/ElvedaGülsan ca. terlemiş atının gemini çekip onunla yanyana koşturmaya başladığı zaman da dönüp bakmadı ona. bilmek istiyorsan. Aradım.com. çok büyük! Atın boynuna sarıldı ve gözyaşlarını tutamayarak hüngür hüngür ağladı.Elbette söylerim. komünist de değilim artık. Hiç değilim! Sen de uzun süredir komünist olmaktan çıktın. kanı ise kararıp kaskatı olmuştu sanki. Aleksandrovka yokuşunu geçtikten sonra yetişti. ah! Onun boynu. bütün işi çalışmak. Ben dobra dobra söylerim. Biraz bana bak. Arkasına dönüp bakmadı. . Tanabay'ın ona doğru geldiğini görünce. Mutlaka düşüne taşına söylüyordu.Bunu söyleyemezsin! dedi Çora üzüntüyle. Öfkesi kaynayan kazan gibiydi. ölçüp biçip konuşmasını öğrenemedim daha. beraber döneriz diye aradım seni.enginel elveda gülsarı Atlann bırakıldığı yerde. Oysa Çora okumuş biriydi. İki eski dost. ne 111 . unut gitsin! diye fısıldadı yorgaya. hayvanın başını dağ yoluna çevirdi. Tanabay'ın tırmıkla kafasına vurduğunu unutmuş olmalıydı.Ben senin dostun değilim. Ne de olsa attı.Hey Tanabay. yine çalışmaktı. diye söze başlamıştı ki dilini ısınp susmak zorunda katdı.Seninle konuşmak istiyorum. sus-pus olmuş. nasıl konuşulacağını. gelip geçen insanların önünde öyle ağlamaktan utanarak kendini tuttu. O ise halka doğruyu söylemekten korkuyordu. hep ihtiyatlı. Ne yapmıştı bugün? Kaşkatayev sesini yükseltir yükseltmez. Bana sırt çevirme Tanabay.
Tanabay atının başını çevirdi. sızılarla geçen ömrünü de damla damla tüketiyor ve Çora. diyor.Oy kalbim! Göğsüm! diye inledi Çora. dudaklarını ısırıyor. Çora adamların gelmelerini beklerken zaman hiç bekElveda Gülsarı/185 .. çağırdıklarının gelmesini bekliyordu. her derdi sinesine çekerek ve 112 . sapsarı olmuştu. Bütün bunları Tanabay göremedi. Tanabay'a bir şeyler söylemek için elini uzattı. bir eliyle kalbini bastırıyor. Tanabay'la konuşmaya çalıştığını sanıyordu. Durup dinlenmeden. Ççra'nın yüreğine bıçak gibi saplanan o sözleri söyledikten sonra ardına bakmadan gidiyordu. Geçen her saniye. Tanabay'ın ardından bağırmak istiyordu. köye döndükten sonra bir süre samanların üzerine uzanıp dinlenmiş. Gözleri göz çukurlarına baüp yitmiş gibiydi. o zaman kendini hâlâ at sırtında. Orada sobayı yakmaya çalışıyor. Çora. . Yorga. iç çekip başını sallaya sallaya yine ön odaya geçiyordu. ancak bunca yıl sonra. Kulaklarını kıstı. çabuk gelsinler. Tutamadığı dizginler Gülsan'nın boynundan sarkıp sallanıyordu.enginel elveda gülsarı söyleneceğini öğrenemedim. Oysa Tanabay. Burada yolumuz ayrılıyor. Eyerdeki adam acılar içinde kıvranıyor. Ara sıra gözleri kararıyor. yelesine yapışıp soluk almaya çalıştı. arada bir çıkıp kapı aralığından Çora'ya bakıyor. ağzını burnunu iyice açarak güçlükle soluk alıyordu. Zor duruyordu atın üstünde.cizgiliforum. "Gülsan. sonra aynı elini göğsüne bastırdı. adamın sesinden ürkmüştü. lemiyor. Acıdan inliyor. bu son saatlerinde anlıyordu hayatın değerini. çabuk! Çabuk! . Sesi çıkmıyordu. damla damla akıp gidiyordu.. Göğsünü masaya dayamış.Ne oldu? Acelen ne? .. tarlaların içinden sürüp uzaklaştı.Ben bilmiyorum. 20 O akşam.Hey! Kim var evde? Dışarı çıkın. Çora'nın acılarla. yoldan ayrıldı. dalıp gidiyor. Çora gönderdi. hinldayarak koşmaya başladı. şimdi onların bir an önce gelmelerini bekliyordu. ben sapıyorum. kanı çekilmiş yüzünden soğuk ter şıp şıp damlıyordu. elleriyle. köy sokaklarında at koşturan bir haberci.www. sonra at bakıcıları onu. O sırada Çora idare odasında oturuyor. Gece bekçisi kadın lambayı yakmış. çabuk eve götür beni! Çabuk Gülsan! Çabuk!. Sesi iyice kısılmıştı. Eve götürmek istemişlerdi ama Çora büroya gitmekte ısrar etmişti. dişleriyle aün yelesine 184/ElvedaGülsan sarılıyordu. çabuk! Hemen parti bürosuna gidin! Toplantı var. Çora'yı odasında yalnız bırakarak ön odaya geçmişti. Atın boynuna. koluna girerek büroya götürmüşlerdi. Tanabay henüz dağ yolundayken. Çora'nın yüzü ölü gibi. her evin önünde durup sesleniyordu: . Ölüm kadar korkunç bir şey vardı bu seste ve Gülsan bunu sezmişti. Köydeki bütün komünistlerin acele toplanmaları için haberci çıkarmış.com.
Çıkma-z| saplanıp başka yola geçtiği de olmuştu. . Acımasız zaman tıp tip damlıyordu.www. Her şeyi anlatacağım.. Korkma.. dedi karısına. Komünistler kendileri karar versin. Nerede kaldılar? Biraz çabuk gelseler.. Nerede kalmışlardı çağırdığı insanlar? Niye gecikiyorlardı? Çok uzakta değillerdi ki!. Dışarıdan. ne yapacağını da görsünler. Komünistlerin hepsi gelince.. parti örgütleyicisi Çora Sayakov ayağa kalktı. Uçup gitmekte olan canını. Tanabay'ı partiden nasıl ihraç ettiklerini anlatacağım. Dişleri titreyip bardağa çarpıyor. ama bunların pek çoğunu başaramamıştı. Zaman ağır mı ağır. Gözleri yollarda kalan Caydar. Acılarım bastırıp. şimdi daha iyiyim. Bu işin nasıl olduğunu.. Herkes her şeyi bilsin: Tanabay'ın partiden çıkarılmasına karşı geldiğimi bilsinler. geçiyordu. Benden sonra onun ne söyleyeceğini de. insanlarımız hakkında her şeyi anlatacağım. işte şimdi yakasına sımsıkı yapışmışa. elinde bir fenerle kapının önünde onu bekliyordu. Dönüşü olmayan bir sona geliyordu.enginel elveda gülsarı üstesinden gelmek için çalışarak geçirmişti yıllarını. Armanı (gerçekleştirmek istediği ülküsü) büyüktü. son görevini yapmak için bütün gücünü topladı. Kıvrım kıvrım sarp yollardan gitmek zorunda kalmıştı. Saatlerce. Zaman kötüydü.... toplantıyı açarak konuşmaya başladı.com. hayatını düşünmez misin! Çora dinlemiyordu. söylemek istediklerimi bir söy-leyebilsem" diye düşündü. Elinde ilaçlar olduğu halde koşarak. Caydar feneri 113 . Ama işin güçlüğü hiçbir zaman yıldırmamışti onu. sırtından eyeri aldı.. gelenlerin sesini duydu. çoktu. nefes nefese gelmişti. ah! Çıldırdın mı sen! Toplantı yapacak başka vakit bulamadın mı? Hadi eve gidelim. Tanabay hiç konuşmadan atın ağızlığını çıkardı. Sapacağı..Bir şeyim yok. sessiz sessiz. Kolhozumuz hakkında. acı mı acı damlalar halinde.. şimdi herkesin yüzüne daha korkusuz bakabilirdi belki. kaçacağı başka yol yoktu artık. umutsuz bir çığlıkla tutmaya çalışıyordu "Her şeyi. Toplantıdan sonra beni eve götürürsün. Şu haline bir bak! Sen hiç canını. şapkasını çıkardı. Sen kapının önünde bekle. Aldanov hakkında ne düşündüğümü de bilsinler. Sonunda böyle olacağını önceden bilseydi.Ne oldu Çora? Neyin var? diye sordular gelenler. su göğsüne dökülüyordu. Onu yıldırmayan güç." İlk gelen karısı oldu. Başını kaldırıp dikleşti. gözünü dört açarak bakmıştı yollara. Ve bunca zamanın nasıl geçip gittiğini anlayamamıştı. .. İşlerin kötü gittiğini bir bakışta anladı. Yeter ki bunları anlatacak kadar zamanım olsun. İlacını içerken kendisini götürmeye çalışan karısını eliyle itti. "Ah bir dayanabilsem. Hadi çık. Kendimi de olduğum gibi anlatacağım.Ah. Kocasını görür görmez ağlamaya ı başladı: 186/ElvedaGülsan . her şeyi anlatmam gerek onlara..cizgiliforum. tıp tıp akıyor. 21 Tanabay evine geç vakitte ulaştı..
Artık ölmekten başka yapacağı ne vardı? Ölsün. yardımcı kadınlar duyacak. değeri yoktu artık." Uyandığı zaman başı kazan gibiyidi.. sesini bütün dünyaya duyurmak. bağıra çağıra karanlıklara dalmak. belki o zaman bu kadar üzgün olmazdı" diye düşündü. Hiçbir şeyi. yeniden o tırmığı kapmak. Tanabay hâlâ ağzım açıp tek lâf etmiyordu ve bu suskunluğu korku veriyordu. diye bir-küfür savurdu Tanabay.. onu hiçbir şey ilgilendirmiyordu. onun hakaretlerini. Yaşamak.. Bunu haketmiştim zaten. Bu bize az bile. kuzular meleşiyordu. ne zaman nasıl yattığını bilemedi. çalışmak. Sonra açık koraya çıktı. Ne diye öyle bakıyorsun? Ne diye dikilip kaldın? . yeni çobanın da. biraz dinlen. sonra 188/ElvedaGülsan bir dere yatağına girmek. Uzun süre kendine gelemedi. daha iyiydi. Halk düşmanı ha! Ömür boyu çırpınmasının sonunda gördüğü karşılık bu idi. böyle yaşamaktansa ölmek daha iyi. O niçin uyanmıştı? Niçin? Hiç uyanmamayı istedi. Bütün bunlar gözünde canlanınca. Karısı içinden "Keski kasabada içip zil-zurna sarhoş olsaydı. yeni bir çoban göndermişler. sallaya sallaya.Niye bağırmayacakmışım! Neden gizleyecekmişim! Bir köpek gibi kovdular beni. Sen tfe haketmiştin.Ne yorulması? Partiden kovdular beni! . Bunlar geliyordu aklına. Yanıbaşında koyunlar öksürüp aksırıyor. koşmak.Çok bağırma.. .. Sonra Komite toplantısı canlanıyordu gözünde. Elveda Gülsan/187 . kuzuları kıra çıkarmışlar ve hayvanlar taze ot otlamış-lardı. Onlara saman ve arpa unu göndermişlerdi.com.Çok mu yoruldun? .Hadi yat.cizgiliforum. . "Evet ölmek daha iyiydi!. Bunların hepsini gözünde canlandırıp aklına getirince. Bir halk düşmanı olarak suçlandığım hatırlıyordu.. . Aa. Oysa Caydar'ın ona iyi haberleri vardı. uz gitmeyen işler için kaygılanmak. Nerede olduğunu. 114 . Segizbayev'in. yorganın üzerinde kendisine bar bar bağırışı kulaklarında uğulduyor. Yattığı yerde bir o yana bir bu yana dönüyor. Ona söyleyecek söz. bembeyaz kar üzerinde Bektay'ın kapkara ayak izleri geliyordu gözlerinin önüne.Bektay'ın sürüsünü ayırdılar. hiç kimseyi görmek istemiyor. Koyunlara bir göz attı. Bir köşeye yığılmış samanın üzerine çöktü. demek korada idi! Dışarıda şafak aydınlığı vardı.. Karanlıkta bir süre dolandıktan sonra kapalı koraya girdi. diye düşündü. sürünün de.Bektay'ın da. koşmak.enginel elveda gülsarı tutuyordu. dünyada ne varsa unutup uyumaya çalışıyor ama uyuyamıyordu: İşte. Çok huzursuzdu. dedi Caydar.. orada uzanıp kaldı. Cam ne konuşmak istiyordu ne de yemek. hapse tıkma tehditlerini yeniden duyuyordu. düşüp kafasını kınncaya kadar koşmak. verecek cevap bulamadığını da hatırlıyordu.www.Ben bilirim ne yapacağımı! Tanabay kapalı koraya gitti. Tanabay ona tek lâf etmiyordu. . O gün hava ısınmış. Hiçbir şeyin anlamı.
o her zaman hastadır zaten. Avuçlayıp aldığı su. İnsan denen varlığa.. Aytbay atının başım çevirdi. Yağmur ya da kar yağacak gibiydi.Bir iş için köye inmiştim.Haber verdiğin için sağ ol. Korayı temizleyip yere kuru saman yaymak gerekiyordu. Kansı kapalı koranın kapılına geldi: .. Ben görevimi yaptım. Karşılaştıklan zaman biraz konuştular. demek sensin Aytbay. O akşam hava bozmaya başladı. içeri buyur. Daha sonra otlağa gitti. çok işler yapacaktı. in aündan. Tanabay kamının ses tonundan kötü bir haber alacağını sezmişti. hiç kimseye belli etmeden bir yerlere sokuşturdu. Karanlık basıyor. gökyüzünü kara bulutlar kaplamıştı. yalnız bir kez verilen cana. Burada işler başımdan aşkın. Kalkıp çaya kadar uzandı. bu defa çok ağır hasta. Eğilip avuçlarıyla su içti. Sonra biraz durarak: . saçmalık. gelen var. Çayın kıyısında küçük buz parçalan yüzüyordu.İyi düşün. Çora'nın çok hasta olduğunu sana bildirmemi söylediler. Artık karısına. Bu yüzden Tanabay onlara içinden teşekkür ediyor. O sırada Tana->ay korada temizlik yapıyordu. Onu ilk farkeden ve karşılayan Caydar oldu. o da bir avuç daha alarak üstüne döke döke içiyordu.. Hayır! Daha yaşayacaktı.Ha. Gidip gitmemek sana kalmış. hiçbir şey olmamış gibi çalıştılar. Oradan geliyorum. O gün. Gelen. Gördüğün gibi hava da bozuyor. 190/ElvedaGülsan Elveda Gülsarı/191 115 . nasıl kıyardı? Segizbayev gibileri için ölmeye değer miydi. haber verdim. Dağlar sislere bürünmüş. "Ay Allah! Yine mi Çora?" diye düşündü. yakındaki sürülerden birinin çobanıydı. Dışan çıkıp gelen atlıya 'hoş geldin' dedi. dedi. Nerden geliyorsun? . gidecektir.enginel elveda gülsarı . yaşadıkça da bu yerleri daha çok çiğneyecek. Yine var gücüyle işe koyuldu. dediler. kızlanna ve yardımcılara daha yumuşak davranmak istiyor. Mutlak gelsin. ama olanlan unutmak ve cesaretini yitirmemek için kendini zorluyordu. Caydar kocasımn sözlerinden utanarak: . dedi. titreyen parmaklan arasından akıyor. Önceki acılan birden depreşiverdi. Az önce aklından geçirdiği kendini öldürmek düşüncesinin. Onu görmek istemiyordu. şimdi gitmem gerek. sürüyü koraya getirdi. Değişen bir şey yoktu sanki. Yeni doğmuş kuzulan soğuktan koruElvedaGülsan/189 mak için çare aramalıydılar. Seni görmek istiyor. ama gitmeyeceğim. . Okuldaki oğlunu da çağırmışlar. Sağ ol.cizgiliforum. Tanabay yine kaşlannı çatmaya çalışıyor.. Su buz gibiydi. gider. Tüfeğini. . hiç konuşmadan ve durmadan çalışıyordu. istasyona karşılamaya gitmişler.com..www.Ben doktor değilim ki. Dönüp evine geldi. ama bu ani değişiklikten kuşkulanmasınlar diye kendini tutuyordu.Gider.Sen bilirsin Taneke.Biraz dışan çıkar mısın. fişekliği. ... budalalık olduğunu anladı. Şimdi biraz kendine gelmişti. Hava kararmaya başladığı sırada bir atlının gelmekte olduğunu gördüler. .
cizgiliforum.. keçeye.Boş yere ısrar etme. Tanabay'a göre bir şey değildi bu. gücen-mişliğini bana bırak.Niye ukde kalacakmış? Korkma ölmez. "Gelmezsen gelme!" diye söylendi Tanabay. Ama öfkesi kabarmıştı bir kere. kuşağım. . inleyip durdu da yine at sırtından inmedi. Hay senin canından değerli şefliğin batsın! Bundan sonra seni bir daha görürsem gözlerim çıksın! Kızarsan kız. Tanabay bu konuda karısıyla konuşmamak için eve gitmiyor.Benim adıma nasıl cevap verirsin! Gidip gitmeyeceğime ancak ben karar verebilirim.. iyiliği düşünürsün. Caydar.Hadi giyin.. El ne dermiş? Ne derse desin! Umurumda değil. bugüne kadar senden benim için bir şey yapmanı hiç istemedim. O başka yola gitti. bunu yapamazdı.enginel elveda gülsarı Tanabay hiçbir şey söylemedi. karısı da onun yanına gelmiyordu. "Beni zorla gönderemezsin.. Tanabay yerinden kıpırdamadı. Yatışmıyordu.Bak Tanabay.İyi düşün Tanabay. . benden bir isteğin var mı? diyeceğim. yeni çizmelerini. Ben çadıra gidip ateşe bakacağım. Artık umurumda değil. Elini hiddetle salladı ve sonra kalkıp koraya gitti. Gitmeyeceğim dedim.Düşünecek ne var bunda! Yetti artık! Düşündüm.com. Gerçekten dost idiyse şimdiye kadar neredeydi? Hayır. gitmeyeceğim! . Benim için hiçbir şeyin önemi yok artık. saygıyı. kıvılcım. hafiften kar yağmaya başlamıştı. Acını. Çora'ya söylediklerini aklından çıkaramıyor. Ölüm döşeğine yattığım zaman beni yoklamaya da gelmesinler. Sonra el ne der? .Hadi vakit kaybetme. Tek başıma da ölebilirim. Bir zamanlar dost idik ama artık bitti. şimdi böyle ağırlaşmazdı. ".. emekli olsaydı. Sen hep insanlığı. Sonra ömür boyu içinde ukde kalsın mı istiyorsun? .. :4 . .. Tanabay'ın giyeceklerini orada bırakarak çadıra gitti. Ömür boyu hastalıktan kurtulmadı. Nasıl yardım edebilirim mi diyeceğim?" Hayır. dedi. Benim için hiçbir şeyin önemi yok artık.www. Şimdi istiyorum." Karanlık iyice bastırmış. kar tanelerinin yere düşerken çıkardığı o varyok ses bile duyuluyordu. Bir süre yatar yüıe kalkar. kor parçası sıçrayabilir. eldivenlerini ve önemli ziyaretlere giderken giydiği börkünü ve ceketini de getirmişti. homurdanmaya devam ediyordu: "Gidip de ne yapacağım? Nasılsın. çok düşündüm de ne oldu? Sonunda partiden kovdular beni. 116 . giyeceklere el sürmedi.İşi vaktinde bıraksaydı. Git oraya! İnsanlığını unutma. ben başka yola. Bu ilk değil ki. Ben de kızıyorum ve kimsenin umurunda olmuyor. birbirlerini iten koyunlara küfürler savuruyordu. Doğuran koyunların kuzularını alıyor. gitmeyeceğim. . Tanabay'ın muşambasını. Büyük sessizlik içinde. İnadını kıramıyor." Sonunda Caydar geldi..Hayır! dedi Tanabay başını inatla sallayarak. iyi misin.. Atlı uzaklaştıktan sonra karısına çıkıştı: .Sen ne dediğini düşündün mü hiç Tanabay! . meleşen kuzuları bir köşeye sürüyor. Benim dostum-mostum yok artık.
117 . Düşüncelere dalıp gitmişti. Dağlarda gece. ağır ağır atı eyerlemeye gitti. onun ne suçu var? Beceriksiz. Süsmek için başını eğen bir boğa gibi. • . "Ya bu karanlıkta yolunu şaşınrsa. Sonunda reddettiği ağır hasta dostunun çağrısına uyarak. hemen şimdi gitmelisin. bana hemen atı eyerle!" Tanabay. . ay-t dın'genci o idi.Daha giyinmedin mi? . Köy halkının okumuş.Hadi kalk giyin! Tanabay emre uyan bir asker gibi ayağa kalktı.www. Yine de bir onur meselesi yaparak: . Köyün yüzünü ağartan bir gençti.Evet. dipsiz bir girdap gibi döne döne akıyordu. Ben şimdi gidiyorum.Canımı sıkmasana! Gitmeyeceğim dedim ya! Caydar öfkeyle bağırdı: . kendi istedi.." Tanabay ata eyer vururken yaptıklarından. hayatının uzak geçmişini düşünüyordu. "Hay inatçı kadın! Bu karanlıkta nasıl gidecek?" diyordu aü eyerlerken. yoksa iş işten geçmiş olur.Olmaz. İlk adımı yine karısı attığı için memnundu. Caydar devam etti: "Eğer bir erkek değilsen.Sabah erken yola çıksam olmaz mı? dedi. işe yaramaz adamın biriyim ben. Komsomola birlikte katılmışlardı. Baharın son kan. sakalına yapışıp kalıyordu. sen evde sümüğünü çeke çeke otur.cizgiliforum. Onu sözünden caydıramazdı artık. Çocukluk günlerini de. Bunu nasıl yaptığını kendisi de anlayamamıştı. ne kadar acı çektiğimi herkes görüp anlasın diye mi? Karımı da çok üzdüm. Kanal açılmasında beraber çalıştıklarını hatırlıyordu. ondan söz eden gaze--'. kaşlarını çatarak Caydar'ın yanına geldi. gitmezsin. Gelip geçen günleri. Hayvanım hayvan!. duygularımı böylesine açığa vurmam niye? Nelere uğradığımı. karanlıklar içinde yapayalnız yol alıyor.. Üzüntümü. Tanabay kan silkip atmak için bir harekette bulunmuyor. yitip giderse ne olur? Ne yapalım.com. onu zorlayan yok. Öfke aklımı başımdan aldı.Öyleyse hemen giyin! diye muşambasını uzattı. fenerin solgun ışığında yüz ifadesinin korkunç olduğunu ve gözlerinden od fışkırdığını gördü Tana192/ElvedaGülsan bay.Atı eyerledin mi? dedi Caydar. bu inadından utanmaya başladı. Onun elini sıkıp ilk kutlayan da Qora idi. koluna.. Caydar bir adım daha yaklaştı. eyer üzerinde Elveda Gülsarı/193 kımıldamadan oturuyordu. Tanabay hiç sesini çıkarmadan giyinmeye başladı. seyrek ama iri iri düşüyordu yere. Kar ince ince sepeliyordu. O zaman senin yerine ben giderim. kar taneleri başına.! teyi ilk gösteren Çora olmuştu. Kendi resmini basan." Biraz durdu. . öldürsen bile sözünden dönmezdi. omuzuna. Sözünü geri almak da zoruna gidiyordu. . Çora da gencecik idi o zamanlar. partiye birlikte girmişlerdi. "Bir hayvandan farkım yok benim. Caydar.enginel elveda gülsarı Caydar yine geldi: .
yüreği burkuldu.he-lalleşmek için onu çağırmış. Ölüm döşeğine yatmış bir adamın son dileğini yerine getirmemek bağışlanır bir suç muydu? Bu dileği yerine getirmemek şerefsizlik değil de neydi? Tanabay. Sonra atını dörtnala 194/EtvedaGülsan » " kaldırdı. buz gibi soğuk havayı içine çekiyordu. bir an önce varsaydı. "1 Tanabay'in Çora'ya karşı buz kesilen yüreği yavaş yavaş çözülmeye.. Derken. olamaz!" diyordu. Bu defa çok ciddi galiba. Ağlayan birinin ta göğe yükselen. pek değerli komşuları Çora'nın ölümü için yas tutmaya. "Olamaz! Nasıl olur. Caydar niye yüzüne tükür-memişti onun! Ona ne deseler... Kar hâlâ yağıyordu. Ağzından burnundan soluyor. ne bağışlanmaz bir davranıştı bu! Bir kara yüzlü olmuştu. sabahın bu erken saatinde. yumuşamaya başladı. Aman Tannm! Ne ağır sözler söylemişti Çora'ya.. Buradan. ona öyle gelmiş. Herhalde. suçluluk. Önündeki bayın aşınca oraya varacaktı. Sonra hep birden eyerleri üzerinde ileri geri sallanarak. Bir şey işitmedi. Tanabay üzengiler üzerinde doğrularak kalktı. ağaçlara bağlanmış atları gördü. köy tarafından şafağın sessizliğini bozan soğuk bir ses geldi kulağına. ne kadar hakaret etseler azdı. O ev Çora'nın eviydi! O kalabalık niye toplanmıştı oraya? Ne olmuştu? Yoksa Çora. Çora'yı bir öz kardeş gibi sevdikleri. bütün bölgede olduğu gibi onların da çok iyi tanıyıp saydıkları. pişmanlık ve utanç duygularının ağırlığı altında eziliyor. oysa kendisi inatla bu çağrıyı reddetmişti. Çora nasıldı acaba? Biraz daha hızlı gitse. olanları konuşmak helalleşmek mi istiyor?. parça parça oldu. Çok kısa bir süre öylece durdu. Artık kendini bağışlayabilir miydi? Karla kaplı sokaklardan geçerken...com..cizgiliforum.enginel elveda gülsarı ¦¦¦'. öyle bir ses duyar gibi olmuştu. Ne büyük aptallık. O zaman anladı Çora'dan hiçbir umut kalmadığını: Çora ölmüştü! Çayın karşı yakasında oturan Kazaklar. önünde bir atlı grubu gördü. Atını mahmuzladı ve o bayıra çıktı. Bunlar sessizce Çora'nın evine doğru gidiyorlardı. ilçeden dönerken Çora'nın yorgaya binerken kendisine yetiştiği zamanı da canlandırıyordu gözünde.. onun cenaze törenine katılmaya geliyorlardı. dönüşü olmayan yolculuğuna çıkarken. son sözünü söylemek.. rüzgâra kulak verdi.www. Atın başını çekip durdurdu. köy sokaklan. Pekâlâ mümkün olan olaydan sanki kendisi sorumluymuş gibi. Sonra evlerden birinin önünde toplanmış kalabalığı. Onu düşünüyordu: "Çora nasıl acaba? Ağır hasta olarak yatıyor muydu. kar altında kalan bahçelerin çıplak ağaçları arasından uzayıp gidiyordu her yana. yüksek sesle ağıt söylemeye başladılar: • Oy ciğerim oy! Vay ciğerim vay! "Kazaklar da gelmiş" dedi Tanabay içinden. Birden. O saatte sokaklar ıpıssızdı. öyle olmasa okuldaki oğlunu ne diye çağırsınlar? Belki bana bir diyeceği vardır." Şafak söktü. Tanabay atını hızlandırdı ve az sonra köy göründü. yer yarılsa da içine girsem diye düşünüyordu. Biricik dostu Çora. 118 . sonra birden kesilen çığlığı idi bu. kimsecikler görünmüyordu.
Artık senin baban yok! Benim Çora'm yok! Bağışla. Beli bükülmüş.. İşte. bu çığlıklanyla Bibican'dan da bağışlanmasını diler gibiydi. Bibican'ın yarsız ve yalnız kalması. sonra tekrar başını kaldırdı ve tekrar kapandı. öylece duruyordu. Çora'nın öğrenci oğlu Samansur.. kamburu çıkmıştı. onu. O sırada biri: Tanabay'ın inmesine yardım edin. bir sola sallanarak. Ağlayın kardeşlerim.. Bibican'ı da gördü..Bağışla beni Çora. Çora'nın oğluna götürün onu. Sonra o da dövüne dövüne. Çora'sız kalan bizlerle birlikte ağlayın!". o müthiş fırtınalı gece için. Kucaklaştılar. Örtüyü kar kaplamıştı.. Sahipsiz kalmıştı soylu yorga. Tanabay'a döndü.www. Sahibi ölen atlara böyle kara örtü örtmek. Bibican Tanabay'a gözlerini dikti. "Bibican yanıma gelse. ömür boyu yitirdiği her şey içindi: Artık hiç göremeyeceği Çora için. bağışla beni Çora diye bozladı Tanabay. yarışElvedaGülsan/195 larda ortak. karşı196/Elveda Gülsan sında duran Bibican için. Yalnız Çora'dan değil. yüzünü duvara dayamış. sağ olun" dedi içinden.. köyün ıssız sokaklarında yankılanan bir haykırışla: * Çoraaa! Çoraaaa! Çoraaa! diye. o da kendisi gibi ağlıyordu.cizgiliforum. bir gelenekti. Gülsan orada bağlı duruyordu. çektiği bunca sıkıntı için ve eziyetler için. dile getiremeyip içine attığı her şey için ağlıyordu. bir sağa. Hıçkırıklar doldurmuştu havayı. bir mutlu ve aydınlık gün görmeden yaşlanıp gitmesi içindi. Neler neler içinde o gözyaşları. Tanabay. koluna girip kalabalığın arasından geçirdiler. kıvançta ortak.com. Gözyaşları iri iri damlalar halinde akıyordu. bu dünyadan göçen dostu için sel gibi gözyaşı dökmeye başladı. işlediği suçlar için. Ama Bibican gelmedi. "Biz ta en eski atalarımızdan beri herşeyde beraber olduk: Tasada ortak. ağladılar. . ağladılar. Herkesi yakından görüyordu şimdi ve o sırada. eyersiz tutmak. Gelmedi ama. kader ikisini ayırdığı için. Birileri gelip onları ayırdı. . dedi.Bağışla beni Çora! Bağışla beni! diyordu durmadan. . Karalara bürünmüş Gülsan için.enginel elveda gülsarı Tanabay "Sağ olun Kazak soydaşlar." diye düşünüyordu bir yandan. Çevresindeki yüzler bulanık bulanıktı.. gözyaşlarımı kendi eliyle silse. Çora'nın evine gelmişti. Şimdiki ağlayışı. Kara bir örtü koymuşlardı üstüne.. toylarda ortak. Birkaç kişi onu attan indirdiler. Tanabay. Tanabay yüzünü bindiği atın yelesine gömdü. beni avutsa. Tanabay bunu duymamıştı. öncekinden de büyük hıçkırıklarla sarsıla sarsıla ağlamaya başladı. Sonra Tanabay kalabalığın arasına girdi. bağışla! diye ağlıyordu Tanabay... Gözleri yaş doluydu. Tanabay'ı yatıştırmaya çalışanlar başkaları oldu: 119 . Gözleri kararmıştı. avluda.
cizgiliforum. . Geriye kalanların hepsi atlıydılar. Ta-iabay içinden onunla da konuşuyordu: "İşte böyle Gülsan. çocukları ve yakın akrabaları oturuyordu. beyaz bir top gibi görünüyordu. Kamyonun hemen ardında iki kişi yürüyordu. Sarsılıyor.. Köyün dışındaki yol.. bir gün bitiverir" diyordu Tanabay. bağışla! Beni duyuyor musun? Bağışla. konuşan bir insanım. Aynı kamyonda. Bu sözler onu avutamıyor. "Bu Samansur daha düne kadar koşup oynayan bir 120 . Tanabay'ın yedeğindeydi. Tanabay Çora'dan af diledi. acısını daha da arttınyordu. Oradan da 198/ElvedaGülsan ark boyunca yürüyerek devrilmiş bir ağacın yanında durdular ve bu ağacın üzerine oturdular. Çora'yı dönüşsüz yolculuğuna çıkaran cenaze alayı. kara bir şerit gibi görünüyordu. İkisi de kendi düşüncelerine dalmıştı. çağıltısız kara bir çay gibi akıyordu. Suskundular. O yolda sen niye kîşneyerek beni durdurmadın? Ne yapalım.. yan kapaklan indirilmiş bir kamyon. Oysa benim dilim var. Yaya yürüyenlerden biri Çora'nın oğlu Samansur." diyordu.Bağışla beni Çora. eyersiz. İnsanların arasından. sabır. dedi. Çora'mn yanında. evin arkasındaki bahçeye geldiler.Taneke. sen ve ben. Atların toynakları altında ezilen bu yol genişliyor. Birlikte evden çıktılar. dediler. Tanabay. bembeyaz karla kaplıydı. arkama bakmadan çekip gittim.Bağışla Çora! Bağışla! Bağışla! Cenaze aşından sonra Samansur Tanabay'ın koluna girerek onu dışan çıkardı: . Göl kadar gözyaşı dökmek Çora'yı geri getirmez. Çora'dan aynldık. dilsiz hayvandan daha dilsiz. Yumuşak kar taneleri hâlâ uçuşuyordu havada. karalara bürünmüş Gülsan'yı götürüyordu yedeğinde. binicisiz. gözyaşlarını dindiremiyordu. "Hayat dediğin bu işte. topla kendini. Tann sana konuşma dili vermemiş. Cenaze alayı.Sabır Tanabay. karısı. sanki. belli belirsiz. Yetim kalmış Gülsan. güneşli. Yol. size söyleyeceklerim var. tepe üzerindeki mezarlığa kadar uzandı. Gökyüzünde donakalmış gibi hareketsiz duran bulutların arasından.com. Cenaze alayının önünde. bağışla! Bir tepecik meydana getirdiler. Mezarlıkta Samansur'la birlikte kabre indiler. Çora'yı ben öldürdüm! O hiç gereksiz acı sözleri söyleyen dilimle öldürdüm!.enginel elveda gülsarı . Mezarlığa giden yol boyunca. Ve orada. Tanabay durmadan tekrarlıyordu: . ikincisi Tanabay idi... saElveda Gülsan/197 hipsiz. Çora'nın yolu bitmiş oldu.www. Dostunu o yolda öylece bırakıp. yumuşak. beyaz keçeden kefene sarılmış Çora'mn cenazesini taşıyordu. Artık Çora yok. daha kötüyüm. 22 Çora'mn cenaze namazı ikindide kılındı ve onu toprağa verdiler. Çora'mn son seferi için açıyorlardı o yolu. sarsılıyor. Kendini topla artık. Çora'yı ebedî uykusuna yatacağı mekâna yerleştirdiler. ikimiz. tüten semaverin yanından ve avluda yanan ateşlerin dumanlan içinden geçerek. dışanda konuşalım. Ama.
Biz de bunun için babayız. Biz yolda olduğunu.Partiden çıkarıldığıma göre. bjunu söylemeyi sakın unutma. Çora dünyadan göçüp gitmişti. dedi. daha başarılı olmasını dileriz. Tanabay'ın bir yansını. biliyorum. hayatımn çok önemli bir bölümünü ve daha birçok şeyi alıp götürmüştü. ona layık evlat olduğunu gösterir. Oysa onlar ikisi bir kişi gibiydiler.. onun üyelik kartını oraya götürmeye hakkım yok. size iletmemi istediği bir sözünü söyleyeceğim. Çora'mn aile içindeki yerini o dolduracak artık. ah yetişemedim! Suç benim! . Dudakları yine kımıldıyor. Babanın yerini oğul alır. Artık Ço-ra'nın yerine Çora sensin. "Tanabay nerede? Gelmedi mi?" diye sorup durdu. Söyleyeceklerini söyle bana. tıpkısıydı babasının. Gözleri sönüyordu.com. Sizi çok bekledi Taneke. artık sen aile reisi oldun. benim parti üyelik kartımı o götürüp teslim etsin. Oğullar bizden akıllı. başkalarına da yararlı olsunlar. başkası götürmesin. bunlan söylediğin için sağ ol. . 121 .Evet biliyorum. Dilerim babası gibi olur. Babana da şükran duyuyorum. Ölümünden bir saat önce yetiştim. bizden ileri olsunlar.Kulağım sende oğlum. Herhalde bu acı onu olgunlaştırmış. Seni Çora'yı dinler gibi dinleyeceğim. .Sağ ol Samansur. Hayatın anlamı da budur".www.Samansur. benim Tanabayım'a söyle. dedi S^mansur. Boşuna dememişler "Babalar ölür. Kendimi hiç bağışlamayacağım. Tıpkısı. Tanabay biliyordu. beni bağışlamasını. Çocuk babasının gençliğine çok benziyordu. Çora kendisiyle birlikte. Bundan sonra gücü kalmadı. Artık son nefesini verdiğinde. Kendilerine de. ama oğullar onu yaşatırlar" diye. bana kızmamasını istiyorum. Sessiz hıçkırıklarla sarsıla sarsıla ağlıyordu.Biliyorum Samansur. ama söyleyemeden gitti. Yalnız. bir şeyler söylüyordu ama anlayamadık. şimdi kocaman bir delikanlı. Görüşmemiz gerekiyordu.cizgiliforum. kocamış bir adam gibi sakalını sıvazlıyordu: . ondan özür diliyorum. dedi. dedi Tanabay hıçkınklannı keserek. Çora'yı bilenler ve ananlar var oldukça Çora ölmez! . Son ana kadar bilinci yerindeydi. Tanabay hiçbir şey söylemedi. ileri götürürler.Ben geldiğimde babam daha ölmemişti Taneke. Yetişemedim. az sonra geleceğini söylüyorduk her soruşunda. Oğullarımızın bizden daha bilgili. Şimdi onunla iki büyük insan gibi konuşuyoruz. Elveda Gülsan/199 . Oğullar babalarının işlerini sürdürür. beni düşündüren bir durum var. ama Samansur babasının delikanlılık çağını bilmiyor.Ben size babamın bir vasiyetini.Babam size şunları söylememi tenbih etti: "Oğlum. .enginel elveda gülsarı çocuktu.. Size bir şeyler söylemek istiyordu herhalde. bizden bilgili. Partinin ilçe merkezi komitesine. Tanabay bunu o anda farketti. Tanabay Çora'mn sesini duyar gibi oldu ve irkildi. Beni Partiden çıkardıklarını biliyor musun? . Tanabay. Böyle de olmalı. Kendi eliyle götürmesini söyle. hâlâ birilerini bekliyor gibiydi. .
Tanabay'ın yüzüne vuruyordu. şafak ağır ağır sökmekteydi. gözün ulaşamadığı bir uzaklıkta. çıtırdıyor. İleride. Sen götürüp versen olmaz mı. Gülsarı yine eskisi kadar hızlı koşuyordu. Tanabay'ı uçar gibi götürüyordu Gülsan. Gençliklerinde Çora ile birlikte. sonra alev alev yükseliyor. vasiyeti böyleydi" deyin. kışın ayazında. bir elin parmak-*ları gibiydiler.com.Bunu candan gönülden yapmak isterim Samansur. 122 . Çora'nın parti Elveda Gülsarı/201 üyelik kartını teslim etmeye gidiyordu. Beyaz sisler arasından. Bu vasiyeti yerine getirmenizi sözden rica ediyorum. Babam bu vasiyeti kime niçin bıraktığını biliyordur.Orasını bilemem Taneke. Ço-ra'nın son dileğini yerine getirecekti. Besbelli ki Gülsan. Buna kendiniz karar verirsiniz. Babam size güveniyordu. her türlü düşünceler üşüşüyordu kafasına. ne sağ iken ne de öldükten sonra Çora'dan kopanl-f?nayı haketmediğini anlardı.www. zorda ve kolayda. kafasında yeniden canlamyordu. Kartı verecek ve Çora'nın nasıl bir adam olduğunu anlatacaktı onlara. kötü günlerde. Çora ile Tanabay. Artık Çora konuşamazdı. Ama gerçekti. Bunu biliniyorlarsa öğrensinlerdi. • Tanabay yol boyunca düşündü: Çora parti komitesine üyelik kartını götürmesi için. Unutmaya çalıştığı ne varsa. niçin bunu vasiyet olarak söylemişti? Bunun anlamı neydi? Bu bir sınav mıydı? Tanabay'ın partiden atılmasına karşı olduğunu mu anlatmak istemişti? Bu soruların cevabım veremiyordu. hızlı ve düzenli koşma niteliğini yitirmemişti ve gücünün doruğundaydı. Can dostu Çora Sayakov'un vasiyetini yerine getirecek olan Tanabay vardı eyerde. sayıldığım anlatacaktı. daha dün partiden kovulan Tanabay'ı niçin seçmiş. yeryüzüne yayılıyordu. Ertesi sabah. İyi günlerde. çınlıyordu.Hayır olmaz. Demek daha bitmemişti. Tanabay çoktandır binmemişti yorga Gülsan'ya. Şimdi o. Karşıdan gelen rüzgâr atın yelesini savuruyor. büyük dost. Neyleyim ki bu felaket geldi başıma. ufukta tek başına parlayan o yıldıza doğru koşuyordu. ben niye güvenmeyeyim? Komitedekilere söyleyiniz: "Komünist Çora SayaV *^v 200/Elveda Gülsan kov'un ölüm döşeğinde iken son isteği. altın renkli ışınlar süzülüyor. Hiçbir zaman Çora'dan öğrenemeyecekti bunu. Kendisini de anlatacaktı. Şafağın doğurgan rahminden sökün eden ilk ışıklarla yeni bir gün doğuyordu. 'Çora konuşamazdı' derken yine yüreği parçalandı. donmuş yolu nallanyla döverek koşuyordu. Belki o zaman herkes Tana-Jbay'ın. bunca kişi arasından. herkes tarafından nasıl sevildiğini. hepsi gözünün önünde. büyük at Gülsan. tan ağarmadan önce Tanabay atlandı. Ayazdan kaskaü olmuş yol namlı yorganın nallan altında eziliyor. . . Yine anılar. nasıl canla başla çalıştıklarım anlatacaktı. Gülsan. doğan güneşe. yazın sıcağında. ayrılamazlardı. Onun. Ben babamın vasiyetini söyleyerek görevimi yaptım.cizgiliforum.enginel elveda gülsarı .
Aktaş kolhozunun çobanıyım." derlerse ne cevap verecekti?. dedi kadın her şeyi bilirmiş gibi bir gülümseme ile. özür dileyecekti. Parti dışında kalmak. göz açıp kapayıncaya kadar Tanabay'ı ilçe merkezine ulaştırdı.Odasında.Pekâlâ. önündeki masaya Çora'nın kartını nasıl bırakacağım. Gülsan. Bu da ne demek oluyor? diye bir an şaşkınlık geçirdi. Ya ona "Sen partiden atılmış bir adamsın. Sekreter kadın biraz duraladıktan sonra tekrar içeri girdi ve döndü: 123 .. üstünü başını düzeltti ve yüreğinin güm güm atma202/Elveda Gülsan sim yatıştıramadan bürodan içeri girdi. Kabul odasındaki sekreter kadına: . dedi kadın.Yoldaş Kaşkatayev meşgul. İşte bunun için geldim.enginel elveda gülsarı Yeter ki ona kulak verip dinlesinler. Tanabay dosdoğru Kaş-katayev'in bürosuna yöneldi.. . . Tanabay hiçbir yana sapmadan. atını bağladı. Yeter ki içini dökmeye fırsat versinler! Tanabay Parti sekreterinin odasına nasıl gireceğini. iş saati henüz başlıyordu. kaskaü olmuş yolda çın çın sesler çıkararak düzlüğü aşıyor. partinin resmi belgesine el sürme hakkım nereden aldın?" derlerse! "Bu. Tanabay böyle düşüncelere dalmış giderken. ölmekte olan bir adam her şeyi sayıklar. "Herkesin yanında söylenmiş bir vasiyet. üyelik karünı benim getirip teslim etmemi vasiyet etti.com. koridorun sağında.Yoldaş Kaşkatayev odasında mı? . bir dakika bekleyin. Ölmeden az önce. Çok önemli.www. Namlı yorga. Tanabay. köpükler içinde kalan yorgayı dosdoğru komite binasımn önüne sürdü. dedi kadın kapıyı sıkıca kapatarak. Orada indi. isterseniz Çora'nın oğlu Samansur'a sorun.Benim yoldaş Kaşkatayev'e söyleyecek sözlerim var. Nasıl bu kadar çabuk geldiğini Tanabay da anlayamadı.İyilik..Selam. . Sayakov'un kartını kayıt bölümüne teslim etmenizi söyledi.. Aleksandrovka yokuşuna yaklaşıyordu.cizgiliforum. Halktan gelip gidenler yoktu daha. Öyleyse ona söyleyin: Bizim parti örgütçüsü Çora Sayakov yoldaş vefat etti. o buna tanıktır" diyecekti." Kadına döndü: . Lütfen bir daha söyler misiniz? Onu görmem gerek. "Bunun ne önemi var. Kendi suçunu da kabul edecek.. Biraz düşündü ve birden üzüntü ve öfke ile "Bu nasıl olur? Bu iş bu kadar basit mi" diye düşündü. . diye cevap verdi kadın.. Onu yeniden partiye alsalar çok sevinecekti. İyi misiniz? dedi . durumu nasıl anlatacağını da düşünüyordu. Hemen görürsünüz. sağda. Adım Bakasov. Başkanın sekreteri kadın içeride pek az kaldı. Bu süre için bile Tanabay heyecandan yerinde duramadı. Yine düşünüyordu: Başkan ne diyecekti? Nasıl karşılayacaktı? Koridor boştu. "Kayıt bölümü. Koridorun sonunda. balığın karaya çıkması gibiydi onun için. partinin ilçe yönetim kurulu bürosuna geldiğinde daireler yeni açılıyor..Onu görmeye geldim.Tanıyorum. . Çora'nın ölüm döşeğinde söylediği vasiyetidir" diyecekti. "Ben sanıyordum ki..
. Aktaş kolhozundan geliyorum.Çok meşgul. boş yere beklemeyin.cizgiliforum. Caydar çocukları yatırmak için çadıra girmişti. Tanabay dışarı çıktı. Karısı sessizce karşıladı. Bizim Parti ifrgütçünHiz Çora Sayakov vefat etti. Koytaşın üzerinde dağlan seyrederek oturan Tanabay. Kadın memur. Sonra daha samimi bir ses tonuyla: Elveda Gülsan/203 "Konuşacak bir şey kalmamış. Gülsan.Evet bitti. babasının adını. Caydar da kocasını kucakladı1 ve ikisi birlikte Çora için ağladılar. Daha sonra keçe çadırın arkasındaki koytaşın1 üzerine oturdu.Peki. Caydar! Benim dostum Çora yok artık! diyen Tanabay yeniden hüngür hüngür ağladı. Tanabay hemen o akşam dağdaki çadır evine döndü. . insanın yüreğini yolup alırcasına 124 . Pencere açıldı ve içeriden bir ses: . Sonra kadın o defterde bir yeri göstererek Tanabay'a imza attırdı.. keçe çadırdan. o küçücük pencereden kartı alan memurun yaptıklarını seyre koyuldu. Kayış bağı da olan deri kılıfı. . Koridorda yürümeye başladı. 204/Elveda Gülsan köye doğru uçtu." Daha da yumaşattı sesini: "Sizi görmek istemiyor. Bozlarda bahar yeşilliği görülmeye başlamıştı. Sonunda Tanabay kartı memura uzattı. karttaki numarayı aldı. onu sırtına alıp 1 Argımak: En iyi cins at. . Ölüm kaydını düştü. sonra bu kılıfın içinden Çora'nın üyelik kartını çıkardı. Tanabay çıktı.Ne istiyorsunuz? dedi. Yalnız kalmak istiyordu. dedi.www.Güle güle. soylu Gülsarı. Üzerinde ufak bir pencere olan kapıda "Kayıt Bölümü" yazısı vardı. soyadını. "Hoşça kal Çora! Elveda!" diyordu içinden. Irakları yakın eden Gülsan'nın bu koşusu. Bir-iki gün öncesine kadar o kılıfta kendi üyelik kartım taşıyordu. Çora'dan kalan son anı bu oldu. Sonra. eşelenip yeni odun atılan ateşin çıtırtılarını duydu. ağladı.Çora'yı kaybettik! Artık Çora yok. Karşıda. .Bitti mi? dedi Tanabay. Gülsan'nın nal seslerine uyarak onlara doğru koşuyordu. . Atın dizginini tuttu ye inmesine yardım etti. Tanabay Caydar'a döndü. sancılarını azaltmıştı. gitseniz iyi olur". . sağlıkla. Her şey tamam! Hepsi bitti! Ve.com.. Ve küçük pencere tekrar kapandı. Tanabay elini koynuna soktu. ona-sarılıp başını omuzuna koydu. argımak' Gülsarı. kart numarasını ve partiye giriş tarihini yazdı. dedi. Bozkır ve rüzgâr. karla kaplı ulu dağların ardından Ay doğuyordu ve onu seyredecekti.Parti üyelik kartı teslim etmeye geldim. Büyük bir deftere adını. Kapıya vurdu. Tanabay'ın yanan yüreğine su serpmiş. Kartı çıkarırken küçük pencerenin gerisindeki kadın sabırla bekledi.Bitti.enginel elveda gülsarı . önce. Yorganın yularını çekerken: . Sonra karısının kopuzundan..
Sonra genç avcıya dönmüş: "Hadi beni de vur. Bunu bilen kansı Caydar ona "Karagül-Botam" bozlağını çalışıyordu.com. bir kovalamaca başlamış. genç oğluna avcılığın bütün hünerlerini. Gerçekten kımıldamadan duruyormuş Boz Geyik. Ama genç avcı onu dinlememiş. hiçbir yana gidemez durumda kalmış. avcı kovalamış ve kovalamaca günlerce sürmüş. Ne sağa gidecek yol varmış ne sola. hiçbir zaman attığı ok hedefinden şaşmamış. gözyaşlan dökerek yalvarmış: "Geyik soyunu kırıp tükettin. ne söylediğini bilmediğini düşünmüş ve gülmüş. "Bozla kopuz. bozla!. ağlayan bir adamın bozlamasını anlatıyordu kopuzun telleri. Bunun üzerine çıkıp uzaklara. yayılan sürüye bakarlar. Attığı ok boşa gitmezmiş. "Gördün mü. inceliklerini öğretmiş ve delikanlı avcılıkta babasım geçmiş. onulmaz derdini gömecek bir yer arayarak koşan bir adamın acı çığlıklannı andıran bir ezgiydi. Geride yalnız dişi Boz Geyikle onun yaşlı erkeği kalmış. gBoz Geyik'in sürüsünü de kınp geçirmiş. ne yukarı çıka-bilirmiş.. Yakın dağlardaki bütün av hayvanlarını öldürmüş. çok eski bir zamanda. Boz Geyik genç avcıya. ah dedikçe nefesiyle yel savuran çok büyük acılı bir insan atılan.. 125 . Bunun için yalvanyorum sana. Genç avcı. yalnızdı.. Çok. ağlıyordu. vurabilirsen vur bakalım!" Genç avcı yine gülmüş: "Sen de kaçabilirsen kaç bakalım! Benden vebal gitti. gebe hayvanlan isi. yaşlı bir avcının yiğit bir oğlu varmış. Hiç kimsenin avutamayacağı.. onu sadece hafifçe yaralamış. yeni doğmuş yavrulan da. yakalayabilirsen yakala. Öyle bir yere gelmiş ki. O zaman Boz Geyik. 1 Koytaşı: Çoban çadırlarının yanında bulundurulan büyük kaya. genç avcının başına hiç böyle bir şey gelmemiş. Yalnızlıklar içinde kalan bir adamın hıçkmklan. senin de sonun olacak!". Yerde kaçan.cizgiliforum.enginel elveda gülsarı hüzünlü ezgiler geldi kulağına. demiş Boz Geyik. yüreğime nişan al.. Gelip durduğu yerden hiçbir tarafa adım atamaz. Vurulan Tav-Teke yardan aşağı yuvarlanıp gitmiş.. dere-tepe. Yayını düşürmüş. Ok. Genç avcı topal geyiği yakalayamıyor-muş. şimdi ben topal ayağımla kaçacağım. Yakaladığım zaman kafanı koparacağım seni bunak hayvan!" Topal Boz Geyik kaçmaya başlamış. Dağ-taş. Oku fırlatmış. Boz Geyiğin onu dik kayalara sürüklediğini farketmemiş. efsanedeki o yalnız adam gibi acılıydı. Elveda Gülsan/205 . acıdan inim inim inlemiş. havada uçan hiçbir canlı kurtulamazmış onun okundan. başını vuracak. Yaşlı avcı. Genç avcı yaşlı geyiğin bunadığını. kar-buz. Onu vurma!". üstü başı parça parça olmuş." Tanabay. Geyik kaçmış. oradan ne aşağı gidebilir. hiçbir şeyin merhem olamayacağı acılarla ağıdını söyleyen. ıssız ve engin bozkırda. Nişan almış ve bir atışta Tav-Teke'yi de vurmuş. geyiğin ön ayağını sıyınp geçmiş. hiç kımıldamayacağım.www. Soyumuzun tamamen yok olmaması için eşim TavTeke'yi sağ bırakmanı istiyorum. Ama vuramayacaksın! Bu senin son atışın olacak... Oysa bugüne kadar. acımadan vurmuş. nişan almış. Genç avcı da pe206/Elveda Gülsan şine düşmüş.
tepelerin birinden "Buradayım baba!" diye bir Elveda Gülsan/207 ses gelmiş kulağına.. kayadan kayaya. oraya nasıl çıktın? .. Elbisesi lime lime. Biraz kımıldayacak olsa uçuruma yuvarlanırmış. Sonunda. karanlık dar boğazlardan geçerek. Genç avcı. Ama eli varmıyor.. kımıldamaya korku-yormuş. elini çabuk tut! Vur beni! Vur beni! Sonra da yıka ve göm!" Onun yalvanşı ve o hali.com. Babası oğlunu aramaya çıkmış. ne sola bakabiliyor. gece dememiş. Acımasızlığımın cezasını çekiyorum. İnilemez. Karagül botam! Yalnızım. düşecek!. Ne yeri. Çömelip yüzünü kayaya dayamış. Ne yukarı. Kargışlarım tutsun! Lanet sana!" Boz Geyik böyle lanefokuduktan sonra. ne aşağı. başına bir bela geldiğini anlamış. dağlar taşlar arasında koşa koşa. ulaşılamaz. Yolda oğlunun yayını bulunca.. Yaşlı baba sesin geldiği yana bakmış. dağlara. Zavallı baba ne yapsın? Çığlık çığlık inletmiş dağlan. . gözyaşlarını seller gibi akıtarak bağırıyormuş: "Karagüüüül! Neredesin? Karagüüül! Ses ver bana!" Ona yalnız kendi sesinin yankılan cevap veriyormuş: "Karagüüül! Neredesin!" Birden. kımıldayamadan kalmış.. Her yana bakmış. ağlaya ağlaya gitmiş. Günlerden beri burada böyle bekliyorum.. Başını çevirip bakamıyor bile. kımıldamaya korkarak duruyor! Başında börkü. parça parça ediyormuş. kayalara tırmanmış. Gidip yere düşen cesedin üzerine kapanmış ve başlamış bozlamaya: Seni ben öldürdüm. Zavallı baba korkular içinde. dik kayalardan. öyle acılar içinde ağlasın! Bunu diliyorum. baş döndürücü bir yermiş. vur beni! Daha fazla acı çekmek istemiyorsan.. oğlunu kendi eliyle öldürmeye gönlü razı olmuyormuş. kendimi soldurdum botam! Felek beni böyle kargadı botam. güneş batmak üzereyken. kımıldamadan. Oğlu acılar içinde inleyerek yalvan-yormuş: "Haydi baba. kalkmış.Ah zavallı oğlum. dağdan dağa sekerek. ne de güneşi görebiliyorum. bana acıyorsan. Yalvarırım. . yaralı bir kuş gibi. Kader beni böyle arbadı1 botam! 126 . sırtında kürkü kalmamış.ya aldatarak sürükledi. Ama hiçbir çare yokmuş oğlunu kurtarmak için. Kargışlarım tutsun seni Karagül. Sonra da okunu taşlara vurarak parçalamış. gündüz dememiş. ne sağa. buraya koşmuş.enginel elveda gülsarı Boz Geyik onu orada bırakmış ve gitmeden önce de şöyle demiş: "Artık buradan hiçbir yere gidemeyeceksin! Hiçbir kimse de seni kurtaramayacak! Soyumu kırıp yok ederek beni nasıl dayanılmaz acılar içinde bırakmışsan.www. yüreğini parçalaya parçalaya. Pek ağır kargışladı ve bırakıp gitti. Boz Geyik beni bura. Bir de ne görsün! Oğlu dimdik bir kayanın tepesinde tünemiş.Sorma baba. Oraya koşmuş.cizgiliforum.. hiç sorma! Kargışlandım. ne gökyüzünü. Senin yüzünü de göremiyorum baba! Vur beni baba! Kurtar bu işkenceden! Hadi baba. lanetlendim. zavallı babanın yüreğini yolup yolup kopanyor. çek okunu! Kurtar beni bu acıdan. nişan almış ve vurmuş oğlunu. Akşama kadar karar verememiş. senin baban da. oraya nasıl geldiğini bilemiyormuş. çıkılamaz. öldür de kurtar beni!. her yanı derin bir uçurum olan bir kayanın üzerinde. Düştü.
O yıl Bölge Merkezinde yapılan büyük genel kurul toplantısında konuşmasını dinlediği birinci sekreteri görmek.com. o sizinle görüşür. . Kusura bakmayın. Soğuk bir adam değildi.cizgiliforum. kanattın botam! Yaradılanlan yok ettin botam. belki bir yardımı olurdu.Onun başka yere tayin edildiğini duymadınız mı? .www. Az sonra dağı aşıp bütünüyle ortaya çıktı ve dorukların üzerinde bir yere asılıp kaldı. tuzağa düşürdü. Neslini kuruttun. bir kamyona boş bira fıçılarını yükleyen iki kişiye gözü takıldı. kendisini dinlerse. . sağ olun.. Kamyonun üzerindeki adam: 127 . Tanabay'ın bir şey söylemesini bekledi. Ona nefretle bakıyordu. koytaşın üzerinde oturmuş. dedi. ateşin yanında oturuyor. Tanabay yola koyuldu ve otobüs durağına doğru yürümeye başladı. Yalnızım. 23 Tan ağanyordu. onun da kendisini tanıyacağından hiç kuşkusu yoktu. son denemesiydi. boş fıçıyı bir tahtanın üzerinde yuvarlayarak kamyona çıkarmaya çalışıyordu. 208/Elveda Gülsan Avcılığı sana öğrettim botam. J . Eski sekreteri tanıyordum. sağ olun. Merkez Komitesi Birinci Sekreteri kolhoz çobam Tanabay'ı tanıyor olamaz mı? Tanış olup birbirlerine saygı beslemiş olamazlar mıydı? Bu yeni yazıcıya da onun için böyle demişti zaten. Buna inanıyordu.Hayır. Caydar. bozlağı dinliyordu. Bu. Tanabay'ı görür görmez gözünü ondan çevireme-den bir an donakaldı. Yuvarladığı fıçıyı durdurup. duymadım. Eski sekreteri tanıdığından. ikincisi yerde. kendimi soldurdum botam! Tanabay keçe çadırın dışında. Kimseyi rahatsız etmek istemem. başkaları da ondan övgüyle söz etmişlerdi. kendisini bağışlamasını istedi. o da beni tanıyordu. kımıldamadan. Bürodan çıktı. Oradaki birahanenin önünden geçerken. Ama Tanabay onun başka bir merkeze atandığını ancak oraya varınca öğrendi. Bu onun son başvurusu. kopuzuyla ünlü ve eşsiz avcı Karagül'ün pek acıklı yırını çalmaya devam ediyordu: Avcılar avcısı güçlü Karagül Al kanlar içinde yatıyor botam!. Bektay idi. kabul odasındaki yazıcı kadın. Ay. Tanabay can çekişen atın başucunda.Eğer işiniz önemliyse yeni sekretere söyleyeyim. tükettin botam! Bu eleme beni sen attın botam! Seni ellerimle öldürdüm botam. keçe evin içinde. İşte bu yerdeki genç adam bir ara başını çevirip ona baktı.enginel elveda gülsarı 1 Arbadı: Bana oyun oynadı.Hayır. dedi Tanabay. karanlığa gömülmüş sıradağların ardında yavaş yavaş yükselmeye başladı. onunla özel bir konu-oa görüşecektim. o büyük olayı izleyen günleri de hatırlıyordu. Tanabay ölen dostundan bir kere daha. Ta eski çağlardan kalan bu Kırgız ağıdını dinledikçe içindeki sızı daha da arttı. Sen de yüreğimi kül ettin botam! Ciğerimi yoldun. ona her şeyi olduğu gibi anlatmak isElveda Gülsan/209 tiyordu. Merhum Çora da. ses çıkarmadan. Biri kamyonun üzerinde duruyor. O olaydan bir süre sonra Tanabay'ın Bölge Merkezine gidip geldiğinden kimsenin haberi yoktu.
canlı sesi çıkmaz orada. kovulmak gibi bir felakete uğradığına göre. "Cezaevinden çıktıktan sonra bana uğra. Dönüp biraz konuşsam mı?" diye geçirdi aklından. bir eliyle fıçının aşağı yuvarlanmasını durdurmaya çalışırken. Ama Bektay yaptık&rından pişmanlık duyacak bir adam değildi. gözünün feri sönüyordu. Uyuşmuş ayaklan kurumuş bir ağaç gibi kaska-* ti olmuştu. nal izlerini bırakacağın toprak yok. ama artık senin toynak seslerini duyamayacağım. Çünkü her zaman hatırlayacağım seni. en mutlu dönemi. Tanabay ona selam vermedi... O dünyada senin koşacağın yol yok. Göğsünden hınlülar geliyor. Onun. uyuyor musun? Ne bekliyorsun? diye bağırdı ona. kimseyle konuşmak istemiyordu. 24 Yorga Gülsan başım yere koymuş. Demek bira 210/Elveda Gülsan işçiliğine yükseldin" diye düşündü. Ama içinden "Olacağı buydu işte. Tanabay. Ama Bektay onun partiden çıkarıldığını biliyorsa. Bunu yüzüne vurabilirdi. Bektay'ı düşünmekten kendini alamıyordu. Bir tulpar idin Gülsan. Senin ayak seslerin kulağımda en güzel bir ezgi gibi kalacak.Hey. Benim kanatlarım oldun Gülsan! Haya-jtımın en güzel günleri. onunla vedalaşıyor. Fıçı aşağı doğru kayıyor. Ona bu fırsatı vermemek için geri dönmedi ve yoluna devam etti. yorga ile son konuşmasım yapıyor. helalleşiyordu: "Sen yılkının en iyisiydin. Hep çekingen davranıyor. Bektay cevap bile vermemişti. Bektay'a.www. Ot bitmez. Sonra biraz adımlarını yavaşlatarak "Aslında iyi çocuktu. Tanabay onun sürüyü bırakıp gittiğinden başka bir şey söylemedi. Bütün vücudunda hayat belirtileri yavaş yavaş azalıyordu. seninle beraber gi-'İdecek.com. Ama o bir suçluluk duygusuna kapılmıştı. Aklını başına toplar. kimse iğneleyici bir söz etmiyordu. Bektay'a acımıştı. aralarında olup biteni unutacağını. Tanabay. onun yoluna giden bir kamyona binip oturdu. doğru yola girerse. onu bağışlayacağını söylemek istiyordu.enginel elveda gülsarı . Ama ben yaşadıkça sen hiç ölmeyeceksin Gülsan. Bektay'ın sürüyü bırakıp gitmesinden sonra kolhoz onu mahkemeye vermiş. yapabileceğin işler konusunda konuşuruz" demişti. Oysa onun partiden çıkarılmış olmasını kimse yüzüne vurmuyor. yazık oldu. ısrarla bir şey söylemesini bekleyerek kendisine bakışı gözünden gitmiyordu." 128 . Tanabay da tanık olarak dinlenmişti. Daha başka ne yapsındı Tanabay? Yürüyüp gitmişti. Bektay onun inandığı dâvayı küçümsemekte haklı olacaktı. tyi bir insan olabilirdi. ateşin alevlerine kirpiklerini hiç indirmeden bakıyor.cizgiliforum. onunla konuşulamazdı. Partiden çıkarıldıktan sonra da kendine güvenini yitirmişti. Aklını başına toplayıp hatasını düzelteceğini umuyordu.. ateşin yanında kiI Elveda Gülsarı/211 mıldamadan yatıyordu. Bektay ise Tanabay'dan gözünü ayırmadan fıçıyı tutmaya çalışıyordu. Kendisi partiden . Seni hiç unutmayacağım Gülsan! Gözümün önünde sönüp gidiyorsun doğuştan tulpar Gülsan! Bir gün öbür dünyada karşılaşınz..
. Dönüp bakınca İbrahim'i tanıdı. "Parti İlçe Merkezi birinci sekreteri sizi görmek için bizzat geldi!". "Gözüm ısırıyor" diye düşündü ama kim olduğunu çıkaramıyordu. Bir yaz günüydü.Selam Taneke! Nasılsınız.cizgiliforum. okula gitmiş. Üzerindeki gömleği kollarından çıkarıp. birçok şeye. Kızları büyümüş. ot biçmek. O bu işe daldığı sırada. göz açıp kapayıncaya kadar akıp gittiğini düşünüyor. hiç yabancı gelmiyordu." . kolhozun mallan1 Sangov: Bir Kırgız aşiretinin adı.enginel elveda gülsarı Tanabay atına bunlan söylerken. 129 . bütün geçmişini düşünce süzgecinden geçirmekten kendini alamıyor. kendisini unutmayıp peşinden gelen. Elveda Gülsan/213 Tanabay dikkatle baktı.. çile idi. sonra evlenmişlerdi. kölesi olur. kahve rengini almıştı. Tam ot biçilecek güzel bir hava vardı. zevkli bir işti onun için. Tanabay dere boyunda ot biçiyordu. Seni gidi iki yüzlü. Yüzü güneşten yanmış. geriye doğru uzanan bir sıra oluşturuyordu. "Can çıkar huy çıkmaz.com. yakınında bir gazikin1 durduğunu ve içinden iki adamın indiğini farketmedi. sonunun çok yaklaştığına inanmasıydı. Oğlu da Teknik Okulu bitirdikten sonra ilçe merkezinde bir işe girmiş. Kendini yaşlı görmesi. iyi misiniz? Kolay gelsin! dedi yanıbaşında bir ses. özellikle de. Belli bir tempo ile tırpan çalmak. kocamışlık çağına böylesine çabuk ulaştığına şaşıyor. yalnız biraz göbek bağlamıştı. . 212/Elveda Gülsan na bekçilik yapıyor. Bu olay. Bu yiğit delikanlı "tepse temir üzgendey"1 güçlü. evlenip ayrı bir aile olmuştu.Hoşgeldiniz çocuklar. Çayır sessizdi.Beni tanımadınız mı baba! diye gülümsedi. 'partiye geri dön' diyen adamın davetini kabul etmekte bunca vakit yitirdiğine pişman oluyordu. "Sonunda gelip bulduk sizi Taneke!" dedi İbrahim ağzı kulaklarına vararak. Bir yerlerde görmüştü. giden paşam! der. yaşlıların giydiği geniş pantolonun (şalvarın) üzerine sarkıtmıştı. kendisinin de yaşlandığına üzülüyordu. ama insanı yaşlandıran yıllar değil. can çekişmekte olan yorganın başında oturan Tanabay. kuvvetli görünüyordu. nasıl da dalkavukluk ediyor! Böylesi bulunmaz doğrusu! Gelen ağam. zamanın. sadece çekirgelerin cır-cırları duyuluyordu. nasılsınız? diye Tanabay onların elini sıktı. Niç değişmemişti İbrahim. hep dört ayağının üzerine düşer. Tanabay İbrahim'in kurnazlığını içinden takdir ederek "Seni kurnaz tilki seni!" diye geçirdi aklından. yorga Gülsan gibi hızlı koşarak. partiden çıkanhşından yedi yıl sonra olmuştu. Tanabay o sırada Sarıgov1 vadisinde. 1 Gazik: Arazi arabası. Tırpanı her savuruşunda kesilen otlar çalgının ucunda toplanıyor.www. Eskisi gibi tombul yanaklıydı. âmiri kim olursa o da onun kulu. İbrahim'le gelen ve Tanabay'ın kolunu sıkıp bırakmayan genç adam: . yaşlı karısı Caydar'la orada bir evde oturuyorlardı. Belki Tanabay kendisini kocamış sayacak kadar yaşlı değildi. O gece.
onu mertçe. o yaltak adam.Tabii yoldaş Kerimbekov.Can kulağımla dinliyorum balam. Şimdi sizi görmeye gelişimin asıl sebebini anlatayım: Gelin. hemen konuya geçmeliyim. tanıdım! Seni nasıl unuturum? Aman mısın. Köyde de değişiklikler var. partiye yeniden katılın. vaktiyle çobanlık yaptığım. o korkunç olayı hatırlayarak içi sızlamıştı. 214/Elveda Gülsan Elveda Gülsan/215 sunuz. Seni gördüğüme ben de çok sevindim. Bazen gözüme inanamıyorum. Gelin şöyle biraz yürüyelim. Evin yanında anban. "Herhalde şehirli" diye düşündü. Birçok şey düzene girdi.com. Kerimbekov idi: Tanabay'ın partiden çıkarıldığı o toplanüda. Çayır biçtiğinize göre sağlığınız iyi çok şükür. sizinle biraz konuşalım Taneke. Onlan da yapmaya çalışacağız. O derin acıyı söküp atamamıştı yüreğinden. göze girmek için hemen kollarını sıvadı: . Çoban için de güzel bir ev yapmışlar.enginel elveda gülsarı Gülen gözleri güven veriyordu.www. Ne zaman gitsem yeni bir ev yapıldığını görüyorum. daha da düzelecek. ağzını açamıyordu. hem eski günleri. Hem sevinmiş.Madem ki tanıdınız.. çok şey değişti artık.Doğru Taneke. Beş-yüz baş hayvanı rahatça alacak kadar geniş.Bizim de amacımız bu. Görüyorum ki gücünüz kuvvetiniz yerinde. esen misin yiğidim?" Böylece tanıdığı genç adam. . Çok iyi olmuş. ısrarla savunan komsomol sekreteri Kerimbekov! . . donup kalmıştı yüreğinde.. Doğrusu kıskandım onlan. başında hasır şapka vardı. bu yoldaş. Dilerim bu iyi gelişme devam etsin. Tanabay ve Kerimbekov çayın geçip dere kıyısında bir yere oturdular. Sizin durumunuzu yeniden ele alalım. diye tırpanı eline aldı. Çatısı çinko ile örtülmüş. diye İbrahim onun adını söylemek isterken Tanabay onu durdurdu: M .Biliyorum gözüm. O yarayı deşmek istemiyordu. Gün geçtikçe daha da iyiye gidiyor gibi.. at korası da var. Yeni bir kora yapmışlar. Çok doğru söylüyorsun. Taneke. .Nasıl tanımazsınız.. * Tanabay şaşırıp kalmış. . . İbrahim'e dönerek: "Siz de tırpanı alın. Kendi kolhozumuzdaki değişme ve gelişmeleri görüyorum. Başka sürülerin durumu da böyle. sevincini belli eden bir gülümseme ile: "Tanıdım balam. Güç olacağına geç olsun daha iyi. Biliyor1 Tepse temir üzgendey: Tepecek olsa demiri bükecek kadar güçlü. İbrahim. Ve. Üzerinde kurşunî renkte güzel bir elbise. O aşağılanma bir kan pıhtısı olmuş. 130 ..cizgiliforum. dur da kendim bulayım! dedi.Dur. çok zor günler geçirdiğim Beş Ağaç vadisine gitmiştim. Sizi böyle gördüğüme sevindim. otlan biçedu-run" dedi. . Daha yapılacak çok şey var. Geçen gün kurul toplantısında bu konuyu konuştuk. yüzü nurluydu. Hem de ne güzel yapmışlar. Düşümde görsem inanmazdım. Geçenlerde.Benim buraya ne amaçla geldiğimi herhalde anlamışsınızdır Taneke. seve seve. biliyorum.
Gülsan'nın nasıl güçlükle koştuğunu düşündü: Toz bulutunun içinde kaldığı için soluğu kesiliyor. Gülsan'nın sırtındaki adamın onun sesini duyamayacağını bilse de. O günlerde Gülsan'yı çok az görüyordu. evimize varan yoldan daha kısa artık. olur mu?" Böylece o gün için ayrıldılar. îşe yaramazın biri olup kaldım evladım. nasıl istersem öyle sürerim. sen de kötülemişsin!" diye geçirdi aklından. o toz bulutu upuzun ve göğe doğru yükselen bir kuyruk gibi hep geride kalırdı. Ta-nabay durduğu yerde onları uzaktan bir süre seyretti. Ama yolun yansına gelince atının başını çevirdi ve geri döndü. Fırlayıp gi-. Tanabay "bugün giderim. Atın şaşkın gözlerini o toz bulutundan kurtulmak için bütün gücüyle nasıl ileri atıldığım ve yine de kurtulamadığını görür gibiydi. yann giderim" diye ilçe merkezine gidip başvurmayı erteledi durdu. Görür görmez de anlamıştı onun Gülsan olduğunu. Sonumuza varan yol. Ağırlaşmıştı. Demek o da yaşlanmış. "Bunadım galiba" diyordu kendi kendine. tozdan kurtulmak isteyen binici de onu durmadan kırbaçlıyor olmalıydı. benim gibi bir ihtiyarı unutmadığın için çok teşekkür ederim. ¦* Bir gün gerçekten gitmeye karar verdi. Tanabay onu uzaktan seyrederken içinden bir şeyler koptu. hızı azalmıştı. düzensiz bir koşuyla ondan uzaklaşıyordu. Gülsarı'nın üzerindeki adam kendisi gibi mi düşünecekti 216/Elveda Gülsan bakalım? Ya ona: "Sana ne. biraz düşünmeme fırsat ver. İkimiz de kocadık. decek kadar dinç değildi artık. dedi.. dur. Artık kime ne yararımız olur? Bende güç kalmadı. "Bizim devrimiz geçmiş Gülsarı. bunak moruk!" derse. öyle zorlama Gülsan'yı!" dedi. Biliyordu ama yine de kalkıp gidemiyordu. Neden öyle yapmıştı.. toz bulutunun içinde bir görünüp bir kaybolarak. sonunda 131 . Bu arada Gülsan. ne cevap verecekti.www.enginel elveda gülsarı . Sakın bana gücenme. Sonra da atının başım çevirip geri döndü. Oysa şimdi Gülsan kendi kaldırdığı bulutu geçemiyor. Biraz durduktan sonra aklından geçenleri olduğu gibi söyledi: "Gördüğün gibi artık ihtiyar oldum. Bu arada vakit geçip gidiyordu. "Ah Gülsan. Tanabay bağırmaktan kendini alamadı: "Hey..com." Aradan bir yıl daha geçtikten sonra Tanabay Gülsa-n'yı bir arabaya koşulmuş olarak gördü. Bundan sonra partiye ne yararım olur? Ne hizmetim olabilir. Tanabay. Adamın önünü kesmek için atım dörtnala kaldırdı. İçi yandı. Ama ona yetişmeden dizgini çekip durdurdu atını. Yazın o kurak bozkırda. Merkeze inmek için yola koyulduğu o gün. Benim devrim geçti artık. Atına binip yola koyuldu. Anlı şanlı yorgayı. Gülsa-n'mn ardındaki o toz bulutu hiçbir zaman ona yetişemezdi. toz her ya-' nını sanyor ve Gülsan kendi kaldırdığı toz bulutu içinde kalıyordu. sen-ne karışı yorsun. bir yorganın toz kaldırarak koştuğunu görmüştü. Gülsan'nın koşup gittiği yolda. gitmek zor geliyordu.Çok sağ ol iki gözüm. Yorga bir kuş gibi uçup giderken. Merkeze giderken yan yoldan dönüşünün ahmaklıktan başka bir şey olmadığını biliyordu.cizgiliforum. beyaz bir toz bulutu yükseliyordu.
Caydar hasta olduğunu söyleyerek gelmemişti.Anneee! diye bağırdı korkan çocuk. Gülsan dereden çıkıp yolda durmuş. Gelinini sevmiyordu Caydar.Dede. kınk-dökük bir arabayı çektiğini görmek. yedi yaşlarında bir çocuk vardı. çıplak topuklarını mahmuzlar gibi hayvamn karnına vuruyor. övünçle bağınyordu: . atın yamna götürdü. yırtık fanileli. hadi. Onu öyle görmektense görmemek daha iyiydi. "Ayaklan sızlıyor. Tanabay onu iyice bakmış. gerçekten hasta" diye düşündü Tanabay. Onun için ona yavaş. boynuna eski bir hamut geçirilmiş. Çocuk dizgini sallayarak atı dereye sürdü. Onun geleceği yere başka birini atamışlardı. üste çıkmak için ağzına geleni söylemekten.cizgiliforum. Üzerinde kısa pantolunlu. Demek. o ne isterse o olurdu. • Çocuk ata belki ilk kez biniyordu. Oğlunun terfi etmesine de onun bu tıyneti engel olmuştu. belli etmemeye çalışırdı. Daha sonra Tanabay Gülsan'yı bir daha gördü. Oğullan pısırıktı. yılkıcılıkla geçirecek olduktan sonra parti üyesi olmanın ne yararı var? Seni partiden de 218/ElvedaGülsarı 132 . bak ben Capayev 'oldum. Tanabay'ın da kaderiymiş: Gülsan en sonunda yine Tanabay'ın eline düştü. cump! diye suya gömülüverdi. ilçedeki oğlunun evine bir kutlama için gitmişti.www. Ata binmiş olmaktan gururlanıyor. bir o ayağım kaldırarak bekliyordu. 1 Capayev: Ünlü bir süvari kumandanı Elveda Gülsan/217 . bir çuval patates ve Caydar'ın pişirip hazırladığı bazı yiyecekler ve öte-beri götürmüştü onlara. ayağa kaldırmıştı. Gelin bundan da kaynatasını sorumlu tutuyordu: . Tanabay onu dereden çıkardı. Evlendiği orak ağızlı gelin ise. İkinci torunu dünyaya gelmişti çünkü. Tanabay. bir bu ayağını. anlı şanlı yanş atı Gülsan bu hallere düşmüştü! Çocuk kıvançla. Doğum arma-ğını olarak kestiği bir koyunun etini. Ve işte şimdi yorga.Ömrünü çobanlık. Tanabay'ın gelini de onlardan biriydi işte. karşısındakini aşağılamaktan çekinmeyenler vardır. Tanabay çok iyi biliyordu onun niçin gelmediğim. Tanabay'a dayanılmaz geldi ve hemen başını başka tarafa çevirdi.Hadi git bakalım. Kocasına ne isterse yaptırır. uysal bir at vermişlerdi. dırdırcının tekiydi. Dediğini yaptırmak.enginel elveda gülsarı bacaklarının koşma gücü bitip. dedi. Şimdi dereyi geçeceğim! .com. bir daha düşme. beslemiş. geç de ben de göreyim! diye Tanabay çocuğu yüreklendirdi. Sonra çocuğu kaldınp yine atın sırtına oturttu: . Ve şimdi Gülsan o yolun kıyısında can çekişiyordu. Tanabay'ı son kez Aleksandrovka yokuşundan buraya kadar getirmişti. ukalanın. Fakat yorga dikçe olan karşı kıyıya geçerken çocuk atın sırtından kaydı. Ama bu konuda ağzını açıp oğluna tek kelime söylemez. yürütüyordu.Hadi. Atın da.
Aklı başında bir kadınla evlenmediği için işinde yükselemedi" diyemedi. bir başkası olsaydı. artık sona varan yol eve 133 . Tanabay ölen ata baktı. Tanabay işte bu yüzden o geceyi onların evinde geçirmek istememiş.Yaa. "Kocanın yükselmesine engel olan ben değilim. Ateşin başında oturan Tanabay bunları da hatırlıyor. Ama hiç de senin söylediğin gibi değil albastı! Beni yararlı görüyorlar. Dört ayağı dört yana açılmış. sönmüş ateşin dumanı belli belirsiz tütüyordu. Sönmüş ateşin başında saçları ağarmış. tartışmadı. Yüz yıl çalışsa bundan başka bir şey olamayacak! Sizin umurunuzda mı? Dağda oturuyorsunuz Biz de senin yüzünden sıkıntı çekiyoruz!. Bu yüzden çocuğun yükselemiyor. Tanabay bu sözlerin altında kalır mıydı hiç? Ama. Hayvanın buz gibi olmuş göz kapaklarını parmaklarıyla indirdi. Yine acı düşüncelere daldı.. dağı aşa aşa yürüyordu. Son bir kez atın başlığını çıkardı ve ardına dönüp bakmadan yürüdü gitti. albastı kadın! Senin gibi albastılar nereden çıkarlar bilmem ki? Kimseye sevgisi. kötü de olsa. sakinleştirmek için: . demişti çekine çekine.. Böylesine yakınıydı. Evet. yararlı. Gelinini susturmak. Kendisinden başka kimseyi düşünmez. Çatlamış toynaklarında yıpranıp incelmiş nallan görünüyordu. Başında başlığının deri izleri vardı. kötü kadın iyi erkeği hor kılar" demiş atalarımız" diyecekti ama. istiyorlar. iyi de olsa. Artık ayrılık zamanı gelmişti. baktı da. . Tanabay geldiğine. kaskatı olup kalmıştı.enginel elveda gülsarı kovdular işte. Sanki karşısında konuşan gelini değil de bir yabancıydı. Herkesi de kendisi gibi sanır. Bir yabancı." Elveda Gülsan/219 25 Tan ağardı. gözlerini kapadı. öz oğlunun karısıydı.Madem ki böyle. İhtiyarlık gelip çatmıştı. '. İnsan kendi kolunu koparıp atabilir miydi? Hiç sesini çıkarmadı. Artık bu asil toynaklar yere basamayacak. gözünün önüne getiriyor ve kendi kendine mırıldanıyordu: "Ahmak. geç de olsa yola koyulmuştu. onun Gülsarı olduğuna inanamadı: Zavallı hayvan ne kadar da zayıfü! Can çekişirken son bir çırpınışla kafasını geriye atmış. gocuğunu omuzuna atmış yaşlı Tanabay öylece duruyordu. geleceğine pişman olmuştu. "İyi kadın kStü erkeği zor (güçlü) kılar. ben yararlıyım.cizgiliforum. kara yolda iz bırakamayacaklardı. oğlunu karısının önünde küçük düşürmekten çekindiği için bunu da söyleyemedi. onun kendisinde iş yok.' Tanrı'nın yılkısına katılmıştı. yan yatıyordu. Çay kıyısında.. Dağlar göründü.www. arlanması utanması yok. çok mu gereklisin partiye? Ne zaman gelecek acaba diye gözlerini dört açıp seni mi bekliyorlar? Senin gibi bir ihtiyar olmadan işlerini yapamazlar mı sanıyorsun! diye bar bar bağırdı gelin. Yorga atın J gocuğa ihtiyacı yoktu artık. saygısı yok. uçsuz bucaksız bozkırın üzerinden karanlık kalktı. Gülsan öbür dünyaya göçmüş.. Taşlara basa basa.com. Gitmeliydi. ben de partiye yeniden girmek için başvurayım bari. Tanabay son bir kez. atın üzerine eğildi.
Bunlar.. Arkadaşlanna yetişmek için acele ediyordu. Yürürken o eski. Kart bir koyunun ömrü ne kadarsa benim de o kadar ömrüm kaldı. sen beni. Babanın parti üye kartını teslim etmek için ilçe merkezine gittiğimde ben o yorgaya binmiştim.Uç yabankazı uç! Kanatlann yorulmadan arkadaşlanna yetiş! diye derin bir iç çekti. Çora'nın oğlu Samansur. Güzel kokulu. İki gözüm Samansur. Bütün gece.. kanat çırparken ölmek istiyorum..Elveda Gülsan! Elveda! dedi. Her şeyi gözümün önüne getirdim." diye düşünüyordu. "Samansur'a bir mektup yazarım. baban Çora'nın. sürüden ayrılmıştı. bir gün." Atın başlığım omuzuna almış. doğuştan taypalma Gülsarı için dökülen yaşlardı. uzun uzun baktı. Düşünüyorum da. Gülsan'm. tek başına dağların eteklerine doğru uçan yabankazına. tıpkı yorga Gülsan gibi. onun gibi.com. yitirdiği yavrusunu günlerden beri arıyordu: Neredesin kara gözlü güzel botam? Memelerinden güzel kokulu ak süt akıyor. Neredesin kara gözlü botam? Ses ver bana! Dolup taşan memelerinden süt akıyor.enginel elveda gülsarı varan yoldan kısaydı: "Gökyüzünde sıra sıra uçuşan kazların kanat çırpınışına kendi kanatlarının gücü yetmediği için geride kalıp tek başına donarak ölen kaz gibi ölmek istemiyorum. Yabankazı yolunu şaşırmış. bozlaya bozlaya. sakalım ıpıslak etmişti. benim rulpanm. . Gözyaşlan daha çok akmaya başladı. Sonra: . yanık ağıdın ezgisi geldi kulaklarına: Elveda Gülsan/221 . Ona derim ki: Yorga 220/Elveda Gülsan Gülsan'yı hatırhyor musun? Hatırlarsın elbet.Ana deve.. kendi parti kartım parti komitesine benim teslim etmemi istemesinin bir sebebi vardı. bir yol üstünde ben de öleceğim. Gözlerinden akan yaşlar.. o yuvayı benimle paylaşanlar üzerimde cıvıl cıvıl uçuşsunlar. Ömrümün sonunda armandaşlarımdan (ülkücü arkadaşlarımdan) ayrı kalmak istemiyorum.. yeni sabaha. 'Yamansız yahşi olmaz' derler ya. doğuştan tulpar. Tanabay Bakasov'u çok iyi tanırsın. Aleksandrovka yokuşunda öldü. SON 134 . İşte o at. bütün geçmişimi düşündüm. Yaşlı gözlerle.. yüzünü. ananın sütü. Çok yaşamam artık. yüzünü silmiyordu. düzü-yokuşu aşarak yürüyordu. dün gece ilçeden dönerken. Gözünü. Beni yola çıkarıp uğurlamışün..www. Bütün gece onun başı ucunda oturdum.cizgiliforum. işte benim armanım bu. Bir yuvadan uçup gideceğim zaman.. benim partiye yeniden girmeme yardımcı olmam istiyorum.
Kırgız . sevinç ve açılarıyla. 0 kendini devrime. ünlü yazar Cengiz Âytmatov'un en güzel romanlarından biridir. yaşlanarak ölümüne kadar geçen fırtınalı hayat macerası. gençliğini ve yaşlılığını. Bu kadar değil. okur için derin edebî haz.Kazak ellerinin doğasını. Bir şey daha var: Tanabay'ın o çok özverili ama çileli hayatını okurken. Aşk ve heyecan. ama siyasî rejim onun ömrünü mutsuzluklar ve sıkıntılar içinde geçirmesine sebep olmuştur. onun gençliğinde yürekten bağlandığı bir siyasî rejimin.elveda gülsarı Aytmatov'un yayınladığımız diğer eserleri: Dişi Kurdun Rüyaları (roman) Cemile-Sultanmurat (hikâyeler) Yıldırım Sesli Manasçı-Yüzyüze-Deniz Kıyısında Koşan Ala Köpek (hikâyeler) Beyaz Gemi (hikâye) Gün Olur Asra Bedel (roman) Cengiz Han'a Küsen Bulut (roman) • Kızıl Elma-OğuUa Buluşma-Beyaz Yağmur Asker Çocuğu-Deve Gözü (hikâyeler) Elveda Gülsan (roman) elveda gulsarı Elveda Güisan. çarpıcı örneklerle eleştiri. daha az çalkantılı. bugünkü dağılma ya da çöküşün kaçınılmazlığını da görüyoruz bu çok duygulandıran ve düşündüren romanda. Kırgız .. mutlu yarınlara adamış. geçmişiyle hesaplaşmasından anlıyoruz.. sevap ve günahlarıyla yeniden yaşıyormuş gibi hayalinde canlandırır. Fanabay. atın sahibi Tanabay'ın ve Tanabay gibi devrime inanmış Kırgız gençlerinin hayatı. can çekişen sevgili atının başında. komünizmin. Ama. Bunu. daha az çileli geçmemiştir.Kazak Türklerinin töresini ve folklorunu da pek canlı olarak gözler önüne seriyor. umut ve umutsuzluklarda. Tanabay'ın. yazarın bu eserinde de yoğun olarak vardır. Cins ve ünlü bir yorga olan Gülsarı adındaki atın doğumundan. o birkaç saatlik süre içinde kendi çocukluğunu. Aytmatov. can çekiştiğini. romanın ana konusu gibi görünür. yüreği üzüntülerle dolu olarak geçirdiği bir kaç saatlik süre içinde kendisiyle. kendine özgü anlatım hiçimi ve gücü ile. 135 .
This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
We've moved you to where you read on your other device.
Get the full title to continue listening from where you left off, or restart the preview.