Nabataean Al-Deir Tapınağı, Petra, Ürdün kalıntıları (Büyütmek)
Günümüzde Ürdün'de yer alan ve Akabe Körfezi ile Ölü Deniz'i birbirine bağlayan vadinin doğusundaki neredeyse aşılmaz dağların arasında gizlenmiş olan Petra antik kentidir. Dünyanın en görsel olarak çarpıcı arkeolojik alanlarından biri olan Petra, (Yunanca'da 'kaya' anlamına gelir) Petra, kırmızı, pembe ve turuncu kumtaşı gibi yükselen kayalıklardan kesilen tapınak ve mezarların terk edilmiş bir nekropolüdür.
Öncelikle, Nabataean kültürünün, Mesih'ten önceki ve sonraki yüzyıllar boyunca ticari ve tören merkezi olarak bilinen, Petra bölgesi çok daha eski zamanlarda yerleşmişti. Arkeolojik kazılarda, Üst Paleolitik döneme ait, MÖ 10,000 civarında uzanan bir kaya barınağı ve MÖ 7. Binyılın Neolitik bir köyü ortaya çıkarılmıştır. Kalkolitik ve Tunç çağlarındaki yaşam alanı kanıtları henüz bulunmamasına rağmen, Petra bölgesi, Eski Ahit'in Edomit kültürü tarafından M.Ö. 1200 civarında, Erken Ahit'in Edomit kültürü tarafından tekrar işgal edildi. Orta Doğu'nun bu bölgesi için isim).
6 - 4. Yüzyıllar boyunca, Arabistan'ın kuzeybatı bölgesinden göçebe bir kabile olan Nabataeans, Edomitler tarafından kontrol edilen toprakları ele geçirdi ve kademeli olarak ele geçirdi. Nabatalıların ilk tarihi sözü, M.Ö. 647'taki Asur Kralı'nın düşmanları listesinde, bu süre zarfında Petra hala Edomitler tarafından işgal edildi. Nabatalıların Petra'yı başkentleri olarak seçmeleri için önerilen dini ve ekonomik birçok neden var. Petra şehri, Musa Vadisi anlamına gelen Wadi Musa'nın başlangıcında yer almaktadır ve bu bölge, Musa'nın yeryüzüne çarptığı ve suların düştüğü geleneksel yerlerden biri olarak kaplanmıştır. Bölge ayrıca Nabatalılar tarafından tanrıça Dharahara'nın kutsal bölgesi olarak da saygı görüyordu.
El Deir, Nabataean Tapınağı (Büyütmek)
Petra'nın öne çıkan özelliği, eski karavan rotalarına yakınlığı, kolayca savunulan konumu, istikrarlı su kaynakları ve zengin tarım ve otlak alanlarına yakınlığıdır. Nabataean'ın başkenti stratejik olarak iki önemli ticaret yolunun kavşağından sadece yirmi kilometre uzağındaydı; biri Basra Körfezi'ni (ve böylece Hindistan'ın ve Çin'in ipek ve baharatlarını) Akdeniz ile (ve Yunanlıların ve Romalıların imparatorluklarını), diğeri Suriye'yi Kızıldeniz'le birleştiriyor. İlk yıllarında, Nabatalılar muhtemelen sadece bu karavanları yağmaladılar, ancak daha da güçlendikçe, güvenli bir davranış garantisi olarak geçiş ücretlerini artırdılar. M.Ö. üçüncü ve ikinci yüzyıllarda, Petra kenti, karavan ticaretinin zengin ve güçlü bir merkezi haline gelmişti. Önümüzdeki dört yüzyıl boyunca, egemenlikleri Şam kadar kuzeyde yayıldı ve başkentleri görkemli tapınaklar, mezarlar ve yüzlerce müstakil konut ve ticari bina ile güzelleşti (daha az önemli evler ve mağazalar kumlanmaya başladıkları zamandan beri). M.Ö. 300'ten kalma ilk mezarlar ve tapınaklar, Mısır ve Asur özelliklerini gösterirken, Yunanlılar ve daha sonra Roma'nın Nabatalılar ile birlikte kendine özgü mimari tarzlarını geliştirmiştir. Tüm bu yapılar, Ürdün'ün bu bölgesine çok az yağmur yağmadığı için uzun zaman önce parçalanacak olan yumuşak kumtaşı kayası üzerinde zahmetli bir şekilde kesildi.
106 AD'de, tüm Nabata krallığı, Roma İmparatorluğu'nun kontrolünde geldi. Sonraki yüzyıllar boyunca Petra, Romalılar birçok binaya ve 3000 izleyicilerini tutabilecek büyük bir tiyatroya oyduğu için gelişmeye devam etti. Siyasi ve ekonomik güç tamamen Romalıların elinde iken, Nabatalılar kendi dinlerinin uygulamalarına uymaya devam ettiler. İmparator Konstantin'in Hristiyanlığı, 324 AD’deki Roma İmparatorluğu’nun dini olarak ilan etmesiyle, Petra ve Nabatael’lerin toprakları önümüzdeki üç yüz yıl boyunca Bizans İmparatorluğu’nun egemenliğine girdi. Urn Türbesi'ndeki bir yazıtta, iç mekanda Petra'lı bir Piskopos'un olduğu beşinci yüzyılda bir Hıristiyan kilisesine dönüştürüldüğü belirtiliyor.
Roma İmparatorluğunun Hristiyanlaşması, Nabataean kültürünün altın çağının ve görkemli Petra kentinin sona erdiğini gösteriyordu. Yavaş yavaş düşüş yaşandı. 661'ta Şam'da Emevi Halifeliği'nin kurulmasıyla Petra bölgesi, İslam'ın kontrolü altına girdi ve kentin ticari önemi azaldı. 7 ve 8. Yüzyıllardaki bir dizi deprem, bölgedeki şehirlerin çoğunu tahrip ederek tarım ve ticaret altyapısını daha da zayıflattı. 750’te Bağdat’ta bulunan Abbasi Halifeliği’nin kurulmasının ardından Petra bölgesi ihmal edildi ve daha sonra tarihsel kayıtlardan neredeyse kaybedildi. Petra, zamana ve unsurlara terk edilmiş, dış dünyayla tanınıyordu - 12. Yüzyılda inşa edilen önemsiz bir Haçlı kalesi hariç - 1812'taki yeniden keşfedilene kadar.
El Deir, Nabataean Tapınağı (Büyütmek)
Orta Doğu’yu İngiliz bir keşif topluluğunun finansmanı ile incelemek, genç bir İsviçreli maceracı Johann Burckhardt, Şam’dan Kahire’ye çok az bilinen ve tehlikeli bir kara yolu ile yavaşça gidiyordu. Arapça bilmekte ve Müslüman bir gezgin olarak poz vermekte, Sharra Dağları'nın ortasına gizlenmiş bir antik kentin olağanüstü kalıntılarının çöl bedevilerini çöllerden duymuş. Hiçbir Avrupalı efsanevi şehri görmemişti ya da anlatmak için yaşadı. Burckhardt, giriş yapmak için aldatmak için başvurmak zorunda kalacağını kabul etti. Aklında bir plan gelişti. Yerel Bedevileri rehberlik eder ve mezarının yıkık kentin yakınında olduğuna inandığı Aaron'un (Musa'nın kardeşi) tapınağında bir keçiyi kurban etmek istediğini söylerdi. Elji köyünde (şimdi Wadi Musa olarak adlandırılan) Burckhardt, iki Bedevi'yi kendisine Musa Vadisi boyunca ve Aaron'un tapınağına kadar eşlik etmeye ikna etti. Wadi Musa'dan türbeye giden tek güvenli yol var ve Neyse ki Burckhardt için doğrudan Petra kalıntılarından geçti. Son derece dar bir geçit boyunca yoluna dolanacak olan kaşif, büyük Khasneh kaya tapınağına beklenmedik bir şekilde geldi. 30 metreden daha yüksek ve tamamen uçurumun karşısında oyulmuş olan Khasneh, Petra'nın simgesi haline geldi ve Hollywood filminde Indiana Jones ve Son Haçlı Seferi'nde ölümsüzleştirildi. Burckhardt’ın Aaron’un mezarına götürdüğü Bedevi, mezara ulaşmadığı veya Al Deir olarak bilinen Nabatael’lerin ana tapınağını görmediği için nihayetinde şüphe uyandırdı. Jebel Haroun'un eteklerinde).
Petra merkezinin merkezinin kuzeybatısında, uzak bir geçide bulunan Al Deir, Petra'daki tüm yapıların en büyüğü ve en görsel açıdan çarpıcı. Tamamen bir dağ duvarının kırmızı kumtaşından oyulmuş olan tapınak, 50 metre yüksekliğinde ve 45 metre yüksekliğinde bir giriş kapısına sahip 8 metre genişliğindedir. Tek boş odanın içinde (12.5 x 10 metreye kadar), duvarlar sade ve süslenmemiş, arka duvardaki niş, tanrı Dushara'yı temsil eden bir taş bloğu. Nabatalıların baş tanrıları, Dharahara, Al-Uzza ve Allat idi. Dushara adı, Petra'nın kuzey sınırındaki Sharra Dağları'na atıfta bulunan 'Shara'lı O' anlamına geliyor. İbrani tanrısı Yehova gibi, Dushara da bir dikilitaş veya ayakta duran bir taş blokla sembolize edildi (ve bu arkaik Sümer, Mısır ve megalitik kültürlerden etkilendiğini gösterir) ve sembolik hayvanı boğa idi. Tanrıça Al-Uzza bir aslan tarafından sembolize edildi ve Dushara'nın soyluların ve resmi kültün tanrısı olduğu “halklar” tanrıydı. Tanrıça Allat, Sharra Dağları'nın aşırı derecede kurak topraklarında birkaç tane bulunan doğal kaynaklarla ilişkilendirildi.
Ayrıntılı bir işlemsel yol, Petra'nın merkezinden Al Deir'e ve binlerce insanı barındırabilen tapınağın önündeki devasa düz avluya götüren tapınağın büyük çaplı törenlere ev sahipliği yaptığını gösteriyor. Avluda taş bir halka izleri vardır, ancak Nabatalılar tarafından uygulanan ibadet türü hakkında başka herhangi bir gösterge yoktur. Tapınağın tam yaşı bilinmemekle birlikte, üsluplara göre bilginler onu MS XX. Al Deir'e, bazen Bizans döneminde bir kilise görevi gördüğü inancı nedeniyle 'Manastır' denir. İç duvarlara oyulmuş birkaç küçük haç, Hıristiyanların tapınağı bir amaç için kullandığını göstermektedir.
El Deir, Nabataean Tapınağı (Büyütmek)
Bazı geleneklere göre Petra bölgesinde, Musa'nın kız kardeşi Miriam'ın öldüğü ve gömüldüğü yerindeydi. Dağ zirvesindeki tapınağın, MS. X. Yüzyılda St. Jerome zamanında Hacılara gösterdiği, ancak o zamandan beri konumunun belirlenemediği görülmüştür. Bazı bilginler Al Deir tapınağının mezarının yeri olabileceğini öne sürdü, ancak bu kesinlikle tapınağın orijinal veya birincil kullanımı değildi.
1985'te UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde listelenen Petra'nın görkemli kalıntıları, yıllardır endişe verici bir tehditle karşı karşıya kaldı; Ölü Denizden gelen tuz, nispeten hassas kumtaşı sarmakta ve binaları yavaşça zayıflatmaktadır.
Petra'daki diğer önemli kutsal yerler arasında Jabal Madbah'ın zirvesindeki El-Madbah, Yüksek Kurban Yeri; Umm al-Biyara dağındaki su ruhuna adanmış bir kült alanı; Aaron'un mezarının bulunduğu El-Barra dağı; ve Petra girişinde, yerel kabilelere kutsal üç büyük Jinn (ruh) taşı. Petra'nın 50 mil kuzeyinde, Jebel Tannur'ın zirvesinde, Khirbet Tannur'ın önemli Nabatadan tapınağı yer almaktadır.
Dini uygulamalar ve Nabatalıların esrarengiz yunus ikonografisi hakkında daha geniş bilgi edinmek isteyen okuyucular Tanrılar ve Yunuslar: Nabatalıların Hikayesi; Nelson Glueck tarafından.