Anjina, kalbe giden kan akışının azalmasından kaynaklanan bir tür göğüs ağrısıdır. Koroner arter hastalığının bir belirtisidir ve anjina pektoris de denir.
Sıklıkla göğüste sıkışma, baskı, ağırlık, gerginlik veya ağrı olarak tanımlanır. Göğsünüzün üzerinde ağır bir yük varmış gibi hissedebilirsiniz. Angina, bir sağlık uzmanı tarafından kontrol edilmesi gereken yeni bir ağrı veya tedaviyle ortadan kalkan tekrarlayan bir ağrı olabilir.
Nispeten yaygın olmasına rağmen hazımsızlık rahatsızlığı gibi diğer göğüs ağrısı türlerinden ayırt edilmesi hala zor olabilir. Açıklanamayan göğüs ağrınız varsa hemen tıbbi yardım alın.
Anjina Pektoris Türleri (Göğüs Ağrısı)
Anjinanın farklı türleri vardır. Türü, nedene ve dinlenme veya ilacın semptomları hafifletip hafifletmediğine bağlıdır.
- Kararlı anjina. Stabil anjina, en sık görülen şeklidir. Genellikle aktivite (efor) sırasında meydana gelir ve dinlenme veya anjina ilacı ile geçer. Örneğin yokuş yukarı yürürken veya soğuk havada ortaya çıkan ağrı anjina olabilir. Stabil anjina ağrısı tahmin edilebilir ve genellikle önceki göğüs ağrısı ataklarına benzer. Göğüs ağrısı tipik olarak kısa bir süre, belki beş dakika veya daha az sürer.
- Unstabil anjina (tıbbi acil durum). Önceden tahmin edilemez ve istirahat halinde ortaya çıkar. Veya anjina ağrısı kötüleşiyor ve daha az fiziksel eforla ortaya çıkıyordur. Tipik olarak şiddetlidir ve stabil anjinadan daha uzun sürer, belki 20 dakika veya daha uzun. Ağrı dinlenmeyle veya alışılagelmiş anjina ilaçlarıyla geçmez. Kan akışı düzelmezse kalp oksijenden yoksun kalır ve kalp krizi meydana gelir. Kararsız anjina tehlikelidir ve acil tedavi gerektirir.
- Varyant anjina (Prinzmetal anjina). Prinzmetal anjina, koroner arter hastalığına bağlı değildir. Kalbin atardamarlarındaki kan akışını geçici olarak azaltan spazmdan kaynaklanır. Şiddetli göğüs ağrısı, ana semptomdur. Çoğu zaman döngüler halinde, tipik olarak dinlenme sırasında ve gece boyunca meydana gelir. Ağrı anjina ilacıyla hafifletilebilir.
- Refrakter anjina. Ataklar, ilaçlara ve yaşam tarzı değişikliklerine rağmen sık görülür.
Anjina Pektoris Belirtileri
Anjina semptomları göğüs ağrısı ve rahatsızlığı içerir. Göğüs ağrısı veya rahatsızlığı şöyle hissedilebilir:
- Yanan
- Dolgunluk
- Basınç
- Sıkma
Ağrı ayrıca kollarda, boyunda, çenede, omuzda veya sırtta da hissedilebilir.
Anjinanın diğer belirtileri şunlardır:
- Baş dönmesi
- Tükenmişlik
- Mide bulantısı
- Nefes darlığı
- Terlemek
Şiddeti, süresi ve tipi değişebilir. Yeni veya farklı belirtiler, anjinin daha tehlikeli bir biçimine (kararsız anjina) veya kalp krizine işaret edebilir.
Yeni veya kötüleşen anjina semptomlarının, stabil veya unstabil anjina olup olmadığınızı belirleyebilecek bir sağlık uzmanı tarafından derhal değerlendirilmesi gerekir.
Kadınlarda anjina
Kadınlarda anjina belirtileri klasik semptomlardan farklı olabilir. Bu farklılıklar tedaviye başvuruda gecikmelere neden olabilir. Örneğin göğüs ağrısı, anjinası olan kadınlarda sık görülen bir semptomdur ancak kadınlar için tek semptom veya en yaygın semptom olmayabilir. Kadınlarda ayrıca aşağıdaki belirtiler de görülebilir:
- Boyunda, çenede, dişlerde veya sırtta rahatsızlık
- Mide bulantısı
- Nefes darlığı
- Göğüste baskı yerine bıçak saplanma ağrısı
- Mide (karın) ağrısı
Ne zaman doktora görünmeli
Göğüs ağrınız birkaç dakikadan uzun sürüyorsa ve dinlendiğinizde veya ilaçlarınızı aldığınızda geçmiyorsa, bu kalp krizi geçirdiğinizin bir işareti olabilir. 112’yi veya acil tıbbi yardımı arayın. Başka bir ulaşım seçeneği yoksa hastaneye kendiniz gidin.
Göğüs rahatsızlığı sizin için yeni bir semptomsa, nedeni belirlemek ve uygun tedaviyi almak için sağlık uzmanınıza başvurmanız önemlidir. Stabil anjina tanısı aldıysanız ve durum kötüleşirse veya değişirse derhal tıbbi yardım alın.
Anjina Pektoris Nedenleri
Kalp kasına giden kan akışının azalmasından kaynaklanır. Kan, kalp kasının hayatta kalması için ihtiyaç duyduğu oksijeni taşır. Kalp kası yeterince oksijen alamadığında iskemi adı verilen bir duruma neden olur.
Kalp kasına kan akışının azalmasının en yaygın nedeni koroner arter hastalığıdır (KAH). Kalp (koroner) arterler plak adı verilen yağ birikintileri nedeniyle daraltılabilir. Buna ateroskleroz denir.
Bir kan damarındaki plaklar yırtılırsa veya kan pıhtısı oluşursa, bu durum, daralmış bir arterdeki akışı hızla bloke edebilir veya azaltabilir. Bu, kalp kasına giden kan akışını aniden ve ciddi şekilde azaltabilir.
Oksijen talebinin düşük olduğu zamanlarda (örneğin dinlenme sırasında) kalp kası, anjina semptomlarını tetiklemeden, azalan kan akışı miktarı üzerinde çalışmaya devam edebilir. Ancak egzersiz yaparken olduğu gibi oksijen talebi arttığında anjina ortaya çıkabilir.
Risk faktörleri
Aşağıdaki şeyler anjina riskini artırabilir:
- Artan yaş. Angina en çok 60 yaş ve üzeri yetişkinlerde görülür.
- Ailede kalp hastalığı öyküsü. Anneniz, babanız veya herhangi bir kardeşinizin kalp hastalığı ya da kalp krizi geçirip geçirmediğini sağlık uzmanınıza bildirin.
- Tütün kullanımı. Sigara içmek, tütün çiğnemek ve sigara dumanına uzun süre maruz kalmak, atardamarların iç yüzeylerine zarar vererek, kolesterol birikintilerinin toplanıp kan akışını engellemesine neden olabilir.
- Diyabet. Diyabet, aterosklerozu hızlandırıp kolesterol düzeylerini artırarak anjina ve kalp krizlerine yol açan koroner arter hastalığı riskini artırır.
- Yüksek tansiyon. Zamanla yüksek tansiyon, atardamarların sertleşmesini hızlandırarak atardamarlara zarar verir.
- Yüksek kolesterol veya trigliseritler. Kanda çok fazla kötü kolesterol (düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL)) arterlerin daralmasına neden olabilir. Yüksek LDL, anjina ve kalp krizi riskini artırır. Kandaki yüksek seviyedeki trigliseritler de sağlıksızdır.
- Diğer sağlık koşulları. Kronik böbrek hastalığı, periferik arter hastalığı, metabolik sendrom veya felç öyküsü riski artırır.
- Yeterli egzersiz yok. Hareketsiz bir yaşam tarzı yüksek kolesterol, yüksek tansiyon, tip 2 diyabet ve obeziteye katkıda bulunur. Sizin için en iyi olan egzersiz türü ve miktarı hakkında sağlık uzmanınızla konuşun.
- Obezite. Obezite, anjinaya neden olabilecek kalp hastalığı için bir risk faktörüdür. Fazla kilolu olmak, kalbin vücuda kan sağlamak için daha fazla çalışmasına neden olur.
- Duygusal stres. Çok fazla stres ve öfke kan basıncını yükseltebilir. Stres sırasında üretilen hormonların dalgalanması arterleri daraltabilir ve anjinayı kötüleştirebilir.
- İlaçlar. Bazı migren ilaçları gibi kan damarlarını daraltan ilaçlar Prinzmetal anjinasını tetikleyebilir.
- Uyuşturucu kötüye kullanımı. Kokain ve diğer uyarıcılar kan damarı spazmlarına neden olabilir ve anjinayı tetikleyebilir.
- Soğuk sıcaklıklar. Soğuğa maruz kalmak Prinzmetal anjinayı tetikleyebilir.
Komplikasyonlar
Göğüs ağrısı, yürüme gibi bazı aktiviteleri rahatsız edici hale getirebilir. Ancak en tehlikeli komplikasyon kalp krizidir.
Kalp krizinin uyarı işaretleri ve semptomları şunları içerir:
- Göğsün ortasında birkaç dakikadan uzun süren basınç, dolgunluk veya sıkışma hissi
- Göğsün ötesine, omuza, kola, sırta, hatta dişlere ve çeneye uzanan ağrı
- Bayılma
- Yaklaşan kıyamet duygusu
- Göğüs ağrısı ataklarının artması
- Mide bulantısı ve kusma
- Üst karın bölgesinde (karın) devam eden ağrı
- Nefes darlığı
- Terlemek
Bu belirtilerden herhangi birine sahipseniz derhal acil tıbbi yardıma başvurun.
Önleme
Anjinayı tedavi etmek için kullanılan yaşam tarzı değişikliklerinin aynısını uygulayarak anjinin önlenmesine yardımcı olabilirsiniz. Bunlar şunları içerir:
- Sigara içmemek.
- Sağlıklı bir diyet yemek.
- Alkolden kaçınmak veya sınırlamak.
- Düzenli egzersiz yapmak.
- Sağlıklı bir kiloyu korumak.
- Kalp hastalığına bağlı diğer sağlık durumlarını yönetmek.
- Stresi azaltmak.
- Kalp komplikasyonlarını önlemek için önerilen aşıları almak.
Anjina Pektoris Teşhisi
Teşhis için sağlık uzmanınız fizik muayene yapacak ve belirtileriniz hakkında sorular soracaktır. Ayrıca ailenizde kalp hastalığı öyküsü olup olmadığı da dahil olmak üzere herhangi bir risk faktörü hakkında size sorulacaktır.
Teşhis ve doğrulama için kullanılan testler şunları içerir:
- Elektrokardiyogram (EKG veya EKG). Bu hızlı ve ağrısız test, kalbin elektriksel aktivitesini ölçer. Yapışkan yamalar (elektrotlar) göğse, bazen de kollara ve bacaklara yerleştirilir. Teller elektrotları test sonuçlarını görüntüleyen bir bilgisayara bağlar. EKG , kalbin çok hızlı mı yoksa çok yavaş mı attığını veya hiç atmadığını gösterebilir. Sağlık uzmanınız ayrıca kalpteki kan akışının yavaşlayıp yavaşlamadığını veya kesintiye uğrayıp uğramadığını görmek için kalp ritmindeki kalıpları da arayabilir.
- Göğüs röntgeni. Göğüs röntgeni kalbin ve akciğerlerin durumunu gösterir. Göğüs ağrısı semptomlarına başka durumların neden olup olmadığını belirlemek ve kalbin büyüyüp büyümediğini görmek için göğüs röntgeni yapılabilir.
- Kan testleri. Kalp krizi gibi kalp kası hasar gördüğünde bazı kalp enzimleri kan dolaşımına karışır. Kardiyak enzim kan testi bu maddelerin tespit edilmesine yardımcı olabilir.
- Stres testi. Bazen kalp daha fazla çalıştığında anjinin teşhis edilmesi daha kolaydır. Stres testi tipik olarak kalp izlenirken koşu bandında yürümeyi veya sabit bisiklete binmeyi içerir. Stres testiyle aynı anda başka testler de yapılabilir. Egzersiz yapamıyorsanız egzersizin kalp üzerindeki etkisini taklit eden ilaçlar verilebilir.
- Ekokardiyogram. Ekokardiyogram, hareket halindeki kalbin görüntülerini oluşturmak için ses dalgalarını kullanır. Bu görüntüler kanın kalpten nasıl aktığını gösterebilir. Efor testi sırasında ekokardiyogram yapılabilir.
- Nükleer stres testi. Nükleer stres testi, dinlenme sırasında ve stres sırasında kalp kasına giden kan akışının ölçülmesine yardımcı olur. Bu rutin bir stres testine benzer, ancak nükleer stres testi sırasında kan dolaşımına radyoaktif bir izleyici enjekte edilir. Özel bir tarayıcı, izleyicinin kalp arterlerinde nasıl hareket ettiğini gösterir. İzleyicinin çok az bulunduğu veya hiç bulunmadığı alanlar, kan akışının zayıf olduğunu gösterir.
- Kardiyak bilgisayarlı tomografi (BT). Bu test için genellikle çörek şeklindeki bir makinenin içindeki bir masaya uzanırsınız. Makinenin içindeki bir X-ışını tüpü vücudun etrafında dönerek kalp ve göğüs görüntülerini toplar. Kardiyak BT taraması, kalbin genişleyip genişlemediğini veya herhangi bir kalp atardamarının daralmış olup olmadığını gösterebilir.
- Kardiyak manyetik rezonans görüntüleme (MRI). Bu test, kalbin ayrıntılı görüntülerini oluşturmak için manyetik alanları ve radyo dalgalarını kullanır. Genellikle kalbin yapısının ve kan damarlarının ayrıntılı görüntülerini üreten uzun, tüp benzeri bir makinenin içindeki bir masanın üzerinde yatarsınız.
- Koroner anjiyografi. Koroner anjiyografi, kalbin kan damarlarının içini incelemek için X-ışını görüntülemeyi kullanır. Kalp kateterizasyonu olarak bilinen genel bir prosedür grubunun parçasıdır.
Bir sağlık uzmanı ince bir tüpü (kateter) koldaki veya kasıktaki bir kan damarından kalpteki bir artere geçirir ve kateter yoluyla boyayı enjekte eder. Boya, kalp arterlerinin röntgende daha net görünmesini sağlar. Sağlık hizmeti sağlayıcınız bu tip röntgeni anjiyogram olarak adlandırabilir.
Anjina Pektoris Tedavisi
Tedavi için seçenekler şunlardır:
- Yaşam tarzı değişiklikleri
- İlaçlar
- Anjiyoplasti ve stentleme
- Açık kalp ameliyatı (koroner bypass ameliyatı)
Tedavinin amacı semptomların sıklığını ve şiddetini azaltmak, kalp krizi ve ölüm riskini azaltmaktır.
Kararsız anjina veya normalde olduğundan farklı ağrınız varsa acil tedaviye ihtiyacınız olacaktır.
İlaçlar
Sağlıklı beslenmek ve egzersiz yapmak gibi yaşam tarzı değişiklikleri kalp sağlığını iyileştirmiyor ve ağrınızı hafifletmiyorsa ilaç tedavisi gerekebilir.
- Nitratlar. Nitratlar genellikle anjini tedavi etmek için kullanılır. Nitratlar kan damarlarını gevşetip genişleterek kalbe daha fazla kan akmasını sağlar. Tedavide kullanılan en yaygın nitrat formu nitrogliserindir. Nitrogliserin hapı dil altına yerleştirilir. Sağlık uzmanınız, genellikle ağrıyı tetikleyen aktivitelerden (egzersiz gibi) önce veya uzun vadeli önleyici olarak nitrat almayı önerebilir.
- Aspirin. Aspirin kanın pıhtılaşmasını azaltarak kanın daralmış kalp damarlarından akmasını kolaylaştırır. Kan pıhtılarının önlenmesi kalp krizi riskini azaltabilir. Öncelikle sağlık uzmanınızla konuşmadan günlük aspirin almaya başlamayın.
- Pıhtı önleyici ilaçlar. Klopidogrel (Plavix), prasugrel (Effient) ve tikagrelor (Brilinta) gibi bazı ilaçlar kan trombositlerinin birbirine yapışma olasılığını azaltır, böylece kan pıhtılaşmaz. Aspirin alamıyorsanız bu ilaçlardan biri önerilebilir.
- Beta engelleyiciler. Beta blokerler kalbin daha yavaş ve daha az kuvvetle atmasına neden olur, bu da kan basıncını düşürür. Bu ilaçlar aynı zamanda kan damarlarını gevşeterek kan akışını iyileştirir.
- Statinler. Statinler kan kolesterolünü düşürmek için kullanılan ilaçlardır. Yüksek kolesterol, kalp hastalığı ve anjina için bir risk faktörüdür. Statinler vücudun kolesterol yapmak için ihtiyaç duyduğu bir maddeyi bloke eder. Kan damarlarındaki tıkanmaların önlenmesine yardımcı olurlar.
- Kalsiyum kanal blokerleri. Kalsiyum antagonistleri olarak da adlandırılan kalsiyum kanal blokerleri, kan akışını iyileştirmek için kan damarlarını gevşetir ve genişletir.
- Diğer tansiyon ilaçları. Kan basıncını düşüren diğer ilaçlar arasında anjiyotensin dönüştürücü enzim (ACE) inhibitörleri veya anjiyotensin II reseptör blokerleri (ARB’ler) bulunur. Yüksek tansiyonunuz, diyabetiniz, kalp yetmezliği belirtileriniz veya kronik böbrek hastalığınız varsa, sağlık uzmanınız bu tür ilaçlardan birini reçete edebilir.
- Ranolazin (Ranexa). Bu ilaç, diğer ilaçlarla iyileşmeyen kronik stabil anjina için reçete edilebilir. Tek başına veya kalsiyum kanal blokerleri, beta blokerleri veya nitrogliserin gibi diğer ilaçlarla birlikte kullanılabilir.
Terapiler
Bazen, kalbe giden kan akışını artırmak için geliştirilmiş dış karşı darbe (EECP) adı verilen ilaçsız bir seçenek önerilebilir. EECP ile baldırların, uylukların ve pelvisin etrafına tansiyon tipi manşetler yerleştirilir. EECP birden fazla tedavi seansı gerektirir. EECP, sık görülen, kontrolsüz anjinası (dirençli anjina) olan kişilerde semptomların azaltılmasına yardımcı olabilir.
Ameliyat ve prosedürler
Yaşam tarzı değişiklikleri, ilaçlar veya diğer tedaviler ağrınızı azaltmıyorsa kateter prosedürü veya açık kalp ameliyatı gerekebilir.
Anjina ve koroner arter hastalığını tedavi etmek için kullanılan ameliyatlar ve prosedürler şunları içerir:
- Stentleme ile anjiyoplasti. Perkütan koroner müdahale (PCI) olarak da adlandırılan anjiyoplasti sırasında, daralmış artere küçük bir balon yerleştirilir. Atardamarı genişletmek için balon şişirilir ve ardından atardamarı açık tutmak için genellikle küçük bir tel örgü bobin (stent) yerleştirilir. Stentleme ile yapılan anjiyoplasti, kalpteki kan akışını iyileştirir, ağrıyı azaltır veya ortadan kaldırır. Stentleme ile anjiyoplasti, kararsız anjinası olanlar için veya yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaçlar kronik, stabil anginayı etkili bir şekilde tedavi edemiyorsa iyi bir tedavi seçeneği olabilir.
- Açık kalp ameliyatı (koroner arter bypass ameliyatı). Koroner arter bypass ameliyatı sırasında, vücudun başka bir yerinden alınan bir damar veya arter, tıkalı veya daralmış kalp arterini bypass etmek için kullanılır. Bypass ameliyatı kalbe giden kan akışını artırır. Hem kararsız anjina hem de diğer tedavilere yanıt vermeyen stabil anjina için bir tedavi seçeneğidir.
Yaşam tarzı ve ev ilaçları
Kalp hastalığı sıklıkla anjinin nedenidir. Kalbi sağlıklı tutmak için yaşam tarzı değişiklikleri yapmak tedavinin önemli bir parçasıdır. Şu stratejileri deneyin:
- Sigara içmeyin ve pasif içicilikten kaçının. Sigarayı bırakmak konusunda yardıma ihtiyacınız varsa, sigarayı bırakma tedavisi hakkında sağlık uzmanınızla görüşün.
- Egzersiz yapın ve kilonuzu yönetin. Genel bir hedef olarak her gün en az 30 dakika orta düzeyde fiziksel aktivite yapmayı hedefleyin. Fazla kilonuz varsa, güvenli kilo verme seçenekleri hakkında sağlık uzmanınızla görüşün. Sağlık uzmanınıza sizin için hangi kilonun en iyi olduğunu sorun.
- Tuz, doymuş yağ ve trans yağ oranı düşük, tam tahıllar, meyve ve sebzeler açısından zengin, sağlıklı bir diyet uygulayın .
- Diğer sağlık koşullarını yönetin. Diyabet, yüksek tansiyon ve yüksek kan kolesterolü ağrıya yol açabilir.
- Stres giderme egzersizi yapın. Daha fazla egzersiz yapmak, farkındalık pratiği yapmak ve destek gruplarında başkalarıyla bağlantı kurmak duygusal stresi azaltmanın bazı yollarıdır.
- Alkolden kaçının veya sınırlandırın. Alkol içmeyi tercih ederseniz, bunu ölçülü olarak yapın. Sağlıklı yetişkinler için bu, kadınlar için günde bir içki, erkekler için ise günde iki içki anlamına gelir.
Referanslar:
- Anjina Pektoris
- https://www.heart.org/en/health-topics/heart-attack/angina-chest-pain/angina-pectoris-stable-angina
- https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/angina-pectoris
- https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21489-angina
- https://www.webmd.com/heart-disease/heart-disease-angina