Bebeğin eşinin önde olması ( plesenra previa )
Plasenta previa nedir?
Bebeğin eşi olarak tabir edilen plasentanın, uterus alt segmenti olan uterus boşluğunun rahim ağzı kısmına kısmen veya tam olarak yerleşmesidir. Normal durumlarda plasenta uterus alt segmentinde yani rahim ağzına yakın kısımlarda bulunmaz, rahmin yanlarında veya yukarı kısımlarında bulunur. Plasenta previa yaklaşık 200-300 gebelikte (1/200-1/300 oranında) bir görülen bir plasenta anomalisidir. Plasenta previa doğum öncesinde görülen kanamaların en önemli sebeplerindendir.
Plasenta previa tipleri: Plasentanın rahim ağzını tamamen veya kısmen kapatmasına göre plasenta previa’nın 4 farklı derecesi tanımlanmıştır:
- Tam plasenta previa ya da plasenta previa totalis: Palsenta serviks’in uterus boşluğuna açılan ağzını (internal os’u) tamamen kaplamıştır. Internal os tamamen kapalıdır. Plasenta previa’nın en sık görülen tipidir. Görülme sıklığı %40’tır.
- Kısmi ya da parsiyel plasenta previa: Plasenta internal os’u kısmen kapatmıştır. Internal os tamamen kapalı değildir.
- Marjinal plasenta previa: Plasenta internal os’u kaplamaz, internal os’un kenarına yerleşmiştir, plasentanın sınırı internal os’un kenarındadır.
- Aşağı yerleşimi plasenta previa (Low-lying placenta): Plasenta uterus alt segmentine uzanmıştır, ancak plasentanın sınırı internal os’un üzerinde bir noktadadır, sınırında değildir.
Bebeğin eşinin önde olması – Video
Plasenta previa ne zaman teşhis edilir?
Hamileliğin erken dönemlerinde, plasentanın rahimin alt kısmında olmasında endişe edilecek bir durum yoktur. Çünkü 24. gebelik haftasından önce rahimin alt kısımlarında yer alan plasenta gebelik ilerledikçe yukarıya doğru hareket eder ve çoğunlukla 24 haftadan sonra düzelir. Bu nedenle gebeliğin 20-24. haftalarından önce tespit edilen, plasentanın rahimin alt kısmında olması durumu plasenta previa olarak tanımlanmaz. Plasenta previa tanısı 24. haftadan sonra konur.
Plasenta previa kimlerde daha sık görülür? Risk faktörleri nelerdir?
- İlerlemiş anne yaşı: İleri yaşlı hamilelerde risk daha fazladır.
- Doğum sayısı: Doğum sayısı artan (multiparite) kadınlarda daha sık görülür. Hiç doğum yapmamışlarda risk binde %0.2 (binde iki) iken, 5 ve daha fazla doğum yapmış grand multiparlarda risk %5’e kadar çıkar.
- Çoğul gebelik: İkiz, üçüz gebeliklerde plasentanın yüzey alanı da artacağından plasenta previa görülme olasılığı artar.
- Önceden sezaryen yöntemiyle doğum yapmış olmak ve bunların sayısı: Daha önce sezaryen geçirmiş olanlarda risk fazladır. Sezaryen sayısı arttıkça risk de artar.
- Sigara kullanımı: Karbon monoksite balı olarak yaşanan oksijen azlığından dolayı plasenta, eksikliği telafi etmek için yüzey alanını genişletir (plasental hipertrofi). Plasentanın yüzey alanın artması yukarıda da belirtildiği gibi previa riskini artırır. Sigara içenlerde risk, sigara kullanmayanlara göre iki katına çıkar.
- Önceki hamileliklerde plasenta previa problemini yaşamış olmak: Plasenta previa’lı hastaların sonraki hamileliklerinde, plasenta previa probleminin tekrarlanma riski 12 kat daha fazladır.
- Yüksek rakımlı yerlerde yaşayanlar: Yüksek rakımlı yerlerde yaşayanlarda risk artmaktadır. Bu durum, rakım yükseldikçe oksijen azlığından dolayı plasenta yüzey alanının genişlemesi ile izah edilmektedir.
- Bebeğin erkek olması plasenta previa riskini bir miktar artırır.
- Önceden kürtaj geçirmiş olmak ve bunların sayısına bağlı olarak risk artar
Plasenta previa’nın belirtileri ve teşhisi
Plasenta previanın en karakteristik bulgusu ağrısız vajinal kanamadır. Bu nedenle, özellikle gebeliğin ikinci yarısında görülen vajinal kanamalarda plasenta previa olasılığı dikkate alınmalıdır. Kanama genellikle hafiftir. İlk kanama belirtileri plasenta previalı gebeliklerin 1/3’ünde 30. haftadan önce, 1/3’ünde ise 30.-36. haftalar arasında gözlenir. Hastaların %10’u, hiç kanama olmadan doğum zamanına ulaşabilir. Plasenta servikal os üzerine yerleşmediği bazı durumlarda doğum eylemi başlayana kadar hiç kanama görülmeyebilir.
Plasenta previa’nın teşhisi yukarıda belirtilen klinik belirtiler değerlendirilerek ve ultrasonografi ile konulur.
Plasenta previa teşhisi konulan hastalara düşen sorumluluklar nelerdir?
Plasenta previa teşhisi konulmuş hastalar kanama konusunda dikkatli olmalı, doktor tavsiyelerine dikkatle uymalı, eğer hastanede yatmayıp evde izleme tedavisi uygulanıyorsa doğumun planlandığı hastaneye her an gidecekmiş gibi acil durumlar için hazır bulunmalıdır. Kan grubu uygun yakınlarının da acil durumlarda kan verebilecek şekilde hazırlıklı olması gerekir.
Plasenta previa vakalarında tedavi
Hastada kanama olup olmaması, kanama varsa yoğunluğu, gebelik haftası dikkate alınarak tedavi şekli belirlenir. Plasenta previa hastası olduğu ultrasonografi ile teşhis edilen, ancak kanaması olmayan ya da çok hafif olan hastalarda hem anne, hem de bebeğin hayatını tehdit etmeyecek şekilde hastaya izleme tedavisi uygulanır. Böylece normal gebelik haftasının ve bebeğin gelişiminin tamamlanmasına izin verilmiş olur.
Kanama görülen vakalarda ise annenin şartları, kanamanın şiddeti ve de içinde bulunulan gebelik haftası dikkate alınarak tedavi seçeneğine karar verilir:
- Kanama yoğunluğu az ise ve normal gebelik süresi tamamlanmamışsa, anne yaşamında bir tehlike oluşturmadan izleme tedavisi tercih edilir. İzleme tedavisinde hasta, gerek görülürse fiziksel aktivitesi kısıtlanarak hastanede yatak istirahatine alınır.
- Eğer durdurulamayan bir kanama veya uterus kasılmaları ile seyreden yoğun kanama varsa, gebelik haftasına da bakılmaksızın acil sezaryen ile hastaya doğum yaptırılır.
Plasenta previa vakalarında sezaryen doğum zorunlu mudur?
Tam plasenta previa vakalarında sezaryen ile doğum gereklidir. Marjinal previa vakalarında da sezaryen doğum tercih edilir. Aşağı yerleşimi plasenta previa vakalarında ise plasentanın rahim ağzına uzaklığı ile hem bebek hem de annenin durumları dikkate alınarak normal doğum yaptırılabilir. Normal doğuma karar vermede plasentanın sınırının serviksin uterus boşluğuna açılan ağzına yani servikal os’a uzaklığının 2 cm’den fazla olması ölçü olarak alınır.
Yararlanılan Kaynaklar:
1) Plasenta Anomalileri,
http://www.glowm.com/resources/glowm/pph_pdf/Turkish-PPH-Chap-10.pdf
2) Üçüncü trimester kanamaları, Hacettepe Tıp Dergisi 2009; 40:133-144
http://www.tip.hacettepe.edu.tr/actamedica/2009/sayi_3/baslik2.pdf