Hareket Tutması ve Zehirlenme: Araba Tutmasının Nedeni, Beyninizin Zehirlendiğinizi Sanması Olabilir!
Güzel bir araba gezintisini hiçbir şey ürpertici bir araba tutması hissi kadar berbat edemez. Fakat fazla sinirlenmeyin; bu mide bulantısı aslında beyninizin gerektiği gibi çalıştığının bir göstergesi olabilir. Şey, muhtemelen... Yapılan bir araştırmada, araba tutmasının, beyninizin anî bir zehirlenme nöbeti olduğunu düşündüğü şeye tepki vermesinin sonucu olabileceği bulundu.
Hayır, yolcu koltuğundaki çocuk kahvenize bir şey koyduğundan endişe etmeyin! Bilim insanları, bir arabada olduğunuz zaman, beyninizin zehirlendiğiniz zamankine benzer şekilde, yakın çevreniz hakkında çelişkili mesajlar aldığını öne sürdüler. Ve hepimiz, vücudunuzdan nörotoksin veya zehirleri atmanın en kolay yolunun kusmak olduğunu biliriz.
Neden Beyinlerimiz Çok Şaşırıyor?
Uzmanlar, araba tutmasının (veya benzer bir tür hareket tutmasının), insanların arabalar, otobüsler ve tekneler gibi şeyler içinde yalnızca yakın zaman önce seyahat etmeye başlaması yüzünden kaynaklandığını ve beyinlerimizin henüz tamamen uyum sağlamamış olduğunu düşünüyor.
Hareket eden bir araba, otobüs veya teknede seyahat ediyor olduğumuz gerçeğine rağmen, duyularımızın çoğunluğu bize hâlâ bedenlerimizin sabit olduğunu söylüyor ve tabii ki, bir arabanın arka koltuğunda otururken vücudunuz teknik olarak hareketsizdir. Aynı zamanda beyniniz, iç kulağınızda bulunan denge algılayıcılar (küçük sıvı tüpleri) yüzünden belirli bir hızda ileri gidiyor olduğunuzu biliyor. Bu tüplerdeki sıvılar çalkalanarak hareket ediyor olduğunuzu belirtiyor, fakat gerçekte hâlâ oturuyorsunuz. Beyniniz, ciddi şekilde karmaşık bazı mesajlar alıyor.
Bu bilgiyi bir araya getirmek ve gerçekten neler olduğunu anlamak, talamusun işidir. Fakat beynimizin bu kısmı, evrimsel geçmişimiz dolayısıyla sıklıkla suçlunun zehir olduğu sonucuna varır. Bu yüzden bazen yol kenarında durup kusmak zorunda kalırsınız. İngiltere'deki Cardiff Üniversitesi'nden sinirbilimci Dean Burnett, Science of Us'tan Melissa Dahl'a şöyle açıklıyor:
Beyin, bunun gibi bir şey yüzünden şaşırır şaşırmaz, "Ah, ne yapacağımı bilmiyorum! O zaman her ihtimale karşı mide bulantısı olsun!" diyor. Beyin devamlı olarak zehirlenme varsayımıyla hareket ettiği için, biz de hareket tutması yaşarız.
Camdan dışarı bakmak aslında yardımcı olabilir, çünkü beyne sizin gerçekte hareket ediyor olduğunuz ve her şeyin yolunda olduğu güvencesini verir. Bir kitap okumak veya bir haritaya bakmak, işleri sıklıkla daha kötü hale getirir, çünkü gerçekten sabit olduğunuz ve uzay boyunca hızlanmadığınız konusunda beyni ikna eder. Sürücü olmak da yardımcı olur, çünkü gerçekten hareket halinde olduğunuz konusunda beyin için çok daha fazla görsel kanıt bulunur ve ilaveten, hareketin kontrolü sizdedir. Diğer bir deyişle, muhtemelen zehirlenmiyorsunuzdur.
Cevapsız Sorular
Bilim insanlarının emin olmadığı şey ise, bu durumun neden bazılarımızı etkileyip diğerlerini etkilemediği veya neden bazı insanların büyüdükçe araba tutmasından kurtulduğu. Bu, muhtemelen evrimsel bir kuraya dayalı bir şans faktöründen kaynaklanıyor.
Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.
Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.
Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.
2013'te yapılan bir çalışma, daha fazla vücut dalgalanmasına sahip olanların (sabit halde olsa bile, bedenleri doğal olarak daha sık hareket eden insanların), deniz tutması yaşamalarının daha muhtemel olduğunu bulmuştu. Çalışmanın vardığı sonuca göre bunun sebebi, hassas insanların genel olarak sadece daha farklı hareket etmesi olabilirdi.
Bu arada araştırmacılar, birçok aile tatilinin başlangıcının tadını kaçıran rahatsızlığa karşı bir tedavi aramaya devam ediyorlar. Şimdiye kadar bildiklerimize dayalı olarak, yolculuktan önce proteince yüksek olan hafif bir yemek yemenin yanında (görünüşe göre midenizi sakinleştirmeye yardımcı oluyor), sevdiğiniz müziği dinlemek de bazen yardımcı olabilir.
Kusmak için sürücünün kenara çekmesini istemek asla eğlenceli değildir; fakat en azından, araba tutmanızın ardındaki bilimin bir kısmını şimdi açıklayabilirsiniz.
Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
İlginizi Çekebilecek Sorular
- Uyku sonrası neden hafif sersemlik hali olur?
- Evrenimizdeki kurallar değişebilir mi?
- Wikipedia güvenilir bir kaynak mı?
- 18
- 5
- 4
- 2
- 2
- 2
- 1
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/06/2022 06:21:01 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4619
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
This work is an exact translation of the article originally published in Science Alert. Evrim Ağacı is a popular science organization which seeks to increase scientific awareness and knowledge in Turkey, and this translation is a part of those efforts. If you are the author/owner of this article and if you choose it to be taken down, please contact us and we will immediately remove your content. Thank you for your cooperation and understanding.