Kantçılık Nedir
Kantçılık Nedir Hakkında Bilgi
Kantçılık, Alman filozof Immanuel Kant’ ın görüşlerinden kaynaklanan felsefe geleneğidir. Kant’ı örnek alarak insan bilgisinin doğasını ve sınırlarını araştırmaya, böylece felsefeyi bilimlerin düzeyine çıkarmaya yönelik farklı felsefe görüşlerini bir araya getirir.
Kritik der reinen Vernunft’un (1781; Saf Aklın Eleştirisi) sonunda Kant okuyucuyu eleştirel düşünceye katılmaya çağırmıştı. 1790’ların sonunda ise felsefesi Almanya’ nın belli başlı üniversitelerinin hemen hepsinde okutuluyordu. 1796’da Felemenk ve İngiltere’de eleştirel felsefe konusunda çalışmaları yayımlandı. 1800’lerin başında Academie Française’de de görüşlerine ilgi uyandı. Kant’ın felsefesinin yaygınlaşması çok geçmeden karşıt görüşlerin ve yeni yorumların ortaya çıkmasına yol açtı. Usçular ve deneyciler Kant’ın eleştirel idealizm görüşüne karşı çıkarken, bazı idealistler de usçuluğunu yerdiler. Özellikle Berlin’de bir araya gelen büyük bir grup Kantçı, Kant’ın görüşlerini daha anlaşılır kılarak yayma görevini üstlendi. Gene Almanya’da ortaya çıkan ve yarı Kantçılar olarak adlandırılan bir grup filozof ise Kant’ın ilk çıkış noktasını benimsemekle birlikte sisteminin yetersiz, belirsiz ve hatta yanlış buldukları yanlarını yeniden düzenleme gereğini duydular. Bu grup içinde önde gelen düşünürlerden biri Friedrich Schiller’di. Schiller felsefenin görevi ve sınırları ile gerçekçilik ve idealizm arasındaki ayrım konusunda Kant’la aynı görüşü paylaşıyor, ama Kant’ın us ve doğa arasında yaptığı keskin ayrımı yanlış bularak özgürlük, ahlak, güzellik ve estetik uyarıyı yalnızca usun sınırları içinde ele almasına karşı çıkıyordu. Amacı doğayla usu birleştirebilecek, aralarında uyum kurabilecek bir estetik uyarıya varmaktı. Friedrich Bouterwel ise maddi bir ahlak ilkesinin olmaması yüzünden Kant’ın etik görüşlerine katılmıyordu; sonraki yazılarında başka gerçekçi önerilere de yer verdi. Jakob Fries, Kant’ın eleştirel kuramına psikolojik bir temel oluşturmaya çalıştı.
1790-1835 arasında Almanya’da büyük sistemci filozoflar yetişti. Kant’ın ölümünden sonra, görüşleri daha çok kendi öğrencileri arasında etkisini koruyabildi ve gelişen Alman idealizmi karşısında zayıfladı. 1831’de Hegel’in ölümünden sonra ortaya çıkan akımlar da özellikle dinsel, toplumsal ve siyasal sorunlarla ilgilendi. Bu dönemde Hegel’e karşı Kant’ın felsefesini yeniden yorumlayan Arthur Schopenhauer’ın çabaları, 1860’larda Kantçılığın canlanmasına yol açtı. Bazı genç felsefeciler “Kant’a geri dönelim” (Zurück zu Kani) parolasıyla çalışmalara başladılar. Otto Liebmann, Kuno Fischer ve Friedrich Albert Lange gibi önemli düşünürler Kant’ın görüşlerini yeniden yorumladılar ve genel olarak felsefe için önemini vurguladılar. Bu arada Kant’ın görüşlerine mantıksal açıdan ağırlık veren Marburg okulu ve genel olarak bilimsellik savlarını Kant’ın görüşlerine dayandıran Yeni-Kantçılık ortaya çıktı.
Aynı zamanlarda, Kant araştırmaları da olağanüstü boyutlarda gelişerek “Kant filolojisi” adı altında neredeyse bağımsız bir disiplin haline geldi. Hans Vaihinger’in Kommentar zur Kants Kritik der reinen Vernunft (2 cilt,. 1881, 1892; Kant’ın Saf Akim Eleştirisi Üzerine Yorum) adlı çalışmasını Norman Kemp Smith’in, Heinz Heimsoeth’un, Felix Grayeff’in ve başka bazı yazarlann aynı türden çalışmalan izledi.
Günümüzde ise belirgin bir Kantçı okul olmadığı ve görüşleri yaygın felsefe anlayışlarına fazla uygun düşmediği halde Kant hem akademik felsefede, hem de bağımsız düşünürler arasında önemini korumaktadır.
Örneğin Ludwig Wittgenstein Kantçı bakış açısına çok yakın bir tutum gösterirken, varoluşçuluk akımının öncülerinden Martin Heidegger de Kant’ı dikkatle inceleyerek yorumlamış, kendi düşüncesi açısından da önemli sonuçlar çıkarmıştır. Günümüzün tanınmış bilim felsefecisi Thomas S. Kuhn son çalışmalarında Kantçı bir noktaya yaklaştığını belirtirken, çağdaş dil felsefesinin önemli araştırmacılarından Noam Chomsky de Kant’ın algı-bilgi görüşlerine yaklaşan çalışmalar yapmıştır. Kantçılık felsefesi akımı.