Hastalığın Tanımı
Romatoid artrit (RA) nedir?
Romatoid artrit veya RA, otoimmün ve inflamatuar bir hastalıktır; bu, bağışıklık sisteminizin yanlışlıkla vücudunuzdaki sağlıklı hücrelere saldırması ve vücudun etkilenen bölgelerinde iltihaplanmaya (ağrılı şişlik) neden olması anlamına gelir.
RA esas olarak eklemlere saldırır, genellikle aynı anda birçok eklem. RA genellikle eller, bilekler ve dizlerdeki eklemleri etkiler. RA’lı bir eklemde, eklemin astarı iltihaplanır ve eklem dokusuna zarar verir. Bu doku hasarı, uzun süreli veya kronik ağrıya, kararsızlığa (denge eksikliği) ve deformiteye (şekil bozukluğu) neden olabilir.
RA ayrıca vücuttaki diğer dokuları da etkileyebilir ve akciğerler, kalp ve gözler gibi organlarda sorunlara neden olabilir.
Belirti ve Semptomları
Romatoid artrit (RA)’in belirti ve semptomları nelerdir?
RA ile, alevlenme olarak bilinen semptomların kötüleştiği ve remisyon olarak bilinen semptomların iyileştiği zamanlar vardır.
RA’nın belirti ve semptomları şunları içerir:
- Birden fazla eklemde ağrı veya ağrı
- Birden fazla eklemde sertlik
- Birden fazla eklemde hassasiyet ve şişlik
- Vücudun her iki tarafında aynı belirtiler (örneğin iki elde veya her iki dizde)
- Kilo kaybı
- Ateş
- Yorgunluk veya yorgunluk
- Zayıflık
Komplikasyonları
Romatoid artrit (RA)’in komplikasyonları nelerdir?
Romatoid artritin (RA) birçok fiziksel ve sosyal sonucu vardır ve yaşam kalitesini düşürebilir. Ağrıya, sakatlığa ve erken ölüme neden olabilir.
Erken kalp hastalığı: RA’lı kişiler ayrıca kalp hastalığı ve diyabet gibi diğer kronik hastalıkları geliştirme riski daha yüksektir. RA’lı kişilerin kalp hastalığı geliştirmesini önlemek için RA tedavisi ayrıca kalp hastalığı risk faktörlerini azaltmaya odaklanır. Örneğin, doktorlar RA’lı hastalara sigarayı bırakmalarını ve kilo vermelerini tavsiye edeceklerdir.
Obezite: Obez olan RA’lı kişilerde yüksek tansiyon ve yüksek kolesterol gibi kalp hastalığı risk faktörleri geliştirme riski yüksektir. Obez olmak ayrıca kalp hastalığı ve diyabet gibi kronik durumlar geliştirme riskini artırır. Son olarak, obez olan RA’lı kişiler, obez olmayan RA’lı kişilere kıyasla tıbbi tedavilerinden daha az fayda görürler.
İş: RA işi zorlaştırabilir. RA’lı yetişkinlerin, RA’sı olmayanlara göre istihdam edilme olasılığı daha düşüktür. Hastalık kötüleştikçe, RA’lı birçok kişi eskisi kadar çok şey yapamadıklarını fark eder. RA’lı kişilerde iş kaybı, işleri fiziksel olarak zor olan kişiler arasında en yüksektir. Fiziksel gereksinimlerin az olduğu veya iş temposu ve faaliyetleri üzerinde etkili oldukları işlerde iş kaybı daha düşüktür.
Nedenleri
Romatoid artrit (RA)’e ne sebep olur?
RA, vücudun bağışıklık sisteminin kendi sağlıklı hücrelerine saldırdığı bir bağışıklık tepkisinin sonucudur. RA’nın spesifik nedenleri bilinmemektedir, ancak bazı faktörler hastalığa yakalanma riskini artırabilir.
Risk Faktörleri
Romatoid artrit (RA) için risk faktörleri nelerdir?
Araştırmacılar, kişinin RA geliştirme riskini değiştirip değiştirmediklerini belirlemek için bir dizi genetik ve çevresel faktörü inceledi.
Riski artıran özellikler
Yaş: RA herhangi bir yaşta başlayabilir, ancak olasılık yaşla birlikte artar. RA’nın başlangıcı, altmışlı yaşlardaki yetişkinler arasında en yüksektir.
Cinsiyet: Yeni RA vakaları tipik olarak kadınlarda erkeklerden iki ila üç kat daha yüksektir.
Genetik/kalıtsal özellikler: Belirli genlerle doğan kişilerin RA geliştirme olasılığı daha yüksektir. HLA (insan lökosit antijeni) sınıf II genotipleri olarak adlandırılan bu genler, artritinizi daha da kötüleştirebilir. RA riski, bu genlere sahip kişiler sigara içmek gibi çevresel faktörlere maruz kaldığında veya bir kişi obez olduğunda en yüksek olabilir.
Sigara içmek: Birden fazla çalışma, sigara içmenin bir kişinin RA geliştirme riskini artırdığını ve hastalığı daha da kötüleştirebileceğini göstermektedir.
Doğum: Hiç doğum yapmamış kadınların RA geliştirme riski daha yüksek olabilir.
Yaşam Maruziyetleri: Bazı erken yaşam maruziyetleri, yetişkinlikte RA geliştirme riskini artırabilir. Örnek bir çalışmada, anneleri sigara içen çocukların yetişkinlerde RA geliştirme riskinin iki katına çıktığını bulundu. Düşük gelirli ebeveynlerin çocukları, yetişkin olarak RA geliştirme riski altındadır.
Obezite: Obez olmak RA geliştirme riskini artırabilir. Obezitenin rolünü inceleyen araştırmalar, bir kişi ne kadar fazla kiloluysa, RA geliştirme riskinin de o kadar yüksek olduğunu bulmuştur.
Riski azaltabilecek özellikler
RA geliştirme riskini artırabilecek yukarıdaki risk faktörlerinin aksine, en az bir özellik RA geliştirme riskini azaltabilir.
Emzirme: Bebeklerini emziren kadınların RA geliştirme riski azalır.
Teşhis
Romatoid artrit (RA) nasıl teşhis edilir?
RA, semptomları gözden geçirerek, fizik muayene yaparak ve X-ışınları ve laboratuvar testleri yaparak teşhis edilir. RA’yı erken teşhis etmek en iyisidir – semptomların başlamasından sonraki 6 ay içinde – böylece hastalığı olan kişiler hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak veya durdurmak için tedaviye başlayabilir (örneğin eklemlerde hasar). Teşhis ve etkili tedaviler, özellikle inflamasyonu baskılamak veya kontrol etmek için yapılan tedavi, RA’nın zararlı etkilerini azaltmaya yardımcı olabilir.
Tedavi
Romatoid artrit (RA)’i kim teşhis etmeli ve tedavi etmelidir?
RA hastalarının bakımında uzmanlaşmış bir doktor veya doktorlardan oluşan bir ekip RA’yı teşhis etmeli ve tedavi etmelidir. Bu özellikle önemlidir çünkü RA’nın belirti ve semptomları spesifik değildir ve diğer inflamatuar eklem hastalıklarının belirti ve semptomlarına benzeyebilir. Artrit konusunda uzmanlaşmış doktorlara romatolog denir ve doğru teşhisi koyabilirler.
Romatoid artrit (RA) nasıl tedavi edilir?
RA, ilaç(lar) ve kendi kendine yönetim stratejileri ile etkili bir şekilde tedavi edilebilir ve yönetilebilir. RA tedavisi genellikle hastalığı yavaşlatan ve eklem deformitesini önleyen, hastalığı modifiye edici antiromatizmal ilaçlar (DMARD’lar) olarak adlandırılan ilaçların kullanımını içerir; biyolojik yanıt değiştiriciler (biyolojikler), etkili bir ikinci basamak tedavi olan ilaçlardır. İlaçlara ek olarak, insanlar ağrı ve sakatlığı azalttığı kanıtlanmış kendi kendine yönetim stratejileriyle RA’larını yönetebilir ve bu da onlar için önemli olan aktiviteleri sürdürmelerine olanak tanır. RA’lı kişiler, beş basit ve etkili artrit yönetim stratejisini kullanmayı öğrenerek ağrıyı hafifletebilir ve eklem işlevini iyileştirebilir.
Romatoid artritin (RA)’yı nasıl yönetebilir ve yaşam kalitemi nasıl iyileştirebilirim?
RA, iş, boş zaman ve sosyal aktiviteler dahil olmak üzere günlük yaşamın birçok yönünü etkiler. Neyse ki, toplumda yaşam kalitesini arttırdığı kanıtlanmış birden fazla düşük maliyetli strateji var.
Fiziksel olarak aktif olun: Uzmanlar ideal olarak yetişkinlerin haftada beş gün, günde 30 dakika yürüyüş, yüzme veya bisiklete binme gibi haftada 150 dakika orta düzeyde fiziksel olarak aktif olmalarını önermektedir. Bu 30 dakikayı gün içinde onar dakikalık üç ayrı seansa bölebilirsiniz. Düzenli fiziksel aktivite ayrıca kalp hastalığı, diyabet ve depresyon gibi diğer kronik hastalıklara yakalanma riskini de azaltabilir. Artrit için fiziksel aktivite hakkında daha fazla bilgi edinin.
Etkili fiziksel aktivite programlarına gidin: Artriti daha da kötüleştirmekten endişeleniyorsanız veya güvenli bir şekilde nasıl egzersiz yapacağınızdan emin değilseniz, fiziksel aktivite programlarına katılım, RA ile ilgili ağrı ve sakatlığı azaltmaya ve ruh halini ve hareket kabiliyetini iyileştirmeye yardımcı olabilir. Sınıflar yerel Y’lerde, parklarda ve toplum merkezlerinde yapılır. Bu sınıflar, RA’lı kişilerin daha iyi hissetmelerine yardımcı olabilir. CDC’nin önerdiği kanıtlanmış fiziksel aktivite programları hakkında daha fazla bilgi edinin.
Sigara içmeyi bırakın: Sigara içmek hastalığı daha da kötüleştirir ve başka tıbbi sorunlara neden olabilir. Sigara içmek ayrıca RA’yı yönetmenin önemli bir parçası olan fiziksel olarak aktif kalmayı zorlaştırabilir. CDC’nin Eski Sigara İçenlerden İpuçları web sitesinde Bırakmaya Hazırım sayfasını ziyaret ederek sigarayı bırakma konusunda yardım alın.
Sağlıklı Kilonuzu Koruyun: Obezite, RA’lı insanlar için sayısız soruna neden olabilir ve bu nedenle sağlıklı bir kiloyu korumak önemlidir.