... konulu sunumlar: "Çocuk istismarı ve ihmali hakkında genel bilgi"— Sunum transkripti:
1Çocuk istismarı ve ihmali hakkında genel bilgi 1. OturumÇocuk istismarı ve ihmali hakkında genel bilgi«Çocuk» tanımıÇocuk haklarıİstismar ve ihmalin tanımlarıİstismar ve ihmale neden olabilecek riskler
2ÇOCUK TANIMI Çocuk Hakları Sözleşmesi 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu 1.Madde: 18 yaşından küçük her insan çocuk sayılır.Çocuk Hakları Sözleşmesi3. Madde: Daha erken ergin (reşit) olsa bile 18 yaşını doldurmamış kimse çocuk sayılır5395 Sayılı Çocuk Koruma Kanunu6. Madde: Çocuk deyiminden 18 yaşını doldurmamış kişi anlaşılır.5237 sayılı Türk Ceza KanunuDaha erken ergin olmak: Evlenmek kişiyi ergin yapar. 18 yaşından önce evlenen çocuk ergin sayılır. Ancak Çocuk Koruma Kanununa göre çocuk 18 yaşından önce evlenmiş olsa ve bu nedenle ergin sayılsa bile 18 yaşını doldurmamış her kişi çocuk olarak kabul edilir.
3ÇOCUK HAKLARI SÖZLEŞMESİ BİRLEŞMİŞ MİLLETLERÇOCUK HAKLARI SÖZLEŞMESİYAŞAMAGELİŞMEKORUNMAKATILIMÇocuk Hakları Sözleşmesi siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel tüm hakları kapsar ve bu hakların birbirlerinden ayrıştırılamaz ve birbirine bağımlı olduğunu özellikle vurgular. Toplam 54 maddeden oluşan hakların ilk 41 maddesi çocuk haklarına ilişkin maddelerdir ve dört genel kategoride toplanır: # Yaşama hakları; beslenme, barınma ve sağlık gibi; # Gelişim hakları; en üst potansiyellerine ulaşmalarını destekler;# Korunma hakları; yaşama hakkı, ihmal ve istismardan korunma, suiistimalden korunma hakkı; # Katılım hakları; toplumda ve politik yaşamda çocukların aktif rol almasını destekler. Bu anlaşmanın sağladığı haklar “ırk, renk, cinsiyet, dil, din, politik ve diğer görüş, ulusal, etnik veya sosyal köken, mülkiyet, özür, doğuştan veya diğer statü” farkı gözetmeksizin bütün çocukları kapsar. Fırsat eşitliği temel alınır. Kızlara erkeklerle aynı fırsatlar tanınmalıdır. Fakir, özürlü, mülteci, azınlık gruplara mensup çocuklar dahil tüm çocuklar aynı haklara, öğrenim görme ve yeterli bir hayat standardında yaşama fırsatına sahip olmalıdır. Kaynaklar:
6Çocuğa yönelik kötü muamele; Çocuklara fiziksel ve/veya duygusal anlamda yanlış davranılması, cinsel istismar, ilgisizlik ve ihmalkarlık, ayrıca çocukların ticari anlamda ve başka biçimlerde sömürülmesidir.Çocuk istismarcıları;Aile bireyleri, çocuğun bakımından sorumlu olan kişiler, arkadaşlar, akrabalar, yabancılar, çocukla ilişkisi olabilen görevliler, iş verenler ve diğer çocuklar olabilir.Çocuklara yönelik kötü muamele (Child maltreatment) çocuk istismarını ve ihmalini kapsayan genel bir tanımdır. Burada verilen tanımlar Dünya Sağlık Örgütü tarafından yapılan tanımlardır.
7Dünya Sağlık Örgütü tarafından 4 tip kötü muamele tanımlanmaktadır. Fiziksel İstismarCinsel İstismarDuygusal İstismarİhmal
8Çocuğa karşı; sağlığına, yaşamına, gelişimine veya onuruna zarar veren ya da zarar verebilme olasılığı yüksek, kasıtlı fiziksel güç kullanılmasıdır.Fiziksel İstismar
9Çocuğun tam olarak anlayamadığı, onay vermesinin mümkün olamayacağı, gelişimsel olarak hazır olmadığı ya da toplumun yasalarına, sosyal normlarına aykırı olacak şekilde bir cinsel etkinliğe dahil edilmesidir.Cinsel İstismar
10Ebeveyn yada çocuğa bakan kişinin davranışları ya da sözleriyle çocuğun ruh sağlığını bozacak etkide bulunması ve çocuğun bu nedenle büyüme gelişme ve ruh sağlığı açısından genetik kapasitesine ulaşmasının engellenmesidir. Bu durum bir süreç içinde, pek çok defalar tekrarlanabileceği gibi, tek bir seferde de gerçekleşebilir.Duygusal İstismar
11İhmal Çocuğa bakmakla yükümlü kimselerin; Çocuğun beslenme, giyinme, barınma, eğitim, sağlık, diş sağlığı ve sevgi gibi temel gereksinimlerini karşılamada ihmal göstermesi...Çocuğun beden ve ruh sağlığının veya bedensel, duygusal, sosyal ya da ahlaki gelişiminin engellenmesi.İhmal
12RİSKLER RİSKLER Toplumsal Çevresel İlişkisel Kişisel Çocuklara kötü muamele olasılığını artıran etmenler risk faktörü olarak tanımlanır.Çocuklara karşı uygulanan şiddetin ve kötü muamelenin risk faktörleri incelenirken ilk basamakta kişisel faktörleri değerlendirmek gerekir.İkinci basamakta ilişkisel risk faktörleri yer alır. Bu kapsamda çocuğun ve mağdur edenin ilişkisel özellikleri söz konusudur.Üçüncü basamakta çevresel, dördüncü basamakta toplumsal düzeydeki risk faktörleri yer alır.
13RİSKLER Kişisel Çocukla ilişkili İstenmeyen çocuklar ya da istenmeyen cinsiyette çocuklar, doğmalık anomaliler, mizaç vb. nedenlerle ailenin beklentilerini karşılayamayan çocuklarZihinsel gerilik, erken doğum, kronik hastalık gibi nedenlerle sürekli bakım gerektiren çocuklarEngelli çocuklarHiperaktivitesi, tehlikeli davranış sorunları olan çocuklarÜvey çocuklarSık ve uzun süre ağlayan çocuklarÇocukla ilişkili risk etmenleri:Bazı çocuklar birtakım kişisel özellikleri nedeni ile istismar ve ihmale daha açıktır. Bu risk faktörlerinin varlığı nedeniyle çocuğu maruz kaldığı kötü muamelenin sorumlusu olarak düşünmek mümkün değildir. Bu faktörler koruyucu önlemler açısından öncelikli grubu belirleyebilmek ve istismar ve ihmal edilen çocuğu daha erken tanıyabilmek için göz önünde bulundurulmalıdır.
14RİSKLER Kişisel Anne-baba ya da bakım veren kişi ile ilişkili Genç ebeveyn, yalnız yaşayan ebeveynEğitim eksikliği (Çocuk gelişimi hakkında bilgisizlik, bilinçsizlik)Alkol ve/veya uyuşturucu kullanıyor olmakÇocukken istismara uğramış olmakFiziksel veya psikiyatrik bir hastalık varlığıDürtü ve öfke kontrolünün yetersizliğiToplumsal iletişim becerilerinin yetersizliğiEbeveyn ve çocuğa bakım verenlerle ilişkili risk etmenleri:Çocuğa kötü muamelede bulunulması ailede bazı risk faktörlerinin varlığı ile çok yakın ilişkilidir. Özellikle sağlıklı bir aile yapısının olmaması, aile içi iletişim ve sorun çözme becerilerinin yeterince gelişmemiş olması bir çok riskin bir arada ortaya çıkışına neden olabilir.
15RİSKLERİlişkiselEbeveyn ve çocuk bağının kopuk olması ve bağın kurulamamasıÇok çocuklu, katı disiplin uygulayan ailelerEkonomik sıkıntı, işsizlik, aile içi şiddet varlığıSosyal destek sistemlerinin yetersizliğiEvlilikteki veya yakın ilişkilerdeki sorunlar nedeniyle aile yapısının bozulması, bunun sonucunda çocukta veya erişkinde duygusal ve zihinsel sorunların ortaya çıkmasıAile bireyleri arasındaki bağın zayıf olması, sözel ve psikolojik çatışmaların sık yaşanmasıAilelerin yapısı (çekirdek aile, geniş aile, parçalanmış aile vb) aileyi oluşturan bireylerin kişisel koşullarına ve toplumun normlarına göre farklılıklar gösterebilir. Bu noktada kişiler arası ilişkiler son derece önemlidir. Aile bireyleri arasındaki bağın zayıf olması, sözel ve psikolojik çatışmaların sık yaşanması, ailenin toplumda yalıtılmış olarak yaşaması, sosyal destek sistemlerine ulaşamaması, aileye stresli veya güç dönemlerinde, sıkıntılı durumlarda yardım edecek destek mekanizmalarının olmaması riskleri artırır.
16RİSKLERÇevreselUygun beslenme, barınma ve bakım olanaklarının yetersizliğiİşsizlik oranlarının yüksek, geçim sıkıntısının yaygın olmasıUyuşturucu ticaretinin varlığıÇocuğun savunuculuğunu yapacak kurum ve yapıların yetersizliğiÇocuk işçiliği konusunda denetleme ve rehabilitasyonun yetersizliği
17RİSKLER Toplumsal Çocuğu koruyan yasaların yetersizliği Çocuğa verilen değerin düşük olmasıCinsel ayrımcılık ve toplumsal eşitsizlikŞiddetin kabul edilir olması, hoş görüyle karşılanması , organize şiddetin varlığı (savaş, terör, yüksek suç oranları)PedofiliKontrolsüz internetKültürel normlar
18RİSKLERÇocuk istismarı ve ihmali farklı alanlardaki pek çok faktörün karmaşık etkileşiminin sonucu olarak ortaya çıkmaktadır.Risk faktörü olarak kabul edilen durumlar hizmet ve müdahale için öncelik taşır.Tek başına hiçbir faktör çocuğa karşı kötü muamelenin nedenini açıklamak için yeterli olamaz. Çocuk istismarı ve ihmali farklı alanlardaki pek çok faktörün karmaşık etkileşiminin sonucu olarak ortaya çıkmaktadır. Risk faktörü olarak kabul edilen durumların varlığı çocuk istismarı ve ihmalinin varlığını kesin olarak gösteremez, tanıyı sağlayamaz. Bununla birlikte istismar ve ihmal için risk faktörlerinin bulunduğu durumların hizmet ve müdahale için öncelik taşıdığı bilinmelidir.
19KaynaklarChild Maltreatment 2007, U.S. Department of Health & Human Services Administration for Children and Families Administration on Children, Youth and Families Children’s Bureau. (Online erişim;Preventing Child Maltreatment: a guide to taking action and generating evidence. World Health Organization and International Society for Prevention of Child Abuse and Neglect. WHO 2006.Türkiye Büyük Millet Meclisi, Türkiye’de ortaöğrenime devam eden öğrencilerde ve ceza ve infaz kurumlarında bulunan tutuklu ve hükümlü çocuklarda şiddet ve bunun etkileyen etkenlerin saptanması araştırma raporu. 2007Başbakanlık Aile Araştırma Kurumu. Türk ailesinde adolesan sorunları. Başbakanlık Aile Araştırma Kurumu Yayınları, 1997, Ankara.Child Maltreatment 2007, U.S. Department of Health & Human Services Administration for Children and Families Administration on Children, Youth and Families Children’s Bureau. (Online erişim;Preventing Child Maltreatment: a guide to taking action and generating evidence. World Health Organization and International Society for Prevention of Child Abuse and Neglect. WHO 2006.Türkiye Büyük Millet Meclisi, Türkiye’de ortaöğrenime devam eden öğrencilerde ve ceza ve infaz kurumlarında bulunan tutuklu ve hükümlü çocuklarda şiddet ve bunun etkileyen etkenlerin saptanması araştırma raporu. 2007Başbakanlık Aile Araştırma Kurumu. Türk ailesinde adolesan sorunları. Başbakanlık Aile Araştırma Kurumu Yayınları, 1997, Ankara.