Chanson de Roland (la), fransız kahramanlık destanlarının en eski, en ünlü ve en güzeli. 1100-1125 arasında yazıldı. Kayıp özgün metnin en eski ve en iyi kopyası olan ve 1170'e doğru yazılıp 1832'de Oxford Bodley kitaplığı'nda bulunan anglonorman elyazması metin, onar heceli 4 002 yarım uyaklı dize içeren 291 parçadan oluşur. Yazarı belli değildir, son dizesinde yer alan Turoldus adının, destan yazarının mı, kopya edenin mi, yoksa söyleyenin mi adı olduğu saptanamamıştır. Ancak öyküyü ustalıkla kuran, kişileri güçlü bir yalınlıkla çizen, klasik kültür almış, bilgili bir kişinin elinden çıktığı açıktır. Eginhard'ın andığı tarihsel bir olayı, 15 ağustos 778 günü, Bretagne kontu Roland komutasındaki artçı birliğin, Charlemagne ordusunun ispanya seferinden dönüşünde, Pireneler'den geçerken, Roncevaux vadisinde Basklar tarafından öldürülmesini efsaneleştiren destan, ispanya seferini bir haçlı seferi anlayışıyla anlatır, feodal fransız aristokrasisinin din, ahlak ve kahramanlık idealini dile getirir. Aralarında yaşlı imparator Charlemagne'ın yeğeni Roland'ın da bulunduğu 12 kişilik artçı birliği, Ganelon'un ihaneti sonucu "sarazenler" diye adlandırılan müslümanlarca kuşatılarak öldürülür. Destanın en etkileyici bölümü, Roncevaux savaşı ile Roland'ın dramının anlatıldığı bölümdür. Roland, gururu yüzünden borusunu çalarak ilerdeki orduyu yardıma çağırmak istemez. Arkadaşlarıyla birlikte dövüşür, sonra borusunu bütün gücüyle çalar; ancak yalnız kalmıştır, düşmanı yenmiş olmakla birlikte kendisi de can çekişmektedir. Bunu Charlemagne'ın Roland ve arkadaşlarının öcünü alması ve Ganelon'u cezalandırması izler. Destanın topladığı ilgi, daha sonra bu türün batı edebiyatında yayılıp gelişmesine yol açmıştır.