Türkiye'de, ifade özgürlüğü yasal bir çerçeve içinde korunur. Ancak, bu özgür-lüğün sınırları ve uygulanışı zaman zaman tartışmalıdır. Terörle mücadele gerekçe-siyle, terör propagandası veya terör örgütleriyle ilişkilendirilen ifadelerin sınırlanmasına izin veren yasal düzenlemeler bulunmaktadır. Medya ve gazetecilik, Türkiye'de sık sık gündemdeki konulardır ve basın özgürlüğü endeksi sıralamalarında düşük sıralarda yer alabilir.
Avrupa'da ise ifade özgürlüğü, insan hakları sözleşmeleri ve mahkemeleri tarafından güvence altına alınmıştır. Basın özgürlüğü Avrupa'da genellikle daha fazla önem taşır ve birçok Avrupa ülkesi dünya basın özgürlüğü endekslerinde yüksek sıralamalarda yer alır. Terörle mücadele önlemleri bazen ifade özgürlüğünün kısıtlanmasına yol açabilir, ancak Avrupa ülkeleri insan haklarını koruma amacıyla bu dengeyi sürdürmeye çalışır. Bazı Avrupa ülkeleri yabancı düşmanlığı ve ırkçılıkla mücadele ederken, ifade özgürlüğüne getirilen kısıtlamaların daha fazla olduğu görülebilir.
Özetle, ifade özgürlüğü hem Türkiye hem de Avrupa'da önemli bir kavramdır, ancak uygulama, yasalar, toplumsal normlar ve politik bağlam ülkeden ülkeye farklılık gösterebilir. Her iki bölgede de ifade özgürlüğünün korunması ve denge sağlanması, demokratik değerlerin önemli bir parçasıdır.
İptal kültürü herkesin farklı anladığı renkli bir terimdir. Ancak giderek daha fazla insan, düşündüklerini artık açıkça söyleyemediklerini hissediyor. Bu, canlı bir demokrasi için
büyük bir tehlikedir.
Giderek daha fazla insan, artık ne düşündüklerini açıkça söyleyemeyeceklerini düşünüyor. Bu, canlı bir demokrasi için büyük bir tehlikedir. Peki gerçekten de ifade özgürlüğünün giderek daha fazla ve hukuka aykırı bir şekilde kısıtlanması söz konusu mu? Aynı olguya bu yazımda farklı açılardan bakacağım.
Merz'in inandığı gibi ifade özgürlüğüne yönelik en büyük tehdit "kültürü iptal etmek" midir? Yoksa ilerici kamptaki pek çok kişinin inandığı gibi, yalnızca ilerici davaları kınamak için ateşlenen bir "ahlaki panik"lemeylemi ilgili?
“Kültürü iptal et” öncelikle renkli bir terimdir. Geçtiğimiz dört yıl boyunca ABD'de Cumhuriyetçi Parti ve destek kuruluşlarının sayısız etkinliğine katılan bir arkadaşım: Donald Trump ve ona sadık olanların mitinglerinde, her yıl MAGA'nın en ateşli destekçilerini bir araya getiren CPAC konferansında, "Amerika'yı Yeniden Büyük Yap" harekâtı hac yolculuğu arzusundaydı. Orada "kültürü iptal et" teriminden daha sık duyulan bir terim yok; Trump destekçileri için bu, idollerinin demokratik bir seçim yoluyla görevden alınması gerçeğini de içeriyor.
Aşırı kullanımları nedeniyle o kadar belirsiz hale gelen terimler var ki, gerçeği açıklamakta pek işe yaramıyorlar. “Kültürü iptal et” bunlardan biri. Ancak bu, tam tersine, son yıllarda tartışma alanlarının sistematik olarak daraltıldığına göre şikâyetin tamamen haksız olduğu anlamına mı geliyor? Peki insanların sırf belli bir çevrenin görüşlerini ihlal ettikleri için işlerini kaybetmeleri aslında yanlış mı? Buna inanmıyorum.
Bazı
basit sayılarla başlayalım. İfade özgürlüğüyle ilgili anketlere baktığınızda Batı dünyasının birçok ülkesinde tutarlı bir eğilim görebilirsiniz: Kasım 2021'de yapılan YouGov anketine göre
İngilizlerin yüzde 57'si bazen siyasi veya sosyal konularda görüşlerini ifade etmekten kaçındıklarını söylüyor. Halbuki olumsuz sonuçlardan korktukları için sorunlar kendilerini ifade eder. Mart
2022'de "New York Times", Amerikalıların yüzde 55'inin sert eleştirilerden ve hatta misillemelerden korktukları için geçen yıl bir noktada sessiz kaldıklarını belirten bir anket yayınladı.
2021 yazında Allensbach kamuoyu araştırma enstitüsü tarafından yapılan bir anket de sol kampta kısa bir duraklamaya neden oldu. Buna göre Almanların sadece yüzde 45'i siyasi görüşlerini özgürce ifade edebildiğine inanıyor. Yüzde 44 buna katılmıyor. Kısa bir an için, vatandaşların artık düşüncelerini açıkça dile getirmemesinin demokrasi için bir sorun teşkil edip etmeyeceği konusunda bir tartışma ortaya çıkmaya başlamış gibi görünüyordu.
Ancak daha sonra anketin temelde hiçbir anlamı olmadığı iddiasıyla bu tür düşünceler bir kenara bırakıldı. Çünkü Allensbachlı araştırmacıların sorusu şuydu: "Bugün Almanya'da siyasi düşüncelerinizi özgürce ifade edebileceğiniz hissine kapılıyor musunuz, yoksa dikkatli olmak daha mı iyi?" Bu soru "Zeit Online” da yapılan bir yorumda dile getirilmişti. İfade özgürlüğü hakkında herhangi bir sonuca varılmasına izin vermeyin çünkü dikkatli olmak her zaman tavsiye edilir, "yalnızca kendini korumak için." Olabilir. Sorun şu ki, demokrasi herkese memnuniyetsizliğini ifade etme ve bunu açıkça yapamayacaklarını düşünüyorlarsa oy verme kabininde isimsiz olarak protesto yapma fırsatı veriyor.
İptal kültürüyle ilgili tartışmaya paradoksal bir olgu eşlik ediyor: Terimi sağcı bir mücadele sözlüğü olarak görenler bile, özellikle ABD'deki üniversitelerde ve medya şirketlerinde, ancak giderek Almanya'da da hoş olmayan gelişmelerin yaşandığını sıklıkla itiraf ediyor. . Solda bile bugün neredeyse hiç kimse, New York Times'ın kanaat önderi James Bennet'in sırf Cumhuriyetçi bir senatörün tartışmalı bir yorumunu yayımladığı için kovulduğu gerçeğini savunmaya istekli değil. Ve Berlin'deki Alice Salomon Üniversitesi'nin Ocak 2018'de Eugen Gomringer'in dizeleri bundan daha masum olamayacak olan ve yakın zamanda somut şiirin klasiği olarak kabul edilen bir şiirini neden cephesinden kaldırmaya karar verdiğini ciddi olarak kim anlayabilir?
Bunun gibi olaylar genellikle münferit vakalar olarak göz ardı edilir; dogmatik profesörler veya gençlik öfkelerinde hedefi aşan aşırı hevesli öğrenciler tarafından üretilen abartılar olarak. İlginç bir şekilde, bu tür özürler öncelikle toplumu ve devleti "yapısal ırkçılık" ve "ataerkil yapılar" açısından incelemek üzere eğitilmiş kişilerden duyuluyor; dolayısıyla azınlıklara karşı ayrımcılığın bireysel başarısızlıkların sonucu olduğu yönündeki gerekçeyle hiçbir şekilde tatmin olmayacaklar. Ve bazı durumlarda yapısal ırkçılık kavramı aslında mantıklıdır: Amerika Birleşik Devletleri'nin güneyindeki siyah seçmenleri sandıktan uzak tutmayı amaçlayan yasaların köklü ve sistematik olarak örgütlenmiş ırkçılığın sonucu olmadığını kim ciddi olarak inkâr edebilir?
Ancak tam tersine, sol tarafta artan liberalizmi talihsiz bireysel vakalar zinciri olarak görmek de aynı derecede saflık olacaktır. ABD'de 1980'li yıllardan itibaren Michel Foucault gibi postyapısalcı düşünürlerden yoğun biçimde etkilenen, liberal anayasal devlete ve onun en önemli dayanaklarından biri olan ifade özgürlüğüne karşı derin şüpheler besleyen bir düşünce akımı ortaya çıktı.
Bu dürtü ilk bakışta anlaşılırdı: 20. yüzyıl boyunca Batı dünyasının her yerinde, daha önce ezilen grupların resmi yasal eşitliği ile gerçek durumları arasında büyük bir tutarsızlık vardı. ABD, 1920'de ABD Anayasası'nın 19. Değişikliği ile kadınlara oy hakkı tanıdı; 1963'te ABD Kongresi, kadınlara eşit işe eşit ücret verilmesini amaçlayan Eşit Ücret Yasasını kabul etti. Ancak kadınlar hâlâ çoğu zaman güç ve nüfuzdan dışlanmış durumdaydı: 1984'te, ilk kez bir kadın, başkan yardımcılığı için ciddi bir şekilde başkan yardımcılığına aday olarak görülüyordu; Geraldine Ferraro, Demokrat aday Walter Mondale'in aday arkadaşı olarak yarışıyordu.
Siyah Amerikalıların sonuçları da benzer şekilde hayal kırıklığı yarattı. İlk bakışta Demokrat Lyndon B. Johnson'ın 1960'lardaki başkanlığı Amerikan sivil haklar hareketinin şiddetli
bir zaferiydi: 1964 Sivil Haklar Yasası restoranlarda, sinemalarda veya toplu taşıma araçlarında siyahlara karşı ayrımcılığı yasaklıyordu. 1965 Oy Hakkı Yasası, siyahları sandıktan uzak tutan cehalet
testlerini yasakladı. Ve 1968 tarihli Adil Konut Yasası, Afrikalı Amerikalıların ev kredilerine erişimini engelleyen kırmızı çizgi uygulamasına son vermeyi amaçlıyordu.
Ancak bu yasaların hiçbiri, siyah Amerikalıların beyaz Amerikalılardan daha fakir kaldığı ve çok daha yüksek oranlarda hapse atıldığı gerçeğini değiştirmedi. Bugün Amerika Birleşik Devletleri'ndeki tüm mahkumların üçte birinden fazlası siyahken, Afrikalı Amerikalılar toplam nüfusun yüzde 13'ünü oluşturuyor. Amerika Birleşik Devletleri'ndeki beyaz bir hanenin ortalama serveti 188.000 dolardır; bu, siyah bir haneninkinden neredeyse sekiz kat daha fazladır. İlerleme sağlanamamasından duyulan hayal kırıklığı, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki bir nesil bilim insanının ülkelerine yeni bir bakış atmasına yol açtı ve güçlü bir aktivist çizgiye sahip yeni akademik fikirlerin ve disiplinlerin ortaya çıkmasına neden oldu.
Ocak 1980'de, "Harvard Law Review"da, hantal başlığı kısa sürede etkisi ile bariz bir çelişki oluşturacak olan bir makale yayınlandı. Makalenin başlığı “Brown v. Talim ve Terbiye Kurulu ve Çıkar Yakınlaşması İkilemi.” Bu belgede sivil haklar avukatı Derrick Bell, Yüksek Mahkeme'nin siyah Amerikalılar lehine verdiği en çığır açıcı kararın onlara eşit haklar verme arzusundan kaynaklanmadığı tezini öne sürdü. Bell bunun yerine, mahkemenin 1954'te devlet okullarındaki ırk ayrımcılığını kaldırdığını, çünkü bu durumun o dönemde beyaz çoğunluklu toplumun çıkarına olduğunu savundu. Bell daha önceki metinlerinde beyaz Amerikalıları yurttaşlarına karşı ayrımcılığa karşı çıkmaya iten şeyin ahlak ve vicdan değil, daha çok kişisel çıkar olduğu görüşünü zaten ifade etmişti. Ancak 16 sayfalık makale, eserini oluşturacak tüm düşünceleri yansıtıyor: ırkçılığın yalnızca bireylerde olmadığı, Amerikan toplumunun ve onun siyasi kurumlarının önemli bir parçası olduğu fikri; ırkın beyaz egemenliğini sağlamaya yönelik bir yapı olduğu tezi; Son olarak, siyahların beyaz güç kartelinin şiddetli direnişine karşı herhangi bir ilerleme kaydetmesi gerektiği fikri.
Bell, Harvard Hukuk Fakültesi'ndeki ilk siyah profesördü ve seçkin fakülteyi Batı toplumlarını derinden değiştirecek bir teorinin çekirdeğine dönüştürdü. Üniversitelerde beyaz olmayan öğrenciler için güvenli alanlar yaratıldığı günümüzde, Amazon ya da Unilever çalışanlarından patronları tarafından “beyaz ayrıcalıkları” üzerine düşünmeleri istendiğinde, bu durum onun teorilerinden biri olan Kritik Irk Teorisi'nin düşünce yapısından kaynaklanmaktadır. Bell'in ait olduğu ve şu anda birçok akademik disipline sızmış olan kilit mimarlar.
Eleştirel Irk Teorisi'nin temsilcileri, özellikle ABD'de Anayasa'nın Birinci Değişikliğinde güvence altına alınan ifade özgürlüğünü eleştiriyorlar. Bugün ABD üniversitelerinde dilsel sınırların en küçük ihlallerinin bile neden protesto fırtınalarına sebep olduğunu anlamak isteyen herkes, 1993 yılında yayınlanan ve yeni bir duyarlılık ideolojisinin kurulmasında merkezi bir metin haline gelen “Yaralayan Sözler” kitabını okumalıdır. Kitap, ifade özgürlüğünün sınırlarını “mağdur bakış açısıyla” yeniden keşfetmeye çalışıyor. Hukuk profesörü Mari J. Matsuda, kitaba katkısında gelecekte nelerin "nefret söylemi" kapsamına gireceğini ve cezalandırılması gerektiğini belirleyen bir kriterler kataloğu hazırlıyor. Ancak argümanlarının asıl öne çıkan noktası, tüm insanların nefret söyleminden değil, sadece “tarihsel olarak ezilen grupların” (ABD örneğinde, özellikle de Afrikalı Amerikalılar) korunması gerektiğidir.
Matsuda, makalesinde yasal olarak bataklık araziye girmeye cesaret ettiği gerçeğini gizlemiyor. Teklifinin 1950'lerde olduğu gibi bir cadı avını tetikleyebileceği tehlikesini kendisi de dile getiriyor. O dönemde yüzlerce sanatçı, oyuncu ve memur, komünist fikirlere gizli sempati duydukları söylendiği için işini kaybetmişti. "McCarthycilikte yeni bir çağ başlatmadan ırkçı nefret söylemini sansürlemeyi nasıl savunabilirsiniz?" diye soruyor.
Matsuda'nın cevabı, bugün Marksist fikirlerin genel olarak reddedilmediği, ancak aşağı bir etnik grup fikrinin reddedildiği yönünde. Ancak bu, sansürün bir tanım meselesi haline gelmesi sorununu çözmüyor. Başlı başına bir örnek vermek gerekirse: Birisi ABD'de siyah babaların ailelerini ortalamanın üzerinde bir oranda terk ettiğine dikkat çekerse, nefret söylemi kapsamına girer mi? Barack Obama 2008'de Babalar Günü konuşmasında bunu yaptı ve kısa süre sonra kendisine ödül kazandı. Suçlamada ırkçı klişeleri mi kullanıyor? Sorusunu soran çok oldu.
İfade özgürlüğünün yalnızca güç ilişkilerini güçlendirmeye hizmet ettiği fikri sol akademik çevrelerde hâlâ çok popüler. Batı dünyasının en tanınmış hukuk dergilerinden biri olan Columbia Law Review, 2018 yılında şu başlıklı bir makale yayınladı: “İfade Özgürlüğü İlerici Olabilir mi?” Yazarın adı Washington'daki Georgetown Üniversitesi'nde profesör olan Louis Michael Seidman'dır. Cevabı basitti: hayır.
Seidman, belirli koşullar altında ifade özgürlüğünün ilerlemeye hizmet edebileceğini kabul ediyor; Seidman bunu eşitsiz zenginliğin düzeltilmesi ve "ırk, milliyet, cinsiyet, sınıf ve cinsel yönelim gibi özelliklere dayalı güç yapılarının ortadan kaldırılması" olarak tanımlıyor. Ancak ABD'de kapitalizm hüküm sürdüğü sürece bu bir yanılsama olarak kalacaktır. "Duyulabilme yeteneği mevcut zenginlik dağılımını yansıttığından, ifade özgürlüğü güç hiyerarşisinin tepesindekilerin lehinedir" diye yazıyor. Seidman, ilerlemeye kendini adamış hisseden pek çok insanın hâlâ ifade özgürlüğünün “parlak meşalesinin” önlerinde taşımasının can sıkıcı olduğundan yakınıyor. Bununla birlikte, belirleyici adımı atmaktan kaçınıyor ve ABD Anayasası'ndaki ifade özgürlüğü hakkını kısıtlamaya veya hatta silmeye yönelik girişimlere karşı tavsiyelerde bulunuyor - sadece temel değil, yalnızca pragmatik mülahazalar için. İfade özgürlüğü kavramının Amerikan hukuk geleneğinde çok derin köklere sahip olduğunu, makalesinin özetinde şöyle yazıyor: “Anayasal olarak güvence altına alınan ifade özgürlüğü geleneğini sonlandırmaya yönelik yararsız girişimlere enerji harcamak yerine, solcular daha iyi çalışmalı hedeflerine doğrudan ulaşmak için uğraşmalılar."
Bunun ne anlama geldiği özellikle son yıllarda Amerikan üniversitelerinde açıkça ortaya çıktı. Onlar için Mari Matsuda, “Yaralayan Sözler”de özellikle katı dil düzenlemeleri yapılması çağrısında bulundu. Matsuda'nın metni, daha sonra üniversitelerdeki yaşamı kökten değiştirecek her şeyi yansıtıyor: ötekileştirilmiş gruplara özel koruma sağlanması gerektiği ve öğrencileri duygusal açıdan üzücü durumlardan korumanın üniversitelerin görevi olduğu fikri; açık söylemin ve güçlü görüş alışverişinin öğrencileri hayata hazırlamadığı, aksine onları travmatize ettiği düşüncesi ve öğrencilerin bu özel korumayı talep etme hakkı olduğu görüşü.
O zamanlar bu kelimeler henüz popüler değildi - ancak Matsuda'nın oluşmasına yardımcı olduğu şey, Amerikan üniversitelerinin giderek açık söylemin tehlike olarak ilan edildiği ve klasiklere olan talebin ortaya çıktığı güvenli alanlara dönüşmesinin bir sonucu olan bir trenddi. Hassas zihinleri korumak amacıyla münferit tetik uyarılar yapıldıktan sonra okunabilir. Komedyen Otto Waalkes'in eski programlarına bir uyarı ekleyen WDR örneğinde görüldüğü gibi, artık Almanya'ya da gelen bir trend: “Aşağıdaki program, program geçmişinin bir parçası olarak orijinal haliyle gösterilecektir. Artık ayrımcı olduğu düşünülen pasajlar içeriyor.”
Avukat Kimberlé Crenshaw'un 1980'lerin sonlarında temel hatlarıyla geliştirdiği ve daha sonra "Marjları Haritalamak: Kesişmesellik, Kimlik Politikaları" adlı makalesinde liberal söylemin ilkelerine yönelik derin bir şüphecilik, "kesişmesellik" teorisinde de mevcuttur. Renkli Kadınlara Yönelik Şiddet” devam etti. Bu fikrin ne kadar güçlü hale geldiği, SPD'nin 2021 federal seçim kampanyasının ortasında şansölye adayı Olaf Scholz'un "kesişen feminist" (bu terim kullanılmayan bir terim) olduğunu iddia ettiği bir tweet göndermesinden görülebilir. Yakın zamana kadar süpermarketteki kasiyer tarafından anlaşılmaya değer veren bir partinin mutlaka repertuarının bir parçasıydı.
Crenshaw'ın anladığı şekliyle kesişimsellik, her şeyden önce ayrımcılığın farklı düzeylerde olabileceği anlamına gelir. Bir kadın işyerinde bir erkekten daha az maaş alıyor olabilir; peki ya o kadın siyahiyse? Yoksa lezbiyen mi? Yoksa engelli mi? Crenshaw'un basit ve doğru fikri, farklı ayrımcılık biçimlerinin kesişebileceği ve birbirini güçlendirebileceğidir.
Crenshaw'ın gözünde kimlik politikasından vazgeçmek, siyasi iktidar araçlarından birinin ihmalkâr bir şekilde terk edilmesi anlamına gelir; kendisinin yazdığı gibi o bir “toplumsal güçlenme kaynağıdır”. Crenshaw'un fikrinin çığır açıcı ve devrimci yanı, tamamen yeni bir siyasi aktivizm biçiminin temelini atmasıdır: Geleneksel sivil haklar hareketinin kaygısı eşitlik iken, kesişimsellik teorisi ayrımcılığı tersine çeviriyor. Mazlumların zalimlere karşı harekete geçebileceği özel ve özel iddiaların kaynağı olur.
Crenshaw, özellikle feministler arasında son on yılların en etkili teorisyenlerinden biri olarak kabul ediliyor. Ancak teorileri aynı zamanda bugün tüm ilerici kampı parçalamakla tehdit eden bir anlaşmazlığın da tohumlarını attı. Çünkü ayrımcılıkta hiyerarşi varsa mağdurlar birbirleriyle rekabet eder. Başörtülü bir Müslüman göçmen işe giderken ırkçı tacize uğradığında, akademik eğitim almış beyaz bir kadının hâlâ haksız ücretten şikâyet etme hakkı var mı? Trans kadınların kendi cinsiyet kimliklerine göre yaşama hakları temelden reddedilirken, heteroseksüel bir kadın sokaktaki cinsiyetçi sloganlardan şikâyet edebilir mi?
Kesişmesellik teorisi, günümüz kadın hareketini derinden bölen bir mücadelenin mühimmatını sağladı. Kesişen feministler artık ABD'deki Betty Friedan ya da Almanya'daki Alice Schwarzer gibi kadın hakları aktivitelerini ataerkilliğe karşı şampiyonlar olarak değil, ayrıcalıklı beyaz kadınlar sınıfının çıkarlarının cahil temsilcileri olarak görüyorlar. New Jersey'deki Rutgers Üniversitesi'nde toplumsal cinsiyet çalışmaları profesörü Kyla Schuller, "Beyaz Kadınların Sorunu" (2021) adlı kitabında 20. yüzyılın önde gelen beyaz feministlerine acımasızca karşı çıkıyor: "Beyaz feminizm, kadınların haklarını ve olanaklarını sürekli olarak genişletiyor. Zaten en çok ezilen insanları mülksüzleştirerek beyaz kadınları gezegenin ekolojik çöküşün eşiğine getiren sistemlerin başına kadınları getirmeyi amaçlıyor. (…) Beyaz feminizm, siyah erkeklerin oy kullanma hakkının reddedilmesine katkıda bulundu. Beyaz feminizm, kurtuluş kılığına giren hırsızlıktır.”
Kimberlé Crenshaw, kesişimsellik teorisinin ilerici kampta bir iç savaşı tetikleme riskiyle karşı karşıya olduğunu hemen fark etti. Bu nedenle, ayrımcılık mağdurlarına yaralarını birbirlerine açmamaları, bunun yerine koalisyonlar kurmaları konusunda erken çağrıda bulundu. Schuller'in kitabı bunun nasıl dindar bir dilek olarak kaldığını gösteren güzel bir örnek. Kesişmesellik teorisi laik bir mezhebin temeli haline geldi; Başlangıçta bugünü analiz etmek için bir araç olarak tasarlanan bu araç, farklı görüşe sahip olan herkesin ayıklanmasını mümkün kılan bir ideolojinin itici gücü haline geldi: Siyah kapitalist, en az beyaz kadın hakları savunucusu kadar çatlaklardan düşüyor. Başörtüsü zulmün bir göstergesidir. Kürtajın günah olduğunu düşünen Hispanik Katolik, Asyalı öğrencilere siyah öğrenciler lehine ayrımcılık yapılmaması gerektiğini düşünen profesör kadar şüpheli. Sonunda, kendi kampınız kazığa bağlanmayacak, sosyal medyada rezil edilecek sapkınlardan oluşuyor.
Benim tezim şu: Sol kimlik siyaseti öncelikle siyasi merkeze ve aydın kampa zarar veriyor. Belirli bir siyasi çevrenin kendine güven duymasına ve yüksek ahlaka sahip olduğuna dair inancının güçlenmesine yardımcı olur. Ancak bu küçük balonun dogmaları ve inançları o kadar katı ki, cinsiyet veya ten rengi ne olursa olsun seçmenlerin çoğunluğuna itici geliyor.
New York Kongre üyesi Alexandria Ocasio-Cortez'den Demokratların eski başkan adayı Elizabeth Warren'a kadar, ABD'de kendilerini cinsiyete duyarlı bir şekilde ifade etmek isteyen her Demokrat, artık Hispanik Amerikalıları "Latin" değil "Latinx" olarak adlandırıyor. Ancak Pew Institute'un yaptığı bir araştırma, Hispanik Amerikalıların yalnızca yüzde üçünün bu terimi kullandığını gösteriyor. Arizona'dan Demokrat bir kongre üyesi olan Ruben Gallego'ya, partisinin Latinleri nasıl kazanabileceği sorulduğunda şöyle yazdı: "İlk olarak Latinx terimini kullanmamakla başlayın."
"Latinx", "BIPoC" (Siyahi, Yerli ve Renkli İnsanlar) veya "mülteciler" gibi kelimeler ve kısaltmalar, ilerici ortamın jargonunda kalabilmek için kapsayıcı olmayı amaçlamaktadır, ancak bunlar aynı zamanda ayırt edici bir özelliktir. Twitter'da kendi zamirlerini ("o") kullanan herkesin Walmart'ta ödeme yapma olasılığı daha düşük. Bir araba fabrikasında erken vardiya sırasında gırtlaksı vuruş nadiren duyulur. Bu açıdan bakıldığında, içerme dili aynı zamanda eğitimsiz ayaktakımı aşmanın bir aracıdır ve ne yazık ki ilerici söylemin en son gelişmelerini yakalayamayacak kadar meşgul olanları kınamanın bir yoludur. Barack Obama, 2019'da genç akademisyenler arasında yayılan "uyanmış" kibirden şikayetçi olmuştu. Solcu aktivistlerle yaptığı bir tartışma sırasında şunları söyledi: “Sadece taş atarsanız muhtemelen fazla uzağa gidemezsiniz. Çünkü bu çok kolay."
Kimlik siyaseti söyleminin özelliklerinden biri de yalnızca çok spesifik bir ortama ilişkin kuralları belirlemesidir. ABD'de yıllardır dil dünyalarının birbirinden tamamen ayrılması olgusu yaşanıyor. Artık bazı üniversitelerde bir metinde “N-kelimesi”nin kısaltılmış haliyle anılması bile tabu olsa da, Donald Trump, en bariz ırkçı klişenin bile sağlıklı bir tartışma kültürünün ifadesi olarak kutlandığı bir evren yarattı. Bu, Almanya'da da etkisini göstermeye başlayan bir gelişme. Örnek olarak, Berlin SPD lideri Franziska Giffey'nin Dünya Kadınlar Günü'nde "cinsiyetlerine bakılmaksızın" kadınlar için eşitliğe bağlı olduğunu ilan etmesini kim anlayabilir?
Neden bu kadar çok insanın artık ne düşündüğünü açıkça söyleyemediğini düşündüğü sorusunu incelerseniz, özellikle transseksüel tartışması iyi bir açıklama sağlar. Almanya'da translara yönelik mevcut düzenlemelerin reforme edilmesi için makul nedenler var. Peki bu, tam tersine, iki biyolojik cinsiyetin olduğu fikrinin devletin elveda demesi gereken bilim dışı ve ataerkil bir yapı olduğu anlamına mı geliyor? Federal hükümet tarafından planlanan kendi kaderini tayin yasasına yönelik tüm meşru itirazlar, çoğu zaman bunların “transfobik” olduğu iddiasıyla reddediliyor. “Trans kadınlar kadındır. Kendi kaderini tayin etme yasası kabineden geçtiğinde SPD parlamento grubu "Dönem" diye duyurdu; görünüşe göre bu ton, planlanan düzenlemeyle ilgili tartışmanın itaatsiz bir eylem olduğunu herkese açıkça göstermeyi amaçlıyordu.
Sorun bunun nereye varacağıdır. Eğer Almanya'daki partiler siyasi söylemi ahlaki öfkeyle boğmaya alışırlarsa, o zaman ABD'nin çoktan kat ettiği siyasi kutuplaşma yoluna girmiş olacağız. Almanya'da eşit haklar konusunda sağlam bir kararlılığa ihtiyaç duyulduğundan kimsenin şüphesi yok. Ancak siyaset, transgender hareketinin dogmalarına veya eleştirel ırk teorisinin ilmihallerine hiç düşünmeden boyun eğerse, pek çok insan kendini zorbalığa uğramış hissedecek ve iş modeli utanmazlık olan partilere yönelecektir. Sonuç açık tartışmalar değil, artık birbiriyle iletişim kuramayan paralel siyasi dünyalar oldu.
Türkiye'de ve Avrupa'da ifade özgürlüğü, her iki bölgede de önemli bir demokratik ilkedir. Türkiye'de, terörle mücadele gerekçesiyle ifade özgürlüğü sınırlamalara tabi olabilir, medya ve gazetecilik konuları tartışmalıdır. Avrupa'da ise ifade özgürlüğü, insan hakları sözleşmeleri ve mahkemeleri tarafından korunur, basın özgürlüğü daha yüksek öneme sahiptir ve terörle mücadele önlemleri dengeli bir şekilde uygulanır. İfade özgürlüğünün korunması, her iki bölgede de demokratik değerlerin ayrılmaz bir parçasıdır.