Hatalarımızı Tanımak, Onlardan Ders Alabileceğimiz Anlamına Gelir
Konfüçyus der ki: “Eğer bir hata yaparsanız ve düzeltmezseniz, buna hata denir”. Bu mantığı izlersek, hatalarımızı inkar etmenin, onlardan hiçbir şey öğrenemeyeceğimiz anlamına geldiği doğru mudur? Başka bir deyişle,hatamızı inkar etmek ilk başta bozduğumuz şeyi düzeltme yolundaki ilk engel midir?
Günün sonunda, “Benim suçum değildi” şeklindeki çizgi, açık bir sorumluluk reddini içerir. Böyle dediğinizde, sadece hatanızı haklı çıkarmaya çalışmıyor musunuz? Ayrıca hatanızı haklı çıkararak yanlış yaptığınızı görmezden gelmiyor musunuz? Sonuç olarak hatalarımızı inkâr etmiş oluyoruz.
“Hatalarımı seviyorum. Hata yapmak şeklindeki enfes özgürlükten vazgeçmek istemiyorum.”
– Charlie Chaplin
Bir hatayı reddettiğimizde ne olur?
Hatalarınızı itiraf etmediğinizde, genellikle yapmaya çalıştığınız şey, kendiniz ve yaşadıklarınız ve bunların sonuçları arasına biraz mesafe koymaktır. Bununla birlikte, aynı mesafe, neler olduğunu öğrenmenizi zorlaştırır. Süreci gözden geçirme ve hataları belirleme olasılığını ortadan kaldırır.
Öte yandan, aynı mesafe size ilk başta biraz rahatlama sağlayabilir. Yine aynı meydan okuma ile karşılaşmanız gerekiyorsa, bu rahatlama çabuk bir şekilde anksiyeteye dönüşebilir. O zaman ilk defa etrafındaki hatalarını düzeltmediğin için kendini tekmeleyeceksin.
Örneğin, farklı dillerde konuşan diğer ülkelerdeki insanlarla iletişim kurmanız gereken bir şirkette çalıştığınızı varsayalım. Sorumlu kişi olarak, birinin (veya sizin) aramaları yapmak zorunda olduğunu varsaymazsanız, sorumluluğu üstlenmeniz mümkün değildir. Sonuç olarak,ilk denemede iletişim kurmak mümkün olmayacak ve sonraki durumlarda bunu başarmak da zor olacaktır.
Başarısızlıklarınızı keşfetmeyi reddettiğinizi veya bunları tanıdığınızı varsayalım. Gelecekte bazı şeyleri imkansız hale getirmenin yanı sıra, bu tutum kendi kendini bilme konusunda bir engeldir. Süreci reddederseniz, doğru yaptığınız şeylerin sorumluluğunu da reddedersiniz. Sonuç olarak, yeteneklerinizin farkında olmayacak veya bunlardan en iyi şekilde yararlanamayacaksınız.
İnkar etmek hatalarından ders almayı nasıl engeller?
Bu noktada, California Üniversitesi ve New York’taki bir araştırmacı ekibinden bir araştırmaya değinmeye değer. Araştırma, kendi hatalarınızı kabul etmemenizin, kişiliğiniz ile ilgili olduğunu gösterdi. Aslında bu, büyüme potansiyelinizi azaltıyor.
Bu sonuçlara ulaşmak için binlerce profil analiz edildi. Bu analizler sayesinde araştırmacılar, baskın kişilikleri türlerini insanların hata yapmaya nasıl tepki verdiğine göre tanımlamaya çalıştılar.
Çalışmanın bazı ilginç sonuçları var. Bunlardan biri araştırmacıların, nüfusun tahminen % 70’ini hatalara verdikleri tepkilere göre üç büyük gruba ayırabilmeleridir.
Başka birini suçlamak
Çocuklar her zaman “ben yapmadım” derler. Pek çok yetişkin de bunu söylüyor. Başka bir deyişle, bu tür insanlar bir hata yaptığında, sorumluluklarını yitirirler ve ikinci bir kişiyi suçlarlar.
Yani bir başkasını hatalarından dolayı suçladıklarında, belli bir şekilde onları inkar ediyorlar. Hatalarını kabul etmek veya kendilerini daha iyi tanımak için yeterince olgun değildirler. Bu kişiler kurbanı oynama eğilimindedirler. Suçu kabul etmekten acizler ve ne olduğuna dair yapıcı bir değerlendirme yapamazlar.
Burada hiçbir şey olmadı
Hatalarını hiç göremeyen insanlar diğer grubu oluşturur. Diğer bir deyişle, onlara kanıt gösterdiğiniz kadarıyla, bunların herhangi bir suçunun olması gerektiğini göremezler.
Bu grup insan, yanlış bir şey yaptığını tamamen inkar eder. Durumu görmedikleri için suçlulukla doğrudan baş edemezler. Onlar için mevcut olmayan veya kabul etmek istemedikleri bir şeyden öğrenmek imkansızdır.
İhtiyaç duyduğunuzdan daha fazla sorumluluk almak
Hatalarımızdan ders çıkarmak, hata yaptığımızı kabul etmek anlamına geliyor. “Benim hatamdı” gibi şeyler söyleyebilmemiz önemlidir. Neyse ki, nüfusun büyük bir kısmı hatalı olduklarını fark edebiliyor. Yanlışlarını düzeltmek, onarmak, işleri yoluna koymak ve iyileşmek için isteklidirler.
Yine de dikkatli olmalıyız. Bazen aşırıya giden insanlarla karşılaşırız. Sadece kendilerinin değil diğer herkesin eylemleri için de sorumluluk alırlar. Sonuç olarak, değişiklikler yapmak için potansiyel olarak çok fazla kaynak harcayabilir ve olanlar yüzünden kendilerini orantısız bir şekilde cezalandırabilirler.
“Tecrübe, herkesin kendi yanlışlarına verdiği isimdir.”
– Oscar Wilde
Bununla birlikte hata yapmak insana mahsustur. Ama hatalarımızdan ders çıkarmak, onları inkar etmemek de insana özgüdür. Aslında daha iyi bir insan olmak ve kendimizi tanımak için harika bir fırsattır. Bu, bütün gün hata yapmanız gerektiği anlamına gelmez, ancak fırsat ortaya çıkarsa, inkar ederek bunu boşa harcamayın.