Bu Yazıda Neler Var?
1. Dünya Savaşı’nın Nedenleri
1. Siyasi birliklerini geç tamamlayan Almanya ve İtalya’nın sömürgeci devletlere katılarak dünyadaki güçler dengesini bozmaları. Bu durumdan mevcut sömürgeci devletler olan İngiltere, Fransa ve Rusya’nın rahatsız olmaları.
2. İngiltere ile Almanya arasında hammadde ve pazar bulma arayışından kaynaklanan ekonomik rekabet,
3. Fransa’nın 1870’lerde Almanya’ya kaptırmış olduğu, zengin demir ve çelik yataklarının bulunduğu Alsace – Lorraine (Alsas Loren) bölgesini geri almak istemesi,
4. Rusya’nın Balkanlarda Panslavizm, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun ise Pancermenizm politikası gütmesi.
(Avusturya ve Almanya Germen ırkına; Rusya ve Sırbistan ise Slav ırkına mensup devletlerdir.)
5. Milliyetçilik akımı,
6. Sömürgecilik yarışının yol açtığı bloklaşma ve silahlanma.
* I. Dünya Savaşı’nın temel nedeni sömürgeci devletlerin dünyayı paylaşma rekabetidir. Rekabetin en büyüğü ise Almanya ve İngiltere arasında yaşanmıştır.
Savaşın Başlaması ve Yayılması
Avusturya – Macaristan İmparatorluğu veliahdı olan Franz Ferdinand’ın 28 Haziran 1914’te Saraybosna’da bir Sırp milliyetçisi tarafından öldürülmesi savaşın başlamasına neden oldu. Bu olayın üzerine Avusturya–Macaristan İmparatorluğu Sırbistan’a savaş ilan etti. Ardından Rusya Avusturya’ya; Almanya ise Rusya’ya savaş açtı. Fransa ve İngiltere ise müttefikleri olan Rusya’nın yanında savaşa katıldılar. Savaşa çok süratli başlayan Almanya, Rus topraklarında hızla ilerledi. Ayrıca Belçika üzerinden de Fransa topraklarına girdi.
Almanya’nın Savaşa Girmesinin Nedenleri
1. İngiltere, Fransa ve Rusya’yı saf dışı etmek,
2. Berlin – Bağdat demiryolu hattı hayata geçirme hayalini gerçekleştirmek,
3. Ortadoğu petrollerine sahip olmak.
Savaşın Başladığı Sırada Osmanlı İmparatorluğu
Bu dönemde Osmanlı yönetiminde İttihat ve Terakki Partisi (Enver, Talat, Cemal Paşalar) bulunmaktaydı. Savaş başladığında Osmanlı Devleti tarafsızlığını ilan ederek bir takım tedbirler alma yoluna gitmişti. Bu tedbirler şunlardır:
1. Boğazlar kapatıldı,
2. Kapitülasyonlar tek taraflı olarak kaldırıldı,
3. Genel seferberlik ilan edildi.
Savaşın başlamasından kısa bir süre sonra Osmanlı Devleti’nin izlediği tarafsızlık politikasında değişimler yaşanmaya başladı. İtilaf Devletlerinin Türkiye üzerindeki planları yüzünden bu gruptan uzaklaşan Osmanlı Devleti’nde İttihat ve Terakki yönetimi güçlü bir orduya sahip olan Almanya’nın savaşı kazanabileceğine inanıyordu.
Osmanlı Devleti’nin Amaçları
1. Daha önce kaybedilen Makedonya, Batı Trakya, Ege Adaları, Trablusgarp, Bosna–Hersek, Mısır, Kıbrıs, Evliye-i Selase (Kars, Ardahan, Batum), Oniki Ada topraklarını geri almak,
2. Pan-Türkizm (Turancılık) idealini gerçekleştirmek,
3. Osmanlı Devleti’nin eski gücüne kavuşturmak,
Almanya’nın Osmanlı Devleti’ni Savaşa Sokma Amaçları
1. Osmanlı Devleti’nin stratejik konumundan yararlanmak,
2. Açılacak yeni cephelerle üzerindeki ağır yükü hafifletmek,
3. Osmanlı padişahının halifelik konumundan yararlanmak ve buna bağlı olarak İngiliz sömürge bölgelerinde yaşayan Müslümanları ayaklandırmak,
4. Osmanlı Devleti’nin askeri gücü ile Alman tekniğini birleştirmek,
5. Boğazları kontrolleri altında tutarak Rusya’ya yapılabilecek yardımları engellemek,
6. Süveyş Kanalı’nı ele geçirerek İngilizlerin sömürgeleriyle olan bağlantılarını kesmek.
Osmanlı Devleti’nin Savaşa Girmesi
Osmanlı Devleti’nin savaşa girmesini istemeyen İtilaf devletleri, tarafsız kalması şartı ile Osmanlıya bazı tekliflerde bulundular. Bunlar;
1. Kapitülasyonların kaldırılması,
2. Dış borçların silinmesi,
3. Her türlü ekonomik yardımın yapılmasıydı.
Osmanlı yönetimi bu teklifleri kabul etmemiştir. Enver Paşa, Almanlarla gizli bir antlaşma imzalamıştır. Daha sonra Osmanlı topraklarına sığınan Goben ve Braslau (Goben ve Bıreslav) adlı iki Alman gemisinin (Osmanlı Devleti bu gemileri satın alarak isimlerini Yavuz ve Midilli olarak değiştirmiştir.) Karadeniz’e açılarak Rus limanlarını bombalamasıyla Osmanlı Devleti de savaşa resmen katılmıştır.