Klinik pratik kılavuzlarını hazırlayanların endüstriyle olan finansal menfaat münasebetlerinin devam ettiği bildirildi (1).
JAMA’ da yayınlanan iki araştırmaya göre yüksek hasılat yapan 10 ilaçla ilgili 18 kılavuzun 160 yazarından 91’ inin (yüzde 56.9) endüstri ile menfaat münasebeti var.
Araştırma, bunların 66’ sının bu münasebeti kılavuzlarda bildirdiğini , 21’ inin ise bunu gizlediğini gösteriyor.
Gizlenen menfaatin meblağı 10 bin dolar veya bunun üzerinde ve kılavuzların hiçbiri National Academy of Medicine’ nin standartları ile tam uyuşmuyor.
Bu standartlar arasında yazılı bildirim, komite başka ve yardımcılarının menfaat münasebeti olmayanlardan atanması, menfaat münasebeti olan üyelerin sayısının en azda tutulması da var.
18 kuruldan 14’ ü endüstriden para alan uzmanlardan oluşuyor ve bunlardan 10’ u çok yüklü miktarda alanlar (1).
JAMA’ daki diğer makalede de gastro-enteroloji alanındaki 15 klinik kılavuzda 82 uzmandan 44’ ünün (yüzde 53) endüstriden para aldığı, bazıların aldığı meblağın çok yüksek olduğu ve bunlarının tümünün açıklanmadığı bildiriliyor.
Karatay diyor ki:
Prof. Dr. Canan Karatay kılavuz hakkında şunları söylüyor:
“Kılavuzun lügat anlamı yol gösteren demektir. Ancak medikal uygulamalar için düzenlenmiş olan kılavuzlar daha başka amaçlarla hazırlanmaktadır.
İleri sürülenin aksine bu kılavuzlar ABD’ de özellikle hekimleri korumak için hazırlanırlar, sandığımız gibi hastalar için hazırlanmaz. ABD’ de hekimlik, pasif hekimliktir yani hastaları iyileştirme, hastaları düzeltme amacı ikinci plandadır. Hekimler, herhangi bir şikayet ve hukuki bir yargılama durumunda, bu kılavuzlar içinde hareket ettiklerini belirttikleri ya da ispat ettikleri zaman, savcı ve hakimler tarafından suçlanmıyorlar. Böylece yüksek miktarda tazminat ödemekten kurtuluyorlar”.
Gelelim neticeye
Bu araştırmalar, doktorların ilaç yazma alışkanlıklarını önemli ölçüde etkileyen kılavuzların hazırlanmasına katılan üyelerin önemli bir çoğunluğunun endüstriyle menfaat münasebeti içinde olmaya devam ettiklerini net olarak gösteriyor.
Bu, kılavuzların bağımsız, tarafsız ve bilimsel olmadıkları dolayısıyla da güvenilir olmadıkları mânâsına da gelir.
Kılavuzların, bilimsel yayın ve mutlaka uyulması gereken mukaddes metinler olduğunu iddia edenler biliniz ki bir türlü endüstriden nemalananladır.
Kaynaklar:
***
Kılavuzlarla ilgili birkaç yazım: