Bir veri “bulutu” eterik ve büyülü bir yer gibi geliyor, ama gerçekte, bundan başka bir şey değil. Bu dosyadaki görüntüler, içinde yaşadığımız dijital dünyanın maddiliğini görselleştirmeye çalışıyor. Bir yonga levha üzerine bir bulut yansıtılır. Bir sebze, genetiği değiştirilmiş bir patent ile temsil edilir. Bir kripto para birimi, yerkabuğuna kazılarak değil, enerji tüketen bilgisayar işlemleriyle “mayınlı” hale getirilir. Bir GPS’in koordinatları askerlerin adımlarının yanında temsil edilir. Bir kod, birlerin ve sıfırların sis perdesi olarak görüntülenir. Birlikte bize teknolojinin tarafsız olmadığını, onu kontrol edenlerin çıkarlarına hizmet ettiğini hatırlatıyorlar. Bu nedenle teknoloji, sınıf mücadelesinin bir parçasıdır.
Tricontinental Sosyal Araştırmalar Enstitüsü Sanat Bölümü tarafından Ingrid Neves’in fotoğraflarından yapılan tasarımlar.
Modernitenin meydan okuması, illüzyonlar olmadan ve hayal kırıklığına uğramadan yaşamaktır.
Antonio Gramsci
Koronaşok terimi, COVID-19’un dünyayı ezici bir güçle nasıl vurduğunu, burjuva devletin, çok daha esnek olduğu kanıtlanan sosyalistlerden ilham alan deneyimlerin aksine, bir sağlık ve sosyal felaketi önlemedeki yetersizliğini ortaya koyduğunu ifade eder.
“Yeni dijital teknolojiler” konusu, halk hareketlerinin tartışmalarında giderek daha fazla yer edinen bir meydan okuma olarak sunuluyor. Bir yandan, her zaman erişim hakkındaki eşitsizlikten başlıyoruz. Öte yandan, verilerin baskı, kontrol ve gözetim için kullanılması konusunda devam eden endişelerin yanı sıra, bugün en büyük ve en güçlü şirketlerin bilgi teknolojileri alanında olduğu gerçeği, bu konuyu çağdaş kapitalizmin dinamiklerini anlamak için gerekli kılmaktadır.
Bu endişeleri anlama çabası, konuyla ilgili terimlerin ve kavramların bolluğunda ifade edilir: dijital ekonomi, dijital kapitalizm, platform kapitalizmi, teknofeodalizm, veri kapitalizmi, gözetim kapitalizmi, diğerleri arasında. Bu fenomenler hakkında hala rızaya dayalı bir anlayış yoktur; bu nedenle, kesin tanımlara ulaşmak yerine, dünyayı dönüştürmeye cesaret edenler için zorluk, dijital veri ve teknoloji şirketlerinin çağdaş kapitalizmdeki rolünün kolektif ve nesnel bir analizini yapmaktır.
Bu anlamda, 46 numaralı dosyamız olan TeknolojiDevleri ve sınıf mücadelesi için mevcut zorluklar, son kapitalizmdeki bu dönüşümleri ve mücadelelerimizin örgütlenmesi üzerindeki etkilerini analiz etme hedefleri arasında yer alan Topraksız Kırsal İşçiler Hareketi’nin (MST) bir çabası olan Dijital Teknolojiler ve Sınıf Mücadelesi Semineri’nin sonucudur. Dijital güvenlik konularının veya sosyal medyadaki anlatılar üzerindeki anlaşmazlığın ötesine geçmeye çalışmak.
Bu biçimlendirici sürece yol açan niyet, esas olarak, dijital teknolojilerle ve hareketlerimiz için sınıf mücadelesiyle ilgili konularda çalışmayı ve tartışmayı teşvik etmekti. Sadece araştırmacıların ve uzmanların analizine değil, aynı zamanda ortak bir anlayış oluşturmak için konunun incelenmesine adanmış diğer kuruluşlar tarafından üretilen bilgi birikimine dayanarak, konunun farklı bakış açılarını toplamaya ve yansıtmaya çalışıyoruz.
Aşağıda sunduğumuz yansıma, bu kolektif ve tamamlanmamış bilgi inşası sürecinin sentezinin bir ifadesidir. Teknolojik dönüşümleri ve bunların toplumsal sonuçlarını sınıf mücadelesinden anlamaya çalışıyoruz. Bu sistematizasyon, konuyla ilgili tartışmayı tüketmeye yönelik her türlü girişimi dışarıda bırakıyor; öte yandan, mevcut sosyal organizasyonda temel olarak anladığımız bu konulara ilk yaklaşımdır. Tartışmaya başlamak için, sermaye birikiminin dinamiklerinin bir parçası olarak bu teknolojilerin işleyişinin analizine dayanan bir dizi konuda ayrıntılara başvurduk.
Teknoloji ve kapitalizm
Kapitalist toplumda teknoloji, malları üretme, dağıtma ve tüketme biçimini dönüştürmek için istisnai bir araç olarak ortaya çıkar. Teknoloji tarafsız değildir, sosyal yapıların dışında değildir, dünya üzerinde etkili olan bir şeydir, ama aynı zamanda kapitalist bir toplumda sahipleri için kâr biriktirmek için insan emeği tarafından inşa edilen dünyanın bir parçasıdır.
Egemen ideoloji, teknolojilerin ve bilimin gelişiminin doğrusal, kümülatif ve amansız bir şekilde gerçekleşeceğine ve kapitalizmin ortaya çıkışının bu sürecin zirvesi olacağına işaret eder. İnsanlık olarak, her şeyi en iyi ve en verimli şekilde üreten, yukarıdakilerin hepsini alakasız hale getiren veya onunla bütünleşmeyi reddeden bir sisteme varırdık.
Bu anlatı, teknolojilerin belirli tarihsel ve kültürel bağlamlarda iş, ilişkiler ve sosyal dinamiklerin sonucu olduğu gerçeğini gizlemektedir. Teknolojik ilerleme, her şeyden önce, toplumlardaki işin toplumsal örgütlenmesinden gelişen bir süreçtir. Teknolojideki büyük ilerlemeler, istisnai bireylerin değil, yaşamın üretim ve yeniden üretim biçimleriyle ve aynı üretim ve yeniden üretim biçimlerini belirleyen ve onlar tarafından belirlenen toplumsal ilişkilerle ilgili kolektif bilgi ve çıkarların sonucudur.
Bu nedenle, kapitalist toplum genellikle kendi doğasını ve çelişkilerini ifade eden bilgi, teknik ve teknolojiler üretir. Var olanı sahiplenir ve dinamiklerini tatmin etmek için gerçekliği şekillendirmeye çalışır. Kendi sanayisini, kendi makinelerini yaratır, insani gelişme için mutlaka daha iyi olmak zorunda değildir, ama sermaye birikimi süreci için kesinlikle daha verimlidir.
Kapitalist üretimin örgütlenmesi, emeğin kâr için sömürülmesine dayandığı ölçüde, teknolojileri, basitçe dişlinin bir parçası olarak görünen insan emeğinin ritimlerini dikte ederek üretim sürecini kontrol etmeye çalışır. Aynı zamanda, sermaye sahipleri arasında diğer ekonomik sektörlerin kârlarını sahiplenmek için sürekli bir yarışta avantajlar sağlamak için üretken kapasiteyi merkezileştirmeye, yoğunlaştırmaya ve egemen olmaya çalışırlar. Sonuç olarak, teorik olarak tüketebileceğimiz ürünlerin sayısı arttıkça yoksulluk ve sefalet de artmaktadır.
Bu nedenle teknoloji, mantığı mülk sahibi sınıfa diğerlerinin zararına fayda sağlayan sınıflı bir toplum bağlamında ortaya çıktığı gibi, tarafsız değildir. Bilgi ve iletişim teknolojileri (BİT’ler), daha geniş bir sürecin teknik ve teknolojik ifadeleridir. Kapitalist sistemi karakterize eden döngüsel ve yapısal krizler, yeni teknolojilerin ortaya çıkması için uygun anlar yaratır. Örneğin, çipler gibi mikroelektronik devrim (daha küçük ve daha hızlı entegre devrelerin üretimi), küresel olarak insan iletişimini derinden etkiledi ve değiştirdi, aynı zamanda sermayenin benzeri görülmemiş hareketliliğini sağladı.
Şirketler fabrikaları çözebildi, aynı anda birkaç ülkede kurabildi ve bilgisayarlaşma ve standardizasyon yoluyla gezegendeki gerçek zamanlı üretim süreçlerini ve finansal işlemleri koordine edebildi. Teknolojiler, üretim süreçlerinin dış kaynak kullanımını ve malların dolaşımını uygulanabilir hale getirdi ve işin esnekleştirilmesinden ve hakların azaltılmasından kaynaklanan işçi sınıfını parçaladı. Üretimi parçalama potansiyeli, sermayeye, şimdiye kadar belirli bir yerde bulunan devasa sanayi komplekslerinde yoğunlaşmış ve örgütlenmiş işçiler üzerinde daha da fazla pazarlık gücü verdi.
Teknoloji Devleri ve Devlet
Mikroelektronik ve bilgisayardan geliştirilen BİT’ler, çoğunlukla askeri taleplerin sonucuydu ve daha sonra kapitalist birikimin genişlemesi için sivil sektörde yayıldı. ABD, askeri gücündeki iyileştirmelerin peşinde koştuğu için, devlet kurumlarında, üniversitelerde ve özel şirketlerde kolektif çabaları harekete geçirdi, koordine etti ve destekledi. Soğuk Savaş sırasında savaşılan uzay yarışı, teknolojik gelişmeye de yol açtı – ve bugün uzay araştırmalarının devam etmesiyle bunu yapmaya devam ediyor.
Pazarları yaratan teknolojilerin ortaya çıkmasının ötesinde, Devlet, segmentleri savunmak veya hatta tartışmak ve dış pazarlara genişlemeyi desteklemek için teknolojik sınırı hareket ettirmek için de temeldir. Yüksek teknoloji şirketleri, ulus devletleriyle iç içe geçmiş durumdadır ve yapısal olarak, temel hedefleri kökenlerinde askeri olan kendileri tarafından yönetilen inovasyon sistemlerine bağımlıdır.
Böylece, BİT endüstrisi, Küresel Kuzey’in devletleri ve şirketleri tarafından kontrol edilen kuruldu. Üretim aşamaları ve teknolojik üslerin kontrolü ve gelişimi ile ilişkili yüksek katma değerli mallar, genellikle, hem yüksek kar marjları sağladıkları hem de hegemonyayı garanti altına alan askeri ve gözetim avantajları sağladıkları için, ulusötesi ulusötesi şirketler tarafından korunuyordu.
Bu nedenle, teknoloji devlerinin, Big Techs olarak da bilinen şirketlerin (Google, Apple, Facebook, Amazon, Microsoft, vb.) yükselişini anlamak için, sermaye birikimi mekanizmalarıyla nasıl ilişkili olduklarını anlamak gerekir. Kendilerini mevcut ekonomik sorunlara bir “çözüm” olarak sundukları kadar, bu şirketler semptomdur, yani krizdeki kapitalizmin teknolojileri kendi çıkarlarına doğru nasıl yönlendirmeye çalıştığını ifade ederler. Her ne kadar kullanılan teknolojilerin karmaşıklığı ve ölçeği açısından modern olsa da, bu aynı şirketler, krizlerine kapitalist çözümleri karakterize eden diğer süreçlere ek olarak, emeğin esnekleştirilmesi, hakların azaltılması, doğal kaynaklara yönelik ezici saldırı, sermayenin merkezileşmesi ve yoğunlaşması ve özel şirketlerin kamu kurumları üzerindeki gücü açısından medeniyetsel geriliği temsil etmektedir.
Bu nedenle, teknolojik devlerin çağdaş kapitalizmin bir ifadesi olarak yükselişine, bireyciliğe, girişimci söyleme, siyasetin inkârına (tarafsızlık söylemi) ve aynı şirketlerin medyanın ve toplumdaki ayrıcalıklı ideolojik ajanların rolünü üstlendiği ölçüde daha da güçlenen diğer toplumsal mitlere dayanan büyük bir ideolojik saldırı eşlik ediyor.
Bu kurucu sosyal mitlerden biri, farklı isimler altında sunulan paralel bir gerçeklik olarak “sanal dünya” dır: siber uzay, küresel köy, sanal dünya, dünya bilgisayar ağı, süper otoyol, metaverse, vb. Bu fikir, tüm insanların eşit olduğu, yataylığı ile tanımlanan bir ağın yanılsamasına dayanmaktadır, çünkü hepsi aynı araçlarla donatılmıştır. Herkesin bir sesi vardır ve kolektif yaşama katılabilir ve etkileyebilir. Bu sanal dünyada, ağlar ve teknolojiler tarafsızdır ve yalnızca “çözümler yaratmaya ve insanları birbirine bağlamaya” çalışır. Bununla birlikte, bu belirgin yataylığın arkasında, spin doktorlarının, belirli politikaları kamuoyuna yansıtma uzmanlarının ve giderek artan bir şekilde bilim adamlarının veya veri analistlerinin çalışmaları bulunmaktadır. Bu insanlar, örneğin dijital dışlanma ve çoğu insan için boş zamanın erozyona uğraması gibi gerçekleri kaydetmemizi önlemek için çok çalışmak zorundalar.
“Bulut” teriminin sık kullanımı, kullanıcılar tarafından üretilen verilerin kalıcı olarak kullanılabildiği, demokratik ve evrensel kriterler altında neredeyse sihirli bir şekilde organize edildiği soyut bir yer fikrini doğrulamaktadır. Hiçbir şey gerçeklerden daha uzak olamazdı. “Bulut”, gerçekte, devasa bir çok teknolojili ve son derece somut bir altyapıdır. Çoğunlukla Amerika Birleşik Devletleri’nde bulunan, son derece merkezi ve tekelleşmiş tesislerde, siyasi ve kar çıkarlarının kuralsızlaştırılması ve keyfiliğinin, kullanıcı verilerine yönelik sözde demokratik ve evrenselleştirici iddiaların üzerinde hüküm sürdüğü ve aşırı miktarda enerji ve doğal kaynak tükettiği bir dizi sunucudan oluşur.
Büyük teknoloji şirketlerinin bir diğer temel efsanesi, yalnızca bireysel çaba ve becerilerin bir sonucu olarak başarıyı savunan, kendi kendine yapılan adamın eski masalının yeni bir versiyonu olan girişimcilerinkidir. Garaj dahilerinin, genellikle parlak ve dünyayı kendi başlarına devrim yaratan genç beyaz erkeklerin imajını yaratır. Onlar sadece kendi değerleriyle milyarderdirler. Steve Jobs, Bill Gates veya Mark Zuckerberg gibi figürler, sadece iyi bir fikre ve sebata bağlı oldukları için, yörüngeleri herkes tarafından erişilebilir olduğu gibi, koçlara ilham veren iş guruları rütbesine yükselir. Anlatılmayan şey, bu bireylerin Harvard, Stanford, Princeton, MIT veya Caltech gibi seçkinlerin mükemmeliyet merkezlerinde, özel bir yasal nitelikte olmalarına rağmen, hükümetin sivil ve askeri departmanlarından gelen fonlarla hacimli kamu yatırımları ve devlet politikalarından beslenen merkezlerde, ayrıca beyin ithal etme politikalarında ve çevre ülkelerin diğer mükemmeliyet merkezlerinin bilgilerinde eğitildikleridir.
“Dijital girişimcinin” bu ideolojisi, bu şirketlerin yaratılmasına ve genişletilmesine milyonlarca yatırım yapan finansal ve spekülatif sermaye ile olan bağlantılarını da açıklamamaktadır. Bireylerin “hiçlikten” başladığı imajını satıyor ve nihayetinde kolektif olarak ve birçok kamu kaynağıyla inşa edilen kamu bilgisinin ve teknolojilerinin özel olarak tahsis edilmesiyle sonuçlanan milyoner finansmanına sahip oldukları gerçeğinden bahsedilmiyor. Zuckerberg’in Facebook’u kurması için elde ettiği 500.000 dolar, yalnızca finans ve spekülatif sermayenin seçkinleriyle olan bağlantıları nedeniyle mümkündü.
Spotify veya Uber gibi bu girişimlerin çoğunun kar üretmemesi veya gerçekte bunları üretmelerinin gerekli olmaması da ilginçtir. Piyasa değeri, karlılığından daha önemlidir. Spekülasyon yapabileceğiniz iyi bir değer vaadi ile yeterlidir. Bu finansallaşmanın maddi bir temeli vardır, o da emeğin sömürülmesidir; teknoloji işçileri daha üretken kılar ve makinelere ve araçlara (Marx’ın terimleriyle değişmeyen sermaye) bağlanır ve somutlaşmış değerlerini yeni yaratılan metalara iletir. Bununla birlikte, bir ekonomi ne kadar finansallaşırsa, üretken sektör üzerindeki baskı o kadar büyük olur ve borsalardaki speküle edilen değerlerin seviyesini telafi etmek için işçilerin sömürülmesi o kadar büyük olur.
Finansallaşma
Finansal sermaye ve BİT arasındaki karşılaşma sadece bu girişimlerin finansmanında ve sahipliğinde gerçekleşmez. Neoliberalizme özgü finansal düzenlemelerin yokluğunun ve akıllı telefonların bağlantısının birleşimi, çalışmaları esas olarak dijital para birimlerinde ödeme platformlarının oluşturulmasına odaklanan, çevrimiçi alım satımı operasyonel hale getirmeye çalışan dijital finansal ürünler geliştiren şirketler olan fintech’lerin ortaya çıkmasına izin verdi. Bununla birlikte, esas olarak milyarlarca “bankasız” insanı finansal sisteme dahil etmek için çalışırlar.
Dünya Bankası, dünyada 1,7 milyar insanın banka hesabı olmadığını tahmin ediyor. Bu grubun profili genellikle kırsal nüfustan oluşmaktadır. Örneğin Latin Amerika’da, nüfusun %50 ila %70’inin bir bankaya erişimi yoktur. Bu finansal firmaların son yıllarda büyüklüğünün üç katına çıktığı bu bölgede olmasına şaşmamalı. Bu 1,7 milyar bankasız insanın 1,1 milyarının cep telefonu var (Grain, 2021). Fintech’lerde, bir banka hesabına veya sabit bir adrese sahip olmak, asgari bir gelire sahip olmak veya çeşitli ücretler ödemek gerekli değildir, ihtiyaç duyulan tek şey bir cep telefonu ve internet bağlantısıdır. Bu, bu katılımın, esas olarak, en savunmasız nüfus grupları arasında gerçekleşeceği anlamına gelir.
Çinli fintech’ler de çevre bankacılığı piyasaları için yarışıyor. Huawei, Kenya ve Etiyopya’da sigorta hizmetleri, krediler, yurt dışı havaleler ve hatta cenaze teminatı sunmak için Afrika’daki yerel operatörlerle birlikte çalışıyor. Benzer şekilde, Beijing Kunlun Technology’nin kurucusu milyarder ZhouYahu da Kenya’da mobil krediler için bir platforma yatırım yapıyor. Afrika’nın en büyük mobil satıcısı Shenzhen merkezli Transsion, Nijerya ve Gana’da başka bir platforma yatırım yaparken, Alibaba Group’un AliPay’i Güney Afrika için bir “süper uygulama” geliştirdi.
Perakende sektörü, BİT ve finans sermayenin birlikte çalıştığı bir diğer alandır. İlk SARS-CoV pandemisinde, 2000’lerin ortalarında, bugün Alibaba ve Tencent gibi perakende devleri olan şirketlerin ortaya çıkmasıyla Çin’de e-ticaretin genişlemesi yaşandı.
Bununla birlikte, COVID-19 salgınından önce Latin Amerika, yoksulluk oranı veya bankalara ve bağlantılara erişim eksikliği nedeniyle internet ticaretini en az benimseyen bölgelerden biriydi. Bu nedenle ABD bankası Goldman Sachs, bu salgının bölgede 2000’li yıllarda Çin e-ticaret olgusunu tekrarlayabileceğini söyledi. O zamanlar, SARS’ın (Sars-CoV1) ilk salgını sırasında Çin’de bir e-ticaret patlaması yaşandı ve bugün dünyanın bu segmentinin en büyük perakendecilerinden biri olan Alibaba da dahil olmak üzere birçok çevrimiçi satış platformu ortaya çıktı. Çin halkı online alışveriş alışkanlığı yarattı ve banka bunun Latin Amerika’da e-ticareti geliştireceğini öngörüyor. Araştırmacı Larissa Packer, seminerde yaptığı konuşmada, Latin Amerika’da bu tür ticarete katılan işlem ve tüketici sayısında 2020 yılında %50’lik artışa dikkat çekti. Bu, bu sektördeki şirketlerin gıdaya bağlı aylık cirolarında% 500’lük bir büyüme anlamına geliyordu ve 19 ABD Doları’ndan 120 milyon ABD Doları’na sıçradı. Örneğin, Kolombiyalı Rappi şirketi sadece altı ay içinde iki katına çıktı.
Teknoloji devleri doğaya karşı
Koronaşok, bir yandan, örneğin soğutulmuş malların ithalat ve ihracatındaki sorunlar nedeniyle insanların ve malların hareketini sınırladıysa ve küresel değer zincirlerinde değişiklikler ürettiyse, bu senaryo dijitalleşme talebini hızlandırdı ve teknolojinin sanayi tabanında ve üretim ve dağıtım biçiminde uygulanmasının derinleşmesine neden oldu, hem kentsel endüstrilerde hem de mineral ve tarımsal emtia endüstrilerinde. Buna ek olarak, çalışma zamanının ve çalışmamanın, üretken ve yeniden üretim işinin, çalışma ve dinlenme alanlarının aşılanması sürecini derinleştirmiştir.
Tarım işletmelerinde, büyük tarım şirketleri, teknoloji ve fintech’ler arasındaki birleşme, satın alma ve anlaşmalarda bir büyüme algılamak mümkündür. Bu yeni altyapı, oligopollere eğilimli aktörlerin yeniden örgütlenmesine yol açıyor. Bu yeniden yapılanma, tarımsal işletme zincirinin hemen hemen her aşamasında büyük veri yakalama ihtiyacını artırıyor. Buna ek olarak, kamu hizmetlerinin güvencesizliğini derinleştiriyor, kamu bilgisinin giderek daha az kullanılabilirliği ve bu hizmet için teknolojik devlerin özel platformlarının ve özel altyapısının teklifinde bir artış var. Bu, ülke hükümetlerinin karar alma sürecine açıkça müdahale etmektedir.
Traktör ve makine alanında John Deere ve Bosch şirketlerinin hegemonyasına sahibiz. Lojistik ve pazarlamada Cargill, Archer Daniels, Louis Dreyfus ve Bunge var. Büyük perakendeciler de var: Walmart, Alibaba, Amazon, diğerleri arasında. Bu bağlamda teknoloji devlerinin, aynı sektördeki şirketler arasında değil, değer zinciri boyunca gerçekleşen dikey birleşmeler perspektifinde, tarım sektörüne doğru göç etme eğilimi bulunmaktadır. Bu, bu şirketlerin zinciri tarladan tüketiciye dikey olarak emme ve yeniden düzenleme yeteneğini göstermektedir.
Hem dünyanın peyzaj ve doğal kaynaklar açısından dijitalleşme eğilimleri hem de genetik dizileme eğilimleri vardır. Örneğin, Microsoft, bu gen bankalarının dijitalleştirilmesini sağlayan dijital altyapıyı sağlamak için dünyanın dört bir yanındaki germplazma merkezleriyle ortaklık kuruyor. 2018 yılında, Davos’taki Dünya Ekonomik Forumu Toplantısı’nda, tohumların, fidelerin, hayvanların ve dünyadaki tek hücreli organizmaların çeşitliliğinin genetik dizileme bilgilerini kataloglamayı ve patentlemeyi amaçlayan Amazon Code Bank projesi başlatıldı. Bu sadece Dünya Kod Bankası programının ilk aşamasıdır (Schmidlehne, 2020).
Sömürgeci özelliklere sahip oligopolistik bir pazar yaratma eğilimine tanık oluyoruz: esas olarak Küresel Kuzey’de ikamet eden ulusötesi şirketler, her zaman kendileri için patent ve fikri mülkiyet haklarını garanti ettiler, her zaman Küresel Güney ülkelerinde düşük katma değerli hammaddelerin çıkarılması pahasına bilim ve teknolojiye yatırım yaptılar. Bunun da ötesinde, bu teknolojik sıçrama aynı zamanda diğer mineral ve enerji hammaddelerine (örneğin lityum, demir, bakır ve nadir toprak metalleri) daha fazla talep getirmekte ve bu da bu doğal malların arzını sağlamak için uluslararası işbölümünün daha agresif bir organizasyonuna yol açmaktadır. Bolivya’daki 2019 darbesi, dünyanın en büyüklerinden biri olan lityum rezervlerinin kamulaştırılmasıyla doğrudan ilgilidir (Prashad, 2019).
Sektör ayrıca sahadaki altyapısını da yeniden düzenliyor. Son beş yılda, Syngenta, Bayer ve Basf gibi şirketler, üreticilere tarımsal önerilerde yardımcı olmak için cep telefonlarına yüklenen tarımsal yazılımlar ve dijital platformlar geliştirdiler. Bugün, toprak nemi, bileşimi, ekilecek en iyi yer, yılın en iyi zamanı vb. Hakkında veri toplayan sensörler ve yapay zeka (AI) ile donatılmış traktörlerimiz var. Çiftçiler, cep telefonlarından, bilgilerini de girerler. Bu verilerin toplanması kendi başına sorun değildir, çünkü başka bir sosyal sistemde bu veriler çiftçilere işlerinde yardımcı olmak için kullanılabilir, ancak kapitalist bir sistemde veriler şirketler tarafından kendi karlarının yararına kontrol edilir. Bu şirketler yazılımın sahibidir, ancak donanıma sahip değildir. Bu da, AI ve robotizasyonu geliştiren John Deere ve Bosch gibi diğer devlere aittir. Sonuç robotik traktörlerde, sensörlerde, dronlarda vb. Görülebilir.
Bu patentlerin ve dev tarım şirketlerinin ürettiği bilgilerin, teknoloji devlerinin dijital altyapısında saklanması gerekiyor. Microsoft’un kendi bulutu var, Azure. Apple, hassas tarım için Apple Watch’u geliştirdi ve çiftçiler için Resolution uygulamasını yarattı. Amazon, Amazon Web Services’ta özellikle kırsal alanlar için hedeflenmiş bir depolama aracına sahiptir. Facebook, çiftçilere dijital danışmanlık vermek için bir uygulama oluşturuyor. Google, Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ile kurumsal bir Google Earth hizmetine sahiptir.
Bu senaryoda, bu tür bir hizmetin ana tüketicileri, tarımsal emtia ihracat pazarının büyük çiftçileridir. Ancak 500 milyon köylü ailesi bu yeni teknolojik pakete erişim için gerekli koşullara sahip değildir. Sahip oldukları şey, çiftçilerin ücretsiz olarak sağladığı bilgilere dayanarak SMS veya WhatsApp aracılığıyla tarımsal tarifler alabilecekleri cep telefonlarıdır. Bu uygulamaların çoğu, büyük bir veri yakalama süreci karşılığında küçük çiftçilere “ücretsiz” olarak sunulmaktadır.
Fintech’ler, teknoloji devleri ve büyük tarım şirketleri arasındaki entegrasyon sorunu burada ortaya çıkıyor. Kenya’da, Avrupa telefon devi Vodafone’un sahibi olduğu arifu, SMS ve WhatsApp üzerinden tarımsal danışmanlık hizmeti veriyor. Arifu, Syngenta ve DigFarm ile ortaklık kurdu. Böylece, arifu’nun hizmetleri sayesinde, Syngenta tohumlarını popülerleştirirken, Digfarm Kenyalı çiftçiler için mikrokredi sunuyor. Bu entegrasyonu mümkün kılan dijital platformların bu yapısıdır. Küçük ücretler alıyorlar, girdi satıyorlar ve dijital para birimlerini kullanabilirler (GRAIN, 2021).
Ancak yapay zeka ve algoritmalar, örneğin onlara şirketlerden arındırılmış bir tarif kitabı sunmak için yerli tohum çeşitliliğine sahip küçük çiftçilerin alanlarını nasıl okuyacak? Bu tür bir teknoloji hala geniş arazi ve monokültürlere yöneliktir. Bu anlamda, küçük çiftçilerin işe alınması, teknolojik paketin satın alınmasıyla değil, fintech’ler tarafından sunulan bu platformlara eşlik eden mikrokredi ve dijital para birimleri tarafından verilecek.
Açıkçası, bu, ekonominin ve tarımın devlet düzenlemesini azaltmayı gerektirir. Ocak ve Şubat 2021 arasında, bir milyon çiftçi, devlet tarafından düzenlenen tarımsal ürün pazarını sona erdirecek üç yasanın yürürlükten kaldırılmasını talep ederek Hindistan’ın Yeni Delhi kentinde kamp kurdu. Bu yasalarla, devletin köylü üretimi için adil fiyatlar ödemesi yerine, piyasa açık ve kuralsız hale getirilecek, büyük perakende ve teknoloji şirketlerinin küçük işletmelerin yerini almasına ve ortadan kaldırmasına izin verecekti. Uygulamada, üretimi ve tüketimi organize edecek olan bu büyük şirketler olacaktır (Tricontinental, 2021).
Teknoloji ve iş
Veri ekonomisi ve finansallaşmanın birleşimi de iş dünyasını dönüştürdü. “Uberizasyon”, “işin platformlaştırılması” veya konser ekonomisi, teknoloji devleri çağında güvencesiz çalışmayı, Uber sürücülerinin ve uygulama distribütörlerinin seferber edilmesiyle görünürlük sağlayan çalışmalara atıfta bulunmak için kullanılan isimlerden bazılarıdır.
Alınan isimlere rağmen, uygulamaların kendileri veya bir neden olarak bazı teknolojik determinizmle ilgili değil, son yıllarda zaten devam etmekte olan süreçlerle ilgilidir. İşçileri hizmet sağlayıcılara, kırılgan ve kalıcı olarak istikrarsız bir istihdam ilişkisine dönüştürme eğiliminin arttığına tanık oluyoruz.
Sosyolog Ludmila Abílio’ya (2019) göre, bu dönüşümleri çevreden düşünmek gerekir: çalışmanın emek haklarıyla resmileştirilmesinin hiçbir zaman gerçekten baskın olmadığı, yaşamı resmi ve gayri resmi çalışma ilişkileri, özerk çalışma ve iş olarak tanınmayan faaliyetler arasında kalıcı bir dengesizlik üzerine inşa edilen, tarihsel olarak eşitsiz bir yer. Bu bağlamda güvencesizlik ve esneklikten bahsetmek ne anlama geliyor?
Böylece, “uberleşme” olarak adlandırılan şey, periferik yaşam formlarını oluşturan elementlerin küresel genelleştirilmesi süreci olarak anlaşılabilir. Şimdi, bu şirketler toplumun diğer katmanlarını geçmeye başladı, orta sınıfın, beyaz erkeklerin ve kadınların yaşamının bir parçasını oluşturdu ve Küresel Kuzey ülkelerine ulaştı. Bunlar, hiçbir zaman bir istisna olmadıkları Kapital’in çevresinin yapısal ve yapılandırıcı unsurlarıdır. Bununla birlikte, bugün her zamankinden daha fazla, kayıt dışılık ve işin esnekliği norm olarak görünmektedir.
Emeğin kontrol ve yönetim biçimlerini daha az yerelleştirmek için yan kuruluşlar ve taşeronluk yoluyla üretimi merkezsizleştiren neoliberal küreselleşme sürecinin derinleşmesine tanık oluyoruz. Yavaş yavaş, oligopolistik uluslararası şirketler kayıt dışı çalışmayı uygun hale getirir, işin ne olduğunu organize eder, düzenler ve tanımlar. Algoritmik yönetimin sözde tarafsızlığının dinamiklerinde, zaman, yer veya iş aletleri yoktur. Tüm riskler ve maliyetler, kendi mallarını, evlerini, araçlarını, dikiş makinelerini veya ayakkabılarının tabanlarını, belirsiz mekanizmalar tarafından merkezi olarak kontrol edilen, ancak kayıt dışı işçilerin rasyonelleştirilmiş yönetiminde son derece etkili olan “ikincil bir özyönetim” içinde kullanan işçilere aktarılır..
Sadece neredeyse tam otomasyona doğru bu radikal kayma, dijital çalışmanın katkısı olmadan muhtemelen gelmeyecektir, yani AI ve veri üretmek için ihtiyaç duyulan görünmez bir insan işgücü vardır. Küresel Güney’deki binlerce insan, Kuzey holdingleri için makinelere görevleri nasıl yerine getireceklerini, bu faaliyet için sefil ödemeler almayı ve çoğu zaman tüm üretim sürecinin son kullanımında görünmez hale geldiğini öğretiyor (Digilabor, 2019a; 2019b).
Ludmila Abílio’nun (2019) vardığı sonuca göre, kapitalistlerin ellerinde kalan bir işgücünü yönetmelerine, yalnızca gerektiğinde etkinleştirilmelerine olanak tanıyan teknolojik bir gelişmeyle, tam zamanında çalışma modelinin muzaffer konsolidasyonunu yaşıyoruz. Belki de metaların dolaşımındaki işçilerin deneyimlediği savaş alanı, çağdaş emeğin sömürünün, baskısının ve tahakkümünün yeni konfigürasyonlarına karşı direniş biçimleri hakkında düşünmemiz için bize ipuçları verir.
İki güç arasındaki teknoloji
Teknoloji devlerinin yükselişini anlamak, merkezi ülkelerde teknoloji bilgisi üretiminin stratejik aşamalarını yoğunlaştıran küresel bir bilimsel ve teknolojik çalışma organizasyonu olduğunu kabul etmeyi gerektirirken, periferik bölgeler sadece tüketicilerin yerini almaktadır. Ve bu yoğunlaşma acımasız: Kuzey Amerika, Avrupa Birliği, Çin, Japonya ve Güney Kore, 2015 yılında küresel harcamaların %82’sini (kamu ve özel) araştırma ve geliştirmeye yoğunlaştırdı. Gezegendeki neredeyse tüm bilim ve teknoloji üretimini kontrol eden yaklaşık 30 ülke var. ABD tek başına aynı dönemde harcamaların %26’sından (502 milyar ABD Doları) sorumluydu (Moura, 2018).
Çin ayrıca BİT alanında da önemli ilerlemeler kaydetti. Bu alandaki altyapı, bilgi ve üretim üretimindeki genişlemesi, ülkenin kendisini küresel bir güç olarak konsolide etme çabalarının bir parçasıdır. Buna ek olarak, Çin, uluslararası gözetim ve kontrol sistemleriyle ilgili egemenliğini ve savunmasını garanti altına almaya ve iç trafiğinin diğer ülkeler tarafından yönlendirilmesini önlemeye çalışmaktadır.
Çin’deki ilerlemeler, ABD (Tricontinental, 2021) ve müttefiklerinden, özellikle BİT endüstrisi, 5G’nin uygulanması yoluyla küresel telekomünikasyon altyapısının yenilenmesiyle niteliksel bir sıçrama yaşamak üzereyken, tepkileri tetikledi. Bu yeni teknoloji, muhtemelen mevcut 4G frekansından 20 kat daha hızlı olan daha fazla verinin iletilmesine ve alınmasına izin verecektir. Bu hacim ve hız, saniyeler içinde cep telefonundan erişilebilen yüksek kaliteli filmlerle, otonom araba projeleri ve hatta eğlence gibi çok fazla veri tüketen veya depolamayı gerektiren mekanizmalar üzerinde etkilere sahip olacaktır. Bu yenilenme, teknoloji şirketlerinin ve ulusal ekonomilerin bir bütün olarak endüstriyel sistemde yeniden konumlandırılması için bir fırsat yaratıyor.
Kredisine göre, Çin, büyük ölçekli bir ticari 5G ağını başlatan ilk ülke olmak için devlete ait bir çabaya sahip. Öte yandan, Çin’in Amerikan entegre devre ürünlerine ve teknolojilerine doğrudan ve dolaylı olarak güvenmesi, ABD’nin Çin’in başarısını geciktirmek veya hatta engellemek için kullanabileceği ana tıkanma noktasıdır. ABD’nin yarı iletkenlerde ve onları üreten makinelerde en son üretime ve bu segmentlerdeki teknolojik sınırı ilerletmeye yönelik merkeziliği, onları küresel üretim ağına müdahale etme ve bu temel segmentlere olan kritik bağımlılığı göz önüne alındığında, Çin’in BİT’teki gelişimini engellemek için kanalları etkinleştirebilme yeteneğine sahip kılmaktadır (Majerowicz, 2020).
BİT ekosisteminin karmaşıklığı (son derece küreselleşmiş) ve Çin pazarının merkeziliği, kaçınılmaz olarak, “ABD hükümetinin tamamlayıcılığın baskın olduğu engelleme stratejisine karşı direnişi kışkırtan, heterojen ve karışık bir rekabet ve tamamlayıcılık geometrisi” sunarak ABD sermayesinin çıkarlarını parçalamaktadır (Majerowicz, 2020).
Telekomünikasyon ekipmanı pazarında rekabet edemeyen ve kendi altyapılarını inşa edemeyen ülkeler için, ABD’nin önerdiği gibi, büyük ölçekli bir 5G ağını kurmak için ihtiyaç duyulan ekipmanı büyük miktarlarda sunan tek şirket olan Huawei’yi yasaklamak, onları çeşitli pazarlarda geri ve elverişsiz bir konuma sokabilir. yapay zekaların gelişimi için farklı veri kütlelerinin üretiminde onları geciktirmenin yanı sıra (Majerowicz, 2020). Bu nedenle, küresel telekomünikasyon altyapısının yenilenmesi, ulusların bir bütün olarak endüstriyel sistemde potansiyel olarak yeniden konumlandırılması için bir boşluk açmaktadır.
5G’nin, çoğu zaman kendi altyapısını inşa edecek koşullara sahip olmayan kapitalist çevreye yayılması, teknolojik ve finansal bağımlılığın artmasına ve uluslararası gözetim sistemlerinin genişlemesine yol açacaktır (Majerowicz, 2020). Çevrede 5G’nin uygulanması için finansal kaynakların sağlanması, büyük güçler ile gelişmiş ekonomiler arasında bir rekabet alanı oluşturacaktır. Egemen bir kalkınma projesi olmadan, çevre ülkeler, güçlerin veya gelişmiş ülkelerin hedefleriyle uyumlu ve tasarlanmış kalkınma modellerini takip etmek zorunda kalacaklardır.
Başlangıç noktası
Popüler hareketler, örgütler ve kolektifler için temel zorluk, veri ekonomisinin hegemonik ideolojik anlatılarının üstesinden gelmektir. Veri ekonomisini, genişlemesi için temel kriterleri pekiştirmeyi amaçlayan çağdaş kapitalizmin merkezi bir bileşeni olarak analiz etmek gerekir, örneğin:
Serbest piyasa (veri): Bir yandan kullanıcıların verileri serbestçe toplanır ve kullanılırsa, kullandıkları veriler, metrikler ve algoritmalar şirkete ait olduğundan ve yedi anahtar altında kapatıldığından teknoloji şirketleri için aynı şey olmaz. Öte yandan, kullanıcıların benzeri görülmemiş bir hacimde üretilen verileri, şirketlerin karlarını garanti altına almak için herhangi bir düzenleme veya kontrol olmaksızın, onları üretenlerin çıkarlarını dikkate almadan, dolaşımda olması gereken emtialar ve finansal varlıklar haline gelir.
Ekonomik finansallaşma: Veri kapitalizmi firmaları, büyümek ve konsolide olmak için spekülatif sermaye akışlarına bağlıdır. Sermayeyi üretken sektörlerden sadece spekülatif sektörlere boşaltma sürecini ifade ediyorlar ve üretken sektörlere, işin sömürüsünü ve güvencesizliğini giderek daha fazla artırmaları için baskı yapıyorlar.
Hakların metalara dönüştürülmesi: Teknoloji devlerinin ve türevlerinin teknolojik “çözümlerinin” genişlemesi, hükümetlerle milyoner sözleşmelerle kamu hizmetlerini de etkilemeye çalışmaktadır. Verimlilik ve sofistike söylemi ile eğitim, sağlık ve ulaşım gibi haklar meta haline gelir. Kamusal yaşamın bir kısmına, nüfusun erişemeyeceği algoritmalar ve çıkarlar aracılık ediyor, aynı zamanda büyük miktarda para teknoloji şirketlerine aktarılıyor.
Kamusal alanların azaltılması: Sadece bireylere dayalı, “kişiselleştirilmiş içerik” yoluyla kendi kendine yeten çıkar baloncuklarına bölünmüş bir toplum anlayışının yeniden üretilmesi, ilerlemeler. Farklı görüşlere ve nesnel verilere dayanan kamusal tartışma, amacı kolektif ve ortak yapıların üzerindeki bireysel kesinlikleri geri beslemek ve yeniden teyit etmek olan bir katılıma duyulan ihtiyaçla mücadele eder.
Kaynakların, üretim zincirlerinin ve altyapının yoğunlaşması: Veri ekonomisinin en uygun maliyetli ölçeği, yüksek derecede merkezileştirme gerektirir. İştiraklerden ve çeşitli şirketlerden, şirketlerden ve hizmetlerden faaliyet gösterse bile, kaynakların, üretim zincirlerinin ve altyapının birkaç büyük şirketin elinde yoğunlaşması sadece açık değil, aynı zamanda günümüz kapitalizminin bir gerekliliğidir. Bu şirketlerdeki büyük güç yoğunlaşması, siyasi, ekonomik, çevresel ve etik konulardaki herhangi bir demokratik ve popüler tartışmadan kaçınmaktadır.
Bu, kapitalist sistemin kendisinin çerçevesidir ve bu veri ekonomisinin özel bir özelliği değildir. Teknolojik gelişme, parçası olduğu toplumsal örgütlenmeden özerk olarak gerçekleşmez. Bu ilişkiyi anlamada kilit bir unsur, kapitalizmin temel bir özelliğini hatırlamaktır: üretim araçlarının özel mülkiyeti. Eğer teknoloji, sermayenin çıkarlarının hizmetinde kullanılan birkaç kişinin mülkiyeti değil, ortak bir iyilik olsaydı, insan ihtiyaçlarını karşılamak için yeterli üretimi ve işgününde önemli bir azalmayı garanti ederdi ve kendimizi insan olarak daha tam olarak gerçekleştirmemiz için bize zaman bırakırdı.
Veri ekonomisinin kapitalizmin dinamiklerini nasıl yeniden üretmeye ve genişletmeye çalıştığının temelleri anlaşıldıktan sonra, alternatifler inşa etmeye çalışan halk hareketleri, örgütleri ve kolektifleri içinde zorluklar ortaya çıkar. Organizasyonlarımıza bakmak ve bu zorlukların bazıları üzerinde düşünmek önemlidir.
Sadece teknolojik kaynaklara ve bilgiye erişim, kendi başına eşitsizlikleri azaltmaz. Aslında, onları genişletebilirsiniz. “Akıllı cihazlara” dayanan her eylem ve politika akıllı bir eylem veya politika değildir. Teknolojinin çelişkilerin taşıyıcısı olduğunu (aynı zamanda kurtuluş ve yabancılaşma potansiyelini de içerir) ve sınıf mücadelesinde şekillenmiş bir toplumda her zaman anlaşmazlıklar olduğunu her zaman hatırlamalıyız. Teknolojilerin işçiler tarafından kullanımı, gerçek verimliliği için her zaman taktiksel ve stratejik bir sınıf projesiyle bağlantılı olmalıdır. Çalışmanın köleliğin değil, kurtuluşun bir aracı olduğu bir gelecek için mücadele etmeliyiz.
Hem analizlerimizde hem de eylemlerimizde nedeni sonuçla karıştıramayız. Elektronik gözetim (bireysel veya kitlesel), sahte haberler, nefret ve antidemokratik söylemin yayılması ve uygulamaların dayattığı çalışmanın güvencesizliği, daha derin bir ekonomik mantığın ifadesidir. Bu tartışma, hemen, orta veya uzun vadede nerede ve nasıl davranacağımız konusundaki enerjilerimizi ölçmek için gereklidir.
Teknofobik olmayı, teknolojilerin önemini ve mücadele potansiyellerini inkar etmeyi göze alamayız. Aynı zamanda, teknolojinin tek başına örgütlü işçi sınıfı için ilerlemelerle sonuçlanacağına inanamayız. Teknolojik gelişme, içine yerleştirildiği toplumsal örgütlenme açısından özerk olarak gerçekleşmez. Sınıf mücadelesinin bileşeni, bilimsel bilgiye el koymamızın ve uygulanabilir teknolojik alternatiflerin inşasının yol göstericisidir.
Dijital teknolojiler ve kapitalizm tartışması, konuyla ilgili bireysel veya küçük grup çıkarları tarafından yönlendirilen niş bir tartışma olamaz, ekonomi, politika, jeopolitik, eğitim, kültür, organizasyon üzerindeki etkileri göz önüne alındığında, tüm örgütlerin tüm boyutlarıyla tartışılması gerekir. seferberlik ve mücadele. Ancak geniş, kolektif ve katılımcı bir tartışma ile “verimlilik” ve teknolojik “çözümler” terimlerini sosyalist bir perspektiften tanımlayabiliriz.
Başvuru
Abilio, L. C. “Uberizasyon: Girişimcilikten alt özyönetime”, Psicoperspectivas, 18, nveya 3, 2019. Bulunduğu yer: https://www.psicoperspectivas.cl/index.php/psicoperspectivas/article/view/1674
Digilabor. “Alternatif bir internet, kamu hizmeti ve platform kooperatiflerini birleştirmelidir”: Christian Fuchs ile röportaj, Eylül 2019a. Mevcut olduğu yer: https://digilabour.com.br/2019/09/13/christian-fuchs-internet-alternativa-trabalho-digital/
Digilabor. “Verilerle çalışmanın görünmezliği: Jérôme Denis ile röportaj”, Mart 2019b. Mevcut olduğu yer: https://digilabour.com.br/2019/03/27/o-trabalho-invisivel-de-dados-entrevista-com-jerome-denis/
Tane. “Dijital Kontrol: Büyük Teknolojilerin Gıda Üretimi ve Tarımına Girişi (ve Ne Anlama Geldiği)”, Ocak 2021. Mevcut olduğu yer: https://grain.org/pt/article/6604-controle-digital-a-entrada-das-big-techs-na-producao-de-alimentos-e-na-agricultura-e-o-que-isso-significa
Majerowicz E. “Çin ve Bilgi ve İletişim Teknolojilerinin Uluslararası Ekonomi Politiği”, Geosul, Florianópolis, c. 35, n. 77, s. 73-102, Aralık. 2020. Şurada mevcut: http://doi.org/10.5007/2177-5230.2020v35n77p73
Moura B. D. “Körlük üzerine deneme: Latin Amerika’da endüstri 4.0”, 2018. Mevcut olduğu yer: https://www.hemisferioizquierdo.uy/single-post/2018/06/17/Ensayo-sobre-la-ceguera-la-industria-40-en-%C3%A9rica-Latina
Tricontinental Sosyal Araştırmalar Enstitüsü. Coronashock: Bir virüs ve dünya, Dosya Nveya 28, Mayıs 2020. Bulunduğu yer: https://thetricontinental.org/es/dossier-28-coronavirus/
Tricontinental Sosyal Araştırmalar Enstitüsü. Hindistan’da Köylü İsyanı, Dosya Nveya 41, Haziran 2021. Mevcut olduğu yer: https://thetricontinental.org/es/dossier-41-agricultura-en-india/
Tricontinental Sosyal Araştırmalar Enstitüsü. Alacakaranlık: ABD Kontrolünün Erozyonu ve Çok Kutuplu Gelecek, Dosya Nveya 36, Ocak 2021. Mevcut olduğu yerler: https://thetricontinental.org/es/dossier-35-ocaso/
Prashad, Vijay. “Bolivya’nın lityumu ve darbenin aciliyeti.” Brasil de Fato, 2019. Mevcut olduğu yer: https://www.brasildefato.com.br/2019/11/12/articulo-or-el-litio-boliviano-y-la-urgencia-de-un-golpe
Schmidlehne, Michael F. “Blockchain e contratos inteligentes: as mais recentes tentativas do capital de se apropriar da vida na Terra”, Ocak 2020. Bulunduğu yer: https://wrm.org.uy/pt/artigos-do-boletim-do-wrm/secao1/blockchain-e-contratos-inteligentes-las-mais-recentes-tentativas-do-capital-de-se-apropriar-da-vida-na-terra/
Kaynak:thetricontinental.org/es/dossier-46-gigantes-tech/