Ders Notları 05
İç ve Dış Ahlak
Dersin
Planı
I.
İç Ahlak
II. Dış Ahlak
I.
İç AhlakArgüman ile İlgili Bir Not
- Ruhun kısımlarının varlığı ile
ilgili argüman ruhsal çatışmaya odaklanır. Bir başka
deyişle, ruhun farklı kısımlarının çatıştığını gördüğümüzde onları
ayrıştırabiliriz. Bu ruhsal çatışma olgusu Platonun yaygın olduğunu
düşündüğü bir şey ve etiğin merkezinde yer alan bir sorundur. İnsanlar
çatışmalar tarafından güdüldükleri, farklı yönlere çekildikleri zaman kötü
eylemlerde bulunurlar.
- İyi olmak için, iç çatışmalar
erdemlerin geliştirilmesiyle aşılmalıdır:
- Öz-disiplin
- Cesaret
- Olanaklı olduğu ölçüde bilgelik
- Tam anlamıyla ahlak
II.
Dış Ahlak
A.
Dış Ahlağın İki Varsayımı
- Ahlakın ne olduğunu öğrenmek için
iyi bir topluma bakıyoruz.
- İyi toplumun üç meslek sınıfına
sahip olduğunu da anımsayın: ticari, askeri ve yönetici sınıf.
B.
Her Vatandaş Sınıfında Yeri Saptanmış Olan Sosyal İyiliğin Yönleri:
- Bilgelik yönetici sınıfta
(gardiyanlar) bulunur; iyi yönetmekten oluşur.
- Cesaret asker sınıfında bulunur ;doğru şeylerden korkmaktan oluşur.
- Öz-disiplin, ya da ölçülülük, haz
ve acı tarafından yönlendirilen toplum kitlelerinde bulunur.
- Soru: Kitlelerin geliştirmesi
etmesi gereken öz-disiplin nedir?
- Yanıt: Kitleler yöneticilerine,
doğal amirleri olarak tanıdıklarına itaat etmeyi öğrenirler.
- Şunu sormaya değer: bu nasıl
oluyor? İstenir bir şey mi?
C. Ahlak Bir Bütün Olarak
Devlette Bulunur, Vatandaş Sınıflarından Herhangi
Birinde Değil
- Bir devlet ahlakı sınıflar arası
bir ilişki üzerinden sergiler. Nedir o?
"Demek ki, bir devlet için yıkıcı olan
bu üç sınıfın birbirinin işine karışması, görevlerini değiştirmesidir. Buna da
haklı olarak en büyük suç diyebiliriz, değil mi?
-Tabii.
Devlete karşı işlenen en büyük suça eğrilik
demez misin?
-Nasıl demem?
İşte eğriliğin ne olduğunu gördük, şimdi de
tersini alalım. Her sınıf insanın kendi işlerinde
kalıp yalnız kendi işleriyle uğraşması da doğruluktur. Bir devleti doğru yapan
da budur." (434c)
- Bir Devlette Ahlak herkes doğanın
ona en uygun gördüğü işi yaptığında bulunur.
D.
Tamamen Ahlaklı (ya da Adil Olan) Toplum
- Bu, tam olarak, vatandaşlarında
Platonun iyilik olarak tanımladığı ruhsal bütünlüğün gelişmesine yardımcı
olan toplumdur:
- İştahların egemen olduğu sıradan
insanlar şehvet, hırs ya da açgözlülük tarafından sürüklenmez.
- Canlılığın egemen olduğu kişiler
cesaretle kıvama getirilir.
- Bilgeliğin egemen olduğu kişiler
bilgelik kazanmaya çalışırlar ve onu herkesin yararına kullanırlar.
DEMEK
Kİ ideal devletin iyi vatandaşları tam da Platonun iyi insanların sahip olması
gerektiğini savunduğu niteliklere sahiptirler. Bu onun ahlak açıklamasını destekler.
D. Düşünün: Platon Neden İyi
Bir Devletin Böyle Bir Şey Olduğunu Düşünmüştür?
·
Bu devlette hiçbir sosyal devingenlik, hiçbir hırs bulunmadığına,
bireysel inisiyatife az alan tanındığına ve sıkı bir denetim
olduğuna dikkatinizi çekerim.
·
Onun kendi toplumunu kuşatmış olan kötülükleri düşünün.
GELECEK
SEFERE: Şüphesiz, devleti iyi kılma
görevi en ağır şekilde yöneticilerin omuzlarında duruyor. Onlar işlerini
yapmayı nasıl öğreniyorlar? Nasıl iyi oluyorlar?