Oligopol Piyasasında Firma Dengesi
Oligopol piyasası homojen veya farklılaştırılmış bir malı satan, birbirine bağımlı olan az
sayıda satıcının faaliyette bulunduğu piyasa türüdür. Bu piyasada az sayıda satıcı firmanın
faaliyet göstermesi, her firmanın davranışının ve aldığı kararların, diğer firmaları da
etkilemesine yol açmaktadır. Firmalar pazardan pay alma çabasında alacakları kararlar için
rakiplerin tepkilerini tahminde bulunmalıdır. Bu piyasalarda, yeni firmaların pazara girmesi
teorik olarak mümkündür. Ancak piyasaya giriş engelleri vardır. Oligopol piyasalarında,
firma dengesine ilişkin genel kabul gören model bulunmamaktadır. Bu çerçevede çok
kısıtlayıcı varsayımlar etrafında bir takım yaklaşımlar geliştirilmiştir.
Rekabetçi davranışlar üzerine oturtulan oligopol teorilerinin ortak varsayımları, mallar
homojen olması, girdilerin tam rekabet şartlarında temin edilmesi, firmaların aralarında
anlaşma yoluna gitmemesi ve her firmanın reklam, miktar ve fiyat politikasında bağımsız
hareket etmesidir.
Cournot Modeli: İlk ve en çok tanınan düopol teorisi A. Cournot (1838) tarafından
geliştirilmiştir. Modelde sıfır maliyetle maden suyu üreten iki firmanın karşılıklı stratejileri
analiz edilmiştir. Cournot Modelinin Varsayımları şunlardır:
Firmaların satış maliyetleri sıfırdır.
Piyasa talep eğrisi doğrusal ve kesin olarak belirlidir.
Firmalar rakip firmanın satış (üretim) miktarını veri olarak alırlar ve buna göre kendi
satış seviyelerini belirlerler.
Firmalar birbirlerinin kararlarından etkilendiklerini bilir, ancak aralarında anlaşmaya
gitmez, bağımsız hareket eder.