Tren Vagonu
Tren Vagonu
Amacım siyaset değildir. Ancak son günlerde çokça kullanılan bir kelime ile ilgili yazmak istiyorum.
Bediüzzaman
Yazmaya çalışırken lütfen -muhteşem eleştirmenler için- beni beyninize yerleştirilen on ila yirmi adet küçücük odacıkla- kalıplarla sınıflandırmayınız-değerlendirmeyiniz. Arzımı beğenirsiniz ya da beğenmezsiniz.
Bediüzzaman nedir? Ne demektir? Kelime anlamı nedir? Anlamının kökü nerden gelir?
Kullanıcılara ve hatta sıklıkla alakadar olanlara her soruşumda aynı klasik google cevapları. (Kelime anlamına bakacağına günümüzdeki anlam ve ehemmiyete bak demeyin lütfen. Aksi halde ezbere (verilmiş) bilgiyle donatılmış olarak değerlendirileceksiniz.)
Öncelikle belirtmek isterim ki kelimemiz şekil yönünden bile Bediüzzaman olarak öğretilegelmiştir. Olması gereken ise Bediüzzaman değil Bêduizzeman'dır. (Şekil yönünden aralarındaki farklar; e harfinin üzerinde -şapka değil- inceltme işareti olmalı, i sesi ile ü sesi yer değiştirmeli, ü sesi u sesi olarak değişmeli.)
Şimdi kelimemizin anlamını-kökenini analiz edelim. Bunu yapabilmek için ayrıştırmamız gerekiyor. Kökenine-orjinine sadık kalmak koşuluyla anlamlı ayrıştırma şu şekilde olmalı:
Bê-du-i-z-zeman
Şimdi ayrıştırma işlemini biraz daha açalım.
Bê: Önektir. Ardından gelen kelimeye olumsuzluk katar. Değil, yok, olmayan, bulunmayan olarak değerlendiriniz. Ancak bizim kelimemizde daha çok 'olmayan' anlamı taşımaktadır
Du: İki anlamındadır. sayı, sıra, nicelik anlamlarının yanısıra; tek olmayan, eş, denk, benzer anlamlarını taşır ki kelimemizde de bu anlamları göreceksiniz. Yabancı dil kültürü (tavlada) altıya kadar olanlar farketmişlerdir. yek, du, sê, çar, pênç, şeş. (yediyi sekizi sorsan bilmezler. Bari dokuz ile onu da öğrenin de ona kadar sayabilin.)
-i: Dilbilgisi derslerindeki -i eki ile karıştırmayınız. Bİraz daha farklı. Kelimemizdeki -i eki önündeki kelimeye; ondan, ondan olan, ona ait, ondan birşeyler taşıyan, ona benzeyen, gibi anlamlar yükler. Türemiş bir ektir. Örnek Rumi: -i eki rum kelimesine rum olan, rum diyarından olan, rumdan olan, rumluluktan birşeyler taşıyan anlamlarını yükler. Bizim kelimemizde ise -i eki hemen öncesindeki du (iki) kelimesine du'dan olan, du'ya ait olan, du gibi anlamlarını katarak türeyip 'dui' olarak kaynaşmıştır. Tam olarak iki (du) ye -ncisi (eşi, benzeri, dengi, bir iki-ncisi)anlamı katar diyebiliriz. Sıralama belirten bir-inci, iki-nci, üç-üncü ekleriyle karıştırmayınız.
Şimdi kelimemizin en ilginç harfini anlatayım. Kelimemizde iki adet (z) sesi vardır. Arkadaki (z) sesi zeman kelimesinin ilk harfi. Ancak ilk sıradaki (z) sesinin nerden geldiği konusunda fikri olan var mı? Hadi bakalım araştırmacı googlecılar. Buldunuz mu?
Eminim bulanlar vardır ama bulamayanlar üzülmeyin çünkü sebebi siz değilsiniz. Sebebi Bülent Ecevit ve geriye dönük silsilesidir. Dili güya daha kullanışlı, çağdaş ve gelişmeye açık hale getirme çabasına giriştiler ve empoze yöntemiyle başarılı da oldular. Ancak niyet müsbet sonuç ise tam bir fiyasko olmuştur. Binlerce yıllık dili kırk yılda düzenlemeye, kalıplara sığdırmaya, kurallara uydurmaya, anlaşılır ve kullanışlı olsun diye son derece basit yöntemlerle sisteme adepte etmeye çalıştılar. Kelimelere TREN VAGONLARI gibi ardısıra dizilenmiş garip gureba ekler ekleyerek tamamen dudak bükmeye ve dil kıvırmaya dayanan -ki orjinalde çoğu ses genizden çoğu da gırtlaktan başlar- yeni ucube kelimeler türetmeye çalıştılar. Orjinal kelimeleri (sesleri) kaynağından, kökeninden (annesinden) kopararak; dili; kelime türetemeyen, gelişemeyen, dönemi kotarmaya çalışan, sığ ve kısır bir kalıba soktular. Lütfen bakınız kelime haznenize. Saydınız mı? Kaç kelime?Şimdi de haznenizi dilin orjini ile karşılaştırınız ve geleceğini hatta günümüz halini düşününüz. Ya madde evreni dili ya düşün dili ya metafizik dili ya orjinal kökeni-kaynağı. Anlatabildim mi acaba!
Bu açıklamadan sonra şimdi kelimemizdeki ilk sıradaki (z) sesini anlatıyorum.
-z: önündeki çizgiyi farkedenler! Evet bu bir ek ve hem de eski dilden, çok eski dilden. Okul müfredatında yok. (bir avuç, araştırmacı ruhu olan öğretmen dışında- onlara teşekkürler). Yaygın kanı çoğul eki olarak bilinmesi ancak önündeki zaten çoğul anlamı taşıyan kelimeyi (pekiştirme değil) belirtme görevi üstlenir. Örnek: 'ikiz bebekler' cümlesindeki iki-z hali gibi. Zaten çoğulluk ihtiva eden 'iki' kavramınıın çoğulluğuna dikkati vurgular ve belirtir.
Zeman: Günümüzde kullanılan bildiğimiz zaman, dem, dönem, anlamındadır. zaman olarak kullanılmasında sakınca yoktur çünkü kurgulanmış yapay değişikliklerle değil tamamen dilin doğası gereği değişmiş evrimleşmiştir ve doğrudur.
Şimdi analiz için özetle ayrıştırdığımız kelimemizi anlam-köken açısından tekrar birleştirelim. Bakalım ortaya ne çıkacak.
Bê-du-i-z-zeman Kelime Anlamı: (zeman) zamanın, demin, dönemin, kendi döneminin(duiz) bir aynısı daha, bir iki-ncisi daha, bir benzeri daha, bir dengi daha, bir eşi daha (bê) olmayan bulunmayan.
Oldu mu acaba?
Şimdi maçlara geçelim. Bunca ahkamdan sonra maçlara geçiş ne kadar doğru. (maç yazmazsak araştırırmısınız ki)
Sevgili bir avuç okuyucum bir önceki yazımda size telafi sözü vermiştim. Kayseri Erciyes- Gaziantep maçını Erciyes kazanır. Nedeni. Galatasaray evinde Gençlerbirliği ile oynuyor. büyük ihtimalle galatasaray kazanacaktır ancak haftaya Trabzon deplasmanına gidiyor (ne alaka demeyin) son maçı ise Erciyes ile oynuyor. Şampiyonlar ligine direkt katılma pastasını Galatasarayın baronları beşiktaşın birkaç baroncuğuna yedirmeyecektir.( Bu noktada beşiktaş- kasımpaşa maçına dikkat edin, uzak durun tehlikelidir, ateşle yaklaşmayın. beşiktaş kazanabilir mi kazanabilir ancak dediğim gibi tehlikelidir. çünkü galatasarayın özellikle haftaya trabzon daplasmanında puan kaybetmesi ihtimaline önceden önlem almak isteyerek ekonomisi zayıf beşiktaşa puan kaybettirebilirler.) Erciyesspor da son maçı oynayacakları galatasarayın bu hassasiyetini düşünerek antep maçına asılacaklardır. Matematik olarak erciyese bir puan da yeter diyebilirsiniz ancak erciyes bu riski göze almaz ve forvetinin biraz daha gayret ve hüner sergilemesi durumunda erciyesin maçı kazanma şansı çok yüksek olur.
Erciyes kümede kalma mücadelesini son maça bırakmaz. kesinlikle yenilmez. kazanma tercihi denenebilir.
Liglerin son maçlarında ve önümüzdeki sezon maçlarla ilgili analizler ve avrupa liglerinden tercihler de verilecektir. hadi bakalım yaşadınız:))