Varis Nedir? Önce kan dolaşımı hakkında biraz bilgi verelim.Kalp kanı kan dolaşım yoluna pompalıyor. Atardamarlar oksijenli kanı kalpten vucudun diğer bölgelerine götürüyor. Kılcal damarlarda (en küçük kan damarları) değişim gerçekleşiyor. Oksijen veriliyor ve artık maddeleri geri alınıyor. Damarlar veya venler az oksijenli veya çok artık maddeli kanı tekrar kalbe ulaştırır. Diğer bir taşıyıcı sistem de lenf dolaşımıdır. Lenf damarları (diğer damarların arasında dolaşan çok ince damarlar) geriye kalan sıvıları ve dokuları çeker. Bu lenf lenf hücrelerinde temizlenir ve büyük bir lenf damarından karnın büyük damarına geri gelir. Bacakların damarları 3 e ayrılır yüzeysel damarlar (derinin altında), derin damarlar (kasların arasında) ve perforanlar veya yüzeysel ve derin sistemi birleştiren damarlar. İnsanlar iki ayak üzerinde yürüdükleri için, genelde bacaklarda varis damarları oluşur. Burada kan ayak parmaklardan, damarlardan, yerçekimine karşı kalbe dogru gitmeli. Yerçekimini yenmek için çeşitli mekanizmalar vardır: Baldırlardaki kas pompası, kasların gerilmesinde kanın yukarıya doğru akmasını sağlar. Damarlardaki kapakcıklar kanın tek yönde akmasını sağlar. Bu kapakcıklar kasların rahatlamalarında kapanıyor ve kanın geri aksamasını önlüyor. Kasık ve diz çukurunda yüzeysel damar sisteminde önemli kapakcıklar vardır. O bölgede bir yüzeysel ve derin damar birleşiyor. Kasıkta yüzeysel vena safena magna derin olan vena femoralise geliyor ve diz çukurunda vena safena parva vena poplitea ya geliyor. Kapaklar iyi çalışmadığında altında bulunan damarlar kan ile dolu kaldığı için genişliyor. Bu büyümüs venler ve damarlar varisli damar olarak görünüyor (derinin altında derinde bulunan genişlemis büyük damarlar) Bunun yanında “spider” venler vardır. Bunlar örümcek ağı gibi kırmızı, mavi ve mor derinin tam altında genişlemis damarcıklardır. Varisli damar kimde olur? İrsi olması en önemli faktördür. Doğarken damarlarımızın yan tarafları zayıf olarak gelişmektedir ve bu damarlar başka bir insanda olduğundan daha kolay genişlemektedir. Varisli damar erkeklerden daha çok kadınlarda görünüyor. Burada hamilelik, menopoz, dogum kontrol hapı ve diğer hormonal preparatların önemli bir rolu vardır. Hamile kadınların artan hormonlar ve rahimin damarlara basıncı sebebiyle hamileliğin ilk dört aylarında varisli damarların oluşması çok normaldır. Bu varisli damarlar genelde doğumdan 3 ay sonra yok olur. Yalnız birbirini takip eden hamileliklerde genelde varisli damarlar kalır. Diğer etkileyen faktörler yaşlanma, fazla hareketsizlik, iş ve bazen bacaklarda yaralanmalardır. Varisli damar ne zaman tedavi edilmelidir? Ağrı veya başka belirtileri olan varisli damarlar tedavi edilmelidir. Estetik problemlerde de tedavisi önerilebilir. Tedavide üç yöntem vardır: – Konservatif tedavi, – Skleroze veya damarların kurutulması – Varisli damarların ameliyatla alınması Bazen 3 terapinin kombinasyonu gerekebilir. Cerrahi tedavi? Cerrahi tedavi daha büyük ve kıvrık damarlar için uygundur. Kasık ve/veya diz kapağında sızıntı olduğunda Kasık ve/veya diz kapağındaki damar bağlanıyor, varisli damarlar çıkarılıyor (“stripping”) ve yan varisler küçük kesikler ile çıkarılıyor. Bu ameliyat (belden) lokal narkozla veya genel narkozla yapılabilir. Hastanede bir gün kalınıyor. Kasık veya diz kapağında sızıntısız büyük yan varis olduğunda, varisler lokal narkozla alınıyor, bu sadece küçük kesikleri bandlayarak oluyor. Bu ambulant tedaviden sonra hemen eve gidilebilir. Ameliyattan sonra bakım : Hareket ve yine hareket. Böylelikle derin damarlarda pıhtılaşmayı önlemiş olursunuz. Ameliyat olduğunuzda ameliyatlı bacağınızı yükseklikte dinlendirmeniz iyi olur, gece de. Ameliyattan sonra size iki ağrı kesici ilaç verilecek, biri ameliyatın ilk aksamı ve diğeri ameliyattan sonraki sabah için. Bir tüp de jel verilecek, morluklar için, özellikle bacağın üst kısmında. Ameliyattan sonra ilk hafta anti-emboli çorabı ve bacağın alt kısmında bandaj kullanmanız iyi olur. çorabı gece de kullanabilirsiniz, bandajı sadece gündüz kullanmanız yeterlidir. Bir hafta sonra (genelde dikişlerin alınmasından sonra) bandajı bırakabilirsiniz ve sadece gündüz çorabı kullanmanız gerekir. Corapları ameliyattan sonra 4-6 hafta arası kullanmanızı tavsiye ederiz. Komplikasyonlar Komplikasyonsuz hiç bir ameliyat yoktur. Narkozun riskleri yanı sıra, ameliyatın tromboz (derin veya yüzeysel damarlarda pıhtılaşma), kanama, ve yara iltihabı gibi komplikasyonları vardır. Bu komplikasyonlar çok az görülür. Trombozun oluşması ameliyattan önce anti-tromboz enjeksiyonu (karından) ve anti-emboli çorapları kullanılarak engelleniyor. Sonra hastanın kendisi de ameliyattan sonra çok hareket etmesi gerekiyor, böylelikle derin damarların kas pompası iyi çalışıyor ve pıhtılaşmayı önlüyor. Kanamalar daha çok görünüyor. Bu genelde ciddi bir problem değildir ve birkaç hafta sonra kendiliğinden gidiyor Ciddi kanamalar fazla görünmüyor. Enfeksiyon riski de büyük değildir. Vena safena magna vey parva alındığında bir sefer kan damarının yanından geçen bir sinir zedelenebilir ve bazen ayağın yakınında uyuşuk bir his verebilir, bu bazen geçici bazen de kalıcıdır. Varis hakkında sorular? – Yılın hangi döneminde ameliyat olunmalıdır? Aslında bütün yıl içinde ameliyat yapabiliriz, fakat ameliyattan sonra çorap ve bandaj kullanılması gerektiği için, serin aylarda ameliyat olmak daha uygundur. Yaraları da bir süre güneşten korumak ve iyileştirmek gerekiyor. – Alınan damarlar bana gerek değil mi? Varisli damarlar normal görevlerini yerine getirmiyorlar ve iyileştirilmeleri mümkün değil. Bacaklardaki diğer damarlar kanın kalbe dogru gitmesini sağlayacaklar. Genelde bacaklardaki derin damarlar bu görevi yapar. Venöz bypass ameliyatında da (örneğin kalp ameliyatı) varisli damarlar çok fazla genişledikleri için kullanılamıyor. – Ne zaman işe başlayabilirim? Bu aslında yaptığınız işe bağlı. Ameliyattan sonra ilk gün rahatlıkla ev işleri yapabilirsiniz. Sadece fazla ayakta kalmamak gerekiyor (örneğin ütü yapmak). İşciler 4-6 hafta arası evde kalabilirler, bu ameliyatın ciddiyetine ve bir veya iki bacağının ameliyat olduğuna bağlıdır. – Varisli damarlar geri gelebilir mi? Alınan varisli damarlar gitmiştir ve geri gelemez. Fakat varisli damarların sizde kolay oluştuğuna dikkat etmelisiniz. Diğer bölgelerde küçük varisli damarlar oluşabilir. Bunun için özellikle ameliyattan sonra ilk yıllarda muayeneye gelmeniz ve bu damarları kurutturmanız tavsiye edilir. – Ameliyat olmak için planladığım hamileliklerin geçmesini mi beklemem gerekiyor? Hayır, ciddi varisli damarlarınız olduğunda beklememeniz gerekir, cünkü hamilelikte daha kötü olacaktır ve doğumdan sonra flebotromboz riski de artar. Hamilelikten sonra 3-6 ay beklemeniz gerekiyor. Oluşan varislerin bir coğu kendiliğinden gidecektir.