Dağıtıcı adalet, bir topluluğun çeşitli üyeleri arasında kaynakların adil dağılımı ile ilgilidir. İlke, herkesin yaklaşık olarak aynı düzeyde maddi mal ve hizmetlere sahip olması veya bunlara erişimi olması gerektiğini söylüyor. ilkesinin aksine yasal süreçeşit idaresi ile ilgili olan usul ve maddi hukukdağıtımcı adalet, eşit sosyal ve ekonomik sonuçlara odaklanır. Dağıtıcı adalet ilkesi, en yaygın olarak, insanların ahlaki olarak eşit ve maddi mal ve hizmetlerde eşitliğin bu ahlakı gerçekleştirmenin en iyi yolu ideal. Dağıtım adaletini “adil dağıtım” olarak düşünmek daha kolay olabilir.
Temel Çıkarımlar: Dağıtıcı Adalet
- Dağıtıcı adalet, bir toplum genelinde kaynakların ve yüklerin adil ve eşit dağılımı ile ilgilidir.
- Dağıtıcı adalet ilkesi, herkesin aynı düzeyde maddi mallara (yükler dahil) ve hizmetlere sahip olması gerektiğini söyler.
- İlke, en yaygın olarak, insanların ahlaki olarak eşit olduğu ve maddi mal ve hizmetlerde eşitliğin bu ahlaki ideali gerçekleştirmenin en iyi yolu olduğu gerekçesiyle haklı çıkar.
- Genellikle kanuni hukukun idaresi ile ilgili olan usul adaletinden farklı olarak, dağıtım adaleti sosyal ve ekonomik sonuçlara odaklanır.
Dağıtıcı Adalet Teorileri
Felsefe ve sosyal bilimlerde kapsamlı bir çalışmanın konusu olarak, dağıtımcı adalete ilişkin çeşitli teoriler kaçınılmaz olarak gelişmiştir. Burada sunulan üç teori – adalet, faydacılık ve eşitlikçilik – bunların hepsinden uzak olsa da, en önde gelenleri olarak kabul edilirler.
adalet
Amerikan ahlakı ve siyaset felsefecisi John Rawls, A Theory of Justice adlı kitabında, klasik adalet teorisini adalet olarak özetliyor. Rawls'ın teorisi üç temel bileşenden oluşur:
- Tüm insanlar eşit olmalı bireysel haklar ve özgürlükler.
- Tüm insanlar sahip olmalıdır eşit ve hakkaniyetli fırsat seviyeleri.
- Ekonomik eşitsizlikleri azaltma girişimleri, en az avantajlı olanların faydalarını en üst düzeye çıkarmalıdır.
Modern bir bakış açısı formüle ederken sosyal sözleşme teorisi İlk olarak 1651'de İngiliz filozof Thomas Hobbes tarafından ileri sürüldüğü gibi Rawls, adaletin “temel bir yapıya” dayandığını öne sürer. sosyal ve ekonomik kurumları şekillendiren toplumun temel kurallarını ve aynı zamanda Yönetim.
Rawls'a göre, temel yapı insanların yaşam fırsatlarını - makul olarak ne biriktirmeyi ya da başarmayı bekleyebileceklerini - belirler. Rawls'un tasavvur ettiği temel yapı, herkesin kendinin farkında olduğu temel hak ve ödevler ilkeleri üzerine inşa edilmiştir. Bir topluluğun rasyonel üyeleri, gerçekleştirmek için gereken bir sosyal işbirliği bağlamında kendi çıkarlarından yararlanmayı kabul eder. en ortak iyilik.
Rawls'un dağıtımcı adalete ilişkin hakkaniyet teorisi, belirlenmiş sorumlu insan gruplarının “adil bir adalet” kuracağını varsayar. özgürlükler, fırsatlar ve üzerinde kontrol de dahil olmak üzere birincil malların adil bir dağıtımını neyin oluşturduğunu belirlemek için prosedür”. kaynaklar.
Bu kişilerin doğal olarak bir ölçüde kendi çıkarlarından etkilenecekleri varsayılırken, aynı zamanda temel bir ahlak ve adalet fikrini de paylaşacakları varsayılır. Bu şekilde, Rawls, onların, toplumdaki kendi konumlarını lehte olacak şekilde koşulları sömürme ayartmasından kaçınmanın “cazibelerin geçersiz kılınması” yoluyla mümkün olacağını savunuyor.
Faydacılık
Faydacılık doktrini, eylemlerin yararlı veya insanların çoğunluğunun yararına olması durumunda doğru ve haklı olduğunu savunur. Bu tür eylemler doğrudur çünkü mutluluğu teşvik ederler ve en fazla sayıda insanın en büyük mutluluğu, sosyal davranış ve politikanın yol gösterici ilkesi olmalıdır. Toplumda genel refahı artıran eylemler iyi, genel refahı azaltan eylemler kötüdür.
İngiliz filozof, hukukçu ve sosyal reformcu Jeremy Bentham, 1789 tarihli An Introduction to the Principles of Morals and Legislation adlı kitabında, Faydacılıkta dağıtımcı adalet teorisi, sosyal eylemlerin sonuçlarına odaklanırken, bu sonuçların nasıl olduğuyla ilgilenmez. elde edildi.
Faydacılık teorisinin temel önermesi basit görünse de, büyük tartışmalar “refahın” nasıl kavramsallaştırıldığı ve ölçüldüğü üzerinde yoğunlaşıyor. Bentham aslen refahı şu şekilde kavramsallaştırdı: hazcı hesap—belirli bir eylemin neden olabileceği zevkin derecesini veya miktarını hesaplamak için bir algoritma. Bir ahlakçı olarak Bentham, muhtemelen herkes için zevk birimlerini ve acı birimlerini toplamanın mümkün olduğuna inanıyordu. belirli bir eylemden etkilenmek ve o eylemin genel iyi veya kötü potansiyelini belirlemek için dengeyi kullanmak eylem.
eşitlikçilik
Eşitlikçilik, eşitliğe dayalı bir felsefedir, yani tüm insanlar eşittir ve her şeyde eşit muameleyi hak eder. Eşitlikçilik dağıtıcı adalet teorisi, cinsiyet, ırk, din, ekonomik durum ve siyasi inançlar arasında eşitlik ve eşit muameleyi vurgular. Eşitlikçilik odaklanabilir gelir eşitsizliği ve çeşitli ekonomik ve politik sistem ve politikaların geliştirilmesinde zenginliğin dağılımı. Örneğin Amerika Birleşik Devletleri'nde, Eşit Ücret Yasası Aynı işyerinde çalışan kadın ve erkeklere eşit işe eşit ücret verilmesini şart koşar. İşlerin aynı olması gerekmez, ancak büyük ölçüde eşit olmaları gerekir.
Bu şekilde, eşitlikçilik teorisi, bu süreçlerin ve politikaların sonuçlarından çok, eşit dağılımın gerçekleştiği süreçler ve politikalarla ilgilenir. Amerikalı filozof Elizabeth Anderson'ın tanımladığı gibi, "eşitlikçi adaletin olumlu amacı... insanların diğerleriyle eşitlik ilişkisi içinde durduğu bir topluluk yaratmak.”
Dağıtım Araçları
Eşitlikçilik, eşitliğe dayalı bir felsefedir, yani tüm insanlar eşittir ve her şeyde eşit muameleyi hak eder. Eşitlikçilik dağıtıcı adalet teorisi, cinsiyet, ırk, din, ekonomik durum ve siyasi inançlar arasında eşitlik ve eşit muameleyi vurgular. Eşitlikçilik odaklanabilir gelir eşitsizliği ve çeşitli ekonomik ve politik sistem ve politikaların geliştirilmesinde zenginliğin dağılımı. Örneğin Amerika Birleşik Devletleri'nde, Eşit Ücret Yasası Aynı işyerinde çalışan kadın ve erkeklere eşit işe eşit ücret verilmesini şart koşar. İşlerin aynı olması gerekmez, ancak büyük ölçüde eşit olmaları gerekir.
Bu şekilde, eşitlikçilik teorisi, bu süreçlerin ve politikaların sonuçlarından çok, eşit dağılımın gerçekleştiği süreçler ve politikalarla ilgilenir. Amerikalı filozof Elizabeth Anderson'ın tanımladığı gibi, "eşitlikçi adaletin olumlu amacı... insanların diğerleriyle eşitlik ilişkisi içinde durduğu bir topluluk yaratmak.”
Belki de dağıtımcı adalet teorisindeki en kritik faktör, servetin ve kaynakların toplum genelinde “adil” dağılımını neyin oluşturduğunu belirlemektir.
Eşitlik, dağıtım adaletinin iki alanını etkiler: fırsatlar ve sonuçlar. Fırsat eşitliği, bir toplumun tüm üyelerinin mal edinme sürecine katılmasına izin verildiğinde bulunur. Kimsenin daha fazla mal alması engellenmez. Daha fazla mal edinmek, herhangi bir sosyal veya politik nedenden dolayı değil, yalnızca iradenin bir işlevi olacaktır.
Benzer şekilde, tüm insanlar dağıtımcı adalet politikasından yaklaşık olarak aynı düzeyde fayda sağladığında sonuçların eşitliği ortaya çıkar. Göre göreli yoksunluk teorisi, kendi sonuçlarının benzer durumlarda kendileri gibi insanlar tarafından elde edilen sonuçlara eşit olmadığına inanan bireyler arasında sonuçların adaletsizliği duygusu ortaya çıkabilir. Mallardan veya kaynaklardan "adil paylarını" almadıklarını hisseden kişiler, sistemden sorumlu olanlara itiraz edebilirler. Bu, özellikle bir grubun temel ihtiyaçları karşılanmıyorsa veya “sahip oldukları” ve “sahip oldukları” arasında büyük farklılıklar varsa, gerçekleşmesi muhtemeldir. "yoksullar". Bu, servet dağılımının gitgide daha eşitsiz olmaya devam ettiği Amerika Birleşik Devletleri'nde son zamanlarda belirgin hale geldi.
Orijinal konumunu genişleterek, en önemli kaygının, bireylere peşinden koşmak için en gerekli olan iyiliği sağlamak olduğu Rawls, adil dağıtım araçlarının geliştirilmesinde kullanılacak iki temel ilkeyi, özgürlük ilkesini ve farklılık ilkesini teorize eder. prensip.
Özgürlük İlkesi
Rawls'un özgürlük ilkesi, tüm bireylerin temel yasal ve doğal hak ve özgürlükler. Rawls'a göre bu, sosyal veya ekonomik statülerine bakılmaksızın tüm kişilerin diğer vatandaşlar için mevcut olan en kapsamlı özgürlükler grubuna erişmesine izin vermelidir. Özgürlük ilkesi ortaya çıktıkça, hem bazı insanların olumlu bireysel erişimi hem de diğerlerinin temel hak ve özgürlükleri üzerindeki olumsuz kısıtlamalar sorunu haline gelir.
Temel özgürlükler ancak bu, özgürlüğün korunması adına ya “hükümeti güçlendirecek şekilde” yapılırsa kısıtlanabilir. herkes tarafından paylaşılan toplam özgürlükler sistemi” veya eşit özgürlükten daha azı, bu aynı daha azına tabi olanlar için kabul edilebilir. özgürlük.
Fark Prensibi
Fark ilkesi, sosyal ve ekonomik eşitlik ve eşitsizliğin düzenlenmesinin ve dolayısıyla “adil” dağıtımın nasıl görünmesi gerektiğini ele alır. Rawls, dağıtımın sadece herkes için bir avantaj sağlamaya yönelik makul bir beklentiye değil, aynı zamanda toplumda en az avantajlı olanlara en fazla faydayı sağlamaya da dayanması gerektiğini ileri sürer. Ayrıca bu dağıtımın politikaları ve süreçleri herkese açık olmalıdır.
Fırsat ve dağıtım eşitsizliği ancak toplumda “daha az fırsata sahip olanların fırsatlarını” arttırırsa kabul edilebilir. ve/veya toplum içinde aşırı tasarruf, geleneksel olarak böyle bir şey yapmayanların yaşadığı zorlukların ağırlığını ya dengeler ya da azaltır. fayda.
1829'da Jeremy Bentham, 1789 teorisinin temel ilkelerine iki "iyileştirme" teklif etti. dağıtım adaletinde faydacılık - “hayal kırıklığı önleme ilkesi” ve “en büyük mutluluk” prensip."
Hayal kırıklığı-Önleme İlkesi
Bentham, tipik olarak bir şeyin kaybının, o kayıptan muzdarip bir kişi veya grup üzerinde, bir başkasının kazancının getirdiği mutluluktan daha büyük bir etkiye sahip olduğuna inanıyordu. Diğer tüm faktörler eşit olduğunda, örneğin, bir kişinin hırsızlıktan kaynaklanan fayda kaybı daha büyük olacaktır. Aynı parayla kumar kazancından başka bir kişiye fayda kazancından daha o kişinin mutluluğu üzerindeki etkisi değer. Ancak, kaybeden zengin ve kazanan fakir ise bunun geçerli olmayacağını fark etti. Sonuç olarak, Bentham, servet üretmeyi amaçlayan politikalardan ziyade mülkiyeti koruyan yasalara daha yüksek bir öncelik verdi.
Bu inançlar, Bentham'ın daha sonra "hayal kırıklığı önleme ilkesi" olarak adlandırdığı ve meşru kişilerin korunmasını talep eden mantığın temelini oluşturdu. servetin eşit dağılımı gibi beklentiler, kamu çıkarının hükümeti açıkça haklı çıkardığı durumlar dışında, diğer amaçlardan önce gelmelidir. araya girmek. Örneğin, savaş veya kıtlık zamanlarında, vergilendirme yoluyla fon toplamak gibi devlet müdahalesi. yaşamsal hizmetler veya mülk sahiplerine adil bir tazminat ödenerek mülke el konulması, haklı.
En Büyük Mutluluk Prensibi
1776 tarihli A Fragment on Government (Hükümet Üzerine Bir Parça) adlı makalesinde Bentham, faydacılığın dağıtımcı adalet teorisinin “temel aksiyomunun”, “bu, doğru ve yanlışın ölçüsü olan en büyük sayıdır.” Bu açıklamada Bentham, hükümet eyleminin ahlaki kalitesinin insan üzerindeki sonuçlarıyla değerlendirilmesi gerektiğini savundu. mutluluk. Bununla birlikte, daha sonra, bu ilkenin, çoğunluğun mutluluğunu artırmak için bir azınlık tarafından aşırı fedakarlıklarını haklı çıkarmak için yanlış bir şekilde kullanılabileceğini fark etti.
“Söz konusu topluluk ne olursa olsun” diye yazdı, “onu eşit olmayan iki parçaya bölün, birine çoğunluk, diğerine deyin. azınlık, azınlığın duygularını hesaba katar, hesaba çoğunluğun duygularını dahil etmez, Bulacağınız sonuç, topluluğun mutluluğunun toplam stokuna göre, kârın değil, kaybın sonucu olduğudur. operasyon."
Böylece, azınlık ve çoğunluk nüfus arasındaki sayısal fark azaldıkça, toplumdaki toplam mutluluktaki eksiklik daha belirgin hale gelecektir. O halde mantıksal olarak, topluluğun tüm üyelerinin -çoğunluk ve azınlığın- mutluluğu ne kadar yakından tahmin edilebilirse, o kadar büyük mutluluk toplamına ulaşılabileceğini öne sürer.
Pratik uygulamalar
Beğenmek prosedür adaletidağıtım adaletine ulaşmak, hemen hemen her gelişmiş ülkenin hedefidir. anayasal demokrasi Dünyada. Bu ülkelerin ekonomik, politik ve sosyal çerçeveleri – yasaları, politikaları, programları ve idealler—faydaları ve bu faydaları sağlamanın yükünü altındaki insanlara dağıtmayı amaçlar. yetki.
Çoğu anayasal demokrasinin hükümeti, bireysel özgürlük, düzen ve güvenlik haklarını korur, böylece çoğu insanın temel insani ihtiyaçlarını karşılamasını ve tümünü olmasa da birçoğunu tatmin etmesini sağlar. arzular. Ancak, her demokraside bazı kişiler çeşitli nedenlerle kendilerine yeterince özen gösteremezler. Bu nedenle hükümet, dezavantajlı kişilere bu tür temel faydaları dağıtmak için programlar sunmaktadır. Örneğin Amerika Birleşik Devletleri'nde çeşitli sosyal sigorta Tüm nitelikli yaşlılara ve emeklilere ek gelir veya tıbbi bakım sağlayan Sosyal Güvenlik ve Medicare gibi programlar, dağıtımcı adaletin örnekleridir.
İnsan siyasi süreçlerinin bir sonucu olarak, dağıtıcı adaletin yapısal çerçeveleri hem toplumlar arasında hem de toplumlar içinde zaman içinde sürekli olarak değişir. Bu çerçevelerin tasarımı ve uygulanması, toplumun başarısı için kritik öneme sahiptir, çünkü Bunlardan kaynaklanan vergilendirme gibi fayda ve külfet dağılımları, temel olarak insanların hayatları. Bu dağıtımlardan hangisinin ahlaki olarak tercih edilebilir olduğu konusundaki tartışmalar, bu nedenle, dağıtım adaletinin özüdür.
Basit “mallar”ın çok ötesinde, dağıtım adaleti, sosyal hayatın birçok yönünün adil dağılımını hesaba katar. Dikkate alınması gereken ek faydalar ve yükler, potansiyel gelir ve ekonomik serveti içerir, vergilendirme, çalışma yükümlülükleri, siyasi etki, eğitim, barınma, sağlık hizmeti, askerlik ve sivil katılım.
Dağıtıcı adaletin sağlanmasındaki tartışmalar, genellikle belirli kamu politikalarının gerçek veya algılanan hakları azaltırken bazı insanlar için yardımlara erişim haklarını artırmak diğerleri. Eşitlik sorunları daha sonra yaygın olarak görülür Olumlu eylem politikalar, asgari ücret yasaları, ve halk eğitim olanakları ve kalitesi. Amerika Birleşik Devletleri'nde dağıtım adaletine ilişkin daha çok tartışılan konular arasında şunlar yer alır: kamu refahı, dahil olmak üzere ilaç ve gıda pulları sağlamanın yanı sıra gelişmekte olan yabancı ülkelere yardımve kademeli veya kademeli gelir vergileri konuları.
Kaynaklar
- Roemer, John E. “Dağıtıcı Adalet Teorileri.” Harvard University Press, 1998, ISBN: 978-0674879201.
- Rawls, John (1971). “Bir Adalet Teorisi.” Belknap Press, 30 Eylül 1999, ISBN-10: 0674000781.
- Bentham, Jeremy (1789). “Ahlak ve Mevzuat İlkelerine Giriş.” Dover Yayınları, 5 Haziran 2007, ISBN-10: 0486454525.
- Değirmen, John Stuart. "Faydacılık." CreateSpace Bağımsız Yayıncılık Platformu, 29 Eylül 2010, ISBN-10: 1453857524
- Alman, M. “Eşitlik, Eşitlik ve İhtiyaç: Dağıtıcı Adaletin Temeli Olarak Hangi Değerin Kullanılacağını Ne Belirler?” Sosyal Sorunlar Dergisi, 1 Temmuz 1975.
öne çıkan video