Doğum lekesi, yeni doğan bebeklerin cildinde olan damarsal sorunlardan kaynaklanan anomalidir. Bunlar daha çok boyun ya da yüz bölgesinde görülür. Fakat vücutta bile görülebilir. Renkleri daha çok pembeden mora kadar farklı tonlarda cilt lekesi şeklinde olur. Bunlar bebeklerde görünüm dışında zararlı etkilere neden olmaz. Ancak yine de doktorun bunları değerlendirmesinde fayda vardır.
Doğum lekeleri türleri
Hemanjiom: Bunlar ciltte kırmızı lekelenme ya da kabartı şeklinde oluşur. Daha çok çilek görünümünde olurlar. Damarları çevreleyen hücrelerde gereğinden fazla büyüme olduğunda, bu lekeler meydana gelir. Doğumdan hemen sonra görülebileceği gibi, bebeğin bir kaç haftalık olmasıyla da ortaya çıkabilir. Bu tür lekeler kız çocuklarında erkeklere göre 5 kat daha fazla oluşur. Lekelerin % 90'ı 10 yaşına kadar kaybolur. Bazıları ciltte sarkma, kızarıklık ve fazla deri gibi hasar bırakabilir. Kafa ve boyun bölgesinde olanlar, çocuklarda duyma, görme ya da nefes alma gibi duyularda hasara neden olabilir. Bu tür doğum lekelerine yakın takip yapılması gerekir. Geçmeyen lekeler ilaçlarla, lazer tedavisi ya da ameliyatla tedavi edilebilir.
Somon lekeleri, leylek ısırığı: Bu tür lekeler çoğunlukla ensede, alın ve kirpiklerde meydana gelir. Somon lekeleri genellikle 18 aylıkken kaybolsa da, leylek ısırıkları yetişkinliğe kadar devam edebilir. Bu tür lekeler tamamen zararsızdır. İlerleyen yaşlarda geçmediğinde, lekelerin renginin açılmasıyla tedavi edilebilir.
Porto şarabı lekeleri: Yüzde, kafa veya boyun bölgesinde oluşan bu lekeler başta pembe ya da kırmızı renktedir. Daha sonra renklerinde koyulaşma olur. Bunlar genellikle kalıcı olur ve sert şişlikler meydana getirebilir. Bu lekelerin olduğu bebeklerin küçük bir kısmında, sturge weber sendromu olabilir. Bu rahatsızlık çocukta nöbetlere, gelişim geriliğine ve tek taraflı felce neden olabilir. Alında ve göz çevresinde oluşan lekelerde, glokom değerlendirmeye alınmalıdır. Bu lekeler bir göz doktoru tarafından incelenmelidir. Tedavisinde lazer ile renkleri açılabilir ve ortadan kaldırılabilir. Fakat bu uygulama bebeğin ilk yaşına kadar yapılmalıdır.
Sütlü kahve (cafe au lait) lekeleri: Bu tür lekeler vücudun her tarafında görülebilir. Bunlar bir benekten, bir kaç santim büyüklüğüne kadar olabilir. Genellikle bebeklerin % 10 unda bu lekelerden bulunur. İlk başta belirsiz olan lekeler, daha sonra koyulaşmaya başlarlar. Bebeklerde 3-4 tane bu lekelerden olması halinde, genetik hastalıklar açısından bebeklerin değerlendirilmesinde fayda vardır. Kalıcı olan bu lekelerin lazer tedavisiyle ortadan kaldırılması sağlanabilir.
Benler: Bebeklerde küçük ve kahverengi siyah renkteki lekelerdir. Genellikle bebekle birlikte büyürler ve kaybolmazlar. Küçük olanların kansere dönüşmesi ihtimali çok düşüktür. Ancak büyük olanların cerrahi girişimle alınması gerekir.
Mongol lekesi: Ciltteki çıkıntısız, kahverengi, gri mavi renkteki lekelerdir. Çoğunlukla kalça, sırt ve popo bölgesinde olur. Koyu tenli olan bebeklerde daha fazla görülür. Genellikle 1-2 yılda kaybolur. Tedavisi için herhangi bir şey yapılmasına gerek yoktur.
Doğum lekeleri nasıl geçer?
Doğum lekelerinin tedaviye verdiği cevap, anatomik olarak yerleşimine, damarların genişliğine ve yakınmanın boyutuna göre değişir. Baş ve boyun bölgesinde olan doğum lekelerinin içinden, alın ve yanak çevresinde olanlar tedaviye daha iyi yanıt verir. Orta tarafta olan lekelerin iyileşme yanıtı yavaş olur. Kol ve bacaklardaki lekelerde, gövdede olanlara göre daha geç iyileşir. Küçük olan lekeler daha hızlı iyileşir. Bunların dışında doğum lekelerinin rengi de iyileşmesine etki eder. Mor renkte olan lekeler büyük damarlardan, pembe renkli olan lekeler ise küçük damarlardan dolayı oluşur. Kırmızı renkteki lekeler ise, yüzeye yakın damarlardan kaynaklandığından, tedaviyle daha kolay iyileşir.
Doğum lekesi tedavisine ne zaman başlanmalıdır?
Doğum lekesi tedavisinde kullanılan lazer tedavisine ne kadar erken dönemde başlanırsa, tedavi süresi kısalır. Bebeklerin cildinin ince olması nedeniyle ve lekenin henüz küçük olması yüzünden lazer tedavisi daha etkili olur. Erişkin olan çocuklarda yapılan tedavilerde, seans sayısı daha fazla olur.