Çullukkuşu ve Özellikleri!!!
Omurgalı havyanlardan kuşlar sınfının yağmurkuşları takımının çamurkoşanları alttakımına giren bir familyasıdır. Latince adı Scolopacidae’dir. Bu familyada su veya çamur içinde yürüme alışkanlığında olan küçük ve orta boylu kuşlar yer alır. Çullukgiller, büyük kervançulluğu ile bir grup çulluğu içeren Tringinae, bataklıkçulluğu ve çulluğu içeren Scolopacinae ve kıyıçulluklarını, dövüşkenkuşu ve bir başka çulluk grubunu içeren Calidritinae altfamilyasına ayrılır.
Çullukgillerin boyları 13-38 cm arasında değişir. Türlerin çoğunun, boylarına göre uzun ve sivri uçlu kanatlarıyla oldukça uzun bacakları vardır. Gagaların tümü düz değilse de bazılarınınki önemli özelliklere sahiptir; örneğin Kuzey Asya’da yaşayan Eurynorhynchus Pygmeus adlı çulluğun gagası kaşık biçimindedir. Çullukgillerin çoğunun tüyleri, parça parça renkli değil kuşun gizlenmesine yarayacak kadar silik renklidir. Özellikle küçük boylu çullukların tüyleri üreme mevsimine girerken değişip yerine parlak renkli yeni tüylere bırakır. Bu renk değişimi özellikle vücudun alt bölümlerinde, göğüs ve karında belirgindir.
Büyük ve küçük çullukların üredikleri bölge, kuzey yarımkürede yer alır. Küçük çullukların çoğu Kuzey Kutbu dolaylarında, büyük çulluklar ise daha çok ılıman bölgelerde ürerler.
Tranga cinsinde yer alan 9 çulluktan biri olan yeşil çulluk yani Tringa Ochropus, palearktik bölgeden dümdüz geçen kuzey kuşağı içinde ürer; ormançulluğu yani Tringa Glareola ise bu bölgenin kuzeyinde kalan tunduralarda ürer. Ormançulluğu ağaçlık bölgelere pek uğramaz. Kuzey Amerika’da yeşil çulluğun karşılığı, yalnız başına dolaşan Tringa Solitaria türüdür. Göçücü olan bu türlerden orman çulluğu en uzağa giden türdür. Büyük çulluklar olan Tringa cinsiyle yakın bağıntısı olan ve bacak diye bilenen kuşlar da ayrı bir gruptur. Bunlardan kızılbacak yani Tringa totanus palearktik bölgede yaşar. Kızılbacağın yaşadığı bölgenin kuzeyinde benekli kızılbacak yani Tringa Erythropus ile yeşilbacak Tringa Nebularia bulunur. Tringa cinsinden olan diğer çulluklar arasında Xenus Cinereus türü de sayılabilir. Bunun özelliği gagasının uzun ve yukarı doğru kıvrık olmasıdır. Actitus Hypoleuca adındaki çulluk kuzey yarımkürede yaygındır, az sayıda olmak üzere Doğu Afrika’da da ürer. Polenazya’da yaşayan Tringa cinsinin türleri ile kışın Sibirya’dan Polenezya’ya göç eden Heteroscelus İncanus türü de önemlidir.
Küçük boylu olan Calidris grubu çulluklardan Calidris Canustus, Cracethia Alba ve Calidris Maritima Kuzey Kutbu dolaylarında yaşarlar. Batı Sibirya’da rastlanan Calidris Minuta da kuzeyde yaşayan bir türdür. Calidris grubu çullukların çoğu, yılın hiç değilse bir kısmını deniz kıyısında, özellikle çamurlu kıyılarda geçirirler.
Çulluklar toprak üzerinde yuva yaparlarsa da, yeşil çulluk ağaçlarda yerden 10 metre kadar yükseklikteki eski yuvaları, örneğin ardıçkuşlarının yuvalarını kullanırlar. Bataklı bölgelerinde yaşayan türler yuvalarını bitki örtüsüinün içine iyice gizlerler ve bu bitki örtüsünün sudan uzak olmamasına dikkat ederler. Kuluçkaya 4 yumurta yatırılır. Yavrular yumurtadan çıktıktan birkaç saat sonra yuvadan ayrılırlar. Bazı türler, yavruları biraz büyüyünce üremiş oldukları yerlerden göç etmek üzere tüy değiştirip, uçu tüylerine bürünürler. Bazı türler ise eski tüyleriyle yola çıkar ve bunları kış barınaklarında ya da yoldaki konaklama yerlerinden birinde değiştirirler. Bu özelliği orman çulluğunda görebiliriz.
Çullukgillerin en iyi bilinen türü çulluk yani Scolopax Rusticola’dır. Uzunluğu 25-33 cm kadardır. Gagası uzun olup düz teyleri kırmızımtırak kahverengidir. Ornamlarda ve çalılıklarda yaşarlar. Solucan, salyangoz ve böceklerle beslenirler. Gaganın ucu hafifçe kıvrılmıştır ve herhangi bir şeyi yakalamak için hemen açılabilir. Yuvalarını yerde, yaprakların arasında yaparlar. 4 tane kahverengi yumurta yumurtlarlar. Yumurtadan çıkan yavru çulluklara dişi bakari. Dişi uçarken yavruları bacakları ile gövde arasına sıkıştırır veya sırtında taşır. Çulluk, yazın Avrupa ve Asya’nın ılık bölgelerinde yaşar; kışın Hindistan ve Afrika’ya göç eder.