Kedilerde Akromegali – Zeynep Tuncel
Akromegali, büyüme hormonunun anormal salgılanmasıyla oluşan bir hastalıktır. Bu hastalık hakkında siz Kedicileri bilgilendirmek istiyorum. Lütfen evcil dostunuzun sağlığı hakkında daha bilinçli olarak onun yaşam kalitesini arttırabileceğinizi unutmayın.
Akromegali, büyüme hormonunun (GH) aşırı salgılanmasından oluşan bir endokrin hastalığıdır. Kedilerdeki bu değişikliğin kaynağı, hipofiz bezinde bir tümörün varlığıdır. Nadir görülen bir hastalıktır, ancak maalesef oldukça ciddi hale gelebilir.
Normalde, akromegali belirtileri başka hastalıkların varlığıyla tespit edilir. Kediler söz konusu olduğunda, diyabet tedavisinde insülin direncine bağlı olabilir. Veteriner hekimler, kesin teşhisi kandaki belirli hormonların seviyelerini ölçerek ve çeşitli görüntüleme tekniklerini kullanarak koyarlar.
Kedilerde Akromegali
Kedi akromegali, büyüme hormonu olan GH'nin üretimindeki deregülasyondan sorumlu bir adeno-hipofizer lezyon veya adenomdan kaynaklanır. Bu, köpekler hariç diğer türlerdeki akromegali için de geçerlidir.
Hipofiz bezi, hipotalamusun ürettiği başka bir öncü hormon olan somatokrininin uyarılması sayesinde büyüme hormonunu salgılar. Bu hormonun salgılanması, hipotalamusun GH konsantrasyonları yüksek olduğunda da ürettiği başka bir hormon olan somatostatin tarafından engellenir.
Büyüme Hormonunun Etkileri
Büyüme hormonun, aşırı üretimi kedilerin fizyolojisini etkilediği için metabolizma üzerinde bazı etkilere sahiptir . Bir yandan karaciğer glikoz üretimini, lipolizi uyarır ve lipid oksidasyonunu artırır.
Bu nedenle, hormon fazlalığı kalıcı hiperglisemiye neden olur. Vücut buna karşı koymak için bir hiperinsülinemi durumunu (kanda yüksek miktarda insülin varlığı) üretir. Aşırı insülin konsantrasyonları glikoz intoleransına yol açar. Bu nedenle, insüline dirençli diyabet bir akromegali belirtisidir.
Ayrıca büyüme hormonu da birçok dokunun çoğalmasını uyaran IGF-1 (İnsülin benzeri büyüme faktörü -1) hormonu ile salgılanır. Morfolojik değişiklikler başka bir akromegali belirtisidir. Bunlar; Organomegali, uzuvların deformasyonu, kilo alımı ve diğer karakteristik semptomlardır.
Kedilerde Belirtileri Nelerdir?
İstatistiklere göre , yaklaşık 8-14 yaş aralığındaki erkek kediler akromegaliye daha yatkındır. Bununla birlikte, bir ırk yatkınlığı gözlemlenmemiştir. En yaygın semptomlardan bazıları aşağıdaki gibidir:
- Poliüri (fazla idrar yapma), polidipsi (aşırı su tüketimi), iştah ve kilo değişiklikleri
- Fazla kilo alımı.
- Kardiyovasküler semptomlar; hipertrofik kardiyomiyopati görülebilir.
- Morfolojik değişiklikler: Bazı iç organların anormal büyümesi (organomegali), yüzün genişlemesi, kol ve bacakların genişlemesi
- Gürültülü nefes alma.
- Tırnakların hızlı uzaması.
- Bir veya daha fazla uzuvda topallama.
- Agresyon veya bazı davranışsal bozukluklar.
Kedilerde Akromegali Nasıl Tedavi Edilebilir?
Akromegali görülen kediler için çeşitli tedavi türleri bulunmaktadır. Bu tedavi türlerini size yazımın devamında açıklayacağım.
Cerrahi tedavi
Akromegalinin cerrahi tedavisi, akromegaliye neden olan tümor ile birlikte hipofiz bezinin operasyonla uzaklaştırılmasıdır. Uzman cerrahların donanımlı hayvan hastanelerinde gerçekleştirebileceği bir operasyondur.
Operasyonun risk durumu, hastanın operasyondan önceki genel durumu ve operasyondan sonra ihtiyaç duyduğu bakım ile alakalıdır. Fakat bu süreç iyi yönetilirse, doğru sonuç alınabilen bir tedavi yöntemidir.
2012 yılında, Birleşik Krallık'taki Kraliyet Veteriner Koleji (RVC), akromegali görülen bir kediyi tedavi etmek için ilk başarılı hipofizektomi operasyonunu gerçekleştirdi.
Radyoterapi Tedavisi
Bu tedavi yöntemi, kedilerde akromegali tedavisinde kullanılan en yaygın yöntemdir. Radyoterapi, insülin ihtiyacını azaltırken tümörün genişlemesini kontrol eder. Ancak bu tedavi, hipofizektomide olduğu gibi büyüme hormonu konsantrasyonlarının normalleşmesini sağlamaz.
Ayrıca bu tedavi yönteminin, her zaman mevcut olmaması, maliyetleri ve tekrarlanan anestezi ihtiyacı, hasta kedi sahipleri için önemli bir faktördür. Yine, bu tedaviyi yürütmek için oldukça uzmanlaşmış kurumlara ihtiyaç vardır.
Medikal Tedavi
Bu tedavi yöntemi ile, kedilerin insülin ihtiyaçlarının azaltılması amaçlanır. Aynı zamanda bu tedavi esnasında, veteriner hekim hipofiz bezinin boyutunu izleyecek ve büyüme hormonu konsantrasyonlarını kontrol edecektir.
Hasta ebeveynleri bu tedavi yöntemlerinden hiçbirini uygulamamaya karar verirse, semptomları hafifletme seçeneğine de sahiptir. Bu seçenekte ise; insülini günde iki kez, yüksek dozda kullanarak akromegali etkili bir şekilde yönetilebilir.