İçindekiler
Mısır Piramitleri
Çeşitli zamanlarda Mısır’da, Sudan’da, Etiyopya’da, Asya’nın batısındaki ülkelerde, Yunanistan’da,
Kıbrıs’ta, İtalya da ve bazı Büyük Okyanus adalarında piramitler yapılmıştır. En tanınmışları Mısır ile Orta ve Güney Amerika’da olanlardır. Mısır piramitleri mezar yapılarıydı. Yaklaşık 2700 yıl boyunca uygulandılar. Bununla birlikte en çok üçüncü, dördüncü ve beşinci sülaleler döneminde (İ.Ö. 2686-2345) görüldüler. Bu dönemde piramitler firavunlara özgü mezarlar durumuna geldi.
Piramitler hiçbir zaman tek olarak yapılmamıştır. İçinde başka yapıların da bulunduğu bir yapılar bütününün parçasıdırlar. Çöldeki piramit mezar odasını içerir, yanında da bir mezar tapınağı bulunur. Çevresi duvarla çevrili bu yapılardan çıkan bir yol, Nil Irmağı’nın kıyısında bulunan vadi tapınağına bağlanır.
Mısır’da aşağı yukarı 80 kadar piramit bulunmuştur. Bunların büyük bir bölümü kümbet büyüklüğündedir. Ne yazık ki içlerindeki hazineler yağmalanmıştır.
Mısır piramitlerinin öncüsü dikdörtgen bir tabana oturan ve eğik duvarlarıyla kesik bir piramiti anımsatan mastabadır.
Mastaba; Antik Mısır uygarlığında, toprak altına gömülen ölülerin anısına, mezarın hemen üstüne kurulan tepesi düz odacıktır. Özellikle Firavun Coser’in mimar-doktor İmhotep’e yaptırdığı birçok odacığı üst üste koyarak yapılan mastaba çok ünlüdür. Basamaklı piramit olarak bilinen bu yapı, mastabadan piramite geçişi gösterir.
Eski Mısır’ın en önemli taş yapılarında biri olan bu piramidin çevresinde bir kentteki yönetim yapılarını simgeleyen, ama içine girilemeyen yapılar yer alır. Amerika’daki piramitlerin en tanınmışları ise, Orta Meksika’da Teotihuacan’da bulunan Güneş ve Ay piramitleri, Chichen Itza’da büyük bir piramit şeklindeki şato(Castillo) ve And Dağlarında yer alan çeşitli Çimu yerleşmelerindeki piramitlerdir. Amerika piramitleri genellikle içleri toprak dolgu, dışları taş kaplama olarak yapılmıştır. Hepsi de basamaklı olup, en üstlerinde bir platform ya da tapınak bulunmaktadır.
Güneş Piramidi
Güneş Piramidi 220m×230m ölçüsündeki tabanıyla büyüklükte, El-Gize’deki Firavun Keops’un büyük piramidiyle yarışmaktadır. Mısır’da, el-Gize yakınlarında, firavunlar için yapılmış piramit biçiminde üç mezar yapısı, “Dünyanın Yedi Harikası” arasındadır. En kuzeyindekini 4.sülalenin 2. firavunu Keops yaptırmıştır. Üçü içinden büyükleri olduğu için Büyük Piramit denmiştir. Ortadaki piramidi 4. sülalenin 4. firavunu Kefren yaptırmıştır. En son inşa edilen en güneydeki piramit 4. sülalenin 6.firavunu Mikerinos’undur. Piramitlerin üçü de zaman içinde sürekli yağmalanmış olduğundan mezar eşyasının çoğu artık yoktur.
Keops Piramidi
Keops Piramidi büyük bir olasılıkla insan elinden çıkma yapıların en büyüğüdür. Yan yüzleri tam
dört ana yöne bakar. Mezar odası ise çok büyük granit bloklardan yapılmıştır. Bu görkemli yapı için her biri ortalama 2,5 ton ağırlığında yaklaşık 2,3 milyon blok taş kullanılmıştır.
Keops piramidinin girişi yerden 18 m yüksektedir. Buradan başlayarak piramidin oturtulduğu kayalık zeminin içine doğru inen eğimli bir geçit, bitmemiş bir mezar odasında son bulur. Bu geçitten yukarı doğru ayrılan eğimli bir başkageçit Kraliçe Odası diye bilinen odaya ulaşır. Bu galerinin yukarı ucunda bulunan dar ve uzun bir geçitten, döşemesi, tavanı ve duvarları bütünüyle granit kaplı asıl mezar odasına (Kral Odası ) geçilir. Bu odadan başlayıp piramidin dış yüzüne çıkan iki eğik baca kanalı bulunmaktadır. Bu bacalar, kimi araştırmacılara göre dinsel bir işlevi karşılamak amacıyla yapılmıştır. Bazı uzmanlara göre de havalandırma amacıyla yapılmıştır.
Kral Odası’nın üstünde, kütlesel yatay granit levhalarla birbirinden ayrılmış beş bölme mevcuttur. Bu levhaların, üstteki taş duvarlardan mezar odasının tavanına gelen büyük basıncı dağıttığı ileri sürülmektedir.
Keops piramidinin güneyine doğru Kefren’in vadi tapınağı yakınında Büyük Sfenks yer alır. Masif bir kayadan oyulmuş olan sfenks Kefren’in yüz çizgilerine ve yatan bir aslanın bedenine sahiptir. 1925 ‘te Keops’un piramidine giden yolun üst ucunda Kraliçe Heteferes’in defin eşyalarını içeren bir çukur mezar keşfedildi. Taş doldurulmuş derin bir kuyunun dibinde kraliçenin boş lahti bulundu. Üç piramidin çevresinde, mastaba adı verilen kesik piramit şeklinde mezar yapıları ile dolu geniş alanlar vardır. Bunlar kralların akrabalarının ya da memurlarının gömülmesi içindir.
Piramitler Nasıl Yapılmıştır?
Piramitlerin nasıl yapıldığı konusunda farklı görüşler var. Çeşitli görüşler içinde en inandırıcı olanı, tuğla, toprak ve kumdan, rampalar yaparak, taş blokları bunların üzerinde kızaklar, silindirik takozlar ve manivelalar aracılığıyla çektikleridir. Çünkü Eski Mısırlılar, ağır yükleri kaldırmak için makaralı halat sistemini henüz bilmiyordu. Eski Yunanlı tarihçi Heredotos’a göre, Keops Piramidi’nin yapılması 20 yıl sürmüş ve bu işte 100 bin işçi çalıştırılmıştır. Bu insanların tarım işçisi oldukları varsayılmaktadır. Çünkü Nil’in taşarak tarlaları kapladığı dönemlerde, piramitlerde çalışan sayısı inandırıcı olmaktadır.