“Cogito, ergo sum” (Türkçe: Düşünüyorum, öyleyse varım; René Descartes’ın Batı rasyonalizminin kurucu elementi olan felsefi sözüdür. “Cogito ergo sum” , Descartes’ın Discours sur la méthode (Metod üzerine söylevler, 1637) kitabında yer alır.
Descartes bir gün sobanın karşısında otururken düşünür.. ben varmıyım? aslında bir rüyadamıyım? belki ne soba ne ben burada değilim? belki şu anda bunların hiç birisi yok ve hayal kuruyorum.
Ama şu var ki ben bunları düşünebiliyorsam o halde varım! Düşünüyorum öyleyse varım!
Descartes önce dört kural saptadı:
Açık seçik ve belirgin fikirler dışında hiçbir şeyi kabul etmemek.
Her sorunu çözümü için gerekli sayıda parçalara ayırmak.
Düşünceleri basitten karmaşığa doğru sıralamak.
Gözden kaçmış bir şey olup olmadığını sürekli kontrol etmek.
Sonra bu kuralları izleyerek şöyle düşündü
1-Duyularımız bazen bizi aldattığına göre, hiçbir şeyin göründüğü gibi olmadığını farzetmeliyim.
2-Burada sobanın karşısında oturduğumu nasıl bilebilirim.
3-Bundan emin olamam. Rüya ya da hayal görüyor olabilirim.
4-Ya da muzip bir şeytan benimle oyun oynuyor olabilir.
5-Kuşku duymayacağım tek şey, bir şey düşünüyor olmam. Rüya gördüğümü, benimle alay edildiğini ya da bir bedenim olmadığını düşünsem bile bu böyle.
İşte buldum! Düşünüyorum, öyleyse varım!