Filipinler ya da resmî adı ile Filipinler Cumhuriyeti, Güneydoğu Asya`da Malay Takımadaları bölgesinde yer alan adalar ülkesidir. Başkenti Manila`dır. Filipinler toplam 7107 adadan oluşur. Yaklaşık olarak toplam yüzölçümü 300 bin km²dir. Bu da bu ülkeyi dünya yüzölçümüne göre ülkeler listesinde 72. yapar.
Şu an çoğu Filipinli`nin kökeni Avusturalyalılara dayanır. Bunların yanında Çinli, İspanyol, ABD`li ve Arap kökenliler de bulunmaktadır. Zengin bir tarihe sahip olan Filipinler, doğu kültüründen büyük izler taşır. Filipince ve İngilizce resmî dillerdir.
Tarihi
Filipinlere, Malaya göçlerini, Hint ve Çinliler takip etmiştir. İslamiyet, 14. yüzyılda Borneolu tüccarlar tarafından buralara girmiştir. İslamiyeti kabul etmeyenler, kabileler halinde medeniyetten uzak bir hayat sürerken, Müslümanlar bölgenin en medeni devletlerinden birini kurmuşlardı. Magellan, çıktığı Dünya seyahatinde, 1521de burada öldürüldü. 1542de bir İspanya seyyahı, Kral İkinci Philip adına buraya Las Felipinos (Philippines) ismini verdi. İspanyollar 1565ten sonra hızla sömürgeye başladılar. Ancak İspanyol idaresine karşı isyanlar devam etti. 1898 İspanyol-Amerikan Harbi sonucu Amerikalılar, Filipinleri 20.000.000 dolara satın aldılar.
Filipinler, Amerikan yönetiminde fazla kalmadılar. Yavaş yavaş imtiyazlar sağladılar. 1934 yılında kabul edilen bir kanunla, 10 yıl içinde tamamen bağımsızlığına kavuşmasına karar verildi. 1942 yılında adaların, Japonlar tarafından işgal edilmesi, direnme hareketlerini komünist HUK hareketi etrafına itti. Mc. Arthur Japonlarla yaptığı savaşta galip geldi ve ada Japonlardan temizlendi. 1946da Filipinler Cumhuriyeti resmen kuruldu. Marcos 1972 yılında sıkıyönetim ilan edip, ülke idaresine el koydu. 1973 Anayasası ile de geniş yetkilere sahip oldu. 7 Şubat 1986 devrimlerini hazırladığını iddia eden Marcos, aynı ayın sonunda ülkesinden kaçtı. Devlet başkanlığına Aquino (öldürülen muhalefet liderinin karısı) geçti. Ona karşı 1990 yılına kadar 5 başarısız askeri darbe yapıldı. Filipinli Müslümanların bağımsızlık mücadelesi devam etmektedir.
Fiziki Yapı
7109 adadan meydana gelen Filipinlerin, adalarından dört bininin henüz ismi yoktur. Çok girintili çıkıntılı kıyılara sahiptir. Kıyıların uzunluğu ortalama 35.000 kilometredir. Körfezlerinin çoğunluğunda mercan kayalıkları mevcut olduğundan, gemilerin yanaşmasına müsait değildir. Adalar volkaniktir. Dolayısıyla küçük olmalarına rağmen çok engebelidirler.
Dağlık bölgeler, kayalıklar ve volkanlardan meydana gelir. Mayon Dağı yeryüzündeki susmuş volkanlardan biridir. Dara Dağı (2400 m), Kuzey Luzonda Apa Dağı (2900 m), Mindanaove Carlaon Dağı (2462 m), Negradadır. Dünyanın en derin çukuru(11000 m) Mindanao kıyısındadır. Manilada, Loguna de Bay ve Teal Gölü, Mindanao Lanao Gölü vardır. Nehirler yönünden son derece zengin olmasına rağmen, bu nehirler kısadır. En önemli nehirler Luzonda Cagayan, Agna, Pampanua, Pasig ve Bical Mindanaoda Rio Grande ve Agusan nehirleridir. En önemli adalar kuzeyde Luzon, Babuyan, Botan adaları ortada Visayan adaları güneyde Mindanao ve Sulu takım adalarıdır. Filipinlerde geniş düzlükler pek yoktur. En büyük düzlükler Luzon ve Mindanaodadır. Ovalar Central ve Agusan ovalarından meydana gelir. Cagayan veCotobata vadileri pirinç üretimi için elverişlidir. En büyük yayla ise Bukidnondur (610-914 m).
Ekonomi
1986 yılına kadar merkeziyetçi, dışa kapalı, ithal ikamesine dayalı bir ekonomik politika izleyen Filipinler, bu tarihten sonra liberal ekonomiye geçiş sürecini başlatmış ve ihracata dayalı gelişme modelini benimsemiştir. Liberal ekonominin tüm kurallarıyla yerleşmesi, 1992-1998 yıllarında görev yapan Cumhurbaşkanı Fidel V. Ramos döneminde mümkün olabilmiştir.
1997 sonlarında baş gösteren Asya Ekonomik Krizi, Filipinleri de etkisi altına almıştır. 94 milyonu aşan nüfusuna karşılık Filipinler ekonomisinin hacmi, bölgesindeki Endonezya, Malezya, Singapur, Tayland ve hatta Vietnam gibi ülkelerin ekonomilerinden küçüktür. 2010 yılında Filipinlerin milli geliri 188,72 milyar Dolardır.
Filipinlerin ihracatındaki başlıca ürünler, makine ve ulaştırma araçları, elektronik ürünler, konfeksiyon, petrol ürünleri, hindistancevizi ve mamulleri, kimyasal maddeler, gıda ürünleri, mobilya, iplik, mücevher ve hediyelik eşyalardır.
Toplam ihracat, 2009 yılında 38,34 milyar Dolardan 2010 yılında 47,23 milyar Dolara yükselmiştir. İhracat sektöründe elektronik ürünler, giyim ürünleri ve hindistancevizi yağı ilk üç sırada yer almaktadır. Japonya, ABD, Singapur ve ÇHC ihracatın yöneldiği ilk dört ülkedir.
Filipinlerin ithalatında, elektronik ürünler, petrol ürünleri ve türevleri, ulaşım ekipmanları, endüstriyel makine ve ekipmanları, kimyevi maddeler, demir-çelik, tahıl ve tahıl preparatları başı çekmektedir. 2010 yılı toplam ithalatı ise bir önceki yıla göre yaklaşık 7 milyar Dolarlık artışla 49,77 milyar Dolar olarak gerçekleşmiştir. İthalat yapılan başlıca ülkeler, Japonya, ABD, Singapur ve ÇHCdir.
Gelir dağılımındaki dengesizlik, ülkedeki sosyo-ekonomik sorunların temelini teşkil etmektedir. Yoksulluğun artması büyük ölçüde hızlı nüfus artışına (%2,5) bağlı olmakla birlikte, diğer sebepler arasında, zayıf makro-ekonomik yönetim, nüfusun yaklaşık üçte birinin istihdam edildiği tarım sektöründeki verim düşüklüğü, işsizlik sorunu ve gizli işsizlik sıralanabilir.
Filipinler, dünyanın en geniş maden yataklarına sahip 5. ülkesidir; dünya altın rezervinde 2., bakır rezervinde 4., nikel rezervinde 5. ve krom rezervinde 6. sırada olduğu bilinmektedir. Halen petrol ithal eden bir ülke olan Filipinlerin işlenmeyen petrol rezervlerinin 164 milyon varil olduğu tahmin edilmektedir. Ülkenin maden kaynakları zenginliğinin yaklaşık 840 milyar Dolar değerinde olduğu belirtilmektedir.
Filipinlerin başlıca tarım ürünleri arasında pirinç, mısır, hindistancevizi, muz, domates, tütün, yerfıstığı, patlıcan, şeker kamışı, ananas ve mango sıralanabilir. Filipinler, hindistancevizi üretiminde dünyada birinci sırada yer almaktadır.
İklim ve Bitki Örtüsü
Filipin iklimi coğrafik faktörlere göre her bölgede farklıdır. Baguio yüksekliklerinde ılıman iklim, orta Luzonun alçak ovalarında sıcak ve nemli iklim vardır. Deniz seviyesinde ortalama sıcaklık 26,7°Cdir. Yağmur bol miktarda olup, mevsime ve bölgeye göre değişiklik arz eder. Bir bölge 1020 mm yağmur alırken, başka yerde 5080 mm olabilir. Yağmur daha çok ekim ve nisan ayları arasında düşer. Hint Okyanusundan buharlaşan hava, muson yağmuru olarak gelir. Yaz ve sonbahar mevsimlerinde adalar, güney ve güneydoğudan gelen tayfunlar, Baguios tarafından dökülür. Baguiosda yıllık yağmur, 1080-4320 mm iken, tayfun zamanı 72 saatte 1830 milimetreye ulaşır.
Tabii Kaynakları
Filipinlerin yaklaşık % 44ü ormanlıktır. Ama çok azı kerestecilikte kullanılır. Arazinin % 24ü bataklıktır. Kıyılar hindistancevizi ağaçlarıyla kaplıdır. Tropik ormanlarda 3000 çeşit ağaç vardır. Ormanların % 75i, yüksekliği fazla olan 1,5 m çaplı Filipin maunu(Lauan veya Dipterocarpacede) ile kaplıdır. Diğerleri narra, santol, hintkirazı(Mangol), talisau, abanoz legonylı ipil dao ve Mola ağaçlarıdır. Toplam arazinin % 18i cogonal veya vahşi otlarla kaplıdır. Cogon veya lalono her türlü arazide yetişir. Kalın kabuklu olup, boyu 2 mdir.
Ekilebilir alanın % 2sini kaplayan muz ağaçlarının 60 çeşidi vardır. Meyve yaygın değildir. En çok atiş dacktruit, star apple ve kalamansi yetişir.
Filipinlerde nadide çiçekler çoktur. Mesela orkidenin 1000 çeşidi vardır. En nadide orkidelerden waling-waling (Vanda sanderiano) ot davao yılda bir kere açar. Milli çiçek ise sampaguitadır. Yabani hayvanlar çeşitleri ve miktar bakımından oldukça boldur. Ormanlık bölgelerde yaşayan kuşların 750den fazla türü olması, Filipinlere ayrı bir özellik kazandırır. Maymun, yarasa, yaban domuzu, büyük kertenkeleler, piton ve zehirli kobra yılanları ülkenin yarısını kaplayan ormanlara vahşi güzellik kazandırır. Bunlardan başka targule denilen bir cins küçük geyik, takarau denilen cüce manda ile yine cüce maymun çeşidi olan Cadi Maki bu ülkeye aid önemli özellik kazandıran hayvanlardır.
Filipinlerde birçok maden çıkarılır. Ancak petrol kafi değildir. Önemli madenleri: Altın, gümüş, bakır, krom, demir, çinko, kurşun, manganez, alçıtaşı ve kömürdür. Filipinlerin krom kaynakları dünyada baş sıralardadır. Altında dünyada sekizinci ve bakır üretiminde ise Asyada öndedir.
Nüfus
Filipinler 105 milyonu aşan nüfusuyla (2012) dünyanın en çok nüfusuna sahip 12. ülkesidir. Dünyanın en kalabalık 11. başkentidir. Okur-yazarlık oranı %92.5`dir (2003) ve bunda erkeklerin oranı kadınlarınkine hemen hemen eşittir. Yaşam süresi kadınlarda 69.91 ile 72.28 arasında, erkeklerde 66.44 yıldır. Nüfus yılda yaklaşık olarak %1.92 artmaktadır. 1903`den beri 100 yılda nüfus 11 kat arttı. Bu da gösteriyor ki, büyüme oranı bölgedeki diğer ülkelere göre daha hızlıdır. (Endonezya aynı sürede sadece 5 kat büyüdü)
Etnik Gruplar
Filipinliler çeşitli Avustralyanca kelimelerinin birbirini takip eden bin yıldan daha uzun bir süre boyunca etkisi altında kalmıştır.
Filipinliler şu anda, çeşitli etnik guruplar içeren, fakat sınırlanmayan şu guruplara bölünmüştür: Visayanlar, Tagaloglar, Ilocanolar, Morolar, Kapampangan, Bicolano, Pangasinense, Igorot, Lumad, Mangyan,Ibanag, Chabacano, Bajau, Ivatan ve Palawantribes.
Diller
1987 Yasasında Filipince ve İngilizce`nin her ikiside resmî dil ilan edilmiştir. Birçok Filipinli İngilizce`yi, Filipince`yi ve yerel dillerini anlayabilir, yazabilir ve konuşabilir.
On iki büyük bölgesel dil, yerel bölgelerinin yardımcı resmi dillerinin her birine konuşan bir milyondan daha fazla kişiden olmuştur. Bu diller: Tagalog, Cebuano, Ilocano, Hiligaynon, Waray-Waray,Kapampangan, Bikol, Pangasinan. Kinaray-a, Maranao, Maguindanao ve Tausug.
Din
Filipinliler Ferdinand Magellan`ın 1521`de ülkeye gelmesiyle Hristiyanlıkla tanıştılar. Filipinler`in yaklaşık %86`ı Hristiyan olmakla beraber bunların %81`i Roma Katolik Kilisesi`ne bağlıdır. Güney Asya`da ticareti geliştiren Arapların teklifiyle 14.yüzyılından kısa bir süre sonra İslamiyetle tanıştılar. Filipinler`in yaklaşık olarak %10`u Müslüman`dır ve yerel dilde `Moros` olarak bilinirler ve genelde ülkenin güneyinde mindanao adasındadırlar. 1899`da Amerikan askerlerinin ülkeye gelmesiyle Presbiteryen ve Metodist (Protestan mezhebi) ile de tanıştılar.
Kültür
Filipin kültüründe, Filipinlerin İspanyol ve Amerikan kültürleriyle karışık yerli Avustralya uygarlıklarının etkileri görülür. Filipin kültürü İspanyolların üç yüz yıldan fazla süreyle Meksika Şehri kanunları kullanarak Filipinleri sömürmesiyle oluştu. Bu İspanyol tesirleri çok belirgin bir şekilde edebiyat, halk müziği, halk dansı, dil, yiyecek, sanat ve din de, (Roma Katolik Kilisesi dinsel festivalleri gibi) kendini gösterir.
Sayısız cadde, kasaba, ilçe adları İspanyolca isimlerden oluşmuştur. İspanyol mimarisi de ülkede genişçe yeralır. Bu etki özellikle ülkenin kiliseleri, hükümet binaları ve üniversitelerde görülebilir. Vigan şehrindeki İspanyol sömürge kasabasında olduğu gibi birçok İspanyol stili ev ve bina koruma altına alınmıştır.
Filipin mutfağında Çin etkisi çok belirgindir. Yerel dilde mami olarak bilinen şehriyenin varlığı, Çin mutfağını andırır.
Filipinler`de kullanılan İngilizce dili çağdaşdır ve Amerikan mirası olarak görülür.
Filipinler`deki en temel oyun sporları basketbol ve bilardodur. Fast-food ve film aşkı gibi Trendlerinin geniş bir etkisi vardır. Birçok cadde köşesinde fast-food büfeler bulunur.
Filipinlilerin şanlı ulusal kahramanları çalışarak ve halkına yol göstererek Filipin`in ulusal şeklini kazanmasında katkıda bulunmuştur. José Rizal halkının ulusal kimliğini kazanmasına yazdığı yazılar ve yaptığı konuşmalarla katkıda bulunmuş, yenilikçi, ileriyi gören bir kahramandır. Orijinali İspanyolca olan Noli Me Tangere ve El Filibusterismo adındaki romanları İspanyol yönetimi altındaki sömürge yaşamını anlatır ve Filipin okullarında okutulur.
Müzik (geleneksel müziği içerir) ve serbest etkinlikler Filipin toplumunun önemli bir özelliğidir.
Boks, basketbol, badminton, bilardo, futbol, ve bovling gibi çeşitli sporlar da beğenilen sporlardır.
Geleneksel Filipin dövüş sanatı (Eskrima gibi) üç yüz yıllık İspanyol sömürgesi zamanında ortadan kaldırıldı, ancak sonradan yeniden ilgi görmeye başladı. Böylece Filipin Dövüş Sanatı 20. yüzyılda Filipin askeriyesinde, polisiyede ve mevcut birçok kulüpte bütün üyelere zorunlu kılındı.
Siyasi Görünüm
Filipinler Cumhuriyeti, Başkanlık sistemine dayalı çoğulcu bir demokrasidir. Filipinler Kongresi, 284 üyeli Temsilciler Meclisi ve 24 üyeli Senatodan oluşmaktadır. Son olarak, 10 Mayıs 2010 tarihinde Cumhurbaşkanlığı seçimleri ve genel seçimler düzenlenmiştir. Anılan seçimler sonucunda, Cumhurbaşkanlığına Benigno S. Aquino III seçilmiştir. 2010-2016 dönemi için Cumhurbaşkanlığı görevini yürütecek olan Aquino, 1986-1992 yıllarında Filipinlerin 11. Cumhurbaşkanı olarak görev yapan ve 1965-1986 yılları arasında Filipinlerde otoriter bir rejim kuran eski Cumhurbaşkanı Ferdinand Marcosa karşı verdiği demokratik mücadele nedeniyle Filipinlerde demokrasi sembolü olarak görülen Corazon Aquinonun oğludur. Devlet Başkan Yardımcılığı görevini Jejomar Binay yürütmektedir. Cumhurbaşkanı Aquino tarafından atanan Bakanlar Kurulu, 21 Bakanlıktan (Secretary) oluşmaktadır.
Filipinler iç siyaset gündeminin ilk sıralarında, adalet ve sosyal reformlarla iyi yönetimin sağlanması ve gelir dağılımındaki adaletsizliğin giderilmesi konuları yer almaktadır. Bu nedenle, ülkede yatırımların artırılması, turizmin geliştirilmesi, istihdam yaratılması ve yurtdışında yaşayan ve GSMHa yıllık 19 milyar Dolar katkı sağlayan Filipinli işçilerin durumlarının iyileştirilmesi amaçlanmaktadır. Öte yandan, Filipinler siyasetinde tarihsel olarak Katolik Kilisesinin de etkisi bulunmaktadır.
Filipinlerin öncelikli hedefleri arasında, Silahlı Kuvvetler ve Emniyet Teşkilatının modern ekipman ve teçhizatla donatılarak güçlendirilmesi, turizmin ve tarım sektörünün desteklenmesi, ülkenin yatırımcılar için cazibe merkezi haline getirilmesi yer almaktadır.
Filipinlerin yerli ve yabancı turist sayısı, 2010da 3,5 milyondur. Bu sayının arttırılması hedeflenmektedir. Ülkede, ulaşım, turizm, eğitim, altyapı ve ticaret alanlarında kalkınmayı hedefleyen, 2011-2016 dönemini kapsayan Kalkınma Planı çerçevesinde ulusal bir atılım gerçekleştirilmesi planlanmaktadır.
Endonezya, Malezya, Singapur ve Tayland ile birlikte Güneydoğu Asya Uluslar Birliğinin (ASEAN) kurucu üyeleri arasında yer alan Filipinler, Birlik içerisinde ve bölgede ekonomik bütünleşme çabalarını desteklemektedir. Bunun yanı sıra, ABD, Çin Halk Cumhuriyeti, Japonya ve Güney Kore ile ilişkiler dış politika çizgilerini belirlemektedir. Cumhurbaşkanı Aquino, göreve başladıktan sonra ilk yurtdışı ziyaretini, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu vesilesiyle, 2010 Eylül ayında ABDye yapmıştır.