Mesane kanseri nedir?
Mesane kanseri, hemen hemen tüm vakalarda mesanenin mukozasında yer alan malign bir tümördür. Burada, sağlıklı ve normal hücrelerden daha hızlı bölünecek şekilde değiştirilen hücreler oluşur. En büyük tehlike, değiştirilen hücrelerin dışarı atılıp vücudun diğer bölümlerinde ikincil tümörler oluşturabilmesidir.
Mesane kanserini tanımada en önemli semptomlar ağrılı idrara çıkma ve idrardan kan gelmesi durumudur. Bu tür değişiklikler fark edilirse hastalar her zaman bir doktora danışmalıdır.
Kimlerde görülür?
Mesane kanseri genellikle sadece yaşlılıkta görülür. Erkekler ortalama 74 yaşında, ve kadınlar ortaşama 76 yaşında kadınlar hastalanır. Mesane kanseri orta veya genç erişkinlikte nadirdir. Ayrıca, erkekler mesane kanserinden kadınlardan daha fazla etkilenmektedir.
Mesane kanseri neden olur?
Mesanede ve idrar yollarında tümörlerin neden geliştiği hala belirsizdir. Birçok uluslararası camia ve bilimsel çalışmalar mesane kanseri gelişme riskini artıran bazı faktörleri göstermiştir.
Mesane kanseri için en büyük risk faktörü sigara içmektir. Pasif sigara içimi de riski arttırır, çünkü sigara dumanının kanserojen maddeleri böbrek tarafından kandan filtrelenir ve idrarla mesaneye girer, burada mukoza zarına zarar verirler. Uzmanlar, tüm mesane kanserinin yaklaşık yüzde 30 ila 70’inin sigaraya atfedilebileceğini tahmin ediyor.
Mesane kanserini tetikleyen şeyler
Bazı mesleki faaliyetlerde çalışanlar, mesane kanseri riskini artırabilecek aromatik aminler ve anilin boyaları gibi bazı kimyasal maddelere maruz kalırlar. Bu durumda, aşağıdakiler risk altındadır:
- Kimyasal işçiler
- Ressamlar
- Oto boyacıları
- Kauçuk işlemede çalışanlar
- Çelik ve deri endüstrisinde çalışanlar
- Kuaförler
- Diş teknisyenleri
Bu endüstrilerde mesane kanseri meslek hastalığı olarak kabul edilmektedir. Günümüzde bu tür maddelerin işyerinde taşınması için geliştirilmiş güvenlik önlemleri bulunmaktadır.
Ancak günlük hayatta bile birçok insan kanserojen maddelerle temas eder. Örneğin, kimyasal saç boyalarının mesane kanseri riskini arttırdığından şüphelenilmektedir.
Diğer risk faktörleri arasında şunlar vardır:
- Sistit: Sistit, yıllarca sürerse ve tedavi edilmezse mesane kanseri riskini artırabilir .
- Radyasyon: Bir radyoterapi mesane alanının kanser riskini artırabilir.
- Bazı ilaçlar: Aktif madde siklofosfamidi içeren kanser ilaçları gibi bazı ilaçlar bir risk faktörü olarak kabul edilir.
- Kalıtsal yatkınlık: Bazı ailelerde mesane kanseri sık görülür. Araştırmacılar bu nedenle genetik yapının rol oynayabileceğini varsaymaktadır.
- Mesane taşı: Mesane taşı olanlar diğer isanlara göre daha çok risk altındadır.
Mesane kanseri belirtileri nelerdir?
Mesane kanserinde, ilk başta hemen hemen hiç semptom görülmez, belirtiler ortaya çıkarsa dahi daha genel niteliktedir. Mesane kanserinin ilk belirtisi genellikle idrarda kandır. Bu idrarın kırmızımsı veya kahverengimsi renkte olduğu anlamına gelir.
İdrarda kana ek olarak, mesane kanserinde idrara çıkma isteğinin artması gibi diğer semptomlar da görülebilir. Ancak istek olmasına rağmen idrar çıkmayabilir, damla halinde gelir. Mesane enfeksiyonuna benzer şekilde mesane üzerinde baskı hissi de bir belirti olabilir.
Böbrek bölgesinde belirgin bir neden olmadan ağrı olduğunda da dikkatli olunmalıdır, ilgili kişi bir doktora görünmelidir. Ağrı genellikle sadece ileri mesane kanseri aşamalarında ortaya çıkar.
Kronik sistit, özellikle sistit için antibiyotik tedavisi başarısız olursa, mesane kanserinin bir işareti olabilir.
Mesane kanseri nasıl teşhis edilir?
Mesane kanseri olup olmadığınızı açıklığa kavuşturmak için ilk temas noktası aile doktorudur. Semptomlar için zararsız bir tetikleyici (akut idrar yolu enfeksiyonu gibi) olduğuna dair bir kanıt yoksa, ilgili kişiyi üroloji uzmanına yönlendirecektir.
Ürolog daha sonra şüpheli kanseri geçersiz kılmak veya doğrulamak için özel teşhis prosedürleri kullanabilir. Bunlar genellikle hastaneye yatmadan yapılan bazı prosedürlerdir.
Peki bu prosedürler nelerdir? Erkeklerde ve kadınlarda mesane kanseri nasıl anlaşılır?
1- Hasta-doktor diyaloğu
Doktor hastaya, özellikle idrardaki kan, idrar yapma isteğinin artmış olup olmadığı veya idrara çıkma ile ilgili sorun olup olmadığı hakkında kesin semptomlarını sorar. Genellikle bilinen başka hastalıkların olup olmadığını ve ilgili kişinin düzenli olarak ilaç alıp almadığını bilmek isteyecektir.
2- Fizik muayene
Doktor böbrek bölgesini ve karnı inceler. Erkeklerde ayrıca prostatı araştırır, kadınlarda mesanenin vajinadan hissedilip hissedilemeyeceğini kontrol eder.
3- Kan testi
Mesane kanserinden şüpheleniliyorsa, kan değerlerinin anormallikler için kontrol edilmesi de genellikle tıbbi muayenenin bir parçasıdır.
4- İdrar muayenesi
Doktor hastadan laboratuvara vereceği idrar örneğini ister. Labaratuvarda idrar yolu enfeksiyonu olup olmadığı ve idrarın olası kırmızı renginin aslında kandan kaynaklanıp kaynaklanmadığı öğrenilir. Doktor ayrıca idrarda tümör hücreleri olup olmadığını da belirleyebilir.
5- Ultrason
Doktor sonografi kullanarak böbrekleri, böbrek pelvisini ve mesaneyi görebilir. Bu şekilde, semptomları tetikleyen mesane kanseri dışında başka nedenlerin olup olmadığını fark edebilir. Örneğin böbrek veya mesane taşlarını farkedebilir. Bu muayeneden sonra hala kesin bir tanı yoksa, doktor mesane muayenesini önerebilir veya yapabilir.
6- Mesane aynalama
Üretra ve mesanenin sistoskopi olarak da incelenmesi mesane kanseri tanısı için önemli bilgiler sağlar. Doktorun mesane duvarının mukoza zarını değerlendirmesine izin verir; gerekirse şüpheli noktalardan doku örnekleri alabilir. Bu çoğunlukla ayaktan muayene sırasında olur, doktor üretraya ve mesaneye tübüler bir alet yerleştirir. Bu yöntem kadınlar için neredeyse ağrısızdır, erkekler çoğunlukla lokal olarak uyuşturulur.
7- Diğer muayeneler
Bazı durumlarda doktorlar mesane kanserinin veya tümörlerinin mesanenin ötesine yayılıp yayılmadığını kontrol etmelidir. Bu, vücudun iç kısmının görüntülerini üreten görüntüleme işlemleri kullanılarak yapılır. Ultrasonun yanı sıra bilgisayarlı tomografi, manyetik rezonans görüntüleme ve x-ışını taramasını da içerir.
Mesane kanseri evreleri
Mesane dört ayrı katmandan oluşur. İçeriden dışarıdır ve bunlar; üroelyum (mukoza) – iç kaslar – dış kaslar – dış mesane sınırlamasıdır. Mesane tümörleri, ayrı ayrı katmanların tutulumuna göre evre 1 ile 4 arası kategorilere (T1 ila T4) ayrılır.
Mesanenin iç doku katmanları ile sınırlı olan yüzeysel mesane karsinomları ile mesane kaslarına, mesane duvarına veya diğer organlara da saldıran infiltrasyon veya invaziv mesane karsinomları arasında bir ayrım yapılır.
Aşamalara bölme önemlidir, çünkü sonraki tedaviye karar vermeye yardımcı olur. Etkilenenlerin yaklaşık yüzde 80’inde yüzeysel mesane kanseri vardır, bu da mesanenin kabarmasını önlemek için endoskopik bir işlemle (üretra yoluyla) tedavi edilebileceği anlamına gelir.
Mesane kanseri nasıl tedavi edilir?
Tümör mesane mukozası ile sınırlıysa, transüretral rezeksiyon ile çıkarılabilir. Bunu yapmak için cerrah, mesaneye elektrik döngüsü olan bir tüp yerleştirir ve etkilenen dokuyu üretra yoluyla çıkarır.
Nüks riskini azaltmak için, genellikle bir kateter (instilasyon tedavisi) yoluyla mesaneye bir ilaç yerleştirilir. Tedavi, tıbbi ürüne bağlı olarak belirli aralıklarla tekrarlanır.
Tümör zaten kas tabakasına dönüştüyse, ancak tümörlerin yayılma (metastaz) belirtisi yoksa, karsinom ameliyatla tamamen çıkarılmalıdır. Tüm mesaneye ek olarak, cerrah erkeklerde prostat ve seminal vezikülleri de çıkarmalıdır. Kadınlarda, prosedür mesane, rahim, yumurtalıklar, fallop tüplerini ve vajinal duvarın bir bölümünü içerir. Her durumda, yapay bir idrar drenajı oluşturulmalıdır.
Hastanın genel durumu mesanenin cerrahi olarak çıkarılmasına izin vermiyorsa veya hasta reddederse, radyasyon tedavisi düşünülebilir. Kanser ileri bir aşamada ise, radyasyon tedavisi semptomları hafifletir.
Kemoterapi, tekrarlama olasılığını azaltabilir. Ameliyattan önce veya sonra yapılabilir. Doktorlar, hasta ile hangi prosedürün daha iyi olduğunu tartışırlar. Hastalık daha da ilerlemişse veya tekrarladıysa da kemoterapi düşünülebilir. Genellikle, birkaç ilaç belirli bir süre boyunca birleştirilir.
İleri mesane kanseri için başka ve oldukça yeni bir terapötik yaklaşım, immün kontrol noktası inhibitörleri ile immünoterapidir. Vücudun tümöre karşı aktif olan kendi bağışıklık hücrelerinin aktivitelerinde yavaşlamamasını sağlarlar. Tedaviden sonra nüks de olabileceğinden, hastalar düzenli olarak takibe gitmelidir.
Kaynak ve ileri okuma:
- https://www.cancer.gov/types/bladder
- https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/bladder-cancer/symptoms-causes/syc-20356104
- https://www.nhs.uk/conditions/bladder-cancer/
Not: Konu hakkında ilgili videoyu aşağıdan izleyebilirsiniz: