Kozmonotlar nasıl kayboldu?
Bir önceki yazımda sizlere uzaya ilk çıkan uzay adamı Yuri Gagarin'in ibretlik hayat hikayesini anlatmış, bu arada da "Kayıp Kozmonotlar"dan söz etmiştim. Gelin bugün sizlere bu "Kayıp Kozmonotlar"ı anlatayım.
Amatör telsizciliğe merak salmış iki İtalyan kardeş; Achille Cordiglia ve Giovanni Judica Cordiglia, Torino'nun dışında 2. Dünya Savaşı'ndan kalma eski bir sığınakta bir dinleme istasyonu kurdular. Amaçları; Amerikan ve Sovyet radyo, telsiz sinyallerini amatörce dinlemekti.
O yıllarda malum internet ya da diğer haberleşme teknolojileri henüz gelişmemişti. Buna karşılık, tüm Avrupa hava sahasını radyo sinyalleri kaplamaktaydı. 1960 yılının 28 Kasım gecesi ilginç bir şey yaşadılar. Bu iki İtalyan kardeş dünyadan gittikçe uzaklaşan bir sinyalden gelen SOS mesajını tesadüfen yakalamışlardı. Bir uydu, ya da bir uzay aracından gelen bu SOS mesajı Mors Alfabesiyle üç kere daha gönderildi. Fakat sinyal, her seferinde daha da zayıflamıştı. Bu da sinyalin geldiği yerin, dünya yörüngesinden gittikçe uzaklaştığını gösteriyordu. Sonunda ise sinyal kaybolmuştu. Yaşanan bu garip olay duyulunca, bir İsviçre radyosu İtalyan kardeşlere, radyo istasyonunda uzay uzmanı olarak iş verdi. Onlar artık uzaya gidecek ilk insanın sesini kaydetmek için can atıyorlardı.
2 Şubat 1961'de Sovyet frekanslarını tararken telemetri cihazlarına, başka bir yörünge kapsülünden gelen sinyaller yansıdı. Bu sinyaller güçlükle nefes aldığı belli olan birine aitti. Bu kişinin kalp atışları giderek yavaşlıyordu. Otuz dakika kadar süren bu sinyali kaydetmeyi başardılar. Daha sonra bu kayıtları dinleyen zamanın ünlü kardiyologlarından Prof. Dogliotti; bu seslerin bunun ölmekte olan bir adama ait olduğunu belirledi.
Bu olaydan iki gün sonra Sovyet basınında, yedi buçuk ton ağırlığında bir uydunun dünyaya dönüşü sırasında atmosferde yandığı haberleri çıktı. Haberlerin içeriğinde bu talihsiz kozmonotla ilgili hiç bir ibare bulunmuyordu. 12 Nisan 1961 insanoğlu nihayet uzaya çıkacaktır. Yuri Gagarin uzaya giden ilk insan unvanını kazanır. İtalyan kardeşler, Gagarin'in uzay uçuşunu da dinlerler. Bu konuda şanslıdırlar. Çünkü; Rus uydularının yörünge rotası Kuzey İtalya üzerinden geçmektedir. Bu da onların işini oldukça kolaylaştırmaktadır.
Sovyet uzay programının başındaki isim Sergey Korolyov, aklına bu sefer bir kadını uzaya göndermek fikrini koyar. Bu Rusya için fazla zahmete girmeden, aynı teknolojik imkanları kullanarak, ekstra bir yatırım yapmadan Sovyetle Birliği'nin prestijini ikiye katlama fırsatıdır.
Valentina Tereshkova,16 Haziran 1963'te Vostok 6 aracı ile başarılı bir şekilde uzaya fırlatılır. Bu sefer de Tereshkova uzaya çıkan ilk kadın olarak tarihe geçer. Ancak bu işte bir bit yeniği vardır. Çünkü Judica-Cordiglia adındaki İtalyan kardeşler, 23 Mayıs 1961'de başka bir Sovyet uzay aracına ait radyo sinyalini yakalamayı başarmışlardı. Bu onların en inanılmaz kaydıdı aslında.
Çünkü bağlantı; atmosfere girmeye çalışan bir uzay aracı ile dünyadaki Rus Kontrol Merkezi arasındaydı. Konuşanlardan biri, bir kadın kozmonota aitti. Kadın kozmonot; dramatik bir ses tonu kullanıyordu. Konuşmasından bir şeylerin yolunda gitmediği belli oluyordu. Bağlantı bir süre sonra kesildi. İtalyan kardeşler bu konuşmayı da kaydetmeyi başardılar.
Kayıt tercüme edildiğinde işin iç yüzü ortaya çıktı. Anlaşıldığı kadarıyla kapsülün ısı kalkanları hasar görmüştü. Cihazlar tam anlamıyla düzgün çalışmamaktaydı. Kadın kozmonot endişe yüklü sesiyle Kontrol Merkezi'nden yardım almaya çalışıyordu. Kabin ısısının gittikçe yükseldiğini anlatmaya çalışıyordu. Kısa süre sonra kapsülün içi alev almıştı. Kendinden emin bir ses ona tekrar yörüngeye girmeyi denemesini söylüyordu. Kozmonot umutsuzca sordu; "Çarpacak mıyım?" Bağlantı bu sorunun hemen sonrasında kesilmişti.
Üç gün sonra bilindik bir olay tekrarlandı. Sovyet haber ajansı TASS bir açıklama yaptı: "İnsansız bir uydu" atmosfere girerken yanıp, kaybolmuştu. Açıklamada belki de gerçekte uzaya çıkan ilk kadın olan bu talihsiz kozmonotun trajik sonundan bahsedilmedi. Kimliği ise bir sır olarak kaldı.
Fakat Batı basınının olayın peşini bırakacağı yoktu. Corriere della Sera gazetesi de bu konuda haberler yaptı. Bu haberler Rus basınında da yankı buldu. Sovyet yetkililere göre bu tür haberler onların başarılarını gölgelemeye çalışanlarca uydurulmaktaydı. Ancak, bu iki amatör gencin iletişim bağlantılarına sızabilmesi Ruslar'ı oldukça kızdırmıştı.
Bir gün kapılarına kendisini muhabir olarak tanıtan biri geldi. Adam casus filmlerinden fırlamış gibiydi. Ağır bir Rus aksanı ile konuşuyordu. Gerçek sonradan ortaya çıkacaktı. Bu adam aslında Rus Gizli Servisi KGB'nin ajanıydı. Bu olaydan hemen sonra İtalyan Gizli Servisi CS, kardeşleri koruma altına almak zorunda kaldı.
Zaman Soğuk Savaş yıllarıydı. Her yeni gün; yeni haberler ve heyecanlar barındırmaktaydı. Basının kayıp kozmonotlara olan ilgisi zaman içinde kesildi.
Aslında altmışlı yıllarda her iki tarafta da talihsiz kazalar meydana geldi. Uzay yarışı can almaktaydı. Hükümetler bazı olayları saklayamadılar. ABD'de de benzer olaylar yaşandı. Ay uçuşu için hazırlanan üç Amerikalı astronot basınç kabininde çıkan yangında can verecekti. İçlerinden biri uzayda yürüyen ilk Amerikalı astronot olan Edward White'dı. Rus kozmonot Vladimir Komarov; test edilmeden alelacele uzaya gönderilen Soyuz 1 uzay aracı ile dünyaya dönerken, aracın paraşütleri açılmayacak, yere çakılacaktı. Vladimir Komarov, resmî olarak bir uzay görevinde ölen ilk insandı. Kim bilir, daha bilemediğimiz neler vardı.