İÇ VE DIŞ KUVVETLER
Akarsuyun birim zamanda aldığı yola akarsuyun hızı denir.
Aşağıdakilerden hangisi akarsuyun akış hızını en fazla etkiler?
A)Akım miktarı
A)Akım miktarı
B)Yatak eğimi
C)Yatağın derinliği
D)Kaynağa yakınlık
E)Yatağındaki kayaların yapısı
Aşağıdaki akarsulardan hangisinin aşağı kesimlerinde buharlaşma miktarı daha fazladır?
A)Volga B) Fırat
C)Obi D) Ren
E) Tuna
Aşağıdakilerden hangisinde, Akdeniz'e dökülen akarsular birlikte verilmiştir?
A) Seyhan, Ceyhan, Asi
B) Manavgat, Göksu, Gediz
C) Aksu, Ceyhan, Çoruh
D) Seyhan, Dalaman Çayı, Bakırçay
E) Göksu, Asi, Susurluk
Akarsular aşındırma ve biriktirme ile yer şekillerini oluştururlar.
Aşağıdakilerden hangisi akarsuyun vadisi boyunca meydana getirdiği şekillerden sayılamaz?
A) Alüvyon tabanlı vadi
B) Menderes
C) Dev kazanı
D) Haliç
E) Kanyon Vadi
Denge profiline ulaşan akarsularda, derine aşındırma sona erer. Derine doğru aşındırmanın tekrar başlayabilmesi aşağıdakilerden hangisine
A) Taban seviyesinin alçalmasına
B) Yana doğru aşındırmanın durmasına
C) Bitki örtüsünün bulunmamasına
D)Mendereslerin oluşmasına
E) Arazinin yapısına
Çok kısa bir süre içinde birdenbire kabararak coşkun bir şekilde akan, sonra kuruyacak duruma gelen akarsulara “sel rejimli akarsular” denir.
Bölgelerin yağış rejimi göz önüne alındığında, sel rejimli akarsuların daha çok hangi bölgede görülmesi beklenir?
A)İç Anadolu Bölgesi’nde
B) Marmara Bölgesi’nde
C) Ege Bölgesi’nde
D) Karadeniz Bölgesi’nde
E) Doğu Anadolu Bölgesi’nde
ÖSS-1986
Bir akarsuda mendereslerin artması aşağıdakilerden hangisinin bir göstergesi olamaz?
A) Uzunluğunun arttığının
B) Hızının azaldığının
C) Yatak eğiminin azaldığının
D) Aşındırma gücünün azaldığının
E) Debisinin arttığının
ÖSS-1992
Aşağıdaki şekil, geniş bir vadi tabanı içinde menderesler çizen bir akarsuyu göstermektedir.
Şekildeki bilgilere dayanarak, bu akarsuyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine varılabilir?
A) Kuzeyden güneye doğru akmaktadır.
B) Kapalı havza içinde bulunmaktadır.
C) Kaynağını dağlık bir bölgeden almaktadır.
D) Hızlı aktığı kesimlerde aşınma fazladır.
E) Zamanla yatak değiştirmiştir.
ÖSS-2005
Aşağıdakilerden hangisi, Batı Anadolu akarsularının çok lığ (alüvyon) taşıdıklarına en güçlü kanıttır?
A) Sık sık taşarak çevrelerindeki ovaları çamur gölü haline getirmeleri
B) Kaynaklarıyla ağızları arasında yükselti farkının fazlalığı
C) Geniş büklümler (menderesler) yaparak akmaları
D) Bitki örtüsünden yoksun dağlık yörelerden kaynaklanmaları
E) Denize döküldükleri yerlerde geniş deltalar oluşturmaları
ÖSS-1983
Aşağıda, iki ayrı bölgedeki kıyı kesimlerinin haritaları verilmiştir.
Bu kıyılarda akarsu ağızlarındaki oluşumların haritada görüldüğü gibi farklı olması, bu iki bölgenin aşağıdakilerden hangisi bakımından farklı olduğunu kanıtlar?
A) Yağış miktarı B) Gelgit genliği
C) Akarsu rejimi D) Jeolojik yapı
E) Deniz derinliği
ÖSS-1998
Bir akarsuyun ağzında delta bulunması, bu akarsuyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisinin göstergesi olamaz?
A) Su toplama havzasında erozyonun şiddetli olduğunun
B) Yatağı boyunca, çözünebilen kayaçların yaygın olduğunun
C) Denize döküldüğü yerde akıntıların zayıf olduğunun
D) Denize döküldüğü yerde deniz derinliğinin az olduğunun
E) Taşıma gücünün fazla olduğunun
ÖSS-2002
Bu durum, kum adacıklarının oluşmasında aşağıdakilerden hangisinin etkili olduğunu gösterir?
A) Akarsuyun akış hızının azalmasının
B) Yer altı su seviyesinin yükselmesinin
C) Akarsuyun akımının artmasının
D) Akarsuya yeni bir kol katılmasının
E) Yatak derinliğinin artmasının
ÖSS-1996
I. Ulaşım
II. Turizm
III. Enerji üretimi
IV. Sulama ve kullanma suyu sağlama alanlarında yararlanılabilir.
Türkiye’deki akarsulardan bu alanların en çok hangilerinde yararlanılmaktadır?
A) I ve II B) I ve III C) I ve IV
ÖSS-1991
Bir akarsu, yatağını hem derine hem de kaynağına doğru aşındırıyorsa bu akarsuyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi kesinlikle yanlıştır?
A) Kol sayısında artış olmaktadır.
B) Taşıdığı yük miktarı artmıştır.
C) Boyu uzamaktadır.
D) Denge profiline ulaşmıştır.
E) Yatağı genişlemiştir.
ÖSS-2007
Akarsu erozyonu ile rüzgâr erozyonunun birlikte etkin olduğu yörelerin ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
A) Tarıma elverişlilik
B) Eğitim fazlalığı
C) Bitki örtüsünden yoksunluk
D) Toprak örtüsünün kalın olması
E) Yağışların yağmur olarak düşmesi
ÖSS-1985
Aşağıdakilerden hangisi rüzgâr erozyonundan korunma yollarından biri değildir?
A) Toprağa otsu bitkiler ekilmesi
B) Rüzgâr yönüne dik ağaçlandırma yapılması
C) Tarlaların nadasa bırakılmaması
D) Tarlaların eğim yönünde sürülmesi
E) Meralarda aşırı otlatmanın engellenmesi
ÖSS-1997
Yukarıdaki Türkiye haritasında numaralanmış yerlerin hangilerinde görülen erozyonun başlıca nedenleri, bitki örtüsünün seyrekliği ve yağışların düzensizliğidir?
A) I ve II B) I ve III
ÖSS-1998
Türkiye’de ekim alanlarının yarısından fazlasında erozyon nedeniyle çok miktarda toprak kaybı olmaktadır.
Bu durum, erozyonun etkili olduğu ekim alanlarının aşağıdaki özelliklerden hangisine sahip olduğunu gösterir?
A) Toprak örtüsünün kalın olduğunu
B) Nöbetleşe ekimin yaygın olduğunu
C) Eğimin fazla olduğunu
D) Toprakların humusça zengin olduğunu
E) Toprakların geçirimli olduğunu
ÖSS-2000
A) Yağmur ve kar sularıyla besleniyorsa
B) Debisi yıl içinde azalıp çoğalıyorsa
C) Orta enlemlerdeki bir bölgede yer alıyorsa
D) Su, yerin derinliklerinden geliyorsa
E) Taban suyu seviyesi yüksekse
ÖSS-1990
Aşağıdakilerden hangisi kalkerli arazide yer alan şekildeki kaynağın bir özelliğidir?
A) Sürekli olması
A) Sürekli olması
B) Suyunun çok miktarda kireç içermesi
C) Suyunun sıcak olması
D) Debisinin düşük olması
E) Belirli aralıklarla fışkırması
ÖSS-1992
Buna göre, bulundukları yörelerin doğal koşulları da göz önüne alındığında, aşağıdaki göllerden hangisinde, suların kapladığı alanın yaz ve kış mevsimleri arasında en çok değişme göstermesi beklenir?
A) Beyşehir gölü B) Van gölü
ÖSS-2001
Yeryüzündeki göl sularının tuzlu, tatlı ya da sodalı olmasında aşağıdakilerden hangisinin etkisi yoktur?
Yeryüzündeki göl sularının tuzlu, tatlı ya da sodalı olmasında aşağıdakilerden hangisinin etkisi yoktur?
A)Gölün gideğeninin olup olmaması,
B)Göl çanağının kayaç yapısı
C)Gölün denizden yüksekliği
D)Göle ulaşan akarsuların az yada bol su taşıması
E)Gölün bulunduğu yerin iklim özellikleri
ÖSS-2006
“Yer şekillerinin biçimi iç ve dış kuvvetlerin etkisiyle sürekli olarak değişir.”
Aşağıdakilerin hangisinde iç kuvvetlerin payı en büyüktür?
A) Mağara oluşumunda
B) Kıyı şekillenmesinde
C) Dağ oluşumunda
D) Kayaların ufalanmasında
E) Vadilerin oluşumunda
ÖSS-1981
Yukarıdaki harita, aşağıdakilerden hangisinin dağılışını göstermektedir?
A) Kıvrım dağlarının
B) Deprem alanlarının
C) Yüksek ovaların
D) Ormanların
E) Geniş düzlüklerin
ÖSS-1988
Kömür, çok miktarda bitkisel maddenin, havasız bir ortamda ve basınç altında değişmesi sonucunda oluşan bir kayaçtır.
Buna göre, kömür aşağıdaki kayaç türlerinden hangisine bir örnektir?
A) İç püskürük
B) Dış püskürük
C) Kimyasal tortul
D) Organik tortul
E) Kırıntı (mekanik) tortul
ÖSS-1991
Tektonik depremler yer kabuğundaki kırık hatları boyunca oluşan yer hareketleri sonucunda meydana gelir.
Türkiye’nin jeolojik yapısı göz önüne alındığında, aşağıdaki yerlerin hangisinde tektonik deprem olma olasılığı en azdır?
A) Erzincan ovası
B) Büyük Menderes havzası
C) Bolu - Gerede yöresi
D) Konya ovası
E) Muş - Varto yöresi
ÖSS-1996
A) Kışın, iç kesimlerde don olaylarının uzun sürmesi
A) Kışın, iç kesimlerde don olaylarının uzun sürmesi
B) Kıyı kesimleriyle iç kesimlerde nüfus yoğunluğunun farklı olması
C) Büyük akarsu ağızlarında delta ovalarının bulunması
D) Yol yapım giderlerinin yüksek olması
E) Bitki türlerinin çeşitlilik göstermesi
ÖSS-2004
A) Tarım alanlarının kısıtlı olmasına
B) Kısa mesafelerde sıcaklığın değişmesine
C) Akarsuların derin vadiler oluşturmasına
D) Bitki örtüsünün çeşitli olmasına
E) Büyük göllerin bulunmasına
ÖSS-1997
A)Pamukkale travertenlerinin
A)Pamukkale travertenlerinin
B)Kapıdağ Yarımadası’nın
C)Toros dağları’nın
D)Bafra Ovası’nın
E)Ürgüp yöresindeki peribacalarının
ÖSS-2006