İnsanın gücünü aşan, iç ve dış kaynaklı stresi düzenlemedeki tüm çabalar stresle başa çıkma yollarıdır. Stresle başa çıkmanın temel işlevi; gerilimi azaltmak ve dengeyi sürdürmektir. Stresle başa çıkabilmek için önce varlığını tanımak ve haberdar olmak gereklidir. Amaç stresten uzak bir yaşa sürmek ve etkin bir şekilde mücadele etmeyi öğrenmektir.
Stresle başa çıkmayı etkileyen faktörlerin başında kişisel özellikler, çevresel özellikler ve durumsal faktörler etkilidir. Kimler daha çok stres yaşar?
- Ruhsal ve fiziksel sağlık durumu iyi olmayanlar
- Sorun çözme becerisi yeterli düzeyde olmayanlar
- Egoya fazla yenik düşenler
- Benlik saygısı
- Değerlere yüklenen çeşitli anlamlar
- Motivasyon şekli
- Kişilik özelliği strese yatkın olanlar
Stresle başa çıkarken farkında olmadan bir takım teknikler uygularız. Bunlar savunma mekanizmalarıdır. Savunma mekanizması kullanan birey, stres ve gerilimi azaltmak için bir teknik kullandığının farkında değildir. Bir alışkanlık sonucu olarak geliştirir. Bilinçli olarak kullandığımız stresle başa çıkma teknikleri öğrenme sonucu elde ettiğimiz davranışları içerir. Stresin belirtileri nelerdir?
- Gittikçe artan sigara, alkol ve psikoaktif madde kullanımı
- Stres verici inkar
- Emosyonel patlamalar
- Kolay heyecana kapılma
- Ani davranışlar
- Yetersiz yeme, içme
- Negatif bir tutum
- Çocuksu tepkiler
- Huzursuzluk
- Gereksiz yere riske girme davranışları
Herkes tarafında sevilmeyi beklemek, her zaman mükemmel olmaya çalışmak, olayların her zaman en kötüsünün bizim başımıza geldiğini düşünmek stresle başa çıkmayı zorlaştıran düşüncelerdir. Bu düşüncelerden mümkün olduğunca uzak durmalıyız. Düşmanlık ve kin duyguları baskın olanlar, kendilerine her konuda suç bulanlar, aşırı duygusal tepkiler verenler, ben merkezci olanlar, çocuksu yapısı olanlar ve olayları ya iyi ya da kötü değerlendiren insanlar stres yaşamaya daha yakındır. Stresi bit tehdit yerine bir mücadele olarak algılayan insanlar yaşamın her alanında stresi kontrol edebilirler.
Stresle başa çıkmada ilk adım; stresli hissetmemize neden olan durumların ve stres altında iken hissettiklerimizin farkında varmalıyız. Bunun için kendimize bir takım sorular sorabiliriz.
- Baskı altındayken genellikle ne yapıyorum?
-Kızdığım veya engellendiğim zaman ne yapıyorum?
-Korktuğum zaman ve tehdit altındayken ne yapıyorum?
-Alışkanlıklarıma ne zaman başvuruyorum?
-Stresli davranışlarım beni ve çevremi nasıl etkiliyor?
-Farklı başa çıkma davranışları denemem yararlı olabilir mi?
Stresle başa çıkmak için bu soruların yanıtını bulamayanlar ya da değiştiremeyenler çeşitli motivasyon olma yolları deneyebilir. Yardımcı olacağına inandıklarımı paylaşmak istiyorum.Solunum egzersizleri : Burada amaç bedensel gerilimi azaltarak stresi kontrol altına almaktır. İlk evresi kontrollü soluk alıp vermektir.
-Nefes alma egzersizine başlamadan önce sağ avuç göbeğin hemen altına sol el göğsün üstünde olmalı ve gözler kapatılmalıdır.
-Nefes almadan önce akciğer iyice boşaltılmalıdır.
-Egzersiz tekrarlanmadan önce 4-5 kez normal nefes alınır.
-Diğer solunum egzersizi; Derin ve tam bir nefes alınır ve verilir. İçten birden dörde kadar sayarak yeni bir nefes alınır, nefes tutulur ve tekrar birden dörde kadar sayılır. Nefes ağır ağır verilirken yavaş yavaş birden sekize kadar sayılır. Bu sırada akciğer tamamen boşaltılmış olur. Bütün seans 4 kere tekrarlanır. Yoga:
Uzun süreli düşünüş ve trans oluşturarak kişiyi huzur ve sükunete kavuşturur. Beden üzerinde kontrol sağlamayı amaçlar.Yogadaki temel duruşlar nelerdir?Yoganın genel tipleri ve arasındaki farklar nelerdir? Meditasyon:
Kişi özel ve rahat oturma pozisyonuna girer, mantra adı verilen belirli kelimeleri tekrarlayarak düşüncelerini bir noktaya toplar.
Bu bedensel tekniklere spor ve dengeli beslenmeyi de ekleyebilirsiniz. Bedensel teknikler haricinde zihinsel bir takım teknikler de vardır. Bunlar sizin olumlu düşünceler geliştirmenize bağlıdır.
-Biliyorum başarabilirim, daha önceden de yapmıştım.
-Bu dünyanın sonu değil, elbette düzelebilir.
-Belki başa çıkmanın bir yolu vardır.
-Hemen sonuca gitmek doğru değil
-Elimden geldiği kadar sabırlı olmaya çalışmalıyım
-Herkes benim istediğim gibi davranmayabilir.
Günlük hayatta iş ve okul stresini azaltmak için güvenli bir davranış sergileyip, zamanı iyi kullanarak ve kendimize ufak bir yapılacaklar listesini düzenli olarak tutarsak stresi elimizden geldiğince azaltmış oluruz.