Hamilelik sırasında, gelişen bebek birkaç farklı pozisyona geçmektedir ve doğum yaklaşırken, bazı pozisyonlar diğerlerinden daha güvenlidir. Doğum olmadan hemen önce bebek için ideal pozisyon türü ön pozisyondur. Bu konum da, fetüsün başı yere doğru ve kadının arkasına bakar. Birçok fetüs hamileliğin son aylarında bu pozisyona geçmektedir. Anterior pozisyon aynı zamanda tepe, oksiput anterior veya sefalik pozisyon olarak da bilinmektedir. Anterior pozisyon hamilelikte komplikasyon olasılığını azaltmaktadır. Bu makale de bu ve rahimdeki diğer cenin pozisyonları hakkında bilgiler yer almaktadır. Gelişmekte olan bebeğin anne karnında dört olası pozisyonları vardır ve bunlar aşağıdaki gibidir:
Ön Pozisyon
Fetüsün doğumdan önce olması gereken en iyi pozisyon ön pozisyondur. Fetüslerin çoğunluğu doğum başlamadan önce bu duruma düşmektedirler. Bu pozisyon, fetüsün başının pelvisin içinde, kadının arkasına dönük olduğu anlamına gelir. Fetusun sırtı kadının karnına doğru dönük olur. Bu pozisyon, fetüsün başının içeri girebileceği ve üst kısmının serviks üzerine bastırabilmesi anlamına gelmektedir. Bu, doğum sırasında açılmasını teşvik etmektedir. Doktor veya ebe, sol oksiput anterior veya LOA olarak hafifçe sola ve sağ oksiput anterior veya ROA olarak hafifçe sağa doğru olan bir fetusu tanımlayabilmektedir.
Arka Pozisyon
Arka pozisyon da arka arkaya pozisyon olarak bilinmektedir. Burası fetüsün başının aşağıya dönük olduğu ve sırtlarının kadının sırtına dayandığı yerdir. Bu pozisyonda, fetusun başını sokması zor olabilir, bu da pelvisin en küçük bölümünden geçmeyi zorlaştırmaktadır. Bu, ön konumdan daha yavaş ve daha uzun bir doğuma yol açabilmektedir ve ayrıca bir sırt ağrısına da neden olabilmektedir. Anne, yatak istirahatinde olduğu gibi oturmak veya uzanmak için uzun
zaman harcıyorsa, fetüsün bu pozisyonda olması daha muhtemel bir durumdur. Fetüsün vücudunun arkası önden daha ağırdır, bu nedenle hamile kadın, hareket etmelerini istedikleri yöne eğilerek fetusu ideal pozisyona getirmeye teşvik edilmektedir.
Enine Pozisyon
Enine pozisyonu, fetusun uterusta yatay olarak uzanmasıdır. Çoğu fetüs, doğum sürecine giren
hafta ve günlerde bu konumda kalmamaktadır. Eğer fetüs doğumdan hemen önce enine yatarpozisyonda ise sezaryen doğum gerekli olmaktadır. Sezaryen doğum olmadan, göbek kordonu prolapsusu olarak bilinen acil tıbbi risk vardır. Göbek kordonu prolapsusu meydana geldiğinde, kadın göbek kordonunu doğum kanalında bebeğin önüne iletir.
Makat Pozisyon
Makat pozisyonu, kadının pelvisinde fetüs aşağı inmek yerine baş yukarı kaldığı zamandır. Farklı tür makat pozisyonları vardır ve bunlar aşağıdaki gibidir:
• Frank makat: Bu pozisyonda, fetüsün bacakları, bedenlerinin önünde dik olarak uzanır, böylece ayaklar yüze yakın olur.
• Komple makat: Bu pozisyonda, fetüsün bacakları vücudunun önüne geçtiğinden dolayı ayaklar kalçalarına yakındır.
• Ayak makası: Bu pozisyonda, fetüsün altından bir veya iki ayağına asılı durur. Kadın vajinal doğum yaptıysa, önce bir ya da her iki ayak çıkar.
Fetüsün makat pozisyonunda kalmasının nedenleri vardır. Bu nedenler aşağıdaki gibidir:
• Fetusu çevreleyen çok fazla veya çok az amniyotik sıvı
• Rahim fibroidleri
• Düzensiz şekilli bir uterus
• Rahimdeki çoklu fetüsler
Hamile biri ikiz taşıyorsa, fetüsün biri ön veya arka pozisyonda olabilirken, diğer fetüs makat pozisyonunda olabilmektedir. Fetüsün rahim içindeyken yukarıdaki makat pozisyonlarından herhangi birinde olması güvenlidir. Bununla birlikte, doğum başladığında cenin hala makat pozisyonda ise bazı riskler vardır.
Bebeğin Hangi Pozisyonda Olduğu Nasıl Anlaşılır?
Fetüsün hangi pozisyonda olduğunu bulmanın en iyi yolu doktor veya ebe ile konuşmaktır. Hamileliğin ikinci ve üçüncü trimesterlerindeki her randevuda doktor veya ebe, fetusun pozisyonunu kontrol etmek için kadının karnını hissetmelidir. 35-36 haftalık randevuda, fetüsün anterior veya posterior pozisyona geçtiğini kontrol ederler. Doktor, muayeneden sonra fetüsün doğru konumda olup olmadığından emin değilse, ultrason taraması yapmaktadır. Kadının fetusun evde hangi pozisyonda olduğunu da söylemesi mümkündür. Fetus sırt sırta veya arka pozisyondayken hamilelik yumruları ezik olabilmektedir. Ayrıca kadın göbeğin ortasındaki tekmelerin farkına varabilir ve bazı kişiler de göbeklerinin çevresinde girinti görülmektedir. Fetus ön pozisyondayken, kadın kaburgaların altında daha fazla tekme hisseder. Göbek düğmeleri de patlayabilir.
Pozisyonlar Nasıl Değiştirilir?
Çoğu fetüs 36 haftaya kadar baş aşağı pozisyona döner. Eğer fetüs 36. haftada makat pozisyonunda ise, doktor veya ebe bir dış sefalik versiyon (ECV) önermektedir. ECV, doktor veya ebe fetusun elle çevirmeye çalışacağı bir prosedürdür. Bu prosedür için, uterusu gevşetmek için ilk önce kadının eline küçük bir iğne sokarlar. Ellerini hamile kadının karnının dış kısmında kullanarak doktor veya ebe, fetusu nazik bir pozisyondan enine bir pozisyona, sonra baş aşağı bir pozisyona yavaşça hareket ettirirler. Bazı fetüsler 36 hafta sonra kendi başlarına, bazıları da doğum sırasında kendiliğinden dönmektedirler. Bazı kişiler belli pozisyonlara geçmeyi, bitkisel ilaçları almayı ve makattaki bebeklerin daha uygun doğum pozisyonuna dönmelerine yardımcı olmak için özel egzersizler yapmayı önermektedirler. Ancak, bu yöntemlerden herhangi birinin işe yaradığını ispatlayacak güvenilir bir kanıt bulunmamaktadır. Kişi bu ilaçları veya teknikleri denemek isterse, önce bir doktora danışmak hayati önem taşımaktadır.
Bebek hamilelik boyunca farklı pozisyonlarda yer almaktadır. Hamileliğin son birkaç haftasında bebeklerin çoğu, vajinal doğum için en iyi pozisyon olan anterior pozisyonda olurlar. Bebek doğumdan hemen önce enine ya da makat pozisyonundaysa, doktor ya da ebe doğum sırasında kadının ve bebeğin güvenliğini sağlamak için tıbbi müdahalelerde bulunurlar.
Kaynakça:
nct.org.uk
my.clevelandclinic.org
tommys.org
biomedcentral.com
acog.org
Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu