-
(bkz: bilim dili)
-
bir ülkede kanunla (genellikle anayasa) ülkenin devlet işleyişinde, yazışmalarda, varsa ülkenin sisteminde, "zorunlu eğitim"in dili olarak kullanılmasına hükmedilmiş dildir. bu genellikle toplumun çoğunluğunu oluşturan kitlenin anadili olur. ülkenin tarihsel koşulları ve siyasi yapısı gereği birden fazla resmi dil olabilir (hindistanda ingilizce ve 20 küsur resmi dil mevcuttur). mesela bildiğim kadarıyla kanada'da hem ingilizce hem fransızca resmi dildir. sovyetler biriliği'nde de her sovyet cumhuriyetinin hem yerel dili hem de rusça resmi dil idi. genel eğitim hem rusça hem de o ülkenin milli dilinde (azerice, türkmence, gürcüce gibi) yapılırdı.
bununla birlikte resmi dili ülkede konuşulan anadillerin çeşitliliği nedeniyle bunların hiç biri olmayıp, geçmiş sömürgecilerin dili olabilen ülkeler de mevcuttur, liberya, hindistan, güney afrika cumhuriyeti*, fildişi sahili* gibi.
-
resmi dil ile ülkede yaşayan değişik halkların kendi anadillerinin mevcudiyeti ve kullanımı her zaman ciddi sorunlar ve tartışmaları da beraberinde getirmiştir. günümüzde batı ülkelerinde*, sosyalist ülkelerde* ve tarihsel olarak tebanın/vatandaşların çok dilliliği ve kültürel çeşitliliğinin tanındığı diğer ülkelerde* bu sorunlarla ilgilli ulaşılmış uzlaşma, ülkenin resmi dili ve/veya çoğunluğun konuştuğu diller dışında kalan yerel anadillere 5 düzeyde (naçizane kendi sınıflandırmam) hak ve özgürlük tanımıştır.
1- günlük hayatta kullanım (bunun engellenmeye çalışılması, teknik imkansızlığı, yol açtığı mağduriyet ve oluşturduğu tepki nedeniyle en ciddi insan hakları ve güvenlik sorunudur dil meselesiyle ilgili olarak).
2- yazılı, sesli ve görsel medyada kullanım (ana dil sahibi halkın kendi dilinde kitap gazete basma, internet sitesi açma tv ve radyo yayını yapma hakkı, türkiye'de bu hak yazılı basın yayını için 1990'ların başından beri mevcuttur, 2002 den beri de tv radyo yayınına izin yasal düzeyde verilmiş uygulama sadece trt yayınlarıyla mümkün olmuştur).
3- anadil eğitimi, özellikle çoğunluk dilinin, dillerinin ve resmi dilin kullanım yaygınlığı ve genel eğitim nedeniyle yerel dilleri kullananların, özellikle çocuklarının ana dillerini unutmamaları, öğrenmeleri ve genel olarak bu dillerinin kullanım dışı kalmaması için bu halklara tanınmış hak, çoğunlukla devlet bütçesinden destekle verilen bir imkandır. ülkemizde yerel dillerin öğrenimi özel kurslar aracılığıyla bu dilleri kullanan halk mensupları ve isteyen herkes için yasal olarak tanınmış bir haktır.
4- verilen hizmetlerde yerel dillerin kullanımı. devletin verdiği sağlık, güvenlik, adalet, belediye gibi hizmetlerde çeşitli nedenlerle resmi dili bilmeyen vatandaşlara, bu vatandaşların dilinde hizmet vermesi. hastanelerde, kamu kurumlarında mahkemelerde tercüman bulundurulması gerekliliği ispanyolcanın nüfus içinde yaygınlaşması sonucu bazı abd eyaletlerinde kanunla zorunlu kılınmıştır.
(uygulamada getireceği mali yükler nedeniyle problemlidir, ancak hiçbir eğitim almadığı için resmi dili bilmeyen birinin temel hakları olan sağlık hizmeti veya adil yargılanma, adaleti arama haklarından mahrum kalmaması için reddedilmesi de problemli olan bir haktır. partik çözüm bir yerel dilin çokça konuşulduğu ve/veya bu tip hizmete çok ihtiyaç duyulan yerlerde kamunun, yerel yönetimlerin hassasiyet göstermesidir. bu hakkın kullanımı veya hizmetin verilmesi ile kullanılan bu ikinci, üçüncü yerel dilin resmi dil olarak tanınması ayrı şeylerdir.)
5- anadilde eğitim. ülkede her etnik topluluğun, yani var olan ve dikkate değer nüfus sahibi her ana dil sahibi halkın kendi dilinde tarih matematik ya da felsefe eğitimi alması.
(ülkenin kültürel ve dilsel çeşitliliğinin yaşatılması ve bu konuda hakların güvenceye alınması kadar önemli olan ulusal bütünleşme, kültürel entegrasyon, ekonomik, idari ve bilimsel verimlilik için zararlı olacak, ülkenin değişik kültürlerinin mensupları arasında yabancılaşmayı ve iş hayatında hakim dilin bilinme oranını ve düzeyini düşüreceği için eşitsizliği artıracak olduğunu sanıdığım bir politika tercihidir. federatif veya dev devletler birlikleri şeklinde bir yapısı olmayan devlette, bir çok batı ülkesinde de (ispanya örneği dışında bilmiyorum) tanınmış bir hak değildir. yine de ülkemizde lozan anlaşmasıyla hakları belirlenmiş halklar (ermeniler, yahudiler ve rumlar) anadilde eğitim almaktadır.
-
resmi yazışmalarda kullanılan dildir. advanced olanı, genellikle edilgen çatılı, tercihen geniş zaman kipli fiiller kullanılarak elde edilebilir. iyi kullanan daha iyidir. siklememek güç göstergesidir.
-
bu kavramın tarihi olsa olsa ikiyüz yıldır, bilemedin ikiyüzyirmibir.
-
-
türkiye'de olanının kanımca arapçaya çevrilmesi ihtiyaçtır artık. yeni vatandaşlarımız bir yana taksim'de bile sokakta konuşulanları anlayamıyorum artık. karpuz kabuğu düşürmek gibi olmasın ama....
-
(bkz: dil resmi)
-
dil çok önemli bir konu.
varoluş sebebinden tut, kültürüne edebiyatına kadar giden sosyolojik ve antropolojik tespitler yapmak mümkün. üzerinize milliyetçi oklarla saldıran bir mahalle dolusu insana durun hele çok dilli ülkelerde resmi dil birden fazladır 3 tane ülke söylesem ufkunuz açılır demek işe yaramaz muhtemelen. çünkü başka bir dilde konuşmak için 200 km güneye gitmen gerek, çünkü burası türkiye burada bu dili konuşacaksın diye 2016 da fikir ürettiğini zanneden organizmaya anlatacağın şey havanda su dövmekten hallice olacaktır.
bir türk olarak yine de izah etmeye çalışayım. yani ben anadilimde bu ülkede eğitim alabiliyorum, zerre de sikimde olmaz ama insanlığım zarar görür, demokratlığıma gölge düşer diye izah edeyim, izah derken yeni bir şey değil, onlarca yıldır anlatılan, ısrarla anlaşılmayan, kafalarınız alsın diye tekrar tekrar anlatılan şeyleri sırf acaba nöronlarda ufak bir kıpırdama olur mu ümidiyle tekrar izah edeyim:
bm üyesi 113 ülkede birden fazla resmi dil var.
http://blog.milliyet.com.tr/…ri/blog/?blogno=268861
isviçrede 4 resmi dil var:
almanca (%73,2),
fransızca (%23,1),
italyanca (%6,1),
romanşça (%0,7)
ülkenin %1 i bile etmeyen roman halkının dilini resmi dil kabul etmişler ve isviçre büyüyememiş, toprak bütünlüğünden tut, üniter yapı felan tüm rezil olmuş. milli gelir türkiyeden bile düşük, demokrasisi yerlerde, hukuk ihlalleri, faili meçhuller filan gırla. tek bir markaları bile yok dünya pazarında.
aynı zamanda 26 ayrı kantondan oluşuyor bu götelek ülke.
lan her kantonun ayrı başkenti resmi dili var. yeminle bölmüşler canım ülkeyi
https://tr.wikipedia.org/…ki/İsviçre'nin_kantonları
yeni zelanda misal
ingilizce (%95,9)
maorice (%4,2)
yeni zelanda işaret dili (%0,6)
yerli halkın dilini geçtim salaklar, işitme engelli çocukların geliştirdiği işaret dilini bile resmi dil yapmışlar. yeni zelandayı biliyorsunuz müslüman bir afrika ülkesi. refah seviyesi etiyopyaya yakın.
bulgaristanda türklerin ana dilde eğitim hakkını 91 yılında anayasa değişikliği ile tanıdılar. orada da sizin kafanızda yaşayan, "türkler siktirsin gitsin, türkçe konuşmak istiyorsan 50 km doğuya gideceksin arkadaşım" diyen ırkçı bulgarlar vardı elbette.
amerikada california eyaletinde ehliyet sınavına türkçe girebiliyorsunuz. burası amerika defol git diyen yok mu? var elbette. trump kafası her yerde. ırkçılık, milliyetçilik, defolup gitsinler, şöyle davranmıyorlarsa siktirsinler edebiyatı, dünyanın her yerinde var. hatta insanoğlunun yerleşeceği yeni gezegenlerde de olacak. oraya ilk yerleşenler gezegeni sahiplenip sonradan gelenleri saf olmamakla suçlayacak, bu gezegende şu dil konuşulur, konuşmayan 3 ışık yılı öteye gidip orada konuşsun filan diyecek.
insan ilginç bir varlık vesselam.
resmi dil bir ülkenin ana dilini belirliyor. ancak sorun şu ki türkiyenin resmi dili yok. anayasada yazan tabir şu: "türkiyenin dili türkçedir"
bu da ülkemizde yaşayan süryani, kürt, ermeni, rum, arap, çerkes, laz halkları için kendi dillerini yaşama ve yaşatmada, korumada, eğitimini almada sorunlar yaşanmasına sebep olabiliyor. ben dilimi konuşuyorum banane başkalarının dil sorunlarından demek içinizde bir yerlerde yüzleşmek istemediğiniz başka tarihi gerçekleri veya çarpıtmaları rahatsız ediyor muhtemelen.
resmi dil beraberinde anadilde eğitim sorununu da getiriyor. ülkemizde 10 milyon ukraynalı (bu arada ukraynada bile 3 resmi dil var: rusça, moldovca, ukraynca) kız yaşasaydı. ve dilimiz neden okullarda okutulmuyor deselerdi, çok haklısınız bağyan hemen hallediyoruz derdiniz. çünkü derdiniz insan olmamanız.