Independent Türkçe için 2 Aralık Cumartesi günü Rus basınında yer alan haber ve analizleri derledik:
Kommersant:
Kommersant muhabiri Nataliya Portyakova’nın haberi özetle şu şekilde:
Ateşkes uzun yaşamayı emrediyordu
İsrail ve Hamas yeniden savaşa dönüyor
İsrail ile radikal Hamas hareketi arasındaki ateşkesin son derece sallantılı olduğu ortaya çıktı. Cuma sabahı erken saatlerde, 7 günlük ateşkesin sona ermesinin ardından İsrail Savunma Kuvvetleri, anlaşmaların bozulmasından Hamas'ı sorumlu tutarak Gazze Şeridi'ndeki düşmanlıkların yeniden başladığını duyurdu. Filistin hareketi karşı suçlamalarda bulunarak İsrail şehirlerine saldırılara yeniden başladı.
(…)
Sadece birkaç gün önce İsrail askeri kaynakları, operasyonun bir sonraki aşamasının Gazze'nin güney bölgelerinin, özellikle de Hamas liderliğinin üslendiği Han Yunus'un temizlenmesini içereceğini açıkça söyledi.
Ve cuma günü, IDF'nin açıklamasının hemen ardından, İsrail'in bölgeye yönelik ilk hava ve topçu saldırılarından biri Han Yunus'u vurdu.
Ancak bundan kısa bir süre önce İsrail ordusu, şehrin "tehlikeli bir savaş bölgesi" olduğu ve sivillerin daha güneyde, Mısır sınırından çok da uzak olmayan Refah şehrine gitmeleri gerektiği yönünde uyarıda bulunan broşürler attı. Ancak görgü tanıklarının ifadesine göre Refah da İsrail'in saldırılarından kurtulamadı.
(…)
Gazze'deki Hamas’a bağlı Sağlık Bakanlığının verdiği bilgiye göre askeri hareketlerin başlamasından sonraki ilk üç saat saatte 32 kişi hayatını kaybetti. Saat 17.00 civarında ise 109 kişinin öldüğü açıklandı.
Uluslararası siyaset bilimci Yelena Suponina'ya göre, üçüncü ülkelerin arabuluculuk çabaları büyük olasılıkla yeni bir ateşkes ve Filistinli mahkumlar için rehine değişimiyle sonuçlanacak.
Suponina, Kommersant'a şöyle konuştu:
"Ancak ateşkes gerçekleşirse kısa ömürlü olacak çünkü İsrailliler uzun vadede oynamak niyetinde ve düşmanlıkları yeniden başlatacak."
Suponina, sözlerine şunları ekledi:
"Hamas'ın altyapısını zayıflatmak ve bu radikal grubu Gazze Şeridi'nde iktidardan uzaklaştırmak gibi hedefler değişmeden kaldı."
İzvestiya:
Prohor Dorenko imzalı haber-analiz özetle şu şekilde:
Ateş rejiminin geri dönüşü: Hamas ile İsrail arasındaki ateşkes neden kesintiye uğradı?
Peki anlaşmanın son 7 gününde neler başarıldı?
İsrail-Filistin çatışmasındaki 7 günlük operasyonel duraklama (insani ara -ed.n.), Hamas'ın girişimiyle sona erdi. IDF (İsrail Savunma Kuvvetleri) temsilcisi Anna Ukolova İzvestiya'ya konuştu. Ukolova’ya göre İsrail Savunma Kuvvetleri, savaşın başında kendisine verilen görevleri yerine getirmeye devam edecek. Ancak Filistin direnişi ateşkesin ihlaline herhangi bir müdahalede bulunduklarını reddediyor ve insani duraklamanın devam etmesi için müzakerelere geri dönülmesi çağrısında bulunuyor. Gazze Şeridi'ndeki durumun nasıl gelişeceği ve ateşkes sırasında arabulucuların çabalarının nelere yol açtığı İzvestiya'nın haberinde yer alıyor.
Sabah saldırısı
Savaşın 56. günü olan 1 Aralık'ta Gazze Şeridi'nde uzun süren insani ateşkesin ardından çatışmalar yeniden başladı. Sonuç olarak, İsrail'in Filistin yerleşim bölgesine yönelik bombardımanı nedeniyle 100'den fazla kişinin öldüğü zaten biliniyor. Buna karşılık, arabulucular (Katar ve Mısır) ve uluslararası kuruluşlar taraflara derhal ateşkes çağrısında bulunuyor.
(…)
Katar'ın muazzam arabuluculuk çabalarına rağmen, çatışmanın tarafları arasındaki anlaşmanın daha sonra uzatılması sağlanamadı; ancak Doha, yeni bir anlaşma üzerinde çalışmanın devam ettiğini doğruladı.
Filistinliler ile İsrailliler arasındaki müzakereler devam ediyor. Katar Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, "Ateşkesin sona ermesinin hemen ardından düşmanlıkların yeniden başlamasından derin üzüntü duyduğumuzu ifade ediyoruz. Ateşkesin sağlanması için üzerimize ne gerekiyorsa yapacağız" denildi.
Genel olarak 7 günlük ateşkes sırasında İsrail tarafı, intikamcı duygularını aktif bir şekilde vurgulayarak, bu sürenin sadece geçici ve zorunlu bir önlem olduğunu, asıl amacın Hamas'a son vermek olduğunu belirtti.
Başbakan Binyamin Netanyahu'nun ofisi tarafından yapılan açıklamada, "İsrail Hükümeti, rehinelerimizi serbest bırakmak, Hamas'ı ortadan kaldırmak ve Gazze'nin İsrail halkı için bir daha asla tehdit oluşturmamasını sağlamak gibi savaşın hedeflerine ulaşmaya kararlıdır" denildi.
(…)
Oryantalist ve siyaset bilimleri adayı Roland Bijamov, İzvestiya’ya yaptığı açıklamada, yakın gelecekte, en azından bir yıl içinde, çeşitli anlaşmaların sonuçlandığını, ateşkes yapıldığını ve ardından düşmanlıkların yeniden başladığını göreceğimizi söyledi.
Bijamov'a göre İsrail, Filistin hareketini şeytanlaştırma politikası izliyor. Benyamin Netanyahu liderliğindeki mevcut İsrail hükümetinin, bir örgüt olarak Hamas'ı yok etmenin yanı sıra Gazze Şeridi'ndeki direniş hareketini itibarsızlaştırmayı amaçlayan politikasını güçlü bir şekilde sürdüreceğine inanıyor.
Ateşkesin sonuçları
Hamas ile İsrail arasındaki 7 günlük ateşkes sırasında yüzlerce kişi serbest bırakıldı: kadınlar, çocuklar ve gençler. Katar ve Mısır'ın arabuluculuk çabaları sayesinde çok sayıda yabancı uyruklu da serbest bırakıldı.
Çatışmanın tarafları, müzakereler sonucunda 24 Kasım'da ateşkes konusunda anlaşmaya vardı. Filistin’in, "üç Filistinliye bir İsrailli" formülüne göre, İsrail hapishanelerindeki 150 kadın ve genç karşılığında 50 kadın ve çocuğu serbest bırakma sorumluluğunu ilk aşamada üstlenmesi gerekiyordu. İsrail hükümeti, Hamas'la, düşmanlıkların birkaç gün süreyle durdurulmasını da içeren anlaşmayı onayladı. Karar, bakanların çoğunluğunun oyu ile alındı, üçü de aleyhte oy kullandı.
İzvestiya muhabiri Ksenia Loginova’nın haber-analizi özetle şu şekilde:
Beklenmeyen bir yerde: Gazze'deki durumla ilgili yeni barış girişimleri ortaya çıktı
ABD pozisyonunu yumuşatırken, Çin anlaşmazlığı çözmek için bir plan önerdi
Amerika Dışişleri Bakanı Antony Blinken, İsrail ile Hamas arasındaki savaşın başlamasından bu yana dördüncü kez Ortadoğu'ya gitti. Başlangıçta Washington Gazze Şeridi'ndeki askeri harekâtı kesin bir şekilde destekledi, ancak son zamanlarda ABD ateşkesin yenilenmesi ihtiyacından ve çatışmadan bir çıkış yolu bulunmasından giderek daha fazla söz etmeye başladı. Diğer ülkeler de geride kalmıyor ve Filistin-İsrail anlaşmazlığının çözümüne yönelik girişimlerde bulunuyor. Detaylar İzvestiya'nın haberinde.
Pozisyonun yumuşatılması
ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, The Washington Post'ta, "Başkan Joseph Biden sürekli olarak İsrail'in kendisini savunma ve Hamas'tan gelecek yeni saldırıları önleme hakkını, hatta yükümlülüğünü teyit etti. Aynı zamanda İsrail'in kendisini nasıl savunduğu da önemli. Hamas'ın zulmünden ya da Gazze Şeridi'ndeki ciddi insani krizden Filistinli siviller sorumlu değil. Onlar onun kurbanları. Her çatışmada sivillerde olduğu gibi, Filistinli sivillerin de hayatları korunmalıdır” sözleriyle, bakış açısını dile getirdi.
Blinken’a göre gıda, su, ilaç, yakıt ve diğer gerekli insani yardım akışının artırılması gerekiyor. Amerikalı diplomat, "Bu, Filistin vatandaşlarının zarardan uzak durabilmeleri gerektiği anlamına geliyor. Bu, insani yardım alanlarını korumak için mümkün olan her türlü önlemin alınması gerektiği anlamına geliyor. Bu, bu amaçlar doğrultusunda insani duraklamaların dikkate alınması gerektiği anlamına geliyor” diye açıkladı.
Ayrıca Blinken, Gazze Şeridi'ndeki insani krizin ele alınmasının, "milliyeti, etnik kökeni, yaşı, cinsiyeti ne olursa olsun her sivil hayatın eşit derecede değerli ve eşit derecede korunmaya değer olduğu inancı da dahil olmak üzere en derinden benimsenen ABD ilkeleriyle tutarlı olduğunu" da sözlerine ekledi. ya da inanç” diye açıkladı.
(…)
Daha önce Amerikan yayın organındaki gazeteciler, dünya kamuoyunun Gazze Şeridi'ndeki sivil ölümleri karşısında şok olduğu bir dönemde Washington'un İsrail'i desteklemesi nedeniyle kendisini zor durumda bulduğunu yazmıştı. NBC News, kaynaklara atıfta bulunarak, ABD'nin "uluslararası toplumun Ortadoğu çatışmasına ilişkin tutumuna yönelik eleştirileri nedeniyle izole edilmekten korktuğunu" da bildirdi.
Dolayısıyla ABD yönetimi İsrail'in meşru müdafaa hakkını hâlâ tanıdığını söylüyor ancak Gazze'deki sivil nüfusun ihtiyaçlarını vurguluyor.
(…)
Tutumlar değişiyor
Bu arada dünyanın dört bir yanındaki ülkeler derhal ateşkesin yanı sıra, tam teşekküllü bir Filistin devletinin kurulması gerektiğini ilan ediyorlar. Moskova, 7 Ekim'den bu yana birçok kez, mevcut gerilimin Ortadoğu ihtilafının hiçbir zaman çözülememesinden kaynaklandığını söyledi.
Avrupa Birliği'nde olup bitenlere karşı tutum değişmeye başladı. Başlangıçta Avrupa Komisyonu yalnızca İsrail'i destekliyordu, ancak geçen hafta Avrupa diplomasisi başkanı Josep Borrell, Financial Times'da yayınlanan makalesinde Filistin-İsrail ihtilafındaki siyasi miyopluğa son verilmesi çağrısında bulundu. Bundan önce de dünyanın 20 yıldır bu çatışmayı çözmek için hiçbir şey yapmadığını ifade etmişti.
(…)
30 Kasım'da Çin Dışişleri Bakanlığı, Filistin-İsrail anlaşmazlığının çözümüne yönelik 5 maddelik planını sundu.
İlk olarak (5 maddelik planın ilk maddesi – ed.n.) Pekin, düşmanlıkların kapsamlı bir şekilde durdurulması ve savaşın sona erdirilmesi ihtiyacını vurguluyor; çatışmanın taraflarının bir an önce güçlü ve sürdürülebilir bir insani ateşkes kurması gerektiği kaydedildi.
İkinci maddede Pekin, uluslararası insancıl hukukun ihlal edilmesine son verilmesi gerektiğini ilan ederek sivillerin etkili bir şekilde korunması çağrısında bulunuyor. Üçüncü madde insani yardım sağlama sorununa ayrılıyor.
Dördüncü madde, Çin diplomatik arabuluculuğun genişletilmesi çağrısında bulunuyor. Özellikle BM Güvenlik Konseyi'nin bölge ülkelerinin ve bölgesel örgütlerin rolüne büyük önem vermesi, BM Genel Sekreteri ve sekreteryasının arabuluculuk çabalarına destek vermesi gerektiği vurgulanıyor.
Siyasi çözüm arayışına ayrılan son paragrafta (beşinci madde), durumdan çıkış yolunun "İki Halk İçin İki Devlet” planına dönüş ve başkent Doğu Kudüs'te 1967 sınırlarına dayalı bağımsız bir Filistin devletinin yaratılmasından söz ediliyor.
Buna ek olarak ÇHC, daha yetkili, geniş ölçekli ve etkili bir uluslararası barış konferansının toplanması çağrısında bulunuyor.
Çin anlaşmaya varma fırsatını hissediyor
Oryantalist, Moskova Devlet Üniversitesi Asya Ülkeleri ve Asya Ülkeleri Enstitüsü müdürü M.V. Lomonosov ile Tarih Bilimleri Doktoru Alexei Maslov, İzvestiya'ya yaptığı açıklamada, Pekin'in fikrinin tarafların müzakere masasına oturması olduğunu ve bunun için ilk adımın her iki tarafta da tam ateşkes olduğunu kaydetti.
Sinolog Alexei Maslov, Çin'in hâlâ bu topraklarda bağımsız bir Filistin devletinin kurulması gerektiğine ve bunun sonucunda iki devlet (İsrail ve Filistin) arasında müzakerelerin yürütülmesi gerektiğine inandığını açıkladı.
Maslov, "Şi Cinping, doğrudan veya dolaylı olarak bu ulusların herhangi birinde gerçekleştirilecek herhangi bir soykırıma karşı defalarca güçlü bir şekilde seslerini yükseltti” dedi.
Maslov, Pekin'in mevcut koşullar altında bunun teknik olarak nasıl yapılabileceğini henüz söylemediğini de sözlerine ekledi. Siyaset bilimci, ikinci ve üçüncü noktanın Çin'in sorunun çözümüne yardımcı olabilecek tüm tarafların katılacağı bir konferans düzenlenmesinden yana olduğunu söyledi.
M.V. Lomonosov’a göre, Çin'in Filistin-İsrail çatışmasına ilişkin planının Rusya-Ukrayna çatışmasına ilişkin plandan farklı olmadığını anlamak gerekiyor: önce ateşkes, sonra müzakerelerin başlatılması.
Lomonosov, "Bu bağlamda Çin'in fikri şikayetleri sıfırlamak ve müzakerelere yeniden başlamaktır. Ancak bu plan aslında pek aktif olarak desteklenmiyor. Bir özellik daha var: Çin'in prensip olarak hem İsrail hem de Filistin ile tarihsel olarak iyi ilişkileri vardı. ÇHC onlarla çok ciddi mali işbirliği yaptı. Analist, Pekin'in eski bağlarını kullanarak bir anlaşmaya varma fırsatını hissettiğinden emin” diye konuştu.
Uzman ayrıca durumun hızlı bir şekilde çözülmesinin Çin için önemli olduğunu da kaydetti.
Lomonosov, "Çin'in mali çıkarları oldukça büyük olduğundan, Orta Doğu'ya deniz yoluyla 'İpek Yolu' tedarikinin ve petrol ve gaz tedarikinin kesintiye uğratılmasının yanı sıra bu bölgede Çin kültür merkezlerinin açılması da dahil, bu nedenle Pekin bunu istiyor. Her şeyi mümkün olan en kısa sürede çözün" ifadeleriyle sözlerini tamamladı.
© The Independentturkish