1 NEMATODA: NEMATODLAR (Yuvarlak solucanlar) Genel özellikler1. Vücutları segmentlere ayrılmamış ve silindir şeklindedir2. Vücut yüzeyleri kütikülle örtülüdür.3. Yalancı bir vücut boşlukları vardır ve ağızla başlayıp anüsle biten bir sindirim sistemleri blunur.4. Ayrı eşeylidirler.5. Üreme, sinir ve boşaltım sistemleri vardır.6. Yaşam döngülerinde: yumurta( ovipar, ovovivipar ve vivipar)- larva( 4 dönem)- erişkin dönemleri vardır.7. Vücut dıştan içe doğrua. Renksiz, hücresiz, ölü kütikül tabakasıb. Kütikül tabakasını salgılayan hipodermisc. Kas tabakasıd. Yalancı vücut boşluğu ve iç organlar yer alır
2 Nematodlar insan vücudunda nerelere yerleşir? Sindirim sistemiİnce bağırsakKalın bağırsakDolaşım sistemiDeri ve deri altı dokularındaPlevra, periton, perkardial boşluklar
5 Yapı Erişkini krem, beyaz renkte Ön uçta üç dudak var İki uca doğru incelen vücut kütikül ile kaplıErkek cm uzunluğunda, 3-4mm çapındadır. Arka ucu karın yüzüne doğru kıvrılmıştır. Arka uçta çiftleşmeye yarayan iki spikül bulunur. Üreme organı testis, vas deferens ve atar kanaldan oluşur.Dişi cm uzunluğunda 5mm çapındadır.Arka uç konik sonlanır. Vulva vücudun arkasının önündedir.Vulva civarında genital girdle denilen bir daralma bulunur. Genital organlar, vulva ve vagina dışında çifttir. Over, oviduct, seminal reseptakulum ve uterustan oluşur.Bir dişinin içinde 27 milyon yumurta bulunabilir.
7 Yapı Yumurtaları ovipardır. Yumurtaları iki tiptir Döllenmiş DöllenmemişYumurtanın kabuğu dıştan içe doğru şu tabakalardan oluşura.Protein tabakasıb.Membrana lucidac.Askarosit veya lipoidal vitellin zar
17 Epidemiyoloji Dünyada kozmopolit bir dağılıma sahiptir. Altyapının gelişmediği, insan dışkısının gübre olarak kullanıldığı yerlerde daha sık görülür(%80).Irk ve eşeyin etkisi yoktur,Anaerop koşullarda ve 37 C de yumurta içinde embriyo gelişmez.
18 İmmunolojiLarvalara karşı bir bağışıklık gelişirken, erişkinlere karşı gelişmez.Enfekte kişilerde Ig E artar.Peritona ve diğer organlara giden askarislerin etrafında granulom oluşması hücresel bağışıklığa bağlıdır.
19 Klinik belirtiler ve Patoloji Askaryoz iki temel grupta incelenir1.Larval askaryoz2.Erişkin askaryozuBağırsak askaryozuBağırsak dışı askaryoz
20 PatogenezLarvalar karaciğer ve akciğerden geçerken bazı hastalık belirtilerine yol açarlar.Akciğerde löffler pnömonisi oluştururlar.Duyarlı kişilerde astım benzeri nöbetler görülür.Kanda eozinofillerin sayısı artar.
21 Erişkin ince bağırsakta yerleşir. Dişi bazı durumlarda, mideden geçip, yemek borusu yoluyla ağızdan, burundan, dış kulak yolundan gelebilir.Dişi parazit dar kanallara girmeye meyillidir(safra kanalı, pankreas kanalı, apandis gibi).Bağırsak askaryazında klinik belirtilerin şiddeti parazit sayısı ile ilişkilidir.Göbek etrafında ağrıİştah sapmasıİshalAğızdan salya akması, burun kaşıntısıDilde papillaların belirgin hale gelmesiDeri döküntüleriBağırsak tıkanmaları
22 Bağırsak dışı askaryazda, Dişinin ağız, burun…gibi yerlerden çıkmasıSolunum yoluna girmesi, ölümle sonlanabilir.Pankreasa girebilir.Safra kanalına ve keseye girmesiBağırsak delinmesi sonucu peritona geçmesiApandise girip apandisit yapmasıArteria pulmonalis kökünde, kalbin sağ ventrikülünde, beyin tabanında da ascarise rastlanmıştır.
23 Tanı Erişkin parazit Dışkı incelemesi Yumurta her zaman saptanabilir mi?
25 Ascaris lumbricoides, the large roundworm of humans Ascaris lumbricoides, the large roundworm of humans. In the foreground is a pile of Ascaris worms collected from people living in a small village in the south of India. The worms will mainly have come from children.
26 Korunma Toprakla temasın azaltılması Yiyecek ve içeceklerin iyi yıkanmasıAltyapının iyileştirilmesiİnsan dışkısının gübre olarak kullanılmasının önlenmesi
27 Çengelli solucanlar ve oluşturdukları parazitoz
28 Ancylostoma duodenale Necator americanus Ağız kapsüllerinde kesici plak ve dişlerin bulunuşuErkeklerde arka uçta kaburgalı bir çiftleşme kesesinin bulunuşu ile diğer nematodlardan ayırt edilirler.Yurdumuzda doğu karadeniz ve doğu akdeniz bölgelerinde görülür.
29 Ancylostoma duodenale Erişkin pembe, beyaz renktedir. Ağız kapsülünde 2 çift diş bulunur.Erkek 8-11mm boyunda mm enindedir. Spikül 2mm boyundadır. Kuyruk uçlarında kaburgalarla desteklenmiş çan şeklinde çiftleşme kesesi bulunur. Bursa kopülatriks denilen bu yapı 3er kaburgalıdır.Dişi 10-15mm boyunda ve 1mm enindedir.Yumurtalar 60/40 µm büyüklüğündedir. İçlerinde 6-8 blastomer bulunur.Erişkin 6-8 sene yaşar
30 Necator americanus Erişkinin ağız kapsülünde iki kesici plak vardır. Erkek 5-10 mm boyunda ve 0.5mm enindedirSpiküller 1mm kadardır.Çiftleşme kesesinin sırt kaburgası iki dala bölünmüştür, her dal da iki dalcığa ayrılır.Dişi mm boyunda ve 0.5mm enindedir.Yumurtalar 70/40 µm dir. A. duodenale’ye benzerErişkin 4-5 yıl yaşar.
41 Tedavi A.duodenale için, bephenium hydroxynaphthoate N.americanus için, etilen tetraklorürMebendazole, AlbendazoleSemptomatik tedavi
42 Korunma Çıplak el ve ayaklarla toprakta çalışılmamalı, Altyapı iyileştirilmelidir.
43 Strongyloides stercoralis İnsan vücudunda sadece partenogenetik dişisi bulunur.Özgür yaşayan ve parazit olan nesilleri vardır.Parazitik nesilde 3mm uzunluğunda mm çapında dişi bireyler görülür.İnsan vücuduna deriden girer. Bulaşmayı sağlayan evrim dönemi (infektif dönem) filariform larvalardır.Bulaşma topraktan larvaların deri yoluyla alınmasıyla veya otoenfeksiyonla yine deriden olmaktadır.
48 epidemiyolojiBu parazitoz güney Asya, Afrika, tropikal Amerika ve Avrupanın belli bölgelerinde görülür.Dağılımda, çevre sıcaklığı, nem oranı ve toprak yapısı önemli rol oynar.Yurdumuzdaki durumu henüz tam belirlenmemiştir.
49 Klinik belirtiler Larvalarla ilgili olan Deride Larva currensAkciğerde öksürük, hemopteziBağırsaktaki parazitle ilgili olanUzun süreli ishalKarın ağrısıZayıflamaAteşKas ağrılarıSepsiseozinofili
51 TanıDışkı ve balgam direkt incelemeHarada- mori kültürseroloji
52 Tedaviİmmun yetersiz konakta ve normal konakta mutlaka tedavi edilmelidir.Tedavide,Thiabendazol, albendazol kullanılır.Korunma çengelli solucan infeksiyonlarındaki gibidir.
53 Trichostrongylus türleri Koyun, keçi gibi hayvanların bağırsaklarında yaşarlar, ancak zaman zaman insanın ince bağırsağında da yerleşebilirler.Kozmopolit bir dağılımları vardır.Yurdumuzda hem insanlarda hem de hayvanlarda görülür.Erişkinleri 4-6 mm uzunluğundadır.Bulaşma filariform larvaların ağızdan alınmasıyla olur.
56 İran, orta-doğu ülkeleri, Rusya, Kuzey Afrika ve uzak doğu ülkelerinde sık rastlanır. İnce bağırsakta travmatik etki oluşturur.Başlıca belirtiler anemi ve zayıflıktır.Tanısı dışkı incelemesi ile olur.Tedavide çengelli solucan ilaçları kullanılır.Korunmada, larvaları bulunduran bazı ot ve bitkilerin iyi yıkanarak veya pişirilerek tüketilmelidir.
57 Trichinella türleri T. spiralis T. nativa T. pseudospiralis T. nelsoni T. britovi
58 T. spiralis erişkini insanın ince bağırsağında, larval dönemi ise kaslarda yerleşerek hastalık oluşturur. Bu nedenle bazen doku nematodları arasında da ele alınabilir.İnsan bu parazit için hem son hem de ara konaktır.Dişi 3-4 mm uzunluğundadır. Vivipardır.Erkek 1.5 mm uzunluğundadır.Arka ucunda yalancı bursa denilen papillalar bulunur.
60 EvrimDişinin doğurduğu larvalar dolaşımla çeşitli organlara dağılır; miyokardium,beyin…..fakat çoğunlukla çizgili kaslara yerleşirler.En sık olarak diyafragma, kaburgalar arası, dil, boğaz gibi bölgelerde bulunur. Kaslarda oluşan bu kist içindeki larva yıllarca canlı kalabilir, çoğunlukla 6-11 ayda kalsifiye olur.İnsan, bu larvaların bulunduğu domuz etlerini çiğ veya iyi pişmemiş olarak yediğinde enfekte olur. 48 saat içinde olgunlaşırlar ve çiftleşerek dişi bir hafta sonunda larva doğurmaya başlar.
65 Klinik belirtiler Kuluçka süresi ort. 9 gündür Erişkinlerin ve larvaların bağırsakta yerleşmesi akut enterit, baş ağrısı, bulantı ve kusmaya neden olur. Dışkı bol ve suludur.Larvaların dokulara yerleşmesiyle yüzde ve diğer bölgelerde ödem görülür.Anjin, bronşit, pnömoni, plevra ve periton yangıları, deride döküntüler,kanda eozinofili, kas ağrıları görülür.
66 Tanı Kas biyopsisi tanıda en güvenilir yöntemdir Tedavide thiabendazol ve diethylcarbamazine kullanılırKorunmada her tür çiğ et yemekten kaçınılmalıdır.
71 E. vermicularis halk arasında kıl kurdu ya da oksiyur diye bilinir. Monoksen bir parazittir ve insana özgüdür.İnsanın kalın bağırsağında yaşar (özellikle çekum ve rektum bölgesinde)
72 YapıVücudu örten kütikül ön uçta genişler(alae), ağız üç dudakla çevrilidir.Erkek 3-6 mm boyunda, eni ise 1mmden azdır. Spikül tekdir.Dişi 8-13 mm uzunluğundadır,arka ucunda 2mm uzunluğunda kıl gibi ince bir uç vardır.Dişi ovovivipardır, uterusunda binlerce yumurta bulunur.Dişi bağırsak içine yumurtlamaz,anüsten çıkarak perianal bölgede yumurtlar.
75 Bulaşma Otoenfeksiyon, Kirli parmaklar, yiyecek ve içeceklerle, Retroenfeksiyon
76 Klinik belirtiler ve patogenez Belirtiler parazitin sayısı ile doğru orantılıParazit bağırsak çeperi ve peritona girebilir.Giriş yerlerinde sekonder enfeksiyonlar oluşturabilir.Bu parazitle ilgili; pelvik peritonit, over enfeksiyonları, karaciğerde granülom oluşumu bildirilmiştir.Apandisit oluşturabilir.
77 Klinik belirtiler ve patogenez Sindirim sistemi belirtileriAnüs-burun kaşıntısı (gece artan)Rektit (ıkıntı, ağrı, sık sık gelen dışkılama isteği)İştah sapmasıKarın ağrısıİshalZayıflama…..
78 Klinik belirtiler ve patogenez Sinir sistemi belirtileri;Burun kaşıntısı,Diş gıcırdatmaUyku düzensizlikleri,Gece korkuları,Öksürük nöbetleri,İşitme ve görme kusurları
79 Klinik belirtiler ve patogenez Ürogenital sistem belirtileriVulva ve üretra kaşıntılarıGece işemesi(Enüresis nocturna)İçeri giren parazit üretrit, vulva-vaginit, metrit görülebilir.Asemptomatik bakteriüri
80 Klinik belirtiler ve patogenez Deri belirtileriKan tablosunda değişiklikler (Anemi ve Eozinofili)
90 yapı Erkek, 3-4,5 cm uzunluğundadır. Dişi 3.5-5 cm uzunluğundadır. Ovipar olan dişi, içinde larva oluşmamış yumurta yumurtlar.Vücudun ön tarafı ince, arka tarafı daha kalındır.Konak bağırsak boşluğuna bırakılan yumurtaların günlük sayısı kadardır.
93 Yumurta limona benzer, 50-55/22-23 mikron boyutlarındadır. Kabuğu düz, kalın sarı kahverengi veya kırmızı renktedir.İki uçta renksiz tıkaçlar bulunur.Yumurtalar doğada uygun koşullarda bekledikten ve içinde larva geliştikten sonra enfektif olur.
95 Epidemiyoloji Trikuriyoz dünyanın hemen her yerinde görülür. Yumurta içinde larva gelişimi nemli ortamda gün sürer.Ascaristen daha az görülür, çünkü dişi daha az yumurta yumurtlar.
96 Klinik belirtiler ve patoloji Kalın bağırsakta kolonda ve epitelin altında yerleşir.Sekonder etkenler etkili olabilir.Peritona kadar ilerleyip peritonit yapabilir.Apandise girerse apandisit yapabilir.Rektumda yerleşmişse ve sayı fazla ise, rektumda ödem ve prolapsus ani görülebilir.Karın ağrısı, kusma,kabızlık,iştahsızlık ve dizanteri görülür.
97 Klinik belirtiler ve patoloji Özellikle çocuklarda,Dizanteri, kronik kolitMalnütrisyon, gelişme geriliği, anlama yeteneğinde bozukluklarÇomak parmak ve hipokromik anemiKolon yangısı, eozinofili