Harvard Tıp Okulu’nda bulunan Howard Hughes Tıp Enstitüsü araştırmacısı Davir Reich’in öncülüğündeki yeni bir araştırmaya göre, tarihöncesi insanlardan elde edilen antik DNA’nın analizi, 45.000 ilâ 7.000 yıl önce Avrupa’daki dramatik popülasyon değişiminin bir resmini çizmektedir.
Nature’da 2 Mayıs 2016 yayınlanan, tarihöncesi insan popülasyonlarındaki iki büyük değişikliği ortaya çıkaran yeni genetik veri, yaklaşık olarak 19.000 yıl önce son Buzul Çağı’nın sonuyla bağlantılıdır. Buz tabakası çekilince, Avrupa’da güneybatıdan gelen tarihöncesi insanlar yeniden yayıldı (örn. İspanya). Sonra, yaklaşık olarak 14.000 yıl önce gerçekleşen ikinci bir vakada, güneydoğudan gelen popülasyonlar (örn. Türkiye, Yunanistan) ilk insan gurubunu yerinden ederek Avrupa’nın içine yayıldı.
Reich, arkeolojik çalışmaların, modern insanların yaklaşık olarak 45.000 yıl önce Avrupa içine sürüldüğünü gösterdiğini ve arkeolojik kayıtların Neandertal aletlerinin ortadan kalkmasının Neandertallerin ölümüyle alakalı olduğunu açıkladı. Araştırmacılar, ayrıca Buzul Çağı döneminde -25.000 ve 19.000 yıl önce arasında en yoğun zirvesine ulaşarak yaklaşık 12.000 yıl önce sona eren uzun bir dönem- İskandinavya ve Kuzey Avrupa’dan Kuzey Fransa’ya ulaşan tüm yolların buzullarla kaplı olduğunu bilmekteydi. Buz tabakaları 19.000 yıl önce çekilmeye başlamış olup tarihöncesi insanlar Kuzey Avrupa’ya tekrar yayıldılar.
Ancak bu çalışmadan önce, 45.000 ilâ 7.000 yaşında, bu dönem zarfında insan popülasyonunun nasıl göç ettiği ve nasıl evrildiğini anlamaya imkan tanımayan genomik verileri mevcut, tarihöncesi Avrupalı modern insana ait sadece dört örnek bulunmaktaydı. Reich, “Sadece dört örnek ile Avrupa tarihinin bu geniş dönemini canlandırmayı denemek dört durağan görüntü ile bir filmi özetlemeye çalışmak gibidir. 51 örnek ile, her şey değişir; göç hikâyelerini takip edebiliriz; zamanla dinamiksel değişikliklerin inandırıcı hissini duyumsayabiliriz” diyor; “Ve gördüğümüz şey bir popülasyon tarihinin, iklimin dramatik bir şekilde ve tek seferde değiştiği son 7.000 yıl içinde, birden fazla dönemde ve büyük ve dramatik bir şekilde gerçekleşen göç hareketlerinden daha az karmaşık olmadığıdır.”
Reich genetik verilerin, 37.000 yıl öncesinden başlayarak tüm Avrupalıların Buzul Çağı boyunca devamlılığını sağlayabilmiş tek bir yerleşimci popülasyondan gelmiş olduğunu gösterdiğini söylemektedir. Yerleşimci popülasyon, Avrupa’nın farklı bölgelerinde bazı köklü kollara sahipti, bunlardan birisi Belçika’dan bir örnek ile temsil edilmektedir. Reich, bu kolun 33.000 yıl önce Avrupa’nın pek çok bölgesinde yer değiştirmiş gibi görünmekte olduğunu, ancak 19.000 yıl öncesinde bir popülasyonun Avrupa çapında bu kolu yeniden yaygın hale getirmekle alakalı olduğunu açıkladı. Bu soyun gözlenen en erken örneğine dayanarak, bu popülasyonun Buzul Çağı’nın doruğa ulaşmasından sonra günümüz İspanyasının güneybatısından yayıldığını düşünmek mantıklıdır.
İkinci olay, araştırmacıların 14.000 yıl önce yaşananları tespit etmiş olmasıdır. Reich, “Avrupadaki yeni bir popülasyon devrini görüyoruz ve bu dönemde doğudan göç görülmektedir, batıdan değil.” diye açıkladı. “Oldukça farklı genetiklerin Avrupa boyunca yayıldığını ve daha önce burada yer alan güneybatı insanlarının yerlerinden olduğunu görüyoruz. Bu insanlar, tarım gelene kadar binlerce yıl varlıklarını sürdürdüler.”
Ayrıca araştırmacılar, 45.000 yıl önce dolaylarında Avrupa boyunca yayılmış olan modern insanların Neandertaller ile bazı kaynaşmalarının meydana geldiğini tespit etti. Tarihöncesi insan popülasyonları Neandertal DNA’sının yüzde üç ilâ yüzde altı oranını içermekteydi, ancak bugün pek çok insan bunun sadece yüzde ikisine sahiptir. Reich “Neandertel DNA’sı, modern insan için hafif bir toksiktir” açıklamasını yapmıştır ve bu çalışma doğal seçilimin Neandertal soyunu ortadan kaldırdığını kanıtlamaktadır.
Kaynak: Phys
Çeviren: Bünyamin TAN