Kan kusma (Hematemez) nedir?
Kan kusma yaşamı tehdit eden bir durum olduğunu gösterebilir. Bu nedenle kusmanın neden meydana geldiğinin derhal belirlenmesi esastır. Solunum sisteminden yani akciğerlerden, bronşlardan, trakeadan ve gırtlaktan gelen kanın ağızdan çıkışına hemoptiziveya kan tükürme denir. Mideden gelen veya kusulan kana ise hematemez denir. İkincisi mide suyu ile karıştığından hem daha fazla miktarda, hem de sindirilmiş olduğundan koyu renkte yani kahve telvesi görünümündedir. Üst gastrointestinal sistem ise mide, ağız, boğaz, yemek borusu ve ince bağırsağın ilk bölümünü içerir. Üst gastrointestinal sistemdeki kanamalar, kan kusma ile sonuçlanmaktadır. Bazen kan kusma ile burun kanaması ve akciğerden gelen kanın birbirinden ayırt edilmesi zor olabilir. Kan kusmaya neden olan şartlar gizli de olsa dışkıda kan görülmesine de neden olabilir.
Peptik ülser veya yırtık kan damarlarının kanamasının adresinin üst gastrointestinal sistem (ağız, yemek borusu, mide ve üst ince bağırsak) olması kan kusmanın en sık görülen bir nedenidir. Kusmuk kanı parlak kırmızı olabilir ya da siyah veya koyu kahverengi gibi kahve telvesi görünebilir. Hematemezde kusulan kan, eğer kırmızıysa kanamanın çok yeni olduğu düşünülmelidir. Şayet kanın rengi kahve telvesi gibi kahverengi ise bu kanın midede bir süre kaldığı anlamına gelir. Midedeki kan HCl’nin (mide asidi) etkisiyle kahve telvesi görünümü kazanır. Dikkat ediniz ki eğer kan kusma durumunda ayakta iken baş dönmesi, hızlı ve yüzeysel nefes alıp verme, bulantı, bulanık görme ya da soğuk, rutubeti, soluk cilt gibi şok işaretleri varsa vakit kaybetmeden bir acil servisten yardım isteyiniz. Yardım gelmesini beklerken, olabilirse, o kimseyi bacakları yüksekte yatar durumda tutunuz. İç kanama olan bölgeye (biliniyorsa) bir buz torbası konulabilir, ancak sakin ve sessiz kalması sağlanmalıdır. Susuzluktan şikâyet etse bile, hiçbir şey yemeye içmeye kalkışılmamalıdır.
Kan kusmanın nedenleri nelerdir?
Kan kusmanın çeşitli nedenleri vardır. Örneğin, kusma çok güçlü olduğunda ya da çok uzun süre devam etmesi durumunda boğaz veya yemek borusundaki küçük kan damarlarında yırtılmaya neden olabilir. Bu da tükürük ya da kusma durumunda kan görülmesine neden olabilmektedir. Diğer nedenler şunlar olabilir:
- İnce bağırsağın ilk bölümü, yemek borusu ya da midedeki ülserlerin kanaması
- Özofagus varisleri veya mide varislerinin kanaması
- Gastrointestinal kan damarlarındaki bir kusur
- Mide ve bağırsak enfeksiyonları (gastroenterit)
- Özofagus iltihabı (özofajit)
- Mide veya yemek borusunun tahrişi veya erozyonu
- Kan yutma(örneğin burun kanamasından sonra kanın yutulması)
- Mide veya yemek borusu tümörleri
- Akut karaciğer yetmezliği
- Alkolik hepatit, Pankreatit
- Aspirin
- Siroz
- Duodenit, Gastrit
- Mallory-Weiss yırtığı (aşırı kusmaya bağlı yemek borusu yırtığı)
- Steroid olmayan anti-enflamatuvar ilaçlar (ağrı kesiciler)
- Pankreas kanseri, Mide kanseri, Özofagus kanseri
- Portal hipertansiyon
- Uzun süreli veya şiddetli kusma
Bebeklerde ve küçük çocuklarda da bazı nedenlerden ötürü kan kusma oluşabilir. Bunlar:
- Doğum kusurları
- Kan pıhtılaşma bozuklukları
- Süt alerjisi
- Nesne yutulması
Evde bakım
Tüm durumlar önemli bir tıbbi sorun sonucu olmayabilir. Ama gene de bir tıbbi değerlendirme olmaksızın ne olduğunu bilmek zordur. Bu nedenle derhal tıbbi yardım alınması faydalı olacaktır. Ne zaman kan kusma oluşursa acil servise gidin. Bu gibi durumlar genelde acil tıbbi değerlendirme gerektirir.
Sizi muayene edecek doktor size bazı sorular yöneltecektir. Bu sorulardan bazıları:
Kusma ne zaman başladı?
Daha önce hiç kan kustunuz mu?
Ne kadar kan kusma meydana geldi?
Kan ne renkti? (Parlak kırmızı veya kahve telvesi gibi?)
Herhangi bir yeni burun kanaması, ameliyat, diş tedavisi, kusma, mide problemleri, öksürme veya ağır problemleriniz oldu mu?
Başka ne gibi belirtileri var?
Hangi ilaçları kullanıyorsunuz?
Alkol ve sigara içiyor musunuz?
Yapılabilecek olan testler şunlardır:
Kan testleri(Tam kan sayımı, kan biyokimya testleri, kan pıhtılaşma testleri, karaciğer fonksiyon testleri)
Özofagogastroduodenoskopi (Endoskopi)
Rektal(makattan) muayene
Kanı kontrol etmek için mideye burundan boru gönderilmesi
Akciğer grafisi
Kan kusmada tedavi
Kişi eğer çok kan kustu ise bu, acil müdahaleye gerek olduğu anlamına gelmektedir. Bu durumda tedavi şunları içerebilir:
Kan transfüzyonu
Bir damar yoluyla ile sıvı gönderilmesi
Mide asidini azaltmak için ilaçlar,
Şayet kanama durdurulamıyorsa cerrahi operasyon gerekebilir.
Kan kusmanın birçok nedeni bulunmaktadır. Yukarıda sayılan nedenler düşünüldüğünde sorunun kaynağı ne ise ona göre tedavi seçenekleri uygulanmalıdır. Ciddi kan kusma vakalarında vakit kaybetmeden iç hastalıkları doktorunuzu ziyaret ediniz.