Bronşit, akciğerlerinize hava taşıyan kanalın(bronş tüpleri) iltihaplanıp şişmesi durumudur. Hırıltılı öksürük ve aşırı mukus üretiminin olması sonuçlarındandır.
Kronik bronşit: Bu bronşit türü, en az iki yıl boyunca yılın üç ayı devam eden ve balgam üreten tahriş edici öksürük olarak tanımlanabilir. Solunum yolları iltihabı ya da hastalığına bağlı olarak öksürük ve enfeksiyon oluşumu, çok fazla sigara dumanına maruz kalma ya da içici konumda olmaktan kaynaklanabilir. Kronik bronşit, hava akımı obstrüksiyonuna neden olabilir ve sonrasında obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) altında gruplanır.
Akut bronşit: Akut ve kısa süreli bronşitler daha yaygındır ve genellikle viral bir enfeksiyon kaynaklıdır. Akut bronşit atakları ve kötüleşmesi sigara tüketimiyle ilişkilidir. Akut bronşit 10 14 gün kadar sürebilir ve belirtilerini 3 haftaya kadar devam ettirir. Göğüs nezlesi olarak da tanımlanır ve kronik bronşit gibi kalıcı etkileri yoktur.
Belirtileri dolayısıyla bu iki hastalık birbirine çok benzerdir. İki rahatsızlıkta da ateş, öksürük, halsizlik, göğsünüzde bir ağırlık hissedersiniz ve bazen bronşit zatürrenin evrelerinden biri olarak gelişir.
Benzerliklerin dışında, iki hastalığın durumu ve koşulu birbirinden farklıdır. Öncelikle, bronşit bronş tüplerine bağlıdır, fakat zatürrenin etkileri alveollerde ya da akciğerlerdeki hava keselerinde görülür. İkincil olarak, zatüre belirtileri genellikle daha kötüdür. Ayrıca, zatürre özellikle yaşlı insanlar veya diğer savunmasız bireyler için hayati risk taşıyıcı bir rahatsızlıktır.
Akut bronşit genellikle viral bir enfeksiyondan kaynaklanır, ancak bazı durumlarda bakteriyel enfeksiyonlardan da kaynaklanabilir. Soğuk algınlığı ve grip, viral enfeksiyonlara örnektirler.
Kronik bronşit genellikle sigara kullanımına bağlı olarak gelişir, ancak her zaman etken sadece bu değildir. Ayrıca ikinci bir elden dumana, hava kirliliği, toz ya da zehirli gazlara maruz kalmadan da kaynaklanabilir. Eğer aile geçmişinizde bronşit, astım, alerji ya da gastroözofageal reflü hastalığı (GERD) mevcutsa, sizde olma riski de artmaktadır.
Akut ve kronik bronşit içinde, belirtiler şunları içerebilir:
Kronik bronşit, tekrarlayan nöbetlerle iki yıl içinde en az 3 ay öksürük üretimine devam eder. Belirli periyodlarda belirtileriniz çok nüksedebilir, belirli zamanlarda iltihabınıza göre azalabilir.
Virus veya bakteriye bağlı enfeksiyondan kaynaklı olduğundan, akut bronşit bulaşıcı olabilir. Kronik bronşit ise uzun dönemli bir tahrişi içerdiğinden bulaşıcı değildir.
Göğüs röntgeni: X-ray, zatürre veya farklı bir durumunuzun olup olmadığını öksürüğünüzün yapısına göre belirlemeye yardımcı olur. Eğer düzenli sigara tüketiciyseniz ya da belirli bir dönem kullandıysanız, bu önemli bir saptamadır.
Balgam(mukus) testi: Akciğerlerinizden sökülen bir çeşit balgam(mukus) tipidir. Antibiyotikle düzelebilecek bir hastalık durumuna sahipseniz, bu test yapılmaya uygundur. Ayrıca, balgam testi alerjileri analiz etmek için de kullanılabilir.
Pulmoner fonksiyon testi: Bu test esnasında, spirometre denilen cihazla; ne kadar havayı akciğerlerinize çekebileceğinizi ve ne kadar hızlı bu havayı akciğerlerinize çekebileceğinizi ölçebilirsiniz. Ayrıca, astım veya amfizem belirtilerini de ölçebilen bir testtir.
Viral bir enfeksiyon kaynaklı oluştuğundan her durumda antibiyotik tedavisi işe yaramayabilir, fakat eğer doktorunuz bakteriyel bir enfeksiyon olduğundan şüphelenirse, kişiye antibiyotik tedavisi önerilebilir.
Diğer ilaç tedavileri:
Öksürük ilacı
Astım ve kronik obstrüktif akciğer hastalığınız(KOAH) var ise, iltihap önleyici inhaler ve başka ilaçlar önerilebilir.
Kronik bronşitiniz varsa nefes terapisi ya da rehabilitesi sizin için değere sahiptir. Solunum terapileri; nefes egzersiz programlarıdır. Nefes terapisti size nasıl daha kolay nefes alacağınızı ve bu konudaki egzersiz yapma yeteneğinizi değerlendirecek ve arttırmaya çalışacaktır.
Solunum yolu temizleme cihazları da, mukus ya da balgam temizlemek için ve daha kolay sökmek için kullanılan tedavi yöntemlerindendir.
Akciğerinizi tahriş edecek maddelerden kaçının veya maske takımına dikkat edin. Ev temizleyicileri, duvar boyası gibi kimyasallardan uzak durun.
Nemlendirici kullanın. Sıcak ve nemli hava, öksürüklerin sökülmesine yardımcı olur. Yine de su haznesinde bakteri ve mantar üremesini önlemek için nemlendiriciyi, üretici tavsiyelerine göre temizlediğinizden emin olun.
Eğer soğuk hava öksürüğünüzü şiddetlendiriyor ve nefesinizin daralmasına neden oluyorsa, dışarı çıkmadan önce soğuk hava için yüz maskesi takmaya çalışın.
Belirtiler benzer olduğundan dolayı zatürre ve bronşit rahatsızlıklarının ayrımını yapmak zordur. Şu durumlarda doktorunuza başvurun:
Kronik bronşitiniz/KOAH'ınız varsa, zihinsel ve fiziksel sağlığı geliştiren yaşam tarzı ve aktivite değişikliklerini şu şekilde uygulayabilirsiniz: