Devlet Memurları Kanunu 163. Madde (DMK)
İstisnai Memurluklardan Ayrılanların Durumu
İstisnai Memuriyetlere:
a) Bu Kanuna tabi kurumlardan atanmış olanlar, ayrıldıkları sınıfa dönmek istedikleri takdirde, istisnai memuriyetlerde geçirmiş oldukları süre, bu Kanunda derece terfii için belirtilen esaslara göre girebilecekleri yeni derecenin tayininde normal derece terfii sürelerine karşılık sayılır. Bu gibilerin, derece terfii süresine karşılık sayılan süreden geri kalan kısmı kademe terfiinde dikkate alınır. Bu gibiler, aynı şartlardan faydalanarak, 71. madde hükümlerine uyulmak kaydı ile başka bir sınıfa da girebilirler.
b) Bu Kanuna tabi olmayan kurumlardan atananlar, bu Kanuna tabi kurumlarda bir göreve atanmayı istedikleri takdirde, istisnai memuriyette geçirilen süre (a) fıkrasındaki esaslara göre ve girilecek derecenin sınav veya seçmesini başarmak kaydı ile derece ve kademe ilerlemesine sayılır. Bu gibiler için adaylık hükümleri uygulanmaz.
Devlet Memurları Kanunu 163. Madde Açıklaması
İstisnai memurluktan ayrılanların durumu 163. maddede açıklanmıştır. Bu madde üç bölüm halinde incelenmelidir.
a) İstisnai memuriyetlere, 657 sayılı Yasaya tabi kurumlardan atanmış olanlar, ayrıldıkları sınıfa dönmek istedikleri takdirde, istisnai memuriyetlerde geçirmiş oldukları süre, yasada derece terfi için belirtilen esaslara göre girebilecekleri yeni derecenin tayininde normal derece terfi sürelerine karşılık sayılır.
Bu gibilerin, derece terfi süresine karşılık sayılan süreden geri kalan kısmı kademe terfiinde dikkate alınır. Bu gibiler aynı koşullardan faydalanarak 71. madde hükümlerine uyulmak kaydı ile, başka bir sınıfa da girebilirler. Derece terfii için gerekli olan koşullar 68. maddede sayılmıştır. Bu maddeye göre derece terfii yapabilmek için üst dereceden boş bir kadronun bulunması; derecesi içinde en az üç yıl bulunmuş olması, kadronun tahsis edildiği niteliklere sahip olması, olumlu sicil alması, yarışma ve yeterlik sınavını kazanmış olması gibi koşullar aranmaktadır.
Örneğin, istisnai bir kadroda 4 yıl çalışan bir kimse, bu memuriyetten ayrılarak kendi sınıfına döndüğü takdirde, 4 yıllık süresinin değerlendirilmesi yapılacaktır. Bu değerlendirmede 68. maddede yer alan koşullar mutlaka dikkate alınacaktır.
b) 657 sayılı Yasaya tâbi olmayan kurumlardan, istisnai memuriyete atananlar, bu yasaya tâbi kurumlardan herhangi birinde görev almak istediği takdirde hakkın da birinci fıkra hükmü uygulanacaktır. Yani istisnai memuriyette geçirdiği süre derece terfiinde 68’inci madde koşulları dikkate alınarak değerlendirilecektir. Bunlar hakkında aday memurlarla ilgili yasa hükümleri uygulanmayacağından doğrudan doğruya memurluğa atanacaklardır.
c) Hiç Devlet memurluğu yapmamış olan veya sözleşmeli olarak çalışanların atandıkları istisnai memuriyetten ayrılmaları halinde hiçbir aylık veya başka bir hak talep etme hakları yoktur.
163. maddenin gerek (a), gerekse (b) fıkralarında, istisnai memuriyetlere atananlardan eski görevlerine veya başka bir göreve dönmek istedikleri takdirde hizmet sürelerinin değerlendirileceği hükme bağlanmaktadır. Oysa uygulamada, istisnai bir görevde bulunan kimsenin isteği olmadan görevden alındığı ve müktesebine uygun bir göreve atandığı çok görülmektedir. Bu durumda olanların, istisnai kadroda geçirdikleri sürelerin genel hükümlere göre değerlendirilmesi gerekmektedir.
163. madde, memurun isteğini önkoşul olarak aradığından bu madde hükmünün, görevden alınan istisnai memurlar hakkında uygulanma olanağı bulunmamaktadır. Ancak, bu şekilde istisnai memuriyete 68/B maddesine göre atananların, kazanılmış hak aylıkları herhangi bir işleme gerek kalmaksızın, bu görevde geçirdikleri süreler dikkate alınarak yükseltildiğinden 163. maddenin, 68/B maddesi dışında istisnai memuriyetlere atananlar hakkında uygulanacağını sanıyorum. Aksi halde 68/B’de yer alan hüküm karşısında 163. maddeye gerek yoktur.