Trump: Doğum yoluyla vatandaşlık hakkını kaldırabilirim
ABD anayasasına göre ülkenin sınırları içerisinde doğan herkes ABD vatandaşı olmaya hak kazanıyor. Göçmen karşıtı politikalarıyla eleştirilen ABD Başkanı Donald Trump, bir kez daha bu hakkın kaldırılmasıyla ilgili açıklamada bulundu.
ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray’da gazetecilere yaptığı açıklamada, “Doğumla kazanılan vatandaşlık hakkı konusunu ciddi şekilde inceliyoruz. Sınırı yürüyerek geçeceksiniz, burada çocuğunuz doğacak ve tebrikler, bebek Amerikan vatandaşı. Bu gerçekten çok garip bir durum” dedi.
Geçtiğimiz yıl da yaptığı açıklamada Trump, ABD topraklarında doğan her bebeğin otomatik olarak ABD vatandaşı olma hakkı kazanması uygulamasını çıkaracağı bir kararname ile bitireceğini söylemişti.
Amerikanın Sesi sitesinde yer alan habere göre uzmanlar, bunun Amerika Anayasası’na aykırı olacağı uyarısında bulunuyorlar.
Amerikan İç Savaşı'nın ardından kabul edilen ve Amerika Anayasası’nda yapılan 14. maddeli değişiklik uyarınca siyahi vatandaşlar da dahil olmak üzere Amerika topraklarında doğmak, vatandaşlık hakkı kazanmayı mümkün kılıyor.
Nasıl ortaya çıktı?
ABD Anayasası'nın 14. Maddesi 1868'de ABD İç Savaşı'nın sona ermesinin ardından yürürlüğe girmişti.
Anayasa'nın 13. maddesi 1865'te köleliğe son vermiş, 14. madde ise eski kölelerin vatandaşlık durumunun çözümlenmesi için anayasaya eklenmişti.
14. madde yürürlüğe girmeden önce ABD'de görülen davalarda Afrika kökenli kişilerin ABD vatandaşı olamayacağı hükümleri veriliyordu. Ancak 14. madde bu mahkeme kararlarını geçersiz kılmış ve ABD topraklarında doğan her bireyin ülkenin vatandaşı olma hakkına elde edebilmesini güvence altına almıştı.
BBC Türkçe'nin aktardığı bilgilere göre 1898'de Çin kökenli Wong Kim Ark'ın ABD'ye açtığı dava ise 14. maddenin göçmen ailelerinin çocukları açısından bir emsal olmuştu.
ABD Yüksek Mahkemesi'nde görülen davada, 24 yaşındaki Wong, Çinli bir çiftin çocuğu olarak ABD topraklarında dünyaya gelmesine karşın, ülkeye girişine izin verilmediğini ifade etmiş ve bunun Anayasa'nın 14. maddesine aykırı olduğunu savunmuştu.
Minnesota Üniversitesi Göç Tarihi Araştırma Merkezi Direktörü Erika Lee, "Wong Kim Ark davası, etnik kökeni ya da anne ve babasının göç statüsüne bakılmaksızın ABD'de dünyaya gelen her bireyin ülkenin vatandaşı sayılacağını teyit etmişti" diyor. O tarihten bu yana konuyla ilgili başka bir dava görülmedi.
Trump uygulamayı kararname ile bitirebilir mi?
ABD'li hukukçuların çoğu Trump'ın bir anayasa maddesini Başkanlık kararnamesiyle yürürlükten kaldıramayacağını söylüyor.
Virginia Üniversitesi'nden Anayasa hukukçusu Saikrishna Prakash, "Çok sayıda insanı kızdıracak bir şey yapıyor. Ancak bu iş eninde sonunda mahkemelerde karara bağlanır" diyor ve ABD Başkanı'nın bu konuda kendi başına bir karar alıp uygulamaya geçirmesinin mümkün olmadığını ifade ediyor.
Prakash, federal yetkililerden vatandaşlık statüsü kavramını daha dar bir çerçeve içine yorumlarını isteyebileceğini söylüyor. Ancak bu tutuma da hukuk yoluyla itiraz edileceğini ifade eden Prakash, sürecin Yüksek Mahkeme'ye kadar intikal edebileceğini öngörüyor.
ABD Temsilciler Meclisi'nde Cumhuriyetçilerin lideri konumunda bulunan Paul Ryan da Trump'ın bu konuda tek başına bir karar alamayacağını ifade edenlerden.
Ryan Kentucky radyosu WVLK'ye verdiği mülakatta "Doğum yoluyla vatandaşlık hakkını kararname ile kaldıramazsınız" dedi.
Ancak 'Doğum yoluyla vatandaşlık' (Birthright Citizens) kitabının yazarı Martha S Jones, Twitter'dan paylaştığı mesajda, kaçak yollarla ülkeye girmiş olan göçmenlerin ABD topraklarında doğan çocukları ile ilgili olarak ABD Yüksek Mahkemesi'nin aldığı bir karar olmadığını ifade etti:
"Wong'un anne ve babası yasal yollarla ABD'de bulunan göçmenlerdi. ABD'de ikamet hakları bulunuyordu."
Anayasa hukukçusu Prakash da bu görüşe katılıyor:
"Turist vizesiyle ABD'de bulunan ya da yasadışı yollarla ülkeye girmiş olan kişilerin dünyaya getirdikleri bebekler de otomatik olarak vatandaşlık hakkı elde ediyor. Bugüne kadar 14. madde buna imkân verecek şekilde yorumlandı. Ancak Yüksek Mahkeme'nin bu yönde emsal teşkil edecek bir kararı bulunmuyor."
14. maddeye bir ek yapılması ve yoruma açık noktaların netleştirilmesi için hem ABD Senatosu'nun hem de Temsilciler Meclisi'nin üçte ikisinin onayı gerekiyor.
Türkiye'den ünlü isimler de çocuklarının ABD vatandaşlığına hak kazanmaları için doğumlarını ABD'de gerçekleştiriyordu.