İnternetin Bugünkü Halini Almasını Sağlayan 5 Dava
Bu davalar eğer farklı sonuçlansaydı, çok farklı bir dünyada yaşıyor olabilirdik.
-------------------------------
Faydasıyla zararıyla internet varoluşundan beri hayatımızı, tamamiyle olmasa da büyük ölçüde etkileyen bir oluşum. Kötü yönleri hala tartışılmasına rağmen kullanıcılara sunduğu imkanlar ve özgürlük açısından bulunmaz bir nimet. Tabi ki şu anki halini alması biraz zaman aldı, vardığı son nokta da muhtemelen budur demek çok mümkün değil. İsterseniz internetin şu anki durumuna gelmesini sağlayan kilometre taşı olarak sayılan birkaç davaya göz atalım:
-Yazar notu 1: Bahsi geçen davaların hepsi Amerika Birleşik Devletleri'nde görülmüştür. İnternete yaptılan katkı göz önünde bulundurulunca hak verirsiniz ki başka bir ülkeden bahsetmek pek mantıklı değildir.
-Yazar notu 2: Bu yazı yazıldığı ve/veya okunduğu sırada bu davalar sonucu elde edilen özgürlükçü haklar ülkemizde geçerli olmayabilir. Ülke yönetiminin demokrasi hakkındaki tutumu göz önünde bulundurulduğunda bu durumun neden kaynaklandığını, kimin neye dayanarak böyle bir karar aldığını sorgulamak pek mantıklı değildir.
-
Reno vs American Civil Liberties Union (1997) :
-Bu dava sayesinde online konuşma özgürlüğü korunmuştur.
1996 Şubat ayında amerikan kongresi özellikle çocukları koruma amacıyla internetteki pornografik ve uygunsuz içerikleri düzenleme amacıyla İletişim Ahlakı Yasası ile girişimde bulunur. Yasaya göre herhangi bir kişinin 18 yaşından küçük birine kasten cinsel içerikli herhangi bir görsel veya yazılı içerik göstermesi/göndermesi ve/veya önermesi suç olarak sayılacaktır.
Philadelphia ve New York'taki federal hakimler ve yargıtay oy birliğiyle kararı onar. Ama yargıç John Paul Stevens gibi hukuk adamları hükümetin çocukların korunması için ihtiyatla yaklaşmasını olumlu bulsa da kararın, internetin daha büyük çoğunluğunu oluşturan yetişkinlerin genel olarak konuşma özgürlüğüne olan bir dayatma olduğunu ileri sürer.
Sonuç olarak içerik yaratıcısının herkes olabildiği internetin, gazete, dergi, radyo, tv gibi yazılı/görsel medya unsurları gibi devlet eli tarafından düzenlenmesi ve kontrol edilmesinin mantık çerçevesinde bir hareket olmayacağına karar verilir. Sakıncalı içerikler sonucu zarara uğrayacağı düşünülen kitleler için de koruma amaçlı süzgeç programların kullanılması tercih edilir.
2)Zeran vs America Online, Inc (1998):
-Bu dava sayesinde site sahiplerinin, üyeler tarafından paylaşılan illegal içerikler sebebiyle herhangi bir hukuki işlem görmemesi sağlanmıştır.
1995'te Oklahoma şehrinin bombalanmasından hemen bir hafta sonra AOL'nin umuma açık mesaj panelinde “Oklahoma'yı Ziyaret Edin.. Şu Anda Bir Turizm Patlaması Yaşanıyor!!!” içerikli ve buna benzer duruma ne kadar uygun olsa da rahatsız edici mizahi paylaşımlar yapılmaya başlanır. Ve bilgi için telefon numarasıyla birlikte Oklahoma'da ikhamet eden Kenneth Zeran adlı vatandaşın aranması gerektiği yazılıdır. Daha sonradan yerel bir radyo istasyonu Dj'i tarafından dile getirlmesiyle birlikte olay viral bir şekilde yayılır.
Durumda hiçbir suçu bulunmayan Zeran, genel tehditlerden dolayı FBI'dan koruma talep eder. Radyo kanalını ve AOL' u dava etmesi de pek gecikmez. Bu dava da internet içeriği düzenlenmesi açısından o zaman için çığır açacak bir durumdur. Sonuç olarak “ Herhangi bir internet ve/veya bilişim kanalı sağlayıcısı, onun bir kullanıcısı tarafından paylaşılan içerik tarafından suçlu görülemez.” kararına varılır ve bu karar yasaya eklenir.
Bu davanın aksi halde sonuçlandığına bir anlığına hayal edelim: facebook, twitter, youtube gibi kullanıcı sayıları milyonları aşan sosyal sitelerin her paylaşımı kontrol etmesi için hukuki bilgisi kuvvetli milyonlarca avukatı olsaydı bile, bir gündeki saatler bu paylaşımların hepsini kontrol etmeye muhtemelen yetmezdi.
-
Zippo Co. vs Zippo.com, Inc. (1997)
-Bu dava sayesinde hangi web sitesinin nerenin hangi kanununa göre yargılanabileceği konusunda herhangi bir karışıklık olmamasını sağlaması açısından önemlidir.
Başlığından da anlaşılacağı üzere bu dava çok bilindik çakmak üreticisi Zippo tarafından, isminin kullanılması gerekçesiyle 140.000 üyeli haber sitesi Zippo'ya açılmıştır. Çakmak fabrikası Pennsylvania menşeli olmasına karşın İnternet sitesinin Pennsylvania'da sadece 3.000 kullanıcısı vardır.
Pennsylvania mahkemesi “pasif” ve “interaktif” siteler arasında fark olduğunu öne sürmüştür. Aktif 3.000 üyesi Zippo.com'un interaktif sayılmasına ve eyalet sınırları içerisinde ismini kullanamamasına yeterli olmuştur.
Dava sonucunda bir sitenin pasif, interaktif ve ticari olma durumu ülke genelinde hemzemin kanunlara oturtulmuştur.
Zamanla her ne kadar bu yasanın etkinliği hafiflemişse de günümüze değin uzanan bir çok kanunun oluşmasında etkin bir rol oynamıştır.
-
-
ProCD vs Zeidenberg (1996)
-
-Bu davayla birlikte, kabul ettiğiniz “Kullanım Şartları” ihlalinden suçlu bulunabileceğiniz resmiyet kazanmıştır.
Matthew Zeidenberg adlı bir öğrenci, SelectPhone adlı bir sanal telefon rehberi işlevi gören bir cd alır. Selectphone'un hakları ProCD tarafından korunmaktadır. Programı kurarken “Bu cd'deki bilgilerin para karşılığı kullanılması yasaktır.” ibaresi geçen kullanım şartları sözleşmesini kabul eder ve buna rağmen bilgileri SelectPhone'un talep ettiği ücretin biraz aşağısına internetten paylaşmaya başlar.
Amerikan yasalarına göre telefon rehberleri herhangi bir telif hakkıyla korunamaz. Dava sürecinde de Zeidenberg'in en büyük savunması bu olmuştur: telif hakkı alınamayan Bir şey herhangi bir telif hakkıyla korunamaz. Fakat mahkeme Zeidenberg'i suçlu bulur.
Sonuç olarak kayda geçer ki online olarak da olsa kabul ettiğiniz her sözleşme aleyhinizde delil olarak kullanılabilir.
-
Perfect 10, Inc vs Amazon.com, Inc
Bu dava, Google Görsel arama gibi internet servislerinin varolmasını sağlamıştır.
Hustler yetişkin içerikli dergilerinin bir kolu olan Perfect 10, benzer içerikle basılı ve online olarak hizmet veren bir dergidir. Bazı internet siteleri Perfect 10 rızası olmadan, telif hakları yasasını ihlal ederek bazı görsel içerikleri kendi sitelerinde kullanmaya başlarlar ve doğal olarak dava edilirler.
Fakat bu dava sırasında Perfect 10 avukatları, Amazon ve Google gibi arama motorlarının kanunen yasak olarak kullanılan görsellerin arama sonuçlarında gösterilmesinin suç kapsamına girdiğini iddia ederler. Ama temyiz sonucunda görsel arama hizmetlerinin kamuya büyük bir hizmet sağladığı düşünülerek davanın düşmesi kararına varılır, her ne kadar bir firmanın satışlarını etkilemesi sözkonusu olsa da.
Kaynak: http://www.theverge.com/