Direktör Ali Bey (1844-1899)
Tanzimat I Dönem Edebiyatı sanatçısı; Tiyatro, mizah, seyahat, sözlük yazarı ve çevirmeni
Tanzimat Dönemi tiyatro yazar ve mütercimlerindendir. Ali Bey, 1844'te İstanbul'da doğmuştur. "Kapu Kethüdalarından Yusuf Cemil Efendi'nin oğludur. Babasının 1863 Eylül'ünde «Şam ve Halep ve Urfa Sancağı Kapu Kethüdalıği»na atandığı belgelerden anlaşılmaktadır. Kethüdalığın Tanzimat yıllarındaki görevi, illerle hükümet merkezi arasındaki haberleşmeyi sağlamaktır".[1]
Ali Bey oldukça iyi bir eğitim görmüş özel hocalardan ders görerek devrin en iyi Fransızca bilen şair, yazar ve mütercimlerinden birisi olmuştur. [2] ( Bkz: Tanzimat Dönemi Çevirmenleri ve Çeviri Eserleri ).
Âli Bey, küçük yaşta Fransızcayı iyi düzeyde öğrenmiş olması sayesinde pek çok memuriyetlerde bulunmuştur. Fransızca bildiği için Babıâli Tercüme Odasına memur oldu. Düyunu umumiye müfettişliğiyle doğu illerimizi ve Irak’ı dolaştı. Sıhhiye Meclisi üyesi, Karantina başkâtibi (1873) oldu. [3] Müfettiş, mutasarrıf, vali olarak Irak, Varna, Elâzığ, Trabzon bölgelerini dolaşmıştır. Trabzon valiliği görevini (1890-1893) arasında yapmıştır. [4]
«Direktör Ali Bey» lâkabı ile anılmasının sebebi de bu memuriyetleri içerisinde Düyûnu Umumiye Direktörlüğünde bulunmuş olmasındandır. İki defa bu görevi yürüten Ali Bey ikinci defa bu görevine geldikten sonra ölümüne kadar da bu görevde kalmıştır. Zamanında Ali Bey adında bir şairin daha olmasından dolayı ve o şairden Ali Bey’i ayırt etmek için ona Direktör Ali Bey denmiştir. [5]
Ali Bey, tiyatroculuktan dolayı meslektaşı olduğu Tehodor Kasap'ın yayımladığı «Diyojen» adlı mizah gazetesine yazdığı mizahî yazılar, tiyatro çalışmaları ile tanınmış daha ziyade tiyatro ile ilgilenmiş tiyatro oyunlarının yazımında olduğu kadar tiyatro oyunlarının sahnelenmesinde ve idare edilmesinde de çalışmalar yapmıştır. Teodor Kasap'ın çıkardığı Diyojen dergisinden başka Çıngıraklı Tatar ve Hayal dergilerinde de yazıları çıkmıştır. Gedikpaşa Tiyatrosunda yazdığı ve çevirdiği oyunlar oynanırken, oyuncularla yakından ilgilenmiş, Güllü Agop'a diksiyon dersleri vermiştir.[6] Gedikpa-şa Tiyatrosu’nda tiyatronun sahibi Güllü Agop Eıendi’ye yardım edip oyuncuların dilinin ve sahne tekniğinin düzelmesinde büyük rol oynadı.
Diyojen’in «gölge etme, başka ihsan istemem» sözünü dilimize tercüme eden Ali Bey, bu sayede de Tehodor Kasap’ın Diyojen dergisine de isim babalığı yapmış olmaktadır.
İstanbul'da öldü (3 şubat). Mezarı Anadolu Hisarı'nda Göksu mezarlığında, babasının yanındadır. Mizah, gezi yazıları, roman çevirisi ve sözlük çalışmaları olan Ali Bey’in yazmış olduğu Şiirleri de vardır.[7]
Ali Bey tiyatroculuğu kadar önemli mizah ustasıdır. Oyunlarını da bu yüzden hep komedi tarzından seçmiştir. Bu yönüyle Edebiyatımızdaki ilk mizah ustalarından birisi olarak dikkat çeker. LEHÇET-ÜL HAKAYIK adlı sözlük şeklinde düzenlenmiş bir eserinde bile Ali Bey kelimeleri mizah yoluyla açıklamış, böylece insanlığın ve kendi devrinin kusurlarını eleştirmiştir. Bu eser, kitap halinde yayınlanmadan önce Diyojen Dergisi’nde çıkmıştır. İstibdat Devrinde yazmış olmasına rağmen yazdığı mizahi eserlerin önemi daha da anlaşılır. Ali Bey, mizah edebiyatının temelini atmış, birçok yazara ışık tutmuş bir yazarımıdır. Eserlerindeki mizah, sosyal yaşamın aksak taraflarını eleştiren ifade ve üslûp özellikleri taşımaktadır.
Âli Bey; Tanzimat Tiyatrosu'nda, halk tiyatrolarımızın özelliklerini modern tiyatrolarda uygulamak isteyen bir tiyatrocu olarak dikkat çeker. Onun oyunlarında halk kültüründen ve zevkinden izler vardır. İstanbulda bulunan «Gedikpaşa Tiyatrosu»na çeviri oyunlar hazırlamış Namık Kema ve Tehodor Kasap ile birlikte «Diyojen»e yazılar yazmış, birçok eserin sahneye konulmasına büyük emeği geçmiştir. Tiyatro ve roman çevirmeni olarak edebiyatımızın ilk çevirmenleri arasındadır. Özellikle Tiyatro çevirileri ve adapteleri ile dikkat çekmiştir. Tiyatro dili bakımından Ahmet Vefik Paşa nın izindedir. [8]Ondan farklı olarak, özellikle halk konuşmalarına yaklaşmış, günlük konuşmalardan ve Türk dilini renklendiren pek çok klişe ve deyimlerden de faydalanmıştır.
Tanzimat'tan sonra çıkarılan ilk mizah mecmuası olan Diyojen'de yayınlanan yazıları, Türk mizah edebiyatının o devirdeki en güzel örnekleri olarak kabul edilebilmektedir.
Roman türünde de Çevirmenlik yapan Ali Bey, C. Paul de Cock’tan “Evlenmek İster Bir Adam “adlı romanı Türkçeye çevirmiştir.
Eserleri:
VIP – EDİTÖR VE YÖNETİCİLERE SONA KADAR ÖNEMLİ
VIP – EDİTÖR VE YÖNETİCİLERE SONA KADAR ÖNEMLİ
Değerli arkadaşlar, zaten Edebiyat ve Sanata dair kaynak yazılarımız ile birkaç yıldır Google Türkiye’nin otorite sitesi kabul ediliyorduk. Lakin Google’nin olmasını istediği teknik özelliklere sahip olamıyorduk. Temmuzdan 2018 den beri devam ede...
ÖNEMLİ UYARI
Hızlı ve yeni sunucuya taşındıktan sonra sitemizde gözüken sorunlar veri tabanında yapılan iyileştirmelerin bir kısmının tamamlanması ile giderilmiş, tıklama ve sayaç sorunları da çözülmüştür.
Şu andan itibaren bilgisayar tarayıcılarınızın tarama geçmişini temizleyerek veya ctrl +F5 tuşlarına ay...
ÜYELERİN DİKKATİNE
Sitemiz yeni ve hızlı bir sunucuya taşınmış, taşınırken de on gün önceki veri tabanı ile yeni sunucuya geçmiştir. Bu nedenle on günden beridir eklediğiniz paylaşımları yeniden ekleyebilirsiniz.
Vip Üye Nasıl Olunur
Vip Üyelere Sunulan Ayrıcalıklar
ÜYE OLMAK İSTEYENLERE
Edebiyat sanat kaynak yazıları, edebi bilgiler, sanatçı öz geçmişleri vb normal üyelere de kısıtlı, sadece ücretli olan VİP üyelere açıktır. Şiir yazı ve yorum paylaşmayacak iseniz lütfen normal üyelik de açmayınız
UYDURUK NİCKLER
Lütfen, sitemize uyduruk adlar, anlamsız kelimeler saçma kullanıcı adları ve nickler ile üye olmayınız. Şair, yazar veya okurların adlarını gizlemelerini mantıksız bulduğumuzdan vb bu tip üyelikleri fark ettikçe siliyoruz.
Siteye yazı ve şiir ekleme işlemi
Siteye yazı ve şiir ekleme işlemleri ESAya üye girişi yaptıktan sonra sırası ile şu şekildedir.
1. Bölüm seç ( Örneğin Şiirler)
2. Kategori seç ( örneğin- Lirik şiir)
3. Yeni Konu Aç ( Kategori seçtikten sonra sağ üstte kırmızı renkli çıkar )
4. Yazı Editörüne ( Başlık içerik ekle kaydet...
Aramıza yeni katılan üyelerimiz;
Edebî yâd ederek, edebiyat ve sanat için sağladığımız kaynaklarımız ve paylaşımlarımızla,ülkemiz kültür ve sanatı adına yola çıkan bu kervana katılmanız bizleri mutlu etmiştir. hedeflediğimiz her menzilde birlikte olabilmeyi temenni ederiz sevgilerimizle...
© edebiyatvesanatakademisi.com 2018 - Tüm Hakları Saklıdır.