XXI.Yüzyıl tabiri, dünyada bilinmeyen neredeyse hiçbir kara parçasının kalmadığı bir dönemi simgeliyor. Bununla birlikte keşfedilen dünyada, Birleşmiş Milletler tanımıyla “kendini idare edemeyen” bazı bölgeler halen bulunuyor. Eski dünyada, ya da çokları tarafından kullanılan adıyla “Kara Kıta”da da, bu özellikte bir bölge halâ mev
Fosfat ve demir cevherleriyle zengin Batı Sahra, BM’ye göre Afrika’da bu tanıma uyan tek bölge. Batı Sahra’nın kime ait olduğu konusu uzunca süreden bu yana tartışılsa da bu noktada önce çıkan ülke Fas. İspanyol sömürgesi olmaktan kurtulan Batı Sahra tam 41 yıl önce 14 Kasım 1975’teki Madrid Uzlaşması ile Fas ve Moritanya’nın parçası haline dönüştü.
Batı Sahra’daki İspanyol hakimiyetini sonlandıran “Uzlaşı”, aynı zamanda bölgede yeni gerginliklerin tohumlarını attı. Şubat 1976’da Sahra Arap Demokratik Cumhuriyeti’nin ilanı ile başlayan mücadele bugüne kadar devam etti. Moritanya’nın Batı Sahra’daki haklarından vazgeçmesiyle birlikte Fas, Batı Sahra’nın tamamındaki denetimini günden güne artırırken, BM ve ABD’nin müdahale çabaları sonuçsuz kaldı. 2000’lerde yoğunlaşan diplomatik girişimler de, Fas’ı kararlı adımlarından geri döndüremedi.
Renkli Bir Sayfa : Yeşil Yürüyüş
Batı Sahra’nın Fas’ın bir parçası olmasını sağlayan “Yeşil Yürüyüş”, aynı zamanda İspanya’nın da bu topraklardaki iddialarından tamamen vazgeçmesini sağlayan bir hareketti. Kasım 1975’te, Fas Kralı II. Hasan’ın isteğiyle Batı Sahra’ya giren binlerce Faslı, Batı Sahra’nın Avrupalılara ait bir sömürge olduğu dönemi sonlandırdı.
Böylelikle İspanya, o ana kadar referanduma gitme ve koloni yönetimini muhafaza etme yönündeki düşüncesini terk etti.
Peki ama İspanya’yı okyanus kıyısındaki bu topraklardan vazgeçmeye zorlayan nedenler neydi ? İspanya İç Savaşı’nın en önemli simalarından El Caudillo yani Francisco Franco’nun ölümü, belki Fas ve Batı Sahra için dönüm noktası olmuştu. Belki de Franco’nun demir yumruğunun zayıflayan gücü, sadece yanı başındaki Bask ve Katalanları bir arada tutmaya yetmişti.
VI. Muhammed’den İddialı Sözler
Yeşil Yürüyüş’ün başladığı tarihten bu yana 41 yıl geçti. Fas Kralı VI. Muhammed, bu tarihi olayın yıldönümü yaklaşırken ziyaret ettiği Senagal’de, son derece dikkat çekici açıklamalara imza attı.
Kral Muhammed 6 Kasım’da Dakar’da yaptığı konuşmada, Fas’ın Afrika politikasının sadece orta ve batı Afrika’dan ibaret olmadığını, Afrika Birliği’nin bir üyesi olma yönündeki kararın da bu kapsamda son derece önemli dayanaklarının bulunduğunu söyledi. Batı Sahra konusunda Senagal’in Fas’a destek vermesinin yadırganmaması gerektiğini vurgulayan Kral Muhammed, Fas’ın, kıtanın güvenlik ve istikrarına barışçıl yollarla katkı sağlamayı sürdüreceğini sözlerine ekledi.
İlker YILMAZ