Mürver Nedir, Ne İşe Yarar? Faydaları ve Zararları
Mürver, dünyadaki en yaygın kullanılan şifalı bitkilerden biridir. Geleneksel olarak yerli Amerikalılar, enfeksiyonları tedavi etmek için; eski Mısırlılar ise, ciltlerini ve yanıkları iyileştirmek için kullanıyorlardı. Avrupa’nın birçok bölgesinde halk arasında tıbbi tedavi için kullanılmıştır.
Günümüzde, mürver çoğunlukla soğuk algınlığı ve grip belirtilerini tedavi etmek için takviye olarak alınmaktadır.
Ancak bitkinin çiğ meyveleri, kabuğu ve yaprakları zehirlidir ve mide problemlerine neden olduğu bilinmektedir.
Mürver Nedir?
Mürver, Adoxaceae familyasına ait çiçekli bitki olan Sambucus ağacının çeşididir. En yaygın türü, Avrupa mürver ya da kara mürver olarak da bilinen Sambucus nigra’dır.
Bu ağaç Avrupa’ya özgüdür ancak dünyanın birçok yerinde de yaygın olarak yetiştirilmektedir.
S.nigra 9 metre uzunluğa kadar büyür, küçük beyaz veya krem rengi çiçeklerin kümesinden oluşur. Meyveleri küçük siyah veya mavi-siyah demetler halinde bulunur.
Meyveleri oldukça serttir ve yemek için pişirilmesi gerekiyor. Çiçekleri hassas bir muskat aromasına sahiptir, çiğ veya pişmiş olarak yenebilir.
Mürver ağacının çeşitli bölümleri, tıbbi ve mutfak amaçlı olarak tarih boyunca kullanılmıştır.
Tarihsel olarak, çiçekler ve yapraklar idrar üretimini uyarmak ve terlemeyi teşvik etmek için ağrı kesici, şişme, iltihaplanma amacıyla kullanılmıştır. Kabuk diüretik, müshil ve kusmaya neden olmaktadır.
Halk arasında, mürverin kuru meyvesi veya meyve suyu; grip, enfeksiyonlar, siyatik, baş ağrısı, diş ağrısı, kalp ağrısı ve sinir ağrısının yanı sıra müshil ve diüretik tedavisinde kullanılır.
Ayrıca, meyveleri, meyve suyu, reçel, turta, ve mürver şurubu yapmak için pişirilebilir ve kullanılabilir. Çiçekler genellikle tatlı bir şurup yapmak veya çay olarak demlenmek için şekerle kaynatılır. Ayrıca salatalarda yenilebilirler.
Mürver Besin Değeri
Mürver, antioksidanlarla dolu düşük kalorili bir besindir. 100 gram taze mürver, 73 kalori, 18.4 gram karbonhidrat ve 1 gramdan az yağ ve protein içerir. Ayrıca, birçok besinsel faydası vardır. Mürverler:
C vitamini bakımından yüksek
100 gram mürverde 6–35 mg C vitamini vardır ve bu da önerilen günlük alım miktarının % 60’ına denk gelir.
Diyet lifinde yüksek
100 gramlık taze mürver 7 gram lif içerir.
İyi bir fenolik asit kaynağı
Bu bileşikler, vücuttaki oksidatif stresin zarar görmesini azaltan güçlü antioksidanlardır.
İyi bir flavonol kaynağı
Mürver, antioksidan flavonoller kuersetin, kaempferol ve isorhamnetin içerir. Çiçek kısmı, meyvelerden 10 kat daha fazla flavonol içerir.
Antosiyanin bakımından zengin
Bu bileşikler, meyveye karakteristik koyu siyah-mor renk verir ve anti-inflamatuar etkileri olan güçlü bir antioksidandır.
Mürverlerin tam besinsel bileşimi, bitkinin çeşitliliğine, meyvelerin olgunluğuna ve çevresel ve iklimsel koşullara bağlıdır. Bu nedenle besin içeriği farklılık gösterebilir.
Mürver Faydaları Nedir?
Mürverin birçok rapor edilmiş faydaları vardır. Besleyici olmakla birlikte, soğuk algınlığı ve grip semptomlarıyla da savaşabilir, kalp sağlığını destekleyebilir, iltihap ve enfeksiyonlarla savaşabilir.
Soğuk algınlığı ve grip belirtilerini azaltabilir
Kara mürver özleri ve çiçek infüzyonlarının influenza şiddetini ve uzunluğunu azalttığı belirtilmektedir.
Soğuk algınlığının tedavisi için mürverin ticari preparatları sıvı, kapsül, pastil dahil olmak üzere çeşitli biçimlerde bulunur.
Grip olan 60 kişi üzerinde yapılan bir çalışmada, günde dört kez 15 ml mürver şurubu alanların iki ila dört gün içinde semptom iyileşmesi gösterdiği, kontrol grubunun ise iyileşmesinin yedi ila sekiz gün sürdüğü bulundu.
64 kişiden oluşan bir başka çalışmada, iki gün boyunca 175 mg mürver özü pastilinin alınmasının, sadece 24 saat sonra ateş, baş ağrısı, kas ağrıları ve burun tıkanıklığı da dahil olmak üzere grip semptomlarında belirgin bir iyileşme sağladığı bulunmuştur.
Ayrıca, günde üç kez 300 mg mürver özü içeren kapsüller alan 312 hava yolcusu üzerinde yapılan bir çalışmada, hastalananların daha kısa bir hastalık süresi ve daha az şiddetli semptomlar yaşadıkları bulunmuştur.
Bu sonuçları doğrulamak ve mürverin gripten korunmada rol oynayabileceğini belirlemek için daha geniş çaplı çalışmalara ihtiyaç vardır.
Araştırmaların çoğunluğunun yalnızca ticari ürünler üzerinde yapıldığını ve evde yapılan ilaçların güvenliği veya etkinliği hakkında çok az bilgi olduğunu unutmayın.
Antioksidanlar bakımından yüksektir
Normal metabolizma sırasında vücutta birikebilen reaktif moleküller serbest kalabilir. Bu oksidatif strese neden olabilir, tip 2 diyabet ve kanser gibi hastalıkların gelişimine yol açabilir.
Antioksidanlar, bu reaktif molekülleri çıkarabilen bazı vitaminler, fenolik asitler ve flavonoidler de dahil olmak üzere gıdaların doğal bileşenleridir.
Araştırmalar, antioksidanlar bakımından yüksek diyetlerin kronik hastalığı önlemeye yardımcı olabileceğini düşündürmektedir.
Mürver bitkisinin çiçekleri, meyveleri ve yaprakları mükemmel antioksidan kaynaklarıdır. Bir çalışmada, mürverin en etkili antioksidanlardan biri olduğu bulunmuştur.
Ek olarak, bir çalışma, 400 ml mürver suyu içtikten bir saat sonra insanlarda antioksidan durumunun düzeldiğini tespit etmiştir. Bir başka çalışmada sıçanlarda mürver özünün inflamasyonu ve oksidatif doku hasarını azaltmaya yardımcı olduğu bulunmuştur.
Mürver laboratuvarda umut verici sonuçlar göstermesine rağmen, insanlar ve hayvanlar üzerindeki araştırmalar hala sınırlıdır.
Ek olarak, ekstraksiyon, ısıtma veya meyve suyu gibi mürverin işlenmesi, antioksidan aktivitelerini azaltabilir.
Bu nedenle, şurup, meyve suyu, çay ve reçel gibi ürünler laboratuvar çalışmalarında görülen bazı sonuçlara kıyasla daha az faydaya sahip olabilir.
Kalp sağlığına faydalıdır
Mürver, bazı kalp ve kan damarı sağlık belirteçleri üzerinde olumlu etkilere sahip olabilir.
Çalışmalar, mürver suyunun kandaki yağ seviyesini ve kolesterolü azaltabileceğini göstermiştir. Ayrıca antosiyaninler gibi flavonoidlerde yüksek bir diyetin kalp hastalığı riskini azalttığı bulunmuştur.
İki hafta boyunca günde üç kez 400 mg mürver özütü verilen 34 kişi ile yapılan bir çalışma, sonuçlar istatistiksel olarak anlamlı olmasa da, kolesterol düzeylerinde hafif bir düşüş olduğunu bulmuştur.
Yüksek kolesterolü olan farelerde yapılan bir başka çalışma, kara mürver içeren bir diyetin, karaciğer ve aortta kolesterol miktarının azaldığını ancak kanda azalmadığını bulmuştur.
Daha ileri çalışmalar, mürverden ekstrakte edilmiş polifenoller içeren gıdalarla beslenen sıçanların kan basıncında azalmaya neden olduğunu ve yüksek tansiyonun neden olduğu organ hasarına daha az duyarlı olduklarını bulmuştur.
Ayrıca, mürver kandaki ürik asit düzeylerini azaltabilir. Yüksek ürik asit, artmış kan basıncına ve kalp sağlığı üzerindeki olumsuz etkilere bağlıdır.
Dahası, mürver insülin sekresyonunu artırabilir ve kan şekeri seviyelerinin kontrolünü sağlar.
Tip 2 diyabetin kalp ve damar hastalıkları için önemli bir risk faktörü olduğu düşünüldüğünde, bu durumun önlenmesinde kan şekeri kontrolü önemlidir.
Bir çalışma, mürver çiçeklerinin, kan şekeri seviyelerinin düşmesine yardımcı olabilecek α -glukosidaz enzimini inhibe ettiğini göstermiştir. Ayrıca, mürver verilen diyabetik sıçanlar üzerindeki araştırmalarda kan şekeri kontrolünde iyileşme gözlenmiştir.
Bu umut verici sonuçlara rağmen, kalp krizlerinde veya diğer kalp hastalığı semptomlarında doğrudan bir azalma görülmemiştir ve insanlarda daha ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.
Sindirime ve bağırsaklara faydalıdır
Bazı araştırmalar, mürver çayının kabızlığa fayda sağladığını, düzenliliği ve sindirim sağlığını desteklemeye yardımcı olabileceğini öne sürüyor.
Küçük, randomize bir çalışma, birkaç bitki ile birlikte mürver içeren belirli bir bileşiğin, kabızlığın tedavisi için etkili bir doğal müshil görevi görebileceğini buldu.
Mürverin Cilde Faydaları
Mürver, kozmetik ürünlerinde sıkça kullanılmaktadır. Biyoflavonoidler, antioksidanlar ve A vitamini içeriği, onu cilt sağlığı için harika bir bileşen haline getirir.
Sadece bu da değil, araştırmacılar aynı zamanda meyvede bulunan bir bileşiğin cilde doğal bir destek sağlayabileceğini belirtiyor.
Antosiyanin, mürverde bulunan, anti-inflamatuar ve antioksidan özelliklere sahip olduğu gösterilen bir tür doğal bitki pigmentidir.
Bazı araştırmacılar, bu bileşiğin genel cilt sağlığı için cildin yapısını ve durumunu iyileştirebileceğini belirtiyor.
Mürverin Diğer Yararları
Bunların çoğunun bilimsel kanıtları sınırlı olmasına rağmen, mürverlerin diğer birçok yararı vardır:
Kanserle savaşmaya yardımcı olur
Hem Avrupa hem de Amerikan mürverinin test tüpü çalışmalarında kanser önleyici özelliklerinin olduğu bulunmuştur.
Zararlı bakterilerle savaşır
Mürverin, Helicobacter pylori gibi bakterilerin büyümesini engellediği, sinüzit ve bronşit semptomlarını azaltabildiği bulunmuştur.
Bağışıklık sistemini destekleyebilir
Sıçanlarda mürver polifenollerinin, beyaz kan hücrelerinin sayısını artırarak bağışıklık savunmasını desteklediği bulunmuştur.
UV radyasyonuna karşı koruyabilir
Mürver özü içeren bir cilt ürününün 9.88’lik bir güneş koruma faktörüne (SPF) sahip olduğu bulunmuştur.
İdrarı artırabilir
Mürver çiçeklerinin idrar yapma sıklığını ve sıçanlarda tuz atılımının miktarını artırdığı bulunmuştur.
Bu sonuçlar ilginç olsa da, etkilerin gerçekten anlamlı olup olmadığını belirlemek için insanlarda daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.
Mürverin Zararları Nelerdir?
Mürverin umut verici potansiyel faydaları olsa da, tüketimiyle ilgili bazı tehlikeler de vardır. Kabuk, olgunlaşmamış meyveler ve tohumlar çok fazla miktarda yenildiğinde mide problemlerine neden olabilen, lektinler olarak bilinen küçük miktarlarda maddeler içerir.
Ek olarak, mürver bitkisi, bazı durumlarda siyanürü serbest bırakabilen siyanojenik glikozitler denilen maddeleri içerir. Bu, kayısı çekirdeği ve bademlerde de bulunan bir toksindir.
100 gram taze mürver başına 3 mg siyanür ve 100 gram taze yaprak başına 3-17 mg içerir. 60 kg bir kişi için ölümle sonuçlanacak dozun yalnızca % 3’ü.
Bununla birlikte, ticari ürünler ve pişmiş meyveler siyanür içermez dolayısıyla bunları yiyenlerin ölüm raporları yoktur. Pişmemiş meyveleri, yaprakları, kabuğu veya mürver köklerini yeme semptomları bulantı, kusma ve ishali içerir.
S.mexicana mürver çeşidinin yaprakları ve dalları da dahil olmak üzere taze çekilmiş meyvelerinin suyunu içtikten sonra hastalanan sekiz kişinin bir raporu vardır. Bulantı, kusma, halsizlik, baş dönmesi, hissizlik yaşamışlardır.
Meyvede bulunan zehirli maddeler pişirilerek güvenle çıkarılabilir. Ancak dallar, kabuk veya yapraklar pişirme veya meyve sıkma işleminde kullanılmamalıdır.
Çiçekleri veya meyveleri topluyorsanız, diğer mürver türleri daha zehirli olabileceğinden, bitkinin Amerikan ya da Avrupa mürveri olduğundan emin olun. Ayrıca, kullanmadan önce kabuğu veya yaprakları çıkarın.
Mürver, 18 yaşın altındaki çocuklar, ergenler ve hamile veya emziren kadınlar için önerilmemektedir. Bu gruplarda yan etki bildirilmemesine rağmen, güvenli olduğunu doğrulayacak yeterli veri yoktur.
Sağlık üzerindeki güçlü etkileri nedeniyle, mürver, potansiyel olarak birkaç ilaçla etkileşime girebilir. Şu anda aşağıdaki ilaçlardan herhangi birini alıyorsanız, mürver takviyesi veya diğer mürver bitki ürünlerini kullanmadan önce sağlık uzmanıyla konuşun:
– Diyabet ilaçları
– Diüretikler (su hapları)
– Kemoterapi
– Kortikosteroidler (prednizon) dahil olmak üzere immünosüpresanlar ve otoimmün hastalıkları tedavi etmek için kullanılan ilaçlar
– Müshiller
– Teofilin (TheoDur)
Sonuç olarak;
Mürver, tıbbi özellikleri nedeniyle yetiştirilen ve çeşitli rahatsızlıkları tedavi etmek için kullanılan bir bitki türüdür.
Soğuk algınlığı ve grip semptomlarının yanı sıra alerji ve sinüs enfeksiyonlarından kurtulma sağlayabilir.
Aynı zamanda kan şekerini düşürmeye, kalp sağlığını iyileştirmeye, cilt sağlığını desteklemeye ve doğal bir idrar söktürücü görevi üstlenmeye yardımcı olabilir.
Bu bitki şurup, meyve suyu ve çay formunda mevcuttur.
Ticari ürünler genellikle tüketim için güvenli olsa da, çiğ mürver yemek mide bulantısı, ishal ve kusma gibi semptomlara neden olabilir.
Bu antiviral bitkinin kullanılması hamile veya emziren kadınlar, çocuklar veya otoimmün bozuklukları olanlar için önerilmez.