BCG Matrisi, ürünlerin veya (işlevsel) iş birimlerinin iki özellik üzerinden değerlendirildiği bir değerlendirme modelidir. Birincisi, belirli bir ürünün veya iş biriminin rekabete göre sahip olduğu nispi pazar payıdır. İkincisi, o ürün veya iş birimi için pazar büyüme potansiyeli.
Bu makale BCG Matrisini pratik bir şekilde açıklamaktadır. Okuduktan sonra, bu güçlü pazarlama ve portföy analizi aracının temellerini anlayacaksınız. Bu makale indirilebilir: BCG matris şablonu içerir.
BCG Matrisi nedir?
Üretim yapan işletmeler için, ürünlerinin pazar konumu hakkında önceden bilgi sahibi olmak çok işlevseldir. Hangi ürünlerin daha çok tanıtılması gerektiğini bilmenin yanı sıra, hangi ürünlerin başarılı olacağını da bilirler. Bu amaçla, Amerikan Boston Consulting Group (BCG), ürünlerin veya (işlevsel) iş birimlerinin iki özellik üzerinden değerlendirildiği BCG Matrisini geliştirdi:
BCG Matrisi, Boston Matrix, Growth Share Matrix veya Boston Consulting Group Matrix olarak da bilinir.
BCG Matrix kategorileri
Eksenlerin mutlak değerleri, iş koluna veya sektöre bağlıdır. Bu nedenle eksenler genellikle yüksek ve düşük olarak belirtilir. BCG Matrisine göre bir ürün veya iş birimi aşağıdaki dört kategoriden birinde olabilir:
1. Soru işareti
Ürünün piyasada ne yapacağı hala büyük bir sorudur (sorunlu çocuk/vahşi kedi). Genellikle, piyasaya sürülecek olan ve çok küçük bir pazar payıyla bilinmeyen bir ürünle ilgilidir. Yıldız mı yoksa Nakit İnek mi olabileceği hala belirsiz.
2. Yıldız
Ürünün pazar payı, büyüyen pazarda ‘yükselen bir yıldız’ gibi büyüyor. Ürüne yapılan yenilikler ve ayarlamalar gibi hedeflenen yatırımlarla pazardaki bu liderlik sürdürülmektedir. Ürün giderek daha tanıdık hale gelecektir.
3. Nakit İnek
Ürün bir ‘sağmal inek’ ve bundan büyük para kazanılıyor. Cash Cow’dan elde edilen gelir diğer ürünlere yatırılır.
4. Köpek
Bir ürün zayıf pozisyondayken, olgun bir pazarda küçük bir pazar payına sahiptir. Bu ürün artık şirket için stratejik öneme sahip değilse, bu ürün elden çıkarılacaktır.
Sıra
Bir ürünün en ideal geliştirme yolu Soru işaretinden Yıldız ve Nakit İnek’e kadardır. Köpeğe giden yol mümkün olduğu kadar ertelenmelidir. Bazı ürünler Soru işareti olarak takılı kalır ve erken aşamada Köpekler olur. Ürüne ve ürünün etrafındaki promosyona yatırımlar yapıldığından, bu bir işletme için maliyetli bir meseledir. Bir ürünün ideal geliştirme yolu üzerinden rotası, nihayetinde, piyasada Soru işareti olarak kullanılabilecek diğer ve/veya yeni ürünlere yatırım yapılabilecek para getirecektir. Ancak Nakit İnek ve/veya Yıldızların devamlılığı için Köpekler de gereklidir.
Örnek: Amerika’daki fast food restoranları neredeyse her zaman ücretsiz olarak bir hamburger (Cash Cow) ile birlikte alkolsüz içecekler (Köpek) sunmaktadır.
Sonuç olarak, Nakit İneklerin satışı garanti altına alınmıştır.
BCG Matrisi: Stratejik seçimler
Operasyonel yönetim BCG matrisinden belirlenebilir. Bir şirket için, dört kategoriden birini tam olarak hedeflemek çok fazla risk içerir ve stratejik bir bakış açısıyla, çeşitliliği dört kategoriye dağıtmak daha iyidir. BCG matrisiyle uyumlu bazı stratejik seçimler şunlar olabilir:
1. Strateji oluşturun
Soru İşareti ile yeni bir marka ve yeni bir hedef kitle oluşturun.
2. Strateji tutun
Bu başarıyı sürdürün ve bir Star aracılığıyla pazar büyümesinden yararlanın.
3. Hasat stratejisi
Cash Cow sayesinde üründen mümkün olduğunca çok para kazanın. Bu, ürünü iyileştirerek veya yenileyerek veya yan ürünler üreterek başarılabilir.
4. Elden çıkarma stratejisi
Köpek aracılığıyla ürüne yapılan yatırımı terk edin; Pazar doymuş veya ürüne hiç ilgi yok veya çok az ilgi var.
BCG matrisine eleştiri
BCG matrisinin birçok işletme tarafından uygulandığı gerçeğine rağmen, aynı zamanda eleştirildi:
- Matrisin pazar payı karlılığı garanti etmez.
- BCG matrisi, azalan pazarları yeterince dikkate almıyor; Nakit İnekler sebepsiz ortadan kaybolabilir.
- Pazar büyümesi verili olarak ele alınır, oysa bir işletme piyasaya bir teşvik sağlayabilir.
- Her iki eksene de aynı değer atanmıştır. Pratikte bu değer stratejiye bağlı olabilir.
- Ürünler ve ürün grupları arasındaki içerik açısından tutarlılık dahil edilmemiştir.
- BCG matrisi rekabetin ne yaptığını göstermiyor.
- BCG matrisi, gerçeklerin değerlendirilmesini gereğinden fazla basitleştirebilir
BCG Matrix şablonu
Bu BCG Matrix şablonuyla işletmenizin veya rakiplerinizin ürün ve hizmetlerinin pazardaki konumunu net bir şekilde anlayın.
BCG Matrix şablonunu indirin
Ne düşünüyorsunuz?
BCG Matrix günümüzün modern ekonomisinde ve pazarlamasında uygulanabilir mi? Pratik açıklamayı tanıyor musunuz veya eklemeleriniz var mı? İyi BCG matrisi kurulumu için başarı faktörleriniz nelerdir?
Düşüncelerinizi ve bilginizi aşağıdaki yorum kutusunda paylaşabilirsiniz.
Bu makaleyi beğendiyseniz, modeller ve yöntemler hakkındaki en son gönderiler için bültenimize kaydolabilirsiniz.
Kaynakça