“Çifte dolaşım” ile yeniden yapılanma
China Daily / Yao Yang
Küresel ekonominin karşı karşıya olduğu benzeri görülmemiş zorluklarla baş edebilmek için Çin 14. Beş Yıllık Planı açıkladı ve ülkenin gelecek 15 yıldaki ekonomik yeniden yapılanmasını yolunu belirleyecek "çifte dolaşım" paradigmasını işlemeye karar verdi. "Çifte dolaşım" kalkınma paradigması, Çin'e küresel rekabet ve iş birliğinde yeni avantajlar yaratmak için iç ekonomiye (ya da "iç dolaşım") odaklanıyor ve iç ekonomiyi küresel ekonomi (ya da "dış dolaşım") ile bütünleştirmeyi hedefliyor.
Başlangıç olarak, "çifte dolaşım" Çin'i teknolojik olarak bazı kilit alanlarda kendine yeterli hale getirecek. Eğer Çin mikroçip, yarı iletkenler ve diğer elektronik parçalarda ithalata bağımlılığını azaltamazsa, ileri teknoloji sektörünün büyümesi uzun dönemde batağa saplanacak.
ÇİN'İN KURUMSAL AVANTAJLARI SALGINLA MÜCADELEDE ETKİLİ OLDU
Çin'in kurumsal avantajları koronavirüsü büyük oranda kontrol altına almasına yardım etti. Ama iş ortamına gelince, hükümet piyasayı çok yakından irade ve kontrol etmekten sakınmalı ve bunun yerine girişimcilerin yenilikçi liderler olmasına izin veren eşit şartlar yaratmalıdır. Kırsal, şehir, eyalet ve ulusal düzeyinde özel ekonomik bölgeler için belirlenen uygun politikalar asıl olarak farklıdır. Örneğin, Jiangsu eyaletindeki Suzhou ekonomik kalkınma bölgesinin önerdiği vergi indirimleri Shanghai'daki Zhangjiang ekonomik kalkınma bölgesinin önerdiği indirimlerle karşılaştırıldığında daha az önemli görünür, bunun nedeni basitçe Zhangjiang'in ulusal ölçekte bir özel ekonomik bölge olmasıdır. Eğer merkezi hükümet belirli bölgeleri kayırırsa, bu adil rekabeti farkında olmadan tıkar.
İkincisi, yeni tip bir kentleşmedir. Çin'in kentleşmesi yüksek bir hızda devam ediyor; nüfusunun yaklaşık yüzde 62'si zaten kentlerde yaşıyor. Fakat Çin'in görünürde yüksek kentleşme oranı, Çin'in bugünkü gelişme düzeyinde oldukları zamanki Japonya'nın ve Güney Kore'nin yüzde 75'lik kentleşme oranından daha az.
Aslında, yüzde 62 kentleşme oranı hanehalkı kayıt sistemi (hukou) ile ölçüldüğünde yüzde 45'e düşer. 18. Çin Komünist Partisi (ÇKP) Merkez Komitesi 3. Genel Kurulu 2013'te küçük kentlerin hukou kısıtlamalarını tümden kaldırmasını ve orta büyüklükteki kentlerin de orada üç ya da fazla yaşayanlara hukou vererek, hukou sisteminin düzeltilmesini önerdi. Ama uygulamada birçok zorlukla karşılaşıldı.
KAMU HİZMETLERİNE EŞİT ERİŞİM
Başka bir eğilim kent öbekleri kurmak. Bunlar İnci Irmağı Deltası ve Yangtze Irmağı Deltası bölgelerinde ve Yangtze Irmağı'nın orta kısımlarında sağlıklı bir hızla büyüyorlar; 2035'te toplam nüfusun yüzde 60-70'inin bu kent öbeklerinde yaşaması bekleniyor.
Üçüncüsü, Çin özellikle kırsal kesimde yaşayanlar olmak üzere kamu hizmetlerine eşit erişimi gerçekleştirecek. Bazı kişiler köylülerin kırsal kesimden modern imkânlara sahip topluluklara taşınmasına yardımcı olan büyük bir kırsal-kentsel bütünleşme girişimi olan "köyden dönüşmüş topluluk" programını eleştirdiler; çünkü bunun geleneksel kırsal kültürü yok edeceğinden korkuyorlardı. Ancak bu kişilerin hayat standartları ve kamu sağlığı hizmetleri bakımından sürekli artan kırsal-kentsel farklılığını görmezden gelmemesi gerekir. Eğer köylüler topluluklarda yaşamazlarsa, onlara iyi kamu hizmeti vermenin maliyeti yanına yaklaşılmaz derecede yüksek olacak. Ama bu süreç dikkatli ve kademeli olarak yürütülmek zorundadır.
Çin'in ayrıca sosyal güvenlik sistemini de daha tutarlı hale getirmesi gerekiyor. Azalan emek gücünün yaşayan nüfusun neden olduğu en büyük zorluk olduğuna inanılıyor ama otomasyon ve yapay zekânın hızla gelişmesi, bazı tahminlere göre, daha fazla insan işinin yerini alacak ve böylece azalan çalışma yaşındaki nüfusun etkisini dengeleyecek. Aslında yaşlanan nüfusun en büyük sorunu sosyal güvenlik yükü özellikle emeklilik maaşlarının yüküdür.
SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMİ ÇİN'İN EKONOMİK KALKINMA GÜNDEMİNİN İLK SIRASINDA OLACAK
1962 ile 1976 arasında doğan 340 milyon Çinli 2022 ve 2035 arasında emekli olacak. Sürekli büyüyen emekli sayısı ile birlikte, Çin'in toplam emeklilik maaşı fonları yakında bitebilir. Bu sorunları çözmek için Çin'in sadece emeklilik yaşını yükseltmesi değil, aynı zamanda sosyal güvenlik sistemini de iyileştirmesi gerekir, bu da insanların ülke içinde serbestçe dolaşmasını sağlar. Bu önemlidir, çünkü farklı bölgelerdeki keskin sosyoekonomik farklılıklar insanların hareketliliğini engelliyor ve "iç dolaşımı" etkiliyor
Belki de Çin'in genel sosyal güvenlik hakkı sunan kademeli bir sisteme ihtiyacı var. Bu sistemde, herkesin sosyal güvenliği olacak ama prim ödemeleri kişiden kişiye değişecek, yani temel olarak ne kadar çok öderseniz o kadar fazla (ya da maliyetli) hizmet alırsınız.
Ve dördüncüsü yeşil ekonomi. Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping, eylülde Birleşmiş Milletler'in 75. Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada, Çin'in karbol salımının 2030'da zirveye çıkacağını ve 2060'da karbonsuz hale gelmeye çalıştığını söyledi. Bunun yanı sıra, hükümetin yeşil kalkınmayı teşvik etmek için özel politikalar ortaya koyması gerçeği, girişimlerin sadece karı artırmak üzerinde odaklanmayacakları, aynı zamanda düşük karbonlu ekonomik büyümeyi ve çevre korunmasını sağlayacak ve salımları azaltmak üzerinde de odaklanacakları anlamına geliyor.
Çin Halk Bankası ve birkaç başka finansal denetim kurumu yeşil finansı teşvik eden belgeler yayınladı. İkincil piyasalardaki bazı menkul kıymet komisyoncuları çoktan sürdürülebilirlik için yeni bir finansal endeks benimsediler, bu endeks Pekin Üniversitesi Ulusal Kalkınma Okulu ile Çin Toplumsal Değer Yatırımı İttifakı tarafından, girişimlerin karlılığı ile yeşil performanslarını dengelemek için birlikte geliştirildi, çünkü girişimler bu ikisi arasında çok güçlü bir karşılıklı ilişki buldular.
Yeşil kalkınmanın bir sonraki düzeyinde yeni tip bir kentleşme ve daha güçlü sosyal güvenlik sistemi Çin'in ekonomik kalkınma gündeminin ilk sırasında olacak.