Coface, önemli ve büyük bir Fransız uluslararası kredi sigortası kuruluşu. Coface, 16.8 milyar euro sermayeli Natixis'e ait bir şirket. 2010 yılında 1.6 milyar euro ciro yapıp, 66 ülkede 6400 çalışanıyla hizmet veren bu kurum, her üç ayda bir 156 ülkede ekonomik ülke riski konusunda değerlendirmeler yapıp, her yıl da ocak ayında ekonomik değerlendirme konferansı yapıyor. İki yıldır bu toplantılara katılıyorum. Toplantının gündem maddelerinden biri olan 'Türkiye örnek model olabilir mi?' konusunda konuşma yapmak için Paris'teyim.
Bu şirketin ülke riski ratingleri diğer rating kuruluşlarından farklı. Coface, şirketlerin kredi geri ödemelerindeki gecikme ve tıkanmalara bakarak ülke riskliliğini şirketler ve kredi geri ödemeleri açısından izliyor. Bu nedenle de 156 ülkede şirketlerin ödeme davranışlarını izliyor ve 250 kadar 'underwriter' ile birlikte değerlendirmelerini yapıyor.
Bugün global krizde ve devletlerin ve onlara kredi veren bankalarının çok problemli olduğu ortamda, global krizi çıkartanlar çoklukla finansal kurumlar ve devletler! Bu krizde sorunu başlatan veya çıkartan reel sektör şirketleri değildi. Ancak bugün daralan tüm dünyada, reel sektör daralan ekonomik faaliyet ve finans sektörü sorunları nedeniyle yaratmadığı sorunların faturasını ödemekte, zorluk yaşamakta.
Coface bugünkü global krizin sistemik hale geldiğini ve Euro Bölgesi'nin de krizin göbeğinde oturduğunu vurgulayan değerlendirmeler yaptı. 2012 için Avrupa'da resesyon yaşanacağını, resesyonun büyük çapta yılın ilk yarısında gerçekleşeceğini, çok kuvvetli bir daralma olmayacağını ve 2. yarıda toparlanma olabileceğini düşünüyor.
Coface tahminine göre ABD'nin bu yıl yüzde 1.6, Japonya'nın da yüzde 1.8 büyüyecek olması nedeni ile 2012 yılının ikinci yarısı için daha iyimser bir temel senaryoları var.
Ancak kriz yerel sorunları global hale getiriyor, çünkü finans tüm dünyada entegre durumda. Birkaç örnek vermek gerekirse Coface tarafından yapılan hesaplara göre Fransız bankalarının taşıdığı risklerin yüzde 17 kadar ABD'den, yüzde 12 kadarı İtalya'dan. Alman bankalarının risklerinin ise yüzde 17 kadarı ABD'den ama yüzde 16 kadarı da İngiltere'den kaynaklanıyor. İtalyan bankalarının risklerinin yüzde 20 kadarı İspanya'dan, yüzde 11 kadarı ise Avusturya'dan.
Coface tahminlerinde gelişmiş ülkelerde 2012 yılında bütününde yüzde 1.1 civarında büyüme olacağını, gelişen ülkelerin de geçen yıla göre yavaşlasalar da yüzde 5.1 büyüme sağlayacağını belirtiyor. Euro Bölgesi'ndeki büyüyen krizin en çok Doğu Avrupa'daki gelişmekte olan ekonomilere zarar vereceğini de düşünüyorlar. Euro bölgesi krizinin Doğu Avrupa'ya dış kredi ve dış ticaret kanalları üzerinden negatif etki yapmakta olduğunu sahada gözlemliyorlar. Hatırlanırsa Türkiye'ye etkileri de bu kanallardan olabilir.
Coface uzmanları 2011 yazından bu yana krizin etkilerinin kuvvetlendiğini şirketlerin kredi borcu geri ödeme davranışlarından da görmekteler. Yılın ikinci yarısında dünya çapında şirketlerin geri ödemelerinde gecikmelerinin hızla arttığını ve yılın tümünde global ortamda yüzde 19 ödeme sorunu gerçekleştiğini vurguluyorlar. Bu krizin başladığı dönemde olmayan ancak şimdi güçlü şekilde su yüzüne çıkan bir olguymuş. Finansal piyasalardaki güven erozyonu böylece reel sektöre ve şirketlerine de sıçramış bulunuyor.
Coface verileri oldukça çarpıcı. Dünya genelinde şirketlerin kredi ödemelerinde aksama oranı 2011 yılında yüzde 19 ama Euro Bölgesinde kredi ödemelerinde geri ödeme sorunu yüzde 28! ABD'de ise eksi yüzde 0.5 yani geri ödeme sorununda 2011 yılında azalma var. Ülkelere bakılırsa, 2011 yılında Fransa'da şirketlerde geri ödeme sorunu yüzde 29, Almanya'da yüzde 24, İspanya'da yüzde 49, İtalya'da yüzde 52 artmış bulunuyor.