Türkiye'nin Bilgi Kaynağı
HABER BÜLTENİ
YAYIM TARİHİ: 13 Mayıs 2020
SAAT: 10:00
SAYI: 33839


BİLGİ TALEBİ


Bilgi Dağıtım Grup Başkanlığı


TEKNİK BİLGİ


Güneri YİĞİT
|ALO 124||+90 312 454 75 95|
|firstname.lastname@example.orgemail@example.com|
|/tuikbilgi||


|/tuikbilgi|


Sayı: 33839 13 Mayıs 2020 Saat: 10:00


Dış Ticaret Endeksleri, Mart 2020
İhracat birim değer endeksi %2,5 azaldı
İhracat birim değer endeksi Mart ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %2,5 azaldı. Endeks bir önceki yılın aynı ayına göre, gıda, içecek ve tütünde %3,0 artarken, ham maddelerde (yakıt hariç) %1,3, yakıtlarda %37,8 ve imalat sanayinde (gıda, içecek, tütün hariç) %1,6 azaldı.
İhracat birim değer endeksi 2020 yılı birinci çeyrekte bir önceki yılın birinci çeyreğine göre %1,4 azaldı.
İhracat miktar endeksi %16,0 azaldı
İhracat miktar endeksi Mart ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %16,0 azaldı. Endeks bir önceki yılın aynı ayına göre, gıda, içecek ve tütünde %1,9 artarken, ham maddelerde (yakıt hariç) %1,5, yakıtlarda %10,0 ve imalat sanayinde (gıda, içecek, tütün hariç) %19,1 azaldı.
İhracat miktar endeksi 2020 yılı birinci çeyrekte bir önceki yılın birinci çeyreğine göre %2,9 azaldı.
İhracat birim değer ve miktar endeksleri, Mart 2020
[2010=100]
İthalat birim değer endeksi %6,4 azaldı
İthalat birim değer endeksi Mart ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %6,4 azaldı. Endeks bir önceki yılın aynı ayına göre, gıda, içecek ve tütünde değişmezken, ham maddelerde (yakıt hariç) %7,2, yakıtlarda %24,2 ve imalat sanayinde (gıda, içecek, tütün hariç) %3,3 azaldı.
İthalat birim değer endeksi 2020 yılı birinci çeyrekte bir önceki yılın birinci çeyreğine göre %5,7 azaldı.
İthalat miktar endeksi %8,8 arttı
İthalat miktar endeksi Mart ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %8,8 arttı. Endeks bir önceki yılın aynı ayına göre, gıda, içecek ve tütünde %11,4 ve yakıtlarda %5,6 azalırken, ham maddelerde (yakıt hariç) %2,1 ve imalat sanayinde (gıda, içecek, tütün hariç) %13,6 arttı.
İthalat miktar endeksi 2020 yılı birinci çeyrekte bir önceki yılın birinci çeyreğine göre %15,7 arttı.
İthalat birim değer ve miktar endeksleri, Mart 2020
[2010=100]
Dış ticaret endeksleri, Mart 2020
[2010=100]
Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış ihracat miktar endeksi %14,4 azaldı
Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre; 2020 Şubat ayında 162,6 olan ihracat miktar endeksi %14,4 azalarak, 2020 Mart ayında 139,2 oldu. Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ise; 2019 Mart ayında 177,1 olan ihracat miktar endeksi %16,0 azalarak, 2020 Mart ayında 148,8 oldu.
Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış ithalat miktar endeksi %7,0 azaldı
Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre; 2020 Şubat ayında 138,2 olan ithalat miktar endeksi %7,0 azalarak, 2020 Mart ayında 128,6 oldu. Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ise; 2019 Mart ayında 127,0 olan ithalat miktar endeksi %6,5 artarak, 2020 Mart ayında 135,3 oldu.
Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış dış ticaret miktar endeksleri, Mart 2020
[2010=100]
Dış ticaret haddi 2020 yılı Mart ayında 105,2 olarak gerçekleşti
İhracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine bölünmesiyle hesaplanan ve 2019 yılı Mart ayında 101,0 olarak elde edilmiş olan dış ticaret haddi, 4,2 puan artarak, 2020 yılı Mart ayında 105,2 oldu.
Dış ticaret haddi, 2020 yılı birinci çeyreğinde, geçen yılın aynı dönemine göre 4,6 puan artarak 106,0 oldu.
Dış ticaret hadleri, Mart 2020
[2010=100]
Bu konuyla ilgili bir sonraki haber bülteninin yayımlanma tarihi 10 Haziran 2020'dir.
|Dış Ticaret Endeksleri|
|Dış Ticaret Endeksleri|
|Uluslararası Standart Ticaret Sınıflamasına Göre Yıllara ve Aylara Göre Dış Ticaret Birim Değer Endeksleri|
|Uluslararası Standart Ticaret Sınıflamasına Göre Aylık Dış Ticaret Miktar Endeksleri|
|Uluslararası Standart Ticaret Sınıflamasına Göre Yıllara ve Aylara Göre Dış Ticaret Miktar Endeksleri|
|Uluslararası Standart Ticaret Sınıflamasına Göre Yıllık ve Dönemsel Dış Ticaret Birim Değer Endeksleri|
|Uluslararası Standart Ticaret Sınıflamasına Göre Aylık Dış Ticaret Birim Değer Endeksleri|
|Uluslararası Standart Ticaret Sınıflamasına Göre Yıllık ve Dönemsel Dış Ticaret Miktar Endeksleri|
|Mevsim ve Takvim Etkilerinden Arındırılmış Dış Ticaret Endeksleri|
|Mevsim ve Takvim Etkilerinden Arındırılmış Dış Ticaret Endeksleri|
|Mevsim ve Takvim Etkilerinden Arındırılmış Dış Ticaret Endeksi ve Değişim Oranları|
|Dış Ticaret Hadleri|
|Uluslararası Standart Ticaret Sınıflamasına Göre Yıllık ve Dönemsel Dış Ticaret Hadleri|
|Uluslararası Standart Ticaret Sınıflamasına Göre Aylık Dış Ticaret hadleri|
Bültene ait rapor bulunmamaktadır.
Hesaplama Kuralları
Değer: Dış ticaret verileri içinde değer "istatistiki değer"dir. Bunun içinde gümrük vergisi vb hiçbir vergi bulunmamaktadır.
Dış ticarete konu olan tüm malların (alış/satış, takas, bedelsiz) değeri vardır. Dünya Ticaret Örgütü Değerleme Anlaşmasına uygun olarak gümrük değeri malın işlem değeridir yani fiilen ödenen veya ödenebilir değeridir.
İhracat FOB teslim şekline göre (malın gemi güvertesinde teslimi), ithalat CIF teslim şekline göre (mal bedeli + navlun + sigorta) olarak değerlendirilmektedir.
Dış ticaret değeri ABD Doları, Euro ve Türk Lirası cinsinden mevcuttur.
Dövizleri dönüştürmek için TCMB’nin günlük döviz kurları kullanılmaktadır.
Birim değer endeksleri ABD Doları ve Türk Lirası cinsinden hesaplanmaktadır.
Miktar: Doğalgaz ve elektrik dışında tüm ürünler için net ağırlık kilogram olarak derlenmektedir. Bazı ürünler ise ürün cinsine göre ikinci bir miktar birimi (metre, adet, metrekare vb.) ile ifade edilir. Hangi ürünün hangi miktar türüne göre derleneceği Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan ve Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Kararı ile Resmi Gazete’de yayımlanıp yürürlüğe giren Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu kitabında yayımlanmaktadır.
Endeks: Dış ticarete ilişkin miktar ve değerlerin zaman veya mekan itibariyle gösterdiği oransal değişimin ölçüsüdür. İhracat ve ithalat için ayrı ayrı hesaplanır.
Hesaplanan endeksler;
Değer endeksi: Toplam ihracat ve ithalat değerlerinde meydana gelen değişimi ölçmektedir. Değer endekslerinin hesaplanmasında temel yıl dolar değerleri kullanılmıştır. Değer endeksi yalnız miktar endeksini elde edebilmek amacıyla hesaplanmakta ve yayımlanmamaktadır.
Birim değer endeksi: Birim değer endeksi, ihracat ya da ithalat birim değerlerinde meydana gelen değişimin ölçüsüdür.
Miktar endeksi: Dış ticaret miktar endeksleri fiyat sabit olmak koşuluyla dış ticaret miktarlarında meydana gelen değişimi ölçmektedir.
Dış ticaret hadleri: İhracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine oranlanmasıyla elde edilir. Dış ticaret haddinin 100'ün üzerinde bulunması; dış ticarete konu malların baz yılına göre pahalıya satılıp, ucuza satın alındığı için ihraç eden ülke lehine bir durum söz konusudur. Tersi durumda ülke aleyhinde bir durum vardır.
Yöntem: 2015 bazlı değer endeksi fisher formülüne (Laspeyres ve Paasche'nin geometrik ortalaması) göre hesaplanmaktadır. Miktar endeksleri değer endeksinden hesaplanmış olan birim değer endekslerine oranlanmasıyla hesaplanmaktır. Buna göre her yıl, bir önceki yılın ağırlık ve ürün sepeti yenilenmektedir.
Temel Veri Kaynaklarının Niteligi
Veri kaynakları: Genel ticaret sistemine göre istatistiklerin veri kaynakları aşağıdaki gibidir:
Bununla birlikte, doğalgaz ve kamunun yaptığı elektrik dış ticareti bilgileri ilgili firmalardan derlenmektedir. Finansal kiralamaya ilişkin bilgiler Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Birliği'nden alınmaktadır.
İşlemlerin kaydedilme zamanı: İhracat ve ithalatın kaydedilme zamanı, malın sınırı geçtiği, ya da başka bir deyişle beyannamenin kapatıldığı (intaç) tarihtir.
Ürün kodu: Dış ticaret endekslerinin hesaplanmasında 8-dijitli Harmonize Sistem'e dayalı Kombine Nomenklatür kodları (tarife8) kullanılmaktadır.
Derleme uygulamaları
Veri derleme: Dış ticaret istatistiklerini üretmek için kullanılan tüm belge ve formlar Ticaret Bakanlığı tarafından derlenmektedir.
Veri derleme sistemi: Veri derleme Bilgisayarlı Gümrük Etkinlikleri (BİLGE) sistemi, Elektronik Veri Değişim Sistemi (EDI) ve Elektronik Ticaret Gümrük Beyannameleri (ETGB) ile yapılmaktadır.
Veri işleme sistemi: Dış ticaret verileri Türkiye İstatistik Kurumu tarafından SAS programı kullanılarak işlenmektedir.
Revizyon politikası: Dış ticaret istatistikleri ihtiyaçlar ve uygulamalar gereği sıkça güncellenmektedir.
Başlıca revizyon nedenleri; beyannamelerin geç kapatılması, zamanında Ticaret Bakanlığı veri ambarına aktarılamaması, beyanname üzerinde yapılan düzeltmeler ve beyannamelerin iptal edilmesidir.
Yapılan güncellemelerin dış ticaret endekslerine yansımasını sağlamak amacıyla, her yılın Ocak ayı haber bülteninde geçmiş yılın endeks sayıları aylık, dönemsel ve yıllık olarak revize edilmektedir.


Diger konular
Yayımlama sıklığı: Aylık olarak üretilmekte ve yayımlanmaktadır.
Zamanlılık: Endeslerin zamanlılığı AB ve diğer uluslararası kuruluşların standartlarına uyumludur. Yayımlama tarihi Ulusal Veri Yayımlama Takvimi ile kamuoyuna duyurulmaktadır.
Yayımlama ve dağıtım: Aylık dış ticaret endeksleri, referans ayını takip eden 40 gün içinde yayımlanmaktadır.
Bir sonraki yıla ilişkin Ulusal Veri Yayımlama Takvimi, her yılın Aralık ayında TÜİK web sitesinde yayımlanmaktadır.
Veriler tüm ilgililere haber bülteni, istatistiksel tablolar ve Merkezi Veri Dağıtım Sistemi (MEDAS) aracılığıyla eş zamanlı olarak dağıtılmaktadır.
Veri gizliliği: 5429 Sayılı Türkiye İstatistik Kanunu’na göre:
(1) Dış ticaret istatistikleri TÜİK tarafından yayımlanmaktadır.
(2) TÜİK, kullanılacak yöntemi ve istatistiklerin yayımlanacağı tarihi belirlemek konusunda bağımsızdır.
(3) Veriler sadece istatistiki amaçlar için toplanır ve “pasif gizleme” uygulanır.
Türkiye İstatistik Kanununun 13. maddesine göre gizli verilere yalnızca resmî istatistik üretiminde görev alanlar, görevlerini yerine getirebilmek için ihtiyaç duydukları ölçüde erişebilirler. Bireysel verinin toplulaştırılması ile oluşturulan veri tablosunun herhangi bir hücresindeki istatistikî birim sayısının üçten az olması veya birim sayısı üç ve daha fazla olduğu hâlde bir veya iki istatistikî birimin hakim durumda olması hâlinde ilgili hücredeki veri gizli kabul edilir.
Resmî istatistiklerin üretilmesi için toplanan, işlenen ve saklanan verilerden gizli olanları, idarî, adlî ve askerî hiçbir organ, makam, merci veya kişiye verilemez, istatistik amacı dışında kullanılamaz ve ispat aracı olamaz. Bu bilgileri derleyen ve değerlendiren memurlar ve diğer görevliler de bu yasağa uymak zorundadır. Bu yükümlülük, görevlilerin görevlerinden ayrılmalarından sonra da devam eder.
Resmî istatistik üreten kurum ve kuruluşların yetkilileri tarafından, gizli verilerin hukuka aykırı erişimine, açıklanmasına veya kullanımına karşı her türlü önlem alınır.
Herkese açık kaynaklardan elde edilen veri veya bilgiler gizli kabul edilmez.
İstatistikî birimin, kendisine ait gizli verilerin açıklanmasına yazılı onay vermesi hâlinde, veri gizliliği ortadan kalkar.
Gizli veriler, ancak doğrudan veya dolaylı tanımlamaya yol açmayacak şekilde diğer bilgilerle birleştirilerek yayımlanabilir.
(Ek fıkra: 25/11/2008-5813/2 md.)
Dış ticaret istatistiklerinde dolaylı tanınma ile gizlilik kapsamına giren veriler için bu gizlilik hükümleri, istatistikî birimin kendisine ait verinin gizlenmesini talep eden yazılı başvurusu halinde uygulanır.
Gizleme ilke olarak ürün kodunda yapılır. Eğer bu uygulama yeterli olmazsa, kilogram, ülke, gümrük vb değişkenlerde de gizleme yapılır.
Yayımlanmadan önce kurumiçi erişim: Kamuoyuna açıklama yapılmadan önce dış ticaret istatistiklerinin üretilmesinde görev alan personel dışında başka birimlerin verilere ulaşması mümkün değildir.
Uluslararası yöntemler: Dış ticaret endeksleri BM ve Eurostat tanım, kavram ve yöntemlerine göre üretilmektedir.
Yayım döneminde yorumlama: Verilerle ilgili olarak haber bültenlerinde kısa yorumlar yapılmakta, bunun dışında verilerin yorumlanması kullanıcılara bırakılmaktadır.
Yenileme ve yöntemdeki büyük değişikliklerin önceden bildirimi: Dış ticaret endeksleri ile ilgili esaslar, Resmi İstatistik Programı çerçevesinde belirlenmektedir.