Temmuz 1977'de Somali birlikleri Etiyopya'yı işgal etti. Somali'nin ordusu 250 sayılı tanklar, yüzlerce topçu silahı, 12 mekanize piyade tugayı, 30'dan fazla modern uçak.
Sürpriz ve çok sayıda askeri teçhizat sayesinde, Somali birlikleri Ogaden bölgesinin, Jijiga şehrinin ve önemli stratejik noktaların önemli bir bölümünü yakalayabildi: yol kavşakları, dağ geçitleri. Harar şehri kuzeyden, güneyden ve doğudan çevriliydi ve Somaliler, Cibuti'den Etiyopya'ya giden demiryolu ve toprak yollar ile Hole-Dawa'ya çok yaklaştı.
Kuzey Etiyopya - Eritre'de, Kızıldeniz'e bakan durum daha iyi değildi. Eyaletin 20 için Etiyopya'dan ayrılması için savaşan ayrılıkçılar, bir saldırı başlattı ve Eritre'nin başkenti Asmara'yı çevreledi. Huzursuzluk, ülkenin diğer bölgelerinde de Addis Ababa idi. Rejim Mengistu Haile Mariama büyük tehlike altındaydı.
(Yansıma bilgisi) “Batı propagandası, Etiyopya-Somali ihtilafının özünü çarpıtmaya çalışıyor. Somali propagandasının icatlarını yaygın şekilde yaymakla birlikte, Batı'da son zamanlarda Ogaden'deki savaşlarda bilinmeyen Küba ve Sovyet askeri birliklerinin "katılımı" hakkında spekülasyonlar kullanıyorlardı.
Albay Mulatu, “Etiyopya'da Sovyet veya Küba askeri oluşumları olmadığını”, kesinlikle kategorik olarak belirtmeliyim ”dedi. Ne Küba ne de Sovyet vatandaşı savaşlara katılmaz. Sosyalist ülkelerden devrimimizle dayanışma içinde yardım alıyoruz. Ülkede savunmaya, Etiyopya sağlık hizmetinde ekonomiye yardım eden teknik uzmanlar ve sağlık personeli var, ancak Etiyopya halkı, ordusu ve başka hiç kimse işgalcilere karşı savaş açmıyor. ”
(Pravda Gazetesi 15 Şubat Ayı 1978).
Elimde kote edilmiş bir gazete var. Editör odasında sonsuz tamir izleriyle birlikte bir yığın mektupta oturuyoruz ve bu uzun süredir yayınladığı için Etiyopya'da olamayan ve olamayan bir adamla konuşuyoruz. Fakat o oradaydı, savaş için Kızıl Bayrak Nişanı'nı aldı ve hatta “Resmi görevlerin örnek performansı için” ifadesiyle savaştı.
Nikolai Fedorovich Oleschenko, rezervin büyük generali. Asker. Baba, Moskova yakınlarındaki 1941-th'da öldü ve ertesi yılın Ağustos ayında bir oğul çağrıldı. Topçu okulundan mezun oldu, Kalininsky cephesi Baltık'ta savaştı. Savaştan sonra, batarya, tabur, alay, topçu birliğine emir verdi.
- Nikolai Fedorovich, Etiyopya'ya nasıl ulaştınız?
- Nijerya'dan hemen sonra. Nijerya'da Ordu Generali Pavlovski'nin önderlik ettiği resmi askeri delegasyondaydım. Bizim gelişimizden önce, söyledikleri gibi ilerici bir askeri darbe vardı ve köprüler inşa etmek gerekiyordu. Ziyaretimizin daha pragmatik bir hedefi de vardı: Nijeryalılar bizden savaş uçakları satın aldı ve biz topçular, onları silahlarımızın avantajlarını, yani malzemeleri arttırmaya ikna etmek istedik. оружия.
20 Kasım 1977'in hatırladığım gibi, eve uçtuk ve hemen haber vermek için oturdum. Dört gün geçti, bir rapor yazdım ve zaten doğrudan görevimi yerine getirmeyi planlamıştım, birdenbire Marsil Topçu Georgy Efimovich Peredelsky'nin füze kuvvetleri ve kara topçu komutanına çağrıldığımda ve akşam saatlerinde Addis'e planlı bir uçuş yapmam gerektiğini söyledi. Abeba ve Etiyopya'ya, SSCB Savunma Bakanlığı'nın bu ülkenin hükümetine Somali'nin saldırganlığını pekiştirmesine yardımcı olmak için görev gücü olarak görev yapan Ordu Generali Petrov'un emrinde.
Hafifçe söylemek gerekirse, benim için biraz beklenmedik bir şeydi. Dahası Etiyopya’da neler olup bittiğinden de pek emin değildim.
- Ve sağlığa atıfta bulunmayı reddedebilir misin? Sonuçta, sadece dört gün evdeydi.
- Nesin sen! Nasıl reddedebilirim? Ben profesyonel bir askerim ve ordu tartışmalar için en iyi yer değil. Bir emir var, yapılması gerekiyor. Hepsi bu.
- Güzel. Neden onu seçtin?
- Bu basitçe açıklandı. İlk önce sınıf arkadaşımı Akademi Binbaşı General Viktor Petrov'a uçurmak zorunda kaldım. Ancak kayıt için zaman aldı ve Addis Ababa'dan Peredelsky ile yaptığımız görüşmenin arifesinde Petrov Genelkurmay Başkanı'nı aradı ve acil olarak bir topçu geneline ihtiyaç duyulduğunu söyledi. Düşünmeye başladılar ve işte buradayım: Bütün aşıları vebadan sarı humma geçtim, tıbbi bir sertifikam vardı ve yalnızca sizin anladığınız gibi birkaç dakika meselesi olan Etiyopya elçiliğinin vizesine ihtiyaç duyuldu. Bu yüzden beni seçtiler.
Eşimin ofisinden çıkan eşim olarak, yalnızca askeri bir üniforma olmadan Nijerya'daki gibi bir valiz topladığını söyledim.
Bir iki haftalığına sürdüm ve orada altı aydan fazla ilk kez kaldım.
- Sonra ne oldu?
- Sonraki çılgın bir gündü. İş için talimatlar hazırlamak, kılavuzlar, enstrümanlar hazırlamak ve Akhromeyev'den talimat almak gerekliydi, daha sonra Genelkurmay Başkan Yardımcısı'nın ilk yardımcısıydı. Kısacası, birkaç dakika eve atladım, bir bavul kaptım - ve havaalanına.
Addis Ababa’da ilk dikkatimi çeken şey, Marx, Engels ve Lenin’in kurşunla dolu portreleriydi. Şehir sürekli çekim yapıyordu, tüm önemli nesneler ordu tarafından korunuyordu. Ve hatırlıyorum, o zaman gazetelerimizde yayınlanan bilgilerin değersiz olduğunu düşündüm.
O günlerde durum çok karmaşıktı. Somali birlikleri Etiyopya'nın 400-500 kilometresine derinlemesine girdi - bu doğuya doğru. Kuzeyde ve kuzeybatıda, ayrılıkçılar aktif olarak rejime karşı savaştılar. Addis Ababa'da kolay değildi. Ve hükümet bize açıkça sert görünen önlemleri aldı. Sabahları, baş askeri danışman misyonuna gittiğimizde meydanlarda, pazarlarda ve kiliselerde ceset yığınları gördük. Escortlarımız onların karşı-devrimciler olduklarını ve Etiyopya liderlerinin tecrübelerimizi kullandıklarını ve beyaz terörün kırmızı ile cevap verdiğini açıkladı. Ülkenin liderliği ile bir araya geldiğimizde, bu yöntemin tehlikeli olduğunu, acı çekebileceklerini ve masum insanların acı çektiğini aşılamaya çalıştık. Herhangi bir rengin terörü başladığında, artık anlamazlar.
- Nikolai Fedorovich, Etiyopya'da çalışmaya nasıl başladınız? Etiyopya ordusunun ruh hali, savaş eğitimi neydi? Kübalıların rolü nedir?
- Geleneksel olarak, imparatorluk döneminden beri, Amerikalılar Etiyopya'ya askeri yardımda bulundu. Ekipman esas olarak ABD'den ve uzmanlardandı ve Etiyopyalı personel memurlarının çoğu Amerika'da askeri eğitim aldı. Bu bize yardımcı oldu, çünkü Birlik'teki yerel Amharca diline ait çevirmenler azdı, çoğunlukla “İngilizce” geldi. İletişim, öğrenme sorunu budur.
Acilen ilçelerden birinde bir topçu topçu okulu düzenledik ve birimler ve birimler oluşturmaya başladık. Kolay değildi. Gönüllüler Küba'dan geldiler ve birimler karışıktı: memurlar ve çavuşlar - Kübalılar, erler - Etiyopyalılar.
- Kübalılar gönüllü olduğu sürece, Nikolai Fedorovich?
- Gerçekten, bilmiyorum. Kendilerine “enternasyonalist savaşçı” diyorlardı, hepsi ayrı “gelene” rağmen, hepsi askeri askeriydiler. Çok geçmeden, çoğunun Küba'da bir birime bölünmüş olarak hizmet ettiği anlaşıldı.
- Gerçek olarak Etiyopya'nın askeri yardımını nasıl değerlendirebilirim? Ne kadar etkiliydi?
- İlginç bir soru. Benim derin inancım, eğer Etiyopya'nın danışmanlarımıza ve Küba gönüllülerine sahip olmasaydı savaşın kesinlikle kaybedilmiş olacağıydı.
Amerikalıların onlara nasıl ve ne öğrettiklerini bilmiyorum, ancak duruma aşina olduğumuzda, taktiksel olarak askerlerin iyi eğitildiği, en üst düzeydeki komutanların operasyonel sanata sahip olmadığı açıkça ortaya çıktı. Bu ne biçim bir savaş? Etiyopya ordusu bir çizgide savunuyor, güçleri ve araçları dağıtıyor. Askerleri ana saldırının yönlerine odaklayan Somalis, açık savunmaları kolayca kırıyor, savunmacıları kenelere sokuyor, onları çevreliyor, gerekirse “çantalar” ve “kazanlar” yaratıyor.
Tamamen askeri hataların yanı sıra, Etiyopya ordusunun eylemlerindeki sürpriz faktör tamamen dışlandı. Düşmanın tüm planlarımız hakkındaki farkındalığı tek kelimeyle şaşırtıcıydı. Diyelim ki, ön cephe ve Etiyopya savunma bakanlığı görevlileri bir sonraki operasyon için planlarını duyurmak için hazır bulundular, düşmanın hemen önlem alması gerekiyordu. Bu nedenle, tüm operasyonları bağımsız olarak planlamak ve kararı sadece bir gün önce duyurmak zorunda kaldık.
Etiyopyalılar nasıl savaştılar?
- Farklı oldu ve kahramanlık ve korkaklık gösterdi, burada tüm ordu için sonuç çıkarmak pek mümkün değil. Garip bir şekilde savaştılar, orası kesin. Topçu hazırlığı sırasında tankların ve piyadelerin olması gerektiği gibi düşmana gitmemesi, ancak yalnızca atış bittikten sonra hareket etmeye başlaması çılgınca oldu. Doğal olarak, tüm topçuları yok edemedi ve geri kalan düşman ateş silahları, ilerleyen birliklere büyük kayıplar verdi. Kübalılar daha iyi davranıyorlardı, ancak aktif olmadıkları durumlar da vardı. Saldırgan dondu.
- Peki ne yaptın o zaman?
- Askerleri önünüze itti! Ordu Generali Petrov, savaş alanına arabayla, bir tank veya bir zırhlı asker taşıyıcı tarafından değil, her zamanki "cipte", elbette onunla beraberiz ve piyadeleri kişisel bir örnekle taşıdık. Durdur Petrov imkansızdı. Operasyonlarımdan birinde, bir topçu taburu komutanı olan bir Sovyet askeri danışmanı asistanımın öldüğünü hatırlıyorum. Bölüm, savaş oluşumuna girmek için tereddüt etti, hemen Petrov'a, telsizle ilgili olarak bana cevap verdiği ve hepimizin ölebileceği bir şekilde ve görevlerimizi yerine getirmesi gerektiğini bildirdi. Genel olarak, Vasili İvanoviç kendisini sadece yetenekli bir askeri lider değil, aynı zamanda nadir kişisel cesaretli bir adam olarak gösterdi. Talep sınırındaydı. Petrov imzalı arşivde radyografim var. İşte metin: “Bugün, Danan'ın alınması için günün sonunda, bunu rapor et. 3 br ile kendinizi takip edin. SN (özel kuvvetler tugay). Petrov". Ve anladığınız gibi, Danan şehrini gün sonuna kadar olmasa da, sonraki akşam yemeği için aldık ve sonra sebatımız sayesinde - Etiyopya tugayının komutanı, piyadelerin uyuşmadığı gerçeğine atıfta bulundular (paraşüt tugayları) hiçbir harita, ürün, rehber, saldırmayı reddetti.
- Etiyopyalıların nasıl savaştıklarından bahseden Nikolai Fedorovich, Somaliler hakkında hiçbir şey söylemiyorsunuz.
- Somali özeldir tarih. Tam anlamıyla saldırganlığın başlamasından önce ve buna bağlı olarak Etiyopya'ya yardımımızdan Somali ile mükemmel ilişkiler kurduk. Neredeyse on beş yıldır, orada silah temin ediyoruz, kıdemli olanlar da dahil olmak üzere birçok memur, kolej ve akademilerimizden mezun oldu, birliklerdeki danışmanlarımız da bizlerdi. Ve böylece Somaliler, Sovyet askeri düzenlemelerine göre, tüm kurallara göre savaştı.
Bu arada, Somali ordusuna direniş örgütlemeye başladığımızda, uzmanlar danışma için Moskova'dan çağrıldılar, sadece bir hafta önce Somali'den çıkarıldılar. Bize düşmanın güçlü ve zayıf yönlerini, hangi kuvvetlerin hangi alanlarda çalıştığını anlattılar. Bu bize çok yardımcı oldu.
Dürüst olmak gerekirse, hiç kimse bana huzur vermedi: Dışişleri Bakanlığı önce Somali ile “arkadaş” olduğumuzda ne düşünüyordu, sonra aniden Etiyopya ile “arkadaş” olduk? Biliyor musun, Somali top mermilerinin boşlukları altında bir tavşan gibi atlamak çok hayal kırıklığı yarattı ve şunu biliyordu: bize Sovyet toplarından ateş ediyorlar, Sovyet fabrikalarında Sovyet işçileri tarafından, ateş etmeyi öğrettiğimiz insanlar. Şükürler olsun Somali'de uzun menzilli jet sistemleri kurmak için zamanımız olmadı. Sadece bir pil ve dört tane Grad roketatarı vardı ve kedi cephaneyi ağladı. Bu sistemler onlara eğitim için satıldı ve ana parti oydu. yola çıktı ve Etiyopya'daki gemilerden boşaltıldı. Sadece birkaç gün sonra zor zamanlar geçirirdik.
İlk savaşlarda, Somalilerin uçuş ekibinde önemli kayıplar yaşadığı ve havaalanlarının zorlandığı şanslıydı havacılık darbeler. Bu nedenle, uçakları neredeyse bizi rahatsız etmedi. Danışmanlarımız Somali hava savunmasının yerini biliyordu ve Etiyopya ve Küba pilotları havaalanlarını, insan gücü ve ekipman kümelerini başarıyla bombaladı.
Ocak ayının sonlarında, düşmanın ana saldırısı yönündeki karşı saldırı, askerler onlarca kilometre ilerledi ve Harare alma tehdidi kaldırıldı.
Şubat ayının başlarında, saldırı devam etti ve Mart ayının sonunda Ogaden'deki çatışma neredeyse tamamlandı. Sınır muhafız alanlarını yeniden gözden geçirmek için birliklerin konuşlandırılması için teklif hazırlama görevini aldık. Eritre'deki bir sonraki görevimizin ayrılıkçılarla savaşacağını zaten biliyorduk. Bu arada, Kübalılar bu mücadeleye katılmayı reddetti. Saldırganlıkların tekrarlanması durumunda, doğudaki garnizonlar olarak ayağa kalktılar ve Addis Ababa'dan uzak olmayan bir yerde, askeri darbeyle bir girişimde bulunulduğunda hükümeti desteklemek için ayağa kalktılar. Bu kısımlarda, bu yaygın bir şey. Ve biz, her zaman olduğu gibi, bir tıkaç ile tüm deliklere tırmandık.
- Nikolai Fedorovich, dövüş bitti. Etiyopya toprakları özgür yardımcı oldu. Ve ev?
- Sadece Petrov hemen eve uçtu - ciddi bir şekilde hastaydı. Biz. Herkes amipli dizanteriyle hastalandı ve Petrov, savaşın sonunda çok dikkatli olmasına rağmen, onunla hastalandı. Ve hastalanma nasıldı? Dağlarda, su 80 derecesinde kaynamakta, mikroplar öldürülmemektedir, fakat içmek gibi hissediyorsunuz. Böylece elden ağza yaşadılar. İki hafta boyunca, Yugoslav sardalye ve galerilerinden başka bir şey yoktu. Ön kabin üzerinde ya da arabanın arkasında uyuduk, yüz ülserlere yandı, hepsi kırmızı tozla kaplıydı - kırmızı topraklar vardı. Ve sıcağı tarafından çok işkence. Addis Ababa'da iklim akşamları serin olsa da ilahidir ve gündüzleri saklayabilirsiniz. Ve ön tarafta - nereye saklanmalı? Ve gece gündüz kurtuluş yoktur. Ocak, öyle görünüyor ve sarı kum ve acımasız güneşin etrafında.
Böylece Petrov uçup gitti ve biz kaldık. Acı çeken tüm işkencelerin bir ödülü olarak, sizi eski imparatorluk sarayına yerleştirdiler. Porselen, kristal, altın etrafında inanılmaz lüks. Sarayda leoparlar, maymunlar, devekuşları olan bir hayvanat bahçesi var.
Hizmetçiler imparatorun altındakiyle aynı. Ve sarayın yöneticisi de bir general.
Ama bu bir saray, fakat ülke genel olarak dilenci, evsiz insanların kitlesi, çocuklar zor çalışıyor ve yedi ila sekiz yıl boyunca yaşamlarını kazanıyorlar: botlarını temizliyor, giyerler, tepsiler. Bu tür köyler yoktur, dalların kulübeleri veya barakaları ve elbette, aktivite yoktur. En iyi binalar okullardır, aynı zamanda masalar dışında hiçbir şeyin olmadığı büyük bir ahır gibi okullardır.
İmparatorluk sarayında rahatladık ve Nisan ayında 25, 1978, Moskova'ya düzenli bir uçuşla uçtu. Kalkış arifesinde, Etiyopya Savunma Bakanı bir restoranda bir veda partisi verdi, onun yanında başka üst düzey askeri yetkililer de vardı. Bakan, cumhuriyetinde henüz emir bulunmadığını ve ulusal hediyelik eşya teslim edildiğini söyledi.
Moskova'daki buluşma çok eğlenceliydi. Kısa bir süre sonra Anavatan'ın çalışmamızı takdir ettiğini öğrendik, özellikle Petrograd'da Lenin'in sırasını temsil etmelerine rağmen, Petrov'a Lenin'in sırasını vermelerine ve sunumun Kahraman'a verilmesine rağmen, bana Kızıl Bayrak Sırasını verdiler.
Bu geziden sonra, resmi askeri heyetin bir parçası olarak en son 1984'ta beş kez Etiyopya'da bulundum. Heyete Mareşal Petrov başkanlık etti.
- Söyle bana Nikolai Fyodorovich, Etiyopya'da gördüklerini ifşa etmemek için abonelik mi verdin?
- Hayır, abonelik yoktu ve elbette, tüm dünya Sovyet uzmanlarının ve Küba birimlerinin Etiyopya'da savaştığını bilmesine rağmen ek konuşmalara gerek olmadığını anladım.
- Ve son soru: bugün Etiyopya'ya yaptığınız gezi hakkında ne düşünüyorsunuz?
- 1977 yılında olduğu gibi. Görevimi yaptım, görevi aldım ve bir askeri adamı nasıl yerine getirmek zorunda kaldım? Gerek yok: Bu gerekli - bu gerekli olduğu anlamına gelir.
Elbette, yıllar sonra Sovyetler Birliği politikasını izleyenlerin kısa görüşlülüğü hakkında düşünemiyorum. Hükümetin hatalarını hayatımızla ödedik. Ama ben politikacı değilim, emekli olsa bile askeri bir erkeğim. Kararları aldık, hükümetin emirlerini yerine getirdik. Ve bugün Etiyopya, Angola, Suriye, Mısır'a yaptığımız askeri yardımın değerlendirmesi değiştirilemezse, her şey değişecek, hala Asya ve Afrika'daki farklı savaşlar cephelerinde görev yapan asker ve subaylara saygı gösterilmesi gerektiğinden eminim. Cesur insanlardı ve ustaca savaştılar.