|Manukyan Biraderler


Arman Manukyan
.
.
.
Manukyan Biraderler (babam Artvin ve amcam Dikran Manukyan) 1930 yılında kurulmuş. Eminönü'nde Saka Çeşme Sokak Fındıklıyan Hanı. Beş altı yıl kaldıktan sonra yan sokağa geçmişler. Oldukça büyük bir yer tutumuşlar ve orada iki kardeş işe devam etmişler. Esas işleri kundura malzemesi satmak.
Herkes bizi o yıllarda "Çivici Manukyan" olarak tanıyor. Neyse, iki kardeş çok çalışmışlar. Bilhassa İtalya ve Almanya ile yurtdışı münasebetleri var. Hem İtalya hem Almanya' da çivi mamulleri üzerinde oldukça büyük fabrikalar vardı.
Babam onlarla alakadar olmuş, onların mümessiliğini almış ve daha fazla ithalat yapıyor toptan olarak satıyordu; yani Manukyan Biraderler bir toptancı müessese, perakendeci değil.
Sonuna kadar da öyle kaldı, yani hiçbir zaman perakende iş yapmadık. Anadolu'da çok büyük müşterilerimiz oldu. 1930'dan 1951 yılına kadar, yirmi yıl babam ile amcam yürüttü işleri.
On beşe yakın personel çalışıyordu işyerinde. O zaman için az değil, orta çapta bir müesseseydik.
Anadolu'nun her köşesinden müşteriler var ve onlara toptan mal satıyorduk. Tabii o zamanki kundura, ayakkabı malzemeleri ile şimdiki ayakkabı malzemeleri arasında çok farklılıklar var. O zaman, "çiriş" denilen bir madde vardı, ayakkabının derisi, köselesi onunla yapıştırılırdı.
Manukyan Biraderler 1951 yılına kadar bu şekilde kundura malzemesi ile devam ettikten sonra, 1951'de ben mezun oldum. Bundan sonra iş yerine gitmeye başladım. Ben ve halamın oğlu Yertvart. O, daha da erken gitmeye başlamıştı, çünkü o benden 3 yaş büyüktü.
Ben ve halamın oğlu kuzenimle işe başladık. Kuzenim ile kardeşimden de daha yakın olmuşum, çünkü hep birlikte büyümüşüz. İşe başlayınca baktım çok köhne bir dükkan. Birer tane ampul asmış babam o zamanların düşüncesi ile pek konfor yok.
Babama, "Baba, ben burada nasıl çalışacağım. Robert Kolej'den mezun olmuşum, parlak öğretim görmüşüm" dedim. Babam, "Alışırsın oğlum, alışırsın. Biz de vaktiyle böyle değildik biz de alıştık" dedi.
Ben de en kısa sürede yenilik yapma planları kurdum. Bu arada babam, kalbimin kırılmasını da istemiyordu. Şimdi iyi bir okuldan menzun olmuş olan beni, işyerine davet etmişti. Tabii o zamanlar profesyonel hayat denilen bir olay da yok, yani böyle başka bir firmaya gidip de çalışmak da yok.
Herkes babasının işinde çalışıyor, babasının işinde çalışmak istemeyen de bir yerde memur oluyor. Profesyonel hayat, 1970'li 80'li yıllardan sonra başlar.
İlk olarak tavanda asılı duran ampulden başladım. Tek ampul , bir kordon, ucunda da tek bir ampul var; yani bir avize şekilinde bile değil. Dangıl dungul asılı.
Amcam da birkaç kere Avrupa'ya gitmiş gelmiş, yani yabancı görüşleri oldukça kuvvetli bir insandı. O bana çok destek verdi. Bütün işyerinin ışıkları değişti. Florasan da vardı o zaman, florasan oldu. Babam bana karşı çıkmıyor ama masraf olacak diye kaygılanıyordu.
Tabii yeniliklerin hepsi, masraf etmek demekti.
İlk aşamada başarılı olduk. Işıklar değişti.
Sonra babamın yazıhanesi çok eski bir yazıhaneydi. 1930'lu yıllardan kalma ağaçtan yapılmış yazıhaneydi.
O zamanalr da çelik masalar popüler olmaya başlamıştı. Bunu değiştirmek istedim , babam amcamın hatırası diye karşı çıktı.
Ben kendime üç tane çelik masa aldım. 1954-55, ben hala çalışıyorum. Bu arada bir iki personelden biri "Zamanla da bu kundura malzemesi işi zayıflayacak. Çünkü kundura yapım işleri değişti.
Yeni malzemeler çıktı. Bu Eminönü piyasası el aletleri ile alakadar oluyor. Biz de biraz dönüş yapalım" diye bizi uyardı. 1955-56 yılında onun dediğini yaptık. Çünkü demir hırdavatçılarının yanında uzun yıllar çalışmış biriydi, babam onu satış memuru olarak almıştı. Onun verdiği fikirlerle biz el aletleri grubunda çalışmaya başladık .
Fabrikaların kullandığı her türlü alet, edavat elektromekanik aletler, motorlar vs. gibi şeyler üzerinde durmaya başladık ve baktık ki o branş daha iyi gidiyor.
Personelimiz bize ışık verdi. Yine çivi işini bırakmadık. Fakat zamanla uzaklaştık çivi işinden . Artık yeni yapılan ayakkabılara çivi çakılmamaya başlandı. Her şey yapıştırma usulü oldı, lastik tabanlar vs. oldu, yani o branş zayıfladı.
Bu arada el aletlerinde babam İtalya'da birkaç tane mümessilik aldı. Piyasada o zamanlar çalışan hep Musevi komisyoncular vardı, onlarla çalışmaya başladılar ve devamlı ithalat yaptılar. Bütün güçlerini ithalata veriyorlar.
Gelen ithalat malları piyasaya toptan olarak satılıyordu. Anadolu'nun her ilinde çok iyi müşterileri vardı. Tabii eskiden sistem değişikti.
Devamlı Anadolu'dan mal almak için İstanbul'a insanlar geliyordu. Şimdi yine gelenler var; ama artık telefon var, faks var, e-mail var, her türlü komünikasyon cihazları ile siparişler halledilliyor.
Ama o zamanlar İstanbul'a gelen Anadolu müşterisi pazarlık eder, canınızı çıkarırdı. O zamanlar öyleydi. Aşağı yukarı 10 bine yakın müşterisi olmuştu Manukyan Biraderler'in Anadolu'da.
.
.
.

