Anne veya babada mayoz bölünme süresince oluşur. Bugün için inaktivasyonun G-Cden zengin, genlerin promotor bölgelerinin metilasyonu ile geliştiği biliniyor.
Maternal imprinting tanımı maternal gende transkripsiyonel kaybı tanımlar, paternal imprinting tanımı benzer şekilde paternal gende kaybı tanımlar.
Genetik imprinting tablolarında Mendelyen geçiş izlenmez.
Örneğin 15. kromozom q 11-13 bölgesi Prader-Willi sendromu ve Angelman sendromuna neden olan genetik defekti taşır. Annenin 15. kromozom q 11-13 bölgesinde imprinte olmuş Prader-Willi gen i (+) aktive Angelman geni Babanın 15. Kromozom q 11-13 bölgesinde aktive Prader-Willi geni (+) imprinte olmuş Angelman gen i bulunduğunda, eğer çocukta anneden gelen 15. kromozomunda q 11-13 bölgesinde delesyon saptanırsa, annenin aktive Angelman geni kaybolmuştur; babadan gelen Angelmen geni ise inprintedir bu nedenle çocukta gelişen hastalık Angelman sendromudur.
Aksine babadan gelen 15. kromozomunda q 11-13 bölgesinde delesyon saptanırsa, babanın aktive Prader Willi geni kaybolmuştur; anneden gelen Prader Willi geni ise inprintedir bu nedenle çocukta gelişen hastalık Prader Willi sendromudur.
Baba kaynaklı (babanın kromozomlarında delesyon var) hastalıkta fenotipik tablo
Prader-Willi sendromu: Hipotoni (gevşek bebek) aşırı yemek yeme sonuçta ileri derecede şişmanlık, hipogonadizm, mental retardasyon, kısa boy, küçük el ve ayaklar.
Anne kaynaklı hastalıkta fenotipik tablo
Angelman sendromu (gülen kukla sendromu). Hiper aktivite, uygunsuz çok fazla gülme, ani kukla tarzı hareket (ataksi, epilepsi), mental retarde, mikrosefali ve çok büyük çene.
7. SEKS KROMOZOMU HASTALIKLARI
X kromozomu (Lyon etkisi); Erken embriyogenez sürecinde X kromozomlarından biri irreversibl olarak inaktive olur (X kromozomu hipermetillenerek inaktive edilir). Bu heterokromatik bir kromatin kümesi olarak içnükleer membrana tutulu olarak interfaz süresince görülür ve Barr cismi olarak adlandırılır.
Bir hücrede sahip olduğu X kromozomundan bir eksik Barr cisimciği görülür. Örneğin XXXXY taşıyan bir Klenifelter sendromu hastasında üç adet Barr cismi saptanır.
● Normal erkek (XY), testiküler feminizasyon olguları ve Tuner olgularında (45 X0) Barr cismi bulunmaz.
● Bir erkek barr cismi görülüyorsa Klinefelter sendromu düşünülmelidir.
Klinefelter sendromu
Hipogonadizmi bulunan erkek hastada; X kromozomunun birden fazla olması 47 (en sık saptanan “XXY”; %82 olguda) ile karakterizedir.
Hastada fazla X kromozomu sayısı kaç olursa olsun tablo Klinefelter olarak adlandırılır (örnek; 48XXXY)
Klinefelter sendromu erkek hipogonadizminin en sık nedenidir.
Klinik tablo uzun kollar ve bacaklar (Marfanoid görünüm), küçük testisler, küçük penis, sekonder erker karakterlerinde kayıp (özellikle yüz, vücut ve pubik kıllanmada azalma), ağır akne gelişimi, sıklıkla yüksek sesle konuşma ve hafif kellik izlenir.
Jinekomasti gelişebilir, IQ normalden biraz düşüktür. Klinefelter hastalarında libido ve ejekülasyon normaldir; ancak hastalar sterildirler.
Plazmada testesteron düşük, FSH ve östradiol seviyesi yüksektir.
Pubertede testislerde germ hücreleri ve sertoli hücreleri karakteristik olarak yoktur, Leydig hücresi vardır, sayısı artmıştır (ama fonksiyonları yetersizdir, testosteron üretimi yok); seminifer tubüllerde atrofi, hiyalinizasyon ve peritubüler yoğun fibrozis bulunur.
Tedavide kullanılan testosteron ile virilizasyonu sağlanır ama fertilite sağlanamaz.
Klinifelter sendromunda bazı hastalıkların sıklığı artar
Klinifelter hastalarında görülme olasılığı artan hastalıklar
● Meme karsinomu
● Ekstragonadal germ hücreli tümörler
● SLE gibi otoimmün hastalıklar
● Lösemi; özellikle AML
● Özellikle inmemiş testis tabloya eklenmişse testis tümörleri (seminom)
Polizomik X taşıyan bireylerde (taşınan X kromozomu sayısı artmış hastalarda), ek olarak kriptorşidi, hipos-padias, testiste ağır hipoplazi ve iskelet sistemi anormallikleri (prognatizm ve radioulnar sinostoz) ve ağır mental retardasyon tabloya eklenme olasılığı artar.