Aslında çok küçük görülen fakat fazla önemsenmediğinde ciddi sorunlara yol açabilecek bir sağlık sorunu ile karşı karşıyayız: İshal nedir? Nelerden dolayı olur? Belirtileri nelerdir? Merak konusu olur. İshal hakkında merak edilen başlıklar şu şekilde açıklanabilir;
İshal Nedir?
İshal nedir, bir kişinin gün içerisinde normalden daha fazla gevşek ve sıvı dışkının çıktığı bağırsak hareketidir. İshal kısa süreli olup çoğunlukla birkaç gün devam eden ve bir tedaviye ihtiyaç duyulmadan kaybolur. İshal kronik (uzun süreli) ya da akut (geçici) olabilir.
Akut ishal, bir iki gün devam ederek ortaya çıkan bir durumdur. Bakteriyel enfeksiyon sonucu veya gıda zehirlenmesinden dolayı ortaya çıkabilir.
Kronik ishal, minimum 4 hafta boyunca devam eden bir durumdur. Bu ishalin altında yatan nedenler genellikle bağırsak hastalığı veya bağırsak bozukluğu yaşayan hastalarda görülen bir tıbbi nedendir. Çölyak, crohn, irritabl bağırsak sendromu, inflamatuar bağırsak hastalığı gibi rahatsızlıklar örnek verilebilir.
İshal Neden Olur?
İshal, tek bir nedene bağlı olarak ortaya çıkan bir sağlık sorunu değildir. Birçok farklı sebebe bağlı olarak ortaya çıkabilir. İshale neden olabilecek hastalıklar;
- Bakteriyel enfeksiyonlar, parazit kaynaklı enfeksiyonlar veya bakteriyel toksinler
- Antibiyotik tedavileri, ağır metal zehirlenmesi
- Irritabl bağırsak sendromu, safra tıkanıklıkları, hepatit, pankreas yetmezliği
- Diyabetik nöropati
- Beslenme yetersizlikleri, besin alerjileri
İshalin neden olduğu hastalığı bulmak için ishalin süresi, dışkılama sürekliliği ve dışkı rengini sorgulamak gerekmektedir. Hastanın öyküsü de ishalin sebep olduğu hastalığı belirlemek için önemli bir etkendir.
İshal Belirtileri Nelerdir?
İshal, kendini dışkılamada artış ve sıvı şekilde gelmesiyle belli etse de bunun yanı sıra birçok farklı belirtisi de bulunur. İshal olan kişi, bu belirtilerin yalnızca birine ya da birkaçına sahip olabilir. İshal belirtileri şu şekildedir;
- Acil dışkılama isteği ve dışkılama sayısında artış
- Sıvı dışkılama
- Şişkinlik, Gaz, Karın ağrısı
- Kanlı dışkılama
- Halsizlik, Mide bulantısı, Kusma
- Dehidratasyon (sıvı kaybı) belirtileri
- Ateş
- Kilo kaybının yaşanması
İshalin belirtileri, sebep olan hastalığa göre kişiden kişiye farklılık gösterir. Kilo kaybı, sıvı kaybı ve kanlı dışkılama ishalin ciddi belirtileri arasındadır. Aynı zamanda bebeklerde ve küçük çocuklarda görülen ishal, yetişkinlerde olduğu gibi kolay atlatamazlar. Yetişkinlerde tedavisiz bir şekilde iyileşme söz konusuyken küçük çocuklarda ve bebeklerde bazen ciddi bir durumun belirtisi olabilir. Bebeklerde ve küçük çocuklarda ishalin yaygın bir şekilde olmasının sebebi enfeksiyonlardır. Enfeksiyon oluşumu yoksulluk, temiz suya erişim imkanının olmaması gibi nedenlerden kaynaklanır. Aynı zamanda çocuklarda ve bebeklerde ishale neden olan başka etmenlerde vardır. Bunlar;
- Enfeksiyon,
- Hijyen koşullarının kötü olması,
- Uzun süre antibiyotik kullanılması,
- Anne sütünü alamama,
- Ek gıdalara erken geçişin olması
- Besin alerjileri, laktoz intoleransı, beslenme yetersizliği (malnütrisyon)
İshale Ne İyi Gelir?
İshal nedir?, yaşamı kısmen de olsa kısıtlayan bir sağlık problemi olmasından dolayı, ishal olan herkesin aklına aynı soru gelir; “İshale ne iyi gelir?” çoğu kişinin evinde bulunan yiyeceklerin bazıları ishal tedavisinin en büyük yardımcısı olarak görülmektedir. Bunun için birçok kişi ilk olarak evde bulunan yiyeceklere yönelerek ishali durdurma yoluna gitmektedir. İshale iyi gelecek besinler ise şu şekildedir;
- Yoğurt; probiyotik etkisi olduğu için bağırsaktaki bakteri dengesini düzenlemesiyle ishale iyi gelir.
- Pirinç; su tutucudur ve içerisindeki glisin sayesinde sodyum kaybını öneyerek ishale iyi gelir.
- Çay, kahve, kakao; su tutucu olmalarından dolayı ishal olan kişiye demli çay veya koyu kahve içirilir.
- Patates; içindeki nişasta sayesinde su tutucu özellik gösterir ve ishali kısa sürede geçirmeye yardımcı olur.
- Muz; çözünür posa içermesinden dolayı su tutucu özellik gösterir.
- Elma, şeftali, havuç, nar, makarnada ishal olan kişiye önerilmektedir.
İshalde yenilmemesi gereken besinler:
İshalde her ne kadar yenilmesi gereken besinler varsa, bir o kadar da yenilmemesi gereken besinler mevcuttur. Bu süreçte ishali artıracak gıdalardan kaçınmak gerekir. Bu besinler ise şöyledir;
- Yağlar; yiyeceklerin bağırsaktan geçişini hızlandırmasından dolayı bu süreçte yağ kullanımı kısıtlanır.
- Tam buğdaylı ve kepekli ürünler; bağırsak hareketlerini arttırdığı için ishal olunan zamanlarda tercih edilmemesi gereken gıdalardandır.
- Bulgur; çözünmeyen posa içeriğinden dolayı bağırsak hareketlerini hızlandırır, bu da ishal olan kişinin bu süreçte yememesi gereken yiyeceklerden biri olmaktadır.
Ne Zaman Doktora Başvurmalı?
Yetişkinlerde:
- İshal uzun süredir geçmiyorsa ve dirençliyse,
- Dışkı çok kötü kokuyorsa ve köpüklüyse,
- Dışkıda kan olması veya dışkının rengi siyah ise,
- Bulantı ve kusma belirtileri gıda alımını engelleyecek derecede kuvvetliyse,
- 24 saatten daha uzun süredir düşmeyen ateş var ise,
- İshal, yurtdışına yapılan seyahat sonrasında gerçekleştiyse,
- Ciddi yorgunluk belirtileri varsa,
- İdrar renginin çok koyu olması halinde,
Küçük çocuklarda ve bebeklerde:
- İshal olan bebek 2 aydan daha küçükse,
- Diyabet, böbrek yetmezliği gibi sağlık sorunları varsa,
- Devamlı kusma varsa,
- Dışkılama sayısında ve dışkının hacminde ciddi artış varsa (günde 8 kereden fazla dışkılama),
- Ciddi dehidratasyon (sıvı kaybı) bulgusu varsa,
- Gıda ve sıvı alımında ciddi düşüş varsa,
Vakit kaybetmeden bir uzman doktora başvurulmalıdır. Umarız bu makalemizde sizlere ishal nedir, ishalin belirtilerini ve ishale ne iyi geliri anlattık. Daha fazla sağlık konularını araştırıyorsanız kategorimize göz atabilirsiniz.