Suriye ve Irak'ta kaç DAİŞ'li kaldı, bunların kaçı Avrupa ülkelerinden gitti?
ABD Başkanı Donald Trump, Avrupa ülkelerine, kendi vatandaşları olan yüzlerce DAİŞ'liyi geri alması çağrısı yaptı. Peki Suriye ve Irak'ta kaç DAİŞ'li kaldı, bunların kaçı Avrupa ülkelerinden gitti?
Trump, Amerikan askerlerinin çekilmesinin ardından Demokratik Suriye Güçleri'nin (DSG) DAİŞ'li mahkumları Suriye'deki cezaevlerinde daha fazla tutamayabileceğini söylüyor.
Aynı açıklamayı DSG de Trump'ın çekilme kararını açıklamasının hemen ardından yapmıştı.
DAİŞ’E KAÇ YABANCI KATILDI?
Birleşmiş Milletler (BM) verilerine göre 100 ülkeden 40 binden fazla kişi, Suriye veya Irak'a giderek DAİŞ'e katıldı.
Londra'daki King's College'da Uluslararası Radikalleşme Araştırmaları Merkezi'nin Temmuz 2018'de yaptığı bir çalışmaya göre ise 32,809 erkek, 4,761 kadın ve 4,640 çocuk olmak üzere 80 ülkeden toplam 41,490 kişi, doğrudan DAİŞ'le bağlantılı.
Çalışma, resmi veriler ve daha önceki akademik çalışmalar bir araya getirilerek yapıldı.
Buna göre 18,852 kişi DAİŞ'e katılmak üzere Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkelerinden gelirken, diğer bölgelerden gelenlerin sayısı şöyle sıralandı:
7,252 kişi Doğu Avrupa'dan,
5,965 kişi Orta Asya'dan,
5,904 kişi Batı Avrupa'dan,
1,063 kişi Güneydoğu Asya'dan,
1,010 kişi Doğu Asya'dan,
753 kişi Kuzey ve Güney Amerika, Avustralya ve Yeni Zelanda'dan,
447 kişi Güney Asya'dan,
244 kişi ise Sahraaltı Afrika'dan geldi.
KAÇI ÖLDÜ?
ABD öncülüğündeki Uluslararası DAİŞ'le Mücadele Koalisyonu'na göre, DAİŞ'lilerin büyük çoğunluğu ya çatışmalarda ve bombardımanda öldü ya da şu an gözaltında.
Koalisyon yetkilileri, kaç yabancı savaşçının ölmüş olabileceğiyle ilgili tahminde bulunmaktan ise kaçınıyor.
KAÇI GÖZALTINDA YA DA TUTUKLU?
DSG yetkililerinden Abdülkerim Omar, neredeyse 50 farklı ülkeden yaklaşık 800 yabancı savaşçının koalisyonun kontrolündeki cezaevlerinde olduğu bilgisini veriyor.
Yerlerinden edilmişlerin kaldığı kamplara da, DAİŞ'e katılmış olan en az 700 kadının ve onlarla birlikte en az 1500 çocuğun sığındığını söylüyor.
Türkiye'nin olası bir operasyonunda DAİŞ'lileri daha fazla gözaltında tutamayabileceklerini belirten Omar, bu kişilerin ülkelerine geri gönderilmesi gerektiğini söylüyor. Ancak birçok ülke, yargılama için yeterli delili bulamayacağı korkusuyla DAİŞ'e katılan vatandaşlarını ülkeye kabul etmekten kaçınıyor.
BM'ye gore Irak'ta da ülkesi belirlenmemiş yaklaşık 1000 yabancı savaşçı gözaltında.
Bu sayıya kadın ve çocukların dahil olup olmadığı henüz netleşmedi. Ancak en az 1300 kadın ve çocuğun 2017'de Tel Afer'de bulunup Iraklı yetkililere teslim edildiği biliniyor.
İnsan Hakları İzleme Örgütü'ne göre en az 72 kadın Irak'ta yargılanarak ya ömür boyu hapis cezasına ya da idama mahkum edildi.
Irak'taki cezaevlerinde Türkiye'den DAİŞ'e katılan toplam 328 kadının olduğu tahmin ediliyor. 1000'in üzerinde de çocuk var. Bunların 450'si 13 yaşın altında olduğu için yargılanmaları beklenmiyor.
Türklerin yanında Rusya, Fransa ve Almanya'dan giden kadınların da Irak hapishanelerinde olduğu biliniyor.
HALA SAVAŞANLAR ARASINDA KAÇ YABANCI VAR?
2014'ten bu yana uluslararası güçlerin de desteğiyle Irak ve Suriye'de DAİŞ artık çok küçük alanlarda sıkışmış durumda. Ancak savaşmaya devam edecek güçleri hâlâ var. İki ülkede birçok uyuyan hücre bulunduğu da tahmin ediliyor.
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Şubat ayının başında BM Güvenlik Konseyi'ne hitaben yaptığı konuşmada "DAİŞ'in Suriye ve Irak'ta 14 bin ile 18 bin arasında savaşçısı olduğu tahmin ediliyor, bunların arasında 3 bine yakın yabancı da var" demişti.
DSG'nin Amerika'nın da desteğiyle Suriye'deki son DAİŞ kalesi olan Bahoz'da operasyon başlatmasının ardından birçok yabancı DAİŞ'li, DSG tarafınan tutuklanarak kamplara ya da cezaevlerine gönderildi.
ÜLKESİNE GERİ DÖNEN OLDU MU?
Uluslararası Radikalleşme Araştırmaları Merkezi, en az 7,366 yabancı savaşçısının ülkelerine geri döndüğünü, bunların arasında 256 kadın ve 1,180 çocuğun da olduğunu söylüyor.
Haziran 2018'de, 3,906 DAİŞ'li Orta Doğu ve Kuzey Afrika'daki ülkelerine geri dönerken, 1,765 DAİŞ'li de Batı Avrupa'daki evlerine döndü.
Doğu Avrupa'ya 784, Orta Asya'ya 338, Güneydoğu Asya'ya 308, Güney Asya'ya 156, Amerika, Avustralya ve Yeni Zelanda'ya ise toplam 97 DAİŞ'li geri döndü.
Geri dönenlerin çoğu yargılanarak hapse girdi. (Kaynak: BBC Türkçe)
Editör: İsmail KAYA