Son günlerde mavi ışıkla alakalı çok fazla konuşuluyor. Mavi ışık filtreli gözlükler vb.
ürünler instagram influencerları veya algoritmalar sebebiyle muhtemelen karşınıza çıkıyor ve
yine muhtemelen dijital ışığa maruz kalmayla bağlantılı semptomların listesini de – kuru göz,
başağrısı, tahriş…- gördünüz ya da bu semptomları tecrübe ettiniz. Her iki durumda da mavi
ışık kötü adam gibi görünüyor.
Mavi ışık nedir?
Yüksek enerjili görünür ışık, yaygın bilinen adıyla mavi ışık, ışık spektrumunda ultraviyole
(uv) ışınlara çok yakındır. Mavi ışık teknolojik cihazlarımızdan, LED ışık araçlarından ve
özellikle de güneşten yayılır. Gün boyunca, mavi ışık melatonin hormonunu diğer ışık
çeşitlerinden daha güçlü şekilde baskın tutmaya yardımcı olur, sizi uyanık tutar.
Mavi ışık ve Uyku: Karışık (Sirkadyan) Bir İlişki
Karalis Johnson Retina Merkezi ve Eyes on James Optik Mağazasında optimetrist olan Dr.
Ashley McCain “ Mavi ışık ile alakalı en önemli şey uyku düzenini bozabilecek olmasıdır.”
diyor.
Mavi ışık beyni uyanık kalmak için uyardığından geceleri mavi ışık yayan cihazlar – telefon,
televizyon, bilgisayar – kullanmak vücudu ve beyni uyumaması konusunda yönlendiriyor.
Bundan kaçınmak için Dr. McCain’in birkaç önerisi var.
“Yatmadan 3 saat önce telefon bırakılmalı ya da gece moduna alınmalı, ancak yapılacak en
iyi şey teknolojik cihazlardan uzak durmaktır.”
Gece modu; akıllı telefonlarda ve bilgisayarlarda olan bir ayardır, ekranı mavi ışıktan
kırmızımsı tonlara (bu tonlar melatonini daha az salgılatır) döndürür. Eğer yapabiliyorsanız,
tüm cihazları bırakın ve bu cihazları bir kitapla veya mavi ışık yaymayan bir cihazla değiştirin.
Örneğin matbu kitaplar ya da mavi ışık yaymayan e-kitap okuyucusu.
Göz Sağlığını Tehdit Eden Tek Şey Mavi Işık Değil
Mavi ışık suçlanıyor ancak dijital göz yorgunluğu ve sirkadyan karmaşasının asıl sebebi
ekrana bakma alışkanlıklarıdır.
McCain, mavi ışığa maruz kalmanın maküler dejenerasyona sebep olduğunu ortaya koyan
araştırmalar olduğunu söylüyor fakat şunu da not ediyor: Çalışmalar henüz net bir sonuca
ulaşmamış.
McCain dijital göz yorgunluğunu tüm göz sağlığı için bir tehdit olarak tanımlıyor. Dijital
göz yorgunluğu, bilgisayara bakma sendromu olarak teşhis edilse de nedeni bilgisayar ışığı
değil. Bu tehdit ekrana aşırı uzun süre bakmaktan dolayı oluşuyor.
Semptomları baş ağrısı, bulanık görüş ve kuru göz olarak listeleniyor. Amerikan optimetri
derneği tarafından 2015’te yapılan bir ankete göre; yetişkinlerin %58’i dijital göz yorgunluğu
yahut görme problemleri yaşıyor.
McCain: “ Biz ekrana yapışık şekilde yaşıyoruz ve göz kırpmayı düşünmüyoruz bile.” diyor.
Eğer sizde bu sorunlardan mustaripseniz 20-20-20 kuralını deneyin: 20 feet (yaklaşık 6
metre) uzaklıktan ekrana baktığınız her 20 dakika için 20 dakika mola verin ve sonra devam
edin.
ÇEVİREN: Mualla KAVAK