Gargoyle (çörten) nedir ?
Gotik mimariye özgü kavramlar arasında yer alan gargoyle (çörten) çirkin bir insan ya da hayvan yüzü şeklindeki oluk ağızlarına denir. Yani insan ya da hayvan başlı oluklardır. Argoda çirkin yüz hatlarına sahip olan kişileri tasvir etmek için de bu sözcük kullanılır. Ejderhalar ve çeşitli hayali canavarlara ait yüzler de çörtenlere birer örnektir.
Bu yapıların dünyada birçok örneği olsa da Notre Dame Katedrali ve çevresi ev sahipliği yaptığı gargoylelerle bir adım öne çıkmaktadır. Bu yapılar daha çok yağmurlu günlerde binaların açık duvarlarını yağmurun olumsuz etkilerinden korumak için inşa edilirler. Oluklarda biriken suyu tahliye etmek amacıyla kullanılırlar. İnanışa göre gargoyleler gündüzleri taşlaşan, geceleri ise canlanan varlıklardır.
Gotik yönü ile grotesklere benzerler. Hem fayda amaçlı hem de sanatsal özellikleri sebebiyle inşa edilirler. Çoğunlukla kiliselerin ve mabetlerin üst kısımlarında yer alırlar.
Gargoyle, Fransızca’da boğaz anlamına gelen gargouille kelimesinden türemiştir. Yaratığın, haznesine dolan suyu boğazından akıttığı düşünülürse bu isim, yaratığın biçimine de uygun gibi görünür. Fakat aslında gargoyle heykelleri, adlarını Fransız efsanesi “La Gargouille”den almıştır. Efsaneye konu olan yaratık Rouen kenti sakinlerine korku salan, acımasız bir ejderhadır.