٠•●♥ KuŞ YüreKLi ♥●•٠
V.I.P
- Katılım
- 5 Ags 2008
- Mesajlar
- 61,909
- Beğeniler
- 6,256
- Takım
- GALATASARAY
HELLENİSTİK DÖNEM FİLOZOFLARI
Epiküros
Helenistik felsefesinin en önemli düşünürlerinden biridir. Sisam adası olarak bilinen Samos'da doğmuştur. Septisizm ve Stoacılıkta olduğu gibi, pratik felsefeye yani ahlak felsefesine yönelmiş ve bu alanda etkinlik göstermiştir. Aristoteles'in ölümünden sonra gelişne iki ana okuldan birisini kurmuştur. Bu okullar Stoacılık ve Epikürcülük olarak adlandırılabilir. Hem ahlak felsefesinde hem de bilgiye yaklaşımında kuşkuculuğun izleri belirgin şekilde görülür.
Epiküros çok uzun zaman etkili olmuş bir filozoftur. Neredeyse ondan sonra 4. yüzyıla kadar etkili olmuş bir filozof ortaya çıkmamıştır. Epiküros, Demokritosçu filozoflardan dersler almış ve özellikle onların atomcu teorilerinden etkilenmiştir. Öte yandan Septiklerden şüpheciliği öğrenmiş, özellikle Pyrrhon'un şüpheciliğinden etkilenmiştir. Daha sonra Atina'da bir bahçe satın alan Epiküros, burada okulunu kurmuştur. Epiküros'un pek çok şey yazdığı söylenmektedir, ancak bunlardan geriye fazla bir şey kalmamıştır. Bilinen bir kaç mektubudur yalnızca; fakat bu mektuplar felsefesinin anlaşılmasında önem taşımaktadır.
Epiküros Felsefesi
Epiküros bir ahlak felsefesi geliştirmiştir ve felsefenin ana düşüncesi mutluluktur. Temel amacın mutluluğa ulaşmak olduğunu belirtir. Felsefenin görevi de buna göre belirlenmiştir ve insanın mutluluğa giden yolunu araştırmaktadır. Klasik felsefenin soyut tartışmalarıyla Epiküros bu hedefin dışında ilgilenmemiştir. Mantık da, doğru yaşama ulaşmak için gerekli olan bilginin üretilmesini sağlayan bir araçtır. Doğru bilgi olmadan doğru eylemlilik olmayacaktır; doğru bilginin ölçütü ise ikili bir temele sahiptir. İlki duygu verileri ikincisi ise haz ve acı duyumlarıdır.
Epiküros'a göre; insan, tanrı ve ölüm korkusundan kurtulmalıdır. Kuruntulardan ve önyargılardan arınarak buna ulaşılabilir. Bu noktada Epiküros'un felsefesine Demokritos'un atomcu teorisinin etkileri karışır. Doğadaki her şey atomların mekan içindeki hareketlerinden meydana gelmektedir. Yalnızca bu hareket mekanik bir zorunlulukla meydana gelmez. Bu doğa düşüncesiyle Epiküros Tanrı kavramını dışta bırakmaya çalışır. Tanrının varlığı yokluğunu değil dünyaya karşı ilgisizliğini belirtir.
Ayrıca ruh konusunda da maddi bir açıklama öne sürer, ona göre insan ruhu maddi bir niteliğe sahiptir, başka türlü var olabilmesi söz konusu olamaz. Ruhun maddi varlığını açıklamak üzere epiküros onun dört ögeden meydana geldiğini belirtir. Ateş, soluk, hava ve adlandırılamayan dördüncü bir öge. İlk üçü bedensel kısmı meydana getirir, dördüncü öge ise ruhsal kısmı oluşturur. İnsan ölünce bu ögeler dağılır, yani birliklerini kaybederler. Dolayısıyla ölümsüzlük ya da ruh göçü diye bir şey olamaz. Ölüm konusunda bir anlamda Epikürosçuluğun ünlenmesinde etki etmiş olan yaklaşım, Epiküros'un bir sözüne dayanır.
Etik
Bu yönde bir ahlak felsefesi geliştirilmiş olan Epiküros, tek amaç olarak mutluluğa ulaşmayı hedeflemesine bağlı olarak, istenç özgürlüğü fikrinin de savunucusu olmuştur. İnsan mutlak ve kaçınılmaz bir zorunluluğun kölesi olamaz, o kendi kaderini belirleyebilir ve felsefenin görevi, insana bunun kanıtlanmasıdır. Elbette insan iradesi birçok içsel ve dışsal koşul tarafından belirlenmektedir; ancak insan bunlara rağmen kendi kararını verebilmekte, hatta içinde bulunduğu koşullar hakkında da kararlar alabilmektedir ve bu anlamda koşullarına mutlak anlamda bağlı değildir.
Ayrıca Epiküros yasaların bu kararları etkilemesine izin vermememiz gerekiğinide anlatır. Bunu şu sözleriyle açıkça belirtmiştir; Kural insan için bir hapishanedir. Çünkü insanı hapseder ve onun özgürlüğünü elinden alır. demiştir. Bütün bunlar Epiküros'un ana yönelimi olan ahlak felsefesinin genel yapısını gösterir. Etik temeldir Epiküros'ta, çünkü insana neyin doğru neyin yanlış, yani mutluluğa ulaşmak için neyin yapılması neyin yapılmaması gerektiğini gösteren etiktir. Burada bir tür hazcı düşüncenin, özellikle Kirene Okulu'nun doğrultusunda bir tür hedonizmin geliştirilmesi söz konusudur. Haz, bu bağlamda, canlı bir varlığın her tür gayret ve isteminin doğal bir sonucu olmalıdır. Ancak temel bir farklılık vardır ki, Epiküros'un hazcılığında acıdan kaçınma eğilimi olarak negatif bir anlam boyutuna sahiptir. Onun erdem teorisi de bu yaklaşımlara bağlı olarak ortaya çıkar. Erdem, doğru yaşamak düşüncesiyle bağlantılıdır, doğru yaşamaksa mutluluğu aramak ve ona ulaşmakla bağlantılıdır. Bilgelik erdemdir sözü epiküros'ta bu bağlamda şekillenir.
Onun toplum ve devlet üzerine düşünceleri, ahlak felsefesinden ayrılamaz; epiküros bunları bireyin korunması ve mutluluğa ulaşması bakımından önemser. Epikürosçu felsefede asıl önemli olan kavram dostluk kavramıdır. Ona göre bilgeliğe yaraşan insani ilişki biçimi dostluktur.
Epiküros Etkileri
Epiküros, katı bir felsefe sistemi geliştirmiştir. Önermelerini bir takım dogmalara dönüştürebilmesi ve sonradan bu dogmaların ezberlenmesini salık vermesi sözkonusudur. Bilgeliğin bunların bilinmesiyle eş anlamlı değerlendirildiği dönemler olmuş ve bu çizgiye birebir uymayan düşünürlerin dışlanmaları ortaya çıkmıştır. Epikürosçuluğun daha sonraki dönemler çok etkili olmasının sebepleri bundandır.
Öte yandan ampirist ve materyalist düşünce geleneği, Epiküros'u öncüleri arasında değerlendirir ve onda pek çok önemli kavram bulur. Özellikle sonradan geliştirilecek ve sistemleştirilecek olan materyalist felsefe Epiküros'ta öncü ilkeleri bakımından çok şey bulacaktır.
Düzenleyen yönetici: