İşçinin Sataşması ve Sarhoşluğu
işçinin sarhoşluğu ve sataşmasından dolayı işten çıkarılması konusu iş kanununda düzenlemiştir. İş Kanunun 25. maddesin ikinci bendinin d fıkrasına göre, işveren işçinin iş sözleşmesini, kendisine, vekiline veya ailesi üyelerinden birine veya işverenin bir başka işçisine sataşması, cinsel tacizde bulunması veya işyerinde alkollü içki içmesi, uyuşturucu madde kullanması ya da işyerine sarhoş veya uyuşturucu madde almış olarak gelmesi halinde ve 'içki veya uyuşturucu madde kullanma yasağı' başlıklı 84. maddeye aykırı gelmesi durumunda ihbar öneli tanımaksızın tazminatsız olarak feshedebilir.
Bu madde kapsamında bir işçinin sarhoşluğu ve sataşmasından dolayı işten çıkarılması sırasında sarhoşluğun vesataşmanın varlığını saptayabilmek için, Türk Ceza Kanunundaki koşulların gerçekleşmesi aranmaz. Eğer bunlar aynı zamanda Türk Ceza Kanunu yönünden bir suç oluşturuyorsa, işçi hakkında kovuşturmanın başlamış olması veya hükmün verilmiş bulunması da gerekmez. Çünkü sataşma kavramı geniştir ve yalnız Türk Ceza Kanunu'na özgü bir kavram değildir.
Yargıtay’ın bir kararına göre 'İşçinin makinede çalışmak istemediği, yönetimine hakaretvari sözler sarf ettiği ve kendisini ikaz eden diğer işçinin üzerine yürüdüğü ve onu tehdit ettiği anlaşılmaktadır'. İş kanunun 25/2, d maddesi uyarınca işçinin işverene ve onun başka bir işçisine sataşması haklı fesih nedenini oluşturur.
Kanuna göre sataşma, sadakat borcuna aykırılığın özel bir hali olarak kabul edilmektedir. Sataşma söz veya fiili tecavüz anlamına gelen bir harekettir. Sataşma işçi tarafından değil de işçinin bir yakını tarafından gerçekleşmişse olayın özelliğine göre bu davranış da bir haklı fesih nedeni sayılabilir. Buna karşılık Yargıtay bir olayda aksi yönde karar vermiştir.
Yüksek mahkemenin kararına konu olan olayda, 'davacı kadın işçinin eşi, iş dolayısıyla ortaya çıkan bir tartışma nedeniyle işveren vekiline telefonda küfür etmek suretiyle sataşmıştır. Yargıtay, eşinin işveren vekiline sataşmasının iş akdi feshedilen davacı işçinin haklarını ortadan kaldırmayacağını, işçinin bu nedenle işten çıkarılmasının haksız olduğunu, ihbar ve kıdem tazminatının ödenmesi gerektiğini kararlaştırmıştır'.
işçinin sarhoşluğu ve sataşmasından dolayı işten çıkarılması konusunu incelediğimizde İşverene sataşmanın işyerinde veya işyeri dışında olması bir fark doğurmaksızın haklı feshe sebep olur. Ancak başka işçiye sataşma işyerinde olduğu takdirde bu fıkraya göre işverene haklı fesih imkânı verir. Çünkü işyerinde yapılmış olan sataşma fiilinin haklı neden sayılması, olayın işyeri düzenini bozması nedeniyledir. Ancak bu sataşma işyerinde çalışma düzenini etkilediği takdirde işyeri dışında olsa da haklı fesih sebebi oluşturur.
İşçinin bayan işçiye cinsel tacizde bulunması da sataşma olarak nitelendirildiğinden işverenin önelsiz olarak erkek işçiyi işten çıkarmasına neden olur. İşçinin ustasına küfür etmesi, işverene küfür ederek saldırması iş sözleşmesinin feshi için haklı sebep oluşturur. Her ne kadar İK. 25/2, d fıkrasında 'işçinin' sataşmasından söz ediliyorsa da, işçi yakınının sataşması işyerinin düzenini ve disiplinini olumsuz yönde etkiliyor, işçi-işveren ilişkisini çekilmez hale getiriyorsa olayın özelliğine göre yine işverene derhal fesih hakkı tanımak gerekir.
Yargıtay’ın bir kararında 'Yasa koyucu bu hükümle madde 25/2,d kuşkusuz işyerine çalışma düzeni ve iş disiplini koruma amacı gütmüştür' demek suretiyle feshin haklı olup olmadığının belirlenmesinde bu ölçüte başvurmuştur.
işçinin sarhoşluğu ve sataşmasından dolayı işten çıkarılması konusunda İş Kanununun 25/2,d hükmünde sataşmanın mutlaka iş süreleri içinde ve hatta işyerinde gerçekleşmesi koşulu aranmamıştır. Eğer bu davranış işyerinin düzenini olumsuz yönde etkiliyor ve akdi ilişkiye devamı dürüstlük kuralları gereği çekilmez hale getiriyorsa, olay iş saatleri veya işyeri dışında meydana gelse de işveren lehine haklı nedenle fesih hakkı doğar.
İş Kanunun 25. maddesinin ikinci bendinin d fıkrasında işçinin bu yasanın 84. maddesine aykırı hareket etmesi de haklı nedenle derhal fesih nedeni sayılmıştır. 84/1'e göre ' İş yerine sarhoş veya uyuşturucu madde almış olarak gelmek ve işyerinde alkollü içki veya uyuşturucu madde kullanmak yasaktır'. Haklı fesih nedeninin doğumu için işçinin mutlaka alkolik veya uyuşturucu bağımlısı olması gerekli olmayıp İK. 84/1'de belirtilen durumlardan birinin gerçekleşmesi yeterlidir.
İşyerinde huzur ve güvenli bir çalışma ortamı sağlanması amacıyla işçinin alkol dışında afyon, eroin, kokain ve esrar gibi uyuşturucu bir madde alarak işyerine gelmesi sarhoşluk derecesine ulaşmasa da iş sözleşmesinin haklı nedenle feshedilmesine sebep olur. Bu madde uyarınca, işçinin işyerine uyuşturucu madde alarak gelmesi yasak olmasına rağmen alkollü içki almış olarak gelmiş olması yasak değildir. İşyeri dışında alınan alkol sarhoşluğa yol açmışsa, bu şekilde işyerine sarhoş olarak gelmek yasaktır.
Bu nedenle alkollü içki almış olmakla birlikte sarhoşluk belirtileri göstermeyen işçinin işyerine gelmesi bu madde kapsamında haklı neden olarak kabul edilmemektedir. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, işyerine gelmeden önce içki içmiş olmanın haklı nedenle fesih için yeterli olma asıdır. Buna karşılık işyerinde alkollü içki kullanmak, sarhoşluğa yol açmasa bile haklı nedenle fesih için yeterli bir sebeptir. Bu bakımdan işçiye zorla içki içirilmesi veya kendisine verilen içkinin alkollü olduğunu bilmemesi gibi iradesi dışında ortaya çıkan sarhoşluk halleri işverene haklı fesih imkânı vermemektedir.
İçki kullanma yasağının istisnaları İK. madde 84/2 ve 3 fıkralarında yer almaktadır. İşveren işyerinin eklentilerinde belirlediği zaman ve koşullar çerçevesinde alkollü içki içilmesine izin vermiş olabilir (İK m. 84/2 ). Alkollü içki yapılan işyerlerinde işin gereği olarak üretimi denetlemekle görevlendirilen veya alkollü içki satılan ya da içilen iş yerlerinde işin gereği alkollü içki içmek zorunda olan veya işin niteliği gereği müşterilerle birlikte alkollü içki içilmesi zorunluluğu bulunan işyerlerinde içki yasağı uygulanmaz (İK m. 84/3 ) ve iş akitleri bu nedenlere dayanarak feshedilemez.