Kur'an-ı Kerim hattatı bir hanım: Esma İbret ve hayatı
Esma İbret Hanım, Osmanlı kadın hattatlarının önde gelen ismi; aynı zamanda da Mahmud Celâleddin Efendi'nin eşi… İkisi de Osmanlı hattatlarından. Esma Hanım'ın 15 yaşında kabiliyeti keşfedilir ve hat sanatındaki macerası başlar. 25 yaşında artık dönemin en meşhur hattat hanımıdır kendisi. Onun bu yeteneği, nezaketi, sabrı "İbret" ismiyle taçlandırılır. Bir de "Kur'an-ı azimüşşan"ı yazmak nasip olur Esma İbret Hanım'a... Özel bezemelerle dikkat çeken iki Kur'an-ı Kerim yazar. Gelin yeteneğiyle dillere destan olan Esma Hanım'ı yakından tanıyalım.
Giriş Tarihi: 09.11.2021
16:07
Güncelleme Tarihi: 09.11.2022
10:14
(x) Mahmud Celâleddin'in sülüs-nesih bir kıt'ası
📌
Esma İbret Hanım, Osmanlı kadın hattatlarının en önde gelen ismi; aynı zamanda da Mahmud Celâleddin Efendi'nin eşi… İkisi de Osmanlı hattatlarından.
◾ Esma Hanım'ın, tahmini bilgilerle
1194 yılında İstanbul'da doğduğu belirtilir. Babası Serhâsekiyân-ı Hâssa Ahmed Ağa'dır. Hakkında az bilgi mevcut olsa da halen Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi'nde bulunan ve onun tarafından yazılmış olan hilye levhasının arkasında yer alan bilgiler ipuçları verir. Bizi hayranlık içerisinde bırakan konu ise bu hilyeyi henüz 15 yaşında iken yazması olur.
(x) Osmanlı saray resminin tek temsilcisi: Milli Saraylar Resim Müzesi
(x) Esmâ İbret Hanım'ın sülüs-nesih hattıyla yazdığı hilye-i şerif (Türk ve İslâm Eserleri Müzesi, nr. 2763)
📌
Fikriyat yazarlarından Prof. Uğur Derman, Esma İbret Hanım ile ilgili yazısında şöyle bir bilgi paylaşır:
◾
"Bir hanımın böyle bir hilye yazmasından ibret duyulması için hattatlıktan icazet aldığı sırada ismine " İbret" ilâve edilerek bu hilye Sâlim Ağa tarafından III. Selim ve vâlidesi Mihrişah Sultan'a gönderilir. Karşılığında padişahtan 500 kuruş ve gümrükten sağ 40 akçe yevmiye ihsan edilip Esma İbret hocası Mahmud Celâleddin Efendi'ye nikâhlanır."
(x) 📌 Prof. Uğur Derman kimdir?
(x) ◾5 Şubat 1935'te Bandırma'da dünyaya geldi. Üsküdarlı Hezârfen Hattat Necmeddin Okyay'a (1883-1976) 1955 yılında talebe oldu. Ömrünü, kültür ve medeniyet serüvenimizin kopuk halkalarını kaybedildikleri yerden çıkarmaya adayan Uğur Derman; Mahir İz, Süheyl Ünver gibi hat sanatına gönül vermiş isimlerin rahle-i tedrisinden geçti. Türk-İslam sanatına yıllardır verdiği emek ile geleneksel hatlarımızı ve sanatkarlarını yaşatma yolundaki kıymetli eserleri, bugünkü kuşağa ulaştı. Prof. Dr. Çiçek Derman'la evli olup üç oğlu ve üç torunu vardır.
(x) ◾Halen değerli sanatkarların hayatlarını bizlerle buluşturmaya devam etmekte... 'da Fikriyat.com
(x) Fikriyat'ta yer alan tüm yazılarını okumak için tıklayın
📌
15 yaşında böyle bir hilye yazması onun; ailesi tarafından ne denli özenle yetiştirildiğini ve önemli hocalardan eğitim gördüğünü bize kanıtlıyor.
◾ Nitekim Esma Hanım'ın hocası
Mahmud Celâleddin; dönemin önemli hattatlarından olmasının yanı sıra nesih, sülüs ve celi yazıları bulunan Eyüp Camii İmareti'nin ve Mihrişah Sultan Türbesi'nin kitabelerini de yazan kişidir.
(x) Bir hattat âilesi: Mahmud Celâleddin ve Esmâ İbret
(x) Esmâ İbret'in sülüs-nesih bir kıt'ası.
📌 Esma Hanım'ın müzelerde
sülüs - nesih hattıyla yazdığı birkaç hilyesi mevcuttur.
◾ Bugüne kadar
celî sülüs hattına rastlanmamıştır. İbnülemin Mahmud Kemal İnal'ın deyişiyle "kadıncağız *merdâne yazmıştır."
(x) *Mert bir insana yakışır tarzda, mertçe, yiğitçe.
◾ Yazısının
ulaştığı seviyeyi gösteren şöyle bir hadise nakledilir:
Yüksek mevki sahibi bir zat bir ramazan günü Mahmud Celâleddin Efendi'den bir en'âm-ı şerif ister. Hazırda böyle bir eseri bulunmadığı için canı sıkılan Mahmud Celâleddin'in üzüntüsünü akşam eve geldiğinde farkeden hanımı Esmâ İbret bunun sebebini öğrenince, "Ben sizin yazınızı taklit ederek bir en'âm-ı şerif yazmıştım, ama istenilen derecede güzel ve sanatlı olmasa gerektir" diyerek en'âmı kocasına gösterir. Mahmud Celâleddin, hanımının nesih hattında eriştiği başarının derecesine hayran olup bazı yerlerini tashih ederek kendi imzasını koyduktan sonra en'âm-ı şerifi sipariş sahibine ulaştırır. Durumu da gizlemediği için hanımının bu başarısı takdir edilir.
(x) 📌 İbnülemin Mahmud Kemal İnal kimdir?
(x) İbnülemin Mahmut Kemal, Osmanlı'dan Cumhuriyet'e geçişin en yakın tanığı olarak bilinir. Osmanlı Devleti'ne 33 yıl boyunca çeşitli görevlerde hizmet etmiş bir isim. Kuvvetli bir inanca, güçlü bir hafızaya ve geniş bir tarih bilgisine sahipti. Son dönem Osmanlı şairleri, müzisyenleri, sadrazamları ve hattatlarına dair kaleme aldığı eserleriyle bu kişilerin unutulmalarını önlemeye çalıştı.
(x) Devamını okumak içiin tıklayın
25 yaşında herkesin tanıdığı hattat bir hanım
◾ Esma Hanım,
25 yaşına geldiğinde artık dönemin en tanınmış kadın hattatı olur. Bunda tabi ki hem hocası hem de eşi olan Mahmud Celâleddin Efendi'nin etkisi de büyüktür. İkisi birlikte hat sanatı ile dolu bir ömür geçirir.
◾ Diğer yandan, Esmâ
İbret Hanım'a bu lakabın verilmesindeki mana sadece yeteneğinden kaynaklanmaz; onun sanattaki kabiliyetinin yanında nezaketi ve tevazusu da bu lakabın içini çok güzel doldurur.
◾ Hat sanatı
yazıya ruh verdiği gibi insana da ruh veren bir sanat olduğundan, Esma Hanım'ın da ruhuna tevarüs eder. Sabrının, nezekatinin ve tevazusunun artmasını sağlar.
(x) Prof. Uğur Derman'dan hat sanatına dair bilgiler