Lösemi, kan veya kemik iliği kanseridir. Kemik iliği kan hücresi üretir. Lösemi, kan hücrelerinin üretimi ile ilgili bir sorun olduğunda ortaya çıkabilir. Genellikle lökositleri veya beyaz kan hücrelerini etkiler.
En çok 55 yaşın üzerindeki insanları etkilemesi muhtemeldir, ancak aynı zamanda 15 yaşın altındakilerde de en yaygın kanserdir.
Amerika Birleşik Devletleri’nde, 2017 yılında 62.130 kişinin lösemi tanısı alması beklenmektedir ve bu hastalıktan yaklaşık 24.500 ölüm gerçekleşmiş olacaktır.
Akut lösemi hızla gelişir ve hızla kötüleşir, ancak kronik lösemi zamanla kötüleşir.
Lösemi ile ilgili hızlı gerçekler
İşte lösemi hakkında bazı önemli noktalar. Ana makalede daha fazla detay var.
- Amerika Birleşik Devletleri’nde 2017 yılında yaklaşık 62.130 yeni lösemi vakası teşhisi konması beklenmektedir.
- Lösemi en yaygın çocukluk kanserlerinden biridir, ancak çoğunlukla yaşlı erişkinlerde görülür.
- Lösemi ölümcül olabilir, ancak hastalığı ve semptomlarını tedavi etme ve kontrol etme yolları vardır.
Nedenler
Lösemi, olgunlaşmamış kan hücrelerinin, özellikle beyaz hücrelerin DNA’sının bir şekilde hasar görmesiyle olur.
Bu, kan hücrelerinin büyümesine ve sürekli olarak bölünmesine neden olur, böylece çok fazla var.
Sağlıklı kan hücreleri bir süre sonra ölür ve yerine kemik iliğinde üretilen yeni hücreler gelir.
Anormal kan hücreleri gerektiğinde ölmezler. Daha fazla yer işgal ederler.
Daha fazla kanser hücresi üretildikçe, sağlıklı beyaz kan hücrelerini, kandaki alanın dışına çıkarak normal bir şekilde büyümeye ve işlev yapmaya karşı dururlar.
Esasen, kötü hücreler kandaki iyi hücreleri dışarıda tutar.
Risk faktörleri
Bazı faktörler lösemi gelişme riskini artırır.
Aşağıdakiler bilinen ya da şüphelenilen faktörlerdir:
- yapay iyonlaştırıcı radyasyon
- insan T-lenfotropik virüs (HTLV-1) ve HIV gibi virüsler
- benzen ve bazı petrokimyasallar
- Önceki kanserlerde kullanılan alkilleyici kemoterapi ajanları
- Saç boyaları
- sigara içmek
Genetik yatkınlık: Bazı kişilerde, bir veya birkaç gendeki bir hata nedeniyle lösemi gelişme riski daha yüksektir.
Down sendromu: Down sendromlu kişiler, muhtemelen bazı kromozom değişiklikleri nedeniyle daha yüksek bir riske sahip gibi görünmektedir.
Elektromanyetik enerjiye maruz kalmanın lösemiye bağlı olabileceği öne sürülmüştür, ancak bunu doğrulamak için yeterli kanıt yoktur.
tedavi
Çeşitli lösemi türleri vardır ve insanları farklı şekilde etkiler. Tedavi seçenekleri lösemi tipine ve kişinin yaşına ve genel sağlık durumuna bağlı olacaktır.
Tıbbın ilerlemesi, tedavinin tedaviden sonra en az 5 yıl boyunca tamamen ortadan kalktığı tam remisyonu hedefleyebileceği anlamına gelir.
1975 yılında, lösemi tanısı aldıktan sonra 5 yıl veya daha uzun süre hayatta kalma şansı yüzde 33,1 idi. 2009 yılında bu rakam yüzde 62,9’a yükseldi.
Ana tedavi türü kemoterapidir. Bu, hastanın sahip olduğu kanser türüne göre ayarlanacaktır.
Tedavi erken başlarsa, remisyon şansı daha yüksektir.
Tedavi türleri şunlardır:
- hedefli terapi
- interferon tedavisi
- kemoterapi
- radyasyon tedavisi
- cerrahlık
- kök hücre nakli
Kemoterapi tüm vücudu etkileyebilir, ancak hedefe yönelik tedavi, kanser hücresinin belirli bir kısmına yöneliktir.
Bazı tiplerde kronik lösemi erken evrelerde tedaviye ihtiyaç duymaz, ancak izlemenin yapılması şarttır. Onkolog sık doktor ziyaretleri ile dikkatli bekleyebilir.
Kronik miyeloid lösemi (KML) olarak bilinen bir tür lösemi için, bir kemik iliği nakli etkili olabilir. Genç hastalarda transplantasyona başlanma olasılığı daha yüksektir.
Erken işaretleri
Lösemi belirtileri ve belirtileri değişir.
Şunları içerebilir:
- her zaman yorgun olmak
- kilo kaybı
- ateşi veya titreme sahip olmak
- sık görülen enfeksiyonlar
Bu makalenin sonraki bölümlerinde belirtiler hakkında daha fazla bilgi vardır.
Türleri
Lösemi dört ana gruba ayrılabilir. Bu gruplar akut, kronik, lenfositik ve miyelojenöz lösemiyi ayırt eder.
Kronik ve akut lösemi
Ömrü boyunca, bir beyaz kan hücresi birkaç aşamadan geçer.
Akut lösemi olgunlaşmamış ise, yararsız hücreler hızla gelişir ve kemik iliğinde ve kanda toplanır. Kemik iliğinden çok erken sıkılırlar ve işlevsel değildirler.
Kronik lösemi daha yavaş ilerler. Daha olgun, faydalı hücrelere izin verir.
Diğer bir deyişle, akut lösemi, iyi hücrelerin kronik lösemiden daha hızlı dışarıda kalabilmesidir.
Lenfositik ve miyelojenöz lösemi
Lösemiler de etkiledikleri kan hücresi tipine göre sınıflandırılır.
Lenfositik lösemi, kanserli değişiklikler lenfositleri yapan kemik iliğinin tipini etkiliyorsa oluşur. Bir lenfosit, bağışıklık sisteminde rol oynayan bir tür beyaz kan hücresidir.
Miyelojenöz lösemi, değişiklikler kırmızı kan hücrelerini, diğer beyaz hücreleri ve trombositleri üretmek için devam eden ilik hücrelerinin türünü etkilediğinde meydana gelir.
Akut lenfositik lösemi (ALL)
Akut lenfoblastik lösemi olarak da bilinen bu, küçük çocuklar arasında en sık görülen lösemi türüdür. Ayrıca, özellikle 65 yaşından sonra yetişkinleri de etkileyebilir. Çocuklar arasında 5 yıllık sağ kalma oranı yüzde 85’in üzerindedir.
ALL’ın alt türleri şunlardır:
- öncü B akut lenfoblastik lösemi
- öncü T akut lenfoblastik lösemi
- Burkitt’in lösemi
- akut bifenotipik lösemi
Kronik lenfositik lösemi (KLL)
Bu, 55 yaşın üzerindeki yetişkinlerde en yaygın olanıdır, ancak genç yetişkinler de buna sahip olabilir. Erişkinlerde en sık görülen lösemi türüdür ve nadiren çocukları etkiler. Erkeklerde kadınlardan daha yaygındır.
KLL olan bir kişinin tanıdan 5 yıl sonra hayatta kalma oranı yüzde 82’dir.
Akut miyelojenöz lösemi (AML)
AML, erişkinlerde çocuklardan daha yaygındır. Erkekleri kadınlardan daha sık etkiler.
Hızlı bir şekilde gelişir ve semptomlar ateş, zor nefes alma ve eklemlerdeki ağrıyı içerir. Çevresel faktörler onu tetikleyebilir.
Kemoterapi ana tedavidir. Bazen, bir kemik iliği nakli önerilebilir.
Kronik miyelojenöz lösemi (KML)
CML çoğunlukla yetişkinleri etkiler. Ulusal Kanser Enstitüsü’ne göre, 5 yıllık sağ kalma oranı yüzde 65,1’dir.
Bununla birlikte, KML’li birçok insan Gleevec veya imatinib olarak adlandırılan hedefe yönelik kanser tedavisine cevap veren bir gen mutasyonuna sahiptir. Kanseri Gleevec’e duyarlı olan insanlar için 5 yıllık sağkalım oranı yüzde 90’a kadar çıkabilir.
belirtiler
Lösemi belirtileri ve belirtileri şunlardır:
Zavallı kan pıhtılaşması: Olgunlaşmamış beyaz kan hücreleri, kan pıhtılaşması için çok önemli olan trombositleri dışarıda bırakır. Bu, bir kişinin kolayca çürümesine veya kanamasına ve yavaşça iyileşmesine neden olabilir. Ayrıca, küçük bir kanamaya işaret eden, vücutta küçük kırmızıdan mor lekelere kadar peteşiler de geliştirebilirler.
Sık görülen enfeksiyonlar: Beyaz kan hücreleri enfeksiyonla savaşmak için çok önemlidir. Bunlar bastırılırsa veya düzgün çalışmıyorsa, sık enfeksiyonlar oluşabilir. Bağışıklık sistemi diğer iyi vücut hücrelerine saldırabilir.
Anemi: İyi kırmızı kan hücrelerinin yetersizliği arttıkça anemi ortaya çıkabilir. Bu zor veya solunan solunum ve soluk cildi içerebilir.
Diğer semptomlar: Mide bulantısı, ateş, titreme, gece terlemeleri, grip benzeri semptomlar, kilo kaybı, kemik ağrısı ve yorgunluk olabilir. Karaciğer veya dalağın genişlemiş olması durumunda kişi tam olarak hissedebilir ve daha az yiyerek kilo kaybına neden olabilir.
Kilo kaybı, genişlemiş bir karaciğer veya dalak olmadan da oluşabilir. Baş ağrısı, kanserli hücrelerin merkezi sinir sistemini (CNS) işgal ettiğini gösterebilir.
Bunlar diğer hastalıkların belirtileri olabilir. Lösemi tanısını doğrulamak için testler gereklidir.
Teşhis
Bir doktor fiziksel muayene yapacak ve kişisel ve aile tıbbi geçmişini soracaktır. Anemi belirtileri olup olmadığını kontrol edecekler ve genişlemiş bir karaciğer veya dalağa hissedecekler.
Ayrıca laboratuvarda değerlendirilmek üzere bir kan örneği alacaklardır.
Doktor lösemi şüphesi varsa, kemik iliği testi önerebilir. Kemik iliği, genellikle kalçadan, uzun ve ince bir iğne kullanılarak alınır. Bu, eğer varsa, hangi tür lösemi olduğunu göstermeye yardımcı olabilir.
Görünüm
Lösemili insanlar için görünüm türüne göre değişir.
Remisyonu olan tüm hastaların, kanserin geri dönmemesini sağlamak için kan testleri ve olası kemik iliği testleri de dahil olmak üzere düzenli izleme yapılmalıdır.
Lösemi geri dönmezse, doktor, testlerin sıklığını azaltmak için zaman içinde karar verebilir.