Tarihsiz
Millet de öyle düşünüyor ve başka bir şey istemiyordu ve bence bunun içindir ki insan olarak ressamlara tutulacak yolun hangisi olduğunu göstermiştir, oysa ki İsraels ve Mauve gibi oldukça geniş bir hayat süren ressamlar bu yoldan uzaklaşmışa benzerler.
Ve tekrar ediyorum: Millet, «Millet babadır» !!!
Yani genç ressamların her alanda kılavuzu, akıl hocasıdır. Ama tanıdığım ressamların çoğu - o kadar çok da tanımıyorum ya - bu çeşit öğütleri gereksinmez görünüyor; bana gelince, Millet gibi düşünüyorum ve söylediğine yüzde yüz inanıyorum.
Millet'nin bu sözleri üstüne bu kadar durmamın nedeni, bu konuya değindiğin içindir: diyorsun ki şehirliler köylüleri çizdiği zaman, figürleri çok güzel çizilmiş olsa bile, Paris dolaylarının insanlarını andırıyor gene de.
Aynı izlenim bende de var (her ne kadar B.Lepage'ın Patates Koparan Kadını tam tersine, çok gerçek bir köylü figürü ise de), bunun nedenini de şehirlilerrin köylülerin hayatına yeterince karışmamalarında aramalı. Millet bir yerde diyor ki: «sanata ciğerini koymalı insan».
De Groux köylüleri güzelcene çiziyordu - bu da onun yeteneklerinden biriydi. (Ama devlet ondan tarih tabloları çizmesini istiyordu! Bunu da iyi yapıyordu ama kendisi olabildiği zaman çok daha başarılıydı).
De Groux'nun hak ettiği ünü daha kazanmış olmaması Belçikalılar için bir ayıp ve bir kayıptır.
De Groux; Millet çığırının iyi ustalarından biridir. Ama büyük halk kütleleri onu daha tanımıyor ve Daumier, ya da Tessaert gibi bugün daha gölgede kalmışsa da, birçok ressamlar - örneğin Mellery ve daha başkaları - gene bugün onun duygusuna göre resim yapmaktadır.
Geçenlerde resimli bir dergide Mellery'nin bir desenini gördüm: mavnalarının kamarasında oturmuş bir gemici ailesi, ana baba ve çocuklar bir masanın çevresinde.
Herkesin bana olan sempatisine gelince, bu konuda Renan'ın bir düşüncesini okumuştum birkaç yıl önce, aklından çıkmayan bu görüşe her zaman bağlı kalacağım; diyor ki; "iyi ve faydalı bir iş görmek isteyen birçoklarınca, beğenilmeye tutulmaya önem vermemeli, böyle bir başarıyı dilememeli, tersine yalnız birkaç gönül kazanıp birkaç kişinin sevgisini ve yardımını kazanmayı ummalıdır."