Rasyonel Seçim Teorisi Nedir? Örnekler
Rasyonel Seçim Teorisi Nedir? Rasyonel seçim teorisi, bireylerin rasyonel seçimler yapmak ve kendi kişisel hedefleriyle uyumlu...
Rasyonel Seçim Teorisi Nedir? Örneklerle İktisatta Ne Anlama Gelir?
Rasyonel seçim teorisi, bireylerin rasyonel seçimler yapmak ve kendi kişisel hedefleriyle uyumlu sonuçlara ulaşmak için rasyonel hesaplamalar kullandıklarını belirtir. Bu sonuçlar aynı zamanda bir bireyin kişisel çıkarlarını en üst düzeye çıkarmakla da ilişkilidir . Rasyonel seçim teorisini kullanmanın, sahip oldukları sınırlı seçenek göz önüne alındığında, insanlara en büyük faydayı ve tatmini sağlayan sonuçlara yol açması beklenir.
TEMEL ÇIKARIMLAR
- Rasyonel seçim teorisi, bireylerin kendi çıkarlarıyla uyumlu sonuçlara yol açan rasyonel seçimler yapmak için rasyonel hesaplamalara güvendiklerini belirtir.
- Rasyonel seçim teorisi genellikle rasyonel aktörler, kişisel çıkar ve görünmez el kavramlarıyla ilişkilendirilir.
- Pek çok iktisatçı, rasyonel seçim teorisiyle ilişkili faktörlerin bir bütün olarak ekonomiye faydalı olduğuna inanır.
- Adam Smith, rasyonel seçim teorisinin temel ilkelerini geliştiren ilk iktisatçılardan biriydi.
- Rasyonel seçim teorisinin ve görünmez el teorisinin doğruluğunu tartışan birçok iktisatçı var.
Rasyonel Seçim Teorisini Anlamak
Birçok ana akım ekonomik varsayım ve teori, rasyonel seçim teorisine dayanmaktadır. Rasyonel seçim teorisi, rasyonel aktörler, kişisel çıkar ve görünmez el kavramlarıyla ilişkilidir.
Rasyonel seçim teorisi, rasyonel aktörlerin katılımı varsayımına dayanmaktadır. Rasyonel aktörler, bir ekonomide hesaplamalara ve kendilerine sunulan bilgilere dayalı olarak rasyonel seçimler yapan bireylerdir. Rasyonel aktörler, rasyonel seçim teorisinin temelini oluşturur. Rasyonel seçim teorisi, bireylerin veya rasyonel aktörlerin herhangi bir durumda aktif olarak avantajlarını maksimize etmeye çalıştıklarını ve bu nedenle sürekli olarak kayıplarını en aza indirmeye çalıştıklarını varsayar.
Ekonomistler, bu rasyonalite varsayımını, bir bütün olarak toplumun belirli davranışlarını anlamaya çalışan daha geniş çalışmaların bir parçası olarak kullanabilirler.
Kişisel Çıkar ve Görünmez El
Adam Smith , rasyonel seçim teorisinin temel ilkelerini geliştiren ilk iktisatçılardan biriydi. Smith, 1776'da yayınlanan An Inquiry into the Nature and Reasons of the Wealth of Nations adlı kitabında kişisel çıkar ve görünmez el teorisi üzerine yaptığı çalışmaları detaylandırdı.1
Görünmez elin kendisi, serbest piyasa ekonomisini etkileyen görünmeyen güçlerin bir metaforudur. Her şeyden önce, görünmez el teorisi kişisel çıkarları varsayar. Hem bu teori hem de rasyonel seçim teorisindeki diğer gelişmeler, kişisel çıkarla ilgili olumsuz yanlış anlamaları çürütür. Bunun yerine, bu kavramlar, kendi çıkarlarını göz önünde bulundurarak hareket eden rasyonel aktörlerin aslında ekonominin geneli için faydalar yaratabileceğini öne sürüyor.
Görünmez el teorisine göre, kişisel çıkar ve akılcılıkla hareket eden bireyler, tüm ekonomi için olumlu faydalar sağlayan kararlar alacaklardır. Üretim ve tüketim özgürlüğü aracılığıyla, toplumun çıkarları en iyi şekilde yerine getirilir. Bireysel baskıların piyasa arzı ve talebi üzerindeki sürekli etkileşimi, fiyatların doğal hareketine ve ticaret akışına neden olur. Görünmez el teorisine inanan ekonomistler, daha az devlet müdahalesi ve daha fazla serbest piyasa takas fırsatı için lobi yapıyor.
Rasyonel Seçim Teorisinin Avantajları ve Dezavantajları
Rasyonel seçim teorisinin ve görünmez el teorisinin doğruluğunu tartışan birçok iktisatçı var. Muhalifler, bireylerin her zaman rasyonel, faydayı maksimize eden kararlar vermediğine dikkat çekti. Davranışsal iktisat alanı , bireylerin ve kurumların ekonomik karar alma süreçlerini açıklama sorununa daha yeni bir müdahaledir.
Davranışsal ekonomi, bireysel aktörlerin neden bazen irrasyonel kararlar aldıklarını ve davranışlarının neden ve nasıl her zaman ekonomik modellerin tahminlerini takip etmediğini psikolojik bir bakış açısından açıklamaya çalışır. Rasyonel seçim teorisini eleştirenler, ideal bir dünyada insanların her zaman kendilerine en büyük faydayı ve tatmini sağlayan en uygun kararları vereceklerini söylüyor. Ancak mükemmel bir dünyada yaşamıyoruz; gerçekte, insanlar genellikle duygular ve dış etkenler tarafından hareket ettirilir.
Ana akım iktisatta mükemmel rasyonalite varsayımını reddeden Nobel ödüllü Herbert Simon, bunun yerine sınırlı rasyonalite teorisini önerdi. Bu teori, insanların mümkün olan en iyi kararı vermek için ihtiyaç duyacakları tüm bilgileri her zaman elde edemediklerini söylüyor. Simon, tüm alternatiflerin veya her alternatiften kaynaklanan tüm sonuçların bilgisinin, insanların verdiği kararların çoğu için gerçekçi olarak imkansız olduğunu savundu.
Benzer şekilde, ekonomist Richard Thaler, insanların rasyonel aktörler olarak hareket ettiği varsayımının başka sınırlamalarına da dikkat çekti. Thaler'ın zihinsel muhasebe fikri, tüm dolarların aynı değere sahip olmasına rağmen, insanların bazı dolarlara diğerlerinden daha fazla değer verdiğini gösteriyor.320 $'lık bir alışverişte 10 $ tasarruf etmek için başka bir mağazaya gidebilirler, ancak 1.000 $'lık bir satın almada 10 $ tasarruf etmek için başka bir mağazaya gitmezler.
Tüm teoriler gibi, rasyonel seçim teorisinin faydalarından biri de bireysel ve kolektif davranışları açıklamada yardımcı olabilmesidir. Tüm teoriler, dünyada gözlemlediğimiz şeylere anlam vermeye çalışır. Rasyonel seçim teorisi, insanların, grupların ve bir bütün olarak toplumun neden belirli maliyetlere ve ödüllere dayalı olarak belirli seçimler yaptığını açıklayabilir.
Rasyonel seçim teorisi, irrasyonel görünen davranışları açıklamaya da yardımcı olur. Rasyonel seçim teorisinin merkezi bir dayanağı, tüm davranışların rasyonel olduğu olduğu için, herhangi bir eylem, altında yatan rasyonel motivasyonlar için incelenebilir.
Rasyonel Seçim Teorisinin Artıları
Bireysel ve toplu davranışları açıklamaya yardımcı olur
Tüm teoriler, dünyada gözlemlediğimiz şeylere anlam vermeye çalışır.
Mantıksız görünen davranışları açıklamaya yardımcı olabilir
Rasyonel Seçim Teorisinin Eksileri
Bireyler her zaman rasyonel kararlar vermezler.
Gerçekte, insanlar genellikle duygular gibi rasyonel olmayan dış etkenler tarafından hareket ettirilir.
Bireyler, her seferinde en rasyonel kararı vermek için ihtiyaç duyacakları bilgilere tam olarak erişemezler.
İnsanlar bazı dolarlara diğerlerinden daha fazla değer verir.
Rasyonel Seçim Teorisine Örnekler
Rasyonel seçim teorisine göre, rasyonel yatırımcılar, çok düşük fiyatlı herhangi bir hisse senedini hızlı bir şekilde satın alan ve çok yüksek fiyatlı herhangi bir hisse senedini açığa satan yatırımcılardır.
Rasyonel bir tüketici örneği, iki araba arasında seçim yapan bir kişi olabilir. Araba B, Araba A'dan daha ucuzdur, bu nedenle tüketici Araba B'yi satın alır.
Rasyonel seçim teorisi mantıklı ve anlaşılması kolay olsa da, gerçek dünyada genellikle çelişir. Örneğin, 23 Haziran 2016'da yapılan Brexit oylamasından yana olan siyasi gruplar,4rasyonel analizden çok duyguya dayalı tanıtım kampanyaları kullandı. Bu kampanyalar, oylamanın yarı şok edici ve beklenmedik sonucuna yol açtı - Birleşik Krallık resmi olarak Avrupa Birliği'nden ayrılmaya karar verdi. Mali piyasalar daha sonra, Cboe Volatilite Endeksi (VIX) tarafından ölçüldüğü üzere, çılgınca artan kısa vadeli oynaklık ile aynı şekilde şokla karşılık verdi .
Rasyonel davranış, en fazla parasal veya maddi faydayı almayı içermeyebilir; belirli bir seçimin faydası tamamen duygusal olabilir veya parasal olmayabilir. Örneğin, bir yöneticinin yeni doğan çocuğuna bakmak için izin almaktansa bir şirkette kalması mali açıdan daha faydalı olsa da, fayda sağlayacağını düşünüyorsa izin alması onlar için yine de mantıklı bir davranış olarak görülüyor. çocuklarıyla geçirdikleri zamanın, aldıkları maaş çekinden daha ağır basıyor.
Rasyonel Seçim Teorisi Nedir?
Rasyonel seçim teorisinin temel önermesi, insanların ürünleri raftan rastgele seçmemesidir. Bunun yerine, çeşitli seçeneklerin maliyet ve faydalarını hesaba katan ve seçenekleri birbiriyle karşılaştıran mantıklı bir karar verme süreci kullanırlar.
Rasyonel Seçim Teorisini Kim Kurdu?
1770'lerin ortalarında serbest piyasa ekonomilerini hareket ettiren "görünmez el" fikrini öneren Adam Smith, genellikle rasyonel seçim teorisinin babası olarak kabul edilir. Smith, 1776'da yayınlanan An Inquiry into the Nature and Reasons of the Wealth of Nations adlı kitabında görünmez el teorisini tartışır.1
Rasyonel Seçim Teorisinin Temel Hedefleri Nelerdir?
Rasyonel seçim teorisinin temel amacı, bireylerin ve daha büyük grupların belirli maliyetlere ve ödüllere dayalı olarak neden belirli seçimler yaptıklarını açıklamaktır. Rasyonel seçim teorisine göre bireyler, kendilerine en büyük faydayı sağlayacak seçimleri yapmak için kişisel çıkarlarını kullanırlar. İnsanlar seçeneklerini tartar ve kendilerine en iyi hizmet edeceğini düşündükleri seçimi yaparlar.
Uluslararası İlişkilerde Rasyonel Seçim Teorisi Nedir?
Devletler, hükümetler arası kuruluşlar, hükümet dışı kuruluşlar ve çok uluslu şirketler, hepsi insanlardan oluşur. Bu varlıkların eylemlerini anlamak için onları yöneten insanların davranışlarını anlamamız gerekir. Rasyonel seçim teorisi, organizasyonların ve kurumların liderlerinin ve diğer önemli karar vericilerinin nasıl karar verdiğini açıklamaya yardımcı olur. Rasyonel seçim teorisi, bu aktörlerin gelecekteki eylemlerini de tahmin etmeye çalışabilir.
Rasyonel Seçim Teorisinin Güçlü Yönleri Nelerdir?
Rasyonel seçim teorisinin güçlü yönlerinden biri, uygulamasının çok yönlülüğüdür. Birçok farklı disipline ve çalışma alanına uygulanabilir. Aynı zamanda makul varsayımlar ve zorlayıcı mantık yürütür. Teori ayrıca bireyleri sağlam ekonomik kararlar almaya teşvik eder. Sağlıklı ekonomik kararlar alarak, bir bireyin gelecekte tercihlerini daha da maksimize etmesini sağlayacak daha fazla araç edinmesi mümkündür.
DİPNOT
Klasik iktisat teorilerinin çoğu, rasyonel seçim teorisinin varsayımlarına dayanmaktadır: bireyler, kendileri için en uygun düzeyde fayda veya fayda sağlayan seçimler yaparlar. Dahası, insanlar nötr olan veya onlara zarar veren eylemler yerine kendilerine fayda sağlayan eylemlerde bulunmayı tercih ederler. Rasyonel seçim teorisine yönelik pek çok eleştiri olmasına rağmen -insanların duygusal olmaları ve kolayca dikkatlerinin dağılması ve bu nedenle davranışlarının her zaman ekonomik modellerin tahminlerini takip etmemesi nedeniyle- bu teori farklı akademik disiplinlerde ve çalışma alanlarında hala yaygın olarak uygulanmaktadır.
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.