Basın açıklaması için tıklayınız.
Sevgili arkadaşlar;
Uluslararası Mayın Yasaklama Kampanyası tarafından hazırlanan Monitör Karamayınları 2012 Raporu,
bugün İsviçre’nin başkenti Cenevre ile birlikte 90'a yakın ülkede; Türkiye'de ise İstanbul, Batman,
Diyarbakır, Mardin, Şanlıurfa ve Şırnak'ta kamuoyuna açıklanıyor.
Monitör 2012 Raporu, Mayın Yasağı Anlaşması'na ya da yaygın adıyla Ottawa Sözleşmesi'ne taraf
devletlerin, her yıl güncelleyerek BM Genel Sekreterliği'ne verdikleri Madde 7 Raporu’nu ve ülkelerdeki
Monitor araştırmacılarının derledikleri bilgileri içeriyor. Elinizdeki dosyada, Uluslararası Mayın Yasaklama
Kampanyası basın açıklaması metni, Büyük Bulgular'a ilişkin bir özet ve Türkiye raporu bulunuyor.
Bizler, Monitör 2012 Raporu’nda yer alan bilgileri, sizlerle iki ana başlık altında paylaşacağız.
Birinci başlığımız; büyük bulgular; ikinci başlığımız ise Türkiye olacak.
Büyük Bulgular:
Mayın Yasağı Anlaşması ya da daha yaygın olarak bilinen Ottawa Sözleşme'nin 15. yılında;
Sözleşme'nin evrenselleştirilmesi: Temmuz 2011'den bu yana, üç ülke; Güney Sudan, Finlandiya ve
Somali Mayın Yasağı Anlaşması’na katıldı.
Mayın kullanımı: 2012 yılında, yalnızca bir devletin, Suriye'nin mayın kullandığı tespit edildi. Bu,
Sözleşme'nin yürürlüğe girdiği 1997'den bu yana en düşük mayın kullanımıdır. 2012'de bu sayı 3'tü
(İsrail, Libya ve Mynmar).
Devlet Dışı Silahlı Grup'ların mayın kullandığı ülkelerde ise bir artış olduğu belirlendi. Geçtiğimiz
yıl 4 olan bu sayı, 2012'de Afganistan, Kolombiya, Mynmar, Pakistan, Tayland ve Yemen’den
oluşan 6 ülkeye yükseldi.
Mayın üretimi: Antipersonel mayınların aktif olarak üretimi dört ülkede; Hindistan, Mynmar,
Pakistan ve Güney Kore’de devam ediyor.
Sekiz ülke; Çin, Küba, İran, Kuzey Kore, Rusya, Singapur, ABD ve Vietnam ise antipersonel mayın
üretimi hakkını ellerinde bulundurmaya devam ediyor.
Mayın transferi: Bu silahların transferine ilişkin herhangi bir vaka tespit edilmedi.
Mayın temizliği: Gine Bissau, Nepal, Nijerya ve Abhazya'da bilinen tüm mayınlı arazilerin
temizlenmesi işlemi tamamlandı.
Sözleşmeye taraf 87 devlet, stoklarındaki mayınların imhası işlemini tamamladıklarını açıkladı.
2011 yılında, en az 190 km2’lik bir alan mayınlardan temizlendi. Bu çalışmalarda, 325.000’den fazla
antipersonel mayın ve 30.000’den fazla anti-araç mayını imha edildi.
Ayrıca, daha önce çatışma bölgesi olan 233 km2’lik bir alan da patlamamış veya kullanılmayan savaş
gereçlerinden temizlendi. 830.000’den fazla patlamamış veya kullanılmayan savaş gereci imha
edildi.
87 taraf devlet, stoklanmış halde bulunan mayınların imhası işlemini tamamladıklarını resmi olarak
açıkladı. Stoklanmış halde bulunan 46 milyondan fazla antipersonel karamayını imha edildi.
Kayıplar: 2011 yılında, karamayınları ve savaştan arta kalan patlayıcı maddeler nedeniyle toplam 4
bin 286 yeni kayıp kaydedildi. Yani her gün 11-12 yeni kayıp... On yıl önce günde 32 kayıp olduğu
hatırlandığında önemli bir düşüş olduğu görülmektedir.
Ancak Libya, Pakistan, Sudan, Güney Sudan ve Suriye’de ortaya çıkan yeni veya yoğunlaşmış
çatışmalar, kayıplarda artışı da beraberinde getirdi.
Burada hemen belirtmek gerekir ki, yeterli olmayan veri toplama nedeniyle, kayıplara ilişkin gerçek
rakamlar, kayıt altına alınan rakamlardan kesinlikle daha fazladır.
Mağdurlara yardım: Mayından hayatta kalanlara sağlanan hizmetlerin yeterliliği ve ulaşılabilirliği
konusunda, 2011 yılında en az 12 ülkede gerilemeler görüldü. Bunların birçoğunun nedeni,
uluslararası desteğin azalması, yeni çatışmaların ortaya çıkması veya var olan çatışmaların
yoğunlaşmasıydı.
2011 yılında mağdur desteği konusunda toplanan destek 30 milyon ABD dolarıdır. Bu miktar İzleme
Örgütü’nün raporlama yapmaya başladığından beri en düşük miktardır. Ayrıca, ulusal destekler veya
uluslararası kalkınma kaynaklarının, ortaya çıkan açıkları kapatacakları yönünde bir gösterge de
bulunmamaktadır.
TÜRKİYE
* Mayın Yasağı Politikası: Türkiye Cumhuriyeti, Mayın Yasağı Anlaşması’na 25 Eylül 2003 tarihinde
katılmış ve 1 Mart 2004 tarihinde ise taraf devlet olmuştur.
* Üretim ve Transfer: Türkiye, Ocak 1996’da mayınların transferine ilişkin moratoryumla eş zamanlı olarak
antipersonel mayın üretimini durdurmuştur.
* Mayın Kullanımı: Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından antipersonel mayın kullanımıyla ilgili en az iki
vakaya ilişkin ileri sürülen ciddi iddialar hala çözüme kavuşturulmamıştır.
Birinci vaka, 9 Nisan 2009 tarihinde Türk Silahlı Kuvvetleri mensuplarının Şırnak ilinde M2A4 antipersonel
mayın döşediklerini gösteren ve 23. Jandarma Tümen Komutanlığı'na ait olduğu iddia edilen dokümanla
ilgili Taraf Gazetesi'nde yer alan haberdir. Mayıs 2012 tarihine kadar, Türkiye, bu vakayla ilgili bir
soruşturmanın yapıldığı yönünde açıklamada bulunmamıştır.
İkincisi ise, 9 Mayıs 2009 tarihinde Çukurca yakınlarında antipersonel mayınlar nedeniyle yedi Türk
askerinin ölümü ve sekizinin de yaralanması olayıdır. Türk Silahlı Kuvvetleri, ilk önce mayının Kürdistan
İşçi Partisi (Partiya Karkerên Kurdistan, PKK) tarafından döşendiğini belirtmiştir. Ancak Van Cumhuriyet
Başsavcılığı tarafından başlatılan soruşturmada, mayının TSK’ne ait olduğu ve TSK’da görevli bir
komutanının emri üzerine döşendiği tespit edilmiştir. Dava, Genel Kurmay Askeri Mahkemesi’nde devam
etmektedir.
ICBL (Uluslararası Mayın Yasaklama Kampanyası), kullanım iddialarını soruşturma ve daha başka
kullanımları önleme konusunda Türkiye’ye daha önce çağrıda bulunmuştur. ICBL yerden çıkarılıp tekrar
yerleştirilmiş olma veya eğitim amaçlı elde bulundurulan stoklardan alınmış olma ihtimalleri olan bu
mayınların nereden geldiği konusunun netleştirilmesi ihtiyacı üzerine vurgu yapmıştır.
Mayın Yasağı Anlaşması’nın son toplantılarında, Türkiye yasal soruşturma devam ederken mayın kullanım
iddialarına ilişkin yorumda bulunamayacağını belirtmiştir
Türk yetkililer, antipersonel mayınların devam eden kullanımı konusunda PKK/Kürdistan Halk Kongresi
(Kongra Gel)’ni suçlamaya devam etmişlerdir. Türkiye’nin son Madde 7 Raporu’na göre, 2011 yılında
PKK/Kontra Gel tarafından döşenen mayınlar nedeniyle 21 askeri personel ve sivil yaşamını yitirmiş ve 85
kişi de yaralanmıştır.
Türkiye’nin Şeffaflık Raporları; antipersonel mayınları, anti-araç mayınları veya elyapımı bombalar
(IED’ler) arasında ve mağdur tarafından aktive edilen ve uzaktan infilaklı mayınlar/IED’ler arasında
herhangi bir ayrım yapmamaktadır.
Karamayını ve Misket Bombası İzleme Örgütü, PKK/Kontra Gel tarafından kullanılan antipersonel
mayınların kullanım tarihi ve yeri ya da diğer somut detaylar konusunda ya da antipersonel mayınlardan
kaynaklanan zayiatlara neden olan belirli olaylar hakkında Türkiye’den bilgi edinememiştir.
Daha önce, PKK/Kontra Gel komuta-infilaklı mayın kullandığını kabul etmiştir. Buna karşılık bir kişi veya
araç tarafından aktive edilebilen mayın veya başka bir patlayıcı maddeyi kullandığı iddiasını reddetmiştir.
Haziran 2006’da, Geneva Call adındaki sivil toplum örgütü, PKK’nın Geneva Call Taahhüt Belgesi’ni
imzalayarak antipersonel mayın kullanımını tek taraflı olarak durdurduğunu bildirmiştir.
* Stoklama ve İmha: 2011’in Aralık ayında, Türkiye stoklanmış halde bulunan mayınların imha işleminin
21 Haziran 2011 tarihi itibariyle sonlandırıldığını duyurmuştur.
* Araştırma ve Eğitim için Elde Bulundurulan Mayınlar: Türkiye 2004 yılında taraf devlet olduğunda,
araştırma ve eğitim amaçlı 16.000 antipersonel mayını elinde bulundurmaktaydı. 2012 yılında sunulan
Madde 7 Raporu’nda, Türkiye eğitim ve mayına dayanıklı asker postalı için modifikasyon projesi üzerine
araştırma amacıyla 15.100 adet mayının elde bulundurulduğunu bildirmiştir.
Türkiye, taraf devletler içinde en çok sayıda antipersonel mayın bulunduran ülke olmayı sürdürmektedir.
* Toprağa Döşeli Mayınlar: 2012 yılında Türkiye, 2011 yılının sonu itibariyle 977.163 mayının kendi
topraklarında yerleştirilmiş halde bulunduğunu bildirmiştir. Bu rakam, bir önceki senenin sonu itibariyle var
olan sayıdan sadece 244 gibi küçük bir azalış anlamına gelmektedir.
Mayınların çoğu, Suriye ile olan sınırda bulunmaktadır (613.715 mayın), ve İran sınırı (194.755), Irak sınırı
(69.033) ve Ermenistan sınırı (21.856) bunu takip etmektedir. Türkiye, bunların dışında 77.804 mayının ülke
içindeki birçok yerde yerleştirilmiş halde bulunduğunu bildirmiştir.
Mart 2011 tarihinde Milli Savunma Bakanlığı tarafından yayınlanan Suriye sınırındaki mayınlı alanların
temizlenmesine yönelik ihale duyurusunda, toplam alanının 212 km2 olduğu belirtilmiştir.
* Misket bombaları kalıntıları ve savaştan arta kalan diğer patlayıcılar: Türkiye ayrıca, başta patlamamış
savaş gereçleri (UXO) olmak üzere, savaştan arta kalan patlayıcılar (ERW) tarafından kirlenmiş durumdadır.
Ancak, Türkiye etkilenmiş bölgelerin tespitini yapmamıştır. Karamayınları Eylemi tarafından alıntılanan
İnsan Hakları Derneği’nin hazırladığı raporlar, bu açıdan en çok etkilenmiş bölgelerin Batman, Bingöl,
Diyarbakır, Hakkâri, Mardin, Siirt, Şırnak ve Van olduğunu bildirmektedir. Misket bombaları artıklarından
kaynaklanan sorunlara ilişkin bir kanıt bulunmamaktadır.
* Mayın Eylemi Programı: Türkiye’de henüz ulusal mayın eylemi otoritesi veya mayın eylemi merkezi
bulunmamaktadır.
Türkiye, Mayın Yasağı Anlaşması’na Taraf Devletler 11. Toplantısı’nda, Milli Savunma Bakanlığı
bünyesinde Bakanlıklararası Koordinasyon Kurulu (BAKK) oluşturulduğunu ve 26 Ekim 2010 tarihinde
işbaşı yapan bu Kurul’un hükümetin gerekli yasal düzenlemeyi yapmasından sonra Ulusal Mayın Eylemi
Otoritesi olarak iş göreceğini belirtmiştir.
Türkiye, BAKK’ın:
Başbakanlık Ofisi ile Savunma, Dışişleri, Maliye, Eğitim, Sağlık, Enerji, Tabi Kaynaklar, Tarım,
İçişleri, Ulaştırma, Çevre ve Kültür bakanlıklarından oluşacağını,
Mayın eyleminde yer alan tüm hükümet kurumlarına yönlendirmelerde bulunup bu kurumların
çalışmalarını koordine edeceğini,
Uygun mayın temizleme teknolojilerinden risk eğitimi ve planlamasına, yerel altyapıdan kültürel
varlıkların korunmasına kadar ana konuları tartışacağını ve
Türkiye’nin mayın eylemi standartlarını hazırlayacağını belirtmiştir.
Türkiye ayrıca, mayınlı arazilerin tam koordinatlarının saptanması ve elde edilen verilerin dijital haritalara
aktarılması üzerine de çalışan bir “Proje Uygulama Grubu” oluşturduğunu bildirmiştir.
* 2011 yılında mayın temizliği: 2011 yılında Türkiye’nin mayın temizleme faaliyetlerinde yavaşlama
olmuştur. Bu nedenle mayınlı bölgelerde 244 antipersonel mayını temizlenmiştir.
Mart 2011 tarihinde, Nokta Yatırım Limited Şirketi, 663.800 km2’lik bir alanı temizleyerek ve 1.200 mayını
imha ederek Gaziantep’in antik şehri olan Karkamış’ı mayınlardan arındırdığını bildirmiştir.
* Mayın Yasağı Anlaşması’nın 5. Maddesine Uyum: Mayın Yasağı Anlaşması’nın 5. Maddesi’ne göre,
Türkiye yetki alanında veya kontrolünde olan bölgelerdeki mayınlı arazilerde bulunan tüm antipersonel
mayınları bir an önce, ancak 1 Mart 2014 tarihinden geç olmamak kaydıyla, imha etmek zorundadır.
Türkiye, Madde 5 kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirme konusunda yavaş davranmıştır ve geriye
kalan kirlenme durumu veya gerçekleştirdiği temizleme işlemi konularında yeteri kadar detaylı bilgiyi
şimdiye kadar sağlamamıştır. Mayın Yasağı Anlaşması’na Taraf Devletler 11. Toplantısı’nda, Türkiye daha
önce kendi önceliği olarak belirttiği Suriye sınırının temizlenmesi işleminin 2016’ya kadar
tamamlanamayacağını bildirmiştir.
Türkiye, sınırlarda yer alan mayın tarlalarının temizlenmesine ilişkin planlar başlatmış olsa da, iç bölgelerde
döşendiğini tespit ettiği 77.984 adet mayının temizlenmesine ilişkin herhangi bir plan ilan etmemiştir.
* Risk azaltmaya ilişkin diğer önlemler: Türk medya haberlerine göre, Mardin’in güneydoğu kesiminde yer
alan Nusaybin ve Midyat bölgeleri arasındaki yerleşim birimleri yakınlarına bazı mayın uyarı işaretleri
yerleştirilmiştir.
* Risk Eğitimi: Türkiye, mayın/ERW hakkında çok az risk eğitimi (RE) sağlamaktadır. 2007 yılında, İçişleri
Bakanlığı RE faaliyetlerini şu şekilde özetlemiştir: “Bölgedeki vatandaşlar, şüpheli cisimlerle
karşılaştıklarında güvenlik güçlerine haber vermeleri konusunda düzenli olarak uyarılmaktadır”.
* Mayın Vakaları Ve Kurbanlar: Mayınsız Bir Türkiye Girişimi (MBTG) tarafından derlenen gazete
haberlerinin Karamayınları ve Misket Bombaları İzleme Örgütü tarafından yapılan analizi, 2011 yılı içinde
Türkiye’de, mayınlar / mağdur tarafından harekete geçirilen patlayıcı madde (IED’ler) ve savaştan arta kalan
patlayıcı maddeler (ERW) nedeniyle en az 59 yeni kaybın ortaya çıktığını tespit etmiştir. Devlet-dışı silahlı
gruptan (DDSG) en az bir kişi tespit edilmişse de, 2011 yılında meydana gelen zayiatlar içinde paramiliter
“köy korucuları”nın sayısı tespit edilememiştir.
Mayın/IED ve ERW zayiatlarına ilişkin toplam sayı bilinmemektedir. Ancak, 2009 yılı Nisan ayına ait olan
bir medya haberine göre, İçişleri Bakanlığı 1984 yılından bu yana toplam 6.360 mayın kaybını kayıt altına
almıştır. Gerçekleşen mayın vakalarında, 1.269’u yaşamını kaybetmiş (625’i güvenlik personeli; 644’ü sivil)
ve 5.091’i yaralanmıştır (yaralanan sivil sayısı ile güvenlik personeli sayısına ilişkin bilgi sağlanmamıştır).
2007 yılında, mayın temizleme konusunda uzman olan bir kişi, 1950’li yıllardan bu yana Türkiye-Suriye
sınırı boyunca meydana gelen mayın vakalarında (çoğunluğu sivil olan) en az 10 bin mayın kaybının
olduğunu bildirmiştir (3 binden fazla insan yaşamını yitirmiş; 7 bin insan yaralanmıştır).
* 2011 Yılında Mağdur Desteği: Sunulan hizmetlere ulaşılabilirlik ve bu hizmetlerin niteliğine ilişkin 2011
yılına ilişkin önemli bir değişiklik kaydedilmemiştir. Etkilenmiş bölgelerde bulunan mayın/ERW’den hayatta
kalanlar ve engelli insanlar, Türkiye’nin daha büyük şehirlerinde yaşayan engelli insanlarla kıyaslandığında
hizmetlere ulaşım konusunda aynı erişebilirlik düzeyine sahip değildir.
* Mağdur Desteği ihtiyaçlarını değerlendirmek: 2011 yılında Türkiye’de mayın / ERW’den hayatta
kalanların ihtiyaçlarını değerlendirmek için bir çalışma yapıldığına dair bir bilgi edinilmemiştir. Mayından
hayatta kalanların veya onların ihtiyaçlarının belirlenmesine ilişkin veri toplanması işini görecek bir sistem
bulunmamaktadır. MBTG, medya haberlerinin taranması ve diğer kurumların ve yerel kaynakların elinde
bulunan bilgilerin kontrol edilmesi yoluyla var olan en geniş bilgiyi toplamıştır.
Özürlü ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü, tüm engelli insanlar hakkında veri toplamış olsa da, engelli
olma durumunun nedenleri ve mayın / ERW’den hayatta kalma durumlarına ilişkin bir ayrım yapmamıştır.
* Mağdur Desteği Koordinasyonu: 2012 yılının Nisan ayında ise, mayından hayatta kalanların
rehabilitasyonu, istihdamı, eğitimi konularını ve yeni Başkanlığın yaptıklarını görüşmek üzere, MBTG Aile
ve Sosyal Politikalar Bakanı Fatma Şahin’i ziyaret etmiştir. MBTG, mağdurlara destek konusunda Mayın
Yasağı Anlaşması kapsamında yer alan yükümlülüklerin yerine getirilmesi amacıyla, Kartagena Eylem
Planı’na uygun bir biçimde hazırlanacak ulusal bir eylem planına olan ihtiyacı belirtmiştir. Bakan,
mağdurlara destek konusundaki çalışmaların yeni Başkanlık bünyesinde gerçekleştirilmesi gerektiğine işaret
etmiştir.
Mağdur desteği konusunda Mayın Yasağı Anlaşması Madde 7 raporlaması Türkiye tarafından yıllık olarak
güncellenmektedir. Ancak, bu rapor sadece askeri hastane tesislerinde tedavi olan zayiatlar konusunda
güncellenmektedir. Madde 7 (ve Konvansiyonel Silahlar Sözleşmesi Madde 13) raporlaması, daha önceki
yıllarda, sivil tesislerde sivil mayın/ERW kurbanlarına sunulan hizmetler veya yaralanan siviller hakkında
bilgi içermemektedir. Türkiye; ne 2011 yılında gerçekleştirilen Mayın Yasağı Anlaşması’na Taraf Devletler
11. Toplantısı’nda ne de Mayıs 2012 tarihinde gerçekleştirilen Mayın Yasağı Anlaşması Oturumlararası
Daimi Komite Toplantılarında mağdur desteği konusunda herhangi bir açıklamada bulunmuştur.
* Hayatta Kalanların Dahil Edilmesi ve Katılımı: Hayatta kalanlar, kendi ihtiyaçlarına uygun olan
hizmetlerin planlanması veya uygulanması süreçlerine dahil edilmediklerini bildirmişlerdir. Mayıs 2011
tarihinde Ankara’da yapılan bir toplantı sırasında, Türkiye Mayın/ERW Mağdurları Ağı’nın hedefleri,
Dışişleri Bakanlığı ve Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı’na (bugün Özürlü ve Yaşlı Hizmetleri Genel
Müdürlüğü) anlatılmıştır.
* Hizmetlerin ulaşılabilirliği ve etkinliği: Tüm engelli insanlar, kamusal veya özel sağlık merkezlerine
ücretsiz olarak birinci elden ulaşma hakkına sahiptir. Türkiye’nin Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından
yayınlanan Sağlık Hizmeti Uygulamaları Yönetmeliği, engelli insanların ilaca, ekipmana ve hareketli
cihazlara erişimini, tıbbi uzmanlar tarafından zorunlu tutulsalar bile, sınırlandırmıştır.
Mayından etkilenmiş bölgelerdeki kasabalarda bulunan sağlık tesisleri (büyük şehirlerde bulunanların
dışında) maddi açıdan yeteri kadar desteklenmemektedir, yetersiz personel ve ekipmana sahiptir ve genel
olarak hayatta kalanların acil durumlarına ya da devam eden ihtiyaçlarına cevap verememektedir.
Dicle Üniversitesi Araştırma Hastanesi protez merkezi, mayından etkilenmiş tüm bölgeler için var olan tek
merkez olarak kalmıştır.
Dicle Üniversitesi ayrıca engellilik ile ilgili bir araştırma bölümüne sahiptir, ancak yeterli eleman olmadığı
için tam olarak işlevsel olabilmiş değildir.
Diyarbakır Barosu, mayın/ERW mağdurlarına tazminat gibi hakları olan konularda yardım etmeye ve
mağdur desteği konusunu desteklemeye devam etmektedir.
2011 yılının başlarında, Türk Tabipler Birliği, hayatta kalanların ihtiyaçlarını da kapsayan, mayın konularına
eğilen bir grup oluşturmuştur. Ancak, 2012 yılı itibariyle, Türk Taipler Birliği’nin sorumlulukları ve
profesyonel özerkliği önemli ölçüde azaltılmıştır.
Engelli Yasası (2005), 2012 yılı itibariyle var olan tüm kamu binaları, yolları, kaldırımları, yaya geçişleri,
açık ve yeşil alanlar, spor alanları ve benzer sosyal ve kültürel altyapı hizmeti veren yerlerin engelliler
tarafından uyun bir şekilde erişilebilinir kılınması gerektiğini belirmektedir. Ancak, 2011 yılı itibariyle
neredeyse hiçbir gelişme kaydedilmemiş ve yasanın uygulanması üç yıllık bir uzatmayla 7 Temmuz 2015’e
ertelenmiştir.
Türkiye, 28 Eylül2009 tarihinde, Engelli Kişilerin Haklarına Dair Sözleşme’yi (CRPD) onaylamıştır. Engelli
insanların hizmetlere erişimlerine ilişkin bir strateji metni ile bununla ilgili bir ulusal eylem planı
hazırlanmıştır. Ancak, 2011 yılı içinde, Türkiye CRPD’nin ve bunun ek protokollerinin uygulanmasını
izleyebilecek bir ulusal mekanizma kurmamıştır.
Sonuç olarak;
Monitör 2012 Raporu, devletler tarafından karamayını kullanımının düşük seviyede; mayın temizleme
faaliyetlerine ayrılan desteğin rekor düzeyde; karamayınlarından hayatta kalanlara sunulan desteğin ise bir
sorun olduğunu belirtiyor.
Türkiye Raporu ise, Sözleşme'nin uygulanmasına ilişkin atılan tek somut adımın, stoklardaki mayınların
imhası olduğunu...
Türkiye'de hala, toprağa döşeli yaklaşık 1 milyon mayın bulunmaktadır. Bunun anlamı şudur; Türkiye'de
her 73 kişiye bir mayın düşmektedir.
Mayın olduğu bilinen 15 ilin (Ardahan, Batman, Diyarbakır, Doğubeyazıt, Gaziantep, Hakkari, İskenderun,
Kağızman, Kars, Mardin, Siirt, Şanlıurfa, Şırnak, Tunceli ve Van) toplam nüfusunun 9 milyon 377 bin 245
olduğu gözönüne alındığında, bu bölgede, her 10 kişiye bir mayın düşmektedir!
Geçtiğimiz Ekim ayında başlatılmasının planlandığı bildirilen Türkiye-Suriye sınırındaki mayın temizliği
konusunda, -ki bu alan 212 km2’lik bir alan- bir gelişme bulunmamaktadır. Diğer sınırlar ve iç bölgelerdeki
mayın temizliği konusunda ise bir plan da yapılmamıştır. Türkiye-Suriye sınırındaki mayın temizliği
yapılacak alan, İstanbul'un 5 ilçesinden; Kadıköy, Üsküdar, Kartal, Ümraniye ve Maltepe'den daha
büyük bir alandır ve mayınlar nedeniyle kullanılamamaktadır...
Mayın patlamasından sağ kurtulanlara yardım konusu ise dünya genelinden daha vahim... Türkiye'de hala bu
insanlara ilişkin bir araştırma yapılmış değil. Genel engellilik tanımı içinde yer aldıkları belirtilerek, bir kez
daha görünmez kılınıyorlar. Bu insanların engellilik durumunun “doğuştan geldiğini” ya da “sonradan
geçirilen hastalık ya da kazalar nedeniyle” ortaya çıktığını söyleyebilir miyiz? Hayır...
Bir kez daha tekrarlıyoruz; Ottawa Sözleşmesi’nin amacı mayınların neden olduğu acı ve kayıplara son
vermektir. Acı ve kayıpların yeniden yaşanmaması için, Sözleşme yalnızca mayın kullanımını, üretimini,
ticaretini yasaklamaz, bu silahların imhasını yani yeryüzünden tamamen silinmesini hedefler. Ve
hükümetlere, sağ kalanların topluma yeniden kazandırılması için de yükümlülükler getir.
Hükümet acilen;
Toprağa döşeli tüm mayınların temizlenme planını açıklamalı,
Mayın temizliği için ikinci bir 10 yıllık uzatmayı da heba etmemelidir.
Mayın patlamasından sağ kurtulanlar için;
Mayınların döşendiği 1950’li yıllardan itibaren bir veri tabanı çalışması başlatılmalı,
Mayın patlamasından sağ kurtulanların ihtiyaçları tespit edilmeli,
Hizmetlere erişim ve hizmetlerden ayrımsız bir şekilde yararlanmalarının önündeki engeller
kaldırılmalı,
Yaşadıkları topluma yeniden kazandırılmalarına ilişkin Ulusal Eylem Planı oluşturulmalıdır.
Mayınsız bir Dünya ve Türkiye mümkündür, gerçekleştirebiliriz.
Teşekkür ederiz.
Mayınsız Bir Türkiye Girişimi, İstanbul Tabip Odası, Mazlumder İstanbul Şubesi, İnsan Hakları Derneği
İstanbul Şubesi, Sosyal Demokrasi Vakfı, TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi,
Türkiye Sakatlar Derneği