1970-1979 yılları arasında 3. baskısı hazırlanan Büyük Sovyet Ansiklopedisi’nde yapılan “Demokratik Halk Devrimi” tanımını sizlerle paylaşıyoruz.
Demokratik Halk Devrimi, 2. Emperyalist Paylaşım Savaşı sırasında ve savaş sonrası dönemde bir takım Avrupa ve Asya ülkelerinde gelişmiş bir anti-emperyalist, anti-feodal, demokratik bir devrim türü ve bu ülkelerdeki sosyalist dönüşümlerin başlangıcıdır. “Demokratik Halk Devrimi” anlamına gelen terimlere “Milli Demokratik Devrim” (Çekoslovakya), “Demokratik Devrim” (Macaristan) ve “Yeni Demokratik Devrim” (Çin) gibileri de dahil edilebilir. Bulgaristan’da ise “Halkın Demokratik Devrimi” ifadesi farklı anlamda kullanılmaktadır: “şartlarımız itibariyle ülkemizdeki Halkın Demokratik Devrimi… En başından itibaren karakter olarak sosyalist olmuştur “(T. Zhivkov, İzbr statüsü i rechi, cilt 1, 1965, sayfa 420).
Anti-emperyalist ve anti-feodal devrimler olarak Demokratik Halk Devrimleri, çok farklı sosyo-ekonomik kalkınma seviyelerinde kapitalizmin genel kriz koşulları altında gerçekleşti (örneğin, Çekoslovakya ve Macaristan, Romanya ve Çin). 1940’lı yılların devrimlerin sosyo-ekonomik içeriğiyle benzer gözükse de, Demokratik Halk Devrimleri bunlarla özdeş değildir. Belirleyici olan, içinde bulundukları ülkelerin yabancı emperyalizme (Alman, İtalyan ve Japon) yarı sömürge bağımlılığı içinde oldukları gerçeğidir. Bu nedenle, bu ülkelerin halkları, ulusal bağımsızlık ve demokrasi için faşizme karşı devrimci mücadelenin acil göreviyle karşı karşıya kaldılar. Yabancı emperyalizme yarı-sömürge bağımlılığı da, bu ülkelerdeki ilk devrimci gelişimin esasen aynı şablondan geçmesine neden oldu. Alman ve İtalyan faşizminin ve Japon militarizminin SSCB’nin kararlı bir şekilde müttefikliğiyle yıkılmasından ve Avrupa ve Asya’da bir dizi ülkenin Sovyet Ordusu tarafından serbest bırakılmasından sonra, uluslararası arenada ve özgürleşmiş ülkelerde Demokratik Halk Devriminin zaferi için uygun koşullar oluştu. Komünistler tarafından yönlendirilen yerel demokratik devrimci güçlerin mücadelesinin bir sonucu olarak yeni bir halk demokratik sistemi geliştirildi.
Nesnel temelleri, itici güçleri, oluşturduğu gücün sınıf karakteri ve yürüttüğü sosyo-ekonomik dönüşümler açısından Halk Demokratik Devrimi, ne bir Sosyalist Devrimdir, ne de Demokratik Burjuva Devrimidir.
Eski tip bir burjuva demokratik devriminin ekonomik dayanağı, üretici güçler ile feodal veya yarı-feodal üretim ilişkileri arasındaki çelişkidir. Bir Sosyalist Devrim, üretici güçlerin gelişimi ile eskimiş kapitalist üretim ilişkileri arasındaki çelişki ile ortaya çıkar. Buna karşılık, Avrupa ve Asya ülkelerinde Demokratik Halk Devrimlerinin temeli genellikle iki ayrı çelişki içeriyordu. Bunlardan ilki, üretici güçlerin gelişimi ile eskimiş feodal veya yarı-feodal üretim ilişkileri arasındaydı (Ancak bu çelişki Çekoslovakya’da temel bir öneme sahip değildi). Çelişkilerin ikincisi, ulusal ekonomik kalkınmanın çıkarları ile yabancı sermayenin hegemonyası ve onunla ilişkili yerli sermayeydi. Feodal, serf sahibi sistemlerin izlerinin kaldırılması, emperyalizme karşı devrimci bir mücadele olmaksızın ve faşizmin ezici yenilgisi olmaksızın imkansızdı. Tam da bu nedenle, Demokratik Halk Devrimleri sadece anti-feodal (burjuva) olmadığı gibi henüz anti-kapitalist (sosyalist) devrim de değil, anti-emperyalist, anti feodal, anti-faşist, ulusal kurtuluş, demokratik devrim gibi yeni bir türdür.
Bir halk demokratik devriminin ayırdedici özelliği, güdücü güçlerin bileşimidir. Eski tip bir burjuva demokratik devriminin güdücü güçleri, burjuvazinin başını çektiği sınıflardı ve sosyalist bir devrimin güdücü güçleri, proletarya önderliğinde, proletaryanın bütün emekçiler ve sömürülenlerle ittifakıydı. Demokratik Halk Devrimi bu bakımdan farklıdır. Onların güdücü gücü, proletaryanın, köylülüğün, küçük burjuvazinin ve farklı sınıflardan (örneğin, orta veya ulusal burjuvazi) çeşitli katmanlı geniş halk cephesidir. Geniş halk cephesi, proletarya ve köylülük arasındaki ittifak üzerine kuruludur ve bir Marksist-Leninist partinin liderliğindeki proletaryanın önderliğindedir. Demokratik Halk Devrimi, yalnızca kendi güdücü güçlerinin genel bileşimiyle değil, aynı zamanda mücadelenin amaçları ve birliğin karakteriyle Sosyalist Devrimden ayırt edilir. Bununla birlikte, pek çok açıdan, Demokratik Halk Devrimi, sosyalist bir devrime benzemektedir. Devrimci güçlerin ittifakına yön veren proletaryanın hegemonyası, Halk Demokratik Devriminin radikal karakterini sağlar ve sosyalizm yönünde adımlar atmasını sağlar.
Bir Demokratik Halk Devriminin en önemli ayırıcı özelliği, oluşturduğu devlet iktidarının karakteridir: proletaryanın önderlik ettiği devrimci sınıfların, Devrimci Demokratik Diktatörlüğü. Bu güç, öncelikle demokratik dönüşümleri uygulamakla yükümlü iken, belirli bir ölçüde üretim araçlarının özel kapitalist mülkiyetini muhafaza etmektedir. Azınlığın bir hükümeti olan burjuva demokrasisinin aksine, devrimci sınıfların devrimci demokratik diktatörlüğü, çıkarları için büyük sosyo-ekonomik dönüşümler gerçekleştiren ezici çoğunluğun hükümetidir.
İnsanların demokratik devrimlerinin gerçekleştiği tüm ülkelerde hükümetler ve geniş bir halk cephesinin devlet iktidarı organları oluşturuldu (örneğin, Çekoslovakya’daki Ulusal Cephe, Polonya’daki Demokratik Blok ve Romanya’da Ulusal Demokratik Cephe). Bu cephe, proletaryayı, köylülüğü, küçük burjuvaziyi ve burjuvazinin temsilcilerini içeriyordu (örneğin, Polonya’daki S. Mikolajczyk, Macaristan’da F. Nagy, Romanya’daki G. Tatarescu ve Çekoslovakya’daki E. Beneš). Sosyo-ekonomik dönüşümler, keskin bir sınıf mücadelesiyle gerçekleştirildi. Çoğu ülkede bir takım partiler vardı: örneğin Polonya İşçi Partisi, Polonya Sosyalist Partisi ve Polonya Halk Partisi; Ve Macaristan’da, Komünist, Sosyal Demokrat ve Ulusal Köylü partilerinin yanı sıra Küçük Sahipler Partisi.
Demokratik Halk Devriminin doğrudan bir sonucu olarak kurulan halk iktidarı, sınıf karakterinde proletarya diktatörlüğünden farklıdır. Bununla birlikte, proletaryanın ve onun Marksist-Leninist partisinin hegemonyası, bu demokratik rejimin çerçevesi içinde, proletarya diktatörlüğü embriyosudur. Proletarya diktatörlüğünü güçlendirmek için, hükümetteki demokratik ve sosyalist dönüşümlere karşıt sömürücü unsurlar tasfiye etmek ve sosyalist görevleri çözmek için hükümeti yeniden organize etmek gerekiyor.
Bir Demokratik Halk Devriminin amacı, sosyalizme devrimci geçiş için en uygun koşulları sağlayacak yeni bir demokratik sistem yaratmaktır. Demokratik Halk Devriminin sonucu olarak yaratılan yeni demokratik sistem kesin bir sosyo-ekonomik oluşum değildir. Ancak nesnel ekonomik çelişkilerin çözülmekte olan karakterine karşılık gelen bir geçiş sistemidir. Devrimin anti-feodal, anti-emperyalist karakteri, ekonomik sonuçlarının ikilemde ve çelişkili karakterini belirlemektedir. Bir yandan, kırsal kesimdeki anti-feodal dönüşümler sosyalist değil, küçük burjuva sistemi yaratıyor. Öte yandan, anti-emperyalist dönüşümler ve sanayi ile ticaretin kamulaştırılması, sosyalist türde üretim ilişkilerinin şekillendiği temelde devlet mülkiyetine yol açmaktadır.
Demokratik Halk Devrimi, en yakın evre veya sosyalist dönüşümlere geçişteki giriş aşamasıdır. Burjuva Demokratik Devriminin görevlerini tamamen çözerken, aynı zamanda temelde sosyalist bir yapı ve proletaryanın önderlik ettiği yeni bir halk devleti yaratıyor. Bütün bunlar, bir Demokratik Halk Devriminin hemen ardından ve sosyalizme geçiş için barışçı koşullar yaratan Sosyalist Devrimin görev ve biçimlerini değiştirir.
Alıntılar
Lenin, V. I. Dve taktiki sotsial-demokratii v demokraticheskoi revoliutsii. Poln. sobr. soch., 5th ed. vol. 11.
Programma KPSS (Priniata XXII s”ezdom KPSS). Moscow, 1972.
Programmnye dokumenty bor’by za mir, demokratiiu i sotsializm. Moscow, 1961.
Pik, V. Izbr. proizv. Moscow, 1956.
Gheorghiu-Dej, G. Stat’i i rechi, vols. 1–2. Moscow, 1956.
Dimitrov, G. Izbr. proizv., vols. 1–2. Moscow, 1957.
Zhivkov, T. Izbr. stat’i i rechi, vols. 1–2. Moscow, 1964–65.
Kádár, J. Izbr. stat’i i rechi. Moscow, 1964.
“Partiia, gosudarstvo, narod. Otvety G. Gusaka na voprosy redaktsii.”
Problemy mira i sotsializma, 1972, no. 9, pp. 5–6.
Sobolev, A. Chto takoe narodnaia demokratiia. Moscow, 1956.
Osnovy marksizma-leninizma, 2nd ed., Moscow, 1962.