MİRASÇILIKTAN ÇIKARMA
Mirasçılıktan çıkarma Türk Medeni Kanunu’nun 510-513 maddeleri arasında düzenlenmiştir:
Aşağıdaki durumlarda mirasbırakan, ölüme bağlı bir tasarrufla saklı paylı mirasçısını mirasçılıktan çıkarabilir:
1. Mirasçı, mirasbırakana veya mirasbırakanın yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemişse,
2. Mirasçı, mirasbırakana veya mirasbırakanın ailesi üyelerine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemişse.
Türk Medeni Kanunu’nda cezalandırıcı mirasçılıktan çıkarma ve koruyucu mirasçılıktan çıkarma olmak üzere iki tür mirasçılıktan çıkarma vardır.
Mirasbırakan, saklı pay mirasçısını mirasbırakana ceya mirasbırakanın ailesi üyelerine karşı gerçekleştirdiği bazı davranışları nedeniyle cezalandırılmak üzere mirasçılıktan çıkarılabilir.
Mirasçılıktan koruyucu çıkarma saklı paylı altsoy hakkında uygulanır. Mirasçılıktan koruyucu çıkarma için mirasçılıktan çıkarılmak istenen altsoy hakkında borç ödemeden aciz belgesi düzenlenmiş olmalıdır. Bu belge, mirasbırakanın ölümü anında mevcut olmalıdır.
Koruyucu mirasçılıktan çıkarma hakkında borç ödemeden aciz belgesi bulunan alt soyun saklı payının yarısı hakkında olabilir.Bu payın mirasçılıktan çıkarılanın doğmuş ve doğacak çocuklarına özgülenmesi şarttır.
Mirasçının cezalandırılmak için mirastan çıkarılmasında, mirasçının ağır suç işlemesi hısımlara kaşı olmak zorunda değildir. Mirasbırakanın tüm yakınlarına karşı işlenmiş olan bu suç nedeniyle mirasçılıktan çıkarma mümkündür. Örneğin mirasbırakanın hizmetçisi yahut sevdiği arkadaşına karşı işlenen suçlar nedeniyle bu hak kullanılabilir.
Mirasçının mirasbırakana veya mirasbırakanın yakınlarından birine karşı işlediği ağır bir suçun affa veya zamanaşımına uğramış olması, suça tam ya da eksik teşebbüsü önemli değildir. Bu duruma ilişkin ceza hukuku kuralları hukuk mahkemesini bağlamaz.
Mirasçının mirasbırakana veya mirasbırakanın aile üyelerine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmediği durumlarda da cezalandırma amaçlı olarak mirasçılıktan çıkarma hakkı kullanılabilir. Ancak bazı durumlar yargıtayın önüne gelmiş ve yüksek mahkeme bu durumları mirasçılıktan çıkarma konusunda haklı bir sebep olarak benimsememiştir. Örneğin mirasçının kendisinden yaşlı bir kişiyle evlenmesi gibi.
Ancak mirasçının aşırı şekilde borçlanması ve bu borç sebebiyle de alacaklıların mirasbırakanı ölümle tehdit edip evini kurşunlamaları durumunda mirasçılıktan çıkarma haklı bir sebep olarak kabul edilmiştir. Bunun gibi mirasbırakana karşı aşırı ilgisiz kalınması, kapıyı açmaması, telefonları yüzüne kapatma durumları aile hukukundan doğan yükümlülüğü önemli ölçüde yerine getirmeme olarak sayılmaktadır.
Mirasçılıktan Çıkarma Nasıl Yapılır?
Mirasçılıktan çıkarma ölüme bağlı bir tasarrufla gerçekleştirilebilir. Vasiyetname ile yapılabileceği gibi miras sözleşmesi ile de mirasçılıktan çıkarma hakkı kullanılabilir.
Mirasçılıktan çıkarma, mirasçının saklı payının tamamında olabileceği gibi bir bölümüne de yönelik olabilir.
Mirasçının Affedilmesi Mümkün müdür?
Mirasbırakanın mirasçılıktan çıkarmaya ilişkin işlemi bir ölüme bağlı tasarrufla yapması halinde, başka bir ölüme bağlı tasarrufla da bu düşüncesinden vazgeçmesi gerekir.
Mirasbırakanın bunun dışındaki affa yönelik davranışları hukuksal sonuç doğurmaz.
Mirasçılıktan Çıkarılmanın Sonuçları
Mirasçılıktan çıkarılan kimse mirastan pay alamaz.Mirasçılıktan çıkarılmanın gerçekleşmesi mirasçılık belgesi istemeye engel değildir. Mirasçılıktan çıkarılmanın hukuki sonuçları terekenin bölüştürülmesi sırasında gözetilir.
Mirasçılıktan çıkarma saklı payın tamamında ise mirasçılıktan çıkarılan kimse mirastan pay alamaz, mirasçılık hak ve sıfatını kaybedeceğinden tenkis davası da açamaz.
Mirasbırakan sadece mirasçılıktan çıkarma ile yetinmiş ve mirasçılıktan çıkarılan kimsenin miras payı üzerinde tasarrufta bulunmamışsa mirasçılıktan çıkarılan kimse mirasbırakandan önce ölmüş gibi kabul edilir. Bu durumda mirasçılıktan çıkarılan kimsenin miras payı varsa mirasçılıktan çıkarılanın altsoyuna verilir. Altsoyu varsa, bunlar kendi paylarını isteyebilir. Mirasbırakanın yaptığı tasarruf ile bu saklı paya tecavüz varsa tenkis davası da açabilir.
Altsoyu yoksa bu pay mirasbırakanın diğer mirasçılarına verilir.
Mirasçılıktan Çıkarmaya İtiraz
Mirasçılıktan çıkarılan saklı paya sahip mirasçı, çıkarmaya itiraz ederse ölüme bağlı tasarrufta belirtilen sebebin varlığını kanıtlama yükü çıkarmadan yararlanan mirasçıya veya vasiyet alacaklısına düşer.
Ölüme bağlı tasarruf, mirasbırakanın tasarruf ehliyetini bulunmadığı bir sırada ya da yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucunda yapılmışsa, tasarrufun içeriği bağlandığı koşullar veya yüklemeler hukuka veya ahlaka aykırı ise tasarruf yasada öngörülen şekilde yapılmamamışsa mirasçılıktan çıkarmanın iptali istenebilir.
Açılan dava sonucunda ölüme bağlı tasarrufun çıkarmaya ilişkin kısmı iptal edilirse mirasçılıktan çıkarılan mirasçı tam miras payına kavuşur.
Gösterilen sebebin çıkarmayı gerektirir ağırlıkta kabul edilmemesi halinde ise ölüme bağlı tasarruf saklı payın üzerinde kalan miktar açısından geçerli sayılır. Yani bu durumda mirasçı, ancak tenkis davası açarak saklı payını isteyebilir.
Mirasçılıktan çıkarmaya itiraz davası asliye hukuk mahkemesi görevlidir.
Bu yazılarımızı da okumanızda yarar olabilir:
- Mirasın reddi süresi
- Miras nedeniyle istihkak davası
- Miras taksim sözleşmesi
- Vasiyetnamenin tenfizi davası