Kâdı Beydâvî'nin "Envâru't - Tenzîl" isimli tefsiri Osmanlı medreselerinde asırlarca ders kitabı olarak okundu...
Üzerine 250'den fazla şerh ve haşiyeler yazıldı...
Tefsirle ilgilenen hemen herkes Onun adını duydu, tefsirinden bir şekilde istifade etti....
Eser, Doç. Dr. Şadi Eren tarafından 4 cilt olarak tercüme edildi.
Bir bütün olarak bu tefsiri incelediğimizde, başlıca şu özellikler dikkatimizi çeker.
Beydâvî, gayet veciz ibareler ile anlatmış, laf kalabalığı yapmamıştır.
Ayette bulunan edebî incelikleri tam bir vukufiyetle ele almış, bu şekilde Kur'anın mu'cizeliğine delil getirmiştir.
Ayetlerin açıklamasında sebeb-i nüzule (ayetlerin iniş sebebine) sıkça yer vermiştir.
Ayetlerin yorumunda farklı görüşlere dikkat çekmiş, kendi kanaatlerini açıkça ifade etmiştir.
Gerek farklı fıkhî mezhepler, gerekse farklı itikadî mezheplerin ayetle ilgili görüşlerine açıktan veya üstü kapalı olarak kısaca temas etmiş, ehl-i sünnetin müdafaasını yapmıştır.
"Bu ayet hakkında şöyle de denildi" diyerek diğer ufuk açıcı manalara temasta bulunmuştur.
Zaman zaman tasavvufî mana inceliklerine dikkat çekmiştir.
Yapılan tercümenin başlıca özellikleri şunlardır:
Motamot tercüme yerine, ifade edilen mananın Türkçe'deki karşılığını vermeyi esas aldık.
Anlaşılması zor olan veya açıklanmasında fayda gördüğümüz yerlerde dipnotlar şeklinde açıklamalar yaptık.
Beydâvî'nin cümlelerinde maddeler halinde ele alınabilecek durumlar olduğunda, cümleyi alt alta maddeler şeklinde yazmayı tercih ettik.
Bu çalışmada yaptığımız en önemli bir yenilik, Kur'anın tamamının "her güne bir ders" şeklinde 442 ders olarak sunulmasıdır. Kur'anın son üç cüzü, genelde kısa surelerden meydana geldiğinden, o bölümde yer alan surelerin her biri birer ders olarak ele alınmış, ama diğer kısımlarda yer alanlar derslere taksim edilmiştir.
Eser, tek başına okunabileceği gibi, Kur'an dersi yapmak isteyenler için ideal bir ders kitabı da olabilir, ailece veya arkadaş grubu ile müzakere yoluyla takip edilebilir. Beraber okunması, anlaşılmasını daha da kolaylaştıracaktır.
Beydâvî Tefsiri Arapça olduğu cihetle, bu kitap
ta yer alan meâl, tamamen tarafımızdan hazırlanmış olup, otuz yıldan bu yana Kur'an ilimleriyle meşguliyetin bir neticesidir. Diyanet İşleri Başkanlığı ve Hamdi Yazır'ın meâli gibi başlıca meallerden de istifade edilmekle beraber, tamamen müstakil bir meâldir.
Yoğun bir mesai ve ciddi bir araştırmanın neticesinde, böyle bir meâl ortaya çıktı. Eksikleri olduğunu kabul ile beraber, bazı yenilikleri ve açılımları ihtiva etmesiyle, Kur'anın anlaşılması yolunda ileri bir adım olacağını umuyorum.
(Tanıtım Bülteninden)