Üçüncü Mustafa, Osmanlı tarihinin en şanssız padişahlarındandı. Onun iktidarında, 1768'de başlayıp altı sene devam eden Rus savaşında imparatorluğun büyük bir mağlubiyete uğramasının yanı sıra, padişahın işleri kültürel alanlarda ve günlük hayatta da rast gitmemişti. Birçok hükümdar tek bir cami bile yaptırmazken Üçüncü Mustafa üç cami inşa ettirmiş ama hiç birine adını vermeyi başaramamıştı.
Padişahlar savaşlarda kazandıkları zaferlerin yanı sıra arkalarında bıraktıkları mimari eserlerle de isimlerini ölümsüzleştirmişlerdi. Mesela, Süleymaniye ve Fatih camileri, iki muzaffer padişahın eseriydi.
Osmanlı tahtına 1757'de çıkan Üçüncü Mustafa, 29 Mart 1758'de, annesi Mihrişah Emine Sultan ile ağabeyi Şehzade Süleyman'ın hatırasına Üsküdar'da bir cami inşa ettirmeye başladı. Salacak sırtlarında Ayazma Sarayı'nın bulunduğu yere yaptırılan cami 1761 Ocak'ında bitirildi. Giriş kapısındaki tarih manzumesi dönemin sadrazamı ve Osmanlı edebiyat tarihinin de önemli isimlerinden olan RagıpMehmet Paşa'ya, kitabe ise dönemin şeyhülislamı ve ünlü hattatı olan VeliyüddinEfendi’ye aitti.
Herşey güzel gitmiş, inşaat başarıyla tamamlanmıştı ama cami, yaptıran padişahın adı ile değil, yaptırıldığı yerde bulunan ve Ortodokslar tarafından kutsal sayılan sudan dolayı ‘Ayazma’ adıyla anıldı.
Üsküdar'daki inşaat devam ederken, Üçüncü Mustafa bir başka caminin inşaatını başlattı. Yeni cami, o dönem İstanbul'unun en işlek yerlerinden olan Laleli’de yapılıyordu ve 1759'da başlanan inşaat 1763'te bitirildi.
Caminin yapıldığı yerde 'Láleli Baba' diye meşhur olmuş bir şeyhin tekkesi vardı. İnşaata sık sık gelen padişah, şeyhle sohbet ederdi. Sohbetlerden birinde Üçüncü Mustafa şeyhe:
- 'İyi yaşamanın hikmeti nedir?' diye sorduğunda,
- 'Yiyip, içip defi- hacettir.(tuvalete gitmektir') cevabını almıştı.Hikmetli söz bekleyen padişah bu cevaba oldukça sinirlenerek;
- 'Tuvalete çıkmanın iyi yaşamakla ne ilgisi var?' deyince, LáleliBaba ;
-'Gün gelir sen de anlarsın' demiş ama hükümdarın gazabına uğrayıp zindanı boylamıştı.
Üçüncü Mustafa, bu hadiseden birkaç gün sonra aniden kabız oldu ama hekimler derdine çare bulamadılar. Kıvranıp duran padişaha bir saray mensubu;
- 'Efendimiz, derdinize çareyi sadece Láleli Baba bulur' dedi ve padişah zindana attırdığı Láleli Baba'nın derhal huzuruna getirilmesini emretti.
Şeyh getirildi, Üçüncü Mustafa perişan bir şekilde özür dileyip;
- 'Beni bu dertten kurtar' dedi ama Láleli Baba'nın bir şartı vardı:
-Yeni yapılan camiye hükümdarın değil, kendisinin ismi verilecekti. Padişah mecburen kabul etti, çektiği kabızlıktan kurtuldu ama yaptırdığı ikinci camiye de ismini veremedi.
Yine Üçüncü Mustafa'nın saltanatı sırasında, 1766'da, İstanbul'da çok şiddetli bir deprem yaşandı ve yüzlerce ev, cami, han, hamam yıkıldı. Harap olan camilerden birisi de Fatih Camii idi. Kubbe tamamen çökmüş, duvarlar tamir edilemeyecek duruma gelmişti.
Şehrin simgelerinden olan Fatih Camii'nin yeniden yaptırılması için, Üçüncü Mustafa hemen harekete geçti. Önce Fatih'in türbesiyle külliyenin cami dışındaki binaları tekrar inşa ettirdi, daha sonra da camiyi eskisinden çok farklı bir şekilde tekrar yaptırttı. Ama hükümdar adını bu camiye de veremedi ve cami eski ismiyle, yani 'Fatih' olarak anılageldi.
İnşa ettirdiği üç camiye de adını veremeyen Üçüncü Mustafa düştüğü bu garip vaziyeti:
- 'Üç cami yaptırdım. Birini su, birini baba, birini de ced aldı' diye hayıflanarak anlatırmış.