Abdulcelil Temimi, Kuzey Afrika'da Osmanlı izini süren tarihçilerden biri. Kayrevan doğumlu Temimi, Osmanlı araştırmaları konusunda Tunus'taki en yetkin uzman isim. 1970'li yıllardan itibaren yürüttüğü çalışmalar uluslararası sahada ses getirdi. Doktora eğitimini Fransa'da tamamlayan Temimi, 1974'de Uluslararası Arşiv Konseyi Arap Bölgesel Şubesi Arap, Osmanlı ve Endülüs Araştırmaları Komitesini kurdu. Temimi halen Tunus'ta 1981'den bu yana düzenlenen uluslararası Osmanlı araştırmaları konferanslarına imza atıyor.
Temimi, akademik çalışmaları hakkında şu şekilde konuştu: “Tunus'ta, Osmanlı konusunda olumlu kanaatlere sahip olup, bu konuda hakiki araştırmalara girişecek cesareti edinmenin oldukça zor olduğu yıllarda dünyaya geldim. Fakat Kayrevan, bir nebze olsun Osmanlı kültür ve tarihine dair gerçek pırıltıları barındıran bir şehir. Doğup büyüdüğüm şehir, en eski İslam beldelerinden biri. Eğitim hayatımda bir çok engelle karşılaşmama rağmen, fırsatını bulup Türkiye'ye Türkçe eğitimi almaya gittim ve Osmanlıca öğrenmeyi başardım. Ardından her şey değişti elbette. Bir çok tarihçiyle tanıştım, çok önemli bilgiler edindim.”
Türkler'in Arap algısı konusunda da bir değişim şart
1986'da Arap Kütüphaneleri Federasyonu'nu kuran Temimi, ömrünü tüm Arap Dünyası'na Osmanlı hakkında yanlış bilinenleri anlatmaya adamış. Çalışmalarıyla Arap coğrafyasında hakim olan Osmanlı'ya dair yanlış kanıları düzeltmek için çabalayan Temimi sözlerini şu şekilde sürdürdü: “Osmanlı araştırmalarında en kilit nokta Osmanlıca öğrenmekti. Ardından Bağdat'ta eğitimimi sürdürdüm. Osmanlı hakkında diğer Arap coğrafyalarındaki yanlış bilgileri ve kanaatleri öğrenme fırsatım oldu. Kendi kızımı da aynı konuda yetiştirdim ve gururla söylüyorum ki kızım Türkçe konuşuyor ve devamlı Türkiye'yi ziyaret ediyor. Fakat bu tip bireysel çabalarla Osmanlı konusundaki yanlış algıları düzeltmek mümkün değil. Her iki ülke arasında ortak bir çalışmanın var olması gerekiyor. Elbette Türkler'in Arap algısı konusunda da bir değişim şart. Yalnızca tek taraflı bir algı sorunu yok. Tüm bu çabalarıma rağmen hâlâ büyük ölçüde algı sorunlarının olduğunu söylemek güç değil.”
Abdulcelil Temimi'nin Osmanlı tarihi hakkında yazdığı 29 kitabı, yayınlanmış 1800 akademik makalesi bulunuyor. Temimi, düzenlediği konferans ve sempozyumlarla da Osmanlı tarihini bütün gerçekliğiyle yeni nesillere aktarmaya devam ediyor. Tarihçi Abdülcelil Temimi; çalışmalarını adını taşıyan Bilimsel Araştırmalar Vakfı'nda sürdürüyor. 11 yıldır açık olan vakıf, Arap, Endülüs ve Osmanlı ilişkisine dair önemli kaynaklar barındırıyor. Ülkedeki tek Osmanlı araştırmaları vakfı olan kurumda 1850 adet Osmanlı fermanı var. 1974'den bu yana yayımlanan 1800 akademik çalışma ve onlarca sempozyum metni de Tunus'taki bu vakıfta muhafaza ediliyor.
Bunca yıllık çabalar daha fazla insana ulaşmalı ve hakettiği ilgiyi görmeli
Temimi Bilimsel Araştırmalar Vakfı, Abdulcelil Temimi tarafından 20 yıl önce kuruldu. Tunus Üniversitesi Sosyal Bilimler Fakültesi Tarih profesörü olarak görevini tamamlayan Temimi, merkezi 2004 yılında hayata geçirdi. Arap-Türk ilişkileri, Tunus-Türkiye yakın tarih diplomatik ilişkileri, Arap-Osmanlı ilişkileri ve tarihi konularında araştırmalar için Temimi Araştırma Merkezi önemli bir okul konumunda. Özellikle Tunus'la özdeşleşen Arap, Endülüs ve Osmanlı birlikteliği ve bu konudaki derin çalışmalar, araştırma merkezinin en önemli işlevi olarak göze çarpıyor. Araştırma merkezinde, Temimi tarafından arşivlenen Arap ve Osmanlı araştırmaları dergileri de bulunuyor. Temimi, kurduğu vakıf aracılığıyla bugüne dek 159 sempozyum düzenledi ve tüm çalışmaların metinlerini kayıt altına aldı. Abdulcelil Temimi, gerek Arap ülkelerinde gerekse uluslararası çapta gerçekleşen konferanslarla, araştırma merkezinin çalışmalarını her yerde duyurma gayretinde.
Abdülcelil Temimi, kurduğu merkezle yürütmeye gayret ettiği çalışmalarıyla alakalı şu sözleri söyledi: “Onaltıncı yüzyıl Mağrip-Osmanlı Tarihi kitabı ile en son eserimi de araştırma merkezine eklemiş bulunmaktayım. Araştırma merkezimizde toplamda 1850 tane Osmanlı fermanı bulunuyor. Tümünü kişisel çabalarımla buldum ve arşivledim. Yayınlanan son kitabımda bu fermanların yol göstericiliğinde tarihi kaleme aldım. Araştırma merkezimizin vakıf kütüphanesinde Osmanlı ve Türk tarihini aydınlatan yeterli miktarda kaynak bulunuyor. Bütün mesele, Türk üniversitelerinin gereken ilgiyi göstermeleri. Gerek Türkiye devleti, gerekse üniversiteleriyle vakıf olarak işbirliği yapmak istiyorum. Ayrıca bu konularda herhangi maddi bir çıkar da düşünmüyorum. Tek istediğim, bunca yıllık çabaların daha fazla insana ulaşması ve hakettiği ilgiyi görmesi.”
Abdulcelil Temimi aynı zamanda, 16. yüzyıl Cezayir, Tunus ve Trablus'a ait 240 Osmanlı fermanını hem Arapça'ya hem de Fransızca'ya çeviren tek isim olma özelliğine sahip. Temimi, ilerleyen yaşına rağmen araştırma merkezindeki çalışmalarını sürdürüyor.
Zahit Kaplan haber verdiGüncelleme Tarihi: 10 Haziran 2015, 11:23