GAMA GLUTAMil TRANSFERAZ (GGT): Kas dışında serum ve tüm diğer hücrelerde bulunur. Çoğu karaciğer kökenlidir. GGT, temel olarak g-glutamil grubunu, bu grubu taşıyan bir bileşikten bazı alıcılara aktarılmasını katalizler. GGT, hücre membranında önemli oranda bulunur, amino asitlerin ve peptidlerin g-glutamilpeptidleri şeklinde hücre içine alınmasını sağlar.
Serumda bulunan GGT özellikle hepatobilier sistemden gelir ve tüm karaciğer hastalıklarında serumda artar. GGT’de en fazla artışlar intrahepatik ve posthepatik safra tıkanmalarında görülür.
Tıkanma sarılığı, kolanjit ve kolesistitte ALP, 5′-NT ve transaminazlardan daha duyarlıdır, daha önce artmaya başlar ve daha uzun süre yüksek kalır.
Kemik ve plasenta da olmadığı için ALP yüksekliğiyle beraber değerlendirildiğinde, ALP yükselmesinin karaciğer kökenli olup olmadığını destekler. ALP ile birlikte yükselmeleri karaciğer patolojilerine işaret ederken, GGT normal sınırlardayken ALP yükselmesi kemik patolojilerini düşündürür GGT mikrozomal bir enzim olup hepatik mikrozomal indiksiyon durumlarında artar. Bu yüzden alkolikler de hemen daima yüksektir. Mikrozomal enzim sistemini stimüle eden ilaçlarda da indüklenebilir (fenobarbital, antidepresanlar, antikonvülzanlar ve kontraseptifler). Erkeklerde, prostatta yüksek GGT aktivitesi olması nedeniyle, kadınlardan daha fazladır.
5′-NÜKLEOTİDAZ (5′-NT): ALP yüksekliğinin karaciğer kökenli olup olmadığını ayırt etmede kullanılır çünkü 5′-NT karaciğer dışı patolojilerde artmazlar. Özellikle kolestaz da yükselirler.
SAFRA YOLLARI DARLIKLARI
Etioloji
En önemli nedeni cerrahi olarak koledoğun yaralanmasıdır
Koledok taşları ve nadiren travma veya koledokolitiazis de neden olabilir
Semptomlar
Bilier sistem cerrahisinde haftalar veya aylar sonra tıkanma sarılığı görülür
Tanı
Kolanjiiografide darlık ve bunun üzerinde genişleme
Tedavi:
Cerrahi olarak genişleyen yerin barsağa anastomozu
SKLEROZAN KOLANJİT
Safra yollarınjn ilerleyici daralması.
3. ve 4. dekadda tanı konur. erkek/kadın oranı:3/1’dir.
%70 hastada inflamatuar barsak hastalığı vardır. (UK)
kolanjiokarsinom riski artar
Semptomlar
yorgunluk, intermittant sarılık, kilo kaybı, sağ üst kadran ağrısı, kaşıntı
Tanı
Biopsi
Perinuklüer tip antinötrofil sitoplazmik antikor (p-ANCA).
ERCP-MRCP tanı koydurur. (Multipl irreguler striktür ve dilatasyonlar bulunmakta)
Tedavi
Prednisolon, Azotioprin, MTX, Siklosporin
Transplantasyon
SAFRA YOLLARININ KİSTİK MALFORMASYONU
1. Koledok kistleri
Sarılık
Kolanjit
Çok sayıda taşla dolu büyük kistlerdir
Tanı:
ERCP-MRCP
Tedavi:
Kist eksizyonu
2. Caroli hastalığı
İntrahepatik safra yollarının saküler dilatasyonu
Sağ üst kadran ağrısı, kolanjit olabilir
Karaciğer fibrozisi ve portal hipertansiyon gelişebilir
Tedavi:
Nakil
KOLANJİOKARSİNOM
Yaşlı erkeklerin hastalığıdır
Safra kesesi taşları ile ilgisi yoktur
Safra kanallarının en sık görülen malign tümörü adeno Ca’dır
Ülseratif kolit,toluen maruziyeti, Clonorşizis sinensis riski arttırır.
Klatskin tümörleri:Ana hepatik kanal bifürkasyosunda yerleşen tümörlerdir
Çoğu hastada ağrılı veya ağrısız sarılık, kilo kaybı, kaşıntı
Tanı:
Serum ALP çok yüksektir
Direkt ve total bilirubin yüksek
CT veya USG tanıya götürür ama ERCP veya PTK tanıyı kesinleştirir
Patoloji
Çoğu tümörler skiröz ve papiller tiptedir
Tedavi
cerrahidir (Whipple)
KARACİĞER
Karaciğer diafragma ile komşu yüzü hariç peritonla örtülüdür. Karaciğer falsiform ligaman ile iki loba ayrılır.
Sağ lobta bulunan lig.venozum, lig.teres, porta hepatis ve safra kesesi ; sağ lobta quadrat ve kaudat lob adı verilen iki küçük lob ortaya çıkarır.
Kuadrat ve kaudat lob anatomik olarak sağ loba ait olmasına rağmen, fonksiyonel olarak sol loba aittir. Bu lobların kan akımları ve venöz drenajları sol loba olmaktadır.
KARACİĞER HISTOLOJISI
KC 6 gen lobüllerden oluşur. Lobüllerin köşlerinde damar ve safranın bulunduğu portal saha yer almaktadır. Bunun yanında lobül ortasında kanın döküldüğü vena sentralis bulunur. Lobullerde bulunan Hücre kordonlarına Remark kordonları adı verilir.