Az Bilinen Bir Ülke
Anton Boisen
Akıl hastalığı, dinsel uyanma ve yaşama karşı ciddi
bir tutum gibi kavramlar arasındaki ilişkiyi tanıyabilmemizi ve
anlayabilmemizi herkesten çok Anton Boisen 'e borçluyuz. Şizofreniyi kendisi
yaşadı ve bundan sonra Massachusetts'deki YJorcester Akıl Hastanesinde ve
Illinois'deki Elgin Devlet hastanesinde papazlık yaptı. "İç Dünyanın Keşfi"
isimli kitabı hem psikiyatri hem de din öğrencileri için bir klasiktir ve bu
kitabın okurları tarafından da okunmalıdır. Aşağıdaki bölüm, kendi
hastalığının bir hikayesi olan ve 1960'da yayınlanan "Derinliklerden "
isimli kitabından alınmıştır. Her iki kitabında da Boisten, hastalığının
"tartışılmaz dini değerleri" olduğu konusunda ısrar eder.
Gittikçe daha çok heyecanlanıyor ve şaşkınlaşıyordum. Aklıma gelen fikirler
benim her zamanki düşünce tarzıma çok yabancıydılar.
Birkaç gün aileme hiçbir şey söylemedim ama sonunda
sessizlik kuralını bozdum ve korkularımı paylaşmaya çalıştım. Sonra başka
bir dehşet kaynağı ortaya çıktı. Bir sabah rahatça konuşulurken, daha önce
hayal bile etmediğim başka düşman güçlerin var olduğunu farkettim.
Bizim normalde farketmediğimiz başka boyutların olduğu
görülüyordu. Bütün dünya kulak kesilmiş gibiydi ve bana, söylediğim her söz
mahvıma neden olacakmış gibi geliyordu.
Cumartesi günü öğleden sonra saat üç civarında Fred
Eastman'a yazılmış olan Kasım, 1920 tarihli mektuba göre birden bire
nedenini anlayamadığını bir rahatsızlık, fenalık hissi duydum. Hemen
'Anneyi' görmeye indim ve ona kötü bir şeyin olduğunu söyledim. Ne olduğunu
bilmiyordum, ama 'ihanete' uğradığımı zannediyordum. Sonra yan odaya geçtim
ve orada tanımadığım bir adam gördüm. Bu çağrılan doktordu, ama o zaman bunu
bilmiyordum; çünkü bana sorular sormamıştı. Yalnızca baktı ve dinledi.
Bu arada ailem panik içindeydi ve benim de durumumun
farkında olmadığım söylenemezdi. Son gece, yemekte insanlığın büyük bir
sorun olduğunu ve bunu araştırmaya kararlı olduğumu söylediğimi
hatırlıyorum.
Beni hastaneye göndermeyi düşündüklerini, ilk olarak
altı polis çalışma odama girip de, sessizce, gelmemin iyi olacağını yoksa
başıma dert açılacağını söyleyince anladım.
Ekibin kalabalıklığı, ailemin ne denli korku ve kaygı
duyduğunu gösteriyordu. Herşeye rağmen o sırada herhangi bir saldırganlığım
olmadığını hem ben hatırlıyorum, hem de onlar söylediler.
İki buçuk yıl sonra, bu haftanın öyküsünü, Boston
Psikopati Hastanesi'nden Dr. Macfie Campbell'in seminerine yazıp
göndermiştim. Burası, aynı zamanda benim gönderildiğim hastaneydi. Yazım
şöyleydi:
"9 Ekim 1920'de, bir Cumartesi gecesi saat 10 civarında
Psikopati Hastanesine getirildim ve orada bir hafta kadar kaldıktan sonra
VVestboro Devlet Hastanesine nakledildim. Bu bir haftalık süre bana binlerce
yıl gibi gelmişti. Bütün bu zaman boyunca saldırgan bir çılgınlık
halindeydim ve bu sürenin çoğunu ıslak tedavide veya 2 no'lu koğuşun küçük
odalarından birinde kilitli olarak geçiriyordum. Kapılara vuruyor, şarkılar
söylüyordum.
Ne kadar zamanı bilinçsiz olarak geçirdiğimi
bilmiyorum, ama kafamda neler olup bittiğini oldukça açık bir şekilde
hatırlayabiliyorum. Bu anılar aklımda hala tazeyken, kaydetmenin akıllıca
bir şey olacağını düşündüm.
ilk olarak Dr. Gale'in hastaneye kabul fişini
doldurduğunu hatırlıyorum. Tanımadığım doktorlarla konuşmak istemediğimi,
beni güvendiğim bir arkadaşıma götürmelerini istediğim zaman, Dr. Gale, işte
bu, onun buraya ait olduğunun kesin delili" demişti.
O gece neler olduğunu tam olarak bilmiyorum. Belki de
uyuşturucu haplar etkisini göstermeye başlamıştı. Bundan sonra hatırladığım
ilk şey ertesi sabah oldu. Yatakta yatıyordum, galiba uyuyordum,
hemşirelerden birinin, "Burada cinayete ve intihara teşebbüsten yatıyor. Bir
yanlışlık olmalı. Hiç de saldırgan gibi görünmüyor. Aslında 4 no'lu Koğuşta
olmalıydı" dediğini duydum. Bu beni yıldırım gibi çarptı. Herhangi birisini
incitmeyi düşünmemiştim; kendi canıma kıymaya gelince, bunu kısa bir süre
için düşünmüş sonra vazgeçmiştim. Böyle bir suçlama, kötü güçlerin iş
başında olduğunu gösteriyordu.
O sabah 4 no'lu koğuşa nakledildim. Burada beyaz önlük
giymemiş olan sevimli görünüşlü genç bir adam bana bir sürü sorular sordu.
Harvard'da profesör olduğu söylenen bir başka hastayla tanıştırıldım. Adamın
adı, yanılmıyorsam Nicholls'du. Ama durmadan, gittikçe daha çok eksite
olmaya başladım. Satranç oynamaya davet edildim, oynamaya başladım ama devam
edemedim. Kendi düşüncelerimle, özellikle dünyanın yaklaşan sonu ve bunun
sorumlularını ve cinayet suçlaması gibi fikirlerle fazlasıyla meşguldüm.
Gece olunca kafamda her şey bir girdap gibi dönmeye başlıyordu. "Karar Günü"
gelmiş gibiydi ve bütün insanlık aşağıdaki şemada görüldüğü gibi her yönden
sel gibi geliyordu.
Hepsi tek, ortak bir noktaya geliyordu. Sonra bunlar
yargı kürsüsü önüne getiriliyorlardı. Ama karar verme bir çeşit otomatik
yolla oluyordu. Her birey kendini yargılıyordu. Bazı belirli parolalar vardı
ve onlar arasından seçimlerini yapıyorlardı.
Her bireyin üç şansı vardı: "zor bir" doğrudan ilk
seferinde macera yaşamak," ikinci seçenekte bir "feda etme" kavramı vardı,
yani birisi kadın olacaktı, (erkek değil). Diğeri ise bireyi birdenbire
aşağı bölgelere gönderen bir seçenekti. Bu aşağı bölgeler çok belirgin
değildi. Herşey tümüyle muazzam, uçsuz bucaksız bir dolaşım sistemi gibiydi.
Her insan, her birey, kanın içindeki yuvarlar gibi durmadan dolaşıyorlardı.
Seçimler yapıldıkça bazıları aşağı ve bazıları da yukarı yollanıyorlar. O
zamanlar, bilincimin aşağılara gittiğini düşünürdüm. Bir şeyler kısa devre
yapmıştı.
O gece, yatarken aklıma şu fikir geldi; "Burada bu
rahat koğuşta yatmakla hata ediyorsun, yanlış yerdesin. Sen aşağıda
olmalıydın." Bunun üzerine öbür koğuşa gitmeme izin verilmesini istedim.
Görevli, "Yatağına dön, yoksa 2. koğuşa götürürüm seni" diye cevap verdi.
İsteyerek bir şey elde edemeyeceğimi görünce, onun önerisine uydum ve sorun
çıkarmaya başladım, ciğerlerimin bütün gücüyle bağırıyordum. Bu aklıma ilk
gelen delice bir davranıştı. Şöyle bağırıyordum, "Evlenebilmem için deli
olmam gerekiyor."
Bunun üzerine hemen öbür koğuşa nakledildim. İkinci
koğuşta önce güneydoğuya bakan küçük bir oda verdiler. Müthiş
heyecanlanmıştım. Nasıl olduğunu anlatamıyordum ama kendimi bir çeşit insan
üstü bir güç kaynağına bağlanmış gibi hissediyordun. Aklıma bir fikir geldi;
"Arkadaşların yardımına geliyor" Bütün vücuduma yeniden hayat
pompalanıyordu. Ve bir sürü yeni dünyalar oluşuyordu. Her yerde müzik vardı,
ritim vardı, güzellik vardı. Ama planlar hep engelleniyordu. Meleklerin
korosu gibi gelen bir müzik duydum; şimdiye kadar duyduğum en güzel müzikti.
Çılgınlık nöbetim geçene kadar bu müziğin iki
melodisini hep tekrarladım durdum. Bunlardan birini bugün bile hala
hatırlıyorum. Bu melekler korosu hastanede her yerde dolaşıyordu ve kısa bir
süre sonra benim odamın tam üstündeki odada bir kuzunun doğduğunu duydum. Bu
beni çok heyecanlandırdı ve ertesi sabah bu kuzu hakkında bir şeyler
öğrenmeye çalıştım. Hastalardan biri, galiba adı Gardner'dı, yayvan yayvan
konuşarak, "Hey yabancı, sen mi kuzu hakkında sorular soruyordun? Dün gece
odamda bir tane vardı" dedi. Tabii bu olay inancımı pekiştirdi ve bu
hastayı, çok yüksek bir kişiliğin insan şekline girmiş, üstelik bir de bu
tiksindirici hastalığı üstlenmiş hali olarak kabul ettim. Onunla kesin,
belirgin bir şeyler ortaya çıkarabilmek için konuşmaya çalıştım. Bana öyle
geliyordu ki aramızda birbirimize alıp verebileceğimiz, meleklerin bıraktığı
bazı işaretler, simgeler vardı. Ama bir iki kelime bile konuşamadan diğer
hastalar veya görevliler geliyorlardı. Uzun sürmedi, kendimi bir odada
kilitlenmiş buldum. Ama Gardner, hala serbestti ve ıslık çalarak,
gülümseyerek koğuşta bir aşağı bir yukarı dolaşıyordu. Henüz
yakalayamadığım, anlayamadığım bir sistem olduğunu zannediyordum. Ve Gardner
bütün koğuşu mutlu kılmıştı. Tavan yükselmiş gibiydi ve bütün odalarda müzik
yankılanıyordu. Ama hala o kuzuyu merak ediyor ve hep onun hakkında sorular
soruyordum.
Aklıma şöyle bir fikir geldi: "Doktorlar onunla o kadar
çok ilgilendiler ki, onu hemen kesip, bilimsel çalışmalar yapabilmek için
alkol içinde sakladılar."
Bir gün başka bir eyalette çok tanınmış bir doktor
olduğu söylenen Dr. Klopp ziyaretime geldi. Benim, insanları kurtarma
konusunda bazı önemli fikirlerim olduğu duymuştu. Bu sorunla çok ilgilendi
ve ona anlatmak isteyip istemediğimi sordu. Dr. Klopp'un bakışlarını oldukça
beğenmiştim ama anlatmak istemediğimi söyledim.
O da hemen çıkıp gitti. Bu hareketi, onun hakkındaki
düşüncelerimi etkiledi ve ona anlatmamakla hata yaptığımı düşündüm. Sonra
birkaç kez onun hakkında sorular sordum.
Ertesi gece, ziyaretçilerim vardı, ama melekler değil,
cadılar gelmişti. Bir gece önce kaldığım odanın yanındakinde yatıyordum.
Hatırladığım kadarıyla, odada hiç bir şey yoktu, yalnızca yerdeki bir
yataktan başka. Duvarların değişik, acayip bir yapısı vardı. Çift duvar
vardı galiba ve duvarlar boyunca devamlı bir taptap sesi geliyordu. Galiba
nerede olduğumu tam olarak saptamak için çalışmalar yapan kötü güçlere bağlı
dedektiflerden geliyordu bu sesler. Sonra odam tuhaf bir kokuyla doldu.
Cadıların yakında oldukları söylendi ve ben
havalandırma deliğinden kağıttan yapılmış kara kediler, süpürge sopaları ve
sivri cadı külahlar topladım. Battaniyemle de deliğe tıkadım. Sonunda,
yalnız kara kedilerin istilasını kontrol edebilme yolunu değil, aynı zamanda
diğerlerini kurtarmak için kullanılabilecek, yeniden hayat verme metodları
da buldum. Öyle görünüyordu ki, tıpla dini ayıran duvarda bir gedik
açmıştım. Boynumun arka tarafını yoklamam ve orada yeni misyonumun bir
işaretini göreceğim söylendi. Bunun üzerine boynumu yokladım ve bir inçin
dörtte üçü boyunda mekik şeklinde bir şey oluştuğunu farkettim.
Sabahleyin, Dr. O'Brien, battaniyemi neden havalandırma
deliğine soktuğumu sordu. Konuşurken gözlerinde kötü, şeytani bir parıltı
olduğunu düşündüm. Sonra boynumdaki işaretle ilgili bir şeyler söyledim.
Doktor tuhaf bir şekilde güldü ve üzerine biraz iyodin süreceğini söyledi.
Bunu yapmaya başladı ama ben kaçtım ve ona dikkatli olmasını söyledim.
Korkmuş gibi görünüyordu, halbuki ona dokunmaya niyetim yoktu.
Kurul önünde muayene edilmem o güne rastlıyordu galiba.
12 Ekim, Salı günü, ama yine de kesin olarak emin değilim. Hatırladığım
kadarıyla, odanın güneyinde oturan kadınlar da vardı. Üçüncü kattaki
toplantı odası yerine galiba kütüphanedeydik. Kitap gördüğümü sanmıyorum ama
merdiven çıktığımızı hatırlamıyordum.
Yalnız, muayene bitince koridora çıkıp doğruya doğru
gitmeye çalıştığımı açıkça hatırlıyorum. Tabii görevliler beni hemen
yakalamışlardı.
Muayeneye gelince, Dr. Campbell'in hoş tavırlarını
canlı gözlerini ve sorduğu pek çok soruyu hatırlayabiliyordum. Çoğu zaman
benim cevaplarım pek yavaş çıkıyordu. Kendi düşüncelerime dalmıştım ve
cevapların kendiliklerinden çıkmasını bekliyordum. Sorulan, benim "Dört
kişilik aile" fikrim üzerinde toplanmıştı. Diğer sorular da büyüklük
yanılsamam ile ilgiliydi.
Benim de, yolun sonuna geldiğimiz ve büyük dolaşımı
tamamladığımız hakkında söyleyeceklerim vardı. Ayrıca bütün o kadınların
önüne bir bornozla çıkarılmama karşı duyduğum öfkeyi belirttim. Zaten
hastaneye zorla getirilmem yüzünden de kızgındım. Serbest bırakılana kadar
konuşamazdım. Dr. Campbell, benim gibi hastalan hastaneye kapatırken zor
kullanmaktan kaçınmak gerektiği konusunda bir şeyler söyledi. Bu onun
hakkındaki fikirlerimi düzeltti ama yine de ayrılma zamanı gelince elini
sıkacak kadar yumuşamamıştım.
Bunu benim ilk ıslak tedavim izledi. İşlemler çok
ilgimi çekmişti ve iki şekilde açıklanabileceğini gördüm.
Dr. Campbell, benim çok yüksek mertebede bir kişilik
olduğumu söylemişti. Beni ya feci bir şekilde kullanacaklar veya daha
iyimser bir tahminle, bana büyüklük yanılsamalarımın yanlış olduğunu
göstereceklerdi. Hatırlayabildiğim kadarıyla, onların bu ikinci amaçlarında
da başarılı olmalarını gerçekten ümit etmiştim ve gösterinin sonunu ilgiyle
bekledim. Ama bütün olanlar ben bilinçsizken olup bitmişti. Islak tedavi
dışında çok az uyuyabiliyordum.
Ertesi gece, dünyanın derinliklerinde, labirent gibi
tünellerde olduğumu sanıyorum. Bazı zamanlarda, bana 'Bizmut' olduğu
söylenen bir ilaç verildiğini söylediler.
Bu, eskiden Mısır mumyalarının korunması için
kullanılan çok tuhaf bir ilaçtı, verilen miktar o bireyin sistem içindeki
düzenini belirtiyordu. Tam otuz iki düzey vardı. Otuz ikinci düzeyde insan
tümüyle gücünü yitirmiş ve bitkin düştüğü için bir başkası gelip ona içmesi
için saf su verinceye kadar yerinden kalkamazdı. Bir zaman için ben de öyle
bitkin hale düşmüştüm.
Kısa bir süre sonra, bu yeraltı tünellerinde dolaşırken
içinde tuhaf, beyaz keten bir kumaşın sarıldığı bir battaniye buldum. Bunlar
kutsal kalıntılar gibi görünüyorlardı. Kutsal Kupa'nın aranmasıyla
bağlantılıydılar ve yüzyılların en derin mücadelesini simgeliyorlardı.
Sonra, havalandırma deliğinin yanına yüzü koyun yatarsam, şimdiye kadar
duyduğum en güzel sesi duyabileceğimi keşfettim. Bu "Son Yemeğin"
kutlamasıydı. Sabaha karşı özellikle sevmediğim bir görevliyle arkadaş
olmaya karar verdim. Bunu yapmaya çalışırken, onun kendini beğenmişin biri
olduğunu düşünüyordum. Biraz sonra bana yemek getirdiğinde, yemeği her
zamankinden çok koyduğunu farkettim ama ilaçlı olduğunu sandığım için yemeyi
reddettim. Ayrıca pek hoşuma gitmeyen ve samimiyetsiz gibi gelen şarkı
sesleri de duyuyordum, sanki bir ayindeymiş gibiydiler. Durmadan "küçük
kuzu, küçük kuzu" sözcüklerini tekrarlıyorlardı. Galiba rahiplik görevini
üstlenen kişi, dostluk kurmaya çalıştığım görevliydi.
Artık öyle bir noktaya gelmiştim ki, geceyle gündüzü
bile ayırdedemiyordum. Sel zamanı geride kalıp arkadaşlarının kaçmasına
yardım eden fakat onlar tarafından unutulan ihtiyar bir at olmuştum. Bu at
şimdi hapsedilmişti ve bir sürü kural tanımaz doktor ve hemşire tarafından
kullanılıyordu. Tek kaçış yolu, kafamın kesilmesini sağlamaktı. Şu anda
odamda kilitlenmiştim ve gittikçe daha çok çıldırıyordum; şarkı söylüyor,
bağırıyor ve kapının camına bileklerimle vuruyordum. Sessiz olmam söylendi
ama bu daha çılgınca vurmama sebep olmuştu; sonunda bir kere daha ıslak
tedaviye girdim.
Sonra kendimi Ay'da buldum. Ayda olma fikri, bu
haftanın başından beri beni zorluyordu. Şimdi bu belirginlik kazanmıştı.
Normal olarak oldukça uzak görünen Ay, gerçekte çok yakındaydı. Doktorlar
bunu biliyorlardı ve insanları oraya gönderip onları Ayda bir hücreye diri
diri gömme yolları geliştirmişlerdi. Bu arada bazı kişiler, bir çeşit dublör
gibi, onların dünyadaki yerlerini alıyorlardı. Ayda her şey tuhaf bir
şekilde yürütülüyordu. En bilimsel metodlar kullanılıyordu. Orası sanki eski
ruhların toplanma yeriydi ve bütün ilgileri, içtenlikle ve açıkça üreme veya
seks üzerinde toplanmıştı. Bu, gerçekten oldukça korkunçtu. Aya birisi
gelince doktorların ilk yaptıkları şey, onun erkek veya kadın olduğunu
belirlemek olur. Beni muayene ettikleri zaman, onların büyük bir
şaşkınlıkla, "O tamamen nötr" dediklerini duydum. Pusulanın ibresi ne sağa
ne sola oynamamıştı. Hiç bir kategoriye girmiyordum; bu yüzden de benim
üzerimde hiç bir güçleri olamazdı. Bu noktada benim güvenliğim yatıyordu.
İnsanın tetikte olması çok önemliydi, çünkü onların kafaları kesip, adamı da
aşağı bölgelere atmak gibi tuhaf bir adetleri vardı. Bunu bilimsel yollarla,
sanki Şikago şehri için sığır kesiyorlarmış gibi yapıyorlardı.
Bir keresinde Güneşe tırmanmayı başarmıştım, ama
beceriksizliğim yüzünden her şeyin dengesini bozdum ve bunun acısını oradaki
arkadaşlarım ve akrabalarım çekmişti. Onların binlercesi yaşamlarını
kaybetmişlerdi.
Sanki kanlan benim boğazıma fışkırmış gibi neredeyse
boğuluyordum. "Arkadaşlarım, arkadaşlarım" diye inliyordum. Ama dengeyi
düzeltmeye çalıştım, odamın tabanının eğilip, bükülüp üstündekileri aşağı
bölgeye dökmesini engelledim. Bu ilginç işle uğraşıyorken kapı açıldı ve
Doktor O'Brien'la birkaç adam geldi. Giysilerimi getirmişlerdi, onları
giymemi istediler. Bana karşı bir kumpastı bu tabii, onun için reddettim ve
direndim. Böylece VVestboro'ya deli gömleği içinde nakledilme şerefine
eriştim.