

saklamak için yaratmış olamazdı.
1920'lere kadar, "Bacon"cıların gizli mesaj arama sevdası, Shakespeare'in
yazarlığı konusunda en kuşkucu olanlar arasında bile saygınlıklarını büyük
ölçüde yitirmelerine mal oldu. Çoğu Shakespeare uzmanı, "Bacon"cıları sabit
fikirli çılgınlar olarak umursamadı ve hatta onların yapıtları üzerinde yorum
yapmaya tenezzül etmediler. Ama "Bacon"cıların yıldızı sönerken, yeni ve daha
saygın bir aday, 17. Oxford Kontu Edward de Vere öne çıktı.
1920'de, J. Thomas Looney [çn. soyadının Türkçe'si "Üşütük"] gibi talihsiz bir
soyadı taşıyan İngiliz öğretmeninin ortaya attığı "de Vere tezi" güçlü gibi
görünüyordu. De Vere, Oxford Kontu olmasının yanında, Kraliçe Elizabeth'in
kuzeni ve onun vesayeti altındaydı, daha sonra da hazinedar, William
Burghley'in damadıydı. Bütün bunlar ona saray hayatıyla geçici bir tanışıklıktan
fazlasını veriyordu. En iyisi, de Vere tanınan bir şair ve oyun yazarıydı; 1598'de,
Francis Meres adlı çağdaşı bir eleştirmen de Vere'nin "içimizdeki en iyi komedi
yazan" olduğunu belirtmişti.
Tiyatro onun dolandığı çevrelerde kötü ad yapmış olduğundan, Bacon'ın tersine
'de Vere'nin yazarlığını gizlemek için geçerli nedenleri olabilirdi. Ayrıca
Elizabeth'in sarayında bazıları kendilerinin ya da atalarının portrelerinden
hoşlanmayabilirlerdi. Dolayısıyla, Looney, de Vere'nin bir takma ad kullandığını
öne sürdü. Ama kont gizli kimliğine ait bazı ipuçları bırakmaktan kendini
alamadı, böylece bir mızrağa* [çn. spear] pençe atan* [çn. shake] bir aslan resmi
çizilen aile armalarından birinden türetilen bir ad seçti.
Kont, soylu biri olduğundan, hayatı Shakespeare'inkinden daha iyi belgelenmişti
ve Looney burada de Vere ve ona ait olduğu eserler arasında çok sayıda bağlantı
bulmuştu. Örneğin, de Vere'nin 1575'de İtalya'ya gittiği, Padua, Cenova, Venedik
ve Floransa'da kaldığı biliniyordu. Shakespeare'in oyunlarında bu yerler
hakkında ayrıntılı bilgi verilmesi bu şekilde açıklanabilirdi.
Looney en etkileyici kanıtın, Shakespeare'in ya da daha doğrusu, de Vere'nin en
ünlü oyununda bulunabileceğine inanıyordu. Hamlet'in babası gibi, de Vere'ninki
de erken ölmüştü; Hamlet'in annesi gibi, de Vere'ninki de hemen yeniden evlen-
mişti. De Vere bir keresinde Burghle'nin bir uşağını bıçaklayarak öldürmüştü ki,
Hamlet de Polonius'u bu şekilde öldürmüştü.
Tekrar Hamlet gibi, de Vere korsanlar tarafından tutsak alınmış, daha sonra
hayatı bağışlanmıştı. Looney çözümlemesini bitirene kadar, Shakespeare'in
trajedisi 'de Vere'nin özyaşamöyküsü gibi görünüyordu.
www.maximumbilgi.com tarafından hazırlanmıştır. 58 Looney, diğer Shakespeare karakterlerinde de 'de Vere'nin hayatından esintiler
bulmuştu. Lear gibi, 'de Vere' de büyük olan ikisi evli, üç kızıyla dul kalmıştı.
Falstaff gibi o da keskin zekasıyla tanınırdı. Ve The Tempest'taki Prospero gibi,
de Vere'nin hayatı da, mecazi anlamda da olsa, fırtınalı geçmişti.
Shakespeare'in sonelerine gelince, Looney, Southampton Kontu Henry
Wriothesley'in Shakespeare'in "temiz genç" rolüne uyduğu sonucuna varmıştı.
Daha sonra Oxfordcular bunu bir adım daha ileri götürerek, Wriothesley'in 'de
Vere'nin oğlu olduğu ve bu "temiz genç"in "Vere'nin gençliği"ne cinaslı bir
gönderme olduğu kurgusunu geliştirmişlerdi.
Yirminci yüzyılın ortasında, Oxfordcular "Bacon"cıları yenilgiye uğratarak,
Strattbrd karşıtı duruşa egemen olmuşlardı. Ama akademi kurumuna göre, yeni
hak iddiası eskisinden hiç de daha az mantıksız değildi.
Gerçekten de, Oxfordcuların de Vere'nin hayatı ve Shakespeare'in yapıtları
arasında paralellik kurma çabaları "Bacon"cıların şifre çözümüyle aynı takıntılı
eğilimden ve perspektifsizlikten zarar gördü. Oxfordcular zorlama ile edebiyat
kahramanlarını tarihsel karakterlere dönüştürmek istiyorlardı ama bunu çok
seçici bir tarzda yaptılar. Örneğin, birçok gelenekçi bilim insanının işaret ettiği
gibi, Oxfordcular oğluna Hamnet adını veren kişinin, de Vere değil, Shakespeare
olduğu gibi apaçık bir gerçeği bile açıkça görmezlikten gelmişlerdi.
"Shakespeare'in gerçekte Oxford" olduğu teorisinin bir başka büyük açmazı
Shakespeare'in oyunlarının tarihleriyle ilgiliydi. Çoğu bilim insanına göre, King's
Men 1614'e kadar yeni Shakespeare oyunları yaratmaya devam etti. Ama de
Vere 1604'de ölmüştü. Bu durumda, Shakespeare'in otuz sekiz oyunundan sadece
yirmi üçü yayınlanmış ya da basılı kaynaklarda geçmişti. Böylece, de Vere'nin
ölümünden sonrasına kadar sahnelenmemiş kesinlikle oyun yazarının en başarılı
yapıtları arasındaki Kral Lear, Macbeth, Antonius ve Kleopatra, Kış Masalı ve
The Tempest dahil on beş oyun vardır.
Bazı Oxfordcular tarihleme sorununu de Vere'nin oyunlarına ölmeden başladığı,
daha sonra bunların başkası tarafından tamamlandığını söyleyerek aşmaya
çalıştılar. Diğerleri oyunlarla eşleştirilen tarihlerin yanlış oldukları ve neredeyse
hepsinin 1604'den önce yazıldığını öne sürecek kadar ileri gittiler. Diğer tüm
antiStratfordcular gibi, Oxfordcular da gelenekçi yaşamöyküsü yazarlarının
hepsini canından bezdirmiş olan genel belgelerin olmayışını kendi lehlerine
kullanmışlardır. Bazı oyunların tarihlerinin bir parça kurgu ve kestirime dayalı
olduğu konusunda haklıyken, bu yüzden keyfi iddialar öne sürmekte haksızlardı.
Tersine, geleneksel tarihler Shakespeare ve yapıtlarına farklı güncel
göndermelere dayalıdır. Örneğin, Francis Mere'in 1598 tarihli çalışması on iki
oyunu listeliyor ve Shakespeare'in yapıtlarını "en harika" komedi ve trajedi
yapıtları olarak övüyordu. Hatırlayacaksınız, Oxfordcuların, de Vere'i yazar
olarak övdüğü için bağırlarına bastıkları aynı Meres'ti. Ama geleneksel
tarihlemeyi desteklemek için kullanıldığında, onun tanıklığını rahatlıkla gözden
düşürmekteydiler. Ayrıca Meres'in çalışması Oxfordcuların açısından bir başka
www.maximumbilgi.com tarafından hazırlanmıştır. 59 rahatsız edici soru daha çıkarıyordu: Eğer Shakespeare'in oyunlarını kendi
adamları yazmışsa, neden de Vere ve Shakespeare aynı çalışma içinde ayrı ayrı
ele alınmıştı?
Shakespeare'e diğer güncel göndermeler de gelenekçilerin savını destekliyor.
Robert Greene, Shakespeare'den 1592 tarihli bir kitapçıkta söz ederken, Ben
Jonson çok sayıda yapıtta onun adını veriyordu. Oxfordcular tıpkı Samuel
Clemens'e Mark Twain dediğimiz gibi, Meres, Greene ve Jonson'ın üçünün de 'de
Vere'nin takma adını kullanmış olabileceğini öne sürdüler ama bu olanaksız
görünüyor. Jonson'ın 1623 tarihli Shakespeare methiyesi, ondan "Avon'ın zarif
kuğusu" olarak söz ediyordu ve Avon yakınlarındaki Stratfordlu adamdan
başkasını düşündüğünü hayal etmek zor. Çoğu bilim insanı için, Jonson'ın sözleri
Shakespeare'in Shakespeare olduğu savını kesin olarak destekliyor.
Yine de. Oxrbrdcular ve "Bacon"cılar en azından tutkularının esiri olmayanlar
belgelerdeki açıklan yakaladıkları ve Shakespeare kurumunun görmezlikten
gelmeyi seçtiği sorular sordukları için saygıyla anılmayı hak ediyorlar. Son on
yılda, Charles Ogburn ve Joseph Sobran gibi en son Oxfordcuların yapıtları,
geleneksel bilim insanlarının az da olsa saygısını kazandı. Akademisyenler
antiStratfordçulara yanıt vermeyi daha çok kendileri üstlendiler ve bu yanıtlar
kendi içlerinde yararlı ve kışkırtıcı oldu.
Ne var ki, bu Oxfordcuların birçok Shakespeareciyi kendi saflarına çektiklerini
söylemek anlamına gelmez. Araştırmacıların ezici çoğunluğu için, sınırlı da olsa,
belgesel kayıtlar açık ve yeterlidir. Shakespeareciler "Shakespeare'in oyunlarını
yazan adam Shakespeare'in ta kendisidir" diye işi sık sık espriye vuruyorlardı.
Oxfordcular, amatörler diyerek kendilerini küçük gördükleri için
akademisyenleri suçlamışlardı. Ama en büyük tersleme, sadece üniversite
eğitimi alan bir soylunun bir edebiyat dahisi olabileceğini varsaymaktır. Sadece
bir küçük kasaba eldiven imalatçısının oğlu olduğu için Shakespeare'in başarılan
yadsınamaz.
www.maximumbilgi.com tarafından hazırlanmıştır. 60 13. Bölüm
Mozart Zehirlendi Mi?
Constanze Mozart, kocasının ölümünden hemen sonra, Mozart'ın 1791 Aralık
ayında ölümün eşiğindeyken bestelediği ölülere Ağıt, Requiem hakkında çarpıcı
bir öykü anlattı.
Constanze, yılın başlarında gizemli bir habercinin Mozart'ın Viyana'daki
apartmanına geldiğini hatırlıyordu. Adam, Mozart'ın cömert bir ödeme
karşılığında, Requiem'i besteleyip bestelemeyeceğini öğrenmek istemişti. En son
operası, Don Giovanni fiyaskoyla sonuçlanan ve bu yüzden büyük nakit sıkıntısı
çeken besteci, teklifi hemen kabul etti. Haberci paranın yarısını ödedi ve sadece
Mozart'ı parçayı kimin sipariş ettiğini araştırmaya çalışmaması için uyaracak
kadar kaldıktan sonra hemen ayrıldı.
Mozart, Requiem üzerinde gece gündüz çalıştı. Besteye kendini tamamen
kaptırdı, defalarca bayıldı ama besteyi hiç bırakmadı. Constanze, kocasının ruh
halini 1798'de Mozart hakkındaki anekdotları bir derleme halinde yayınlamış
olan Friedrich Rochlitz'e anlattı. Rochlitz, "Her zaman sessizce oturuyor ve
düşüncelere dalıyordu" diye yazmıştı. "En sonunda artık reddedecek durumda
değildi, bu eseri kendi cenazesi için bestelediğinden kesinlikle emindi."
Mozart'ın ilk yaşamöyküsü yazarlarından biri, Constanze'ın sırdaşlarından
Franz Niemetschek'ti. 1798 yılındaki bir çalışmasında o da öyküyü bu şekilde
anlatmıştı. "Mozart ölümden söz etmeye başlamış ve.Requiem'i kendisi için
bestelediğini söylemişti. Bu hassas adamın gözlerinden yaşlar boşanıyordu.
'Kesinlikle hissediyorum ki' diyordu, 'son günlerimi yaşıyorum, zehirlendiğimden
eminim."
Mozart Requiem'i hiçbir zaman bitirmediği halde, parça bu şekliyle bile bir
başyapıt olarak görüldü. Kuşkusuz, Constanze'ın anlattıkları eser ve bestecisi ile
ilgili bir sansasyon yarattı: İşte karşımızda, bir yandan yaratıcılığının
doruklarına yükselirken, bir yandan ne kendisinin ne de başkalarının anlam
verebildiği güçleri tarafından kaçınılmaz bir sona sürüklenen Mozart! Mozart'ın
kısa sadece otuz beş yaşındaydı ama parlak yaşamına daha uygun başka bir son
olabilir miydi?
Bu, çok ilginç ve çarpıcı bir öyküydü. Hiç kuşku yok ki, Constanze'dan
kaynaklanmıştı. 1828'de benzer bir değerlendirmeyi yayınlayan Vincent ve Mary
Novello gibi, Rochlitz ve Niemetschek de öyküyü Constanze'dan duyduklarını
söylüyorlardı. Ama şu soruları soramadan edemiyor insan: Requiem'i sipariş
eden gizemli yabancı kimdi? Ayrıca, eğer doğruysa, Mozart'ı kim zehirlemişti?
Mozart'ın öldürüldüğü söylentileri ölümünden hemen sonra, hatta Rochlitz ve
Niemetschek'in 1798'daki değerlendirmelerinden de önce çıkarılmıştı. 1791'in
yılbaşı arifesinde, bir Berlin gazetesi, Mozart'ın "ölümünden sonra cesedinin
www.maximumbilgi.com tarafından hazırlanmıştır. 61 şişmiş olması, zehirlendiği yolunda kuşkular doğurdu" diye yazmıştı. Kuşkular
en başta Mozart'ın öğrencilerinden birinin kocası, Franz Hofdemel üzerinde
toplanmıştı. Hofdemel'in Mozart'ın cenazesinin kaldırıldığı gün karısına saldırıp
intihar etmesi, karısının besteciden çocuk beklediği gibi spekülasyonlara yol
açmıştı. Oysa, Hofdemel'i Mozart'ın ölümüyle ilişkilendiren tek bir gerçek kanıt
yoktu.
1820'lerde, Avusturyalı eski bir saray bestecisi, Antonio Salieri'nin adı da daha
inandırıcı bir biçimde şüpheliler listesine eklendi. Salieri adına, konuklarının
sağır besteci ile iletişim kurmak için kullandığı Beethoven'in "sohbet
defterleri"nin birçok sayfasında rastlandı. Hem Beethoven'in oğlu Kari hem de
bir başka ziyaretçi, Anton Schindler, Salieri'nin Mozart'ı zehirlediğini itiraf
ettiğini defterlere yazmıştı. Bazıları da onun bu itirafının tüm Viyana'ya
yayıldığını kaydetmişlerdi.
Salieri'yi harekete geçiren şey neydi?
Kıskançlık. Hakkında kurulan dedikodu kumpasına bakılırsa, Salieri Mozart'ın
dehasını kabul ediyor ve bu yüzden ondan nefret ediyordu. Salieri her zaman
saray efendisi ve nazik bir insanken, özellikle Mozart'ın genelde kaba ve kibirli
olmasına rağmen, Viyana sarayının baş bestecisi olarak hep kendi önüne
geçmesini çekemiyordu. En azından, zekice düşünülmüş edebi bir tema olarak,
son derece ilgi çekici bir fikirdi bu. 1830 yılındaki bir oyunda, tiyatroya
uyarlamak için bu temayı ilk işleyen kişi Alexander Puşkin'di. En son olarak,
Peter Shaffer'in daha sonra filme de alınan 1980 Broadway hiti, Amedeus,
Salieri'yi gene parlak ama görgüsüz bir Mozart görüntüsüne katlanamayan,
vasat ama çok ciddi bir müzisyen olarak sunuyordu. Shaffer, Salieri'yi Mozart'ı
zehirleyen kişi olarak göstermekten uzak durmuştu. Buna karşılık, saray
bestecisi kurbanını sefil ve umutsuz bir duruma iten çeşitli entrikalarıyla sadece
onun ölümünü hızlandırmıştı.
Salieri'nin katil ya da dalavereci olarak gösterilmesinin sorunu, Hofdemel'inkiyle
aynıydı: Kanıt yoktu. Beethoven'in sohbet defterlerinde geçen sözde itiraf, başka
hiçbir yerde geçmemişti. Aslında Beethoven'in öğrencilerinden, piyanist Igna
Moscheles'in günlüğüne göre, Salieri Mozart'ı zehirlediğini açıkça reddetmişti.
Gerçekten de, Moscheles, bunun üzerine Salieri'nin "onu entrikalarıyla moral
olarak çökerttiğini ve bu şekilde yaşamının birçok anına zehir saçtığını"
söyleyerek devam etmişti. Ama birkaç benzer dedikodu kaynağından başka,
Salieri'nin bırakalım Mozart'ı öldürmeyi, ondan nefret ettiğine dair hiçbir gerçek
kanıt yoktur.
Karşımıza bu kez kuşkulu olarak çıkan tek bir kişi değil, bir örgüt vardı:
Farmasonlar.
Üye olmayanlara büyücülükmüş gibi gelen her çeşit gizli törenleriyle gizli bir
dernek olmaları, Masonları rahatlıkla kötü kuşkular için uygun bir aday haline
getiriyordu. Mozart, 1784'de küçük bir Viyana Mason locasına katılmıştı. Aktif
www.maximumbilgi.com tarafından hazırlanmıştır. 62 bir üyeydi, son tamamladığı eseri Sihirli Flüt dahil, Masonik temaları olan birçok
eser bestelemişti.
Bilim insanları Sihirli Flüt'ün masonik imalarını ancak 19. yüzyılın ortasında
ortaya çıkarmıştı. Örneğin, Mason törenlerinde büyük anlam taşıyan 18 rakamı,
Mozart'ın operasında da önemli bir yere sahipti. II. Sahnenin başında, on sekiz
papaz ve on sekiz sandalye vardır ve koronun söylediği şarkının ilk bölümü on
sekiz ölçülüktür. Ayrıca bu sahneye orkestranın girişinde on sekiz nota grubu yer
alır.
1791'de librettonun (metnin) ilk basımı, Mozart ve librettisti (metin yazan),
Emanuel Shikaneder'ın (o da Mason locasındandır) operayı, en azından kısmen
bir Masonik alegori olarak yorumladığına ilişkin daha açık kanıtlar sunar.
Librettonun kapağında beş köşeli yıldız, bir kare ve mala ve bir kum saati yer
alır bunların hepsi de Masonların simgeleridir.
Masonların Mozart'ı zehirlediğini ilk kez 1861'de G. F. Daumer öne sürmüş,
Mozart'ın Sihirli Flüt'te bazı sırlarını açığa vurmasının. Mason dostlarıyla
arasını açtığını söylemişti. Böylece, Daumer, Masonların ya da daha doğrusu,
Masonların dar bir çevresinin intikam aldığını ima ediyordu. Bu teori birçok 19.
ve 20. yüzyıl yazarı tarafından kullanılmıştı.
Ne var ki, Hofdemel ve Saliari teorileri gibi, Masonların komplo teorilerine de
hiçbir kanıt gösterilemez. Hepsi olmasa da, çoğu bilim insanının, Sihirli Flüt'te
Masonik öğeler bulunduğunu kabul ettikleri doğru ama Masonların opera ve
bestecisiyle ilişkilerinden rahatsız olduklarına inanmamız için hiçbir neden
yoktu. Gerçekten de, Mozart'ın ölümünden sonra, bağlı bulunduğu loca, bir anma
töreni gerçekleştirmiş ve bestecinin anısına yapılan veda konuşmasını bastırıp
dağıtmıştı. Aynı zamanda, komplo teorisyenleri, Masonların neden librettisti
olarak operanın alegorik öğelerinden eşit derecede sorumlu olan Shikaneder'i
değil de, Mozart'ı öldürdüklerini hiçbir zaman açıklayamamışlardı.
Komplo teorisi, kendilerine özgü bir kapalılığa sahip olmalarına rağmen
Viyana'nın en saygın yurttaşlarını da içlerine alan Masonlara haksız bir
yakıştırmadır. Gerçekten de, localar şehrin entelektüel seçkinlerinin büyük
bölümünün toplandığı yerlerdi. Aynı şekilde, Amerika'da Masonlar üyeleri
arasında George Washington, Benjamin Franklin ve Thomas Jefferson'ı
sayıyorlardı. Fransa'da ise önde gelen cumhuriyetçilerin çoğu bu localara
katılmıştı.
Ne var ki, birçok Masonun cumhuriyetçi eğilimi, Avusturya İmparatoru II.
Leopold'ı işkillendirmişti. Leopold Avrupa'daki devrimleri büyük bir kaygı ile
izliyor ve buna ülkedeki Masonları ezerek yanıt veriyordu. Çok sayıda Mason
locasını kapatmış ve geri kalanları da polisin sıkı denetimi altına almıştı. Bazı
tarihçiler, Mozart ve Shikaneder'in bir Masonik opera besteleme kararma bu
baskıların yol açmış olabileceğini varsaydılar. Sihirli Flüt'ün halkı ve
muhafazakar hükümeti, Masonların korkulacak bir yanı olmadığına ikna
edebileceğini sanıyorlardı.
www.maximumbilgi.com tarafından hazırlanmıştır. 63 Eğer böyleyse, boşuna umutlanmışlardı. 1790'ların ortasında Leopold Masonları
tamamen yasakladı. Üye sayılan ve etkileri azalmıştı. Ama Mozart'a dönersek,
ölünceye kadar sadık bir mason olarak kaldı. Ayrıca Mason dostlarının da ona
aynı şekilde sadık kaldığına inanmamız için her türlü neden var.
Eğer Mozart zehirlendiyse, asıl suçlular, kasıtlı olmasalar bile, doktorları
arasında aranmalı.
Constanze doktorların ondan en az bir kez "kan aldığı"nı söylemişti. Bu tedavi
yöntemi 18. yüzyıl sonlarında çok yaygın olduğu için, başka örnekler de olabilir.
Birçok tıp tarihçisinin inandığı gibi, özellikle böbrek hastalığı söz konusuysa,
gitgide zayıf düşen Mozart'ın ölümüne pekala bu tedavi yöntemi yol açmış
olabilir.
Kan alına dışında, tıp tarihçilerinin söyleyebileceği fazla bir şey yoktu. Mozart'ın
ölüm belgesinde ölüm nedeni "yüksek askeri ateş!" ["heated military fever"]
olarak açıklanıyordu. Bu, günümüz doktorlarına hiçbir şey ifade etmeyen bir
teşhisti. Constanze dahil, Mozart'ın ziyaretçileri hastalık belirtilerini o kadar
farklı ve o kadar belirsiz bir biçimde açıklamışlardı ki, bunlara bakılacak olursa,
bestecinin endocarditis bakteryel, Henoch Schnlein sendromu, lösemi, stafilakok
bronşalpnömani ve beyin kanamasından öldüğü söylenebilirdi.
1991'de, Mozart'ın ölümünün 200. yıldönümünde toplanan bir tıp
sempozyumunda, ölüm nedeni için en baş sıraya iki aday yerleştirilmişti: Böbrek
yetmezliği ve römatik ateş. Ama, hiçbirinin bestecinin zehirlendiğine
inanmaması dışında, uzmanlar arasında açık bir uzlaşma yoktu.
Öte yandan, Mozart'ın kendi inancı söz konusu olduğunda, ölümüne neden olan
hastalıkların herhangi birinin getirdiği delirium ya da depresyondan
kaynaklanmış olabilir. Kuşkusuz, Requiem'i ısmarlamış olan gizemli habercinin
ziyareti, bestecinin zihnini ölüme, özellikle kendi ölümüne kilitlemesine yol
açmış olabilir. Güçsüz düşen bestecinin gizemli haberciyi Azrail'e benzettiği
kolayca düşünülebilir. Gerçekten de, Shaffer, Mozart'ın ölüme taktığını bilen
Salieri'nin, rakibini uçurumun kıyısına itmek için kendisini haberci kılığına
sokmuş olduğunu öne sürmüştür.
En sonunda, Mozart'ın ölümünden 173 yıl sonra açığa çıkarılan habercinin sırrı
daha az can sıkıcı olmakla birlikte, hiç de daha az acayip değildi. 1964'de, Otto
Deutsch, Viyana'nın yaklaşık kırk beş kilometre güneyindeki bir kasaba olan
Wiener Neusatdt'ta bulunan bir belgeyi yayınladı. "1791 'deki Başlangıcından
1839'a Bugünkü Döneme Kadar, W. A. Mozart'ın Requiem'inin Gerçek ve
Ayrıntılı Öyküsü" başlıklı belge, bölgenin büyük toprak sahiplerinden, Kont von
Walsegg tarafından işe alınan bir müzikçi, Anton Herzog tarafından yazılmıştı.
Herzog, kontun gelecek vaat eden bestecilerin eserlerini satın alıp, bunları
kendisininmiş gibi yutturmaktan hoşlanan ateşli bir müziksever olduğunu
söylemişti. 1791 Şubatında, kontun genç karısı öldü ve özellikle bir Requiem
şaheseri ile onun anısını ölümsüzleştirmek istedi. Bu yüzden her zamanki gibi
www.maximumbilgi.com tarafından hazırlanmıştır. 64 cömert teklifiyle ve eseri kimin ısmarladığını araştırmasın diye aynı uyarısıyla
birlikte uşağını Mozart'a gönderdi.
Herzog ve müzisyen arkadaşları patronlarının nabzına göre şerbet veriyorlardı.
"Kontun [ısmarlamış olduğu diğer parçalarda da] yaptığı gibi, bizi şaşırtmak
istemesine hepimiz iyice alışmıştık" diye anımsıyordu. "Yanındayken, her zaman
bunun kendi kompozisyonu olduğunu söyler, bu sırada gülümserdi."
Dolayısıyla, Mozart'ın son başyapıtının, bir ölüm meleği için değil, garip bir eser
hırsızı için bestelendiği ortaya çıkmıştır. Hiç de aptal biri olmayan Constanze
Mozart'ın kompozisyonlarının hızla artan değerini hesaba katmazsak ölen
kocasının hızla büyüyen ününe katkıda bulunması umuduyla meçhul haberci öy-
küsünü yaymış olabilir. Eğer böyleyse, rüyasında bile göremeyeceği kadar
başarılı olmuştu çünkü Requiem Mozart'ın başyapıtları arasında görülmeye
başlanmıştı. Ve sonuçta nasıl bestelendiğinden bağımsız olarak, böyle kalmaya
da devam ediyor.
www.maximumbilgi.com tarafından hazırlanmıştır. 65 14. Bölüm
Freud Travma Teorisinden Neden Vazgeçti?
Freud 1925'te özyaşamöykiisünde, "bir süreliğine kapıldığım ve pekala bütün
çalışmamda ölümcül sonuçlar yaratabilecek bir hatadan söz etmeliyim" diye
yazmıştı.
Freud'un "küçük yanlış "ı 1890'lann başlarında ateşli bir biçimde inandığı
"travma teorisi"ydi. Teorinin adı yanıltıcıydı çünkü daha çok çocuklarda cinsel
taciz ile ilgiliydi. Freud bir dizi nevrotik sendrom yaşayan on sekiz hastasını
tedavi ederken "travma teorisini" formüle etmişti.
Freud çok sayıda hastadaki sendromların köklerini bulduğu için çok
heyecanlıydı. 1896 Nisanında Viyana Psikiyatri ve Nöroloji Derneği'nde sunduğu
bir tebliğde, Freud kendi buluşlarıyla Nil'in kaynağının keşfini karşılaştırmıştı.
Özel olarak, dostu ve doktor arkadaşı Wilhelm Fliess'e, travma teorisinin
kendisine hem ün hem servet kazandırmasını umduğunu yazmıştı.
Bununla birlikte, 1897 Eylülünde, Freud büyük bir iç çelişki yaşamaya başladı.
Fliess'e başka bir mektubunda "son birkaç aydır yavaş yavaş anlamaya
başladığım büyük sırrı sana hemen vermeliyim" diye yazmıştı. "Artık travma
teorime inanmıyorum." Teorinin bir sorununu, hastalarının hiçbirinde
çocukluktaki cinsel taciz belirtilerinin başarıyla tedavi edilmediğini itiraf etmişti.
Hastalar aynı semptomları yaşamaya devam ediyorlardı.
Ama teorinin en büyük kusuru bu semptomların çok yaygın olmasıydı. Eğer bu
semptomları yaşayan herkes çocukluğunda cinsel tacize uğramışsa, bu Freud
şimdi anlamıştı bütün Viyana toplumunda çocuklarda cinsel tacizin yaygın
Dostları ilə paylaş: