Üç devrimci Bhagat Singh, Rajguru ve Sukhdev’in idam edilmesinden sonra ülke kaynama noktasına geldi. 7 Ekim 1930’da kararın açıklanmasından bu yana devam eden protestolar, infazlardan sonra daha da arttı. Üç şehidin cenazeleri yakılmak üzere ailelerine verilmeyip cezaevinin arka kapısından çıkarıldığından, bazı anlatımlarda parçalanmış halde Ferozepur’a doğru; Bhagat Singh’in küçük kız kardeşi Amar Kaur ve Lala Lajpat Rai’nin kızı Parvati Devi liderliğindeki bir dizi kişi, 24 Mart’ın erken saatlerinde Ferozepur’a doğru hareket etti. Orada, Sutlej Nehri yakınlarındaki Ganda Singhwala köyünde, cesetler düzgün bir şekilde yakılmadığı ve küle dönüşmeden Sutlej Nehri’ne atıldığı için şehitlerin yarı yanmış vücut parçalarını buldular. Yarı yanmış kemikler ve diğer vücut parçaları toplanarak Lahor’a getirildi. Lahor’da üç odun yığını (arthis) cenaze alayına katılan bir lakh insanla yapıldı. Birkaç yıl önce Lala Lajpat Rai’nin yakıldığı Ravi kıyılarında uygun şekilde yakıldılar. Kongre partisi daha sonra, şehitlerin cesetlerine nasıl kötü muamele edildiğini ve yakma işlemi sırasında neden uygun ritüellerin yapılmadığını öğrenmek için Dr Satya Pal liderliğinde bir bilgi toplama ekibi kurdu. O günlerde medyada geniş yer bulan birçok toplantı yaptı, ancak nihai raporu yayınlanmadı.
İnfazın hemen ertesi günü olan 24 Mart’ta Delhi’deki Merkez Meclisi’nde büyük bir gürültü koptu. Kongre üyesi Rangacharya, üç şehidin infazından duyduğu derin ıstırabı dile getiren bir karar aldı. Mecliste sömürgeci gücün sembolü olan İngiliz İçişleri Bakanı, karara izin vermedi. Protesto olarak, sadece seçilmiş üyeler değil, aday gösterilen bağımsız üyeler bile evi terk etti. Trajik bir şekilde 25 Mart’ta, Kanpur’da infazlara karşı düzenlenen bir protesto sırasında, Kongre lideri ve Pratap Kanpur’dan Ganesh Shankar Vidyarthi, komünal ateşi söndürmeye çalışırken komünal isyanlarda öldürüldü. 26 Mart’ta Karaçi Kongresi başlayacağı için tüm liderler ya gidiyorlardı ya da Karaçi’ye gidiyorlardı. Kishan Singh bile Karaçi’ye gidiyordu. İlginç bir şekilde, Khan Abdul Ghaffar Khan’ın birçok arkadaşıyla birlikte Peşaver’den seyahat ettiği aynı arabaya bindi. Vatan şarkıları söylüyorlardı. Aralarında Kishan Singh’i gören Badshah Khan, arkadaşlarından şarkı söylemeyi bırakmalarını istedi. Ancak Kishan Singh, vatansever şarkılar olduğu için onlara devam etmelerini söyledi. Karaçi Tren istasyonunda, Naujwan Bharat Sabha aktivistleri Mahatma Gandhi’ye siyah güller sundu ve Mahatma Gandhi protesto çiçeklerini tüm alçakgönüllülükle kabul etti. Naujwan Bharat Sabha, 27 ve 28 Mart tarihlerinde Kongre oturumunun yanı sıra Karaçi’de kendi konferansını düzenlemişti. Kongre oturumuna Sardar Patel başkanlık etti ve Jawaharlal Nehru tarafından, Madan Mohan Malviya tarafından görevlendirilen, Bhagat Singh’in cesaretini öven ama aynı zamanda şiddet içeren yolu onaylamadıklarını dile getiren bir karar alındı. Karar, Mahatma Gandhi’nin kendisinin rehberliğinde taşındı. Bhagat Singh’in şehitliğini herhangi bir uyarı olmaksızın öven başka bir karar da taşındı. Her iki karar da çok sayıda delege oyu aldı ve Jawaharlal Nehru’nun taşıdığı karar çok az farkla kabul edildi. Bhagat Singh’in Kongre Üyeleri arasında da büyük bir takipçisi olduğunu gösterdi!
Naujwan Bharat Sabha’nın Karaçi’deki konferansına Netaji Subhas Bose başkanlık etti ve Krishan Kant Malviya (Madan Mohan Malviya’nın yeğeni ve editörü) katıldı. Abhyudaya), Kamaladevi Chattopadhyay, Delhi’den Satyawati, Kamala Nehru ve diğerleri. Netaji, Bhagat Singh’e hararetli saygılarını sundu. Lahor infazlarına atıfta bulunan Netaji, “Bhagat Singh, ülkeyi bir uçtan diğer uca ele geçirmiş olan isyan ruhunun bir simgesiydi. O ruh yenilmezdi ve ruhun yanan alevi sönmeyecekti.”
Tüm ulusal liderler Bhagat Singh’e haraç ödedi. Mahatma Gandhi onun cesaretini övdü ama gençlerden onun yolundan gitmemelerini istedi. Sardar Patel, Bhagat Singh’in cesaretinden ve özverili ruhundan etkilenmişti. Madan Mohan Malviya, Vali’ye cezalarını hafifletmek için bir telgraf göndermiş ve yabancı yönetimde adalet olamayacağını hissetmişti. Jawaharlal Nehru, Bhagat Singh’in cesaretinin ve özverisinin muhteşem olduğunu hissetti. EV Ramaswamy Naicker Periyar, Tamilce günlüğüne bir başyazı yazdı Kuda Arasu daha birçok Bhagat Singh’in Hindistan’da doğmasını diliyorum! Dr BR Ambedkar, Marathi günlüğünde bir başyazı yazdı Janta İngiliz Hükümeti, kamuoyunu hiçe sayarak Bhagat Singh ve yoldaşlarını feda etti. Mevlana Zafar Ali, “talihsiz Hindistan, Bhagat Singh’in infazı kadar kendini hiç bu kadar çaresiz hissetmemişti” dedi. Asaf Ali, Mahatma Gandhi’den Bhagat Singh’e bir mesajla geldiğim için 23 Mart’ta Bhagat Singh ile görüşmeme izin verilmediğini söyledi. Ülkede belki de bu haksız infazları yazmayan hiçbir dilde gazete yoktu. Hindu Madraslı, İngiliz Hükümeti’nin bu infazlarla tüm ülkenin duygularını ezdiği görüşünü dile getirdi. Swarajya (İngilizce), siyasi olarak İngiliz Hükümeti’nin bu eyleminden daha şeytani bir şey olamayacağına karar verdi. Önder (İngilizce), Bhagat Singh ve yoldaşlarının idamının ülkenin eğitimli gençliği arasında büyük bir huzursuzluk yaratacağını söyledi. Tribün Bhagat Singh, Rajguru ve Sukhdev’in ölüm cezasını hafifletmeyerek Hükümetin en büyük hatayı yaptığını söyledi. Riyast (Urduca), isyanın bu infazlarla bastırılmayacağını, bunun yerine Hükümetin zorluklarını kat kat artıracağını düşündü. Awadh Akhbar (Urduca), Hükümet’in bu infazlarla sadece kendisi için zorluk yaratmadığını, Kongre partisini daha fazla zor durumda bıraktığını belirtti. Anand Bazar Patrika (Bengalce), Hükümetin tüm ulusun temyizlerinden etkilenmediğini ve Bhagat Singh, Rajguru ve Sukhdev’in iskelede hayatlarını verdiklerini belirtti. Hayatlarından vazgeçmekle mutluydular ve hayatlarının bağışlanması için yalvarmadılar. Arjun (Hintçe), Hükümetin Sardar Bhagat Singh’i yasa dışı bir şekilde asmak zorunda kaldığını belirtti.2 Sadece Hintli değil, birçok yabancı dergi de bu konuda yazdı. Manchester Muhafızı İşçi Partisi siyasetçisi Horace C. Alexander’ın İngiliz Hükümeti’ni eleştiren bir makalesini taşıdı.
Naujwan Bharat Sabha, Bhagat Singh, Rajguru ve Sukhdev’in anısına Lahor’da bir anıt inşa etmeye karar verdi. Sushila Ghosh’un adına verilen fonlar için bir temyiz başvurusunda bulundular. Sushila Ghosh, ömür boyu hapis cezasını çeken ve Bhagat Singh’in yakın arkadaşı olan Bejoy Sinha’nın kız kardeşiydi. Naujwan Bharat Sabha’nın hareketine karşı koymak için, bu amaçla Dr Saifuddin Kitchlew, Dr Satya Pal, Kumari Lajjawati, Kishan Singh ve daha fazlasını içeren tüm seçkin Pencap Kongre Üyelerinden oluşan bir anma komitesi oluşturuldu, ancak Kongre partisi anıtın inşasına olan ilgisini kaybetti. Mahatma Gandhi’nin onaylamadığı gibi. Naujwan Bharat Sabha sonunda yasaklandı ve proje yerine getirilmeden kaldı.
DAHA FAZLA OKUYUN: Deneme: Bhagat Singh ve devrim fikri
HSRA ve Naujwan Bharat Sabha’nın dağılmasıyla, en tanınmış devrimci hareketin Hindistan’ın özgürlük mücadelesindeki tarihi rolü sona erdi. Örgüt artık var olmasa da, özgürlükleri için çabalayan insanların zihinlerinde ve kalplerinde uyandırdığı ateş, güçlü bir şekilde yandı. Bhagat Singh, infazından önce söylediği gibi, “Ben asıldıktan sonra devrimci fikrimin Kokusu, bu güzel ülkemizin atmosferine yayılacak” dediği gibi, devrimin ve devrimci hareketlerin bir ikonuna dönüştü. Bhagat Singh’in izinden giden, Bhagat Singh’den daha yaşlı olan Udham Singh, 1940 yılında Londra’da Michael O’Dwyer’a suikast düzenleyerek sansasyonel bir eylem daha gerçekleştirdi. O sırada Pencap Vali Yardımcısı olarak görev yapan Jallianwala Bagh katliamından sorumluydu. Udham Singh sonunda eylem için cezalandırıldı ve idam edildi.
İngiliz sömürgeciliğinin Bhagat Singh’i öldürmeyi başarmış olmasına rağmen, fikirlerinin daha geniş bir erişime sahip olduğu oldukça açıktı. Ancak sadece 23 buçuk yaşındaki bir gencin böylesine geniş bir ulusun tarihi ve toplumu üzerinde kalıcı bir etki bırakabilmesi gerçekten büyüleyici bir konu.
Chaman Lal, JNU’dan emekli bir Profesör ve Bhagat Singh Arşivleri ve Kaynak Merkezi, Delhi Arşivleri, Yeni Delhi’nin Onursal Danışmanıdır.
HT Premium ile sınırsız dijital erişimin keyfini çıkarın
Okumaya devam etmek için Şimdi Abone Olun