Bir meteor, Dünya atmosferine çarpan bir uzay kayasıdır. Onu tanımlamak için aynı zamanda kayan yıldız terimi kullanılabilmektedir. Bu yüzden meteor için, Dünya'nın atmosferine çarpan bir meteoridin neden olduğu gökyüzünde bir ışık çizgisi tanımı yapılabilmektedir.
Meteoroid, Güneş'in etrafında dönen kaya ve demir topağıdır. Çoğu meteoroid, asteroid çarpışmalarının yarattığı küçük kaya parçasıdır. Kuyruklu yıldızlar ayrıca Güneş etrafında dönerken, toz ve döküntü saçarken meteoroid oluşturabilmektedirler.
İçindekiler
Meteor nedir?
Uzayda Güneş, Ay ve gezegenler gibi birçok cisim vardır. Bunların hepsi oldukça büyüktürler ama meteorlar gibi daha küçük cisimler de vardır. Bir meteor, uzayda Dünya veya başka bir gezegenle çarpışan daha küçük bir cisimdir. Meteor kelimesini böyle bir çarpmanın neden olduğu ışık için de kullanabilirsin. Meteor kayan bir yıldızdır.
Bir meteoroid Dünya'nın üst atmosferine girdiğinde havadan gelen sürtünme nedeniyle ısınır. Isı, meteoridin etrafındaki gazların parlak bir şekilde parlamasına neden olur ve bir meteor ortaya çıkar. Meteorlar, gökyüzünden geçerken oluşturdukları parlak ışık kuyruğu nedeniyle düşen yıldızlar olarak adlandırılırlar.
En küçük meteor bile hızlı hareket etmesi ve parıl parıl parlaması nedeniyle kilometrelerce öteden görülebilirler. En hızlı meteorlar saniyede 71 kilometre hızla hareket ederler. Meteor ne kadar hızlı ve büyük olursa o kadar parlak olur. Bununla birlikte parlaması uzun süre devam edebilir.
En küçük meteorlar sadece bir saniye kadar parlarken, daha büyük ve daha hızlı meteorlar birkaç dakika görülmeye devam ederler. Gün boyunca binlerce meteor düşse bile meteorlar en iyi biçimde karanlık gökyüzünde ışık çizgilerinin görüldüğü gece karanlığında çok daha rahat gözlemlenirler.
Meteorlar, uzay taşının kimyasal bileşimine ve içinden geçtiği havaya bağlı olarak farklı renklerde görünürler. Örneğin, yüksek demir içeriğe sahip bir meteor sarı görünecektir. Yüksek kalsiyum içeren bir meteor ise mor bir ışık çizgisi olarak görülebilecektir.
Meteor, asteroid ve kuyruklu yıldız arasındaki fark nedir?
Hiç kayan bir yıldız gördüğünde onun ne olduğunu merak ettin mi? O bir meteor mu, asteroid mi yoksa kuyruklu yıldız mıdır? Dünya her gün 100 tondan fazla uzay tozu ve bir kum tanesinden daha büyük olmayan küçük nesnelerin taarruzuna uğramaktadır.
Yıldıza bir kez küçük bir araba büyüklüğündeki bir asteroid Dünya atmosferine girer. Bu asteroid etkileyici bir ateş topu yaratır. Bununla birlikte yüzeye ulaşmadan önce yanar. Bu yüzden geceleri gökyüzünde uçuşan meteor, asteroid ve kuyruklu yıldız gibi bazı nesneler hakkında daha fazla bilgi edinmek isteyebilirsiniz.
- Asteroid: Asteroid nedir? Asteroidler, uzayda yüzen ve Güneş'in yörüngesinde dönen büyük kaya parçalarıdırlar. Gezegenlerde çok daha küçüktürler ama boyutları değişkenlik gösterebilir. Güneş sistemimizde çok sayıda asteroid vardır. Bunları çoğu Mars ile Jüpiter arasında yüzen ana asteroid kuşağında yer alırlar.
- Meteoroid: Meteoroid nedir? Bazen asteroidler uzayda birbirine çarpabilirler. Bu da küçük parçaların kopması anlamına gelmektedir. Bu daha küçük kaya parçalarına meteoroid adı verilmektedir. Meteoroid, bir kum tanesi kadar küçük veya metrelerce büyük olabilir.
- Meteor: Meteor nedir? Bir meteoroid Dünya'ya yeterince yaklaşırsa atmosfere girer, yanmaya ve yere düşmeye başlar. Bu yanan iz meteor olarak bilinir. Genellikle parlak renklidirler ve gökyüzünde güzel ışık izleri bırakırlar. Birçok kişi meteorları kayan yıldızlarla karıştırmaktadırlar.
- Kuyruklu Yıldız: Kuyruklu yıldız nedir? Asteroidler gibi kuyruklu yıldızlar da Güneş'in etrafında dönerek uzayda yüzerler. Ancak kuyruklu yıldızlar dev bir kirli kartopu gibi kayadan değil buz ve tozdan oluşurlar. Kuyruklu yıldız güneşe doğru hareket ederken, ısı buzu ve tozu eritmeye başlar. Böylece onu katıdan gaza dönüştürür.
Meteor türleri nelerdir?
Daha önce belirttiğimiz gibi bir meteor, Dünya atmosferine girdikten sonra yanan ve buharlaşan bir asteroid veya başka bir nesnedir. Meteorlar genellikle kayan yıldızlar olarak bilinirler. Bir meteor atmosfere dalmaktan kurtulur ve yüzeye çıkarsa, meteorit olarak bilinir. Diğer taraftan meteorlar büyüklüklerine, parlaklıklarına ve Dünya'ya yakınlıklarına göre tanımlanırlar.
- Earth Grazer: Ufka yakın bir noktaya doğru çizgi çizen, uzun ve renkli kuyruklarıyla tanınan meteorlardır. Earth gazer olarak adlandırılan bazı meteorlar, Dünya'nın üst atmosferinden seker ve uzaya yeniden girerler. Diğerleri ise atmosferde parçalanırlar ve gökyüzünde kayan yıldızlar gibi ilerlerler.
- Ateş Topu: Boyutları değişkendir. Bir araba kadar büyük olabilen meteorlardırlar. Ateş topları, earth grazer meteor türünden daha parlak ve daha uzun ömürlü bir ışığa sahiptirler. Bir ateş topu, tüm gezegenlerden daha parlak bir meteor olarak tanımlanır.
- Bolit: Ateş toplarından bile daha parlak ve daha kütledirler. Genellikle atmosferde patlarlar. Bu patlamalar Dünya yüzeyinden duyulabilir ve hatta hissedebilirler. Bazıları bolit türü meteorları atmosferde hızla ilerlerken ses patlaması yaratan ateş topları olarak sınıflandırırlar.
Genellikle bir saat içinde yalnızca birkaç meteor görünür. Ancak bazen gökyüzü havai fişeklere benzeyen ışıklarla doludur. Bu meteor yağmurları, Dünya bir kuyruklu yıldızın yörüngesinden geçtiğinde meydana gelirler. Bir meteor yağmurundaki tüm meteorlar gökyüzündeki tek bir noktadan geliyormuş gibi görünürler. Bu noktaya ışıma noktası adı verilir.