Akut Miyokard İnfarktüsü Nedir?
Akut miyokard enfarktüsü, kalp krizinin tıbbi ismidir. Kalp krizi, kalp adalesine kan akışı aniden kesildiğinde doku zararına neden olan hayatı tehdit eden bir gidişattır. Enfarktüs genellikle koroner atardamarların bir veya daha aşırısında oluşan bir tıkanıklığın neticeyidir. Çoğunlukla yağ, kolesterol ve hücresel atık mahsullerden oluşan bir madde olan plak birikmesi sebebiyle bir tıkanıklık büyüyebilir. Akut Miyokard […]
Akut miyokard enfarktüsü, kalp krizinin tıbbi ismidir. Kalp krizi, kalp adalesine kan akışı aniden kesildiğinde doku zararına neden olan hayatı tehdit eden bir gidişattır. Enfarktüs genellikle koroner atardamarların bir veya daha aşırısında oluşan bir tıkanıklığın neticeyidir. Çoğunlukla yağ, kolesterol ve hücresel atık mahsullerden oluşan bir madde olan plak birikmesi sebebiyle bir tıkanıklık büyüyebilir.
Akut Miyokard İnfarktüsünün Bulguları Nelerdir?
Kalp krizinin sıradan bulguları göğüs sızısı ve soluk darlığı olsa da, bulgular oldukça değişik olabilir. Kalp krizinin en sık görülen bulguları şunlardır:
*Göğüste tazyik veya gerginlik
*Göğüs, sırt, çene ve üst bedenin öteki bölgelerinde birkaç dakikadan uzun süren veya geçip geri gelen sızı
*Soluk darlığı
*Terleme
*Mide bulantısı
*Kusma
*Endişe anksiyete
*Öksürük
*Baş dönmesi
*Süratli bir kalp atış sürati
Kalp krizi geçiren herkesin aynı bulguları aynı şiddette yaşamadığı unutulmamalıdır. Göğüs sızısı hem bayanlarda hem de erkeklerde en sık bildirilen bulgudur. Alttaki bulguların bayanlarda erkeklerden daha fazla olması olasıdır:
*Soluk darlığı
*Çene sızısı
*Üst sırt sızısı
*Baş dönmesi
*Mide bulantısı
*Kusma
Reelinde, kalp krizi geçiren bazı bayanlar, yaşadıklarını grip bulguları gibi sezdiklerini bildirmektedir.
Akut Miyokard İnfarktüsüne Neler Neden Olur?
Kalp, değişik kan damarlarını da kapsayan kardiyovasküler sistemin ana uzuvdur. En ehemmiyetli damarlardan kimileri atardamarlar ya da arterlerdir. Bu damarlar bedene ve tüm uzuvlara oksijen açısından zengin kan götürür. Koroner atardamarlar, özellikle kalp adalesine oksijen açısından zengin kan götürür. Bu atardamarlar tıkandığında veya plak birikmesi sebebiyle daraldığında, kalbe giden kan akışı ehemmiyetli miktarda eksilir veya tamamen durur, bu vaziyet kalp krizine neden olabilir. Koroner atardamarlarda tıkanmaya altta belirtilen bazı etkenler neden olabilir.
Makûs kolesterol
Düşük yoğunluklu lipoprotein LDL olarak da adlandırılan makûs kolesterol, atardamarlardaki tıkanıklığın önde gelen sebeplerinden biridir. Kolesterol, şahısların yediği besinlerde bulunan renksiz bir maddedir. Bedende de natürel olarak birleşimlenir. Tam kolesteroller makûs değildir, ancak LDL kolesterol atardamarların duvarlarına yapışabilir ve plak üretebilir. Plak, atardamarlardaki kan akışını yasaklayan sert bir maddedir. Kan pıhtılaşmasına takviyeci olan kan trombositleri plakaya yapışabilir ve zamanla birikebilir.
Doymuş yağlar
Doymuş yağlar da koroner atardamarlarda plak birikmesine katkıda bulunabilir. Doymuş yağlar çoğunlukla sığır eti, tereyağı ve peynir de dahil olmak üzere et ve süt mahsullerinde bulunur. Bu yağlar, kan sistemindeki makûs kolesterol ölçüsünü artırarak ve iyi kolesterol ölçüsünü eksilterek arteriyel bir tıkanıklığa neden olabilir.
Trans yağ
Atardamarlarda tıkanmaya katkıda bulunan başka bir yağ cinsi trans yağ veya hidrojene yağdır. Trans yağ genellikle suni olarak üretilir ve muhtelif işlenmiş besinlerde bulunur. Trans yağ tipik olarak besin yaftalarında hidrojene yağ veya kısmen hidrojene yağ olarak listelenir.
Akut Miyokard Enfarktüsü İçin Kimler Tehlike Altındadır?
Bazı etkenler kalp krizi geçirme tehlikesini artırabilir.
Yüksek tansiyon
Yüksek tansiyonu olan şahıslarda kalp krizi tehlikeyi daha yüksektir. Bayağı kan tazyiki, yaşa bağlı olarak 120/80 mm Hg’nin milimetre civa altındadır. Sayılar çoğaldıkça, kalp problemleri geliştirme tehlikeyi de çoğalır. Yüksek tansiyona sahip olmak atardamarlara hasar verir ve plak birikimini süratlendirir.
Yüksek kolesterol seviyeleri
Kanda yüksek ölçüde kolesterol bulunması akut miyokard enfarktüsü tehlikesini doğurur. Beslenme biçiminde farklılıklar yapılarak veya statin ismi verilen bazı ilaçlar alınarak kolesterol düşürülebilir.
Yüksek trigliserit seviyeleri
Yüksek trigliserit seviyeleri de kalp krizi geçirme tehlikesini artırır. Trigliseritler, arterleri atardamarları tıkayan bir yağ cinsidir. Harcanan gıdalardan elde edilen trigliseritler, bedende, genellikle yağ hücrelerinde saklanana kadar kanda gezer. Bazı trigliseritler atardamarlarda kalabilir ve plak birikimine katkıda bulunabilir.
Diyabet ve yüksek kan şekeri seviyeleri
Diyabet, kan şekeri veya glikoz seviyelerinin yükselmesine neden olan bir gidişattır. Yüksek kan şekeri seviyeleri kan damarlarına hasar verebilir ve sonunda koroner atardamar hastalığına yol açabilir. Bu, bazı insanlarda kalp krizlerini tetikleyebilecek ciddi bir sıhhat vaziyetidir.
Obezite
Çok fazla kilolu olan şahısların kalp krizi geçirme talihi daha yüksektir. Obezite, kalp krizi tehlikesini artıran muhtelif şartlarla ilişkilidir:
*Şeker hastalığı diyabet
*Yüksek tansiyon
*Yüksek kolesterol
*Yüksek trigliserit
Sigara içmek
Tütün mahsulleri içmek kalp krizi tehlikesini artırır, ayrıca öteki kardiyovasküler rahatsızlıklara ve hastalıklara yol açabilir.
Yaş
Kalp krizi geçirme tehlikeyi yaşla beraber çoğalır. Erkeklerde 45 yaşından sonra ve bayanlarda 55 yaşından sonra kalp krizi tehlikeyi daha yüksektir.
Aile hikayesi
Ailesinde kalp hastalığı hikayesi olan şahısların kalp krizi geçirme ihtimali daha yüksektir. Özellikle 55 yaşından evvel kalp hastalığı büyüyen erkek aile azalarına veya 65 yaşından evvel kalp hastalığı büyüyen bayan aile azalarına sahip olan şahıslarda tehlike özellikle yüksektir.
Kalp krizi tehlikesini artırabilen öteki gidişatlar şunlardır:
*Stres
*Egzersiz noksanlığı
*Kokain ve amfetaminler de dahil olmak üzere bazı yasadışı uyuşturucuların kullanılması
*Hamilelik sırasında preeklampsi hikayesi veya yüksek tansiyon
Akut Miyokard İnfarktüsü Nasıl Teşhis Edilir?
Kalp krizi geçirilip geçirilmediğinin tanımlanması için hekimler kalp atışlarındaki kumpassızlıkları hakimiyet etmek için kalbi dinler, tansiyonu da ölçebilir. Hekimler ayrıca kalp krizi geçirildiğinden şüphelenirse bir dizi değişik testler yapılmasını ister. Kalbin elektriksel etkinliğini ölçmek için bir elektrokardiyogram EKG yapılabilir. Troponin gibi kalp zararına bağlı proteinleri hakimiyet etmek için kan testleri de kullanılabilir.
Öteki tanı testleri şunlardır:
*Kalbin egzersiz gibi muhakkak gidişatlara nasıl tepki verdiğini görmek için yapılan bir stres testi
*Arterlerdeki tıkanma alanlarını aramak için koroner kateterizasyonlu bir anjiyogram
*Kalbin muntazam çalışmayan alanlarını tespit etmeye takviyeci olan bir ekokardiyogram
Akut Miyokard İnfarktüsü Nasıl Rehabilitasyon Edilir?
Kalp krizleri acil rehabilitasyon gerektirir, bu surattan çoğu rehabilitasyon acil serviste başlar. Anjiyoplasti denilen minimal invaziv bir prosedür, kalbe kan sağlayan atardamarların manisini kaldırmak için kullanılabilir. Bir anjiyoplasti sırasında, cerrah tıkanıklığa erişmek için arterden kateter ismi verilen uzun ve ince bir tüp yerleştirir. Ardından, atardamarı yine açmak ve kan akışının devam etmesini sağlamak için katetere bağlı minik bir balonu şişirir. Cerrah ayrıca tıkanma bölgesine stent ismi verilen minik bir örgülü tüp yerleştirebilir. Takılan stent atardamarın yine tıkanmasını önleyebilir.
Hekimler ayrıca bazı gidişatlarda koroner atardamar baypas grefti CABG yapmak isteyebilir. Bu prosedürde, cerrah damarları ve atardamarları arterleri yine yönlendirir, böylece kan tıkanıklığın çevresinden akabilir. Bir CABG bazen kalp krizinden hemen sonra yapılır. Bununla beraber, çoğu vaziyette vakadan birkaç gün sonra reelleştirilir, böylece kalbin iyileşmesi için zaman sağlanır.
Kalp krizini rehabilitasyon etmek için alttakiler gibi muhtelif ilaçlar da kullanılabilir:
*Aspirin gibi kan inceltici maddeler genellikle kan pıhtılarını bölmek ve daralmış atardamarlardan kan akışını iyileştirmek için kullanılır.
*Trombolitikler genellikle pıhtıları eritmek için kullanılır.
Klopidogrel gibi antiplatelet ilaçlar, yeni pıhtıların oluşmasını ve mevcut pıhtıların gelişmesini önlemek için kullanılır.
*Kan damarlarınızı genişletmek için nitrogliserin kullanılır.
*Beta-bloker kan tazyikini düşürür ve kalp kaslarına hafifletir. Bu, kalbe verilen hasarın ciddiyetini sınırlamaya takviyeci olur.
*ACE inhibitörleri kan tazyikini düşürmek ve kalp üzerindeki stresi eksiltmek için kullanılır.
*Sızı kesiciler, sezilebilecek rahatsızlıkları eksiltmek için kullanılır.
Rehabilitasyondan Sonraki Yarıyılda Temenniler
Bir kalp krizinden iyileşme talihi, kalpte ne kadar zarar olduğuna ve ne kadar acele acil bakım alındığına bağlıdır. Ne kadar erken rehabilitasyon görülürse, yaşamda kalma ihtimali o kadar çoğalır. Şayet kalp adalesinde ciddi bir zarar varsa, kalp bedene yeterli ölçüde kan pompalayamayabilir, bu kalp yetmezliğine yol açabilir. Kalp zararı ayrıca, anormal kalp ritimleri veya aritmi büyüme tehlikesini de artırır, yine kap krizi geçirilmesi ihtimali yükselir.
Kalp krizi geçiren bir hayli şahıs anksiyete ve bunalım yaşar. İyileşme sırasındaki kaygılar hakkında hekimle konuşmak ehemmiyetlidir. Bir yardım grubuna katılmak ya da neler yaşandığı ile alakalı bir danışmanla konuşmak da faydalı olabilir.
Çoğu insan kalp krizinden sonra bayağı etkinliklerine devam edebilir. Bununla beraber, yoğun fiziksel etkinliklere de geri dönmek gerekir. Rehabilitasyonu sürdüren hekim iyileşme için muhakkak bir tasarı geliştirmeye takviyeci olacaktır. İlaç almak veya bir kardiyak rehabilitasyon programına girmek gerekebilir. Bu cins bir program, eforun usulca yine kazanılmasına, sıhhatli hayat stili farklılıklarının bilinmesine ve rehabilitasyon süresince kılavuzluk edilmesine takviyeci olabilir.
Akut Miyokard İnfarktüsü Önlenebilir mi?
Daha evvel geçirilmiş olsa dahi kalp krizini önlemek için atılabilecek bir hayli adım vardır. Tehlikeyi eksiltmenin bir yolu kalp sıhhatine uygun beslenmedir. Bu beslenme büyük miktarda alttakilerden oluşmalıdır:
*Kepekli hububatlar
*Sebzeler
*Meyve
*Yağsız protein
Beslenirken alttakilerin ölçüsünü de eksiltilmelidir:
*Şeker
*Doymuş yağ
*Trans yağ
*Kolesterol
Bu özellikle diyabet, yüksek tansiyon ve yüksek kolesterolü olan bireyler için ehemmiyetlidir.
Haftada birkaç defa egzersiz yapmak aynı sıhhati de iyileştirir. Bir şahıs son zamanlarda kalp krizi geçirdiyse, yeni bir egzersiz tasarısına başlamadan evvel hekimiyle konuşmalıdır. Sigara içenler kesinlikle sigarayı vazgeçmelidir. Sigarayı vazgeçmek, kalp krizi tehlikesini ehemmiyetli miktarda eksiltir ve hem kalp hem de akciğer sıhhatini iyileştirir. Ayrıca, sigara dumanına maruz kalmaktan başka bir deyişle pasif içicilikten sakınılmalıdır.