Annika Reich ve Ahmad Katlesh, kafe penceresinin hemen yanında oturuyorlar, yani biz tanışmadan önce kahkahalarını görebilirsiniz. Katlesh, büyük bir yayıncıyla, çoğunlukla diğer yazarların hizmetinde olan yazar için kutlama nedeni olan bir kitap anlaşması imzaladı. Soundcloud kanalında tiklam Arapça sözlü edebiyat yayınlıyor, hit sayısı internet uzmanlarını kekeliyor: dokuz milyon tıklama. Ancak, yazar Annika Reich tarafından icat edilen ve yönetilen Weiter Writing ağı beş yaşında olduğu için randevu aldık. “Kısa sözlü katkıları, köpüklü içecekleri ve vahşi, funkadelik sesleri dört gözle bekleyin!”, diyor im Literaturhaus Berlin’den Program bu cuma için.
Kısacası: Next Writing, yazarlar için yazarlar tarafından oluşturulan uluslararası bir edebi platformdur. Köken, 2015 yılında kurulan girişimde yatmaktadır. “Yapacağız” 100’den fazla kadınla – o zamanlar toplumda göçün neden olduğu huzursuzluğa bir yanıt. İşte o zaman Şansölye, “Yapabiliriz” demişti.
Kimliğin en önemli parçası
Başlangıçta genel olarak karşılaşmalarla ilgiliydi, yani göçmenlerle ortak alanlar yaratmakla ilgiliydi. Yazmaya devam et çok özel bir grup insan için. Annika Reich bunu şöyle tanımlıyor: “Writing Next, yazının kimliklerinin en büyük ve belki de en derin parçası olduğu insanlar için bir projedir. Bu kısma odaklanıyoruz. Onlar yazarlar ve yine de kaçtıktan sonra çoğu zaman kaçışla özdeşleşiyorlar ve ona sabitleniyorlar.”
Ahmed Katlesh bunu birçok kez yaşadı. Dokuz yıl önce Suriye’den Ürdün’e kaçtı, 2017’de bursla Almanya’ya geldi ve bir yıldır Berlin’de yaşıyor. İlk kitabı 2020’de Almanca çeviri olarak yayımlanacağı zaman, başlığına “Savaş” veya “Suriye” koyması tavsiye edilmişti. Ama bunlar şiirler, savaş raporları değil. O galip geldi, Next Writing’deki insanlar onu destekledi. “Parmakların hafızası” Edition Rugerup tarafından yayınlanan cildin adıdır.
30’lu yaşlarının başında olan Katlesh, Annika Reich’ın sözünü kesmekten korkmuyor. Halihazırda birkaç roman yayınlamış olan O, Continue Writing’in sanat yönetmenidir, ancak görünüşe göre bir patron değil, bir sırdaştır. Yazarlardan beklentilerin en başından beri büyük bir sorun olduğunu söylüyor. Olayları yönetirken, metinleri basmak isteyen editoryal departmanlarda, yayıncılarla birlikte, her zaman “uçuşa, sürgüne bu dar odak – sanki bu yazarlar haber ajanslarıymış gibi” vardır. Danimarkalı bir şair kürsüye oturduğunda, kendisine ilk olarak kendi ülkesindeki sağcı radikalizm sorulmaz. Suriye’den geliyorsa, hemen savaşı ona sorun. Ancak bu sorunlar bazıları için travmatiktir.
Tüm savaşlara ve krizlere rağmen, yazarlar, kendi ağlarının olmadığı bir ülkede bile onları özel kılan şeyleri göstermeye teşvik edilmelidir. Annika Reich, bunun sadece politik olmadığını, hayatta kalmak için hayati önem taşıdığını söylüyor.
Afganistan’dan kısa bir mektup
Taliban’ın iktidara gelmesinden önce ve sonra Afgan yazarlarla bunu tekrar yaşadı. Kadın protestolarını organize eden ve NATO geri çekilir çekilmez ülkeyi terk etmek zorunda kalan bir yazar, proje hakkında daha önce mektup alışverişinde bulunduğu Alman Marica Bodrožić’e, henüz İran sınırına doğru giden taksideyken bir mektup yazdı. “Ve daha sonra, kendini tekrar makul ölçüde güvende hissettiğinde, bize şunları söyledi: Yazmak, yaşamının hâlâ sürekliliği olan tek parçasıydı. Onun için yazmaya devam edebilmek, yaşamaya devam edebilmesi anlamına geliyordu: sadece Taliban’dan kaçmak zorunda kalan biri olarak değil, olmak istediği kişi olarak.”
Başka bir gün, Dima Albitar Kalaji bu izlenimi doğrular. Onunla Hackescher Markt’ta buluşuyoruz. 2013 yılında Suriye’den gelerek projenin başından beri içinde yer alıyor, yazar Annett Gröschner ile Berlin’i ve “diktatörlük kokusunu” araştırıyor ve projenin Arap edebiyatı için küratör olarak çalışıyor. “İlk birkaç yıl şehrin beni reddedeceğini düşündüm” diyor. Bir süre hiç yazamadı çünkü sürekli belirli konulara atıldı. Ancak bu arada, Berlin bir yuva haline geldi. “Arkadaşlarım, işim, bir ağım var ve küçük kızım yakında okula gidecek.”
Arkasında başka sohbetlerde bulunan insanları görebileceğiniz cam duvarlı küçük bir toplantı odasında oturuyoruz. Sonraki mektup, burada Mercator Vakfı’nın yalnızca bir üyesi. Projenin sözcüsü Rebecca Ellsäßer, çoğu meslektaşın evde çalıştığını söylüyor – yalnızca Corona nedeniyle değil, ofisler küçük olduğundan ve çevrimiçi toplantılarda çok şey ayarlanabildiğinden. Festival için son hazırlıklar yapılıyor.
Her zaman aynı kaçış görüntüleri değil
Masanın üzerinde, Next Writing’in bir parçası olarak oluşturulmuş kitaplardan bir seçki var. On iki ayrı eser ve dokuz antoloji var. Ellsäßer, içindeki fotoğraflara ve reprodüksiyonlara işaret ediyor. Görsel sanatçılarla temas, genellikle aynı sembolik savaş ve uçuş fotoğraflarının kullanılmamasına yardımcı olur. İki fotoğraf editörü, illüstrasyonların metinlerle eşleşecek şekilde oluşturulmasını sağlar.
Evin önünde bir restoranın standları vardır, bu da Yazıya Devam Et’in reklamını da yapabilir. Annika Reich ve müttefiklerinin yaratıcı fabrikasının en son projesi gibi buna “Mondial” deniyor. Küresellik, açıklıyorlar, küreselleşmeden farklı bir şey. Yerel küratörler tarafından seçilen Mısır, Angola, Beyaz Rusya, Burkina Faso ve İran’dan yazarlar, deneyimleri ve kalıpları birlikte tartışmak için bağlantılıdır. Berlin ofisi aracılığıyla kişileri, çevirmenleri ve halkı alırsınız. Dünyanın güvenli bir şekilde yazamayacakları veya sadece satır aralarında kalacak şekilde yaşıyorlar.
Annika Reich, şu anda Ukrayna’dan dört katılımcıyı daha kabul etmek için planların yapıldığına dikkat çekiyor. Ama şunu söylemesi de önemli: “Yemen’deki savaş devam ediyor, Sudan’daki çatışma, Eritre’deki inanılmaz durum, Suriye’de vahşet devam ediyor. Muhalif ve muhalif Rus yazarları da unutmamalıyız.” Federal Dışişleri Bakanlığı, Mondial programının ortağı olarak hareket ediyor.
Sonraki Yazma ile toplam altmış yazar ilişkilendirilmiştir. Daha birçok olabilir. İlk olarak, Almanya’daki ilk kitaba kadar bir sıçrama olmalıdır. Sonra yerel edebiyat sahnesiyle ağ kurmanın uzun bir süreç olduğu anlaşıldı. Görüşmecilerin tümü, Almanya’da yeni veya hala yurtdışında ya da bu ülkede köklü bir katılımcı bulmanın zor olmadığını teyit ediyor.
Yazmaya devam etmek için daha fazla teşvik gerekiyor
Platformun başarısı, yazışma yoluyla iletişim, tandem olarak doğrudan ortaklıklar ve okumalarda bir araya gelmek takdire şayandır. Ancak, yeni finansal desteği tekrar tekrar organize etmek zordur. Alman Edebiyatı Fonu, Allianz Kültür Vakfı ve Jan Michalski Vakfı, yıl sonuna kadar yazmayı desteklemeye devam ediyor. Eski ortaklar Capital Cultural Fund, Schering Foundation, Heinrich Böll Foundation ve Goethe Enstitüsüdür. Ve daha sonra? “Bir destek grubuyla özel olarak kurmayı düşünüyoruz. Yoksa daha uluslararası hale gelecek, zaten İsviçre’de ayrı bir proje var” diyor Annika Reich.
2003 yılında Suhrkamp ile ilk öyküsünü yayınladı, ardından 2010’da Hanser’in ilk romanı “Durch den Wind”, 2012’de bir sonraki ve son olarak üç yıl sonra “The Nights on Her Side” yayınlandı. İçinde kendi web sitesinde biyografi 2015 yılına kadar ağırlıklı olarak denemeler, köşe yazıları ve katalog metinleri yazdığı söyleniyor. “Çok okudum ve her gün biraz zamanımı pencereden dışarı bakarak cümleleri yükseltmek veya azaltmak için harcadım.”
Sonraki Yazma ile, kendi edebi eserim için sakinlik şimdilik gitmişti. Asi kız Lotto hakkında iki çocuk kitabı yayınlamış olmasına rağmen, bunun onu suskun bıraktığını bile söylüyor. “Neyse ki, böyle bir şey inşa etmenin ne anlama geldiğini hayal bile edemedim.”
Artık fon yapıları, Alman vakıf hukuku ve kamu fonlarının yönetimi hakkında bilgi sahibidir. Bir şey kalır kalmaz, metinlerin çevirileri için kullanılır. Annika Reich, altısı daimi çalışan olan on iki kişilik bir ekibe başkanlık ediyor. Başlangıçta toplantılar onun mutfak masasında veya bahçede yapılırdı. Sonra bir kadın ağa o kadar cömert bir bağış yaptı ki, masa, sandalye ve yazıcı satın alabildi, ofis kiraladı ve bir yönetici tuttu. Bundan sonra nihayet proje finansmanına başvurmak mümkün oldu. “Bu kadın ihtiyacımız olan mucize. Bize yardım ediyor ve bize tamamen güveniyor.”
yeni bir roman
Kafedeki konuşmamız bitmeliydi. Annika Reich’ın bir sonraki randevusu hemen var. Beş yıl sonra kişisel dengeniz nedir? “Beni en mutlu eden şey, aynı zamanda taşıyan gerçek bağlantıların yapılmış olmasıdır. Yazmaya devam et. Ahmed şimdi yeni kitap sözleşmesini imzaladıysa, bu onun bir parçası.” Muhatap ekliyor: “Bu bir topluluk. Birçok düzeyde çalışmaya devam edin, yetkililerle anlaşmaya yardımcı oluyorlar, yasaları açıklıyorlar, bağlantı kuruyorlar, ancak bunun öncelikle edebiyatla ilgili olduğunu hissediyorum. En çok da bu yardımcı oluyor.” Annika Reich, kendisini Ulrike Almut Sandig’in Berlin Literaturhaus’taki performansını gösteren videoyu izlemenin çok önemli olduğuna dikkat çekiyor. İkisi şiiri harekete geçirdi. Ahmed Katlesh, “Evet, ikimiz de dilin müzikalitesi ile seslerle çalışıyoruz” diyor. “Sözlerimiz çok farklı, ama birçok ortak ilgi alanımız var, bu da uyuyor.”
Annika Reich de edebi dili yeniden buldu ve yeni bir roman yayınlamak üzere. Festivalden sonra acilen birkaç gün daha dinlenmeye ihtiyacı var. Ve kendi yazısının değiştiğini fark etti. “Özgürce yazabilmemi farklı şekilde takdir edebilirim. Sansürü deneyimlemiş pek çok kişiyle tanışmaktan geliyor. Artık bu özgürlüğün verilemeyeceğini biliyorum, benim için daha değerli hale geldi.”
Daha fazla yazı, katılanların işlerinde ve yaşamındaki rolünü bulmuştur. Şimdi bunu takdir edebilir ve 5. doğum gününüzü kutlayabilirsiniz. Ancak yazarlar ve sanatçılar artık birbirleriyle ağ kurmuş olsalar da, dışarıdan bir ilgi olmasaydı her şey sadece yarısı kadar anlamlı olurdu. Cuma günkü festival bir yapı taşı olabilir. Sesli kitap, “Yazın. (W)Değişen Yerler” yeni çıktı. Korona aradan sonra tekrar olası tüm halka açık etkinliklerin yanı sıra.
Ve henüz gelmeyen kitaplar. Çünkü deneyim edebiyatın dünyayı pek değiştiremeyeceğini gösterse bile, okumak diğer insanları ve dünyanın bir kısmını anlamaya yardımcı olabilir.