İrlanda topraklarının zengin mitolojisiyle tanışmak için doğru yerdesiniz. Dikkatli olun bu yaratıklar efsanelere konu olmayı gerçekten de hak edecek türdeler.
Leprechaun İrlanda mitinin yaratıkları arasında kuşkusuz en popüler olanı. Fakat popülerlik Leprechaun’un geleneksel İrlandalı köklerini kaybetmesine neden oldu. Leprechaun bir gevrek maskotu veya korku filmi figürü değil, bir ayakkabı tamircisiydi. Modern ve geleneksel mitolojik Leprechaunlar arasındaki benzerlikler yaşlılıkları, yeşil kıyafetleri ve kemerli ayakkabılarından ibaret.
Bu nam salmış düzenbazlar altın toplar ve gökkuşağının sonuna saklar. Eğer bir Leprechaun yakalayacak kadar şanslıysanız serbest kalmadan önce size 3 dilek hakkı vermek zorundadır. Bu 3 dileği akıllıca kullanmalısınız çünkü kendileri oyuncu yaratıklardır. Bir hikâyeye göre Leprechaun yakalayan bir adam gökkuşağının sonundaki altına götürülmeyi ister. Yaratık hazinenin, altında gömülü olduğu ağacı gösterir fakat adamın hazineyi kazıp çıkarmak için bir küreği yoktur. Üçüncü dileği olduğundan Leprechaun serbest kalmıştır. Adam kürek alıp geri döndüğünde ağacı tanıması için bir kurdele bağlayarak işaretler. Fakat geri döndüğünde bölgedeki her ağaca bir kurdele bağlanmış olduğunu görür.
Banshee kelimesinin kökeni anlamı peri kadın olan İrlandaca bean-sidhe kelimesinden geliyor. Banshee, ölüm hakkında önceden uyarılarda bulunan atalardan kalma bir ruhtur. Sadece beş büyük aileyi uyarabilir (O’Neils, O’Bryons, O’Conners, O’Gradys ve Kavanaghlar) bundan dolayı refah ve itibarın simgesi haline gelmiştir. Belirmesi veya ağlaması eli kulağında bir ölüme işaret eder. Genç, orta yaşlı ve evli veya yaşlı ve çirkin bir kadın formunda, bazı hikâyelere göre ise karga ve gelincik gibi cadılıkla alakalı hayvanların formunda belirebilir.
Banshee, yakında ölecek olanların kanlı kıyafetlerini nehir kenarlarında yıkarken görülebilir. Gelen geçen kişiler kendisine üç soru sorabilir ancak kendisi onlara üç soru sorduktan sonra.
Rivayetlere göre İskoçya Kralı I. James ölümünden kısa bir süre önce bir Banshee ile yüzleşmiştir.
Sadece geceleri ortaya çıkan bu vahşi hilebaz yaratıklar en çok korkulan peri ahalilerindendir. Pookalar genellikle geceleri çılgınca koşan, çitleri, arazileri, tarlaları ayakları altında çiğneyen kara bir at formunda belirirler. Bu yaratığı gören çiftlik hayvanları haftalar boyunca ürün veremeyecek büyüklükte bir travma yaşarlar.
Pookalar, İrlanda mitolojisinin şekil değiştirebilen yaratıklarıdır. Geceleri etrafa zarar vermek için bir at şeklini alırken bir hasattan pay almak için bir gobline bürünürler. Çiftçiler sık sık Pookalara mahsullerinin bir kısmını onları yatıştırmak için bırakır.
Ayrıca insan lisanlarında uzmanlaşmış oldukları söylenir. Bu özelliklerini kurbanlarını evden dışarıya çıkarmak için isimlerini seslenerek kullanırlar. Evden çıkan kişi Pooka tarafından sürüklenir, evden kimse çıkmazsa Pooka evi tahrip eder.
Pek çok kişi Shakespeare’in Bir Yaz Gecesi Rüyası adlı kitabındaki Puck’ın bu yaratıktan esinlenilmiş olduğuna inanır. İsimler ve davranışları arasındaki benzerlik kesinlikle bu teoriyi destekliyor.
Merrow tam olarak “deniz hizmetçisi” olarak çevrilebilir. Deniz kızlarının kuyrukları aksine bir çift insansı bacağa sahiptirler. İnsanlarla aralarında daha büyük, düz ve perdeli ayaklara sahip olmaları gibi temel farklılıklar vardır.
Merrow’un su altında seyahat etmesine giysileri olanak sağlar. Bazılarına göre bu özelliği kırmızı tüylü şapkasından, diğerlerine göre fok derisinden yapılmış pelerininden gelir. Her halükârda karada yürüyebilmek için şapkasını veya pelerinini bırakması gerekmektedir. Eğer bir erkek bu giysileri bulur ve saklarsa Merrow erkeğin karısı olmak zorunda kalır ve okyanuslara bir daha geri dönemez. Merrowlar inanılmaz güzellikleri ve okyanus altından toplanmış zenginlikleriyle arzulanabilir gelinlerdir. Fakat giysilerine yeniden kavuştuğu an okyanusa, kocasıyla çocuklarını geride bırakarak geri dönme isteğiyle dolar.
Pek çok aile balıkçılar tarafından tutsak edilen Merrowların soyundan geldiklerini iddia eder.
Kelpieler nehirlere ve göllere musallat olan şeytani su ruhlarıdır. Çoğunlukla, ıslak bir yeleye sahip tay veya at formunda belirirler. Sevimli ve dağınık görüntüleri insanları, özellikle çocukları sırtlarına binmeye davet eder. Binici sırtına çıktığı an derisi yapışkan salgılayarak kurbanını tuzağa düşürür. Suyun derinliklerine doğru ilerler. Boğulan kurbanının ciğer ve kalbi dışında tüm bedenini yer.
Kelpielerin ayrıca yakışıklı erkek veya daha az yaygın olsa da güzel kadın formunda belirdikleri bilinir. Eğer karada iken gümüş dizginleri çalınırsa insan bedeninde kapana kısılabilirler. İnsan formundaki Kelpieler ile evlenen insanlara dair pek çok hikâye vardır.
İrlandalı ebeveynler çocuklarını sulardan uzak tutmak için sık sık bu hikâyeyi kullanırlar.
Bir Changeling şu üç şeyden biri olabilir: Bir İrlanda perisinin bebeği, (Peri doğumları zor ve sakatlıkla sonuçlanabildiğinden güzellikle takıntılı yetişkin periler, kendi çocuklarını insan bebekleri ile değiştirmeye çalışabilir.) bebek görünümünde yaşlı bir peri veya bir peri tarafından bebek gibi görünmesi için büyülenmiş bir nesne.
Changelinglerin tamamı yaşlı, buruşuk ve sarı deriye sahiptirler. Gece gündüz fark etmeksizin tüm gün tiz sesleriyle çığlıklar atarlar. İyi şansla beslenirler ve kendilerini evlat edinen aileye felaketler göndermekten keyif alırlar.
Büyüdükçe enstrümanlara ilgi duymaya başlarlar. Büyüleyici yetenekleriyle çaldıkları enstrümanı duyan herkesi transa geçirebilirler.
Far Darrigler, Leprechaunlar ile yakın bağları olan perilerdir. İsimleri kırmızı adam olarak çevrilir. Böyle bir isme sahip olmalarının sebebi kırmızı şapka ve pelerin giymelerinden kaynaklıdır.
Yanlarında insan kaçırmak için çuval taşırlar. Kurbanlarını odaya kapatır, vantrilokluk (karından konuşmak) yeteneklerini kullanarak insanlık dışı sesler ile rahatsız ederler. Çıkardıkları en ürkütücü ses ölü bir adamın gülüş sesidir. Far Darriglerin ayrıca Changelingler ile değiştirmek için insan bebekleri kaçırdıkları da bilinir. Kabuslarla bağlantılıdırlar, kaostan zevk alırlar.
Far Darriglerin insanları kendi evine çekip yemek yapmalarını emrettiklerine dair anlatılar vardır. Yemek ise ateş üstünde pişen, şişe geçirilmiş bir cadıdır.
Bu yaratıkların oyunlarından kaçmanın tek bir yolu vardır. Tuzağa düşmeden önce, “Benimle alay etmeyeceksin,” demek. Ancak bu, düşündüğünüzden çok daha zordur. Yaratık gizlice kurduğu onlarca tuzakla kurban daha farkına bile varamadan işi bitirmiş olur.
Fear Gortalar yürüyen cesetler olarak belirirler. Dışarı çıkmış kemikleri, ölümcül görünen zayıflıkları, mavimsi derileri ve çürüyen bedenleri ile kesinlikle korkunç bir görünüme sahiplerdir. Kıtlık zamanında etrafta dolaşır durur, karşılaştıkları herkese yemek sorarlar. Fear Gorta’ya yemek verenler ömür boyu zenginlik ve refah ile ödüllendirilirken vermeyenler kötü şans ve fakirlikten kırılır.
İrlanda topraklarındaki başka bir hikâyeye göre Fear Gorta mezarların üzerinde biten lanetli yeşil otlardır. Bu otların üzerine basan her kimse ebedi açlıkla lanetlenir.
Dullahan, Banshee gibi başka bir ölüm kehanetidir. Dullahan siyah bir pelerin giyen, siyah bir at süren ve kafasız bir adama benzer. Sol elinde kırbaç olarak kullandığı insan omurgasını, sağ elinde ise sırıtan kafasını tutar. Yakında ölümlerin olacağı bölgeye gider ve ölecek kişilerin isimlerini ilan eder. Kafasını ölümü izlemek için yüksekte tutar. Kendisini izleyenlerden hoşlanmaz. Eğer kendini izleyen birini görürse kırbacı ile gözünü kör eder.
Ölümden önce Dullahan görüldüğüne dair sayısız rapor vardır.
Bir zamanlar halkına büyük acılar çektiren İrlandalı, sihirli bir despot. Öldürüldükten ve dikey biçimde mezara gömülmüş. Ancak sonrasında da halkını rahatsız etmeyi başarmış. Diğer gün mezarından sihirli güçlerini kullanarak çıkmış ve artık çok daha vahşiymiş. Kendisinin kurbanlarının kanını içtiği bilinir. Bazıları Abhartach’ın Dracula’nın arkasındaki esin kaynağı olduğunu düşünür.
Abhartach’ı öldürmenin tek yolu porsukağacından yapılmış bir kılıçla kalbini deşmektir.
İrlanda mitolojisinden aşina olduğunuz başka yaratıklar var mı? Yorumlarınızı Kayıp Rıhtım Forum’da bizlerle paylaşmayı unutmayın!
* * *
Kaynak: Carrolls Irish Gifts