Selçuk Salih CAYDI 16.11.10
Paraya karşı olan bu aşırı düşkünlük nereden geliyor? Modern zamanların giderek alçalan “kalitesi”ni belirleyen, vasatizmi ve onun arsızlığını/ahlaksızlığını dünyaya hakim kılan paranın felsefesi hakkında bin sayfalık ilk teorik temel kitabı, Georg Simmel yazmıştı.
Paranın bir din haline geldiğini ilk kez temellendiren ve anlatan düşünür Simmel’dir. Bütün bunlardan bahsederken, En önceliğin Karl Marx’a ait olduğunu unutmuyoruz elbette. Ama Simmel, paranın toplumu ele geçirmesi ve değiştirmesini, çok yönlü bir şekilde ve Marx gibi teorik çerçevenin içinde kalmadan, onun dışına çıkarak ve yenılmak endişesi taşımadan “rahat” bir dille anlatıyor. Temel eseri “Philosophie des Geldes” 1900 yılında Berlin’de ilk piyasaya çıktığında, büyük gürültü koparmış olmalı. Simmel’in kitabında verdiği bir örnek, mıh gibi, akıldan çıkmayacak cinsten bir cümledir:
“Bankalar, artık kiliselerden daha büyük ve daha muazzam (binalar). Şehirlerin merkezi haline geldiler.” Malumunuz Orta-Avrupa’da şehirler hep kiliselerin etrafına kurulur, Kilise hep merkezdir. Banka binalarının, yeni kiliseler olarak şehirlerin merkezleri haline geldiğine dikkat çekiyor.
Simmel’in bir de ünlü makalesi vardır. “Die Großstädte und das Geistesleben”
Bu orta uzunluktaki makaleyle Simmel, şehir sosyolojisinin babası sayılır. Böyle sınıflanırmaları pek sevmemekle birlikte, Georg Simmel’in ‘Hayat Felsefecisi’ diye sınıflandırılması hoşuma gider.