Psikoloji
Psikoloji (psychology) Çeşitli biçimlerde davranış bilimi ya da zihin bilimi diye tanımlanan psikoloji, Leipzig’de ilk deneysel psikoloji laboratuarını kuran Wilhelm Wund’t (1832-1920) gibi araştırmacıların çalışmaları sonucunda, on dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısında ayrı bir disiplin olarak ortaya çıkmıştır.Bireysel farklılıklara, özellikle »zekâ ve »kişilikle ilgili farklılıklara bir ölçüyekadar ilgi duyulmuş olsa da, bu disiplinin odak noktası, büyük ölçüde »algılama, »öğrenme, güdülenim ve bellek gibi süreçleri kapsayan genel mekanizmalar olmuştur.Akademik psikoloji genelde güçlübir »pozitivist yönelim içinde olmuş ve yaygın olarak deneysel yönteme başvurmuştur (bunlar, yirminci yüzyılın başlarından 1960’lara kadar Anglo-Amerikan psikolojisinde egemen yaklaşım olan »davranışçılığa verilen kuvvetli desteğe yansımış özelliklerdir). Davranışçılık esas olarak öğrenmeye odaklanmıştı ve bu yaklaşım, »çevreye yapılan güçlü vurgu ile insan davranışının gelişiminde doğuştan gelen etmenlerin öneminin reddedilmesini içeriyordu.1960’lardan itibaren daha »bilişsel yaklaşımlara ve bazı doğuştan gelen yetenekleri kabul etmeye doğru bir geçiş görülmüş; bilginin elde edilme ve işlenme şekli daha fazla incelenmeye başlanmıştır. Ayrıca bu dönemde nöropsikoloji yeniden ön plana çıkmıştır. Bazı psikologlar ve bölümler diğerlerine göre daha seçmeci olsalar bile, »psikanaliz ve diğer psiko-dinamik psikolojilere karşı olan düşmanlık gibi deneysel, pozitivist yönelim olduğu gibi kalmıştır. Bugün artık, hem hümanist hem feminist psikoloji, akademik psikoloji bölgesinde kendisine genellikle iyi bir yer bulmaktadır.Diğer disiplinlerde görüldüğü gibi. alanların tanımlanması zamanla değişmektedir.Normsuzluk psikolojisi ya da psikopatolojinin daha eski bölgeleri bugün artık bir dönüşüme uğramış ve sağlık psikolojisi alanına girecek şekilde genişletilmiştir. Önemli ve buyüzyılın ilk on yılından itibaren gelişmiş eski bir alan sosyal psikoloji alanıdır.William McDougall Introduction to Social Psychology”yi 1908’de yayınlamış, ancak sosyal psikolojinin zeminini yanlış tanımlamıştı. Sosyal psikoloji, psikolojinin çerçevesi içinde, deneysel küçük »grup incelemelerinden yararlanarak özellikle yüz yüze toplumsal etkileşimde yoğunlaşmıştır. Öte yandan, bilhassa »sembolik etkileşimcilikten etkilenen ve »katılımcı gözlem aibi yöntemler kullanan daha sosyolojik bir sosyal psikolojinin varlığından söz etmeliyiz. Psikolojiye giriş metni niteliğinde son derece geniş bir literatür vardır.Leonard Berkowitz’in A Survey of Social Psychology (1986) ile Louis A. Penner’in Social Psychology’si (1986) içerikleri itibariyle en kapsamlı çalışmalardır.