Tip 1 Diyabet Hastalığı Nedir?
Diyabet, vücudun yeterince insülin yapmadığı veya üretilen insülinin vücut tarafından düzgün şekilde kullanılamadığı bir yüksek kan şeker durumudur. Vücudun ana yakıtı, yiyeceklerden (gevşetildikten sonra) alınan glikoz isimli bir şekerdir. Glikoz kana girer ve hücreler tarafından enerji için kullanılır. Glikoz kullanmak için, vücudun pankreas tarafından yapılan insülin adı verilen bir hormona ihtiyacı vardır.
İnsülin vücut için oldukça önemlidir, çünkü glikozu kandan ayırarak vücudun hücrelerine girmesini sağlamaktadır. Diyabet, vücudunuz hiç veya yeterli insülin yapamadığında veya insülini uygun şekilde kullanamadığında gelişmektedir. (1)
Tip 1 ve tip 2 diyabet olmak üzere iki ana tip diyabet bulunmaktadır. Tip 1 diyabet, vücudunuz az veya hiç insülin yapamadığı zaman gelişmektedir. Bu olduğunda, glikoz enerji hücrelerine giremez ve kanda kalır, böylece de hiperglisemiye (yüksek kan şekeri) neden olur.
Tip 1 diyabet otoimmün (bağışıklık sistemi) bir durumdur. Çoğu insan 30 yaşından önce tip 1 diyabet geliştirir, ancak yaşlı erişkinlerde de görülebilir. Kadınlar ve erkekler arasında eşit derecede görülür. (2)
Tip 1 Diyabet Belirtileri
Tip 1 diyabet nasıl anlaşılır? Tip 1 diyabet başlangıcı belirtileri şunları içermektedir:
- Aşırı açlık
- Aşırı susuzluk
- Bulanık görme
- Yorgunluk
- Çok idrara çıkma
- Kısa sürede istenmeyen kilo kaybı
Ayrıca, ketoasidoz diyabetin bir komplikasyonudur. Bu durumun belirtileri ise şunlardır:
- Hızlı nefes alma
- Ağız ve cilt kuruluğu
- Yüzde kızarma
- Meyveli nefes kokusu
- Mide bulantısı
- Kusma veya karın ağrısı
Bir veya daha fazla tip 1 diyabet belirtileri varsa, bir doktora başvurmanız gerekir. Ancak ketoasidoz belirtileri varsa, derhal tıbbi yardım almalısınız. Ketoasidoz tıbbi açıdan acil yardım gerektiren bir durumdur. (3)
Tip 1 Diyabet Nedenleri
Tip 1 diyabet neden olur? Tip 1 diyabet her yaşta ortaya çıkabilir, ancak genellikle çocuklar, ergenler veya genç erişkinlerde görülmektedir.
İnsülin pankreasta beta hücreleri adı verilen özel hücreler tarafından üretilen bir hormondur. Kan şekerinin (glikoz) hücrelere taşınması için insülin gerekir. Hücrenin içinde glikoz depolanır ve daha sonra enerji için kullanılır. Tip 1 diyabet durumunda beta hücreler çok az veya hiç insülin üretmez.
Yeterli insülin olmadan glikoz, hücrelere girmek yerine kan dolaşımında toparlanır. Kandaki bu glikoz birikimi, hiperglisemi olarak adlandırılır. Vücut, glikozu enerji için kullanamaz. (4)
Tip 1 diyabetin kesin nedeni bilinmemektedir. Büyük olasılıkla otoimmün bir hastalıktır. Bu, bağışıklık sistemi sağlıklı vücut dokusuna saldırdığında ve ortaya çıkan bir durumdur. Tip 1 diyabette, enfeksiyon veya başka bir tetikleyici vücudun yanlışlıkla insülin yapan pankreas hücrelerine saldırmasına neden olur. Tip 1 diyabet de dâhil otoimmün hastalıkların gelişme eğilimi genellikle genetik ve çevresel faktörlerle ilgilidir. (5)
Tip 1 Diyabet Tedavisi
Tip 1 diyabet nasıl geçer? Tip 1 diyabet hızlı bir şekilde başlayabildiğinden ve belirtileri ağır olabildiğinden, yeni teşhis konmuş kişilerin hastanede kalmaları gerekebilir.
Tip 1 diyabetiniz yeni teşhis edildiyse, kan şekeri üzerinde iyi kontrol sahibi oluncaya kadar her hafta bir kontrol ettirmeniz gerekebilir. Doktorunuz, evdeki kan şekeri izleme ve idrar test sonuçlarını gözden geçirecektir. Doktorunuz yemekler, atıştırmalıklar ve insülin enjeksiyonları günlüğüne de bakacaktır. İnsülin dozlarının yemek ve aktivite programlarına uyması birkaç hafta sürebilir.
Şeker hastalığınız daha dengeli hale geldiğinde, doktor ziyaretleriniz de giderek azalacaktır. Diyabetten kaynaklanan uzun vadeli problemleri izleyebilmeniz için doktorunuzu ziyaret etmek çok önemlidir. (6)
Tip 1 Diyabet Ameliyatı
Tip 1 diyabetin bazı komplikasyonları ameliyatla tedavi edilir. Pankreas ameliyatı da bunlardan biridir. (7)
Tip 1 Diyabet İçin Hangi Doktora Gidilir?
Tip 1 diyabet teşhisi ve tedavisi için başvurabileceğiniz doktorlar şunlardır:
- Aile hekimi
- Dâhiliye uzmanı (iç hastalıkları uzmanı)
- Çocuk doktoru
- Diyetisyen
- Endokrinolog (metabolizma hastalıkları uzmanı) (8)
Tip 1 Diyabete Ne İyi Gelir?
Tip 1 Diyabet Bitkisel Tedavisi
Kudret narı: Kudret narı, kan şekeri düşürücü etkileri nedeniyle şeker hastalığını kontrol altına almak için yararlı olabilir. Belli bir organ veya doku yerine vücudunuzun tümünde glikoz metabolizmasını etkileme eğilimindedir. (9)
Çemen otu: Çemen otu, şeker hastalığını kontrol altına almak, şeker toleransını arttırmak ve hipoglisemik etkinliği nedeniyle kan şekeri düzeylerini düşürmek için kullanılabilen bir bitkidir. Aynı zamanda insülinin salgılanmasını da uyarır.
Avokado: Avokado kan şekeri azaltmak ve insülin üreten pankreas hücrelerinin yenilenmesi için etkili olabilir. Tip 1 diyabet belirtilerinin tersine çevrilmesi veya ciddi şekilde hafifletilmesi için destekçi olabilmektedir.
Kırmızı yonca: Kırmızı yonca, genistein adı verilen, pankreas beta hücrelerinin büyümesini ve korunmasını uyaran ve vücudunuzun ihtiyaç duyduğu insülinin bir kısmını üretmesine izin veren bir bileşime sahiptir. Bu nedenle, tip 1 diyabete faydalı olabileceği düşünülmektedir. (11)
Bal: Balda bulunan şekerler kompleks karbonhidratlardır ve kolayca bozulmazlar. Ayrıca içerdiği besin maddeleri, antioksidanlar ve zengin organik bileşikler, pankreas beta hücrelerinin yenilenip insülin yapmaya başlamasına yardımcı olabilmektedir.
Altınmühür: Tip 1 diyabet için bitkisel bir çare olarak, doğrudan metabolizma bozukluğunun temel nedeni olan pankreatik beta hücrelerinin üretimiyle bağlantılı olan, berberin adlı aktif bir maddeye sahip olan altınmühür faydalı olabilmektedir. (12)
Çörek otu: Pankreasta bulunan beta hücrelerinin büyümesini teşvik etmekle kalmaz, aynı zamanda mevcut olanların işlevini iyileştirerek hem önleyici hem de tedavi edici bir hal alır. (13)
Tip 1 Diyabet Evde Tedavi Yöntemleri
Su: Su, vücudun şeker seviyelerini harekete geçirmeye yardımcı olur ve aynı zamanda vücut için sağlıklı olan glikoz seviyesini korur. Araştırmalar gösteriyor ki, günde 2,5 litre su tüketmek şeker hastalığı nedeniyle problemler yaşayan insanlara oldukça yardımcı olabilmektedir.
Güneş: Güneş ışığı, vücudun içindeki kan şekeri seviyelerinin kontrolünde gerçekten gerekli olan D vitamininin en doğal kaynağıdır. Diyabete yardımcı olacak ve sizi sağlıklı kılacak olan güneş ışınlarına sabahın erken saatlerinde çıkmaya çalışın. (15)
Tavsiyeler
- Lif, kan şekeri seviyelerini kontrol ederken vücudunuzu kalp rahatsızlıklarına karşı da koruyabilmektedir. Tahıllardan oluşan gıdaları daha sık tüketin.
- Şekerli içecekler, kahve veya hatta çay yerine su içmeyi tercih edin.
- Bitkisel yağlar, kabuklu kuruyemişler ve tohumlar gibi daha sağlıklı yağları tüketin
- Et ve diğer işlenmiş vejetaryen olmayan gıdalardan kaçının; kümes hayvanları veya balıklar daha sağlıklı seçimler olabilmektedir. (16)
- Kan şekeri düzeylerini düzenli olarak izlemek, ne zaman doktora danışacağınızı veya ne kadar dalgalandığını bilmenize yardımcı olacaktır.
- Günlük olarak sağlıklı yiyecekleri yemeyi ve belirli bir saatte egzersiz yapmayı deneyin.
- Vitamin D, vücudun insülin üretmesi için çok önemlidir. Bu nedenle, birkaç dakika boyunca kendinizi güneş ışığına maruz bırakmak vücuda yeterli miktarda D vitamini almak ve böylece diyabet üzerinde kontrol sahibi olmak için yardımcı olacaktır.
- Düzenli egzersiz yaparak kan basıncını ve kolesterol düzeylerini kontrol altında tutun.
- Şeker hastalığı kişiyi diş eti enfeksiyonlarına daha yatkın bir hale getirebilir, bu nedenle günde iki kez fırçalamak veya diş ipi kullanmak faydalı olabilir.
- Sigara, kardiyovasküler hastalıklar gibi çeşitli diyabet komplikasyonların riskini artırabilir. Bu nedenle sigarayı bırakın veya başka herhangi bir tütün ürününü kullanmayın.
- Alkol alımı, yediğiniz veya içtiğiniz gıdalara bağlı olarak yüksek ya da düşük kan şekerine neden olacaktır. Bu nedenle diyabetten kurtulmak için alkol almayı bırakın ya da ılımlı bir şekilde tüketin.
- Stres, insülinin düzgün çalışmasını önleyebilmektedir, bu nedenle, şeker hastalığına neden olan önemli bir faktördür. Stres, kan şekeri düzeylerini daha da yükseltmektedir. Bu yüzden hedeflerinizi veya limitlerinizi yeteneğinize göre ayarlayın. Ayrıca bazı rahatlama tekniklerini (meditasyon, yoga) öğrenmeyi deneyin.
- Düzenli ve vücudun ihtiyacı olduğu kadar uyumaya çalışın.
Kan şekeri düzeylerinde dalgalanma yaşarsanız derhal bir doktora danışın. (17)