“Suç ve Ceza”nın dünyaca ünlü kahramanı Raskolnikov’un adı rastgele konulmuş bir ad olamaz. Rusça “raskolot” fiili, günlük konuşma dilinde, parçalara ayırmak, birliği bozmak, bir çevrede görüş ayrılıkları yaratmak gibi anlamlara geliyor. Bu fiilden türetilmiş olması gereken “raskol” sözcüğü 11. yüzyıl Rusya’sında resmî kiliseye karşı çıkan ayrılıkçı bir dilimi hareketin adıdır. Bu açıklamadan sonra “Suç ve […]
“Suç ve Ceza”nın dünyaca ünlü kahramanı Raskolnikov’un adı rastgele konulmuş bir ad olamaz. Rusça “raskolot” fiili, günlük konuşma dilinde, parçalara ayırmak, birliği bozmak, bir çevrede görüş ayrılıkları yaratmak gibi anlamlara geliyor.
Bu fiilden türetilmiş olması gereken “raskol” sözcüğü 11. yüzyıl Rusya’sında resmî kiliseye karşı çıkan ayrılıkçı bir dilimi hareketin adıdır. Bu açıklamadan sonra “Suç ve Ceza”nın kahramanının dünyaca ünlü adını, dilimize “aykırıların ve ayrılıkçıların oğlu” diye çevirmek çok mu abartılı olur? Bir uyarlama önermediğimi sanırım anlıyorsunuz. Sadece, kahramanlarına isim seçerken Dostoyevski’nin ne gibi etkenlerden yola çıktığını anlamaya çalışmışımdır. Nitekim 1846’da, “Suç ve Ceza”dan yirmi yıl önce yayımlanan ilk yapıtı “İnsancıklar”da da genç yazarın kahramanlarına uygun gördüğü adlar onların kişilikleriyle genellikle örtüşmektedir. (Rus edebiyatı bakımından bu ayrı ve ilginç bir inceleme konusudur. Gogol’den Çehov’a birçok Rus yazarının özellikle hiciv özellikleri taşıyan yapıtlarının kahramanlarının adları onların kimliklerinin göstergesi gibidir.)“Raskolot” fiilinin günlük dilde bir başka anlamı da, (yine “Suç ve Ceza”nın kahramanının adına ilişkin olarak) ayrıca ilgi çekici ve düşündürücü.
Bu fiil, suç işlemiş birini konuşmaya zorlamak anlamına da geliyor.Daha ilk yapıtı “İnsancıklar”la bir dil ustası ve konuşma dili üslupçusu olarak göze çarpan Fyodor Mihayloviç, “Suç ve Ceza”nın kahramanına uygun görülen adın rastgele bir seçim olduğunu sanmıyorum.Bir edebiyat ürününün, özellikle de “Suç ve Ceza” gibi büyük bir yapıtın herhangi bir ana fikre indirgenerek açıklanamayacağı yünündeki eleştirilere kuşkusuz ki katılırım.Fakat burada romanın estetik özelliklerini değil roman kahramanını oluşturan toplumsal (ve yanı sıra düşünsel) arka planları özden geçirmek amacında olduğumuza göre bir ana fikir özeti kaçıınılmaz görünüyor. Raskolnikov, yoksul, zeki, yetenekli bir genç adamdır.
Yoksulluğu nedeniyle hukuk öğrenimini yarım bırakmıştır.Bir başka neden onu neredeyse bir sinir hastası durumuna sokan zihnini karıştıran şu sorudur: Napoleon ve onun gibiler kendi amaçları uğrunda sayısız cana kıyma hakkına sahiplerse, ben neden böyle bir hakka sahip olmayayım? Neden, kendimi ve yakın çevremi yoksulluğun pençesinden, (romanın kadın kahramanı ve Raskolnikov’un arkadaşı) Sonya’yı fuhuştan kurtarmak için şu iğrenç tefeci kocakarıyı öldürerek elde edeceğim parasını bu amaç için kullanmayayım? Raskolnikov tasarladığı cinayeti işleyecek, fakat sonuç zihnin de kurguladığı gibi olmayacaktır.
Bu yazımın amacı Dostoyevski’nin dünya görüşünü ve bunu bağlı olarak “Suç ve Ceza”nın içerik örgüsünü irdeleyip tartışmak olmadığına göre ana fikir özetini burada bırakıyorum.
Buna karşılık tam bu noktadan “Suç ve Ceza”nın yazıldığı dönem bakımından Raskolkinov tipini irdelemek daha uygun olacaktır. Romanın daha ilk sayfalarında, hatta diyebilirim ki paragraflarında, kahramanın kimliğinin dışsal ve içsel ana çizgilerini, aynı zamanda da yaşamakta olduğu toplumsal ortamın özelliklerini net olarak görüyoruz.Yakışıklı,çekici, akıllı ve zeki bir genç adam olan Raskolnikov, 19. yy. Petersburg’unun yoksul semtlerinden Senna yakınlarında beş katlı bir apartmanın çatı katındaki (odadan çok tren vagonuna benzeyen) odasından, bir aşağı kattaki ev sahibesine (kiralarını ödeyemediği için) görünmemeye çalışarak temmuz başlarındaa çok sıcak bir gün S. Sokağına çıkar ve üzerindeki hırpani giysilerle K. Köprüsüne yönelir. Yazar giriş sayfalarının çeşitli paragraflarında, kahramanı özetlediğimiz içsel ve dışsal kişilik özelliklerini tanıtmayı sürdürüyor. Kararını vermiş olmasına karşın zihnindeki soruların ağırlığıyla Petersburg’un temmuz sıcağında yürüyüşünü sürdürmekte olan genç adamın üzerinden dökülen giysileri o yoksul çevrede kimsenin dikkatini çekmeyecektir. Çünkü yılın o mevsiminde herkes yazlığına çekilmiş, bir yazlık kiralamak olanağına sahip olmayanlardan ve o boğucu yaz gününde bile toz toprak içindeki sokaklara iki de bir yıkılan sarhoşlardan başka Petersburg’da kimse kalmamıştır.Böylece “Suç ve Ceza”ya giriş yapan okur, olay örgüsünün gelişimine yeterince hazırlanmış olmaktadır…
- Etiketler
-
The comments are closed.
- Video Galerisi