Herhangi bir belediye, şirket veya kişi 48(1) maddesinde tanımlanan ücret veya başka miktarların herhangi birini ödemeyi ihmal ederse, işletmeler temin edilmekte olan elektriği kesebilirler ve o amaçla da elektrik hattı veya başka tesisatı kesebilir veya sökebilirler ve ilgili ücret veya başka miktarlar, işletmecilerin elektrik akımını kesmek ve tekrar bağlamak için yaptıkları herhangi bir masrafla birlikte ödenene kadar, ancak daha geç olmamak üzere ilgili belediye, şirket veya kişiye elektrik teminini durdurabilirler.
Hangi Koşullarda Elektrik Akımı Verilmeye-bilir
46. İşletmeler, bir bina veya yerdeki elektrik hatları, teçhizatı ve aparatlarının iyi bir düzen içinde ve durumda olduklarından ve işletmelerin veya başka kişilerin enerji kullanmalarını zararlı biçimde etkilemediğinden makul olarak tatmin olmadıkça, herhangi bir bina veya yere enerji temin etmeye zorlanamazlar.
Ödeme Teminatı
47.
(1)
İşletmeler herhangi bir bina veya yeri şebekeye bağlamakla ilgili gerekli işleri yapmadan önce veya bir bina veya yere enerji temin ettikten sonra herhangi bir zaman, bina veya yerin mal sahibi veya işgalcisine verecekleri yazılı bir ihbarla, ihbarın yapıldığı tarihten sonraki yedi gün içinde, elektrik temininden dolayı borcu olacak tüm paraların ödeneceğine dair kendilerine teminat vermesini isteyebilir (mal sahibi veya işgalci halen böyle bir teminat vermemişse veya verilen teminat geçersiz veya yetersiz olmuşsa) ve böyle bir mal sahibi veya işgalcinin ihbarname şartlarına uymakta kusur işlemesi halinde, işletmeler uygun görürlerse, kusur devam ettiği sürece, bina veya yere enerji vermeyi reddedebilirler.
(2)
İşletmeler, bu madde uyarınca teminat olarak kendilerine yatırılan tüm paralar için saptanacak oranda faiz öderler.
Elektrik Kiraları Ücretleri v.s.’nin İstirdadı
48.
(1)
İşletmelerin elektrik verdiği veya işletmelerin doğrudan veya işletmelerce anlaşarak üçüncü tarafın veya herhangi bir nitelikteki aparat temin ettiği belediye, şirket veya kişiler, verilen veya temin edilen şeylerle ilgili olarak işletmelere borçları olan kira, ücret veya öteki paraları veya yukarıda söz konusu, sayaç, cihaz, tel veya aparatın alınması veya kiralanması için işletmelerce verilen krediler veya sağlanan mali kolaylıklarla ilgili olarak işletmelere vereceği olan paralarla ilgili kişinin bina veya yerinden elektriği kesmek için yasal olarak yapılan herhangi bir masraf veya servis hatlarını ana dağıtım şebekesine bağlamak için borç olan ücretler veya enerji teminine ilişkin borç olan başka herhangi bir miktarı, işletmelere ödemezse işletmeler borç miktarını hukuk davası yolu ile istirdat edebilirler.
(2)
Bir belediye, şirket veya kişi işletmelere borcu olan ve ödemesi gereken herhangi bir kira veya parayı ödemezse, işletmeler bu alacakları yargı yetkisi olan herhangi bir Mahkemeye başvurarak istirdat edebilirler ve işletmelerin bu Yasa uyarınca olan başvuracağı çıkar yol, ilgili kira veya parayı istirdat için sahip oldukları öteki çıkar yollara ektir.
49. İşletmeler, temin ettikleri elektriğin ücretini saptamak için belirli bir para karşılığında ve sayaç ile teçhizatın salimen işletmelere iadesini sağlamaya ilişkin kiracı ile işletmeler arasında anlaşmaya varılacak veya anlaşmazlık halinde Bakanlar Kurulunca kararlaştırılacak kayıt ve şartlara bağlı olarak, sayaç ve beraberindeki teçhizatı, mal sahiplerine kiralayabilir; kira karşılığı olan para işletmelerce hukuk davası yolu ile istirdat edilebilir.
İşletmelerin Sayaç Takabilmesi
50. İşletmeler, gerek tüketiciye temin edilen enerji miktarını gerek enerjinin temin edildiği saat miktarını veya tüketicinin aldığı azami elektrik gücünü veya enerji teminine ilişkin başka herhangi bir miktarı veya süreyi saptamak amacıyla istedikleri herhangi bir sayaç veya aparatı tüketicinin bina veya yerine takabilirler. Ancak sayaç veya aparat, Plânlama ve İnşaat Dairesi Müdürlüğünce onaylanacak bir yapı ve modelde olmalı ve yerine Müdürce onaylanacak bir şekilde takılmalı ve servis hatlarına bağlanmalı, işletmeler tarafından temin edilmeli ve bakım masrafları da tamamen onlar tarafından karşılanmalı ve anlaşma ile olmadıkça, işletmelerin ana şebekesi ile tüketicinin giriş terminal hatları arasındaki yerden başka bir yere yerleştirilmemelidir.
İşletmelerin Yönetmelik Yapma Yetkisi
51. İşletmeler, temin ettikleri elektrik enerjisini tüketen kişilerin yerine getirmeleri için Bakanlar Kurulunun yazılı onayı ile yönetmelik yapabilirler.
İşletmelerin Denemeler-de Temsil Edilmesi ve Müfettiş Raporuna İtiraz Hakkı
52.
(1)
İşletmeler, kendilerine ait herhangi bir ana hat veya servis hattının Müfettişçe her testinde veya cihazın test veya kontrolünde, uygun görürlerse, bir memur veya temsilci tarafından temsil edilebilirler, ancak o memur veya temsilci test veya kontrole müdahale edemez. Yukarıda anılan şekildeki bir testten önce işletmeler, test nedeniyle herhangi bir hatçı, işçi veya başka kişinin hayatının tehlikeye girmesi ihtimali bulunmadığına dair Müfettişe yazılı bir teminat vermelidirler.
(2)
İşletmeler veya herhangi bir makam veya kişi, Müfettiş raporundan memnun kalmazlarsa, rapora karşı Bakanlar Kuruluna itiraz edebilirler. İtiraz halinde Bakanlar Kurulu soruşturma yaparak itiraz konusunu karara bağlar.
Ücret Yükleme Yöntemi
53. İşletmeler anlaşma ile olması dışında, tüketicilere temin ettikleri enerji için gerek temin edilen enerjinin gerçek miktarı için gerek her belirli süre içinde istenilen azami elektrik gücü için veya her ikisini birleştirme yolu ile veya ilgili zamanda Bakanlar Kurulunca onaylanacak başka herhangi bir yöntemle ücret yükleyebilirler.
Azami Ücretler
54. İşletmelerin ürettikleri enerji için yükleyecekleri ücretler, Emirnamede belirlenen ücretleri veya Bakanlar Kurulunca onaylanan bir ücret yükleme yöntemi halinde, Bakanlar Kurulunun yöntemi onaylarken kararlaştırdığı ücreti aşamaz.
Ancak, işletmeler, Emirnamede belirlenecek bir sürenin sona ermesinden sonra herhangi bir zaman, Emirnamede belirlenen veya Bakanlar Kurulunca onaylanan ücretler veya ücret yükleme yöntemlerinin değiştirilmesi gerektiği yolunda Bakanlar Kuruluna başvurabilirler ve Bakanlar Kurulu yapmayı uygun göreceği soruşturmayı yaptıktan sonra, ücretlerle, ücret yükleme yöntemlerini değiştiren veya onların yerine başka ücretler veya ücret yükleme yöntemleri koyan Emirname çıkarabilir ve bu şekilde değiştirilen veya konulan ücretlerle ücret yükleme yöntemleri, esas Emirnamede belirlenmiş gibi Emirnamede sözü edilen tarihte ve daha sonra geçerli olmaya başlarlar.
Ancak, zamanında yürürlükte olan ücretlerle ücret yükleme yöntemleri, Emirnamede belirtilen herhangi bir sürenin veya her sürenin sona ermesinden sonraki herhangi bir zaman aynı şekilde değiştirilebilirler.
Anlaşma ile Başka Ücretler
55. Emirname ile bu Yasa Kurallarına ve tüketicinin yukarıda söz konusu yöntemlerinden başka biri uyarınca kendisine ücret yükletilmesini isteme hakkına bağlı kalınması koşuluyla, işletmeler, enerji için yükletilecek ücret ve ücretlerin saptanacağı şekil konusunda tüketici ile anlaşma yapabilirler ve ona göre ücret yükleyebilirler.
Sokak Lambalarına Verilen Elektriğin Ücreti
56. Belediyenin kendisi işletme olmadığı durumlarda, sokak lambalarına sağlanan tüm enerji için işletmelerce yükletilecek ve işletmelere ödenecek ücret ve bu ücretlerin saptanma şekli Emirnamede belirlenmemişse, bu şeklin saptanması ve işletmelerin dağıtım şebekesinden herhangi bir elektrik hattı çekilmesi bedelinin belirli bir kısmı, Belediye ile işletmeler arasında yapılacak anlaşma ile karara bağlanır ve anlaşmazlık halinde hakem kararı ile halledilir; hakem kararı verilirken meselenin koşulları ile bu amaçla başka ana dağıtım şebekesi kurulup kurulmayacağı ile dağıtım ve ilçedeki normal tüketicilere yükletilen ücretler de dikkate alınır.
Azami Enerji Gücü
57. Herhangi bir tüketicinin almaya hakkı olacağı azami enerji gücü, ihtiyacını karşılayacak miktarda olmalı ve bina veya yerinin makul olarak tüketilebileceği tahmin edilen azami miktardan fazla olmamalıdır:
Ancak tüketici, aylık olarak kullanacağı enerji miktarı ve işletmecilerden kendine herhangi belirli bir miktarda azami enerji gücü etmelerini istemişse, işletmelere makul bir süre önce tebligatta bulunması dışında, o azami miktarı değiştirme hakkına sahip olmayacağı ve işletmelerin tüketicinin bina veya yerine enerji temin eden servis hatları veya değişiklik sonucu o bina veya yer üzerindeki herhangi bir tesis veya aparat ile ilgili olarak yaptıkları makul masrafların kendisi tarafından işletmelere ödeneceği ve hukuk davası yolu ile borç şeklinde istirdat edebileceğine dair bir taahhütname verir.
Sayacın Doğru Olup Olmadığı Konusundaki Anlaşmazlık-lar Müfettişin Halletmesi
58. Tüketici ile işletmeler arasında, temin edilen elektriğin bedelini saptayan sayacın o bedeli doğru olarak kaydetmek için çalışır durumda olup olmadığı veya sayacın herhangi bir durumdaki bedeli doğru olarak kaydedip kaydetmediği konusunda bir anlaşmazlık çıkarsa, o anlaşmazlık, taraflardan birinin başvurusu ve saptanacak harcın ödenmesi üzerine bir müfettişçe karara bağlanır. Deneme sonucu ortaya çıkan hatalar, saptanmış sınırlar içinde işe deneme masrafları ile denemeye ilişkin masrafları tüketici öder; aksi halde ise işletmeler öder. Yukarıda sözü edilenlere bağlı kalınması koşuluyla, hile yapılmadığı durumlarda sayaç kayıtları temin edilen elektrik bedeli için kesin delil teşkil eder.
Gerilim Değişikliği ile İlgili Anlaşmazlık-lar
59. Tüketici ile işletmeler arasında, tüketicinin yeri veya binasındaki gerilim veya gerilim değişmesi konusunda bir anlaşmazlık çıkarsa, o anlaşmazlık taraflardan birinin başvurusu ve saptanacak harcın ödenmesi üzerine bir Müfettişçe karara bağlanır. Müfettiş, gerilim değişikliğini saptanmış sınırlar içinde bulursa, kontrol masraflarını tüketici öder, aksi halde ise işletmeler öder ve işletmeler tüzüklere uymaları için derhal önlem alırlar ve Müfettişin bu konuda işletmelere tebligatta bulunduğu vakitten yirmi dört saate kadar işletmeler gerekli önlemleri almazlarsa, o kusurun devam ettiği her gün beş yüz mile kadar para cezasına çarptırılırlar.
Tüketicinin Ek Sayaç Takabilmesi
60.
(1)
Tüketici, kendisine temin edilen ve işletmelerin sayacı ile kaydedilen elektriğin bedelini kontrol amacıyla bina veya yerine ek elektrik sayacı takmak hakkına sahiptir;
Ancak, tüketici ek sayacı takmadan önce, ek sayacı enerji verilen cereyan devresine bağlama veya ondan kesme tasarısı ile ilgili olarak işletmelere en az kesme tasarısı ile ilgili olarak işletmelere en az yirmi dört saat önce yazılı tebligatta bulunmalıdır.
(2)
Tüketicinin bu şekilde takacağı sayaçlar saptanacak yapı ve modelde olmalı ve saptanacak biçimde takılmalı ve servis hatlarına bağlanmalı, bakım masrafları tamamen tüketici tarafından karşılanmalı ve anlaşma yolu ile olması dışında işletmelerin şebekesi ile tüketicinin hattının giriş terminali arasında ve işletmelerin taktığı herhangi bir sayaçtan sonraki bir yere takılmalıdır.
(3)
Tüketicinin bu şekilde taktığı sayaçlar takılmadan önce kontrol edilmek, test edilmek ve onaylanmak için işletmecilere verilmelidir.
(4)
İşletmeler, kontrol ve teste karşılık tüketiciden makul bir ücret alma hakkına sahiptirler ve işletmeler isterlerse, sayaçları mühürleri ile mühürleyebilirler ve bu mühür sadece işletmelerce bozulabilir.
(5)
İşletmeler, sayaçların tamam ve çalışır durumda olduklarından ve elektrik temini veya ölçülmesini zararlı şekilde etkilemediklerinden tahmin edilmediğinden makul şekilde tatmin olmadıkça, sayaçları onaylamak zorunda değildirler.
(6)
Bu gibi herhangi bir sayacın takılması, bağlanması, yerleştirilmesi, sökülmesi veya hattan kesilmesine ilişkin işler, makul bir ücrete karşılık ve 25’inci madde kuralları uyarınca sadece işletmeler tarafından yapılır.
(7)
Bu maddeye aykırı olarak sayaç takan veya bulunduran her tüketici, her suç için beş Kıbrıs Lirasına kadar para cezasına çarptırılır ve işletmelerin sahip olduğu başka herhangi bir başvurulacak çareye zarar gelmeksizin, kusurun devam ettiği her gün için işletmelere bir Kıbrıs Lirasına kadar ceza öder; ve bu madde kurallarına aykırı olarak takılan, yerleştirilen veya bağlanan böyle bir sayaç, elektrik bedeli veya miktarı için delil olarak kabul edilmez.
Bakiyenin Ödenmesi
61. İşletmelerce temin edilen elektriğin tüketicisi, borcu olan elektrik ücretleri veya sayaç kirasını ödemeden kendisine elektrik temin edilen bina veya yeri terk etmesi halinde, işletmeler, yeni kiracı elektrik enerjisi tüketmeden önce sayacı okumaları için işletmelere ihbarda bulunmadıkça, önceki kiracının ödemediği ve bakiye kalan herhangi bir meblağı yeni kiracıdan istirdat etme hakkına sahiptirler.
Elektriği Kesmek Veya Sokak Lambalarını Söndürmek Kastiyle İşlere Zarar Vermek
62. Her kim yasa dışı olarak ve kötü niyetle, temin edilen elektriği kesmek kastiyle herhangi bir elektrik hattını keser veya zarara uğratırsa veya elektrik işlerine zarar verirse veya başka şekilde elektrik teminine kötü niyetle müdahale eder veya başkasını müdahale etmeye tahrik ederse, üç yıla kadar hapis cezasına çarptırılır ve her kim kötü niyetle herhangi bir sokak lambasını söndürürse altı aya kadar hapis veya on Kıbrıs Lirasına kadar para cezasına çarptırılır; ancak; bu maddenin içerdiği hiçbir kural, bu Yasanın veya Ceza Yasasının başka kuralları uyarınca cezalandırılan suçlar için yargı işlemi başlatılmasından muaf tutmaz.
Ancak, hiçbir kimse aynı suçtan dolayı iki kez cezalandırılmaz.
Elektrik Enerjisi Çalmak
63. Her kim kötü niyetle veya hile yolu ile elektrik enerjisi çalar, zayi olmasına veya başka yere çevrilmesine sebep olur veya tüketir veya kullanırsa, hırsızlıktan suçlu olur ve ona göre cezalandırılır ve böyle bir hırsızlık için yapay araçlar bulunması, tüketicinin kötü niyetle veya hile yolu ile hırsızlığı için aksi ispat edilmedikçe, yeterli delil sayılır.
Hat, Sayaç v.s’ye Zarar Vermenin Cezası
64. Her kim, işletmecilere ait herhangi bir hat, sayaç veya teçhizatı kasten, hile yolu ile veya suç teşkil eden bir ihmalle zarara uğratır veya uğramasına sebep olursa veya sayacın içerdekilerini değiştirirse veya sayacı, tedarik edilen elektrik miktarını gerekli şekilde kaybetmekten men ederse veya işletmelerin elektrik enerjisini hile yolu ile çalar, tüketir, veya kullanırsa (işletmelerin korunması veya suçlunun cezalandırılması için başka herhangi bir hakka veya başvurulacak yola halel gelmeksizin) bu gibi her suç için işletmelere beş Kıbrıs Lirasına kadar ceza öder ve işletmeciler bu cezaya ek olarak, uğradıkları veya Mahkemece takdir edilen zarar miktarını da istirdat edebilirler. İşletmeciler ayrıca, herhangi bir kişinin kendilerine ait elektrik hattı, sayaç veya teçhizatı kasten veya hile yolu ile zarara uğrattığı veya uğramasına sebep olduğu veya sayacın içeriğini değiştirdiği veya sayacı, tedarik edilen elektrik miktarını gerekli şekilde kaydetmekten men ettiği durumlarda, zarara uğrayan hat, sayaç veya teçhizat tamir edilene kadar, daha önce mevcut olan herhangi bir mukaveleye bakılmaksızın, böyle bir suç işleyen kişiye elektrik vermeyi durdurabilir ve bu gibi değişiklik veya engellemeyi yapmak veya işletmecilere ait elektriği çalmak, tüketmek veya kullanmak için sayacın tüketicinin muhafaza veya kontrolünde bulunduğu bir sırada, yapay araçlar bulunması, duruma göre, bu değişiklik, men, çalma veya tüketmenin, sayacı kullanan tüketici tarafından hile yolu ile bilerek ve kasten yapıldığına dair, aksi ispat edilmedikçe, yeterli delil sayılır.