Orta kulakta sıvı toplanması genellikle genizden orta kulağa hava taşıyan östaki tüpünün yetersiz çalışmasına ve tedavi edilmemiş orta kulak iltihaplarına bağlıdır. Çocuklarda daha sık ve genellikle büyümüş ve iltihaplanan geniz eti ile birlikte görülür; erişkinlerde nezleyi takiben veya atmosfer basıncındaki ani değişiklikler (su altına dalma, yüksek irtifaya seyahat, havacılık sporları gibi) sonucunda oluşur. Ebeveynlerin veya kişinin tütün ürünü kullanması ve hava kirliliği de etkili faktörlerdir. İlaç tedavisine rağmen 3 aydan uzun süre orta kulakta sıvı toplanması, tedavi edilmediğinde kalıcı işitme kaybına ve ileri yaşlarda akıntılı müzmin orta kulak iltihabına neden olabileceğinden ameliyatla tedavi edilmelidir.
Orta kulak ve Östaki tüpü
Orta kulak, kulak zarının hemen arkasında bulunan havayla dolu bir boşluktur. Kulak zarı titreştiğinde, orta kulaktaki küçük kemikçikler de titreşirler ve sesin iç kulağa, buradan da sinirler yoluyla beyine iletilmesi sağlanır. Burnun gerisindeki geniz bölgesi ile orta kulak arasında bulunan ve “östaki tüpü” adı verilen küçük bir tüp, dış ortam ile orta kulağın basıncının aynı olmasını sağlar.
Bakteri ve virüs cinsi mikroplar, östaki tüpü yoluyla burundan ve genizden orta kulağa ulaşabilir ve orta kulak iltihabına neden olabilirler. Orta kulak iltihabı tedavi edilmediğinde veya tekrarlayan iltihaplanmalar olduğunda orta kulaktaki sıvı birikimi sürekli hale gelebilir. Orta kulak sıvısı tek başına kulağa zarar vermez; ancak sıvı varlığında işitmede azalma olur ve orta kulakta mikropların üremesi, dolayısıyla da yeni orta kulak iltihaplarının gelişmesi kolaylaşır.
Orta kulakta sıvı toplanmasının belirtileri nelerdir?
Bu sorun genellikle sessiz seyreder. Sıklıkla tek belirti olan işitme kaybı hafif derecelidir ve bu nedenle çocuklarda ebeveynlerin dikkatini çekmeyebilir. Çocuğun televizyonu yüksek sesle dinlemeye başlaması, okul başarısının düşmesi veya öğretmeninin çocuğun dikkatsiz davrandığı yönündeki uyarıları orta kulakta sıvı toplanmasına bağlı işitme kaybını akla getirmelidir.
Tanı
Kulak zarının optik araçlarla (otoskop, mikroskop, endoskop) muayenesi ve gerekli görülürse kulak testleri (timpanometri ve odyometri) ile tanı koyulur.
Tedavi
İlk aşamada ilaç tedavisi yapılır. Kulak zarında yapısal bir değişiklik meydana gelmediyse kendiliğinden düzelme için bir süre beklenir. Ayrıca, Modifiye Politzerizasyon yöntemi ile orta kulağın ventilasyon tedavisi de uygulanabilir.
Modifiye Politzerizasyon yöntemiyle, buruna belli basınçta hava veren bir cihaz ile orta kulağa hava ulaşması ve biriken sıvının ortadan kaldırılması amaçlanmaktadır. Bu tedavi yöntemiyle kulak zarına tüp takılması gereksinimi önemli orandaki hastada ortadan kalkmaktadır.
Eğer kulaktaki sıvı birikimi bu tedavilere rağmen devam ederse doktorunuz orta kulaktaki sıvıyı uzaklaştırmak için cerrahi tedavi, yani tüp takılmasını önerebilir. Erişkinlerde sık tekrarlayan ve düzelmeyen orta kulak sıvı birikmelerinde östaki fonksiyon testleri yapılır ve sürekli bir bozukluk saptanırsa östaki balon tuboplasti işlemi uygulanabilir.