Bir çok kişi, ‘will’ ve ‘be going to’ ifadelerinin doğru kullanımı hakkında emin olamaz ve problem yaşar. İlk olarak biz de sizlere bu ikisi arasındaki farkı açıkça görebilmenizi sağlayacak bir örnek diyalog aktarmak istiyoruz.
Aşağıdaki diyalog, John’un, iş arkadaşını işten sonra bir şeyler içmeye davet etmesi ve ardından eşiyle telefonda konuşması üzerine kurgulanmış bir diyalog.
John：Do you want to have a coffee after work? (İşten sonra kahve içmek ister misin?)
Mike：That sounds good! I’ll see you at ABC at 7pm. (Kulağa hoş geliyor! Saat 7’de ABC’de görüşürüz.)
〈Telefonda〉
John’s wife：Are you coming home straight after work? (İşten sonra direk evemi geliyorsun?)
John：No, I’m going to have a drink with Mike tonight. (Hayır, bu akşam Mike ile bir şeyler içeceğiz.)
Lütfen Mike ve John’un söylediklerini dikkatlice inceleyiniz.
Mike： I’ll (I will) see you at ABC. (ABC’de görüşürüz)
John：I’m going to have a drink.（Bir şeyler içeceğim.）
İkisi de gelecek hakkında konuşmasına rağmen Mike ‘will’ kullanmakta fakat, John ‘be going to’ kullanmakta. Aslında bu durumlarda ‘will’ ve ‘be going to ifadelerini yer değiştiremeyiz.
Buradaki fark aslında bir şeyin önceden planlanıp planlanmadığı detayına dayanmaktadır.
‘Will’ ve ‘be going to’ arasında ki en büyük fark, yapılacak olan şeye daha önceden hali hazırda karar verilip verilmediğidir. ‘Will’ kelimesi, anlık olarak yapılmaya karar verilmiş şeyler için aynı anda kullanılırken, diğer bir yandan ‘be going to’ kalıbı konuşmadan daha önceden hali hazırda karar verilmiş şeyler için kullanılır.
Şimdi Mike ve John’un diyaloğuna bir kez daha göz atalım.
John：Do you want to have a coffee after work?
Mike：That sounds good! I’ll (I will) see you at ABC at 7pm.
John’s wife：Are you coming home straight after work?
John：No, I’m going to have a drink with Mike tonight.
Mike, "I'll see you" derken ‘will’ kullanarak John ile konuşması esnasında yaptıkları plana değinmektedir. Fakat John eşine,"I'm going to have a drink" derken, bir şeyler içme eylemine konuşmadan daha önce hali hazırda karar vermiş bulunmaktadır.
"Will" ve "be going to" birbirinin yerine kullanılabilir mi?
Şimdi, “will” ve “be going to” cümleler içinde birbirleri yerine kullanılabilir mi? Buna bir göz atalım.
Eğer bu ikisini yer değiştirirsek, diyalog aşağıdaki gibi olur.
John：Do you want to have a coffee after work?
Mike： I’m going to see you at ABC.
John’s wife：Are you coming home straight after work?
John：No, I’ll (I will) have a drink with Mike tonight.
Şimdi, “Will” kelimesinin konuşma sırasında karar verilen şeyleri yansıttığını hatırlayın. Diğer bir yandan, “be going to” kalıbı ise, konuşmadan daha önce kararı verilmiş şeyleri yansıttığını hatırlayın. Peki, konuşma bu şekilde nasıl? Pek doğru görünmüyor değil mi?
Bu şekilde, konuşma Mike’ın daha yeni davet edilmesine rağmen bir şeyler içme olayının daha öncelerde kararlaştırıldığı anlamı taşıyor. Aynı şekilde, John eşiyle konuşurken, Mike ile bir şeyler içmeye o anda karar verdiği anlamına geliyor.
Bir diğer deyişle, “will” ve “be going to” ifadeleri konuşmalarda yer değiştirilemez.
“Will” kullanım örneği
Bu örnek yabancı filmlerde sıkça görebileceğimiz dramatik bir örnektir: adam kadına evlenme teklif ediyor.
Kuşkusuz, hepiniz bu sahneyi daha önce bir çok kez görmüşsünüzdür.
Peki, adamın kadına nasıl evlenme teklif ettiğini hatırlıyor musunuz? Evet doğru, "Will you marry me?" (Benimle evlenir misin?)
Ben bir kimsenin hiç "Are you going to marry me?" dediğini duymadım. Benzer şekilde, kadın “Yes, I will” şeklinde cevap verecek fakat “Yes, I am going to” demeyecektir.
Bunun nedeni, bu gibi bir durumda evliliğin o an karar verilmesine dayanır. Evlilik daha önceden karar verilen bir şey olmadığı için anlık olarak teklif anında karar verilir.
“Be going to” kullanım örneği
Birisi size planlarınızı sorduğunda, "be going to" kullanırsınız çünkü karar vermiş ve yapacağınızı planlamış olursunuz.
Hafta sonu planlarınız hakkında sorular sorulduğunda Türkçe’de bile, "plan" kelimesini kullanırsınız. Bunun önceden planlamış olduğunuz anlamına geldiğini ima eder. Böyle durumlarda, "be going to" kullanabilirsiniz.
Hava ile ilgili olan konularda, "be going to" kalıbını kullanan ortak bir model de var. Yağmur yağacağı çok açık olduğunda, genellikle "be going to" kalıbı kullanılır.
Örneğin, karanlık bulutların gökyüzünde oluştuğunu ve şimşeği duyduğunuzu hayal edin. Yağmur yağmadan sadece bir an meselesi değil mi? Bu durumu, önceden kararlaştırılmış bir şey olarak düşünebiliyorsanız, o zaman "be going to" ifadesini kullanma konusunda ustalaştınız demektir.
"Will" niyet ifade eder mi?
"Will" bazen güçlü bir şekilde niyeti ima eder; fakat "be going to" o kadar güçlü değildir. Bununla birlikte, bunun ne anlama geldiğinin anlamak kolay olamayabileceği için bir örnek;
İş yerinde yaptığınız bir işi saat beşe kadar tamamlamaya çalıştığınızı düşünün. İş arkadaşınızla konuşurken, aşağıdaki iki cümlelerden hangisi en iyisidir?
I’m going to finish this by five. (Bunu saat beşe kadar bitiriyor olacağım)
I’ll finish this by five. (Bunu saat beşe kadar bitireceğim)
Aslında ikisini de kullanabilirsiniz. Fakat, nüans biraz farklı olacaktır.
“I’m going to finish this by five.” -> Bu cümle kısaca işi saat 5’e kadar bitirmeyi planladığınızı anlatır. Türkçe’ye kabaca “Bunu saat beşe kadar bitiriyor olacağım” şeklinde çevrilebilir.
Diğer bir yandan eğer “I’ll finish this by five.” derseniz, “Bunu saat beşe kadar bitireceğim” şeklinde çevrilebilir ve bu durumda daha güçlü bir niyet ifade eder.
Böyle bir durumda, ayrıntı çok fazla değişmez, ancak bir şeyler yapmak için güçlü bir niyetiniz varsa "will" kullanmayı unutmayın.
Sizce nasıldı? Kafanız kolayca karışabilir, bu yüzden "Will" ve "be going to" arasındaki farkı bir kez daha özetleyelim.
【Hangi durumda “will” kullanmalıyız】
Konuşma sırasında aynı konuşmada daha önceden kararlaştırılan gelecek planlara değinirken
Gelecekteki bir olay hakkında konuşurken güçlü bir niyet ifade ederken
Gelecek hakkında bir tahmin yaparken
【Hangi durumda “be going to” kullanmalıyız】
Konuşmadan daha önce planlanmış olan gelecekte ki planlara atıfta bulunulduğunda
Gelecekteki olay netleştiğinde veya kaçınılmaz olduğunda
En büyük fark, bir konuşma sırasında veya öncesinde bir şey kararlaştırılmış olup olmadığı ile ilgilidir.
Kullanımdaki diğer farklılıklar çok küçük olduğundan, ikisinden birini kullanabileceğiniz pek çok durum vardır, çünkü ikisinden birini kullanmak yanlış olmayacaktır. Bu yazıyı okuduktan sonra, bu sözcüklerin gerçekte hangi durumlarda kullanıldığını gerçekten anlamak için Native kişileri dinleyebilir ve İngilizce film izlemeyi deneyebilirsiniz.