Haftanın 7 günü çalışmak, aynı zamanda hafta tatili kullanmamak demektir. Dolayısıyla şu iki soru aynı anlama gelecektir: İşçi hafta tatili kullanmadan çalışabilir mi ya da işçi haftanın 7 günü çalışabilir mi?
Hafta tatili kavramı
İş Kanununa göre işçinin, haftada en az 24 saat kesintisiz dinlenmesine hafta tatili denir. Bu kavramı belirleyen temel ölçüt süresidir ve kesintisiz 24 saat dinlenme olmadıkça, hafta tatilinden de bahsedilemez.
Hafta tatili hangi gündür?
İşçiler arasında genel inanış, hafta tatilinin pazar olduğu yönündedir. Halbuki İş Kanunu hiçbir şekilde bir hafta tatili günü belirlememiştir. Bunun takdirini tamamen işverene bırakmıştır.
Durum böyle olunca hafta tatili, işin gidişatına göre, işverenin belirleyeceği herhangi bir gün olabilir:
Hafta tatilinin değiştirilmesi
İşçinin hafta tatili bir kez belirlendikten sonra, ömür boyu aynı kalmak zorunda değildir. Bu konuda da yine inisiyatif işverendedir ve gerek gördüğünde işçinin hafta tatili gününü değiştirme hakkına sahiptir.
Haftanın 7 günü çalışmak
Bu durum yasal olarak mümkün olmadığı gibi, kanaatimce vicdanen de mümkün olmamalıdır. İş Kanununun 46ncı maddesi açıkça ” işçilere tatil gününden önce 63üncü maddeye göre belirlenen iş günlerinde çalışmış olmaları koşulu ile yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz en az 24 saat dinlenme (hafta tatili) verilir.” diyerek yasal hükmü ortaya koymuştur.
Bunun da ötesinde, bir işçinin üst üste 7 gün çalışması demek hem fiziken hem de ruhen yıpranması demektir ki; bence bu durum yasadan da önce gelmelidir.
Haftanın 7 günü çalışan işçinin hakları
Haftanın 7 günü çalışmak demek, hafta tatilinde çalışmak demektir. Hafta tatilinde çalıştırılmak yasak da olsa, bu yasağa rağmen çalıştırılan işçiye hafta tatili ücretinin mutlaka ödenmesi gerekir.
Hafta tatilinde çalışan işçinin ne kadar ekstra ücret alması gerektiğini bir başka yazımızda açıklamıştık:
SONUÇ
İşçi haftanın 7 günü çalıştırılabilir mi? Bu sorunun cevabı tereddütsüz “hayır” olacaktır. Hem yasal hem de etik açıdan bu mümkün değildir.
İş Kanunu işçiye haftada en az 24 saat kesintisiz tatil verilmesini emretmiştir. Bunun anlamı, işçinin en az 1 tam gün boyunca tatil yapma hakkının olduğudur.
Ayrıca işçinin tatil yapmadan sürekli çalışması onu fiziksel olarak yıpratacak, psikolojisini etkileyecek ve aile yaşamına da olumsuz yansıyacaktır.
Üstelik, sürekli çalışmak zorunda kalan bir işçi yeterince verimli olamayacağı gibi, iş kazası bakımından da yüksek risk altında olacaktır.