AVRUPA GERÇEĞİ
12 Eylülde yapılacak referandum öncesinde oluşan taraflar ve cephelere Avrupadan bakıldığında doğrusunu sorarsanız bazen insanın kafası karışmıyor değil.
12 Eylülde yapılacak referandum öncesinde oluşan taraflar ve cephelere Avrupadan bakıldığında doğrusunu sorarsanız bazen insanın kafası karışmıyor değil. Kabaca bakıldığında Evet cephesinde muhafazakar-liberal Müslümanlar, liberal solcular ve sağcılar, bu çizgilere yakın sendikacılar, genel olarak işveren örgütleri yer alıyor. Hayır cephesinde ise ulusalcı Kemalistler, milliyetçi faşistler ve emekten yana ilerici-devrimci partiler, sendikalar...
Bunlara bir de BDP ve bazı sol çevrelerin oluşturduğu boykot cephesini eklememiz gerekiyor.
Hemen belirtmek gerekiyor ki; böyle karmaşık cepheleşme ne ilk ne de Türkiyeye özgü bir durum.
2005da Fransa ve Hollandada yapılan Avrupa Anayasası referandumu öncesinde de benzer bir cepheleşme oluşmuştu.
Fransada muhafazakarlar, sermaye örgütleri ve Sosyalist Partinin önemli bir bölümü AB Anayasasına Oui/Evet çağrısında bulunmuştu. Buna karşın Sosyalist Partinin bir bölümü, Komünist Parti, Yeşiller, devrimci örgütler ve sendikaların küçümsenmeyecek bir bölümü Non/Hayır cephesinde toplanmıştı. Keza; faşist Le Penin partisi başta olmak üzere her türden ırkçı örgüt de Hayır çağrısı yapmıştı.
Buna benzer bir tablo Hollandada da oluşmuştu. Aşırı sağcılar, antiislamcı popülistler ve faşistler de emekten yana güçler gibi Hayır çağrısında bulunmuştu.
Evet ve Hayır etrafında bir araya gelen kesimler arasındaki kalın çizgilere bakıldığında, elbette Hayırda buluşanlar arasındaki Derin fark kendisini hemen ortaya koyuyordu. Zaten bu durum referandum boyunca Evetçiler tarafından sık sık gündeme getirilmişti.
Elbette; bugün Türkiyede olduğu gibi Fransa ve Hollandada da Hayırcıların gerekçeleri farklı idi. Örneğin emekten yana güçler, AB Anayasasının merkezden neoliberal politikalar dayattığını, militarizmin önünü açtığını, üye ülkelere silahlanma zorunluluğu getirdiğini öne çıkararak muhtemel tehlikelere dikkat çekmişlerdi. Faşistler ise AB Anayasası ile ulus-devletin yok olacağını, bu yüzden Fransız ulusunun varlığını sürdürebilmesi için seçmenlerini Hayır demeye çağırmıştı.
Sonuçta gerekçeler çok farklı olsa da, sandığa atılan Non oylarının tümü alt alta toplanıp aynı haneye yazıldı ve sonuçta Evetçiler ağır bir yenilgi almıştı.
Bu süreçte Fransız ilericileri, sosyalistleri, emek örgütleri faşistlikle, milliyetçilikle; faşistler de Solcuların işbirlikçisi olmakla suçlanmıştı. Ne var ki, seçim sonrasında görüldü ki ne Fransız ilericileri faşistleşti ne de faşist Le Pen ilerici oldu.
Herkes referandumdan önce bulunduğu noktada duruyordu.
Bu nedenle, Fransada farklı nedenlerle Non etrafında bir araya gelen çok farklı çizgilerin birbirini benimsediği, konuşarak-sözleşerek ittifak yaptığı şeklindeki suçlamaların hiçbirisinin gerçeğe denk düşmediği görülmüştü.
Taraflar arasındaki tartışmalardan doğruyla yanlışı ayırmaya çalışan sıradan Fransız seçmenler ise bu süreçte deyim yerindeyse AB Anayasası uzmanı oluvermişti.
Çetrefilli, ağdalı, soyut bir dille gizlenmek istenen gerçek amaç el ilanları, broşürler ve afişlerle seçmenlere anlatılıyordu.
Sandık başına gidenlerin önemli bir bölümü ait oldukları kampların politik aktörleri istediği diye değil, kendisi de belli bir bilince ulaşarak oyunu kullandı.
Türkiye ile Avrupa arasında şu sıralar dikkat çeken en önemli noktaların başında bu geliyor. Ne Evetçiler ne de Hayırcıların görünürdeki temsilcileri, üzerinde gürültü koparılması gereken maddeleri konuşmaktan, tartışmaktan ziyade, topu taca atıp değişiklik önerisiyle ne yapılmak istendiğini anlatmıyorlar.
Hal böyle olunca ortalık daha çok bulanıklaşıyor, sapla samanı ayıklamak zorlaşabiliyor.
Yapılmak istenen değişikliklerle varılmak istenen hedef arasındaki ilişki üzerinde yoğunlaştırılacak bir tartışma sıradan vatandaş açısından çok daha ikna edici olacaktır elbette.
Fransa ve Hollandada 2005te sadıktan çıkan sonuç, ABnin gelecekteki militarist ve neoliberal karakterini tam olarak değiştirmese de önemli ölçüde etkilemişti.
ABnin gerçek karakteri üzerinde tartışmaların yürütülmesini sağlamıştı ve nihai hedeflerden sapmak istemeyen Avrupa sermayesi, bu kez anayasa ile yapılmak istenenleri Lizbon Sözleşmesiyle yürürlüğe koymuştu. Referanduma da ihtiyaç duyulmamıştı.
Bilindiği gibi, bu sözleşmeye bu kez İrlanda halkı Hayır demiş, sonra ABnin baskısıyla ikinci bir referandum yapılmış, tehdit ve şantajlarla zoraki Evet oyu çıkarılmıştı.
Bizi burada en çok ilgilendiren, Fransa ve Hollandada birbirinden çok farklı kesimlerin yaptığı çağrı sonucunda çıkan Hayır genel olarak AB ve uluslararası çapta yarattığı etki ve ABnin egemenlerinin almış oldukları yenilgi ile karşı karşıya kaldıkları zor durumdur. Demek ki; her şey yönetenlerin istediği şekilde olmuyormuş. Bu yüzden, Türkiyede Evet ve Hayır cephesinde kimlerin yer aldığından çok, varılmak istenen ile 13 Eylül günü ortaya çıkacak tablonun kimin lehine kimin aleyhine olduğu çok daha büyük bir önem taşıyor.
YÜCEL ÖZDEMİR
www.evrensel.net