Trigeminal Nevralji Nedir? Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi Nelerdir?
Bazı sinirlerdeki bozukluklar genellikle yüz ağrısının kaynağıdır. En iyi bilineni ve en şiddetli olanı trigeminal nevraljidir. Ağrı bazen korkunç boyutlarda kendini gösterebilir. Aşağıda daha fazla bilgi bulabilirsiniz.
Trigeminal nevralji nedir?
Trigeminal nevralji, yüzde bir anda meydana gelen son derece güçlü, acı verici ve bıçak gibi bir ağrı ile kendini gösterir. Genellikle yüzün yarısı ile sınırlıdır. Ataklar genellikle saniyeler sürer, nadiren daha uzun sürer ve herkesin hayal edebileceği en şiddetli ağrılar arasındadır. Terim, beşinci kraniyal sinir olan “trigeminal sinir” ve sinir ağrısı anlamına gelen “nevralji” terimlerinden oluşur.
Trigeminal sinir, yüz derisindeki hislerden sorumludur. İki trigeminal sinir vardır: bir sol ve bir sağ. Trigeminal nevraljide, ikisinden biri genellikle sorunludur ve etkilenen bölge şiddetli olarak ağrır. Nadiren, vakaların yaklaşık yüzde üç ila beşinde her iki taraf da etkilenir.
İki tür trigeminal nevralji vardır:
- Daha sık görülen klasik trigeminal nevralji, ağırlıklı olarak bir tarafta ortaya çıkar. Ağrı ataklarının bazen kesintiye uğraması ve semptomsuz dönemler olması tipiktir.
- Semptomatik (atipik) trigeminal nevralji çok nadirdir ve beyin tümörleri, multipl skleroz gibi hastalıklar veya zona hastalığı gibi iltihaplı sorunlar yoluyla gelişir. Genellikle her iki tarafta ortaya çıkar ve ağrı atakları arasında rahatsızlığa neden olur.
Hastalık genellikle 40 yaşından sonra ortaya çıkar ve kadınları erkeklerden daha sık etkiler. Her yıl 100.000 kişiden yaklaşık altı kadın ve üç erkeğe trigeminal nevralji tanısı konur.
Trigeminal nevralji neden olur?
Çoğu hastada semptomlara, trigeminal sinire baskı yapan ve böylece ağrıyı tetikleyen küçük bir kan damarı neden olur ve bu hastalığın klasik formudur. Multipl skleroz, tümörler, dolaşım bozuklukları veya önceki kafa yaralanmaları gibi diğer hastalıklardan da kaynaklanabilir ve böyle bir durumda atipik trigeminal nevraljiden bahsedilir. Klasik formuna göre atipik formu daha az görülmektedir.
Ağrı genellikle dişleri fırçalamak, çiğnemek veya soğuk duş almak gibi uyaranlarla tetiklenir.
Trigeminal nevralji belirtileri nelerdir?
Trigeminal nevraljide yüzün bir tarafında aniden şiddetli ağrı oluşur ve genellikle saniyeler ila maksimum iki dakika sürer ve sonra tekrar kaybolurlar. Hastalar genellikle ataklar arasında ağrı duymaz. Etkilenen kişiler acılarını yıldırım gibi, bıçak gibi, veya kurşun girmiş gibi tanımlarlar. Ağrı atakları günde birkaç yüz defaya kadar ortaya çıkabilir. İlk birkaç hafta ve ay boyunca her gün hissedilebilir. Birkaç hafta veya ay boyunca ortaya çıkmadıkları zamanlar da olabilir.
Trigeminal nevralji için tipik olan, tetikleme mekanizmaları tarafından ağrı ataklarının tetiklenmesidir. Hafif bir rüzgar, çene veya yanağa dokunmak, dişleri fırçalamak veya bir şeyler çiğnemek ağrı atağına neden olabilir.
Çoğu zaman ağrı, yanağa veya çeneye yayılan üst veya alt çene bölgesinde meydana gelir, böylece başlangıçta dişlerin rahatsızlığa neden olduğuna inanılabilir. Ağrıya tik adı verilen yüz kaslarının spazmodik kasılması da eşlik edebilir. Ağrı atağından sonra etkilenen bölgede kızarıklık meydana gelebilir, gözyaşı, tükürük ve burun akıntısı olabilir.
Trigeminal nevralji nasıl teşhis edilir?
Tipik semptomlar nedeniyle, doktorun hastayı sorguladıktan ve fizik muayene yaptıktan sonra trigeminal nevraljiyi teşhis etmesi genellikle zor değildir. Kural olarak, bunun klasik tür olup olmadığını veya diğer hastalıklarden kaynaklı (örneğin; tümörler, vasküler değişiklikler veya sinir hastalıkları) atipik trigeminal nevralji olup olmadığını anlamak için manyetik rezonans görüntüleme (MRG) veya bilgisayarlı tomografi (BT) gibi ek incelemeler gereklidir.
Şikayetler net değilse nedeni bulmada diş hekimi veya kulak burun boğaz uzmanı da yardımcı olabilir.
Trigeminal nevralji nasıl tedavi edilir?
Ne yazık ki, trigeminal nevraljinin ağrısı, olağan ağrı kesicilere neredeyse hiç yanıt vermez. Hızlı müdahale gerektiğinde, hastalara akut ağrı tedavisi için fenitoin infüzyonu verilebilir. Bu madde aynı zamanda epilepside de kullanılmaktadır.
Doktor ayrıca ağrı ataklarının tekrar oluşmasını önlemek için ilaç da yazabilir. Bunlar aynı zamanda epilepside kullanılan aktif maddelerdir. Etkili olmaları için düzenli olarak ve günde birkaç kez alınmaları gerekir.
İlaçlar yeterince etkili değilse veya aşırı yan etkilere neden oluyorsa belirli durumlarda ameliyatla semptomları ortadan kaldırma seçeneği vardır.
Mikrovasküler dekompresyon ile doktor, kulağın arkasındaki küçük bir açıklıktan trigeminal sinirin kökünü ortaya çıkarır. Sinirin daha fazla tahriş olmasını önlemek için doktorun sinir kökü ile kan damarları arasına yerleştirdiği küçük bir plastik ped tasarlanmıştır. Ancak ameliyat risksiz değildir ve hastalık tekrarlayabilir.
Ağrının geçişini önlemek amacıyla doktorun sinir yollarını kesintiye uğrattığı termokoagülasyon veya gamma Knife tedavisi gibi başka tedavi seçenekleri de vardır.
Unutmayın, hangi ilacı ne şekilde alacağınıza doktorunuz karar verecektir.
Hastalığın ne gibi sonuçları olabilir?
Yoğun, tekrarlayan ağrının bir sonucu olarak, trigeminal nevralji hastalarının hayat kalitesi bazen çok ciddi şekilde bozulur. Yemek yemek, konuşmak ve yıkanmak o kadar acı verici hale gelebilir ki, hastalar onlarsız yapmak ister. Bu ve diğer faktörler, trigeminal nevraljili kişilerin şiddetli depresyon geliştirebilmesini de yatkın hale getirir.
Hastalığın seyri nasıldır?
Hastalığın seyri kişiler arasında farklılık gösterir. Hastaların yaklaşık yüzde 30’unun yaşamlarında yalnızca bir kriz varken, diğerlerinin üç veya daha fazla krizi vardır. İlk başta, ataklar sadece birkaç hafta veya ay aralıklarla ara sıra meydana gelir. Ancak zamanla, daha sık görünürler ve ayrıca daha da ağırlaşırlar. Ancak geceleri, etkilenenler genellikle semptomsuzdur.
Ağrı, tedavi yoluyla iyi bir şekilde giderilebilir, ancak trigeminal nevraljinin tüm tedavilerinde semptomlar, ağrıdan uzun bir süre kurtulduktan sonra yeniden ortaya çıkabilir.
Kaynak:
- https://www.nhs.uk/conditions/trigeminal-neuralgia/
- https://www.ninds.nih.gov/disorders/patient-caregiver-education/fact-sheets/trigeminal-neuralgia-fact-sheet
- https://www.webmd.com/pain-management/guide/trigeminal-neuralgia
- https://mayfieldclinic.com/pe-trin.htm
Not: Konu hakkında ilgili videoyu aşağıdan izleyebilirsiniz: