ABD'de yükselen alt-right tarafgirleri ve onların liberallerle olan sürtüşmeleri, bugünlerde olaylı biçimde yeniden alevlenen Neo nazi faliyetleri derken, hemen hemen son yüzyıla damgasını vurmuş bir paradoks tekrardan gündem oldu.
Kısa bir özet geçelim: Geçtiğimiz hafta Charlottesville, Virginia'da alevlenen olaylar, bir vatandaşın aracını protestocu kalabalığın üzerine sürüp bir kişinin ölümüne sebep olmasıyla sonuçlandı.
Sonrasında gündeme gelen tartışma da, liberalizmin klasik açmazlarından birini oluşturuyordu aslında: Prensiplerinden biri hoşgörü olan bir düşünce sistemi, faşizmi de hoşgörüyle karşılamalı mıydı?
Tüm vatandaşlarına fikirlerinden, arkaplanlarından bağımsız olarak kucak açan ve farklılıkları sorun etmeyen bir toplum, bu arkadaşları da toplumun doğal bir parçası olarak görmeli miydi?
İnsanların aklına 2017'den çok önce düşmüş bu soruna 20. yüzyılın en önemli entelektüellerinden biri olan Karl Popper yıllar öncesinden eğilmiş ve cevabını net bir şekilde vermişti: Hayır
Gerekçesi nettir: Popper'a göre sınırsız tolerans, nihai olarak toleransın ölümüne sebep olur.
Çünkü eğer hoşgörü sınırları, açıkça hoşgörüsüz olduğunu beyan eden kişilere kadar genişletilirse, hoşgörülüler hoşgörüleriyle birlikte yok olmaya mahkum olur.
O sebepledir ki, hoşgörüsüz olanlar ve kendisi gibi olmayanları cezaya mahkum etmek isteyenler sistemin dışına atılmalıdır.
Evet, paradoksal bir durum olsa da, toleranslı bir toplum ancak toleranssızlığa tolerans gösterilmeyerek korunabilir.
Peki sizin düşünceniz ne?
Katılıyorum. Faşizme müsamaha göstermemek, hoşgörülü olmaya engel değildir.
Katılmıyorum. Bu açmaz hoşgörülü düşünce yapısının sorunlu olduğunun kanıtıdır.