Transkript
1 MCDB 150 Nüfus Artışının Küresel Sorunları 23. Ders Dökümü 21 Nisan 2009 Profesör Robert Wyman: Biraz yavaş başlayalım çünkü görüyorum ki bazıları daha yeni geliyor. Kürtajla devam edeceğiz, iki ders önce de kürtajdan konuşmuştuk. Kürtaj tartışmasının merkezinde yaşam ne zaman başlar? sorusu vardır, şanslıyız ki bu, biyoloji biliminin bize yanıt verebileceği bir sorudur. Bu konuda söylenen en yaygın şey nedir? Kişisel fikriniz değil, bilimsel bir yanıt olarak da değil, ancak sokaktaki insanlar yaşamın ne zaman başladığıyla ilgili olarak en genel şekliyle ne söylerler? Siz bu insanlardan ne işitirsiniz? Öğrenci: (duyulmuyor) Profesör Robert Wyman: efendim? Öğrenci: Anne karnında. Profesör Robert Wyman: Anne karnında ve tamam, evet gerçekten de, insanların bu konuyla ilgili söyledikleri en genel şey, yaşamın anne karnında başladığıdır. Gazeteler de böyle der; bu genel bir yanıttır ve her yerde yanıt budur. Yani George Will kaçınız ünlü Washingtonlu muhabir George Will i tanıyor? Onun yazılarını her yerde görebilirsiniz: bu biyolojik bir gerçekliktir, dinle ilgili bir varsayım değildir, anne karnından ölüme kadar da devam eder der. Bu ders için hazırlıklara başlamadan önce, her zaman yaptığım gibi, The New York Times a göz atıyordum, orada editöre bir mektup vardı kürtaj karşıtı bir yazardan editöre gelen bir mektuptu. Herhangi bir temel biyoloji metninde de yaşamın anne karnında başladığının doğrulaması gibi, bu bilimsel bir gerçektir. Fetüs, annesinden ayrı, ancak ona bağımlı canlı bir insandır. Tamamıyla haklarının korunmasını hak eder. Oranın dışında yaygın olan şey işte budur. Bu, sadece insanların inandığı şey değildir ki pek çok insan kişisel olarak buna inanır, aynı zamanda bilimsel bir gerçek olduğu genel olarak kabul edilen bir şeydir. Bunu kürtaj yanlısı kişilerden de, kürtaj karşıtı kişilerden de birbirinden farksız olarak duydum. Bu soruyu sizler hepiniz en azından üniversitede biyoloji dersi aldınız, kaçınız lisede aldı? Bir kaçınız, tahmin edin bakalım neydi? Bu bir şey, hele hele başlangıç seviyesindeki bir biyoloji ders kitabında bulabileceğiniz bir şey değil. Kitapta ne der? Bu, bir kitaptan ki onlar profesörlere ücretsiz bir kopya gönderirler, işte bu kopyalardan birini açtım, ve oldukça değişik bir şey buldum. Kitap, yaşamı bir döngü olarak gösteriyor. Burada başlangıç noktası yok. Döllenme, döngünün etrafında gelişen olaylardan birisi. Cinsel birleşmenin de özü. Bu öze hiç sahip olmayan cinsel birleşmelerin olduğunu da biliyoruz. Döngü, her bir kromozomun bir kopyası anlamına gelen haploid ile her bir hücrenin her kromozomun iki kopyasına sahip olduğunda oluşan diploidin arasındaki bir anahtardır. Cinsel birleşmeyle ki döngünün bu bir ya da iki kopyası durumundan daima bulunur. Detaylara baktığımızda, bu da yine aynı yeni çıkan kitaptan, çok popüler olan, çok satan yeni çıkan lise biyoloji kitabından. Üç farklı cinsel yaşam döngüsünden bahsediyor. İçinde- ki bir tanesine siz oldukça aşinasınızdır, hayvanlarınki. Ne oluyor,
2 siz birçok hücreli organizmayla başlıyorsunuz, yani kendinizle. Sonra mayoz bölünme geliyor mayoz yani gametlerin 2N den başlaması için ki N kromozom sayısıdırkromozomların bölünmesidir, çiftlerin bölündüğü yerde mayoz adı verilen bir gelişme vardır, ve siz hücreleri her bir kromozomun sadece bir kopyasıyla başlıyorsunuz, bunlara tohum hücreleri veya üreme hücreleri deniyor, ve sonrasında ikinci bir N aldığınız diğer bir tekli hücreyle devam ediyorsunuz ve diploid safhasına geçiyorsunuz. Şimdi yine kromozomların bir ve iki kopyası arasındaki bu döngüye, mayoz ve döllenme olayına dönelim. Şimdi, çoğu hayvanda, tıpkı bizdeki gibi, büyük aşama diploid dir, ancak bu hiç de evrensel bir kural değildir. Şöyle ki, bu, buna başka bir şekilde sahip olan mantar ve bir tür su yosunlardaki aşamadır. Aynı döngüden geçerler ancak buradaki büyük organizma, her bir kromozomun yalnızca bir kopyasının olduğu yer olan haploid safhasıdır, ve bu, buna benzer bir sürü malzemenin olduğu bahçenizde yetişmektedir. Çoğu bitkide ve bazı su yosunlarında, üçüncü bir olasılığınız daha var, ancak bunların her ikisi de çok hücreli organizma. Çok hücreli bir diploid aşaması ve yine çok hücreli bir haploid aşaması ve döngü sürer gider. Ana düşünce bunun bir başlangıç olduğu değildir fakat yaşamın bir döngü olduğudur. Lise ders kitaplarınızda ne yazıyordu bilmiyorum, ancak bu ders kitaplarında korkarak baktığım şeydir. Ders kitaplarını okuyan meslektaşlarım da hep dehşete düşmüşlerdir, bu yüzden bir üniversite, standart bir üniversite ders kitabından daha aşağılara bakmadım. Yine diyorum ki, üremenin tek yöntemi bu değildir, tabii ki birçok eşeysiz üreme yolları vardır. Ne tür şeyler, bunun hiçbiri olmadan eşeysiz olarak çoğalır? Bakteri, maya, ekmeğinizi kabartan maya, biranızı yapan maya, şarabınızı mayalayan maya, ve ayak parmaklarınızın arasındaki mantar da mayadır. Ne tarafından çoğalırlar? Çoğalma yöntemleri nedir? Tomurcuklanma, filizleniyorlar, mitoz. Başka, sabahları yediğiniz bahçenizde yetiştirdiğiniz şey nedir? Çilekler, çilekler nasıl çoğalıyor? Aman Tanrım, sizler doğadan bir habersiniz. Çilekler hiçbirinizin bahçesinde veya terasında çilek yok mu? Biliyor musunuz kimin bir bahçesi var? Öğrenci: onların nasıl yetiştiğini bilmiyorum. Profesör Robert Wyman: ne? Öğrenci: benim var ancak nasıl yetiştiklerini bilmiyorum. Profesör Robert Wyman: o çilekleri bilmiyor onların köksapları vardır, rizom denen sapları vardır, bunlara köksap denir ve bir bitkiniz vardır, o yeterli büyüklüğe geldiğinde ve yeterli enerjisi olduğunda kökü oluşturacak bir sap verirler ve o da bir çilek üretir, sonuçta bu köksap kesilsin kesilmesin önemli değildir. Pek çok, pek çok şey köksaplardan çoğalır ki bu da bir diğer eşeysiz çoğalma şeklidir. Yine, sizin bahçeniz olmadığı için yani dikenler, kuzeydoğudaki felaket, dikenler nasıl yetişir? Köksaplar, bunlar bahçenizin ele geçirilme nedenidir, eğer makasınız yoksa ve çok yayılmışlarsa, bahçeniz dikenler tarafından ele geçirilir; eğreltiotu bunun için daha bir teknik terimdir. Çoğalan birçok şey vardır çimler, pek çok çimen bu şekilde çoğalır.
3 Kendiliğinden üreme, kendiliğinden üreyen kimse tanıyor musunuz? Balıklar, vs. böyledir, balıklar, solucanlar; tüm bu tür şeyler eşeysiz olarak ürerler. Yaşamın anne karnında başlaması, yaşamın herhangi bir başlangıç noktasına sahip olması fikri gerçekten de ders kitaplarındaki gibi değil. Bu fikir, yaşamın bir döngü olduğunu, tekrar ettiğini, organizmaların bu döngünün farklı şekillerini kullandığını ve pek çok organizmanın bunların hiçbir türü olmadan eşeysiz olarak çoğaldıklarını söylüyor. Başlangıç seviyesindeki bir ders kitabından ileri seviyedeki bir ders kitabına geçtiğinizde bu biraz daha ilginçleşir. Birkaç yıl önce, ileri seviyenin eski bir baskısını almıştım, adı Biyoloji 241- Üreme Biyolojisi idi, zannedersem hiçbiriniz bunu okumadınız. Şimdi, bu gerçekten ilginçleşiyor. Bu büyükannenizdeki veya büyükbabanızdaki, fark etmez, başlangıç aşamasındaki bir cenindir. Şuradaki küçücük noktaları görebiliyor musunuz? Belki ışıkları kapatırsak daha iyi görebilirsiniz, neyse sorun değil, inanın bana bu çizginin gösterdiği küçük küçük noktalar var. Bu, sizin büyükannenizin rahminin içi, bu anneniz ya da babanız, sadece annenizin veya babanızın orada oturduğunu anımsayın, ve dışarıda anneniz ve babanız, sadece yemeye gelince düşündüğünüz yumurta kesesinde, burada bir epitel duvar vardır epitelyum, saran bir deri gibi bir takım düz hücreden oluşur çoğunlukla organlar bir epitelyumla çevrelenmiştir. Epitelyumdaki hücrelerin bazıları bir deri hücresinden farklı bir şekilde farklılaşmaya başlarlar ve fırlayıp burada ortada toplanırlar. Daha sonra, gelişme devam ederken, büyükannenizin içindeki, büyükbabanızın değil, anneniz veya babanızın bu hücreleri embriyoya doğru bir tüpün arasından yavaş yavaş ilerler, ve gider oraya otururlar burada, yumurtalığınızın geri kalanında olacak olan hücrelere yerleşmek için gelirler. Üreme hücreleriniz başlar ki bu gelişme biyologları ile üreme biyologlarının tartıştığı şeydir; bu yaşamın başlangıcı düşüncesindedir. Büyükannenizin içindeki annenizin veya babanızın embriyosundadır ve ilerisinde de daha pek çok olay gerçekleşir, kitabın tamamı bu olayları anlatır. Bu olaylar nelerdir? Çoğu ki bunu sayfa 7 de bulabilirsiniz, başlangıçtır, başlangıçta olan şeydir, biz ne zaman üremeye geçeriz? İşte bir sonraki. Cinsel birleşme ve üreme, bu da sayfa 201 de, yani bu iki olay arasında yer alan olaylar için 200 sayfa. Üreme birinci ya da ikinci değildir, ancak üçüncü olaydır, ünite 1 de bile yer alır, amacı diploidin oluşmasıdır, yine haploid diploid döngüsüne geldik. Anlatmama izin verin, üreme esas olay değildir, üremenin yanında, döngüdeki eşit bir adım olarak eşeysiz üreme hareketini içerir. Eşeysiz üreme ile kendiliğinden üreme arasındaki fark: eşeysiz üreme, kromozomların ikiye bölünmesi ve iki katına çıkmasıyla ilgili değildir. Kendiliğinden üremede ise, siz, gerçekte, haploid hücreleriyle, haploid organizmalarıyla başlarsınız, sonra da, başka bir yerden genlere getirmeksizin kromozomları iki katına çıkaran bir yöntem olur. Hücrenin yaptığı şey mitozdur; bu hücrelerin iki katına çıktığı ancak sonrasında bölündükleri yerde gerçekleşen normal bir durumdur. Bu kromozomların iki katına çıktığı bir durumdur, ancak bölünme olmaz, bu yüzden siz haploid aşamasından diploid aşamasına geçersiniz.
4 Şimdi de kendiliğinden bölünmedeyiz açıkçası bunu okuyana kadar ben de bilmiyordum. O tanıtır sperm üremede olgunlaşmamış dişi gametteki pek çok önemli değişikliği teşvik eder, ancak bu onların çoğu için önemli değildir. Dişi bir gamet, elektrik şoku gibi bir sürü tuhaf uyarıcı ile kendiliğinden harekete geçebilir, çeşitli enzimlere veya alkole karşı korumasızdır. Siz çocuklar, büyük bir göreve sahip olduğunuzu düşünün, sadece elektrikli şok cihazlarınızı getirin ve göreceksiniz ki o da hemen aynısını yapacaktır. Onlar sperm her ne yapıyorsa aynısını taklit ederler, ilginç olan şey, embriyodur yani bir insan; bu da bir insan üreme biyolojisinin ders kitabıdır. O ayrılmaya, implantasyona, kalp atışı safhasına geçişe, segmentlerin her birinin ve ön uzuvların gelişim aşamalarına dayanabilir. Ömür boyu hapse mahkum olan kişilere tanınan pek çok haklar gibi bu aşama size bunun bir insan olduğunu gösterir, aslında ne şekilde olursa olsun, herhangi bir müdahale olmaksızın gerçekleşebilir. Sonuçta, bir insanın içinde eşeysiz hayvanlar ve diğer organizmalar vardır, ancak bir insanın içinde, embriyo, fetüs sonuçta ölür, fakat aslında o plasentadaki bir kusurdur, fetüsün kendisindeki değil. Bu oldukça büyüleyicidir. Yine tekrar ediyorum, biyolojinin yaşamla ilgili söylediklerini bir an olsun unutun, biyoloji bunun bir başlangıcı olduğunu söylemiyor ve başlangıç döllenmededir de demiyor. Kendi kendime bu düşünce zincirini başlatarak, bir başlangıç yaptık, üst seviyeye çıktık ve şimdi de araştırmalara geçelim. Şimdi bunların altını çizdim. İşte buradaki araştırma literatürü. Bu, Science dergisi, tüm bilim adamlarının okuduklarından birisi, bunda en son, en mükemmel malzemeler mevcut. Onda bir yayınınız olsun istersiniz, falan filan işte den beri çıkmakta ve konusu da yumurta ve spermin oluşturduğu genetik mirastır (germline). İlk aşamada embriyo hücreleri beden olmak ya da genetik miras olmak arasında bir karara varır. Size büyükannenizin içindeki yumurta kesesini gösterdiğimde, gövde ve vücudun yumurta kesesinde kalan ve yumurta kesesi astarını oluşturan hücreler olduğunu söylemiştim ve bunlar, kanımca yumurtayı hazmeden enzimleri üretirler. Dışarı göç eden şunlar, mikrop hattını oluşturur. Evrim genetik mirasın çok defa bölünmesini istemez çünkü her bölünme bir mutasyon ihtimali getirir. Siz kromozomlarınızı her kopyalamak zorunda olduğunuz durumlarda sıkıntıya girersiniz. Çok çok başlarda, aslında büyükannenizin içinde, genetik miras ayrılır ve onlarca yıl askıda tutulur. Şimdi yine diyorum ki, önemli olan genetik mirasın sürekliliğidir, bu nesillerin devamı için gereklidir, bu her çeşit malzeme demektir ve yine buradadır, her çeşit olay burada gerçekleşir. Bu özel üniteye ki bu sadece bu baskı için özel bir ünitedir, giriş bölümünde geçen üreme bahsi sadece, ilerideki paragrafların birinde geçecektir. Şimdi, benim size göstermek istediğim ve dikkatinizi çekmek istediğim, bilimsel konuşmaların tüm seviyelerinde de yer alan bu tamamen doğru şeyleri sunmaktan kendim oldukça memnundum, yaşam anne karnında başlamaz. Sonra bundan birazcık geri adım attım ve ne dikkatimi çekti? Oradaki işaret ne? İşaret üreme döllenen bir yumurta. Dedim ki, aman Tanrım, bu söylemeye çalıştığım her şeyi yalanlıyor; çünkü bu bir çeşit, tüm bu gelişmedeki en önemli şeyin döllenme olduğu anlamını çıkarmaktır.
5 İlk şoku atlattıktan sonra, ona bakıp diyorum ki, bu bir aldatmaca. Üreme buna benzemez ve biyoloji dersi almış ve bu resimleri görmüş herhangi bir kimse bilir ki, ilk başta çok sayıda sperm vardır, bu şekilde oturan tek bir sperm yoktur, onlardan çok çok fazla sayıda vardır. Döllenmemiş yumurtayı yeşil ve spermi de kırmızı olarak bir araya getirsek çok hoş bir aldatmaca olurdu ve dediğim gibi bu sahte bir resim. Bilim dünyasında bu tür sahtecilikler yapmamalısınız, çünkü o döner dolaşır sizi bulur, bilim adamları bunu yapmadılar ancak bu dergiler bunu yaptı bu kitlelere üretilen bir şey Science tüm dünyada milyonlarca satıyor, bu yüzden onların bir sanat bölümü var. Bilemiyorum şunu görebiliyorsanız eğer, fakat bu resim Getty Images tarafından yapılıyor. Getty büyük Getty Images Görselleri, Kolektif Şirketinden birisi, limited şirket değiller, kolektifler. Bu bilim yazarları tarafından konulmadı, makalede bahsedilmedi, yani onu ciddiye almak zorunda değilsiniz. Ve aslında, bu tür bir malzemeyi elde etmeye çalıştığınızda sadece iki sayfa ileriye baktım işte burada, büyütülmüş hali, bunu daha iyi görebilirsiniz. Çekilmiş tam hali ve buradaki düzlüğü görebilirsiniz, burada bu küçük şey, arkaya giderseniz size buradaki düzlüğü gösteriyorlar ve buradaki küçük şeyi. Onlar size tam gösterdiler istemeyerek, onlar bundan hiç bahsetmezler; onlar size bunu nereden uydurduklarını gösterirler. Onların yaptıkları şey bu görseli almak ve sonra da bir yerlerden kırmızı bir sperm görseli almak, onu üste koymak ve onları şuraya yerleştirmekti. Evet, onun yerleştirilmesiyle ilgili bir şey söyleyecektim ama söylemeyeceğim, tahmin edebilirsiniz. Bu son küçük kısmın hikâyesindeki ahlaki yönü nedir? Saygın bilimsel dergiler bile bilim adına düşünmediklerinde günlük dile geçeceklerdir; bu onların içinde yaşadığı toplumdur. Çoğalmayla ilgili önemli olan şey döllenmedir, bu yaygın olan bir şeydir; bilimsel bir şey değil ancak bilim adamları ve bilimsel dergiler bile bunu beceremeyebilirler. Yaşamın ne zaman başladığı ile ilgili bu tartışmanın tam ifadesi, üreme ile ilgili hiçbir bilimsel anlayış olmadığında, yüzyıllar öncesinden gelen kültürel bir aktarımdır. Düşünmek zorundasınız, yaşam ne zaman başlar? Şu anda konu olduğunu bildiğimiz, yaşamdan yaşama aktarılan bir döngü olarak ona alternatif nedir? Hmm o canlı olmayan bir şeyden gelmek zorunda. Yaşamın canlı olmayan bir şeyden geldiğini düşünürseniz, öyleyse bu soru çok doğal olarak oluşur, sonra siz yaşam ne zaman başlar dersiniz? Yaşamın yaşam olmayan bir şeyden geldiğine inandığınızda buna ne isim verilir? Haydi bunu siz lisede görmüştünüz. Bu bir ölüdür Öğrenci: kendiliğinden oluşan nesil. Profesör Robert Wyman: doğru, kendiliğinden oluşan nesil. Onlar ne zaman hatırlıyor musunuz bunun bir olay olmadığının gösterildiği zamanı? Öğrenci: Pasteur. Profesör Robert Wyman: Pasteur ondaki son adımdı. O aslında daha önce geliyor, ilk kişi Francesco Redi idi önce söylememe izin verin spontan neslin varlığına insanları düşündürten gözlemler nelerdir? Bir tırtıl ve bir güve ele alın. Bir tırtılınız var ve o bir çeşit organizma, etrafta sürünür, kendini bir kozanın içine koyar ve rastgele
6 bir zamanda, çok başlarda ve çok sonlarda değil, ama ortalarda bir zamanda kozayı açarsınız, gördüğünüz şey yapışkan madde. Tırtıl sadece bir tür zarar görmüştür, sadece yapışkan maddeye maruz kalmıştır. Bir süre sonra yeniden bakarsınız ve bu güzeller güzeli kelebek hop dışarı kaçar, bu tırtıla hiç benzemiyor. Bunu yorumlamanın tek mantıklı şekli, gerçekten, tırtılın öldüğü, kendini küçük bir tabuta koyduğu, çürüdüğü ve dağıldığıdır, ancak bu çok besleyicidir ve bu besinin dışında her nasılsa bir şeyler kelebeğe geldi, spontan nesil ve bu, bu konuda inanılan şeydi. Çürümüş eti alırsınız, kurtların üstünde uçuşan sineği, kurtları nereden bulursunuz? Çürük et, çürük yiyecekler, yani siz bir deney yapıyorsunuz, etrafta dolaşıyorsunuz, yolda bir ölü veya bir şeyler buluyorsunuz. Onların gerçekten geri giden arabaları yoktu sonra ama bu 1600, 1700 lerin sonlarında o zamanlarda değişiyor. Onlar ölü bir hayvan alıyorlar ve kurtlanıyor. Bu ne şimdi, etrafta bulduğunuz ölü eti alıp bir kavanoza koyup ağzını kapatabilirsiniz, eğer onu çok da tazeyken öldürmediyseniz hemen kurtlanacaktır ve siz hiçbir kurtun çıkmasına izin vermediniz. Balıklar nereden gelirler? Sığ sulardan, balık tutan pek çok kişi onların çoğunlukla sığ sulardan geldiklerini bilir ve onlar sazlıklarda büyürler yani balıklar sazlıklardan gelirler. Bu çağdan bir eser okuyorsanız -ki bende yok, öyleyse bu konuda azda olsa bir hayal gücüne sahipsiniz, fakat size sulu nefis yiyecekleri anlatan ve yapan pek çok kitap vardır. Kirli bir gömleği etrafa bırakarak ve ağzı kapalı bir kavanoza birkaç buğday tanesi bırakıp 21 gün bekleterek fare yaratılacağının mümkün olduğuna inanılır. Bu bilimsellik bize, kirli bir gömlekten yapıldığında farenin oluşma süresinin 21 gün olduğunu söyler. Bence bazılarınız muhtemelen bu tecrübeyi mezuniyetten önce zaten yaşamıştır. Küçük bir örnekte göreceğimiz gibi, insan hayatının, ölü olan ve bir çeşit pıhtılaşma olayı olan adet dönemi kanından geldiği farz edilir. Bunun neden bahsettiğini size göstereceğim. Bir böcekten bir insana kadar her şeyde, spontan nesil yüzlerce yıldır gözleyebildiğiniz şeyin en açık yorumuydu, ta ki deney teknikleri yönetimi ele alana ve insanlar bunun doğru olmadığını göstermeye başlayana kadar. Bundaki ilk gerçek kırılma, 1668 yılı civarında, kelebekler üzerine çalışan ve bunu da çok itinayla yapan Francesco Redi idi. Onlar daha önceleri neşter kullanmamışlardı ve bu yüzden eğer siz kozayı çok keskin olmayan bir bıçakla ayırırsanız, daha çok lapanız bütün aşamalarda lapanız olur. O bir neşter kullandı, onu kesip ayırdı ve görebileceğiniz şey, başlarda tırtılın içinde kelebeğin oluşum ilkelerini görebileceğinizdir ve böylece tırtılın içindeki gelişimi izleyebilirsiniz. O bu konuda bilim otoritelerine konuşmaya başladığında dünyayı şaşırtmıştı: kelebek çürüyen tırtıldan değil hücrelerden geliyordu onlar öncesinde hücre fikrine sahip değillerdi fakat tırtılın kendi vücudundan geldiğine inanıyorlardı. Daha sonra Spallanzani, liseye gittiği dönemlerde, Spallanzani kahramandı- Redi nin yerine neden oydu bilemiyorum ve o bir sonraki adımı başardı ve bu bir sonraki yüzyıldaydı lerde çalıştı, sonunda Louis Pasteur, bunun aynı zamanda mikroorganizmalar için de doğru olduğunu gösterdi. Bu, Pasteur un tabuta çaktığı son çivi oldu, sadece hayvanlar, bitkiler, hayvan sınıfına giren böcekler değil, aynı zamanda mikroorganizmalar için de
7 1800 lerin sonları canlı her şey için spontan nesil fikrinin kaybolduğu yıllardı. Çok daha erken temelleri atılmış ancak kanıtlanmamış olan aşama omnia exova idi, her şey bir yumurtadan gelir. Bu, nesil için bir çeşit döngünün her zaman var olmasıdır. Yaşamın bir döngü olduğu hiçbir spontan neslin olmadığını 250 yıldır bilmekteyiz ve döngü içerisinde siz bir başlangıca işaret edemezsiniz, yani bu çok zordur o bir şeyin işaretidir her nasılsa kültürün bu döngüye karışmadığı kültürel fikirlerin devamı söz konusudur. Şimdi eğitimli daha fazla insan, bu konuyu detaylarıyla tartıştıklarında, bunun bir döngü olduğunu anlıyorlar ancak üremenin son genetik fetusun son genetik yapısını oluşturduğu fikrine varıyorlar ve böylece yasal olarak buna başlangıç noktası olarak işaret edebilir, böyle diyebiliriz. Tabii ki bu doğru değil. Çünkü en ince detayını biliyoruz. İstemiyorum bu bir üreme biyolojisi dersi değil ancak bir yerlerde, ben (projeksiyon aletiyle meşgul oluyor) aslında zaman geldiğinde ben bununla ilgili olarak daha sonra konuşacağım. Bu neden yavaş çalışıyor bilmiyorum. Döllenme esnasında yumurtanın çekirdeği hala diploiddir. Döllenmeden hemen sonra ve az biraz sonra olur, dişi çekirdek son bölünmesine girer ve hangi kromozomların embriyoya dâhil olacağı hangilerinin dâhil olmayacağı tesadüftür. Eğer siz üremeyi yine sperm girişi olarak tanımlarsanız, son genetik yapının oluşmasında son adımlardan birisi adımın bir bölümü döllenmeden sonra gerçekleşir. Ve sonra olsa bile, dişinin iki X i vardır, fakat her bir hücrede tek bir tane X aktif olacaktır. Yine, bir sonraki aşamada ki bu çok hücreli bölünme zaten olmuştur, her bir hücrede X lerden birisinin aktifliği biter, temel olarak buruşur ve atılır gider. Son genetik yapı, üremeden sonraki iyi bir zaman dilimine kadar oluşmaz. Biz bunu Calico kedilerinde görebiliyoruz. Calico kedilerinin böyle büyükçe siyah ve turuncu lekeleri olur. Bizim saçımızda bundan yoktur, saçımız, aklar düşene kadar genelde tek renk olur, ancak Calico kedilerinde, görüyorsunuz, gelişim belli bir noktadadır ve siz lekeleri sayabilirsiniz yani bu kaç hücreden geliyor anlayabilirsiniz, bir hücrede iki takım gen olacaktır. Birisi melanin yapmak için melanin genini alacak ve onu siyah yapacaktır, birisi bunu kaçıracak ve turuncu leke yapacaktır, bu hücrede turuncu için gen kapanır ve böylece siyah bir lekeniz olur --- turuncuya sahip olan koromozom tüm kromozom kapatılır ve sizin siyah bir lekeniz olur ve bunda, melanin için gen kapandı ve sizin turuncu bir lekeniz oldu. Lekelerin sayısı, bu gelişme hangi hücrede gerçekleştiğini size söyler çünkü bu lekelerin her biri, olgunlaşmış bir embriyodaki tek bir hücrenin torunlarıdır. Döllenmeden sonra gerçekleşen genetik şeylerin sayısı oldukça önemli miktardadır. Gelişme hakkında eğitimli insanların inandıkları orta dereceli sofistike şeyler ve bunun ne zaman başladığıyla ilgili bilgiler tamamen yanlıştır. Yaşamın ne zaman başladığı sorusuna verilecek tek bilimsel yanıt, peki ne söyleyebilirsiniz? 4 milyar yıl önce, deniz kenarında veya onun gibi bir yerde biraz balçığın içinde ilk hücre oluştuğunda, yaşam başladı ve o zamandan beri hücreler bölünmeyle çoğalıyor. Bir anlamda, vücudunuzdaki her hücre, bir önceki hücrenin bölünmesi sonucu olduğu için, bir anlamda sizin vücudunuz 4 milyar yıldır canlı demek oluyor. Geçmişte bundan hiçbir şey, hiçbir zaman yok olmamıştır.
8 Eğer ben bunu mevzu bahis edersem gelişmeyle ilgili gerçekten çok daha ilginç şeyler olur. Oradaki gelişme, çok çok şüpheli bir iştir, yani bu üreme hücreleridir. Bu bir dişidedir ancak dişi hakkında söylediğim her şey bir erkekte gerçekleşmektedir. Anne karnından bu yana olan şey, araştırmacıların sayabildiği üreme hücrelerinin sayısıdır ve onlar 7 milyon üreme hücresine kadar çıktılar. Yine, doğumdan önce, onlar ölmeye başlarlar. Örneğin, bir kadında, sınıfın çoğunluğu bayan, siz bu potansiyel yumurta sayısıyla doğuyorsunuz üzgünüm bu kadar çok yumurta ürettiniz, sonra onların çoğu ölüp gidiyor, ve gebelik devam ederken onların çoğu doğumda ölüyor, sonra da onlar ölmeye devam ediyor ve siz seksüel olgunluğa erişene kadar çok çok azı geriye kalıyor. Biz bunun sizin sahip olacağınız tüm yumurtalar olduğuna ve spermlere de, tamamen aynı olmayan, benzer şeyler olduğuna inanırdık ve belki de hala da inanıyoruz. Son zamanlarda yapılan bir araştırma, temelde bu yumurta hücrelerini üreten hücre çeşidi olan ve etrafta dolanıp duran birtakım kök hücrelerin var olduğunu gösteriyor. Öyleyse, demek ki, sizin yapabildiğiniz bu dönemin arkasından dişiler daha çok yumurta yapabiliyor. Yapay üreme için, yapay üreme klinikleri, şimdi bu gerçekten oldukça taze bir araştırma alanı. Bu kök hücreleri bulabilir miyiz? Kısır olan kadınlara sonradan yumurta hücreleri yaptırabilir miyiz? Bu, potansiyelde bir dizi gerçek düşüş demektir. Siz 7 milyon potansiyel yumurta ile başlarsınız ama yaşamınız boyunca 400 kadar yumurta oluşturacaksınız. Bu yumurtlamanın neye benzediğidir. Bu bir yumurtalık, uygun bir şey ve bu da yumurta (bir folikül) dışarı çıkıyor ve bu delikanlı ki tahminimce bu doktor, yumurtayı çıkarmaya çalışıyor, çünkü o, ya deney amaçlı ya da tüp bebek yöntemi için birisine yumurtayı çıkarıyor, bu tüp bebek prosedürü için de onlar yumurtayı alıp enjekte edebiliyorlar, dışarı ortamda üretiyor, dişiye tekrar geri enjekte ediyorlar ve tüm bu harika şeylerin hepsi gerçekleşebiliyor. Burada, döllenmeden sonra, bu ayıklama işlemi çok yoğun bir şekilde devam eder. Pek çok genetik ölüm var. Şimdi siz üreme olayınıza sahipsiniz, genetik yapıyı oluşturmanın ilk hareketleri gerçekleşti ve onlar çoğunlukla çalışmazlar. O bunu üremeden sonra dışarı atar, sonraki birkaç hafta içinde konseptüslerin (döllenmeden doğuma kadar gelişen yapıların) % 80 kadarı ölür. Bu, oldukça dikkat çekici bir olaydır. Buna hamilelik israfı deniyor ve insanlarda bundan diğer hayvanlardan daha fazlası var ve biz bunun sebebini anlamıyoruz. Bütün memeliler bu aynı gelişmeye sahiptir ancak bu insanlarda oldukça uç bir nokta ve hiçbir şey yok fakat bunun neden olduğuna dair teoriler var. Bu genelde genetik bir ölüm, bu yüzden ben size bir diploid hücresiyle başladığınızı, yumurta kesesinden dışarı ilerleyen üreme hücresini ve bunun her bir kromozomun iki kopyasına sahip olduğunu anlattım. Açılmış kromozom korkunç büyük bir şeydir, ve o kendi kendini sarıp sarmalamak zorundadır, çift olmak zorundadır, onlar 26 çiftin hepsi çift olmak ve daha sonra onlar güzelce bölünmek zorundadır. Neyse bu, genelde işlemeyen çok karmaşık bir işlem. Sonuna geldiğiniz şey, her bir şekle giren bir kopya yerine, bu diyelim ki yumurtada iki kopyaya sahipsiniz, ya da bu sperme sahipsiniz, diğerinde hiçbir kopyanız yok. Olaylar devam ederken, eğer bu noktada iki kopyanız varsa, ve bir sperm tarafından döllenildiyse, sizin üç kopyanız oluyor ve bu hemen her kromozom için öldürücü
9 oluyor, eğer hiçbir kopyanız yoksa ve bir sperm tarafından döllenilmediyse, bir kopyanız oluyor ve bu da hemen her kromozom için ölümcül oluyor. Ölümcüllüğün olmadığı tek kromozom, sanıyorum 23 tü (düzeltiyorum 21), Down sendromu kromozomu. Bunun üç kopyasıyla birlikte hayatta kalabilirsiniz ve bu Down Sendromudur. Down sendromu sıklığını bilirsiniz, neredeyse binde bir (800 de 1). Her Triplo için, ki buna Triplo deniyor çünkü bu kromozomun üç kopyasına sahipsiniz, bir anlamsızlık vardır, hiçbir kopyanız yoktur. Spermden sadece bir tane alırsınız. Bu soruna sahip olan eğer spermse, (sadece) birini yumurtadan alırsınız. Bu ölür ve (anormalliklerle birlikte) her diğer kromozom da ölür. Biraz yaşama şansının olduğu yerde ise bir diğer kromozom vardır. Down sendromu sıklığını alın, bu anlamsızlıktaki, kromozom için onu ikiyle çarpın. Sonra 46 kromozoma kadar ki burada 23 çift kromozom vardır üçle çarpın, şimdi sizin elinizde bu gelişmeden doğan, kromozom ayrılmaması anlamına gelen ve döllenmiş dişi yumurta hücresinin ölüm oranı olarak karşımıza çıkan bir rakam vardır. Öyleyse hiç içine giremeyeceğim çok sayıda diğer genetik sorunlar de vardır. Deneysel olarak gözlemlenilmiş, tecrübeyle kanıtlanmış olan şey, gerçek rakamın % 78 olduğudur. Ben % 80 diyorum ancak eğer makaleyi okursanız, konseptüsün % 78 inin genetik ölümden çok daha hızlı bir şekilde öldüğünü görürsünüz. Anne hamile olduğunu bile bilmiyordur çünkü ilk iki haftada henüz bir şey bilemez. Âdeti azıcık gecikebilir, belki hiç gecikmeyebilir de. Gerçekten ilginç yasal ve dini komplikasyonları görüyorsunuz. Öyleyse, burada, bana daha sonra sorabileceğiniz eğer bilmek isterseniz biraz da teoloji ortaya çıkıyor, ancak standart Hıristiyanlar dirilişin vücut içerisinde olduğuna inanmak zorundadırlar. İçinde öldüğünüz tamamen aynı duruma geri dönersiniz. Eğer % 80 i buna inanıyorsanız buna yaşamın anne karnında başladığını, bunun döllenmiş yumurta anlamına geldiğini ekliyorsanız, yani embriyoların % 80 i cennette dirilmiş bedenlerin %80 i bir deney tüpünde olacak demektir, onlar sadece birkaç hücre büyüklüğündedir. Yani o çok ciddi anlamda dini karışıklıkların içine girmiştir. O yasal karışıklıkların içine de girer; cümlenin ne olduğunu tam olarak hatırlayamıyorum. Bir kadın yol kenarına çekildi, yani bu cümle o bir otoyolda ve emniyet şeridindeydi, orada arabanın içinde en az iki kişi olmak zorundasınız. O polis tarafından kenara çekildi çünkü arabada sadece o vardı, polis ona bir ceza yazmaya başladı. Kadın, Hayır, hayır ben hamileyim, yani bu arabada ikimiz varız, ve bu ciddi bir mahkemelik durum haline geldi. Eğer birisi yasal olarak bir embriyo ya da fetüsün anne karnına düştüğü andan itibaren bir kişi olduğuna karar veriyorsa, kadının bebek taşımadığı ve araba sürdüğü her seferde, polisler yanlarında hamilelik testi taşımak ve bunu test etmek zorunda kalacaklardır. Şimdi sonuç aslında sonuç değil ama bu konuda bir diğer nokta hamile kalmanın yuvarlak olarak ne kadar sürdüğünü bilen var mı? 5 ay. Bu benim size söylediğim herhangi bir şeyle birleşiyor mu? Eğer konseptüslerin % 80 i ölüyorsa, bu 5 te 4 ünün çıkması demektir. Eğer hamilelik 5 ayda oluyorsa, diğer 4 ayda ne oluyor? Öyleyse bu 4 ay sizin ortalama olarak hamile olmadığınız süre demektir. Bu kanıtlanmasa da, rakamlar ortaya koyuyor ki gerçekten başka mantıklı bir açıklama olamaz. Bir kadın korunmadan düzenli seks yaptığında, hamile kalmaya çalışsın çalışmasın, her ay hamile kalır, fakat 5 ayın 4 ünde fetüs --- konseptus
10 erkenden ölür fetüs erkenden ölür ve kadın bunun hakkında bilmesi gerekenleri bile bilmez. Sonra ortalama olarak 5inci ayda, bir fetüs dışarı atılır. Yine, yasal anlamda ve dini anlamda, eğer birisi yaşamın anne karnında başladığına inanıyorsa ve bir kadın seks yapıyorsa, bu her ay bir insanoğlunun öldüğü anlamına gelir. Ortada bir ölüm sertifikası olmalıdır. Adli soruşturmanın da olması gerekebilir, fetüs neden öldü, anne alkol aldı mı ya da fetüsün ölmesine sebep olan bir şey yaptı mı? Bu tam insanoğlunun ölümünden o mu sorumlu? Dinen elinizde bir ceset var olurdu, bir anıt kütle; ölümle alakalı her dini şeyi yapmak zorunda olurdunuz. Genel olarak kabul görmeyen bu gerçek, konseptüsün % 80 inin genetik olarak ölmesi gerçeği, yaşamın anne karnında başlaması fikriyle kuşkulu bir şekilde birleşir. Üremenin tesadüflüğü hakkında konuşacağız. Gördük ki, başlanılan tüm bu yumurtaların içinden, siz doğmadan önce pek çoğu ölüyor ve sonra üreme aşamasına gelenlerden bile çoğu üreyemiyor çünkü pek çok insan her zaman seks yapmıyor. Siz 400 e sahip değilsiniz yani yumurtladığınızda 400 yumurtanız yok ve seks yaşamınız nasıl olursa olsun, bunlardan çok küçük bir oranı üreyecek, yani ortada büyük bir ölüm olayı var. Döllenenlerden % 80 i ölür, ve tabii ki siz bu dersten sonra artık farkındasınızdır, tıbbın en modern zamanlarına kadar doğan çocuklar içinde, üçte bir gibi bir oranda, çocuk veya bebek ölüyordu, bu yüzden bu çok çok tesadüfi bir prosedürdür ve tüm aşamalarda eleme olayı gerçekleşir. Tamam, şimdi sizi olayın başına yaşamın bir döngü olduğu fikrine götürüyorum ve bu elbette bu olaya bakmak için tek bilimsel yoldur. Döngü ne zaman başlar? Siz bile böyle bir şey söyleyebilir misiniz? Bazen döngüye keyfi bir başlangıç koymak gereklidir. En yaygın döngülerden birisi mevsimlerdir, senedir. Sene bir döngüdür, ısınır ve sonra soğur, farklı kültürler yıla başlamak için farklı zaman seçerler. Bizim kültürümüzde, ocak ayının 1 idir, peki neden ocak 1? Güneşin en düşük noktası olan kış gün dönümüne yakındır, daha sonra 22 Aralık ta güneş yükselmeye başlar. Bir de takvimler çok iyi değildi ve işlerini çok da doğru yapmıyorlardı, Noel ve Yılbaşlarının, ve 22 Aralık ya da 21 inin aynı gün olması gerekir, ancak takvimler bunu yapacak kadar iyi değildiler. Romalılar bunu 15 Martta yaparlardı, o günlerde öldürülen Julius Caesar ı hatırlarsınız, onun hikayesini daha yeni okudum. Onlar takvimlerini pek çok kez değiştirdiler fakat dönemlerinin çoğunda o 15 Mart anlamına gelen Ides of March idi. Çinlilerin Yılbaşı zamanı Şubat ayındadır; onlar ay takvimi kullanırlar bu yüzden o çok az devreder. Yahudi Yılbaşısı Eylül ayındadır ve çok az devretsin diye yine bir ay takvimidir. Her kültür yılın başlangıcını oluştururken onu nasıl istiyorlarsa öyle karar verirler. Bu gelenekseldir, bilimsel bir durum değildir ve kültür her neye karar verirse odur. Benzer olarak, yaşam ne zaman başlar? Farklı kültürler yaşam döngüsü için farklı başlangıç noktalarına karar vermişlerdir. Yaygın olanlardan bir tanesi yaşamın sadece bebek ölüm oranının en kötü olduğu dönemin arkasından başlamasıdır. Birisini bir birey olarak düşünmek istememenizin pek çok duygusal ekonomik yasal nedenleri vardır, ta ki onlar siz bebeğin canlı kalacağından bir nebze emin olana kadar.