www.isaretatesi.com
Rabindranath Tagore
GİTANJALİ
Çeviren: Aytek Sever
RABİNDRANATH TAGORE
Rabindranath Tagore (1861-1941), Kalküta’da doğdu. Brahman bir ailedendi; dedesi
ve babası Brahma-Samaç adlı dinî ve sosyal reform hareketinin ileri gelen
temsilcilerindendi. Genç yaşta çokyönlü bir eğitim alan Tagore, Doğu ve Batı
edebiyat ve düşüncesinin çeşitli kaynaklarıyla tanıştı, hem entelektüel hem manevi
anlamda yoğun ve derin bir havayı soluyarak yetişti. Başta şiir, tiyatro oyunu,
roman, hikâye ve deneme olmak üzere edebiyatın hemen her türünde örnekler
verdi; bir müzisyen olarak çok sayıda şiirini şarkı olarak besteledi; resimle uğraştı,
sergiler açtı. Kendi şiirlerinden yaptığı İngilizce çeviriler sayesinde dünyada
tanındı; saygın bir Hint-İngiliz şairi olarak kendine yer edindi; 1913’te Nobel
Edebiyat Ödülü’nü kazandı. Dünyanın çeşitli bölgelerine geziler yapan Tagore
geniş bir yelpazeden pek çok entelektüel ile tanıştı; aralarında W. B. Yeats, Ezra
Pound, André Gide, Gabriela Mistral, Juan Ramón Jiménez, Anna Ahmatova, Pablo
Neruda’nın da olduğu çok sayıda edebiyatçıyı etkiledi. Başlıca yapıtları arasında
Gora (1910), Gitanjali (1912), Bahçıvan (1913), Sadhana (1913), Kabir’in Şarkıları (1915),
Meyve Hasadı (1916), Yuva ve Dünya (1916), Firari (1921) sayılabilir.
AYTEK SEVER
Şair, çevirmen. 1981 yılında Bursa’da doğdu. Üniversite ve yüksek lisans öğrenimini
Boğaziçi Üniversitesi ve ODTÜ’de tamamladı. E-kitap halinde yayımlayacağı, çeşitli
alt kitaplardan oluşan Hiperbor, Siòn, Moto Perpetuo, Anka adlı şiir toplamlarının yanı
sıra, yayımlanmış veya e-kitap halinde yayımlanacak olan Emerson (Yaşamın
İdaresi), Thoreau (Doğa ve Yürüyüş Üzerine Seçme Denemeler), Whitman (Ben, Jack
Engle; Benliğimin Şarkısı), Kandinsky (Sesler), Tagore (Firari; Gitanjali; Meyve Hasadı),
D. H. Lawrence (İnsanlar ve Öteki Yaratıklar) çevirileri vardır.
Rabindranath Tagore
GİTANJALİ
Çeviren: Aytek Sever
Gitanjali
Rabindranath Tagore
Özgün adı:
Gitanjali: Song Offerings (1912)
Çeviren ve Yayına Hazırlayan:
Aytek Sever
Kapak Resmi:
‘Rabindranath Tagore’
Sir William Rothenstein, 1912
1. Baskı:
Kırmızı Yayınları, 2010
Yeniden Hazırlanmış 2. Baskı:
© İşaret Ateşi, Mart 2018
E-kitap olarak www.isaretatesi.com sitesinde yayımlanmıştır. Her
hakkı saklıdır. Eserin tamamı veya bölümleri hiçbir yolla basılamaz,
kopyalanamaz, eser sahibinin izni olmadan başka bir mecra veya internet
sitesi üzerinden yayımlanamaz. Alıntılar için lütfen kaynak gösteriniz.
www.isaretatesi.com
email@example.com
İÇİNDEKİLER
Yazar Hakkında Bilgi ………………………… 9
Çevirmenin Notu ……………………………. 17
Önsöz – W. B. Yeats ..………………………... 19
GİTANJALİ ………………………………….. 29
www.isaretatesi.com
YAZAR HAKKINDA BİLGİ
Rabindranath Tagore (1861-1941). Hintli şair, mistik, düşünür,
romancı, denemeci, oyun yazarı, müzisyen, ressam, eğitim
reformcusu. Varlıklı ve nüfuzlu bir Brahman ailenin on
dördüncü ve en küçük çocuğu olarak Kalküta’da dünyaya
geldi. Dedesi Dvarkanath ve babası Debendranath Tagore,
Ram Mohan Roy’un kurduğu, tüm inançlara, dinlere,
milletlere, renklere, kastlara kapılarını açmış, Hinduizm,
Hristiyanlık ve İslam’ın çeşitli yanlarını bir araya getiren
önemli bir dinî ve sosyal reform hareketi olan Brahma-Samaç
okulunun ileri gelenlerindendiler; Rabindranath Tagore da
böyle bir etki altında yetişti.
Özel bir öğrenim gördü; hem Doğu hem Batı kültürünü
tanıdı; küçük yaşta Hindistan içinde geziler yapma fırsatı
buldu; Hint düşünüşü, tarih, edebiyat, sanat, çağdaş bilim,
Sanskritçe ve yabancı diller konularında donanım kazandı;
Upanishadlar’ın mistik anlayışını benimsedi; Hint klasik
şiirinin Kalidasa, Kabir, Vidyapati gibi şairlerini, Vaishnava
şairlerini okudu; çok genç yaşta şiir yazmaya başladı. Küçük
9
www.isaretatesi.com
“Rabi” ilk şiirini yazdığında 8 yaşındaydı, ilk kitabı
yayımlandığında ise 17 yaşında. Hukuk öğrenimi görmek
üzere 1879’da Londra’ya gittiyse de yarım bırakarak bir yıl
sonra ülkesine döndü. 1883’te Mrinalini Devi ile evlendi, eşiyle
beş çocukları oldu.
Bengalce, bazen de Sanskritçeleşmiş bir Bengal lehçesiyle
yazan Tagore, 1890’da ailesinin sahip olduğu topraklarla
ilgilenmek üzere Doğu Bengal’e (bugünkü Bangladeş) giderek
bir süre orada kaldı. Bu dönemde yerel köy kültüründen
beslendi, kendisinde önemli etki bırakacak olan Baul
şarkıcılarını tanıdı. 1891-1900 yılları arasında üretken bir
dönem yaşadı, toplamda yedi cilt tutan şiirler ve pek çok kısa
hikâye yazdı, dergiler çıkardı.
1901’de Batı Bengal’e dönerek Santiniketan’da, ailesinin
sahip olduğu topraklarda Patha Bhavana adını verdiği
deneysel okulu kurdu; burada bahçeler ve ağaç korulukları
arasındaki doğal ortamda Upanishadlar’a dayalı, Doğu’nun ve
Batı’nın bilgisini kaynaştırmaya çalışan yenilikçi bir eğitim
anlayışını yerleştirmeye çalıştı. Bu okul, daha sonra 1918
yılında genişletilerek Vişva-Bharati adıyla özgün bir üniversite
halini aldı. “Vişva-Bharati, zengin akıl mirası tüm insanlığın
hizmetinde olan Hindistan’ı temsil etmektedir; Vişva-Bharati,
Hindistan’ın kendi kültürünün en iyi ürünlerini başkalarına
sunma sorumluluğunu ve onlardan en iyi ürünlerini kabul
etme hakkını tanımaktadır,” diye söz etmekteydi Tagore,
okulundan.
10
www.isaretatesi.com
Rabindranath Tagore, ellili yaşlarına gelene kadar
yalnızca Hindistan içinde, hatta ağırlıklı olarak Hindistan’ın
Bengalce konuşulan bölgelerinde tanınıyor, Hindistan dışında
ise hiç bilinmiyordu. Ancak 1912 yılında yaptığı İngiltere
seyahati onun için çok şeyi değiştirdi. O güne dek hep
Bengalce yazmış olan Tagore, yolculuğu sırasında şiirlerinden
İngilizce’ye çeviriler yapmaya başladı. Çevrilmiş şiirler,
İngiltere’ye vardığında önce ressam arkadaşı William
Rothenstein’e, onun aracılığıyla da William Butler Yeats ve
Ezra Pound’a ulaştı. Bir yıl sonra, önsözünü Yeats’in yazdığı
Gitanjali yayımlandı. Tagore’un şiiri kısa sürede önce
Londra’da, ardından da tüm dünyada büyük ses getirdi ve
çeşitli edebiyat çevrelerinde etki yarattı: Daha evvel hiç kimse
İngiliz dilinde bu tonda bir söyleyiş duymamıştı. Kısa süre
sonra Tagore, bu onura layık görülen ilk Asyalı olarak 1913 yılı
Nobel Edebiyat Ödülü’ne layık görüldü.
Tagore, kısa sürede elde ettiği ünle, Avrupa’da pek çok
önemli kişiyle temas kurdu, çeşitli çevrelere fikirlerini aktarma
şansı buldu, dünyanın çeşitli yerlerinde konferanslar verdi.
Hem yeni şiirler, kısa hikâyeler, tiyatro oyunları, roman ve
denemeler yazarak, hem de yazdıklarından İngilizce’ye
çeviriler yaparak yaratıcı dehasını ortaya koyduğu bu üretken
döneminde, bir yandan da beş kıtada otuzdan fazla ülkeyi
ziyaret etti. ABD’de, Japonya’da, Çin’de, Güneydoğu Asya’da,
çeşitli Latin Amerika ülkelerinde, İtalya, Danimarka, İsviçre,
Almanya, Çekoslovakya gibi Avrupa ülkelerinde, SSCB, İran,
Irak ve Seylan’da bulundu. Henri Bergson, Albert Einstein,
Robert Frost, Thomas Mann, Bernard Shaw, H. G. Wells,
11
www.isaretatesi.com
Romain Rolland, Saint-John Perse gibi önde gelen isimlerle
tanıştı.
Yaptığı tüm bu geziler ve kurduğu dostluklar aracılığıyla
Tagore, Doğu ve Batı’nın birliği ülküsünü yaymaya çabaladı;
Santiniketan’daki okulu için dünyanın çeşitli yerlerinden
destek topladı; uluslararası işbirliği ve dostluğu
güçlendirmeye çalıştı; Avrupa emperyalizmini eleştirdi;
milliyetçiliğin tehlikelerine işaret etti. Onun yücelttiği, ruhani
değerler ve Doğu ve Batı adına çokseslilik, karşılıklı anlayış,
hoşgörü ve “bilinç birliği” üzerine kurulu yeni bir “dünya
kültürü” fikriydi.
Kendi ülkesi içinde de, kendi tarzından ödün
vermeyerek, siyasi anlamda etkin bir rol üstlenen Tagore,
Mohandas Gandhi’nin yakın bir dostu ve destekçisiydi.
Hindistan’ın tam bağımsızlığını sonuna dek savunuyordu.
Bununla beraber siyasete hiçbir zaman doğrudan dâhil olmadı,
ağırlıklı olarak reformcu fikirleriyle ve zaman zaman coşkulu
özgürlük şarkılarıyla etkisini hissettirdi. Ailesinin sahip
olduğu geniş arazileri de yönetmiş olmanın tecrübesiyle insan
hakları, eğitim, kültür, tarımsal ve sosyal reformlar konularına
eğildi. Gandhi ile sosyal konularda, özellikle toplumda
yerleşik olan kast bilinci ve dışlanmış alt tabakanın gördüğü
muameleye karşı çıkış hususunda görüş birliği içindeydi.
Ancak siyaseten Gandhi ile anlaşamadığı noktalar da oldu;
Tagore özellikle milliyetçilik ve militarizmin tehlikelerine
dikkat çekiyor, bununla ilintili olarak zaman zaman
Gandhi’nin kimi yöntemlerini eleştirmekten geri durmuyordu.
12
www.isaretatesi.com
Hindistan’daki emperyalist İngiliz uygulamalarının ülke
içindeki tüm olumsuzlukların temel nedeni değil, ülkenin
içinde bulunduğu sosyal sayrılık durumunun bir sonucu
olduğu düşüncesiyle, Hindistan için tam anlamıyla bir
dirilişin, köylerin gerçekleştirilecek bir tarım ve eğitim reformu
sayesinde kabuğunu kırması ve “bilginin canlanması” yoluyla
mümkün olacağını savundu. Bu yönde, Vişva-Bharati’nin yanı
sıra Şriniketan adını verdiği bir enstitü de kurarak çaba
harcadı; bu projeleri için dünyanın çeşitli bölgelerindeki
akademisyenlerden, bağışçılardan, çeşitli siyasi aktörlerden
destek gördü. Tagore, Hindistan adına tam bir bağımsızlık için
izlenmesi gereken yolun ve kullanılacak yöntemlerin, bütünsel
bir kültürel uyanış vizyonu çerçevesinde ortaya konup
uygulanması gerektiğini düşünüyordu. Hindistan içinde kendi
fikirlerine yeterli ideolojik destek bulmakta zorlandığı ve
Hindu-Müslüman ayrımına doğru giden tehlikeli tırmanışı
sezdiği zaman ise kenara çekilmeyi tercih etti.
Tagore, 1930’lu yıllara doğru, yani yetmişli yaşlarına
gelmişken, resimle de uğraşmaya başladı; kendine özgü bir
tarz geliştirdi. Resimleri Paris, Birmingham, Berlin, Moskova
ve Avrupa’nın çeşitli kentlerinde sergilendi. Bu arada,
yaşamının son dönemine girerken, çeşitli edebî türlerde bolca
eser vermeye devam etti.
Hayli trajik bir şekilde, yaşarken kendisinden evvel
eşinin, çocuklarının ve tüm aile fertlerinin ölümüne ve
Bengal’in düşüşüne tanık olan Tagore’un, seksen yaşına
yaklaşırken sağlığı kötüleşti. Ancak uzun süren hastalık
13
www.isaretatesi.com
dönemleri ve kronik ağrılarla mücadele ettiği bu dönemde
üretkenliğinde bir gerileme olmadı, en derinlikli ve aydınlık
şiirlerinden bazılarını bu dönemde yazdı. Yaşamı üzerine
yazdığı ikinci otobiyografiyi tamamladıktan birkaç ay sonra ve
son şiirini dikte ettirdikten dakikalar sonra 7 Ağustos 1941’de
bu dünyaya veda ederek sonsuzluğa göçtü.
Yaşamı süresince sayısız yapıt ortaya koyan Tagore,
öncelikle bir şairdi. Şiirlerini Bengalce yazdı; bununla beraber
çok iyi hâkim olduğu İngilizce’ye kendi şiirlerinin büyüleyici
çevirilerini yaptığı için bir Hint-İngiliz şairi olarak da kabul
edilir.
Yapıtlarının devasa hacmi, daha ilk bakışta bu ölümsüz
edebiyat ve düşünce insanı hakkında çok şey anlatmaktadır.
Şaşılacak bir üretkenlikle ortaya koyduğu ciltler dolusu şiir,
kısa hikâye, roman, kısa ve uzun tiyatro oyunları, gezi
günlükleri, iki otobiyografi çalışması, felsefe, din, eğitim ve
sosyal konulardaki denemeleri ve Santiniketan okulu
öğrencileri için yazdığı ders kitapları bugün bile hâlâ eksiksiz
olarak bir araya toplanmamıştır. Tüm bunların yanı sıra,
Tagore, bir şair olduğu kadar bir müzisyendir de: Onun pek
çok şiiri, aslen müziğinden ayrılmaması gereken şarkı
sözleridir; bu anlamda o, “Rabindrasancit” üslubunda üç bine
yakın şarkı bestelemiştir. Bunlar bugün Bengal bölgesinde tüm
evlerde söylenen halk türkülerine dönüşmüştür. Dahası,
Hindistan ve Bangladeş ulusal marşları da aslında Tagore’un
şarkılarıdır.
14
www.isaretatesi.com
Hint edebiyatını modern çağda yeniden canlandıran isim,
hatta bazen, gelmiş geçmiş en büyük Hint şairi olarak
nitelendirilen Tagore, ülkesinin ve muazzam Hint kültür
mirasının büyük bir temsilcisi olduğu gibi aynı zamanda
eksiksiz bir “dünya vatandaşı”, bir dünya aydınıdır. Kendinde
hem Doğu hem de Batı bilincinin rengini taşıyan, Doğu ve Batı
düşüncesini “insan olma bilinci” olarak kendisinde
sentezleyen, eski çağların bilgisiyle modern çağların bilgisi
arasında bilinç köprüleri kuran bir “yeniden doğuş” insanıdır.
Tagore’un etkilediği, bazıları Tagore çevirileri de yapmış
olan edebiyatçılar arasında W. B. Yeats, Romain Rolland, Ezra
Pound, André Gide, Gabriela Mistral, Victoria Ocampo, José
Ortega y Gasset, Juan Ramón Jiménez, Zenobia Camprubi,
Yasunari Kawabata, Anna Ahmatova, Octavio Paz, Pablo
Neruda, Boris Pasternak’ın adı sayılabilir.
Tagore’un yapıtlarının başlıcaları: Manasi (1890), Altın
Kayık (Sonar Tari-1894), Gitanjali (1910), Şarkılar Çelengi
(Gitimalya-1914), Turnaların Uçuşu (Balaka-1916) adlı şiir
kitapları; Valmiki’nin Dehası (Valmiki Pratibha-1881), Adak
(Visarjan-1890), Karanlık Sarayın Kralı (Raja-1910), Postane (Dak
Ghar-1912), Yerli Yerinde (Achalayatan-1912), Çağlayan
(Muktadhara-1922), Kızıl Zakkumlar (Raktakaravi-1926) adlı
oyunlar; Harap Yuva (Nastanirh-1901), Gora (1910), Yuva ve
Dünya (Ghare Baire-1916), Aykırılar (Yogayog-1929) adlı
romanlar; Anılarım (1912) ve Çocukluk Günlerim (1940) adlı
otobiyografiler. Tagore’un İngilizce’ye bizzat çevirdiği, çoğu
derleme niteliğindeki yapıtları ise şunlardır: Gitanjali (1912),
15
www.isaretatesi.com
Bahçıvan (The Gardener-1913), Yeni Ay (The Crescent Moon-1913),
Sadhana (1913), Chitra (1914), Kabir’in Şarkıları (Songs of Kabir-
1915), Avare Kuşlar (Stray Birds-1916), Meyve Hasadı (Fruit-
Gathering-1916), Aç Taşlar (The Hungry Stones-1916), Firari (The
Fugitive-1921), Yaratıcı Birlik (Creative Unity-1922).
Aytek Sever
16
www.isaretatesi.com
ESERİN İKİNCİ BASIMI İÇİN ÇEVİRMENİN NOTU
Bundan iki yıl kadar önce, 2009-2010 yıllarında yayımlanmış
Tagore çevirilerimin –Firari ve Gitanjali– ikinci baskılarını
hazırlamaya karar verdiğimde, her iki çeviriden de memnun
olmadığımdan, bunları baştan sona yeniden ele almayı
düşünmüştüm. Gitanjali’nin piyasada mevcut başka çevirileri
de vardı, dolayısıyla bunları da incelemem en doğrusu
olacaktı. Fakat yaptığım çalışmalar sırasında, hangi önemli
yayınevinin hangi prestijli dizisinden çıkmış olursa olsun
Gitanjali’nin tüm Türkçe çevirilerinin hayli sorunlu olduğunu,
özellikle de orijinal metinle kıyaslanınca sorunların
katmerlendiğini gördüm. Ne yazık ki, Tagore’un ilk bakışta
basitmiş gibi görünen İngilizcesine aldanıp şiirlerini çevirmeye
kalkışan çeşitli çevirmenler, verdikleri bütün emeğe rağmen,
hem orijinal metinden dikkat çekici derecede sapmışlar, hem
de Türkçe söyleyişte yanlışlar yapmışlardı; ve yayınevleri de
redaksiyon hususunda ihmalkâr davranmıştı.
Şayet Tagore’un hakkını verebilecek bir ikinci baskı
hazırlayacaksam, Gitanjali’nin tüm metninin üzerinden titiz bir
şekilde yeniden geçmem, hem de bunu yalnızca bir kez değil
17
www.isaretatesi.com
defalarca kez yapmam gerekiyordu. Benzer şekilde, W. B.
Yeats’in meşhur Gitanjali önsözünü tekrar çevirmem ve aslına
tam anlamıyla sadık kalarak metne dahil etmem de şarttı.
Gitanjali görseli için biçilmiş kaftan olan Tagore eskizine de,
gerçek eser sahibinin, ressam Sir William Rothenstein’in adıyla
yapıtın kapağında yer vermeyi de kendime görev bildim.
Yaklaşık iki yıllık süreçte, metnin üzerinden, biri beni hiç
tatmin etmeyen bağımsız bir redaksiyon çalışması olmak üzere
yedi ya da sekiz defa geçildi. Her defasında araya biraz zaman
koyup metni bir kenarda beklettim, çeviriye son şeklini
vermek adına hiç aceleci davranmadım. İşaret Ateşi için e-
kitapları hazırlarken Gitanjali’nin üzerinden iki defa daha
geçtim ve noktayı ancak böyle koyabildim.
Hazırladığım Gitanjali çevirisinin hâlâ geliştirilmeye açık
noktaları kalmış olabilir elbette. Ancak baştan sona hiçbir
aşamada emeğimi sakınmadığımdan, yaptığım işin tüm
sorumluluğunu gönül rahatlığıyla üzerime alıyorum. Yetkin
bir çeviri ortaya çıkarmayı başarabilmişsem eğer, Tagore’un bu
önemli yapıtını ilk defa Türkçeye gerçekten çevrilmiş
sayacağım.
Takdir elbette okurların.
Aytek Sever
18
www.isaretatesi.com
ÖNSÖZ
-William Butler Yeats-
Birkaç gün önce tanınmış Bengalli bir doktora “Almanca
bilmem,” demiştim, “ama bir Alman şairinden yapılmış bir
çeviri beni etkilerse, British Museum’a gider, o şairin yaşamına
ve düşünce geçmişine dair bana bir şeyler söyleyebilecek
İngilizce kitaplar bulurum. Oysa Rabindranath Tagore’un bu
düzyazı şiir çevirileri beni yıllardır hiçbir şeyin yapmadığı
kadar heyecanlandırdığı halde, Hintli bir konuk bana
anlatmadığı sürece ne bu şairin yaşamına ne de onun şiirini
mümkün kılan düşünce akımlarına dair bir şey
öğrenebileceğim.” Bengalli doktor etkilenmiş olmamı doğal
karşıladı, “Ben her gün Rabindranath okurum,” dedi, “onun
tek bir dizesi insana dünyanın tüm dertlerini unutturur.” Buna
karşılık, “II. Richard devrinde,” dedim, “Londra’da yaşayan
bir İngiliz, Petrarca veya Dante çevirileriyle karşılaşsaydı,
sorularına yanıt verecek kitap bulamayacağından, tıpkı benim
size sorduğum gibi Floransalı bir bankerle veya Lombardiyalı
bir tacirle konuşurdu. Zira görebildiğim kadarıyla bu şairin
şiiri öyle verimli ve öyle yalın ki, âdeta yeni Rönesans sizin
19
www.isaretatesi.com
ülkenizde doğmuş ve ben bunu yalnızca kulak dolgunluğuyla
öğrenebileceğim.” O ise, “Başka şairlerimiz de var,” diye yanıt
verdi, “ama hiçbiri onun dengi değildir; biz bu çağa
Rabindranath Çağı diyoruz. Bana öyle geliyor ki, Avrupalı
hiçbir şair ülkesinde onun kadar tanınmıyor. O, şiirde olduğu
kadar müzikte de üstündür; şarkıları Batı Hindistan’dan
Birmanya’ya kadar Bengalce konuşulan her yerde söylenir.
Daha on dokuz yaşında ilk romanını yazdığında ünlü olmuştu;
hemen ardından yazdığı oyunlar ise bugün Kalküta’da hâlâ
oynanıyor. Ben en çok onun yaşamının tamlığına hayranlık
duyuyorum; henüz pek gençken doğal şeyler hakkında bolca
yazardı ve gün boyu bahçesinde otururdu; yaklaşık yirmi beş
yaşından belki otuz beş yaşına kadar, büyük ıstırap çektiği
zamanlar dilimizin en güzel aşk şiirlerini kaleme aldı.”
Ardından, derin bir hissiyatla, “On yedi yaşımdayken onun
aşk şiirlerine neler borçlu olduğumu size anlatamam,” dedi.
“Daha sonra onun sanatı derinleşti, dinî ve felsefi oldu;
insanlığın tüm esinleri vardır onun ilâhilerinde. Yaşamı
yadsımayıp yaşamın içinden konuşan ilk ermişimizdir o; bizler
bu yüzden sevgimizi sunuyoruz ona.” Bengalli doktorun
özenle seçtiği sözcükler belki belleğimden silinmiş olabilir,
ama düşüncelerinin özü böyleydi. “Kısa süre önce
kiliselerimizden birinde –ki biz Brahma-Samaç üyeleri sizin
‘kilise’ (church) sözcüğünüzü kullanırız– Tagore ayin için ilâhi
okuyacaktı; o gün hem Kalküta’dakilerin en büyüğü olan o
kilise hıncahınç dolmuş, hem de sokaklar kalabalıktan
geçilmez hale gelmişti.”
20
www.isaretatesi.com
Görüştüğüm başka Hintliler de oldu. Onların bu şaire
olan saygıları bizim küçük büyük her şeyi bariz bir alay ve yarı
ciddi küçümseme örtüsü altına gizlediğimiz dünyamız için
hayli tuhaf kaçıyordu. Acaba bizler katedraller kurarken
büyük insanlarımıza böyle bir saygı beslemiş miydik? “Her
sabah üçte –biliyorum, çünkü gözlerimle gördüm bunu–”,
dedi konuklarımdan biri, “Rabindranath kıpırdamadan oturur,
tefekküre dalar, Tanrı’nın hakikatine dair hayalinden iki saat
boyunca uyanmazdı. Babası Ulu Maharishi 1 bazen böyle gün
boyu otururdu; bir defasında nehirde giderken manzaranın
güzelliğiyle tefekküre dalmış, kürekçiler yola devam
edebilmek için sekiz saat beklemişlerdi.” Sonra bana Bay
Tagore’un ailesinden, onların soyundan nesiller boyu nasıl
büyük insanlar çıktığından söz etti. “Bugün” dedi, “sanatçı
olan Gogonendranath ve Abanindranath Tagore; ve
Rabindranath’ın ağabeyi, büyük bir düşünür olan
Dvijendranath var; dallardan sincaplar iner, onun dizlerine
tırmanır; ellerine kuşlar konar.” Bu insanların düşüncesinde,
açıkça görülebilen bir güzellik ve anlam duygusu buluyorum
ben; sanki Nietzsche’nin, er ya da geç somut nesneleri etki
altına almayan hiçbir ahlâki veya düşünsel güzelliğe
inanmamamız gerektiği şeklindeki öğretisine sahipler onlar.
“Siz Doğulular,” dedim, “bir aileyi nasıl saygın kılacağınızı
biliyorsunuz. Geçenlerde bir müze yöneticisi bana Çin
gravürlerini düzenleyen esmer tenli, ufak tefek bir adamı
1
Rabindranath Tagore’un babası Debendranath Tagore, Brahma-Samaç hareketinin
önde gelen figürlerinden, büyük bir mistikti. “Maharishi” ona yakıştırılan, “ermiş”,
“hakikati gören yüce ruh” anlamlarındaki bir addır. (ç.n.)
21
www.isaretatesi.com
göstererek, ‘Bu adam, soya dayalı olarak Mikado’nun sanat
sorumlusu; aynı aileden bu mevkide görevli olan on dördüncü
kuşak,’ dedi.” Bunun üzerine Hintli konuğum, “Rabindranath
küçükken evinde dört bir yanı edebiyat ve müzikti,” dedi.
Onun şiirlerinin bolluğu ve yalınlığını düşündüm, “Ülkenizde
fikir yayma veya eleştiri amaçlı yazın yok mu?” dedim,
“Özellikle de benim ülkemde biz bunlarla öyle çok uğraşmak
zorundayız ki, zihinlerimiz günbegün yaratıcılığını yitiriyor,
buna engel olamıyoruz. Eğer yaşamlarımız daimi bir savaş
olmasa, bir beğenimiz olmaz, iyinin ne olduğunu bilemeyiz,
dinleyici ve okur bulamayız. Enerjimizin beşte dördünü, gerek
kendi zihinlerimizdeki gerek başkalarının zihnindeki kötü
beğeniyle kavga ederek geçiriyoruz.” Konuğum, “Sizi
anlıyorum,” diye yanıt verdi, “fikir yayma amaçlı yazın bizde
de var; köylerimizde Orta Çağ Sanskritçe’den uyarlanmış uzun
mitolojik şiirler okuyanlar vardır, araya sık sık insanlara
görevlerini yapmaları gerektiğini söyleyen parçalar eklerler.”
* * *
Bu çevirilerin elyazmalarını günlerce yanımda taşıdım ve
trende, omnibüste, restoranlarda okudum; sık sık da başkaları
ne denli etkilendiğimi görmesin diye kapağını kapatmak
zorunda kaldım. Hintli dostlarımın bana söylediğine göre
kendi dilinde ritim incelikleriyle, tercüme edilemez renk
zarafetleriyle ve vezin buluşlarıyla dolu olan bu şiirler,
içerdikleri düşüncelerle benim hayatım boyunca düşlediğim
bir dünyayı yansıtıyordu. Bu dizeler hem üstün bir kültürün
eseri, hem de çimenler ve sazlar misali alelâde toprağın
22
www.isaretatesi.com
ürünüydüler. Şiir ve dinin aynı olduğu bir gelenek çağlardan
süzülerek gelmiş, gerek tahsilliden gerek tahsilsizden mecaz
ve duygu toplamış, âlimin ve uluların düşüncesini yığınlara
geri taşımıştı. Eğer Bengal uygarlığı kesintiye uğramazsa ve
sezildiği üzere her şeyin içinden akan o ortaklaşa akıl bizde
olduğu gibi birbirinden habersiz bir düzine akla bölünmezse, o
zaman bu dizelerdeki en kavranılması zor inceliklerin bile bir
kısmı birkaç kuşak sonra sokaktaki dilenciye kadar ulaşacaktır.
İngiltere’de böyle tek bir akıl varken Chaucer Troilus ve
Cressida’yı yazmış, okunmak üzere, daha doğrusu sesli
okunmak üzere yazdığını düşünmüştü –zira bizim zamanımız
hızla yaklaşıyordu– ve böylece bunlar bir dönem halk
ozanlarınca çalınıp söylendi. Chaucer’ın öncelleri gibi şimdi
Rabindranath Tagore da şiirlerini besteliyor ve insan her an
onun nasıl da verimli, kendiliğinden, tutkusunda gözüpek,
nasıl da sürprizlerle dolu olduğunu farkediyor; çünkü o asla
tuhaf, yapay veya savunulmaya muhtaç görünen bir şey
yapmıyor. Bu şiirler bir takım hanımlar uyuşuk ellerle
sayfalarını çevirsin ve az buçuk tanıdıkları yaşamın
anlamsızlığına iç geçirsin diye, veya üniversite öğrencileri
yanlarında gezdirip hayata atılınca bir kenara bıraksın diye
masaların üzerinde, hoş baskılı kitaplarda kalmayacak; aksine,
nesiller geçtikçe yoldaki yolcular, nehirdeki kürekçiler onları
mırıldanacak. Âşıklar, birbirlerini beklerken onları
mırıldanarak, bu Tanrı sevgisinde kendi acı tutkularının
yıkanıp gençleşeceği büyülü bir girdap bulacaklar. Bu şairin
yüreği hiç küçümsemeden, hiç aşağılamadan her an o
insanlara doğru akar, zira o onların kendisini anlayacağını
23
www.isaretatesi.com
bilir, kendini onların hayat koşullarıyla doldurmuştur. Tozu
göstermesin diye toprak rengi cübbe giymiş gezgin, yatağında
soylu sevgilisinin çelenginden düşmüş taç yapraklar arayan
genç kız, boş evinde efendisinin eve dönüşünü bekleyen
hizmetkâr veya gelin – bunların hepsi Tanrı’ya geri dönen
yüreğe dair imgelerdir. Çiçeklerle nehirler, öttürülen deniz
kabukları, Hint temmuzunun şiddetli yağmuru, vuslatta veya
ayrılıkta yüreğin halleri, bir Çin resmindeki gizemli anlamlar
yüklü bir figür misali nehirdeki teknede oturmuş saz çalan
adam – bunlar Tanrı’nın ta kendisidir. Son derece yabancısı
olduğumuz koskoca bir halk, koskoca bir uygarlık bu
imgeleme kapılmış; ancak o bizleri de derinden etkiliyor –
tuhaflığından dolayı değil, aksine, sanki Rossetti’nin söğüt
korusunda 2 yürümüşçesine kendi imgemizle
karşılaştığımızdan, ya da belki de edebiyatta ilk kez olmak
üzere, kendi sesimizi tıpkı bir rüyada olduğu gibi
duyduğumuzdan.
Rönesans’tan beri, Avrupalı azizlerin yazıları –onların
mecazlarına ve genel düşünce yapılarına ne denli aşina olursak
olalım– artık hiçbirimizi ilgilendirmiyor. En azından dünyadan
vazgeçmemiz gerektiğini biliyoruz, üstelik bezginlik veya
esrime anlarında gönüllü bir vazgeçişe meyletmeye de
yatkınız; fakat bizler, tenin ve ruhun çığlığının bir olduğu onca
şiir okumuş, onca tabloya bakmış, onca müzik dinlemişken,
nasıl olup da öylesi haşin, kaba bir şekilde vazgeçebiliriz
2
Yazar, Dante Gabriel Rossetti’nin “Söğüt Korusu” (Willowwood) sonelerine atıf
yapıyor. (ç.n.)
24
www.isaretatesi.com
dünyadan? İsviçre göllerinin güzelliğine takılıp kalmamak için
gözlerini kapayan Aziz Bernard’la veya Vahiy Kitabı’nın 3 ateşli
söylemiyle neyimiz ortak ki bizim? Rabindranath Tagore’un
kitabında olduğu gibi incelik dolu sözleri yeğleriz:
“Artık ayrılıyorum. Elveda kardeşlerim!
Selamlıyorum hepinizi ve işte gidiyorum.
Buyrun, kapımın anahtarlarını geri veriyorum –
vazgeçiyorum evimin mülkiyetinden. Yalnızca son birkaç
nazik söz diliyorum sizden.
Komşuyduk bizler uzun zaman; verebildiğimden
çoğunu aldım hem de sizden. Şimdi gün doğdu, karanlık
köşemi aydınlatan lamba söndü. Bir çağrı gelmiştir bana
ve ben hazırım yolculuğuma.” 4
À Kempis’ten 5 veya San Juan de la Cruz’dan 6 alabildiğine
uzak olan şu haykırış bizim ruh durumumuzu anlatır:
“Ve bu hayatı sevdiğimdendir ki, biliyorum, ölümü de
seveceğim.” 7
3
Yeni Ahit’in son kitabı (Apokalips). Kapalı, simgesel, şifreli ifadelerle dolu bir
kıyamet anlatımıdır. (ç.n.)
4
Gitanjali, XCIII. (ç.n.)
5
Thomas à Kempis (1380-1471): Geç Ortaçağ’ın en önemli Hıristiyan
mistiklerinden biri. En önemli yapıtı “İsa’nın İzinde”dir (De Imitatione Christi).
(ç.n.)
6
San Juan de la Cruz (1542-1591): İspanyol mistik ve Katolik azizi. Karşı-
Reform’un önemli bir figürüdür; İspanyol dilinin büyük ustaları arasında sayılır.
(ç.n.)
25
www.isaretatesi.com
Ne var ki, Tagore’un kitabı yalnızca ölüme dair
düşüncelerimiz üzerinden kavramıyor bizi. Bizler Tanrı’yı
sevdiğimizi bilmiyorduk, O’na inandığımızı bile bilmiyorduk;
ancak geriye dönüp yaşamımıza baktığımız zaman, orman
patikalarında keşfe çıkışımızda, tepelerdeki ıssız yerlerden
duyduğumuz hazda, âşık olduğumuz kadını öyle gizemli, boş
yere arzulayışımızda bu baştan çıkarıcı hoşluğu yaratan
duyguyu buluyoruz:
“Sen, ey Kralım, sıradan kalabalıktan biriymişçesine,
hiç farkettirmeden, davetsizce kalbime girerek, yaşamımın
nice geçici ânına sonsuzluk mührünü bastın.” 8
Bu, inziva hücresinin veya çilenin kutsallığı değildir
artık; daha ziyade, âdeta, tozu ve güneş ışığını resmeden
sanatçının müthiş yoğun ruh durumuna doğru bir yüceliştir;
buna benzer bir ses için bizim, çalkantılı tarihimizde birer
yabancı olarak kalmış Aziz Francis’e, William Blake’e
gitmemiz gerekir.
* * *
Bizler tıpkı kavga ettiğimiz, para kazandığımız, kafamızı
siyasetle doldurduğumuz, yani hep tatsız şeyler yaptığımız
gibi, tek bir sayfası bile yazma zevki vermeyen upuzun
kitaplar yazar, yalnızca genel bir çerçeveye güveniriz. Oysa
Hint uygarlığının kendisi gibi Bay Tagore da ruhu
keşfetmekten, onun kendiliğindenliğine teslim olmaktan
7
Gitanjali, XCV’ten. (ç.n.)
8
Gitanjali, XLIII’ten. (ç.n.)
26
www.isaretatesi.com
memnuniyet duyuyor. Çoğu zaman o, bizim tarzımızla
yaşayan ve görünüşte dünyada daha fazla ağırlığı olanların
yaşamıyla karşılaştırıyor yaşamı ve bunu yaparken de, kendisi
için en iyisinin kendi yolu olduğuna eminmişçesine, daima
alçak gönüllü:
“Evlerine gidenler bana bakıp gülüyorlar, beni
utandırıyorlar. Dilenci bir kız gibi oturuyorum, çarşafımı
başıma geçiriyorum; bana ne istediğimi sorarlarsa
gözlerimi aşağı çevirip susuyorum.” 9
Ve bazen, yaşamının eskiden nasıl bambaşka olduğunu
hatırlayıp şöyle diyor:
“İyi ile kötünün çekişmesiyle geçirmiştim nice
saatleri, fakat şimdi aylak günlerimin oyun arkadaşı
kalbimi cezbetmekten keyif duyuyor. Bilmiyorum nedendir
bu apansız çağrı, hangi amaçsız tesadüfe doğru…” 10
Edebiyatta eşi bulunmayan bir masumiyet ve yalınlık,
kuşları ve yaprakları çocuklar için nasılsalar öyle yakın
gösteriyor ona; mevsimlerin değişmesi, düşüncelerimiz o
mevsimlerle aramıza girmeden önce bir zamanlar nasıl büyük
olaylarsa, onun için gene öyle. Bazen onun bunu Bengal
edebiyatından veya dinden mi aldığını merak ediyorum,
bazense ağabeyinin ellerine konan kuşları hatırlayarak, bu
9
Gitanjali, XLI’den. (ç.n.)
10
Gitanjali, LXXXIX’dan. (ç.n.)
27
www.isaretatesi.com
özelliğin aileden gelen, Tristan veya Pellinore’un 11 asaleti gibi
yüzyıllar içinde şekillenmiş bir gizem olduğunu düşünmekten
zevk alıyorum. Hakikaten o, çocuklardan söz ettiğinde onlarla
öyle iç içe görünüyor ki, insan onun çocuklardan mı, yoksa
ermişlerden mi söz ettiğine emin olamıyor:
“Kumdan evler kurar onlar, boş deniz kabuklarıyla
oynarlar. Kurumuş yapraklardan yaparlar gemilerini,
gülümseyerek yüzdürürler onları engin denizde. Çocuklar
oyunlarını oynar dünyaların sahilinde.
Yüzmeyi bilmezler, denize ağ atmasını bilmezler. İnci
avcıları suya dalar, tacirler gemileriyle açılır; o sırada
çocuklar çakıl taşlarını bir toplar, bir saçar. Gizli hazineler
aramaz onlar, ağ atmasını bilmezler.” 12
Gitanjali’nin İngilizce ilk baskısı
için W. B. Yeats tarafından
ressam William Rothenstein’e
hitaben yazılmış giriş yazısı, 1912
11
Tristan de Bois ve Sir Pellinore: Kral Arthur efsanelerinde geçen karakterler.
(ç.n.)
12
Gitanjali, LX’tan. (ç.n.)
28
www.isaretatesi.com
GİTANJALİ
29
www.isaretatesi.com
30
www.isaretatesi.com
I.
Sen beni sonsuz kıldın, böyledir zevkin. Bu kırılgan kabı
boşaltır durursun, daima taze yaşamla doldurursun.
Bu küçük kavalı dere tepe dolaştırdın sen, ondan
ebediyen yeni ezgiler üfledin.
Ölümsüz dokunuşunla kalbim neşeyle taşar
sınırlarından, tarifsiz sesler çıkarır.
Senin bitip tükenmeyen armağanların bana sadece bu
küçücük ellerimle gelir. Çağlar geçer ve sen yağdırır da
yağdırırsın, gene de ellerimde her zaman yer vardır.
31
www.isaretatesi.com
II.
Sen şarkı söylememi buyurduğun zaman yüreğim
gururla kabarır; yüzüne bakarım, gözlerim dolar.
Yaşamımda kaba ve ahenksiz ne varsa eriyip hoş bir
ezgiye dönüşür – ve denizi aşan kıvançlı bir kuş gibi
kanatlarını açar tapınışım.
Bilirim ki sen benim şarkı söylememden zevk duyarsın.
Bilirim ki senin huzuruna ben yalnızca bir şarkıcı olarak
gelebilirim.
Şarkımın genişçe açılan kanadının ucuyla, ulaşmayı asla
ummadığım ayağına temas ederim.
Şarkı söylemenin neşesiyle kendimden geçer, Efendim
olan sana arkadaşım diye seslenirim.
32
www.isaretatesi.com
III.
Senin nasıl şarkı söylediğini bilmem, ey Sahibim! Daima
suskun bir hayranlıkla dinlerim.
Senin müziğinin ışığı aydınlatır dünyayı. Göklerden
göklere koşar senin müziğinin yaşam soluğu. Senin müziğinin
kutsal seli tüm kayalık engelleri yıkıp geçer, akar gider.
Kalbim şarkına katılmaya can atar, fakat boş yere çırpınır
bir ses verebilmek için. Konuşurum, fakat şarkıya dönüşmez
sözlerim; hayretle bağırırım. Ah Sahibim, sen müziğinin
sonsuz örgüleri arasında yüreğimi tutsak ettin benim!
33
www.isaretatesi.com
IV.
Ey ruhuma can veren! Senin hayat dolu dokunuşunun
tüm uzuvlarımda olduğunu bilerek, bedenimi hep saf tutmaya
çalışacağım.
Zihnimde aklın ışığını tutuşturan hakikatin sen olduğunu
bilerek, düşüncelerimden hakikat olmayan her şeyi uzak
tutmaya çalışacağım.
Senin yerinin kalbimin en iç mabedinde olduğunu
bilerek, her türlü kötülüğü kalbimden kovacağım ve hep
çiçeklenecek sevgim.
Bana eylem gücü veren kudretin sen olduğunu bilerek,
tüm eylemlerimde seni ortaya koymaya çabalayacağım.
34
www.isaretatesi.com
V.
İzin ver, bir müddet yanında oturayım. Elimdeki işleri
sonra bitirebilirim.
Yüzünün suretinden uzakken kalbim ne durmak bilir ne
de dinlenmek; uçsuz bucaksız bir didinme denizinde sonsuz
bir didinmeye dönüşür işlerim.
Bugün, iç çekişleri ve mırıltılarıyla yaz gelmiş pencereme;
arılar, çiçeklenen koruluğun sarayında gezgin ozanlar misali
şarkılarını sunuyorlar.
Şimdi, seninle yüz yüze sessizce oturmanın; bu suskun,
coşkulu aylaklığın ortasında yaşama adanmışlığın şarkısını
söylemenin zamanıdır.
35
www.isaretatesi.com
VI.
Bu küçük çiçeği kopar, al, geç kalma! Boynunu büküp
toprağa düşer diye korkuyorum.
Çelenginde kendine bir yer bulamaz belki, ama elinin
acıtan bir dokunuşuyla kopar, onurlandır onu. Ben farkına
varmadan gün biter ve adak vakti geçer diye korkuyorum.
Rengi soluk, kokusu belli belirsizse de, ayinine kat bu
çiçeği – kopar onu henüz vakit varken.
36
www.isaretatesi.com
VII.
Şarkım süslerini attı üzerinden. Gururlandırmaz onu
elbiseler, takılar. Süsler zarar verir ikimizin birliğine; seninle
benim aramıza girerler, şıngırtılarıyla senin fısıltını boğarlar.
Şairimin kibri senin görünüşün karşısında utançla solar.
Ey en yüce şair, ayağının dibine oturmuşum! Yalnızca izin ver,
sade ve düzgün kılayım yaşamımı, senin müziğinle
dolduracağın bir kaval misali…
37
www.isaretatesi.com
VIII.
Prens cübbesi giymiş, boynunu mücevherli zincirlerin
sardığı çocuk, tüm oyun zevkini yitirir. Giydikleri köstek olur
ona her adımında.
Kıyafeti yıpranır veya toza bulanır diye geri durur
dünyadan, hatta korkar kımıldamaya bile.
Anne! Eğer senin şıklığının boyunduruğu çocuğu yerin
esenlik dolu tozundan uzak tutuyorsa ve ondan sıradan insan
yaşamının büyük şenliğine katılma hakkını çalıyorsa, bir
kazanç değildir bu.
38
www.isaretatesi.com
IX.
Ey kendi omuzlarında kendini taşımaya çalışan ahmak!
Ey kendi kapısında dilenen dilenci!
Tüm yükünü ona, hepsini ellerinde taşıyabilecek olana
bırak ve ardına dönüp bakma.
Sendeki istek, nefesiyle anında söndürüyor lambayı.
Şeytanidir o; armağanlarını onun kirli ellerinden alma. Kutsal
aşkın sunduklarını kabul et yalnızca.
39
www.isaretatesi.com
X.
Buradadır senin ayak iskemlen, burada dinlenir senin
ayakların – en yoksul, düşkün ve yenik olanların yaşadığı
yerde.
Önünde eğildiğimde, senin ayaklarının en yoksul,
düşkün ve yenik olanların arasında dinlendiği o derinliğe
ulaşamaz boyun eğişim.
Gurur asla yaklaşamaz senin mütevazı bir giyimle en
yoksul, düşkün ve yenik olanların arasında yürüdüğün o yere.
Yüreğim senin en yoksul, düşkün ve yenik olanların
arasında yoldaşsızlara yoldaş olduğun yere giden yolu
bulamaz.
40
www.isaretatesi.com
XI.
Bırak bu mırıltıları, teraneleri, bu dua okuyup tespih
çekmeleri! Kapalı kapılar ardında, tapınağın bu ıssız, karanlık
köşesinde kime taparsın? Gözlerini aç ve gör, Tanrın karşında
değil!
O, orada, çiftçinin toprağı sürdüğü, yol işçisinin taş
kırdığı yerdedir. Güneşte ve sağanak yağmurda onlarladır O;
tozlara bulanmıştır elbisesi. Sen de ayin cübbeni üzerinden
çıkar ve Onun gibi aşağı, tozlu toprağa gel!
Kurtuluş mu? Nerededir bu kurtuluş? Yaratılışın
bağlarını sevinçle üzerine almıştır Efendimiz; sonsuza dek
bağlıdır O bize.
Çık bu ayinden; bir kenara bırak çiçeklerini, tütsülerini!
Giysilerin lekelenip paralansa ne olur? Kavuş Ona; emeğinle,
alnının teriyle kal Onun yanında.
41
www.isaretatesi.com
XII.
Pek uzun sürer benim yolculuğum ve çoktur gidilecek
yolum.
İlk ışık huzmesinin arabası üzerinde beliriverdim, yaban
âlemler arasından tuttum yolumu, nice yıldızda ve gezegende
iz bıraktım.
Kişi en uzak rotayı izlerken en çok yaklaşır kendine; bir
ezginin kusursuz sadeliğine götüren terbiyedir en karmaşık
olan.
Yolcu her yabancı kapıyı çalmalı ki kendi kapısına
gelebilsin. Tüm dış âlemleri gezdikten sonra nihayet en içteki
mabede ulaşabilir insan.
Bakışlarım alabildiğine uzaklara kaymıştı ki, gözlerimi
kapadım, “Buradasın sen!” dedim.
“Ah, nerede?” feryadı eriyip binlerce nehrin gözyaşlarına
karıştı ve “Benim!” diyebilmenin güveniyle sellere boğdu
dünyayı.
42
www.isaretatesi.com
XIII.
Söylemek için geldiğim şarkıyı hâlâ söylemedim.
Günlerim çalgımın tellerini takıp çıkarmakla geçti.
Ölçü tutmadı henüz, sözler oturmadı, kalbimde yalnızca
arzunun sancısı.
Daha açmadı çiçek; rüzgâr iç çekiyor bir tek.
Görmedim Onun yüzünü hâlâ, duymadım sesini;
yalnızca evimin önündeki yoldan Onun nazik ayak seslerini
işittim.
Tüm günüm Ona oturacağı yeri hazırlamakla geçti; fakat
lambamın ışığı yanmadı henüz ve ben Onu evime çağıramam.
Onunla buluşmanın umuduyla yaşıyorum ben; ama bu
buluşma henüz olmayacak.
43
www.isaretatesi.com
XIV.
Arzularım pek çoktur ve haykırışım içler acısıdır, ama
sen sert reddedişlerinle korursun beni daima. Senin bu katı
merhametin yaşamıma işlenmiştir baştan başa.
Sen beni günden güne, karşılıksız bahşettiğin basit ve
harikulade hediyelerine, bu gökyüzüne ve ışığa, bu bedene,
yaşama ve zihne layık hale getiriyorsun, taşkın arzunun
tehlikelerinden koruyorsun.
Tembelce oyalandığım veya uyanır uyanmaz amacımın
peşine düştüğüm zamanlar vardır, fakat sen nasıl da zalimce
saklarsın kendini benden.
Beni sık sık reddediyor, böylece günden güne, senin
tarafından tam bir kabule layık hale getiriyorsun; zayıf, belirsiz
arzunun tehlikelerinden koruyorsun.
44
www.isaretatesi.com
XV.
Sana şarkılar söylemek için buradayım ben. Senin kabul
salonunda bir köşede bana da yer vardır.
Senin dünyanda yapacak bir işim yoktur benim; bu
yararsız yaşamımla ancak amaçsız ezgiler söyleyebilirim.
Saat geceyarısının karanlık mabedinde sana sessizce
tapınışın saatini vurduğunda, emret Sahibim, şarkı söylemek
için karşında yerimi alayım.
Sabahleyin altın arp ahenk bulduğunda, huzuruna
gelmemi buyur, onurlandır beni…
45
www.isaretatesi.com
XVI.
Bu dünyanın bayramına beni de çağırdılar, böylece
kutsandı yaşamım. Gözlerim gördü, kulaklarım işitti.
Bu şölende bana düşen sazımı çalmaktı ve elimden
gelenin en iyisini yaptım.
Şimdi, soruyorum; zaman gelmiş midir artık içeri
girebilmem, yüzünü görebilmem ve sana sessiz selamımı
sunabilmem için?
46
www.isaretatesi.com
XVII.
Sonunda kendimi onun ellerine teslim etmek için
yalnızca aşkı bekliyorum ben. Bu yüzdendir ki, vakit şimdi bu
kadar geç olmuş ve ihmalkârlıkla suçlanıyorum.
Onlar kanun ve kurallarıyla elimi kolumu bağlamaya
gelirler, fakat ben hep savuştururum onları; zira sonunda
kendimi onun ellerine teslim etmek için yalnızca aşkı
bekliyorum ben.
İnsanlar ayıplar beni, umursamaz derler bana;
suçlamalarında haklı olduklarına şüphem yok.
Pazarda alışveriş bitmiş, herkes işini tamamlamış. Beni
boş yere çağırmaya gelenler öfkelenerek geri gittiler. Sonunda
kendimi onun ellerine teslim etmek için yalnızca aşkı
bekliyorum ben.
47
www.isaretatesi.com
XVIII.
Bulut üstüne bulut yığılıyor, hava kararıyor. Ah
sevdiğim, neden bir başıma kapının dışında bekletiyorsun
beni?
Öğle mesaisinin en yoğun anlarında hep
kalabalıklayımdır ben; fakat bu ıssız, karanlık günde tek
umduğum sensin.
Sen bana yüzünü göstermez ve beni hiçe sayarsan,
bilmiyorum bu uzun, yağmurlu saatler nasıl geçer.
Göğün uzak kasvetine gözümü dikmiş, bakıyorum;
kalbim dinmek bilmeyen rüzgârla inleye inleye geziniyor bir
oraya bir buraya.
48
www.isaretatesi.com
XIX.
Eğer sen konuşmazsan, ben kalbimi senin sessizliğinle
dolduracak, buna katlanacağım. Kıpırtısız duracak ve
bekleyeceğim, gecenin başını sabırla öne eğdiği ve yıldızlarla
nöbet tuttuğu gibi.
Sabah elbet gelecek, karanlık kaybolacak; senin sesin
göklerden altın sağanaklar halinde yağacak.
O zaman benim bütün kuş yuvalarımdan, şarkılarla,
senin sözlerin kanatlanacak; tüm ağaç koruluklarımdan
ezgilerin çiçek çiçek fışkıracak.
49
www.isaretatesi.com
XX.
Ah, lotus çiçek açtığı gün aklım başka yerdeydi, bunu
bilemedim. Sepetim boştu ve ihmal edildi çiçek.
Ara sıra hüzün çöküyordu üzerime, uyandım düşümden,
güney rüzgârında tuhaf bir rayihanın hoş izini buldum.
Bu belirsiz hoşluk, özlemle sızlattı kalbimi; bana kemâlini
arayan yazın hevesli soluğu gibi geldi.
O zaman bilemedim bana nasıl da yakınmış o, benimmiş;
bu mükemmel hoşluk kalbimin derinlerinde çiçek açmış…
50
www.isaretatesi.com
XXI.
Kayığımı çözüp açılmalıyım. Sahilde geçip gidiyor
durgun saatler, eyvah!
Çiçek zamanı geride kaldı, bahar geçti. Şimdi, solup
gitmiş bir yığın nafile çiçekle, duruyor, bekliyorum.
Dalgalar bir yaygaradır koparıyor; kıyının yukarısında,
gölgeli yolda, sararmış yapraklar çırpınarak düşüyor.
Ne diye gözünü boşluğa diktin böyle? Karşı kıyıdan
sürüklenip gelen uzak şarkının ezgileriyle bir ürperti geçiyor
havadan, duymuyor musun?
51
www.isaretatesi.com
XXII.
Yağmurlu temmuzun derin gölgelerinde gizli adımlarla
yürüyorsun sen, gece gibi sessiz, tüm gözcüleri atlatarak.
Bugün gözlerini yummuş sabah, gürültülü doğu
rüzgârının ısrarlı çağrılarına aldırış etmiyor; kalın bir örtü
çekilmiş o her daim uyanık mavi göklerin üzerine.
Ormanlar susturmuş şarkılarını; kapılar kapanmış bütün
evlerde. Bu ıssız sokakta tek yolcusun sen. Ah, benim biricik
arkadaşım, sen en çok sevdiğim, benim evimin kapıları açıktır
– ne olur bir düş gibi geçip gitme…
52
www.isaretatesi.com
XXIII.
Bu fırtınalı gecede yurdundan uzak, aşk yolculuğunda
mısın dostum? Istırap çeken biri gibi inliyor gökyüzü.
Bu gece hiç uykum yok. Ah dostum, kapıyı açıp açıp
karanlığa doğru bakıyorum…
İleride hiçbir şey göremiyorum. Merak ediyorum, nerede
uzanıyor senin yolun?
Mürekkep karası nehrin hangi loş kıyısından, çatık kaşlı
ormanın hangi ırak köşesinden, koyu karanlığın hangi
dolambaçlı derinliğinden örüyorsun sen bana doğru gelen
yolu, dostum?
53
www.isaretatesi.com
XXIV.
Eğer sona ermişse gün, artık ötmüyorsa kuşlar, bitkin
düşmüşse rüzgâr, o zaman üzerime karanlığın kalın örtüsünü
çek benim – nasıl ki uykunun çarşaflarıyla dünyayı sararsan
sen; ve gün batarken, nazikçe, boynunu büken lotusun taç
yapraklarını kapatırsan.
Eğer yolcunun azık torbası yarı yolda boşalmışsa,
kıyafetleri yırtılıp tozlara batmışsa onun, tükenmişse eğer
gücü, uzaklaştır ondan utancı ve fukaralığı, hayat ver ona –
senin şefkatli gecenin örtüsü altındaki bir çiçek misali.
54
www.isaretatesi.com
XXV.
Bitkinlik gecesinde, lütfet, kendimi sana emanet ederek,
çabalamaksızın uykuya yenik düşebileyim.
Hükmet bana; takatsiz ruhumu sana tapınma yolunda
zayıf bir hazırlığa zorlamayayım.
Sensin günün yorgun gözlerine gecenin örtüsünü çeken,
böylece onun görüşünü taptaze bir uyanışın sevinciyle
yenileyen…
55
www.isaretatesi.com
XXVI.
O geldi ve yanıma oturdu, fakat ben uyanmadım. Ne
uğursuz bir uykuydu bu, yazıklar olsun bana!
Geldiğinde sakindi gece, arpı elindeydi; onun ezgileriyle
çınladı düşlerim.
Ah, nedendir, hep böyle yitip gider benim gecelerim? Ah,
neden hep onu görme fırsatını kaçırırım ben – onun nefesidir
ki, uykumda değer bana?
56
www.isaretatesi.com
XXVII.
Işık, ah, nerede ışık? Arzunun yanan ateşiyle tutuştur
onu!
Lamba var, ama bir alev pırıltısı yok – senin kaderin bu
mudur yüreğim? Ah, ölmek çok daha hayırlı olurdu senin
için!
Istırap çalıyor kapını; sana getirdiği haber, efendinin
uyanık olduğudur, gecenin karanlığından aşk buluşmasına
çağırıyor seni.
Bulutlar kaplamış göğü, dinmiyor yağmur. Bilmiyorum
nedir içimde kaynayıp duran – mânâsı nedir, bilmiyorum.
Bir anlık şimşek aydınlığı daha da derin bir karanlık
indiriyor gözlerime; kalbim, el yordamıyla, gecenin müziğinin
beni çağırdığı yere götüren yolu arıyor.
Işık, ah, nerede ışık? Arzunun yanan ateşiyle tutuştur
onu! Gök gürlüyor ve rüzgâr çığlık çığlığa akın ediyor boşluğa.
Gece kara bir taş gibi simsiyahtır. Saatler karanlıkta geçsin
istemiyorum. Yaşamınla tutuştur aşkın lambasını, can ver
ona…
57
www.isaretatesi.com
XXVIII.
Ayağıma pranga vurulmuş, ama onu koparmaya
kalksam yüreğim sancır.
Özgürlüktür tek istediğim, ama bunu dilemeye utanırım.
Eminim ki sendedir paha biçilmez zenginlikler ve sensin
en iyi arkadaşım; ama odamı dolduran süsleri atmaya yüreğim
elvermez.
Beni örten kefen bir toz ve ölüm kefenidir; nefret ederim
ondan, gene de sevgiyle sarılırım ona.
Borçlarım büyüktür, başarısızlıklarım dağlar kadar,
utancımsa gizli ve ağır. Ama senden iyilik dilemeye geldiğim
zaman, duam kabul olacak diye ödüm kopar.
58
www.isaretatesi.com
XXIX.
İsmimin içine kapattığım kişi, bu zindanda gözyaşı
döküyor. Ben hep bu duvarı çepeçevre yükseltmekle
meşgulüm – ve bu duvar günbegün göğe doğru yükseldikçe,
hakiki benliğim onun karanlık gölgesinde gözden kayboluyor.
Bu devasa duvarla gururlanıyor, üzerinde en ufak bir
gedik kalmasın diye onu toprakla, kumla sıvıyorum. Ve
gösterdiğim tüm özenin karşılığında hakiki benliğim gözden
kayboluyor.
59
www.isaretatesi.com
XXX.
Buluşma yerine gitmek için bir başıma yola çıktım. Fakat
sessiz karanlıkta kimdir beni takip eden?
Varlığından kurtulmak için kenara çekiliyorum, ama
ondan kaçamıyorum.
Çalımlı yürüyüşüyle yerden tozlar kaldırıyor o;
ağzımdan çıkan her söze kendi yüksek sesini katıyor.
Ey Sahibim, o benim küçücük benliğimdir, utanmak
nedir bilmez. Fakat ben onun eşliğinde senin kapına gelmeye
utanırım.
60
www.isaretatesi.com
XXXI.
Mahpus, anlat bana, kimdi seni hapseden?
“Efendimdi,” dedi mahpus. “Zenginlik ve güçte herkesi
geçebileceğimi düşündüm, hükümdarımın olan parayı kendi
hazine dairemde yığdım. Uyku bastırdı, efendim için olan
yatağa uzandım. Uyanınca bir de baktım ki kendi hazine
dairemde mahpus olmuşum.”
Mahpus, anlat bana, kimdi bu kırılmaz zinciri işleyen?
“Bendim,” dedi mahpus. “Bendim bu zinciri büyük bir
özenle döverek şekillendiren. Yenilmez gücümün dünyayı
tutsak edeceğini ve beni sınırsız bir özgürlüğe salacağını
düşündüm. Böylece zincirin başında devasa ateşlerle ve sert,
acımasız darbelerle gece gündüz çalıştım. Nihayet iş
tamamlanıp halkalar kopmaz bir şekilde uç uca eklenmiş
olduğunda, bir de baktım ki zincirle sıkı sıkıya sarılmışım.”
61
www.isaretatesi.com
XXXII.
Bu dünyada beni sevenler beni her halükârda ellerinde
tutmaya uğraşırlar. Fakat senin onlardan daha yüce olan
sevginle her şey bambaşkadır, sen serbest bırakırsın.
Onları unuturum diye beni yalnız bırakmayı göze
alamazlar. Fakat günler geçer ve sen ortalarda görünmezsin.
Dualarımda adını anmasam bile, seni kalbimde
saklamasam bile, senin bana olan sevgin sevgimi bekler.
62
www.isaretatesi.com
XXXIII.
Gündüz evime geldiler ve “Biz sadece en küçük odayı
istiyoruz,” dediler.
Sonra, “Tanrına tapınışında sana yardımcı olacağız ve
Onun inayetinden payımıza düşeni tevazuyla alacağız,”
dediler. Bir köşede sessizce yerlerini aldılar, uysalca oturdular.
Fakat gecenin karanlığında onların kutsal mabedime
daldıklarını gördüm; güçlü ve zaptedilmezdiler, Tanrı’nın
sunağındaki adakları şeytani bir açgözlülükle kapıp
götürdüler.
63
www.isaretatesi.com
XXXIV.
Benden geriye o kadar azım kalsın ki sana her şeyim
diyebileyim.
İrademden geriye o kadar azı kalsın ki her yanda seni
duyabileyim, her şeyde sana gelip her an sevgimi sunabileyim.
Benden geriye o kadar azım kalsın ki seni asla
örtmeyeyim.
Zincirlerimden geriye o kadar azı kalsın ki sadece senin
iradene tâbi olayım, senin gayeni yerine getirsin yaşamım –
senin aşkının zincirine bağlı olayım…
64
www.isaretatesi.com
XXXV.
Zihnin korkusuz olduğu ve başın dik tutulduğu; bilginin
özgür olduğu; dünyanın daracık iç duvarlarla kısım kısım
ayrılmadığı; sözcüklerin hakikatin derinliğinden doğduğu;
sonu gelmez çabanın kollarını yetkinliğe doğru uzattığı; aklın
berrak akışının, ölü alışkanlıkların yavan çölüne doğru yolunu
şaşırmadığı; ve zihnin senin tarafından, sürekli genişleyen
düşünce ve eyleme sevk edildiği bir diyarda – işte öyle bir
özgürlük cennetine, ey Tanrım, uyandır benim ülkemi…
65
www.isaretatesi.com
XXXVI.
Senden duam şudur, Sahibim – vur, vur kalbimdeki
sefaletin köküne!
Güç ver bana; sevincimi de, kederimi de tevazuyla
yaşayayım.
Güç ver bana; ibadette semereli olsun sevgim.
Güç ver bana; kibirli kudretin önünde diz çökmeyeyim,
düşkünü reddetmeyeyim.
Güç ver bana; fikrimi günün hayhuyundan yukarıda
tutayım.
Ve güç ver bana – tüm gücümü senin iradene aşkla
bırakayım.
66
www.isaretatesi.com
XXXVII.
Gücüm tükenmiş, yolculuğumun sona erdiğini
düşünmüştüm – yolumun kapalı olduğunu, azığımın bittiğini,
sessiz bir karanlığa sığınma zamanının geldiğini…
Ama görüyorum ki bende sonu yoktur senin
buyruğunun. Ağızda eski sözcükler ölürken yeni ezgiler
fışkırıyor yürekten; eski yolların kaybolduğu yerde harikalarla
dolu yeni bir diyar beliriyor yeniden…
67
www.isaretatesi.com
XXXVIII.
Seni, yalnız seni istediğimi tekrar edip dursun kalbim.
Gece gündüz aklımı çelen bütün arzular boş ve sahtedir.
Gecenin, karanlığı içinde bir ışık talebi saklaması gibi,
benim de bilinçsizliğimin en derinlerinde “Seni, yalnız seni
istiyorum” haykırışı çınlar.
Fırtınanın, bütün şiddetiyle sükûneti dövüp duruyorken
bile sükûnette son bulmayı araması gibi, senin sevgini dövüp
duruyor benim de isyanım, gene de tek bir şey haykırıyorum:
“Seni, yalnız seni istiyorum.”
68
www.isaretatesi.com
XXXIX.
Yürek kavrulup kaskatı olduğu zaman, üzerime bir
merhamet sağanağıyla gel!
Tadı kalmayınca yaşamın, fışkıran bir şarkıyla gel!
Hummalı bir mesainin patırtısı kabarıp dört bir yanımı
sardığı zaman, ah Sükûtun Efendisi, huzuru ve rahatı
taşıyarak gel!
Kalbim bir köşede dilenci gibi sinip kaldığı zaman, ey
Hükümdarım, kapıları ardına dek aç ve şahane bir törenle gel!
Yanılsamanın tozu dumanıyla zihnimi körleştirdiğinde
istek, sen ey en kutsal, en uyanık olan, parıltınla ve
gümbürdemenle gel!
69
www.isaretatesi.com
XL.
Tanrım, günlerdir yağmur yok şu çorak kalbimde. Ufuk
bomboş, çırılçıplak – ne hafif bir bulutun incecik örtüsü var, ne
de uzaktaki serin bir sağanaktan en ufak bir işaret.
Ölümle kapkara, öfke dolu fırtınanı gönder, eğer buysa
dilediğin – şimşeğinin kırbacıyla irkilt göğü baştan başa!
Fakat ey Sahibim, her yanı kaplayan, yüreği berbat bir
umutsuzlukla kavuran bu sessiz, bu kıpırtısız, keskin ve zalim
hararetten kurtar beni…
Lütfet, yükseklerden insin rahmet bulutu – babanın
gazap gününde annenin gözü yaşlı bakışı misali.
70
www.isaretatesi.com
XLI.
Ah sevgilim, bütün hepsinin ardında, nerede
duruyorsun, gölgelerde gizlenerek? İnsanlar itip geçiyorlar
seni tozlu yolda, hiçe sayıyorlar. Bense uğruna adaklar
sunarak bekliyor, saatlerimi yorgun geçiriyorum burada; gelip
geçenler çiçeklerimi bir bir alıp götürüyor, boşalıyor sepetim.
Sabah de geçti, öğle de. Akşamın loşluğunda gözlerim
uykulu. Evlerine gidenler bana bakıp gülüyorlar, beni
utandırıyorlar. Dilenci bir kız gibi oturuyorum, çarşafımı
başıma geçiriyorum; bana ne istediğimi sorarlarsa gözlerimi
aşağı çevirip susuyorum.
Ah, onlara beklediğimin sen olduğunu, geleceğine dair
söz verdiğini nasıl söyleyebilirim? Utana sıkıla, bu
yoksulluğun benim çeyizim olduğunu onlara nasıl
anlatabilirim? Ah, kalbimin en gizli yerinde tutunmuşum ben
bu gurura…
Çimenlerde oturarak göğü seyrediyorum, senin aniden
görkemle gelişini hayal ediyorum: Parlıyor bütün ışıklar,
araban üzerinde uçuşuyor altın flamalar, şaşkınlıktan ağzı açık
kalmış olanlar orada, yolun kenarında duruyorlar – ve sen
tahtından iniyorsun, beni tozlu yerden kaldırıyorsun, hicap ve
71
www.isaretatesi.com
kıvanç içinde yaz meltemindeki bir sarmaşık misali titreyen bu
pejmürde dilenci kızı yanına alıyorsun…
Fakat zaman akıp gidiyor ve hâlâ duyulmuyor arabanın
tekerlek sesleri. Debdebeli bir gürültüyle, bağrışlarla ve
coşkuyla bir tören alayıdır gidiyor. Yoksa hepsinin ardında,
gölgede sessizce duruyor musun sen? Yoksa, bekleyerek ve
gözyaşı dökerek, beyhude bir hasretle kendimi harap mı
ediyorum ben?
72
www.isaretatesi.com
XLII.
Sabah erkenden bana fısıldandı ki, sen ve ben, yalnızca
ikimiz, bir tekneyle açılacağız ve menzili ya da amacı olmayan
bu hac yolculuğumuzu kimseler bilmeyecek.
O sahili olmayan ummanda, senin sessizce dinleyen
tebessümünle, benim şarkılarım ezgiler halinde kabarır –
dalgalar gibi özgür, sözcüklerin tüm bağlarından bağımsız.
Vakit gelmedi mi henüz? Yapacak işler mi var daha? İşte,
sahile akşam çöküyor; havada ışık azalırken, yuvalarına geri
dönüyor deniz kuşları.
Kim bilir zincir ne zaman çözülecek ve teknem
günbatımının son pırıltısı misali gece karanlığında
kaybolacak…
73
www.isaretatesi.com
XLIII.
Kendimi sana hazır tutmadığım bir gündü; ve sen, ey
Kralım, sıradan halktan biri gibi, hiç fark ettirmeden,
davetsizce kalbime girerek, yaşamımın nice geçici ânına
sonsuzluk mührünü bastın.
Ve ben, bugün tesadüfen o anları aydınlatıp senin
mührünü gördüğümde, farkediyorum ki, onlar unutulmuş
önemsiz günlerimin sevinç ve kederlerinin hatırasına karışmış
halde, tozlara saçılıymışlar bunca zaman.
Sen tozlar arasındaki çocukça oyunumu hor görerek
benden yüz çevirmedin – oyun odamda duyduğum o ayak
sesleri aynısıdır senin yıldızdan yıldıza yankılanan ayak
seslerinin.
74
www.isaretatesi.com
XLIV.
Budur benim eğlencem – burada, gölgenin ışığı
kovaladığı ve yazın hemen ardından yağmurun geldiği yol
kenarında böylece durmak, seyretmek.
Bilinmeyen göklerden haber taşıyan ulaklar beni
selamlıyorlar ve hızla uzaklaşıyorlar. Kalbim içten içe
hoşnuttur; esip geçen meltemin nefesi pek tatlıdır.
Seher vaktinden akşam karanlığına kadar, burada,
kapımın önünde oturuyorum ve biliyorum ki, birdenbire onu
göreceğim o mutlu an gelecek.
Gülümsüyorum ve bir başıma şarkı söylüyorum. Derken
vaadin hoş kokusuyla doluyor hava…
75
www.isaretatesi.com
XLV.
Onun sessiz adımlarını duymadınız mı? O gelir, gelir,
hep gelir.
Her an ve her çağda, her gün ve her gece, O gelir, gelir,
hep gelir.
Nice ruh halinde nice değişik şarkılar söyledim, ama
bütün sesleriyle hep aynı şeyi ilan etti onlar: “O gelir, gelir, hep
gelir.”
Güneşli nisan ayının ıtırlı günlerinde ormandaki
patikadan – O gelir, gelir, hep gelir.
Temmuz gecelerinin yağmurlu karanlığında, bulutların
gürüldeyen arabası üzerinde – O gelir, gelir, hep gelir.
Bir hüzün diğeri ardına, onun adımlarıdır yüreğime
bastıran; onun ayaklarının altın dokunuşudur sevincimi
ışıldatan.
76
www.isaretatesi.com
XLVI.
Bilmiyorum benimle buluşmak için hangi uzak
zamandan beri yaklaşıyorsun bana. Güneş ve yıldızlar seni
benim gözlerimden saklayamayacak sonsuza kadar.
Nice sabah ve akşam senin ayak seslerin duyuldu; ulağın
geldi kalbimin içine, çağırdı beni gizlice.
Bilmiyorum neden bugün böyle kıpır kıpırdır yaşamım;
kalbime oynak bir sevinç hâkim.
İşlerimi toparlamanın vakti gelmiş gibidir; havada belli
belirsiz kokusunu duyuyorum senin hoş varlığının.
77
www.isaretatesi.com
XLVII.
Boş yere onu beklemekle geçti gecem. Bitkin düşerek
uyuyakalırım da sabah o aniden kapıma gelir diye
korkuyorum. Ah dostlarım, yolu açık tutun onun için, ne olur
engel olmayın ona.
Onun ayak sesiyle uyanmazsam eğer, uyandırmayın
beni, yalvarıyorum. Uykumdan çağrılmak istemem yaygaracı
kuşlar korosuyla, gün ışığı şenliğinde rüzgârın çılgın
coşkusuyla. Hatta aniden kapıma gelse bile Efendim, bırakın
uyuyayım rahatsız edilmeksizin.
Ah, sona ermek için yalnızca onun dokunuşunu bekleyen
kıymetli uykum benim… Ah, yalnızca karanlıktan doğan bir
düş misali o karşıma dikildiği an, onun aydınlık tebessümüne
açılacak kapalı gözlerim benim…
Karşımda tüm ışıkların ve suretlerin ilki olarak belirsin o.
Onun bakışlarından gelsin uyanan ruhuma, hazzın ilk ürperişi.
Ve benim kendime dönüşüm, ona olan dönüşüm olsun…
78
www.isaretatesi.com
XLVIII.
Sabahın sessizlik denizi birdenbire dalgalandı kuş
şakımalarıyla; çiçekler şendi yol kenarında; altın zenginlikler
saçılmıştı bulutlar arasındaki açıklığa. Fakat meşgul bir şekilde
yolumuzda gittik biz, aldırış etmedik o sırada.
Sevinçli şarkılar çalmadık, söylemedik; alışveriş için
kasabaya gitmedik; konuşmadık, gülmedik; yolda
oyalanmadık. Zaman akıp giderken adımlarımızı hızlandırdık,
hızlandırdık.
Tepeye yükseldi güneş; güvercinler kuğurdu
gölgeliklerde. Solgun yapraklar uçuştu sıcak öğle havasında.
Çoban çocuk uyukladı ve düş gördü banyan ağacının 13
gölgesinde. Suyun kıyısına uzandım ben de, yorgun
bacaklarımı uzattım çimenlere.
Yol arkadaşlarım hor görerek güldüler bana; gözlerini
ufuktan ayırmayarak alelacele devam ettiler yollarına; asla
arkalarına bakmadılar, dinlenmediler, uzakların mavi pusunda
13
Banyan: Etkileyici bir görünüme sahip banyan ağacı, birçok kök üzerinde
tutunarak ayakta kalır, geniş bir gölge sağlar. Bu özelliğiyle Hindular için sonsuz
yaşamın simgesidir. (ç.n.)
79
www.isaretatesi.com
kaybolup gittiler. Nice çayırları, tepeleri aştılar; ırak, tuhaf
diyarlardan geçtiler.
Selam olsun sana, ey sonu gelmez yolun heybetli ev
sahibi! Alay ve sitemler beni ayağa kalkmam için dürttü, gene
de bir karşılık bulamadı bende. Kendimi kayboluşa terk ettim,
hoşnut bir utancın derinliğinde – sönük bir zevkin gölgesinde.
Güneşle nakşedilmiş yeşil bir karanlığın huzuru yayıldı
usulca kalbime. Unuttum ne uğruna yolculuk ettiğimi –
düşüncemi salıverdim gölgelerin ve şarkıların labirentine.
Sonunda, uykumdan uyanıp gözlerimi açtığımda,
yanımda duran seni gördüm; tebessümünle sel gibi taşıyordu
uykum… Oysa nasıl da korkmuştum yolun uzun ve yıpratıcı
olacağından, sana varma mücadelesinin pek zahmetli
olacağından!
80
www.isaretatesi.com
XLIX.
Sen tahtından indin ve kulübemin kapısında durdun.
Bir köşede bir başıma şarkı söylüyordum, kulağına geldi
mırıldandığım ezgi. İndin ve kulübemin kapısında durdun.
Sarayında üstatlar çoktur; orada her saat şarkılar söylenir.
Fakat bu aceminin basit şarkısı dokundu senin sevgine.
Küçücük, hüzünlü bir ahenk karıştı dünyanın büyük müziğine
ve mükâfat olarak sen bir çiçekle tahtından indin, kulübemin
kapısında durdun.
81
www.isaretatesi.com
L.
Dilenerek kapı kapı dolaşıyordum köy yolunda; senin
altın zafer araban göz kamaştırıcı bir düş gibi beliriverdi
uzakta. Sordum kendime, kimdir bu Hükümdarlar
Hükümdarı diye…
Umudum kabardı, kötü günlerimin sonu geldi dedim;
istenmeden verilecek sadakalar, dört bir yanda tozlara
saçılacak zenginlikler bekledim.
Araban bulunduğum yerde durdu. Bakışların bana
yöneldi ve gülümseyerek indin aşağı. Nihayet talih beni buldu
diye düşündüm. Sonra birden sağ elini uzattın ve “Bana
verecek neyin var?” diye sordun.
Ah, nasıl da asil bir şakaydı, bir dilenciye avuç açman!
Aklım karıştı ve kalakaldım; sonra, kesemden son mısır
tanesini usulca çıkarıp sana uzattım.
Fakat günün sonunda heybemi silkeleyip de o acınası
öteberinin arasında küçücük bir altın parçası bulduğumda, ne
büyüktü şaşkınlığım! Acı acı ağladım ve keşke sana her şeyimi
verebilecek bir yüreğim olsaydı diye hayıflandım.
82
www.isaretatesi.com
LI.
Hava kararmış, günün işleri sona ermişti. Gece için tüm
konuklar geldi diye düşünüyorduk ve köyde tüm kapılar
kapanmıştı. Yalnızca, bazıları kralın geleceğini söylüyordu.
Güldük, “Hayır, mümkün değil,” dedik.
Bir ara kapı çalındı sanki, ama biz, “Rüzgârdır,” dedik.
Lambaları söndürdük, uykuya yattık. Yalnızca bazıları,
“Habercidir bu!” dedi. Güldük, “Hayır, rüzgârdır!” dedik.
Gecenin bir yarısı bir ses duyuldu. Uyku sersemliğiyle,
bunun uzaktaki bir fırtına olduğunu düşündük. Yer titredi,
duvarlar sarsıldı, uykumuzda kıvrandık. Yalnızca bazıları
bunun tekerlek sesi olduğunu söyledi. Uyuşuk bir
mırıldanmayla, “Hayır, bulutların gürlemesi olmalı!” dedik.
Henüz gece kapkaranlıktı ki davullar vuruldu. Bir ses
duyuldu: “Uyanın! Geç kalmayın sakın!” Ellerimizi kalbimize
bastırdık ve korkuyla titredik. Kimileri, “İşte! Kralın bayrağı!”
dedi. Ayağa fırladık ve bağırdık: “Kaybecek vaktimiz yok!”
Kral geldi; peki nerede lambalar, çelenkler? Onu
oturtacak taht nerede? Ah yazık! Çok yazık! Nerede kabul
salonu, hani nerede süsler? – “Bu sızlanmalar boşuna!” dedi
83
www.isaretatesi.com
biri. “Bomboş ellerle karşılayın onu, tamtakır odalarınıza
buyur edin!”
Açılsın kapılar, üflensin deniz kabuğundan borular!
Gecenin derinliğinden kasvetli evimizin kralı gelmiştir. Gök
gürlüyor. Şimşeklerle titriyor karanlık. Yırtık pırtık hasırını
çıkarıp getir ve onu avluya ser. Fırtınayla beraber ansızın,
korkunç gecemizin kralı gelmiştir.
84
www.isaretatesi.com
LII.
Senden boynundaki gül çelengini istemeyi düşündüm,
ama buna cesaret edemedim. Böylece, sen ayrılıp gidince
yatağında ondan birkaç parça bulma umuduyla sabahı
bekledim. Seher vakti, bir dilenci gibi, rastgele bir iki taç
yaprak aradım.
Ah, nedir bu bulduğum? Nasıl bir nişanedir bu, aşkından
bana kalan? Ne bir çiçek, ne tütsü, ne de ıtırlı su kabı. Senin
haşmetli kılıcındır o, alev gibi parlayan, yıldırım gibi sert.
Pencereden sabahın taptaze ışığı geliyor, yatağına vuruyor.
Sabah kuşu cıvıldayarak soruyor: “Kadın, nedir o elindeki?” –
Hayır, ne bir çiçek, ne tütsü, ne de ıtırlı su kabı. Senin korkunç
kılıcındır bu.
Hayretler içinde oturup düşünüyorum, nasıl bir
armağandır senin bu armağanın. Saklayacak olsam onu,
saklayamam. Cılızımdır, utanırım, kuşanamam. Göğsüme
bastırsam acıtır, dayanamam. Gene de bu ıstırap yükünün
şerefini, senin bu armağanını sinemde taşıyacağım.
Artık korkacak bir şey yok benim için bu dünyada;
kazanan sen olacaksın tüm kavgamda. Bana ölümü yoldaş
bıraktın sen, taçlandıracağım onu yaşamımla. Kılıcın bağlarımı
85
www.isaretatesi.com
kesip atmam için benimledir; artık korkacak bir şey yok benim
için bu dünyada.
Üzerimden atıyorum bütün adi süsleri. Kalbimin
efendisi, artık bir köşede beklemek, ağlayıp sızlamak yok
benim için; şirinlikler, nazlanmalar yok. Süs olarak kılıcını
verdin sen bana. Benim için artık oyuncak süsler yok!
86
www.isaretatesi.com
LIII.
Güzeldir senin yıldızlarla bezenmiş, rengârenk taşlarla
ustaca işlenmiş bilekliğin. Fakat ondan da güzeli, şimşeği
andıran eğrisiyle kılıcındır senin; kutsal kuş Vishnu’nun 14 iki
yana açılmış, günbatımının hiddetli kıpkızıl aydınlığında
harikulade duran kanatlarına benzer.
Titreşir o, ölümün nihai darbesine yaşamın ıstırap vecdi
içindeki son cevabı gibi; ışık saçar, varlığın şiddetli bir
parlayışla tüm dünyevi hisleri ateşe veren saf alevi gibi.
Güzeldir senin ışıl ışıl taşlarla bezenmiş bilekliğin. Fakat
ey gök gürlemelerinin efendisi, senin kılıcın katbekat üstün bir
güzellikle işlenmiştir; onu seyretmek yahut hayal etmek bile ne
müthiş şeydir!
14
Vishnu: Hint tanrılar üçlemesi Trimurti’de kâinatın muhafazasıyla sorumlu olan
tanrı. Onun yeryüzündeki her tecellisi, bozulmuş olan düzeni daha iyi bir biçimde
yeniden kurar. (ç.n.)
87
www.isaretatesi.com
LIV.
Senden bir şey istemedim, ismimi kulağına söylemedim.
Ayrılıp giderken sen, sessizce durdum. Su kuyusunun
yanında, ağacın gölgesinin eğrilemesine düştüğü yerde bir
başımaydım. Kadınlar toprak testilerini ağzına kadar doldurup
evlerine giderken bana seslendiler: “Bizimle gel, vakit öğleye
yaklaşıyor.” Fakat ben, derin, muğlâk düşüncelerde
kaybolarak, takatsizce oyalandım uzun zaman.
Gelirken adımlarını duymadım. Gözlerin hüzünlüydü
bana baktığında; sesin yorgundu usulca konuştuğunda: “Ah,
susamış bir yolcuyum ben.” Silkinip uyandım hülyalarımdan;
testimden su döktüm bitiştirdiğin avuçlarına. Üzerimizde
hışırdadı yapraklar; görünmeyen karanlıktan şarkı söyledi
gugukçuk; yolun dönemecinden kokusu geldi babla 15
çiçeklerinin.
Adımı sorduğunda mahcup bir halde kalakaldım. Öyle
ya, sana beni hatırlaman için ne iyilik yapmıştım? Fakat
susuzluğunu dindirmek için sana su vermiş olmanın hatırası
kalbime sıkıca tutunacak, onu tatlılıkla saracak. Gün ilerliyor;
15
Babla: Gür yapraklı, sakızlı, yüksekçe, hoş görünüşlü bir akasya türü. Çiçekleri
altın sarısı olur. (ç.n.)
88
www.isaretatesi.com
bezgin nağmelerle şakıyor kuş; neem 16 yaprakları hışırdıyor
yukarıda ve ben oturup düşünüyorum, düşünüyorum.
16
Neem: Hint-Bengal bölgesine özgü yarı tropik bir ağaç. Boyu yüksektir, her dem
yeşil kalan yaprakları ince uzun olur. Şifalı bir bitki olmasıyla ünlüdür. (ç.n.)
89
www.isaretatesi.com
LV.
Yüreğinde atalet; gözlerin uyku mahmuru.
Haber ulaşmadı mı sana, dikenler arasında ışıl ışıl hüküm
sürüyor çiçek! Uyan, haydi uyan! Boşa geçmesin zaman!
Taşlık yolun sonunda, bakir yalnızlığın diyarında, bir
başına oturuyor arkadaşım. Yüzünü kara çıkarma onun, haydi
uyan!
Öğle güneşinin hararetiyle gökyüzü nefes nefese
kalmışsa ve sarsılıyorsa, bundan ne çıkar? Ne çıkar, susuzluk
örtüsünü yayıyorsa kavrulan kumlar?
Neşe yok mudur kalbinin derinlerinde? Ayağının her
adımında, yolun arpı ıstırabın tatlı müziğiyle coşmayacak mı?
90
www.isaretatesi.com
LVI.
İçim senin neşenle öyle dolu ki! Sen kalbime öyle bir
eriştin ki! Ey arşın efendisi, ben olmasam sevgin nerede
olurdu?
Sen beni ortak ettin tüm bu zenginliğe. Sevincin sonu
gelmez oyunudur sürüp gidiyor kalbimde. Daima senin iraden
şekilleniyor hayatımda.
Bu yüzden, sen, hükümdarlar hükümdarı, kalbimi esir
almak için güzellikle süslemişsin kendini. Ve bu yüzden
âşığının sevişinde yitiriyor senin aşkın kendini – ve o zaman
sen görünüyorsun, sen, ikinin mükemmel birliğinde.
91
www.isaretatesi.com
LVII.
Işık, ah benim ışığım, dünyayı dolduran ışık, gözleri
öpen ışık, yüreği tatlandıran ışık!
Ah sevgilim, hayatımın merkezinde dans eder ışık; ah,
aşkımın tellerine vurur ışık; gökler açılır, rüzgâr coşar,
kahkaha geçer yeryüzünden.
Işığın denizlerinde yelken açar kelebekler. Zambaklar ve
yaseminler kabaran ışık dalgalarında yükselir.
Her bulutta altınlara parçalanır ışık, ah sevgilim, nice
cevherler saçılır.
Yapraktan yaprağa bir cümbüş, ölçüsüz bir sevinç
yayılıyor sevgilim; cennetin nehri kıyılarından taşmış ve işte,
neşe seli her yanı kaplamış…
92
www.isaretatesi.com
LVIII.
Son şarkımda birbirine karışsın neşenin tüm ezgileri! O
neşedir ki, yeryüzünü çimenlerin taşkın bolluğuyla kaplar; ikiz
kardeşler yaşam ve ölümü engin dünyanın üzerinde dansa
bırakır; kasırgayla hücum eder ve tüm yaşamı kahkahayla
sarsıp uyandırır; ıstırabın kızıl lotus çiçeği üzerinde gözü yaşlı,
sessizce oturur – ve o neşedir, sahip olduğu her şeyi tozlara
atar da tek kelime bile etmez!
93
www.isaretatesi.com
LIX.
Evet, biliyorum, ey kalbimin sevgilisi, senin aşkındır
yapraklarda dans eden bu altın ışık, gökte yelken açmış bu
avare bulutlar, alnıma serinliğini bırakarak geçen bu rüzgâr –
senin aşkındır yalnızca.
Gözlerim sabah aydınlığına boğulmuş – budur senden
kalbime ulaşan haber. Yukarıdan eğilmiş yüzün; gözlerin
gözlerimde; ayağına temas ediyor kalbim.
94
www.isaretatesi.com
LX.
Sonsuz dünyaların sahilinde çocuklar buluşur. Engin
gökyüzü kıpırtısızdır, çalkantılı sular yaygara koparır. Sonsuz
dünyaların sahilinde, bağrışlar ve danslarla, çocuklar buluşur.
Kumdan evler kurar onlar, boş deniz kabuklarıyla
oynarlar. Kurumuş yapraklardan yaparlar gemilerini,
gülümseyerek yüzdürürler onları engin denizde. Çocuklar
oyunlarını oynar dünyaların sahilinde.
Yüzmeyi bilmezler, denize ağ atmasını bilmezler. İnci
avcıları suya dalar, tacirler gemileriyle açılır; o sırada çocuklar
çakıl taşlarını bir toplar, bir saçar. Gizli hazineler aramaz onlar,
ağ atmasını bilmezler.
Kahkahalarla kabarır deniz; kumsalın tebessümü parıl
parıl parlar. Ölüm satan dalgalar, beşikte bebeğini sallayan
anne misali, çocuklara anlamsız şarkılar söyler. Deniz, oynar
çocuklarla; kumsalın tebessümü parıl parıl parlar.
Sonsuz dünyaların sahilinde buluşur çocuklar. Yolların
olmadığı gökyüzünde gezinir fırtına; gemiler harap olur
işaretsiz sularda; ölüm kol gezer her yanda; çocuklar ise oyun
oynar.
95
www.isaretatesi.com
Çocukların büyük buluşmasıdır sonsuz dünyaların
sahilinde.
96
www.isaretatesi.com
LXI.
Bebeğin gözlerinde uçuşan uyku – bilen var mıdır,
nereden gelir o? Derler ki, ateş böceklerinin aydınlattığı loş
ormanın gölgeleri arasındaki peri köyünde, iki titrek, büyülü
goncanın asılı olduğu yerdeymiş onun yuvası. Oradan gelerek
bebeğin gözlerini öpermiş.
Uyurken bebeğin dudaklarında titreyen tebessüm – bilen
var mıdır, nereden doğmuştur o? Derler ki, yeni ayın taze,
soluk bir huzmesi kaybolan bir güz bulutunun ucuna değmiş
ve bebeğin tebessümü, çiyle yıkanmış bir sabahın hayalinde ilk
defa oradan doğmuş. – Uyurken bebeğin dudaklarında
titreyen tebessüm buymuş.
Bebeğin kollarında ve bacaklarında çiçeklenen tatlı,
yumuşacık tazelik – bilen var mıdır, bunca zaman nerede
saklıymış o? Evet, anne henüz genç bir kızken, o tazelik, aşkın
buruk, sessiz esrarıyla onun tüm kalbine yayılmış. – Bebeğin
kollarında ve bacaklarında çiçeklenen tatlı, yumuşacık tazelik
buymuş.
97
www.isaretatesi.com
LXII.
Sana renkli oyuncaklar getirdiğimde, çocuğum,
anlıyorum neden böyle bir renk oyunu vardır bulutlarda ve
suda, neden değişik tonlara boyanmıştır çiçekler. Sana renkli
oyuncaklar verdiğimde, çocuğum, anlıyorum…
Seni dans ettirmek için şarkı söylediğimde, biliyorum
neden bir müzik vardır yapraklarda, dinleyen toprağın kalbine
neden bir sesler korosu yollar dalgalar. Seni dans ettirmek için
şarkı söylediğimde, biliyorum…
Senin hevesli ellerine hoş şeyler getirdiğimde, biliyorum
neden bal vardır çiçeklerin kâsesinde, neden hoş bir şurup
saklıdır meyvelerde. Hoş şeyler getirdiğimde senin hevesli
ellerine, biliyorum…
Seni gülümsetmek için yüzünü öptüğümde, canımın içi,
anlıyorum gökten nasıl bir haz yağar sabah aydınlığında, nasıl
bir sevinç taşır yaz meltemi bedenime. Seni gülümsetmek için
yüzünü öptüğümde, anlıyorum…
98
www.isaretatesi.com
LXIII.
Sen beni tanımadığım dostlara tanıttın. Benim olmayan
evlerde bir yer verdin bana. Uzağı yakına getirdin, yabancıyı
kardeş kıldın.
Alıştığım barınağı terk etmem gerektiğinde huzursuz
olur içim; unuturum ki, yeni olanda yaşar eski ve orada
yaşarsın sen de.
Doğumdan ölüme, bu âlemde veya diğerlerinde, beni her
nereye yönlendirirsen yönlendir, gene sensin sonsuz
yaşamımda biricik yoldaşım; neşenin bağlarıyla yüreğimi
tanımadıklarıma bağlarsın.
Biri seni bildiği zaman, artık yabancılık yoktur onun için,
kapalı değildir ona hiçbir kapı. Ah, duama karşılık ver, ne
olur, çok’un oyununda tek’in temasıyla yaşadığım vecdi asla
yitirmeyeyim!
99
www.isaretatesi.com
LXIV.
Kasvetli nehrin yamacında, uzamış otların arasında
sordum ona: “Erden kız, lambanı çarşafınla siper ederek
nereye gidiyorsun böyle? Evim kapkaranlık ve kimsesiz –
ışığını ödünç ver bana!” Bir an için kara gözlerini kaldırdı,
alacakaranlıkta yüzüme baktı. “Nehre geldim,” dedi, “gün
ışığı batıda kaybolurken lambamı yüzdüreceğim suda.”
Uzamış otların arasında yalnız başıma durdum, akıntıda
amaçsızca sürüklenen lambasının titrek alevini izledim.
İlerleyen gecenin sessizliğinde, sordum ona: “Erden kız,
evinde bütün ışıklar yanıyor – elinde lambanla nereye
gidiyorsun böyle? Evim kapkaranlık ve kimsesiz – ışığını
ödünç ver bana.” Kara gözlerini kaldırıp baktı, bir an kuşkuyla
duraksadı. “Buraya geldim,” dedi, “zira lambamı adayacağım
gökyüzüne.” Durdum, lambasının boşlukta amaçsızca yanışını
seyrettim.
Geceyarısının mehtapsız karanlığında, sordum ona:
“Erden kız, lambayı sinende tutarak ne arıyorsun böyle? Evim
kapkaranlık ve kimsesiz – ışığını ödünç ver bana.” Bir an
durdu, düşündü, karanlıkta yüzüme uzun uzun baktı. “Işığımı
lambaların şenliğine katılmaya getirdim,” dedi. Durdum, onun
100
www.isaretatesi.com
ışıklar arasında amaçsızca kaybolup giden küçücük lambasını
izledim.
101
www.isaretatesi.com
LXV.
Yaşamımın bu taşkın kadehinden nasıl bir kutsal içki
içmek isterdin, Yüce Tanrım?
Ey Ulu Ozan, var ettiklerini benim gözlerimden görmek
ve kulaklarımın geçidinde durup kendi ebedî ahengini
dinlemek midir zevkin?
Dünyan sözcükler nakşediyor zihnime; müzik katıyor
senin neşen bu sözcüklere. Aşkta kendini veriyorsun sen bana
ve sonra büsbütün kendi hoşluğunu duyuyorsun içimde.
102
www.isaretatesi.com
LXVI.
Daima benliğimin derinliğinde, pırıltıların ve
yansımaların alacakaranlığında kalmış, yaşmağını gün
ışığında asla açmamış olan o kadın – o olacak, Ulu Tanrım,
sana son adağım, en son şarkımda sarıp sarmalanmış.
Sözcükler istedi ama elde edemedi onu; boşuna uzattı
hevesli kollarını ona doğru tüm dil dökmeler.
Diyar diyar dolaştım, onu bağrımda taşıdım; yaşamım
gelişimiyle ve bozuluşuyla onun etrafında yükseldi, alçaldı.
Düşüncelerimde ve eylemlerimde, uykumda ve
düşlerimde, oydu hüküm süren – gene de o hep bir başına,
herkesten ayrı yaşadı.
Nice adamlar kapımı çaldı onun için, hepsi de ümitsizce
ardını dönüp gitti.
Bu dünyada onun yüzünü görebilen olmadı; o hep, senin
tanımanı bekleyerek, kendi yalnızlığında kaldı.
103
www.isaretatesi.com
LXVII.
Göksün sen ve yuvasın aynı zamanda.
Ah güzeller güzeli, orada, senin aşkındır yuvada, senin
aşkındır ruhu renklerle, seslerle, kokularla saran…
Sağ elinde altın sepetiyle geliyor Sabah; yeryüzünü
sessizce taçlandıracak olan güzellik çelengini taşıyor.
Ve işte, sürülerin terk ettiği ıssız çayırlara iniyor Akşam;
izsiz yollardan, altın testisinde batının huzur denizinden
sükûnetin yudum yudum serinliğini taşıyarak geliyor.
Fakat ileride, ruhun kanatlanması için göğün uçsuz
bucaksız uzandığı yerde, lekesiz parlak bir aydınlık hüküm
sürüyor: Ne gündüz var ne gece, ne renk var ne de suret – ve
yok asla tek bir söz bile.
104
www.isaretatesi.com
LXVIII.
Senin güneş ışığın iki yana açılmış kollarıyla gelir benim
bu dünyama; ve gözyaşlarımdan, iç çekişlerimden,
şarkılarımdan yapılmış bulutları ayaklarına geri taşımak için
gün boyu bekler kapımda.
Sevecen bir neşeyle sararsın sisli bulutun örtüsünü
yıldızlı göğsüne; böylece sayısız biçimler verir, büklüm
büklüm edersin onu, durmadan değişen renklere boyarsın.
Nasıl da hafif, nasıl da gelip geçici, hassas, mahzun ve
karanlıktır o; bundandır senin onu sevmen, ey lekesiz ve
dingin olan! Bundandır ki senin pasparlak ışığını örtebiliyor o,
acınası gölgeleriyle.
105
www.isaretatesi.com
LXIX.
Damarlarımda gece gündüz akan hayat, akar dünyanın
içinden de, dans eder uyumlu ölçülerle.
O hayattır tozun toprağın arasından başını sayısız sivri
otlarla uzatan. O hayattır yapraklarla ve çiçeklerle dalga dalga
olan, çalkalanan.
O hayattır doğumun ve ölümün okyanus beşiğinde
medcezirle sallanan.
Hissediyorum, tüm uzuvlarım yüceliyor bu hayat
âleminin dokunuşuyla; kıvanç duyuyorum çağların şu an
kanımda dans eden nabzıyla…
106
www.isaretatesi.com
LXX.
Senden uzak mıdır bu ritmin neşesiyle coşmak? Bu
korkulu hazzın girdabında yuvarlanmak, parçalanmak,
kaybolmak?
Akar gider her şey, duraksamaz, dönüp bakmaz, hiçbir
güç engel olamaz, her şey akar gider.
Bu yatışmak bilmeyen hızlı müziğe ayak uydurarak,
mevsimler dans ede ede gelir ve geçip gider; renkler, ezgiler,
kokular taşkın bir neşeyle sonsuz çağlayanlar halinde her an
akar, saçılır, diner, coşar.
107
www.isaretatesi.com
LXXI.
Kendimi çoğaltmalı ve etrafıma yaymalı, böylece senin
aydınlığına renkli gölgeler bırakmalıyım. Böyledir senin
mayan. 17
Sen kendi varlığında bir sınır çizer, sonra da binbir
ezgiyle bu apayrı benliği anlatırsın. Bende böyle suret buldu
senin kendini ayırmışlığın.
Bütün gökte rengârenk gözyaşları ve gülüşlerle, endişe
ve ümitlerle yankılanır acıklı şarkı; dalgalar bir kabarır bir
alçalır; bozulur ve şekillenir düşler. İçimde, senin kendini
mağlup edişin…
Senin gerdiğin bu perde, günün ve gecenin fırçasıyla
sayısız biçimlere boyanır. Onun ardında, kavislerin hayret
verici esrarıyla şekillenmiş tahtın vardır senin, düzgünlüğün
tüm kısır çizgilerini hiçe sayar.
17
Maya, Hinduizmde hem bir ilâhın soyut bir kavramı somut bir cisme
dönüştürebilme kudretini, hem de duyular dünyasının aldatıcı gerçekliğini karşılar.
(ç.n.)
108
www.isaretatesi.com
İkimizin büyük şenliği gökkubbeye yayılmıştır. Hava hep
ikimizin ezgisiyle titreşir; çağlar geçer ikimizin saklambaç
oyunuyla.
109
www.isaretatesi.com
LXXII.
Odur O, en içte olan, gizli derin dokunuşlarla benliğimi
uyandıran.
Odur gözlerime tılsımını bırakan, kalbimin tellerinde
hazzın ve acının değişip duran ezgisini neşeyle çalan.
Odur altının ve gümüşün, mavinin ve yeşilin geçici renk
tonlarıyla bu maya’nın ağını ören; örgülerin arasından ayağını
salıp, dokunuşuyla beni mest eden.
Günler gelir, çağlar geçer; Odur, pek çok isimler ve
kılıklar altında kalbimi sevincin ve kederin coşkusuna boğan.
110
www.isaretatesi.com
LXXIII.
Kurtuluş el etek çekmekte değildir benim için. Hazzın
beni saran binbir bağında özgürlüğün kucaklayışını
hissederim ben.
Sen rengârenk, hoş kokulu şarabını yudum yudum,
taptaze akıtırsın içime; bu toprak kabı ağzına kadar
doldurursun.
Senin alevinle yüz değişik lambasını yakacak benim
âlemim; onları senin tapınağının sunağına koyacak.
Hayır, asla kapatmayacağım duyularımın kapılarını!
Görmenin, işitmenin, dokunmanın hazzı senin hazzını
taşıyacak.
Evet, tüm kuruntularım tutuşup sevincin aydınlığıyla
parlayacak; tutkularım olgunlaşacak, sevginin meyveleri
olacak.
111
www.isaretatesi.com
LXXIV.
Gün sona ermiş, karanlık çöküyor dünyaya. Testimi
doldurmak üzere nehre inmemin zamanıdır.
Akşamın havası suyun hüzünlü ezgisiyle özlem dolu…
Ah, dışarıya, alacakaranlığa çağırıyor beni o, duyuyorum. Issız
yoldan geçen kimse yok; rüzgâr çıkmış, dalgalar coşuyor
nehirde.
Bilmiyorum eve geri dönecek miyim… Kiminle
karşılaşacağım, bilmiyorum. Orada, sığlıktan geçen küçük
teknede, sazını çalıyor meçhul adam.
112
www.isaretatesi.com
LXXV.
Senin biz fanilere olan armağanların tüm ihtiyaçlarımızı
doyurur ve eksilmeden geri döner sana.
Nehrin yapacak günlük işleri vardır, tarlalar ve mezralar
arasından aceleyle ilerler; dinmeyen akışıyla nihayet senin
ayaklarının yıkandığı yere doğru uzanır.
Çiçek, ıtırıyla hoşluk katar havaya; ama sana kendini
sunmasıdır onun son hizmeti.
Sana tapınmak yoksullaştırmaz dünyayı.
Şairin sözlerinden hoşlarına giden anlamı çıkarır insanlar;
gene de o sözlerin nihai anlamı seni işaret eder.
113
www.isaretatesi.com
LXXVI.
Bir günden diğerine, ey hayatımın sahibi, karşında
durayım seninle yüz yüze. Ellerimi kavuşturup, ey tüm
âlemlerin sahibi, karşında durayım seninle yüz yüze.
Engin göğün altında mütevazı bir yürekle tek başıma ve
sessiz, karşında durayım seninle yüz yüze.
Çaba ve mücadele patırtısıyla dolu bu zahmetli dünyada,
telaşlı kalabalıklar arasında – karşında durayım seninle yüz
yüze.
Ve bu dünyada işim sona erdiğinde, ey hükümdarlar
hükümdarı, karşında durayım yalnız ve suskun, seninle yüz
yüze.
114
www.isaretatesi.com
LXXVII.
Seni Tanrım olarak bilirim ve ayrı dururum – kendim
zannederek yaklaşmam sana. Seni babam olarak bilirim ve
önünde yerlere kapanırım – arkadaşımmışçasına tutmam elini.
Seni bağrıma basayım ve yoldaşım yapayım diye
yükseklerden inip kendini bana sunmanı beklemem.
Sen kardeşlerim arasında Kardeşsin, ama aldırış etmem
ötekilere, kazancımı paylaşmam onlarla, her şeyim seninle
ikimizindir.
Hazda ve acıda, insanların yanında değil, senin yanında
dururum. Yaşamımı teslim etmeye korkarım; atamam kendimi
hayatın engin sularına.
115
www.isaretatesi.com
LXXVIII.
Yaratılış henüz yeniyken ve yıldızlar ilk ihtişamlarıyla
parlarken, Tanrılar meclisi toplanmıştı gökyüzünde; şarkılar
söylemişlerdi: “İşte, mükemmelliğin resmi! Yekpare neşe!”
Derken haykırmıştı içlerinden biri: “Işık zincirinde bir
kopukluk var, yıldızlardan biri eksik sanki!”
Arplarının altın teli kopmuştu o an, susmuştu şarkıları,
perişan bir halde bağrışmışlardı: “Kayıp olan, en güzeliydi
yıldızların, gözdesiydi o tüm semanın!”
O gün bugündür bir an olsun dinmemiştir arayış.
Ağızdan ağıza yayılır, “Dünya onunla biricik neşesini yitirdi!”
diyen bir haykırış.
Fakat gecenin en derin sessizliğinde gülümsüyor yıldızlar
ve aralarında fısıldaşıyorlar: “Boşunadır bu arayış! Her
yerdedir kesintisiz mükemmellik, işte, o her yerde…”
116
www.isaretatesi.com
LXXIX.
Eğer seninle karşılaşmak düşmemişse bu yaşamda benim
payıma, müsaade et, suretinden mahrum kaldığımı
hissedeyim hep – bir an bile unutmayayım bunu; düşlerimde
ve uyanık saatlerimde bu kederin ıstırabını yaşayayım.
Günlerim dünyanın kalabalık pazarında geçerken ve
avuçlarım günlük kazançlarla dolarken, müsaade et, hiçbir şey
kazanmadığımı hissedeyim hep – bir an bile unutmayayım
bunu; düşlerimde ve uyanık saatlerimde bu kederin ıstırabını
yaşayayım.
Yolun kenarında yorgun argın, nefes nefese oturup
kaldığımda ve yatağımı tozlara yaydığımda, müsaade et,
önümde hâlâ en uzun yolun uzandığını hissedeyim hep – bir
an bile unutmayayım bunu; düşlerimde ve uyanık saatlerimde
bu kederin ıstırabını yaşayayım.
Evimin odaları süslenip donatıldığında, kavallar çalınıp
kahkahalar yükseldiğinde, müsaade et, seni çağırmadığımı
hissedeyim hep – bir an bile unutmayayım bunu; düşlerimde
ve uyanık saatlerimde bu kederin ıstırabını yaşayayım.
117
www.isaretatesi.com
LXXX.
Ben, gökte amaçsızca dolaşan bir güz bulutunun artığı
gibiyim. Ey benim kutlu güneşim! Senin temasın bana
buharımı bıraktırarak ışığınla bir yapmadı henüz beni. Senden
ayrı, ayları ve yılları sayıyorum böyle.
Eğer buysa istediğin, eğer eğlencen buysa, benim geçip
giden bu boşluğumu al, renklerle boya, altınlara bula, sürükle
serseri rüzgârda ve yay çeşit çeşit harikalarla.
Ve geceleyin, dileğin bu oyuna son vermek olduğunda,
eriyip kaybolayım karanlıkta – yahut parlak sabahın
tebessümünde olsun bu, saf, berrak serinlikte.
118
www.isaretatesi.com
LXXXI.
Aylak geçen nice gün, kaybolan zamana üzüldüm. Fakat
o asla kayıp değildir, Sahibim. Yaşamımın her ânını sen
avuçlarına almışsın.
Eşyanın kalbinde saklı, sensin tohumları sürgünlere,
tomurcukları çiçeklere büyüten, çiçekleri olgunlaştırıp meyve
verdiren.
Yorulmuştum, boş yatağıma uzandım ve tüm işlerin
bittiğine inandım. Sabah oldu, uyandım, bahçemi çiçek
harikalarıyla dolup taşmış buldum.
119
www.isaretatesi.com
LXXXII.
Zaman senin ellerinde sonsuzdur Efendim. Yoktur senin
dakikalarını sayacak.
Günler ve geceler geçer, çiçek gibi açılıp solar çağlar. Sen
beklemesini bilirsin.
Asırlar birbirini izler, küçük yabani bir çiçek kemâle erer.
Oysa bizim kaybedecek vaktimiz yoktur ve fırsatları
kovalarız. Geç kalamayacak kadar zavallıyız.
Zaman işte böyle geçip gidiyor ve talep eden her
yaygaracıya veriyorum ben onu. Senin sunağında ise tek bir
adak bile yok.
Günün sonunda, kapıların kapanacak diye telaşla
koşuyorum; fakat görüyorum ki vakit vardır henüz.
120
www.isaretatesi.com
LXXXIII.
Anne, kederli gözyaşlarımdan bir inci kolye yapacağım
gerdanına.
Yıldızlar ışıktan halhallar yaptı süs olsun diye senin
ayaklarına; benim kolyem ise sinende duracak.
Senden gelir servet ve şöhret; senin elindedir onları
vermek veya esirgemek. Ama benim bu kederim tamamen
benimdir ve onu sana sunmak için getirdiğimde, inayetinle
ödüllendirirsin beni sen.
121
www.isaretatesi.com
LXXXIV.
Ayrılığın sancısıdır tüm âleme yayılmış olan ve engin
gökyüzünde sayısız şekiller doğuran.
Bu ayrılık kederidir her gece yıldızdan yıldıza sessizce
bakan; budur, yağmurlu temmuz karanlığında hışırdayan
yapraklar arasında dokunaklı bir şiir olan.
Her yanı kaplayan bu ıstıraptır, insanların evlerinde
sevgiye ve arzuya, acıya ve neşeye doğru derinleşen; budur,
ozanın gönlünden şarkılarla akan.
122
www.isaretatesi.com
LXXXV.
Savaşçılar ustalarının sarayından ilk defa çıktığında,
güçleri nerede saklıydı? Neredeydi onların zırhları, silahları?
Zavallı ve âciz görünüyorlardı; ustalarının sarayından
çıktıkları gün üstlerine oklar yağmıştı.
Savaşçılar ustalarının sarayına geri döndükleri zaman,
güçleri nerede saklıydı?
Kılıcı bırakmışlar, oku ve yayı bırakmışlardı; ustalarının
sarayına geri döndükleri gün, yüzlerinde huzur yer etmişti,
hayatlarının semeresini geride bırakmışlardı.
123
www.isaretatesi.com
LXXXVI.
Kapımdadır ölüm, senin sadık hizmetkârın. Bilinmeyen
denizi geçti o, çağrını evime getirdi.
Gece kapkaranlık, kalbim korku dolu – gene de lambayı
alacağım, kapımı açıp önünde eğilerek onu buyur edeceğim.
Kapımda duran senin habercindir.
Ayaklarına kalbimin hazinesini sunarak tapacağım ona.
Vazifesini yerine getirince, gündüzüme karanlık bir gölge
bırakarak gidecek; sana son adağım olarak ıssız evimde kolum
kanadım kırık, ben kalacağım bir tek.
124
www.isaretatesi.com
LXXXVII.
Bir umut, gidiyorum, o kadını evimin her odasında, her
köşede arıyorum, ama bulamıyorum.
Küçücüktür benim evim ve ondan bir kez eksilen bir
daha geri gelmez, bilirim.
Oysa senin konağın uçsuz bucaksızdır, ey Sahibim – ve
ben o kadını araya araya kapına geldim.
Senin akşam göğünün altın kubbesi altında duruyorum,
hevesli gözlerimi yüzüne doğru çeviriyorum.
Sonsuzluğun eşiğindeyim; hiçbir umudun, hiçbir
mutluluğun, gözyaşları arasından görünen hiçbir çehrenin ve
hiçbir şeyin kaybolamayacağı yerdeyim.
Ah! Bomboş kalmış yaşamımı bu ummana batır, en derin
doluluğa daldır! Sen lütfet ki, yitirdiğim o hoş teması kâinatın
birliğinde bir kez olsun duyayım…
125
www.isaretatesi.com
LXXXVIII.
Harap mabedin ilâhı! Vina’nın 18 kopuk telleri sana
methiyeler çalmıyor artık. Akşam çanları sana ibadet vaktini
ilan etmiyor. Etrafında hava durgun, sessiz…
Terk edilmiş yuvanda avare bahar rüzgârı esiyor ve
çiçeklerden haber getiriyor; o çiçekler ki artık senin ibadetine
sunulmuyor.
Sana tapan ihtiyar, esirgenmiş lütuflara hasret duyarak
geziniyor hâlâ. Akşamleyin alevler ve gölgeler toprağın
kasvetine karışırken, o, bitkin bir halde, açlık çeken bir yürekle
harap mabede geri geliyor.
Nice kutsal gün sessiz geçiyor, ey harap mabedin ilâhı!
Lamba yakılmadan bitiyor nice ayin gecesi.
Nice yeni tasvir çiziyor en marifetli ustalar; zamanı
gelince hepsi de kutlu unutuş nehrine taşınıyor.
Fakat sonsuz bir ihmal edilmişlikle, harap mabedin ilâhı
tapınılmadan kalıyor…
18
Vina: Uda benzeyen, uzun saplı bir Hint sazı. Hint müziğinin başlıca
çalgılarındandır. (ç.n.)
126
www.isaretatesi.com
LXXXIX.
Yüksek sesli, gürültülü sözler duymayacaksınız artık
benden – efendimin buyruğu böyledir. Bundan böyle
fısıltılarla konuşacağım. Gönlümün seslenişi bir şarkının
mırıltısıyla akıp gidecek.
İnsanlar alelacele Kralın pazarına gidiyorlar. Tüm alıcılar
ve satıcılar orada. Fakat gün ortasında işlerin en yoğun olduğu
an, zamansızca ayrılıyorum oradan ben.
Çiçeklensin bahçem! Çiçeklensin, henüz zamanı değilse
bile! Gün ortasında tembel vızıltılarını duyursun arılar!
Nice saatler geçirdim iyinin ve kötünün çekişmesiyle;
fakat şimdi, aylak günlerimin oyun arkadaşı kalbimi
cezbetmekten haz duyuyor. Bilmiyorum nedendir bu apansız
çağrı, hangi amaçsız tesadüfe doğru…
127
www.isaretatesi.com
XC.
Ölüm kapını çaldığı gün ne sunacaksın ona?
Ah, yaşamımın dolu kadehini koyacağım konuğumun
önüne; asla bırakmayacağım onu boş ellerle.
O gün gelip de ölüm kapımı çaldığında, güz günlerimin
ve yaz gecelerimin bütün tatlı şarabını, meşgul yaşamımın
bütün kazanç ve birikimini koyacağım onun önüne.
128
www.isaretatesi.com
XCI.
Sen hayatın nihai taçlanışı, ey Ölüm, benim ölümüm, gel
ve fısılda bana!
Yolunu gözledim her gün; hayatın sevinç ve sancılarını
senin için taşıdım kendimde.
Hayatta neysem, neye sahip olduysam, ne umduysam ve
neyi sevdiysem, gizliden gizliye sana doğru uzandım. Şimdi,
gözlerinin son bir bakışıyla sonsuza dek senin olacak yaşamım.
Çiçekler örülmüş; çelengi hazır damadın. Düğünden
sonra evinden ayrılacak gelin; gecenin ıssızlığında sevdiğiyle
buluşacak.
129
www.isaretatesi.com
XCII.
Biliyorum, dünyayı bir daha göremeyeceğim gün gelecek
ve hayat sessizce müsaade isteyerek gözlerime son perdeyi
indirecek.
Gene de gözleyecek geceleyin yıldızlar; gün eskisi gibi
doğacak; saatler denizdeki dalgalar misali kabaracak, kıyıya
hazlar ve acılar vuracak.
Yaşadığım anların böyle sona erdiğini düşündüğümde,
anların sınırı ortadan kalkıyor ve ölümün aydınlığında bütün
bereketiyle görüyorum dünyayı. Orada nasıl da nadidedir en
aşağı mevki, en bayağı yaşam bile…
Boşa arzuladığım şeyler ve elde ettiklerim – geçip gitsin
hepsi. Bir kez olsun, gerçekten, hor görüp reddettiğim şeylere
sahip olayım.
130
www.isaretatesi.com
XCIII.
Artık ayrılıyorum buradan. Elveda kardeşlerim!
Selamlıyorum hepinizi ve işte gidiyorum.
Buyrun, kapımın anahtarlarını geri veriyorum,
vazgeçiyorum evimin mülkiyetinden. Yalnızca son birkaç
nazik söz diliyorum sizden.
Komşuyduk bizler uzun zaman; verebildiğimden çoğunu
aldım hem de sizden. Şimdi gün ağardı, karanlık köşemi
aydınlatan lamba söndü. Bir çağrı gelmiştir bana ve ben
hazırım yolculuğuma.
131
www.isaretatesi.com
XCIV.
Veda ânım geldi, bana iyi şanslar dileyin dostlarım!
Şafağın sökmesiyle kıpkızıl oldu gökyüzü ve güzel bir yol
uzanıyor önümde.
Giderken yanıma ne aldığımı sormayın bana. Bomboş
ellerle, yüreğimde bir beklentiyle çıkıyorum yola.
Düğün çelengimi takacağım boynuma. Gezginin toprak
rengi cübbesi değildir benimki; ve yolda tehlikeler varsa bile,
hiç korku yok içimde.
Yolculuğum bittiğinde akşam yıldızı belirecek,
Kralımızın taçkapısından alacakaranlığın kederli ezgileri
duyulacak…
132
www.isaretatesi.com
XCV.
Hayatın eşiğinden ilk geçtiğim an bunu fark etmemiştim.
Neydi acaba, geceyarısı ormandaki bir tomurcuk misali,
beni bu engin gizeme açtıran kuvvet?
Sabah olup ışığa baktığımda bu âlemde bir yabancı
olmadığımı, ismi ve sureti olmayan o kavranılmazın beni
annem suretinde kollarına aldığını hissetmiştim.
Her ne olursa olsun, gene aynı bilinmez bana ölümde de
tanıdık görünecek. Ve bu hayatı sevdiğimdendir ki, biliyorum,
ölümü de seveceğim.
Bebek, annesi onu bir memesinden aldığında ağlar, ama
hemen sonra öbür memede teselli bulur.
133
www.isaretatesi.com
XCVI.
Buradan ayrılırken son sözüm şu olsun ki, benim
gördüklerimin ötesine geçilemez.
Işık deryaları boyunca uzanan şu lotusta saklı olan balı
tattım; kutsandım böylece. – Son sözüm bu olsun.
Oyunumu sonsuz suretlerin oyun evinde oynadım ve
burada bir an için gördüm onu, o ki suretsizdir.
Bütün bedenim ve uzuvlarım onun dokunuşuyla ürperdi,
o ki dokunulmazdır. Şimdi, yaklaşıyorsa eğer yaklaşsın akıbet.
– Son sözüm bu olsun.
134
www.isaretatesi.com
XCVII.
Seninle oynuyorken, kim olduğunu hiç sormamıştım. Ne
utanmayı bilirdim ne korkmayı; bir cümbüştü yaşamım.
Yoldaşım olup erkenden kaldırırdın beni uykumdan;
ormanlarda kayrandan kayrana koştururdun.
O zamanlar hiç bilmek istemedim, neydi bana söylediğin
şarkıların anlamı. Yalnızca eşlik etti sesim; değişen ezgilerle
dans etti yüreğim.
Şimdi, oyun vakti sona ermişken, karşımda buluverdiğim
bu görüntü de nedir? Dünya gözlerini senin ayaklarına eğmiş,
bütün sessiz yıldızlarıyla huşu içinde beklemektedir.
135
www.isaretatesi.com
XCVIII.
Seni yenilgimin ganimet ve çelenkleriyle taçlandıracağım.
Yenik düşmemek elimden gelmez benim.
Elbet duvara çarpacak gururum; dayanılmaz bir acıyla
bağlarını koparacak yaşamım; kof bir kamış gibi inleyecek
bomboş yüreğim; koskoca bir kaya eriyip gözyaşı olacak
nihayet.
Elbet sonsuza dek kapalı kalmayacak lotusun yüz taç
yaprağı; ondaki balın gizli yuvası nihayet meydana çıkacak.
Masmavi gökten bana bir göz bakacak, beni sessizce
huzuruna çağıracak. Hiçbir şey kalmayacak benim için, hiç
ama hiçbir şey; senin ayağının dibinde mutlak ölüme
varacağım.
136
www.isaretatesi.com
XCIX.
Dümeni elden bıraktığım zaman, biliyorum ki senin onu
devralma zamanın gelecek. Olacak olan, hemen olacak.
Boşunadır direnmek.
O halde, ey kalbim, kollarını kavuştur ve sessizce
kabullen yenilgini. Kıpırdamadan durmayı talihin olarak gör.
Lambalarım söner gider rüzgârın en ufak esintisinde;
onları yakmaya çabalarken aklımı yitiririm her seferinde.
Ama bu defa akıllı davranacak, hasırımı yere sererek
karanlıkta bekleyeceğim. Sen, ey Sahibim, ne zaman dilersen
sessizce gel, yanımda yerini al…
137
www.isaretatesi.com
C.
Suretler deryasının derinliklerine dalarım, Suretsiz
Olanın o mükemmel incisini elde etmeyi umarım.
Artık bu harap tekneyle liman liman dolaşmayacağım!
Eğlencemin dalgalarda savrulmak olduğu günler geride kaldı.
Şimdi, Ölümsüz Olanda ölmeye can atıyorum.
Yaşamımın bu arpını, dipsiz kuyunun yanıbaşında
ruhsuz çalgıların müziğinin kabardığı kabul salonuna
taşıyacağım.
Sonsuzun ezgisine uyduracağım onun ahengini; ve son
mırıltısını hıçkırdığı zaman, bu sessiz arpı Sessiz Olanın
ayaklarının dibine bırakacağım.
138
www.isaretatesi.com
CI.
Hayatta hep seni aradım şarkılarımla. Onlardı beni kapı
kapı dolaştıran; onlarla yokladım etrafımı, araştırıp dokundum
dünyama.
Şarkılarımdı öğrendiğim her şeyi bana öğreten; onlar
gizli yollar gösterdi bana, nice yıldızlar gördüm yüreğimin
ufkunda.
Hazlar ve acılar diyarının esrarında şarkılarım kılavuzluk
etti günler boyu bana. Şimdi, nihayet bu akşam, hangi sarayın
büyük kapısıdır onların beni getirdiği, yolculuğumun
sonunda?
139
www.isaretatesi.com
CII.
İnsanlar arasında, seni tanıyorum diye övünürüm. Tüm
eserlerimde suretini görürler. Gelip sorarlar bana, “Kimdir
bu?” derler. Onlara nasıl cevap vereceğimi bilemem. “Aslına
bakarsanız, söyleyemem,” derim. O zaman ayıplarlar beni, hor
görerek çeker giderler. Ve orada, gülümseyerek oturursun sen.
Seni anlatan hikâyelerimi kalıcı şarkılara dökerim. Sırlar
fışkırır yüreğimden. Gelip sorarlar bana, “Bunların mânâsı
nedir?” derler. Onlara nasıl cevap vereceğimi bilemem. “Ah,
onların mânâsını kim bilebilir?” derim. Gülerler bana, hor
görerek çeker giderler. Ve orada, gülümseyerek oturursun sen.
140
www.isaretatesi.com
CIII.
Seni selamladığımda, Ulu Tanrım, taşsın benden tüm
duyularım, ayaklarının dibindeki bu âleme dokunsun.
Seni selamladığımda, Ulu Tanrım, yağmamış
yağmurların yüküyle alçalan bir bulut misali, kapının eşiğine
varsın alnım.
Seni selamladığımda, Ulu Tanrım, türlü ezgileri tek bir
akışta toplasın şarkılarım, bir sükût denizine aksın.
Seni selamladığımda, Ulu Tanrım, dağdaki yuvalarına
doğru sıla hasretiyle gece gündüz uçan bir turna sürüsü misali,
tüm hayatım ezelî yurduna doğru yola çıksın.
141
www.isaretatesi.com
142
www.isaretatesi.com
.
143