Dedektif olgusu yaklaşık 200 yıldan bu yana süregelen soruşturma adı altında geliştirilmiş olan bir meslek türüdür. Bu alanda görev alan kimseler gizlenen gerçeği bulmaya ve olasılıkları doğrulamaya yönelik geliştirdikleri bir dizi tekniklerle çalışmalar yaparlar.
Özel Dedektif Ne Yapar?
Bir özel dedektif genellikle şunları yapar;
- Bilgi toplamak için insanlarla görüşür.
- Eşler arasında oluşan kötü izlenimlerin kaynağını araştırır, eş takibi yapar.
- Evlenmeyi düşünen kişiler arasında taraflar arasında gizli kalan bilgileri açığa çıkarır, evlilik öncesi araştırması yapar.
- Ebeveynlerin çocuklarına yönelik kuşkularını incelemeye ve izlemeye alarak gerçekte neler olup bittiğini öğrenir.
- Bilgisayar veya bilgisayarlı olmayan kayıtları kullanarak çeşitli türlerde aramalar yapar.
- Gözetim gerçekleştirir. (kişiye fark edilmeden bir kişiyi aramak, takip etmek veya izlemek)
- Mahkemede sunmak için kanıt toplar.
- Bir kişinin geçmişine ilişkin istihdamı, geliri ve gerçekleri doğrular.
- Kimlik hırsızlığı ve yasa dışı indirmeler gibi bilgisayar suçlarını araştırır.
- Cezai ve hukuki sorumluluk, kayıp şahıs davaları ve sigorta talepleri ve dolandırıcılık durumlarında yardım sağlar.
Özel Dedektif Nasıl Çalışır?
Kitaplar, filmler ve TV şovları sayesinde, birçok insan klişeleşmiş özel dedektif hakkında net bir zihinsel imaja sahip. Kasabanın zengin olmayan bir kesiminde loş, dağınık ve bazen dumanlı bir ofiste çalışıyor. Orada, şu ya da bu şekilde haksızlığa uğrayan bir dizi müşteriyi selamlıyor.
Genelde işi ya yanlış yaptığına dair kanıt bulmak ya da durumu yeniden düzeltmektir. Bunu yapmak için, bazen sahte iddialar ve sahte kimlik yardımı ile tanıklardan ve görgü tanıklarından faydalı bilgiler alır. Tanıkları takip ediyor, fotoğraflar çekiyor, binaları araştırıyor ve başkalarının gözden kaçırmış olabileceği ipuçlarını gözlüyor. Bazen, merakı başını belaya sokar ve olmaması gereken bir yerde yakalanmaktan zar zor kurtulur. Ama sonunda, sıkıntılı müşterisine geri döner ve ona davayı çözdüğünü bildirir.
Sherlock Holmes, Philip Marlowe ve 1940’lardan ve 50’lerden çok sayıda kara film kahramanı da dahil olmak üzere birçok kurgusal dedektif bu görüntüye katkıda bulundu. Adrian Monk ve Veronica Mars gibi günümüzün popüler kültür araştırmacıları, genellikle eski meslektaşlarından biraz daha tuhaftır. İlle de fedora giymeleri, şüpheli mahallelerde çalışmaları veya kendilerine özel dedektif demeleri gerekmez. Ancak yine de doğru zamanda doğru bilgiyi elde etme becerisine sahip kahramanlar olarak görünürler.
Ama özel dedektiflik bilgisinin ne kadarı gerçekten doğru? Kurguda tasvir edilen olayların kaç tanesi gerçekten mümkün – ya da yasal? Bu yazıda, özel bir araştırmacı olmanın ne gerektirdiğini ve işin tam olarak neyi içerdiğini keşfedeceğiz.
Gerçeği kurgudan ayırmanın ilk adımı, özel bir dedektifin tam olarak ne olduğunu tanımlamaktır. Esasen, özel dedektifler gerçekleri toplamak için para alan kişilerdir. Polis dedektifleri veya olay yeri müfettişlerinin aksine , genellikle hükümet yerine özel vatandaşlar veya işletmeler için çalışırlar. Bazen suçların çözümüne yardımcı olsalar da kolluk kuvvetleri görevlisi değildirler. Görevleri suçluları tutuklamak veya kovuşturmak değil, bilgi toplamaktır.
Dedektif Tarihine Bakış
Özel dedektifler 150 yıldan uzun süredir varlığını sürdürmektedir. Bilinen ilk özel dedektiflik bürosu 1833’te Fransa’da açıldı. 1850’de Allan Pinkerton, Amerika Birleşik Devletleri’nin en ünlü dedektif bürolarından biri haline gelen Pinkerton Ulusal Dedektiflik Bürosunu kurdu. Pinkerton Ajansı grevleri kırmasıyla ünlendi, ancak aynı zamanda kanun yaptırımı ve soruşturma alanlarına da birkaç katkı yaptı. Ajans, kupa çekimi konseptini üstlendi ve “özel göz” terimi orijinal Pinkerton logosundan geldi.
Bugün, Birleşik Devletler’deki özel dedektiflerin yaklaşık dörtte biri serbest meslek sahibidir. Olmayanların yaklaşık dörtte biri dedektiflik büroları ve güvenlik hizmetleri için çalışıyor. Geri kalanı finans kurumları , kredi tahsilat hizmetleri ve diğer işletmeler için çalışıyor. Pek çok araştırmacı, geçmişlerine ve eğitimlerine göre belirli bir araştırma alanına odaklanmayı seçmektedir. Örneğin, işletme diplomasına sahip biri kurumsal bir araştırmacı olabilir. Patent ve ticari marka geçmişi olan bir araştırmacı fikri mülkiyet hırsızlığına odaklanabilir . Sertifikalı bir serbest muhasebeci, mali soruşturmada uzmanlaşabilir.
Ancak uzmanlıktan bağımsız olarak, bir özel dedektifin görevi kapsamlı araştırmalar yürütmektir. Bir sonraki bölümde araştırma sürecine bakacağız.
Dedektif ile Soruşturma Yürütme
Basmakalıp özel dedektif, kitaplardan, televizyondan ve filmlerden geliyor – kalıplaşmış müşteri de öyle. Kurgusal araştırmacıların dünyasında, müşteriler genellikle yardım için araştırmacılara başvurur çünkü aradıkları bilgiler polisin yetki alanına girmez. Ayrıca polisten yardım isteyemeyebilirler veya korkabilirler. Bazı tasvirlerde, müşteriler zaten kolluk kuvvetleriyle çalışmayı denemiş ancak sonuçtan memnun değildir. Çoğu zaman, kurgusal müşteriler şunları arar:
- Kayıp veya çalınan mal
- Bir eşin veya partnerin sadakatsiz olduğunun kanıtı
- Bir arkadaşın veya iş arkadaşının dürüst olmadığının kanıtı
- Unutulan arkadaşlar veya akrabalar
- Çözülmemiş bir suçun faili
Gerçek müşteriler, kurguda ortaya çıkan sıkıntı içindeki arketipik kişiler olmasa da, filmlerde ve kitaplarda en çok görülen vaka türleri gerçek hayatta da yaygındır. Gerçek bir dedektifin dosya yükü genellikle arka plan araştırmalarını, gözetleme ve kaçma izlerini veya kayıp kişileri aramaları içerir. Dedektifler ayrıca insanlara yasal işlemlere katılımlarını bildiren yasal belgeler sunabilirler.
Dedektiflik Alan Uzmanlığı
Doğal olarak, günlük görevler bir dedektifin uzmanlığına bağlı olarak değişir. Fikri mülkiyet hırsızlığı konusunda uzmanlaşmış bir kişi, hatalı eşler arayan otelleri gözlemek yerine patentleri incelemek için çok daha fazla zaman harcayacaktır . Bazı durumlar ayrıca belirli bölgelerde daha yaygındır. Örneğin, New York City’de bazı ev sahipleri, kira kontrollü apartmanlarda kiracıların kira şartlarını ihlal edip etmediklerini belirlemek için özel dedektifler tutar. Dedektifler, daireleri başkalarına kiralamak ve başka bir yerde yaşamak veya konut birimlerini iş amacıyla kullanmak gibi ihlallerin fiziksel kanıtlarını ararlar.
Çözülmemiş bir suçta faili bulmak, geçmiş kontrolü yapmak veya bir kiracının tahliyesi için gerekçeler bulmakla pek ortak noktaya sahip görünmeyebilir. Ancak hepsi aynı temel görevi içerir – herhangi bir vakayı çözmek için özel bir dedektifin gerçekleri toplaması ve organize etmesi gerekir.
Gerçekleri toplamak, bazı kurgusal dedektiflerin güvendiği şans ve sezgiden daha fazlasını içerir. Bir vakayı başarıyla çözmek, planlama ve analizle başlar. Dedektifler şunları yaparlar:
- Vakayı müşteri ile tartışır ve bunun yasal, etik ve çözülmesi mümkün olup olmadığını belirler.
- Gerekli bilgileri toplamak için bir plan ve bütçe oluşturur.
- Soruşturmayı, gerektiğinde mahkemeye ibraz edilebilecek şekilde delil toplayarak yürütür.
- Kanıtı analiz eder.
- Bulgularla müşteriye rapor verir.
Herhangi bir iyi dedektif gibi, özel bir araştırmacı da bir vakayı çözmek için birden fazla bilgi kaynağı kullanır. Özel dedektiflerle en sık ilişkilendirilen kaynak, gözetlemedir. Gözetlemenin arkasındaki temel fikir çok basittir – dedektif bir hedefi takip eder ve nereye gittiğini ve kiminle tanıştığını belgeler. Aslında gözetleme yapmak çok daha zor olabilir. İnsanları kaybetmeden veya fark edilmeden takip etmek, ustalaşması zor bir beceridir. Bazı varlıklı soruşturma kurumları sofistike gözetleme araçlarına sahipken, birçok dedektif sadece arabalarından çalışıyor. Birini izleme süreci de ara verme olasılığı olmaksızın uzun ve yorucu olabilir.
Özel Dedektiflik Yorucu Olabilir
Dedektifler ayrıca şüphelilere ve tanıklara görüşme talep edebilir. Genel olarak, görüşülen kişinin dedektif ile konuşmak için yasal bir yükümlülüğü yoktur. Bu nedenle, süreç genellikle uyum oluşturmaya ve görüşülen kişiyi rahat ettirmeye ayrılan zamanı içerir. Buna ek olarak, bazı dedektifler, başka türlü onlarla konuşmak konusunda isteksiz olabilecek kişilerden bilgi almak için bahaneler veya hileler kullanır. Bilgi elde etmek için sahte iddialar kullanmak yasal ve etik sonuçlar doğurabilir – yasaların ihlali söz konusu olabilir.
Herkese açık kayıtlar başka bir bilgi kaynağıdır. Bunların çoğu, vatandaşların kendi başlarına erişebilecekleri kayıtlardır. Ancak, özel dedektifler genellikle kime soracaklarını ve bilgilere nasıl kolayca erişeceklerini bilirler. Bazı durumlarda, özel dedektifler aynı anda birden fazla kayıt kaynağında arama yapan veritabanlarına erişebilir. Bu veritabanları genellikle halka açık değildir. Kayıt araştırmacıları genellikle şunları arar;
- Vergi kayıtları
- Gayrimenkul işlemleri
- Doğum ve ölüm kayıtları
- Mahkeme kayıtları
- Seçmen kayıtları
- İşletme lisansları
- Hayati istatistik kayıtları
Bilgi toplamaya ek olarak, özel dedektifler bunu nasıl analiz edeceklerini bilmeli ve müşterilerine sunmalıdır. Bilgi toplamak için kullandıkları araştırma tekniklerinin yanı sıra, bu beceri araştırma eğitimlerinin bir parçasıdır. Bir sonraki bölümde özel dedektifler için eğitim ve lisans prosedürlerine bakacağız.
Eğitim ve Lisanslama
Özel dedektif olmaya karar veren birçok kişi zaten ilgili bir alanda deneyime sahiptir. Bunun dışında olay yeri incelemesi veya gözetleme konusunda deneyimi vardır . Bu deneyim yardımcı olabilirken, eğitim ve öğretimin yerini tamamen almaz.
Çoğu durumda, bir kişi, deneyimli bir dedektif veya resmi bir talimatla çıraklık yaparak özel dedektif olmayı öğrenir . İster işte ister sınıfta, gelecekteki dedektif şunları öğrenir;
- Araştırmaları planlama ve koordine etme
- Araştırma ve gözetim teknikleri
- Soruşturma uygulamasına ilişkin kanunlar ve etik kurallar
- Tanıkları sorgulamak
- Kanıt işleme prosedürleri
Bazı araştırmacılar, eğitimlerine devam etmek için DVD’ler ve uzaktan eğitim programları da kullanıyor.
Dünyanın birçok yerinde, eğitim ve öğretim yalnızca ilk adımdır – özel dedektif olmak ayrıca bir lisans başvurusu ve almayı da gerektirir . Ancak bir kişinin geçmesi gereken süreç veya lisans olup olmadığı, yerden yere değişir. Örneğin İngiltere ve Galler’de resmi bir ruhsatlandırma prosedürü yoktur. Bununla birlikte, Büyük Britanya’da özel güvenliği düzenleyen GüvenlikEndüstrisi Kurumu, 2005 ve 2006 yıllarında, sonunda özel dedektifler için lisans almaya yol açabilecek kararlar yürütmüştür.
ABD’de Dedektiflik Lisansı
Amerika Birleşik Devletleri’nde, her eyaletin kendi lisanslama gereksinimleri vardır. Alabama, Alaska, Colorado, Idaho, Mississippi, Missouri ve South Dakota’nın eyalet çapında lisans prosedürü yoktur. Diğer birçok eyalet, bazı eğitim ve öğretim kombinasyonlarına ve temiz bir sabıka kaydına ihtiyaç duyar. Bazı eyaletler ayrıca okullardan müfredatlarını sunmalarını ve eyalet onayı için belirli kriterleri karşılamalarını şart koşar. Bu eyaletlerde, yalnızca eğitimi akredite bir okuldan gelen kişiler lisanslı bir dedektif olabilir.
Bir lisans almak için gereken çalışma süresi ve tam adımlar önemli ölçüde değişir. Kaliforniya’da, başvuru sahipleri belirli eğitim kurslarını tamamlamalı ve yazılı bir sınavı geçmelidir. Terminoloji de farklılık gösterebilir – Massachusetts’te özel dedektifler eyalet ruhsatına sahiptir, ancak özel dedektifler bu izinlere sahip değildir. Bazı eyaletler, araştırmacıların sorumluluk sigortasına sahip olmasını şart koşar. Son olarak, bazı eyaletler özel dedektiflerin ateşli silah taşımasına izin verir. Genel olarak, bu, araştırmacının bir silah izni için başvurmasını ve almasını gerektirir.
Ruhsat sahibi olmak, özel bir dedektifin belirli bir eyalette çalışmasına izin verir, ancak araştırma işinin doğası, dedektiflerin eyalet sınırlarını aşmasını gerektirebilir. Bazı eyaletlerin birbirleriyle karşılıklılık anlaşmaları vardır – bir eyaletteki lisans, kişinin diğerinde de pratik yapmasına izin verir. Bu tür anlaşmalar olmadan eyaletlerde çalışan araştırmacılar bazen yakın eyaletlerde de ruhsat başvurusunda bulunurlar. Diğerleri, seyahat ederken asistan, çırak veya stajyer olarak çalışan diğer eyaletlerdeki araştırmacılarla çalışma ilişkileri geliştirir.
Ruhsatlar insanlara kendilerini özel dedektif olarak sunma hakkı verirken, dedektifler alanında insanlara yasayı çiğneme hakkı vermez. Bir sonraki bölümde özel soruşturmayı çevreleyen yasal ve etik konulara bakacağız.
Kurgusal Dedektifler
Bazı yönlerden, kurgusal özel dedektifler Robin Hood gibidir. Fakirlere vermek için zenginden çalmıyor olsalar da, daha az talihli insanların isteği üzerine güçlü suçluları araştırırlar. İşte favori araştırmacılarımızdan bazıları:
- Araştırmacı tarzı dedektif hikayelerini ve hatta modern adli tıp bilimini etkileyen Sir Arthur Conan Doyle’un Sherlock Holmes’u
- Raymond Chandler sert ama asil Philip Marlowe
- John D. MacDonald’dan Travis McGee , kendisini bir “kurtarma danışmanı” olarak tanıtıyor ve Busted Flush’taki vakaları araştırıyor ve kurtarılan eşyaların değerinin yarısını ücret olarak alıyor
- Dashiell Hammett’ten Sam Spade, “The Maltese Falcon” un yıldızı
- Douglas Adams’ın Dirk Gently, Bütünsel Dedektiflik Bürosu, dedektiflikten çok dolandırıcılıkla ilgisi var
- Wolfram & Hart hukuk bürosunu devralmadan önce özel dedektif olarak çalışan Ensouled vampir Angel
- Takıntılı, nevrotik Adrian Monk, eski bir polis memuru
- Veronica Mars, bağımsız olarak ve babasının himayesinde çalışan bir üniversite öğrencisi, eski Neptune, California şerifi Keith Mars
Özel Araştırma ve Hukuk
Özel dedektifler hakkında kitap okumak ve film izlemek doğal olarak inançsızlığın biraz askıya alınmasını gerektirir. Sonuçta, birçok kurgusal dedektif inanılmaz derecede kahramanca ya da ihtimal dışı bir şekilde havalı. Ancak kurgusal araştırmacılar, gerçek olamayacak kadar zeki, çok yakışıklı, çok şanslı veya çok esprili değiller.
Bir TV özel yüzü, bir yayın şirketinin logosuyla şapka takıp bir plaket aldığında ve bir komşunun ne zaman evde olacağına dair soruları varmış gibi davrandığında, bilgi almak için bir hile kullanıyor. Bu teknik bahane olarak bilinir hale geldi ve her zaman yasadışı olmasa da, eleştirmenler genellikle etik olmadığını savunuyorlar. Diğerleri, amaçların araçları haklı çıkarabileceğini iddia ediyor – eğer kılık değiştirme ve sahte kimlik kullanmak tutuklamaya yol açıyorsa, o zaman hile riske değer.
Bununla birlikte, bazı durumlarda, bahane yapmak yasalara aykırıdır:
- Dünyanın pek çok yerinde, yanlış bir şekilde kendini bir kolluk kuvveti görevlisi, bir devlet çalışanı veya bir avukat olarak sunmak yasa dışıdır.
- Türkiye Cumhuriyeti’nde, bir kişinin telefon kayıtlarına erişmek veya bir finans kuruluşundan bilgi almak için bahaneler kullanmak yasaların ihlalidir.
Dedektif hikayelerindeki bir başka yaygın senaryo, izinsiz girmedir. Birçok ülkede, mülk sahibinin veya kiracının izni olmadan özel mülke girmek yasa dışıdır. Bu nedenle, özel dedektifler, yasal sorunları önlemek için tipik olarak kamu mallarından gözetim yaparlar. Pek çok yargı alanında, özellikle dedektif polise onun mevcudiyetini bildirmişse, gözetim yasaldır. Öte yandan, kayıt cihazları veya telefon dinleme kullanarak özel telefon gözetimi genellikle yasa dışıdır.
Vatandaş Tutuklaması
Kurgusal dedektifler bazen kaçırma olarak kabul edilebilecek suçluları yakalar, alıkoyar ve sorguya çeker. Ancak bazı durumlarda bir suçluyu tutuklamak yasal olabilir. Bazı eyaletler ve ülkeler, bir suça tanık olan veya bir suçlu tespit eden vatandaşların bu kişiyi tutuklamasına izin verir. Bu tür bir vatandaş tutuklamasına izin verilen kesin durumlar , farklı yargı bölgelerinde değişiklik gösterebilir.
Bazı eleştirmenler, özel dedektiflerin çalışmalarının insanların mahremiyetinin ihlali olduğunu düşünüyor. Bir dizi kanun ve anayasa değişikliği, dünyanın birçok ülkesinde insanların mahremiyetini korumaktadır. Ancak, bu yasaların çoğu hükümetin veya belirli işletmelerin atabileceği adımları düzenler. Özel bir dedektifin gözetim fotoğrafları çekmesine veya aksi takdirde gizli olacak bilgileri almak için bahane kullanmasına izin verilip verilmeyeceğini etkilemezler.
Popüler kültürdeki mahremiyet endişeleri ve tasvirleri nedeniyle, bazı insanlar özel dedektiflerin genellikle yasanın yanlış tarafında olduğuna inanır. Özel dedektifler, 2006 ve 2007’deki Hewlett-Packard kurumsal casusluk davaları gibi bazı yüksek profilli davalarda da olumsuz bir ışık altında göründüler. Ancak, daha fazla eyalet ve ülke yetkilileri düzenlemeye ve ruhsat vermeye başladıkça, bu algı yavaş yavaş dağılabilir.
Ek Olarak Özel Dedektiflik
Özel dedektifler genellikle bireyler, avukatlar veya işletmeler için çalışır. Bazılarının kendi araştırma bürosu vardır. Özel dedektifler, müşterilerin ihtiyaçlarına göre birçok hizmet sunar. İstihdam öncesi geçmiş kontrolleri yapabilir, birinin bir şirketten para çaldığına dair suçlamaları inceleyebilir veya bir boşanma davasında sadakatsizliği kanıtlayabilir veya çürütebilirler.
Özel dedektifler, bir vakada ki gerçekleri araştırırken çeşitli araçlar kullanır. İşlerinin çoğu, bir kişinin önceki eylemlerinin kayıtları, telefon numaraları, sosyal paylaşım sitesi ayrıntıları ve e-postalar gibi bilgileri hızlı bir şekilde almalarını sağlayan bir bilgisayarla yapılır. Bir kişinin geliri ve çalıştığı yer gibi gerçekleri doğrulamak için telefon görüşmeleri yaparlar. Ayrıca bir arka plan araştırması yürütürken insanlarla röportaj yaparlar. Özel dedektifler, fark edilmeden, bilgi almak veya bir şüpheliyi gözlemlemek için başkasıymış gibi görünerek gizli göreve gidebilirler.
Özel Dedektifler ayrıca bir vakayı araştırırken gözetleme yaparlar. Kişinin evi veya ofisi gibi bir siteyi genellikle göze çarpmayan bir yerden veya bir araçtan izleyebilirler. Dedektifler, fotoğraf ve video kameraları, dürbünler ve küresel konumlandırma sistemlerini (GPS) kullanarak, ilgilenilen kişiler hakkında bilgi toplar.
Özel Dedektifler, soruşturma yürütürken yasalara dikkat etmeli ve gizlilik yasaları gibi ulusal yasaları da iyi anlamalıdır. Bununla birlikte, belirli yöntemlerin yasallığı belirsiz olabileceğinden, dedektifler bir davayı nasıl izleyeceklerine karar verirken iyi bir muhakeme yapmalıdır. Mahkemede yasal olarak kullanılabilmesi için kanıtları gerektiği gibi toplamalıdırlar.
Avrupa’da Özel Dedektiflik
Avrupa Birliği Özel Dedektiflik Araştırma Raporunda; ‘1964 yılında kurulan Uluslararası Dedektifler Derneği-IKD dünya ölçüsünde Özel Araştırmacılar ve Güvenlik Uygulayıcılarını bir şemsiye atlında toplayan bir uluslar arası şemsiye kuruluştur. Federasyonun merkezi Viyana/Avusturya’da bulunur ve Ulusal Mesleki Örgütleri ve temsilcilerini üyeliğe davet eder.
IKD’nin mevcut üyeleri; Avusturya, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Almanya, Macaristan, İsrail, İtalya, Japonya, Lituanya, Hollanda, Norveç, Portekiz, Romanya, Slovenya, İspanya, İsviçre, İngiltere, Dünya Dedektifler Organizasyonudur.
Türkiye’de Özel Dedektiflik
Türklerin tarihte geniş bir coğrafyada yaşamaları, hüküm sürmeleri halklarının gezgincilik, tüccar, perakendecilik, sanat ve meslek erbabı gibi meslekleri yaparken, yine asker bir millet olarak çok bölgelerde savaş halinde olmaları devamlı bilgi toplamalarını gerekli kılmıştır. Özellikle yöneticiler ve bu işi meslek haline getirenler tebdil kıyafet/meslek değiştirme ile istihbarat toplama, dedektiflik yapma gibi işleri yapmışlardır.
Yine bölge fethedilmeden önce oraya yerleşen dervişler, kişiler ve çeşitli esnaf grupları bölgenin nabzını tutmuştur. Akınlar ve düzenli ordu bu toplanan istihbari bilgilerle hareket etmişlerdir. Sultan Yavuz Selim’in Şah İsmail çadırına kadar sokulup satranç oynaması onun dedektiflik yönüdür. Türk hukuk ve İslam hukuk sisteminde ispat iddiacıya aittir prensibi kişilerin iddialarını ispatlamak için çaba harcamalarını ve dolayısı ile dedektiflik yapmalarını prensip haline getirmiştir.