Albert Einstein, Göreliliği Tarif Ederken "Sıcak Soba ve Güzel Kız" Benzetmesi Yaptı mı?
İddia
Albert Einstein, göreliliği tarif etmek için "Hoş bir kızla iki saat oturduğunda bunu bir dakika sanırsın, ama kızgın bir sobanın başında bir dakika oturduğunda iki saat sanırsın. Görelilik budur." demiştir.
Gerçek mi?
Sözün Kökeni
Quote Investigator, bu sözün Einstein tarafından söylendiğine dair doğrudan bir kanıt bulamadıklarını açıklamıştır. Bu alıntının doğruluğu konusunda kesin bir bilgi olmamakla birlikte, bu sözün Einstein'ın sekreteri tarafından söylendiği ve daha sonra popülerleştiğine dair yaygın bir görüş vardır. Ancak sözün kaynağı net olarak belirlenememiştir.
Söze dair bulunan en eski kanıt 15 Mart 1929'da The New York Times gazetesinde yayınlanmıştır:
Einstein ile ilgili çok sayıda anekdot dolaşmaktadır. Bir keresinde bir sekreter kıza, göreliliğin gerçekte ne anlama geldiğini öğrenmek isteyen meraklı araştırmacılar tarafından rahatsız edildiğinde şöyle cevap vermesini söylemiş: 'İki saat boyunca güzel bir kızla oturduğunuzda geçen zaman sadece bir dakikaymış gibi gelir, ancak bir dakika boyunca sıcak bir sobanın üzerinde oturduğunuzda iki saat geçmiş gibi hissedersiniz. İşte bu göreliliktir.'
Bilgiler
Einstein, 1905 tarihli Hareket Eden Cisimlerin Elektrodinamiği Üzerine başlıklı makalesinde Özel Görelilik Teorisi'ni (veya İzafiyet Teorisi) ileri sürmüştür. Özel Görelilik Teorisi, Evren'i oluşturan uzay-zaman dokusunun doğasına yönelik geliştirilen bir teoridir; yani uzay ve zaman arasındaki ilişkiyi açıklar. Teorinin, zamanın göreliliği ve ışık hızının sabit olması gibi pek çok sonucu vardır.
Albert Einstein özellikle Görelilik Teorisini ilk kez sunduğunda geniş bir basın ilgisiyle karşılaşmış ve basın, görelilik teorisinin ne anlama geldiğini ve zamanın göreliliği kavramını açıklamasını istemiştir. Bu basın ilgisi, görelilik teorisini halk tarafından anlaşılabilir kılmıştır.
Einstein, bilimin popülerleştirilmesi için büyük bir çaba göstermiştir. Kendi çalışmalarını açıklamak ve bilimi halk için daha anlaşılır hale getirmek adına sık sık popüler dergilerde ve gazetelerde yazılar yazmıştır. Einstein, Relativity: The Special and General Theory adlı kitabında görelilik teorisini daha geniş bir kitleye anlatmayı amaçlamıştır.
Kaynaklar Ne Söylüyor?
En başta da belirttiğimiz üzere pek çok kaynakta iddianın farklı versiyonları mevcuttur. Bunlardan birisi de Texas'taki yerel bir gazetede 2 Haziran 1930'da yayınlanan bir versiyondur:
Prof. Einstein'ın, ziyaretçilerine görelilik hakkında şu açıklamayı yapması için bir sekreter tuttuğu söylenir: 'Güzel bir kız kucağınızda bir saat oturduğunda, geçen süre bir dakika gibi gelir. Kızgın bir sobanın üzerinde bir dakika oturduğunuzda ise bir saat geçmiş gibi hissedersiniz.'
Ayrıca 6 Haziran 1930'da Madison, Wisconsin yerel gazetesinin haftalık baskısında da farklı bir versiyon yayınlanmıştır:
Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.
Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.
Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.
Rivayete göre Einstein teorisini ilk açıkladığında göreliliğin ne olduğuna dair sorularla o kadar bombardımana tutuldu ki, evine akın eden insanlara cevap vermesi için bir sekreter tuttu ve sekreterine teoriyi şöyle açıklamasını söyledi: 'Güzel bir kızın kucağında bir saat oturursanız, size bir dakika geçmiş gibi gelir. Kızgın bir sobanın üzerinde bir dakika oturursanız, geçen süre size bir saat gibi gelir.'
Princeton University Press'in 2010 tarihli referansı The Ultimate Quotable Einstein kitabında ise şöyle bir betimleme bulunmaktadır:
Parktaki bir bankta güzel bir kızla bir saat oturduğunuzda zaman bir dakika kadar hızlı geçer, ama sıcak bir sobanın üzerinde bir dakika oturmak size bir saat gibi gelir."
Sonuç
İddiadaki sözün kim tarafından söylendiği hakkında kesinlik yoktur. Quote Investigator, yaptığı açıklamada şöyle belirtmiştir:
Einstein muhtemelen bu sözün bir versiyonunu bir sekretere söyledi ve 1929'da sekreter bunu muhabirlere iletti. 1930'larda Helen Dukas, Einstein'ın aracısı olarak çalışıyor ve muhtemelen bu cümleyi kullanıyordu.
Einstein'a atfedilen ancak Einstein'ın hiçbir zaman söylemediği diğer sözlerle ilgili yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.
İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!
Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.Soru & Cevap Platformuna Git
- 12
- 3
- 3
- 3
- 2
- 2
- 2
- 2
- 0
- 0
- 0
- 0
- Quote Investigator. Relativity: A Hot Stove And A Pretty Girl – Quote Investigator®. (24 Kasım 2014). Alındığı Tarih: 7 Nisan 2023. Alındığı Yer: Quote Investigator | Arşiv Bağlantısı
- The New York Times. Einstein Is Found Hiding On Birthday: Busy With Gift Microscope. (15 Mart 1929). Alındığı Tarih: 7 Nisan 2023. Alındığı Yer: The New York Times | Arşiv Bağlantısı
- The Eagle. Relativity. (2 Haziran 1930). Alındığı Tarih: 7 Nisan 2023. Alındığı Yer: Newspapers | Arşiv Bağlantısı
- D. Schwartz. Scanning The Jewish Horizon By David Schwartz. (6 Haziran 1930). Alındığı Tarih: 7 Nisan 2023. Alındığı Yer: Newspapers | Arşiv Bağlantısı
- F. Dyson. (2010). The Ultimate Quotable Einstein. ISBN: 9780691138176. Yayınevi: Princeton University Press. sf: 409.
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 10/06/2023 14:03:38 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/14368
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
- Bilim Ağacı> Beşeri Bilimler> İletişim> Gazetecilik (Habercilik)> Gözlemci Haberciliği> Gerçeklik Analizi Araştırmaları
- Zaman Saat Einstein Özel Görelilik Albert Einstein Görelilik Özel Görelilik Teorisi