Boncuk Tasarımı Ve Renklerin Kültürel Etkileşimi
Avrupa ve Afrika arasındaki etkileşim
Doğu Afrika’ya seyahat eden binlerce Avrupalı turist için boncuk ve battaniye almadan bu ziyareti eksik kalacaktır. Çok az kişinin bildiği, Afrika ve Avrupa arasındaki bu “gelenekler” ile sonuçlanan karmaşık kültürel bağlantıdır. Cam boncuklar aslında Avrupa’dan geliyor. Bu güne kadar Çek Cumhuriyeti’nden ithal edilmektedir. Kırmızı battaniyeler aslen İskoçya’dan geldi.
Cam boncuklar Afrika’ya ilk olarak MS birinci binyıldan itibaren Sahra ötesi ve kıyı ticareti yoluyla geldi. Hindistan’da üretildikleri için çok pahalıydılar ve sadece kraliyet ailesi tarafından kullanılıyorlardı. 1480’den itibaren, Avrupa’dan Doğu Afrika’ya toplu boncuk ihracatı, İtalya, Bohemya ve Hollanda’da Venedik ve Murano’dan başladı. 19. yüzyılın sonlarında, ticari mallar olarak büyük miktarlarda boncuklar kullanılıyordu.
Boncuklar kolayca bulunabilse de, Masai uzun bir süre onlara ilgi göstermedi. 1881’den 1905’e kadar savaşçı olan Iltalala yaş grubu, kendilerini süslemek için daha fazla sayıda boncuk kullanan ilk kişilerdi. Yaş grubu, aynı yaş kategorisindeki insanlar tarafından paylaşılan yaşamda kurumsallaşmış bir aşamadır. Maasai’nin yaş grupları, erkek çocuklarını savaşçılığa başlatan sünnet törenleri tarafından belirlenir. Sünnet zamanı, kimin belirli bir yaş grubuna ait olduğunu tanımlar.
Yaş gruplarının isimleri vardır ve üyeleri kendilerini ayırt etmek için vücutlarını ve kalkanlarını boyarlardı. Sömürgeciler, savaşçıların silahlarını halka açık yerlerde kullanmalarını yasakladığında, Masailer bunun yerine, giyen hakkında halka açıklama yapan boncuklu süs eşyaları takmaya başladılar. 1881’den 1905’e kadar savaşçı olan Iltalala yaş grubu, kendilerini süslemek için daha fazla sayıda boncuk kullanan ilk kişilerdi.
Özel süslemeler ve renkler, kişinin Maasai mi yoksa başka bir etnik gruptan mı olduğunu gösterir. Farklı Maasai klanları da bağlılıklarını belirtmek için belirli boncuklar ve renk kombinasyonları kullanır. Son olarak, bir kişinin boncuk işi, hayattaki konumunu yansıtır. Genç bir kadının kemeri, genç bir erkeğin kemerinden farklıdır ve bekar bir kızın küpesi, evli bir kadınınkinden farklıdır.
Bu kültürel kurallar içinde boncuk işi modası her zaman değişir. Her yeni nesil, belirli malzemeler, renk yerleşimleri ve onları birleştiren ve tanımlayan semboller dahil olmak üzere belirli bir stil geliştirir. Yaratıcı rekabet ruhuyla, yeni bir yaş grubunun kız arkadaşları, erkeklerinin önceki yaş grubunu geride bıraktığından emin olmak için yeni süsler yaparlar.
Modadaki diğer değişiklikler, ticari nedenlerle belirli tür veya renklerde boncuk kıtlığından kaynaklanmaktadır. Bunun iyi bir örneği, 1967’deki üçüncü Arap İsrail savaşı sırasında Süveyş Kanalı’nın kapatılmasıdır. Yaş grupları arasındaki rekabet de değişimi tetikler. Rekabet eden yaş grupları genellikle benimsenen teknolojinin sembollerini birleştirmeyi seçmiştir. Örneğin 1950’li ve 1960’lı yıllarda sünnet olan Iseuri yaş grubu, savaşçılar ve kız arkadaşları arasındaki iletişim hızına bir gönderme olarak telgraf direğini sembol olarak seçmiştir.
Bir sonraki büyük yaş grubu olan İlkitoip, bir polis arabasının dönen mavi ışığını sembolize etmek için telgraf direğinin üstüne büyük bir düğme göz ekleyerek bu temayı detaylandırır. Helikopterler polis arabalarından daha hızlı olduğu için, başarılı yaş grupları bir helikopter rotor kanadı ile süs eşyaları yarattı.
Bazıları turistlerin tercihlerine göre uyarlanmıştır. Örneğin Masai kadınları, normalde kullanmadıkları renk ve tasarımları sırf turistler beğendiği için kendi boncuk işlerinde kullanmaya başladılar. Ve turistler için süs eşyaları genellikle daha ucuz Çin boncuklarından yapılır. Bazı eşyaların o kadar sembolik anlamı vardır ki kolayca satılamazlar. Bir örnek, bir kadının ilk bebeğini doğurduğunda gelini için yaptığı Elekitatiet kemeridir.
Şimdilerde şehirde sünnetsiz erkekler Rastafari renklerinde boncuklu kolyeler takıyor ve savaşçılar saatlerine Masai havası veren boncuklu kayışlar satın alıyor. Bu yüzden Masai boncuk işi, Avrupa ve Afrika kültürleri arasındaki etkileşimin sonucu olmaya devam ediyor ve bunda izole veya zamansız hiçbir şey yok. Egzotik, durağan ve bağımsız olmaktan ziyade, Afrika ve Avrupa arasında sürekli değişen, çok kültürlü bir malzeme ve fikir alışverişi alanı oluşturur.