18 Haziran 1815'te Waterloo köyünde, Wellington Dükü komutasındaki Anglo-Hollanda ordusu ve Alan Mareşal Gebhard Blucher komutasındaki Prusya ordusu Napolyon'un ordusuna ezici bir yenilgi verdi. Anma törenleri Perşembe, Cuma ve Cumartesi günleri Brüksel merkezinin 15 kilometre güneyindeki Waterloo köyü yakınındaki anıt alanında yapılacaktır. Toplamda, Waterloo'nun yıldönümü kutlaması en az yüz bin kişiyi mekana çekecek. AT tarihsel savaşın yeniden inşasına Rusya'daki kulüpler de dahil olmak üzere farklı ülkelerden yaklaşık 5 bin katılımcı ve 300 at katılacak. 20 ton barut, bir savaşı simüle etmek için silahlardan ateş etmek için tüketilecek.
2015'in yıldönümünden önce, Waterloo'nun uzun zamandır Avrupa tarihinin bir gerçeği olduğuna karar verilebilirdi. Bununla birlikte, bu yıl düzenlenen festival etkinliği için hazırlıklar, Waterloo tarafından verilen yaranın hala Fransızlara zarar verdiğini ortaya koydu. Bu yıl Mart ayında, Fransız hükümeti Belçika hükümetinin Waterloo'ya adanmış iki avroluk bir madeni para çıkarmasını yasakladı. Belçikalılar, yeniden basılmış 180 bin madeni parayı yeniden eritmek zorunda kaldılar. Fransızlar kararlarını Avrupa'da “aşırı” gerginliklerin ve “Fransa'da olumsuz reaksiyonların” istenmeyen olduğunu söyleyerek açıkladılar. Paris'te olduğuna inanılan Waterloo, hala gerginliğe neden olabilir. Perşembe günü Paris, Brüksel yakınlarındaki savaş meydanındaki anma törenini meydan okurcasına görmezden gelecek. Belçika ve Hollanda törende hükümdarları, İngiltere mirasçı prensi tarafından temsil edilecek ve Fransız Dışişleri Bakanlığı ona ikincil yetkililer gönderecek. Fransız tarihi kimliğinin Fransız Devrimi ve Avrupa kültürel hegemonyasının yitirilmesi ile hâlâ sorunları var.
Bununla birlikte, şimdi Waterloo'nun gölgesinde, bir başka son derece önemli, konuyla ilgili ve öğretici Avrupa tarihi olayı daha vardı - 9 Haziran 1815, Waterloo'daki savaştan tam olarak dokuz gün önce, Viyana'daki Hofburg Sarayı temsilcilerinin Napolyon'a düşman güçler veren Viyana Kongresi'nin Son Yasasını imzaladı. Gelecek 40-50 yıl boyunca Avrupa'da uluslararası ilişkiler sistemi. Napolyon'un Waterloo'daki varsayımsal zaferi, Fransız Devrimi'ne karşı oluşturulan Viyana sistemini yıkmanın bir yolu olabilir. Viyana Kongresi kararları altında son kanlı yaptırım olan Waterloo, birinin sonunun ve bir başka tarihsel dönemin başlangıcının sembolü oldu. Aydınlanma ve Büyük Fransız Devrimi'nin on sekizinci yüzyıl Waterloo'yu bitirdi.
Waterloo ve “Kutsal Birlik” sistemi ile Viyana Kongresi, uluslararası hukukun gelişiminde bir aşama haline geldi. Bununla birlikte, bu iki olayın daha yakından incelenmesi üzerine, Waterloo ve Viyana Kongresi'nin modern paradoksunun bugüne kadar yalnızca bir Birleşik Krallık'ın hayatta kaldığı kabul edilmelidir. Diğer tüm katılımcılara bazen felaket, dönüşümler yaşandı ya da tarihi alandan tamamen kayboldular. Örneğin, 1815'te Belçika henüz mevcut değildi. Şimdi ne Fransız İmparatorluğu ne Prusya var. Viyana Kongresi’ne gelince, Rusya, Avusturya imparatorlukları, İsveç, Hollanda, Prusya ve diğerlerine karşı uygulanan tüm bölgesel değişikliklere gelince, yalnızca bir nokta günümüze bağlı kalıyor - İsviçre Konfederasyonunun tarafsızlığının uluslararası olarak tanınması. Diğer her şey unutulmaya başladı, dokuz günde bir şey, 1815'un sonunda bir şey, Kongre'den 15 yılında bir şey ve 100'te bir şey - Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra. Avrupa haritası çok değişken ve hareketlidir. Ek olarak, Viyana Kongresi, Waterloo ile birlikte, herhangi bir uluslararası hukuk sisteminin, onu yetkilendiren güçlerin güç dengesinin basit bir yansıması olduğu gerçeğinin mükemmel bir örneğidir. Napolyon Viyana sistemine uymuyordu. Ona meydan okudu. Bu nedenle, Müttefikler onu siyasetten Waterloo aracılığıyla elemek zorunda kaldılar. Uluslararası sistem, katılımcıları için karlı olduğu sürece veya yeni politik faktörler veya yeni aktörler ortaya çıkana kadar çalışır. Hiçbir “uluslararası hukuk” sistemi, gerçekçi bir dış politikanın yerini almaz. Statükoyu meşrulaştıran bir sistem oluşturarak gerçek politikaları görmezden gelmek, bir sistemin uluslararası politikanın belirli gerçekliklerinin baskısı altında parçalanma olasılığını artırır. Bu, Viyana Kongresi'nin ana dersidir. Waterloo sadece onu yok etmeye çalışan ilk girişimdi.
Viyana Kongresi'nin asıl görevi, Avrupa'daki Napolyon imparatorluğunun eski mülklerine ilişkin karardı - güçler ve Fransa arasındaki barış antlaşmasına göre yılın 1814 sınırının küçük düzeltmeleriyle yılın 1792'unu kuran küçük ve yarı-mussal. İlk olarak, dört müttefik devletin temsilcileri - Avusturya, İngiltere, Prusya ve Viyana Kongresi'nde Rusya, kararların yalnızca bu yetkiler tarafından verileceğini belirtti. Diğerlerine gelince, yalnızca daha önce alınmış kararları verebilir veya reddedebilirler. Bununla birlikte, Fransa'dan Prens Talleyrand, İngilizlerin de desteğiyle Fransa, İspanya, Portekiz ve İsveç temsilcilerinin de toplantılara katılmasını sağladı. Pratik açıdan, bu, savaşı kaybeden Fransa'nın bir temsilcisinin Kongrede kazanma gücü havuzuna eklenmesi anlamına geliyordu. Bununla birlikte, Talleyrand, bazı açılardan entrika, Kongrede önemli bir rol oynamıştır. Buna rağmen, Viyana Kongresi’nde Avrupa’nın yerleşmesinin ana meseleleri ile ilgili kararlar, tüm Kongre katılımcılarının eşit düzeyde temsil edilmesi konusunda alınmamıştır. Başlıca konular "güçler" tarafından çözüldü. Viyana Kongresi, gerçek politika yasasını tamamen uyguladı.
Viyana uluslararası ilişkiler sisteminin temel amacı, Avrupa'da “dengenin” restorasyonu idi. Viyana sisteminin temel prensibi, kendi temelinde oluşturulan Avrupa hükümdarlarının “Kutsal İttifakını” koruduğu varsayılan "meşruiyet" olarak ilan edildi. Meşruluk, hanedanların devlet ve devlet inşası ile ilgili temel meseleleri ele alma tarihi olarak kabul edildi. Bu bağlamda, tarihi hanedanlar, Napolyon'un akrabalarını veya uşaklarını yaydığı tahtlarına cumhuriyetler ve vassal monarşiler değil “meşru” olarak kabul edildi. Doğru, Viyana Kongresi, meşruiyet ilkesi ile tutarlı değildi. Napoliten Joachim Napolyon'un kralı (Murat) ve İsveç tacı prensi Karl XIV, Johan (Bernadotte) ile ilgili olarak, meşru ilke ihlal edildi. Bernadot ve Murat'ın Viyana Kongresi'nde "meşru" olarak tanınması, Napolyon'un ihanetiyle ilişkilendirildi.
Viyana Kongresi tarihinde, bizim için öncelikle Rusya ve Avrupa'nın teması, “Kutsal İttifak” himayesinde bir Avrupa uluslararası ilişkiler sistemi oluşturulmasına ilk Rus katılımı dikkat çekicidir. 1812'ta Napolyon'a karşı kazanılan kesin zaferden sonra, Rusya'nın Avrupa yönünde iki dış politika alternatifi vardı: 1) Napolyon'un son yenilgisi için Avrupa'yı işgal etmek; 2) işgali terk eder ve Avrupa'ya kendisini verir. İmparator Alexander'a son olarak Rus ordusunun komutanı mareşal Mihail Kutuzov tarafından şiddetle tavsiye edildi. Alexander tavsiyesini ihmal etti.
Oluşturulan Avrupa sistemindeki Rusya için ana soru Polonya meselesiydi. Polonya ile ilgili olarak, Rusya, iki sorunu çözmek önemliydi:
1) Polonya-Litvanya Milletler Topluluğu 1772, 1773, 1795'in bölümleri sırasında elde edilen bölgelerin Rusya'ya dahil edilmesini sağlamak ve bölümlerin Polonya revizyonunu önlemek;
2) Rusya'nın Polonya topraklarından gelen saldırılara karşı güvenliğini garanti altına almak. Napolyon savaşlarının deneyimleri, 1807’te Napolyon’un yarattığı Varşova Dükkanının, bölünmüş Polonya topraklarının çekirdeğinden, Doğu’daki Napolyon’un askeri kampanyalarının her birine, Rusya’ya saldırı potansiyeli ve düşmanlık potansiyeli olduğunu gösterdi.
Napolyon'un 1814'teki son yenilgisinden sonra, Rusya'nın Rus işgali altındaki Varşova Dükalığı için iki olası çözümü vardı:
1), temelde Rusya'dan gelen Polonya vassalini restore ediyor;
2), Varşova Dükalığı bölgesini, Eski Milletler Topluluğu (Prusya ve Avusturya) bölümlerindeki eski sahiplerine iade eder.
Resmen, Viyana Kongresi meşru hanedanların haklarını savundu. Bu bağlamda, Polonyalılar "mahrum edildi". Kendi hanedanları yoktu. Bu nedenle, Polonya ile ilgili "meşruiyet" bölünebileceği anlamına geliyordu. Güçler açısından “meşru”, Polonya'nın önceki bölümlerini tanıdı. Bu mantık Varşova Dükalığı topraklarının Prusya'ya dönmesi gerektiğini ileri sürdü. Ve bileşiminden Krakow - Avusturya'ya.
Viyana Kongresi’nde Rusya ilk seçeneği tercih etti. Bu sonuç için çok önemli:
1) Yılın 1812’inden sonra Rusya’nın Avrupa’ya katılımı (eğer diğer tüm güçler bölgeye gidecekti, Napolyon’a karşı kazanılan zaferden sonra nasıl toprak ödülünü reddedeceksin?);
2) 1803'ten bu yana, imparatorun arkadaşı Polonyalı Prens Adam Czartoryski tarafından hazırlanan Romanov hanedanının asası altında, Polonya devletinin hali hazırda hazırladığı siyasi proje;
3), tutumunda ne Rus ne de ortodoks olan İmparator Alexander I'in kimliğidir.
Polonya’nın restorasyonu ya Rusya’nın kamuoyuna ya da Rusya’nın dış politikadaki uygunluğuna uygun değildi. Bununla birlikte, Napolyon ile savaşta kazanılan zafer, eğitiminde, psikolojisinde ve salon kültüründe genellikle mistisizme eğilimli olan Rus Çarı'nın başına geçti. İskender, kendisini Aydınlanma, Fransız Devrimi ve kişisel düzenlemesi olan Napolyon'un kötülüklerinden kurtarmaya mahkum edilmiş bir Tanrı aracı olarak görmeye başladı. Kral, Polonya devletini restore etmek zorunda kaldı. Yeni Polonya devleti, yalnızca "Hristiyan adaletinin" sevgili emperyal kalbinin prensiplerini yerine getirmekle kalmadı, aynı zamanda Alexander I'in uzun süredir anayasal bir monarşin rolünde siyasi sahnede konuşmasına izin verdi. Polonya'nın Chartoryisky Circle için yaptığı plan, Polonya'nın bir avcı rolünü oynayacağı Rusya'daki Avrupa reformunun ortak hedefleriyle bağlantılıydı.
Viyana Kongresi’nde, Rusya’nın Polonya’ya karşı toprak iddiaları İngiltere ve Avusturya’nın direnişiyle karşılandı. Rus devletinin yönetiminde Polonya devletinin restorasyonu için plan Prusya tarafından desteklendi. Polonya'nın Rusya ve Prusya'ya karşı verdiği soruda, Fransız elçisi Talley ve ilgisini çekti.
Polonya devleti, 1807'tan önce Polonya'dan Alexander I tarafından planlanan ana bölgeler Prusya'ya aitti. Sonuç olarak, Prusya, Napolyon'un müttefiki olan 1813'un sonuna kadar Alman prenslerinin pahasına Rusya'dan tazminat alacaktı. Prusya bölgesi için "Polonya için" en çok arzulanan şey, ekonomik olarak Saksonya'nın geliştirilmesiydi. Sonuç olarak, Polonya ve Saksonya, Viyana Kongresi'nde ilk ana anlaşmazlık kaynağı oldu. Viyana'daki anlaşmazlıklar o kadar ileri gitti ki, Ocak 3, 1815, İngiltere, Avusturya ve Fransa temsilcileri Prusya ve Rusya'ya karşı gizli bir anlaşmaya vardılar. Prusya ile Rusya arasında tam bir birlik yoktu. Prusya temsilcisi Hardenberg bu umudu düşünmeye başladı: Prusya Rus karşıtı koalisyona katılamaz mı?
Sonuçta ortaya çıkan Rus karşıtı kombinasyon, Rusya’ya karşı açık bir uyarıydı, çünkü 1853 - 1856’ın Kırım Savaşı’nda kendini gösteren düşman koalisyonun yapılandırmasını belirledi. Boşuna, Napolyon “Yüz Gün” için Paris'e döndü, Alexander I'i Kongre karşıtı entrikadan uyardı. Napolyon’un Fransa’da iktidara dönüşü, Viyana Kongresi’nde iktidarlar arasındaki farkları hafifletti ve tüm kilit meselelerde erken bir uzlaşmaya yol açtı. 13 Mart 1815, Napolyon'a karşı "insan ırkının düşmanı" olarak ilan ettiği ve yasakladığı ilan edildi. 25 Mart 1815 Viyana'da Avusturya, İngiltere, Prusya ve Rusya, Napolyon'a karşı yeni bir savunma ve taarruz ittifakı gerçekleştirdi. Napolyon'un geri dönmesinin yol açtığı korku, küçük anlaşmazlıklara son verdi ve Kongre en önemli ve acil meseleleri çözme konusunda şiddetle belirlendi. Bu çerçevede, Waterloo turnuvasında, Son Kongre Yasası hazırlandı.
Viyana Kongresi’nin Rusya İmparatorluğu’nun ayrılmaz bir parçası olarak aldığı kararlara göre, Polonya Krallığı kuruldu, egemen bir devletin sayısız özniteliklerine sahipti ve Rusya’nın hanedanlığına dahil oldu.
Prusya, eski Varşova Dükalığı - Poznan bölgesinden bölgeye tazminat olarak Polonya Krallığının kurulmasını kabul etti. Avusturya’yla bir uzlaşma nedeniyle Polonya’ya tazminat ödenen Alman prensiplerinden, Saksonya’nın sadece yarısı, fakat daha da önemlisi, Rheinland ve Jerome Bonaparte Westfalia’nın eski krallığı. Yeni batı bölgelerinin, yakın gelecekte Prusyalı stratejistleri kendileri için bir koridor için savaşmaya davet eden Prusya krallığının özü ile doğrudan bir bağlantısı yoktu. Kuzey Alman toprakları arasında benzer bir bağlantı, Avusturya ile 1866'taki savaşın ardından Prusya tarafından kuruldu.
Bu nedenle, Haziran ayındaki 9’in sona ermesinin, Viyana Kongresi’nin 1815’inin Rus İmparatorluğu’nun Avrupa’ya maksimum bölgesel yayılımını işaret ettiğini unutmayın. Polonya pahasına bu avans Prusya toprak tazminatı ile ödenmiştir. Bu tazminatlar, bu ülkenin Almanya'nın gelecekteki birleşmesinde belirleyici başarısı için ön koşulları yarattı. Prusya'nın en büyük rakibi olan - Viyana Kongresi'nin sonunda Avusturya imparatorluğu, Hapsburg'u daha “Alman olmayan” bir devlet haline getiren Balkanlar ve İtalya'daki önemli bölgesel artışlardan memnun kaldı. İtalya'nın gerginliği, Prusya'ya karşı Almanya'da hegemonya mücadelesinde Viyana kuvvetlerini azalttı. Bu nedenle, Viyana Kongresi’ndeki Rus diplomasisi, Almanya’da Rusya’nın iş dünyasına zarar vermemesinin temellerini attı. Almanya'nın Prusya liderliğinde birleşmesinin olumsuz sonuçları, Rusya Kongresi'nde 1878'te Rusya için tam olarak ortaya çıktı.
Bir başka önemli not, bu kez Viyana Kongre madalyasının arka tarafıyla ilgili - Napolyon ve Waterloo tarafından “Yüz Gün”. 1813’te, düşman koalisyonu iki kez Fransa imparatorunun reddettiği Napolyon’a barışçıl bir uzlaşma teklif etti. Napolyon'a göre, Eski Avrupa’daki üstünlüğü dışında, Fransa’nın başka bir durumu kabul edilemezdi. Daha yakından incelendiğinde Fransa'nın hegemonyası iki bölgeye sahip oldu - Flanders ve Rheinland, Ren Nehri boyunca Fransa'nın “doğal sınırı” ile. Viyana Kongresi'nin sonunda, Fransız emperyalizmi için bu kilit alanların yarısı, yaptırım ve doğrudan Rus çarının katılımıyla, Almanya'da bu devletin hegemonyasını sağlayan Prusya'ya devredildi. Bu nedenle, Napolyon'un ilk darbesini 1815 yılının askeri kampanyasında diğer yarısında, daha sonra İngiltere tarafından Flanders üzerinde kontrol ettiği şekilde vurması tesadüf değildir. İmparator için Waterloo'da bir yenilgiyle sona erdi.
1914 yılında Almanya'yı birleştiren Prusya, Rusya'yı Dünya Savaşı sırasında Polonya'ya ve o zamanlar Napolyon’un Fransız emperyalist mirası olan Flanders’e, o sırada Belçika’nın adı verilen ve tarafsızlığı Birleşik Krallık tarafından garanti edilen ikinci kısmına maruz bıraktı. Belçika Kongresi’nden sonra Belçika’nın ve Hollanda’nın ana toprakları üzerindeki İngiliz kontrolü sadece İngiliz Adaları için bir güvenlik aracı değil, aynı zamanda kıta Avrupası hegemonunun ortaya çıkmasını önlemeye de hizmet etti - Fransa ya da Almanya. Flanders ve Ren, Eski Avrupa'nın kilit jeopolitik bölgeleridir.
“Polonya sorusu” na gelince, 19. yüzyıl, Viyana Kongresi’nin ana sonucunun, anayasal bir monarşi biçiminde olsun ya da kültürüyle birlikte “Privislensky krai'nin illeri” biçiminde ya da “Privislensky krai'nin illeri” biçiminde olup olmadığını, Polonya Kongresi’nin ana sonucunun, Rus İmparatorluğu'nun bir parçası olarak yabancı bir cisimdi.
Yirminci yüzyıl, “Polonya sorununu” çözmek için Viyana Kongresi'ne başka alternatifler gösterdi. 1918'tan 1939'e kadar olan tarih boyunca Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra oluşturulan bağımsız Polonya, Rusya'ya düşman bir devlet olarak kaldı. Polonya, Rusya'yı Avrupa'dan ayıran bir tampon rolü ile mükemmel bir iş çıkardı, ancak yalnızca Rusya ile ilgili olarak (“Vistül üzerindeki Mucize”), ancak Almanya'yı değil. 1939 yılı “Ribbentrop - Molotov Paktı”, Polonya 1793 ve 1795'i bölmek için seçeneklerini tekrarladı. 1941 yılında, 1812 yılında olduğu gibi, Polonya bölgesi de Rusya'ya (SSCB) saldırı için sıçrama tahtası olarak hizmet etti. Yılın 1940 Genel Valisi, 1807 Varşova Dükalığı'nın tarihi bir anımsatmasıydı.
Yalta sistemi, Polonya durumunda, 1815 yılında Viyana'dan farklı bir oyun oynamaya çalıştı. Viyana Kongresi, Rusya'nın himayesinde Polonya'nın oluşturulmasında Prusya'yı telafi ederse, o zaman Yalta Polonya'yı Prusya'nın pahasına Sovyet vassalage için telafi etti. “Polonya Halkı”, “Cresa voshodnie” (bu arada SSCB ile bir ittifak ve topraklarında Sovyet birliklerinin varlığı, Prusya, Doğu Prusya, Danzig, Pomeranya, Poznan, Silezya ve partiye ait topraklarında Sovyet birliklerinin varlığı) için tazminat aldı. Oder Nehri üzerinde Batı Prusya. Bununla birlikte, böyle bir bölge birleşimi “Polonya sorununu” Rusya gündeminden çıkarmadı ve Polonyalılara ülkemiz için teşekkür etmedi. Uygulamada, Helsinki Nihai Yasası'nın Polonya, Çekoslovakya ve SSCB'yi Almanya'daki bölgesel revizyonizm ve revanşizmden temin etmesi amaçlandı. Tarihin ironisi: 2014 - 2015'te, sürecin başında kendisine tahsis edilen Helsinki'den “sınırların dokunulmazlığı” ilkesine itiraz etmeye başlayan, Almanya ve Avrupalı müttefikleriydi.
Gerçekten de, Rousseau'nun öngördüğü gibi, Rusya er ya da geç Polonya krallığını emmeye teşebbüs edecekti ve böyle bir sindirim bozukluğu sadece Polonyalılar için değil, aynı zamanda Rus devleti ve Rus toplumu için de acı çekecek. “Polonya ile ne yapmalı?” Sorusu, 1992’tan hemen sonra Moskova’nın tam yüksekliğine ulaştı.
2014’te, sorun ABD ve Almanya’nın kışkırttığı Ukrayna’nın bir baş belası ve Rusya’ya karşı isyancıların tarihi rolünü üstlenmeleri gerçeğiyle daha da şiddetlendi. Şimdiye kadar, Rusya için “Polonya meselesi” tersine, yani Rusya'yı Avrupa'dan kovmak ve egemenlikten mahrum bırakmak için çözülüyor. Doğru, bu açıdan, Viyana Kongre 1815'in dersleri, kısmen, bize iyimserliğe ilham vermelidir. Ne de olsa, Viyana Kongresi'nin genel izlenimi şuydu: Katılımcıları hanedanların yararlarını milletlerin kaderinden daha fazla önemsiyorlardı. En önemli şey - Viyana Kongresi, bölünmüş ulusların ulusal özlemlerini ihmal etti - Almanlar, İtalyanlar ve Polonyalılar. Er ya da geç, bu özlemler gerçekleşti, bu da yarım asırdan kısa bir sürede Viyana sisteminin Avrupa'ya dağılmasına neden oldu. Bununla birlikte, bu tür iyimserlik Viyana Kongresi için bizim için bir başka önemli derse göz yummamalı: Avrupa’nın medeniyetine yabancı bir ülke olarak Rusya’nın Avrupa politikası alanında çok dikkatli davranması gerekiyor.