Robert Ingersoll
- Meslek : ABD'li agnostik politikacı
- Doğum : 1833
- Ölüm : 1899
ABD’li hatip, aktivist ve politik lider olan Robert Ingersoll, Massachusetts’e ilk yerleşen Püritenlerin soyundan gelmektedir. Katı Kalvinist bir ailede yetişen İngersoll 1852 yılında evden ayrıldı ve kısa bir süre öğretmenlik yaptı. Kardeşi Ebon ile birlite İllinois eyaletindeki Peoria’da bir hukuk bürosu kurdu. Köleliğe karşı olan Ingersoll, İç Savaş sırasında Birlik Ordusu’na gönüllü olarak katıldı. 1862 yılında Shiloh Muharebesi’nde çarpıştı. Daha sonra Konfederasyon askerleri tarafından esir alındı. Kısa bir süre savaş esiri olarak tutuldu. Serbest kaldıktan sonra aktif bir biçimde politikaya atıldı. 1864 yılında kardeşi Ebon’un Temsilciler Meclisi’ne İllinois’dan seçilmek için yaptığı kampanyaya destek oldu.
İngersoll, İllinois valisi olmak istiyordu. Ancak Cumhuriyetçiler onun Ortodoks olmayan dini inançlarının farkındaydılar. O dönemde bir agnostik olarak damgalanmak politik bir intihar demekti. Hayat boyu Cumhuriyetçi başkanlık kabinesinde yer verilmedi. Yılmayan Ingersoll, 1870’lerde geleneksel dini bir düşüncenin karşısında “özgür düşünceyi” savunan dersler vermeye başladı. Bu terim onun inançların duygu ya da hurefelerce değil akla dayanması gerektiği şeklindeki düşüncesini yansıtıyordu. Güçlü bir hatip olan Ingersoll, 1884 yılında Amerikan Seküler Birliği’ni kurdu. Bu grup özgür düşünceyi desteklemeyi amaçlıyordu. Din görevlilerinin ordudan çıkarılmasını, devlet ve kilisenin birbirinden ayrılmasını savunuyordu. İlk Amerikan agnostiği Ingersoll değildi. Onu özgün kılan, rahatsız edici düşüncelerini kamunun önünde açıkça dile getirmesiydi. Fikirlerini ortaya koyan düzinelerce kitap yazdı. Altmış beş yaşında ölene kadar Cumhuriyetçi bir politikacı olarak kaldı. Ölünce Arlington Mezarlığı’na gömüldü.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
David S. Kidder, Noah D. Oppenheim, Entelektüelin Kutsal Kitabı, Maya Kitap, 2013
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Susan B. Anthony
Amerika Birleşik Devletleri’nde kadınlara oy hakkı tanınması yönünde verilen mücadelenin öncülerinden biri olan Susan B. Anthony, Massachussetts’teki Adams’da dünyaya geldi. Katı bir Quaker ailesinde yetişti. Oyun oynaması yasaktı. Philedelphia’da eğitim gördü. Bir dönem öğretmenlik yaptı. New York’taki muhtelif kasabalarda çalıştı. Anthony ilerici fikirlerini henüz gençken ebeveynlerinden almıştı. Erken yaşlarda kölelik karşıtı hareketin gönüllüsü oldu. Alkolün yasaklanması için bir kampanyaya öncülük etti. Bunu kadınları sarhoş eşlerinden koruyabilecek bir reform girişimi olarak görüyordu. Sendikalara destek veren Anthony’nin esas ilgisini çekense kadınların oy hakkı için verilen mücadele oldu. 1851 yılında hareketin ilk liderlerinden Elizabeth Cady Stanton ile tanıştı. Stanton, Anthony’nin harekete dahil olmasında önemli rol oynadı. Nitelikli bir konuşmacı olan Anthony, kısa sürede ülke çapında kadın oy hakkı hareketinin en tanınan aktivistlerinden biri olacaktı.
-
Simon Bar Kohba
Simon Bar Kohba 132 yılında Roma İmparatorluğu’na isyan eden bir Yahudi kumandandır. Romalılar Judea’yı yeniden fethedene kadar üç yıl hüküm sürdü. 1800 yıl sonra İsrail kurulana kadar eşi benzeri görülmeyecek olan Yahudi devletinin lideri oldu. Bar Kohba’nın isyandan önceki hayatına dair pek az şey bilinmektedir. İsrail’in antik çağdaki kralı Davud’un soyundan geldiği söylenmektedir. Bu kan bağı nedeniyle, Bar Kohba kimi Yahudiler tarafından Mesih kabul edilmiştir.
-
Otranto Seferi
1480 yılında Gedik Ahmet Paşa tarafından Güney İtalya’ya yapılan bu seferin ana hedefi Otranto bölgesi, Osmanlı kaynaklarında Pulya diye adlandırılır. Otranto Seferi siyasi, askeri, dini ve stratejik sebeplerle gerçekleştirilmiştir. Fatih Sultan Mehmed, Venedik’le anlaştıktan sonra dikkatini İtalya’ya yöneltmiş, böylece o sırada hayli zayıf, siyasi birlikten yoksun olan bu yarımadayı ele geçirmeyi amaçlamıştı. İtalya seferine girişmeden önce Osmanlılar ayrıntılı bir planı uygulamaya koyarak Gedik Ahmed Paşa’yı seferi organize etmek maksadıyla Epir’de bulunan, Güney İtalya’ya hakim bir üs konumundaki Avlonya’ya sancak beyi tayin etti. Sancak beyliği yanında aynı zamanda kaptan-ı derya olan Gedik Ahmet Paşa kumandasındaki donanma ilk olarak Zanta, Kefalonya ve Ayamavra adalarını aldı. Ardından Napoli Kralı I. Ferdinand’a bağlı olan Otranto ele geçirildi. Şehre savaşarak girildiğinden karşı koyan ileri gelenlerden bir kısmı idam edildi, bir kısmı da esir alındı. Ölenlerin sayısının abartılması tamamen kilise propagandasının bir sonucudur. Şehirde kontrol sağlandıktan sonra çatışmalar sırasında harap olan şehrin surları onarıldı. Osmanlı kuvvetleri burayı bir askeri üs haline getirip etrafa seferler düzenledi ve bazı yerleri aldı.
-
Yoros Kalesi
İstanbul’un yeşile bakan yüzü ve Karadeniz’e açılan nokta Anadolu Kavağı’nın en tepe noktasında bulunan Yoros Kalesi, İstanbul’daki tek Bizans kalesidir. Genellikle Ceneviz Kalesi adıyla bilinen, kaynaklara göre aslında bir Bizans Kalesi olduğu kesin olan Yoros Kalesi, 13 ve 14. yüzyıllarda inşa edildi. Yoros Kalesi’nin bu isminin Hieron’dan (kutsal yer) geldiği söylense de Zeus’un sıfatı olan Ourius’dan (uygun rüzgarlar) alındığı da iddia edilmektedr.
-
Lozan Antlaşması
Bağımsız yeni bir Türk devleti kurulduğunun, başta I. Dünya Savaşı’nın galipleri olmak üzere başlıca dünya devletlerince onaylandığını gösteren Lozan Antlaşması İsviçre’nin Lozan şehrinde yapılan görüşmeler sonucunda imzalandığı için bu şehrin adını taşıdı. Sadrazam Ahmed Tevfik Paşa, Ankara’daki Büyük Millet Meclisi başkanlığına gönderdiği telgrafta devlet ve milletin başına daha büyük zararlar gelmemesi için birlikte hareket edilmesi gerektiğini belirtti ve kendilerinin gönderecekleri temsilci dışında Ankara’nın da temsilci seçmesini istedi. Bu önerinin kabulü, müttefiklerin körüklemeye çalıştığı İstanbul-Ankara ikiliğini peşinen kabul etme anlamına geleceğinden Büyük Millet Meclisi’nin toplantısında tepkilere yol açtı. Osmanlı Devleti’nin sona erdiğinin karar altına alınması teklifinin ardından kabul edilen kanunla saltanatla halifelik birbirinden ayrıldı ve saltanatın kaldırıldığı duyuruldu. Görüşmelerde İsmet İnönü, bütün medenî milletler gibi hürriyet ve istiklâl istediklerini belirterek gözetilmesi gereken temel ilkeyi vurguladı. Müttefikler konferansı istedikleri gibi yönlendirmek amacıyla bazı esaslar belirlediler. Bütün bunlar müzakerelerin sert geçeceğinin göstergesiydi.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun