Bazı sözler vardır çok güldürür bazıları ise düşündürür.
Bugün TRT'nin bir haberine atıf yapılarak yayınlanan kimi değerlendirmelerde, Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu'nun verdiği Balyoz Davası Kararının Birleşmiş Milletleri (BM) bağlamadığı yazıyordu.
Buna "güler misiniz" yoksa "uzun uzun düşünür mü" siz karar verin.
TRT'nin haberinde "ismi verilmeyen bir yetkili" ile konuşulduğu ve yetkilinin, Çalışma Grubunun Kararının BM Genel Sekreterliği'ni bağlamadığını söylediği ifade ediliyor.
Hiç uzağa gitmelerine gerek yoktu. Bana sorsalar bende aynı cevabı verirdim onlara.
Ama bir farkla...
BM Genel Sekreterliği "siyasi" bir organ.
Bu yapı siyasi olaylara ilişkin Genel Kurul'un iradesi doğrultusunda görüş bildirir, barışı tehdit eden konularda Güvenlik Konseyi'ni uyarır ve uluslar arası anlaşmazlıklarda arabuluculuk görevi üstlenir.
Kısacası BM Genel Sekreterliği, siyasi olaylarda etkin bir rol üstlenen ve görüş beyan eden, bunu yaparken de politik bir duruş ortaya koyan "siyasi" bir makamdır.
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu ise BM İnsan Hakları Komisyonu'na bağlı olarak faaliyet gösteren bir alt çalışma grubudur. 1967 yılında insan hakları ihlallerine yönelik araştırma yapma ve varılan görüş uyarınca ülkelere tavsiyelerde bulunma görevi verilmiştir.
Görüldüğü üzere, Genel Sekreterlik ve İnsan Hakları Komisyonu birbirinden bağımsız ancak BM içinde faaliyet gösteren yapılardır. Bu organlardan birinin belirtmiş oldukları görüşler de şüphesiz diğeri adına söylenmiş kabul edilemeyecektir.
AİHM VE ÇALIŞMA GRUBU'NUN İŞLEVİ AYNI
Karmaşık gibi görünebilir ama değil. Konuyu bir başka örnekle açıklayalım.
"Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi" (AİHM) ve "Avrupa Birliği Konseyi".
AİHM tarafından verilen kararlar insan hakları ihlallerinin tespitine yönelik olup, AB Konseyi'nin iradesini doğrudan yansıtmamaktadır.
Zira Konsey "siyasi" bir kurumdur ve yargısal faaliyet gösteren AİHM ile alanları birbirinden farklıdır. Ancak her ikisi de AB'nin birer paçasıdır.
İşte bu örnekten yola çıkarak şu söylenebilecektir:
AİHM, AB'de ne işlev üstleniyorsa, Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu'da BM içinde aynı işlevi üstlenmektedir.
Ayrıca her iki yapı da benzer prosedürlere göre hareket etmektedir.
Öyle ki önlerine gelen bir başvuruda, iddiaları ülkelerin hükümetlerine yöneltip onlardan gelen yazılı cevaplar çerçevesinde, "karşılaştırmalı" olarak bir karara varmaktadırlar.
Her iki yargısal merciinin kararları da hukuk tekniği açısından bağlayıcıdır. Çünkü ülkelerin altına imza attıkları uluslar arası sözleşmeler çerçevesinde yaptıkları incelemeler sonucu bir karara varmaktadırlar.
Bu da "ahde vefa" kuralı gereği hükümetlerin imza koydukları sözleşmelerle bağlı olmaları sebebi ile, tespit edilen insan hakları ihlalleri karşısında "yapıcı çözümler üretmesini" zorunlu kılmaktadır.
Ancak sorun hükümetin, tespit edilen insan hakları ihlali karşısında bir çözüm üretmemesi durumunda ortaya çıkmaktadır. Zira uluslar arası hukuk, yaptırımı bulunmayan bir alandır.
Öyle ki kolluk gücü bulunmaması sebebi ile alınan kararları dayatmak, ancak ve ancak siyasi irade ile mümkün olabilmektedir.
BM yada AB eliyle ekonomik yada askeri anlamda zorlayıcı tedbirlere başvurulması her zaman mümkün olmakla birlikte, dünya üzerindeki "politik dengeler" ne yazık ki buna müsaade etmemektedir.
İşte bu noktada, yıllık olarak açıklanan raporlar devreye girmektedir. Öyle ki ülkeler insan hakları karnelerine işlenecek kötü notların, "Demokrasi Kültürü", "Hukuk Devleti İlkesi" ve "İnsan Haklarına Saygı" algısı, bir başka ifadeyle "gelişmişlik göstergesi" için bir kriter oluşturacağından, çok daha dikkatli davranmak durumunda kalmaktadır.
AB KEYFİ TUTUKLAMALAR ÇALIŞMA GRUBU'NUN KARARLARI BAĞLAYICI!
Tüm bu açıklamalar ışığında tekrar başlangıçtaki TRT'nin haberine dönersek şu sonuca varmak mümkündür.
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu, BM içinde faaliyet gösteren ve Türkiye'nin imzalamış olduğu uluslar arası sözleşmeler uyarınca, aldığı kararlar bağlayıcı niteliğe sahip olan bir yapıdır.
Bu kararları, BM Genel Sekreterliği'ne sanki onun görüşüymüş gibi sormak ise "abesle iştigal"dir. Zira Sekreterlik, yargısal yetkilere sahip olmayan siyasi bir organdır.
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu'nun, BM Genel Sekreterliği'ne değil İnsan Hakları Komisyon'una karşı hesap verme yükümlülüğü bulunmaktadır. İnsan Hakları Komisyonu ise doğrudan BM Genel Kurulu'na yıllık rapor sunan bağımsız bir yapıdır.
Bu itibarla TRT'nin yapmış olduğu haber her açıdan bilgiden yoksundur.
TRT'nin haberleştirdiği, Bugün ve Zaman Gazetelerinin ise araştırmaksın sayfalarına taşıdığı haber her yönüyle hatalıdır.
Bu bilginin teyidi için BM Genel Sekreterliği'ni aramanın ise hiç lüzumu yoktur. Zira Adalet Bakanlığı Uluslar Arası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü'ne sorulması da kafi olacaktır.
Genel Müdürlük, kendisinden bilgi talep edilmesi üzerine AİHM'de devam eden Çetin Doğan Başvurusuna göndermiş olduğu belgenin (savunma metni) nerdeyse bire bir aynısını, 48 sayfa olarak Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu'na iletmiştir.
Kısacası Hükümet, uluslar arası sözleşmelere göre çalışmalar yürüten bu grubun faaliyetlerinden, çalışma şeklinden ve aldığı kararların bağlayıcılığından haberdardır.
Sonuç olarak gülerken düşünmek, düşünürken ise haber sahibi adına üzülmemek elde değil doğrusu.
Hukuku eğip bükmek, kelimelerle oyun oynamak gerçeklerin üzerini örtmeye yetmiyor.
"Hakikat" her defasında bir yolunu bulup, karanlığı aydınlatıyor.
Av. Hüseyin Ersöz
twitter.com/ersozhuseyin
Odatv.com
Önce OYAK ve Total sonra Milangaz
Türkiye'nin Washington Büyükelçisi...