DOĞU’DA KÜRTLER, BATI’DA YUNANLILAR
İngilizler Asya’da çevirdikleri dolaplar için en çok yararlı olabilecek kimseleri. bir insan deposu olan Anadolu’nun Doğu bölgesinden sağladılar. İngilizler de, milliyetçiler de en iyi ve savaşçı askerlerini burada buldular.
1919 yılında “Times” gazetesinin Anadolu muhabiri, “Doğu’da Kürtler, Batı’da Yunanlılar” diye yazıyor ve şöyle devam ediyordu: “İşte, İngiltere’deki emperyalist parti hükümetinin, Türkiye’yi İngiliz egemenliğini kabul edinceye kadar sıkmakta olduğu kıskacın iki ucu.”
Savaşta Kürtler, Türk subaylarıyla anlaşamadıkları için orduyu terk edip köylerine dönmüşler, 1915’ten beri de, tek bir süvari bile orduya katılmamıştı. Bununla beraber, Türklerin canını sıkan bu olay, Rusların ilerlemesi ve onu izleyen tahriplerle dengelenmiş oldu. 1917 yılında ise Bağdat düştü. Kürt sorunu da Ingilizlerin dikkatini çektiğinden bunlarla temas kurdular. Aralık ayında, İngilizler buralara geldiler ve düzeni tesis ettiler. Halk da bundan memnun kaldı; İngiliz himayesi pek o kadar ağır değil gibi görünüyordu; bazı kimselerin bağımsızlık arzularına da ilişilmedi. Ama bir müddet sonra, memleketlerinin gerçek bir askerî istilâya uğradığını, ellerinde ve avuçlarında ne varsa İngilizler tarafından alındığını görünce olaylar kötüye dönüştü. Geçici olarak bir süre için İngilizler yerlerini Türklere bırakmak zorunda kaldılar: Zaten buradaki ahali savunma sanatını çok iyi biliyorlardı.
KURTULUŞ SAVAŞI SIRASINDA TÜRK MİLLİYETÇİLİĞİ, BERTHE GEORGES – GAULIS, CUMHURİYET YAYINLARI, 1999, S. 50-51