We are searching data for your request:
Upon completion, a link will appear to access the found materials.
Olağanüstü bir olaylar birleşmesiyle, dünyanın üç ayrı bölgesinden (Amerika Birleşik Devletleri, Çin ve Birleşik Arap Emirlikleri) üç ülke, Temmuz 2020'de 12 günlük bir süre içinde Mars gezegenine giden uzay aracını fırlattı. Dünya ve Mars hizalandı. bu süre boyunca sorunsuz bir yolculuk için mükemmel ve sonuç olarak BAE'nin yörünge sondası Hope, Çin'in yörünge aracı Tianwen-1 ve ABD'nin gezici aracı Perseverance, her zaman çekici kırmızıya uzun, zorlu yedi aylık yolculuklarına başladı. Mars gezegeni neredeyse aynı zamanda.
18 Şubat 2021'de NASA'nın Perseverance'ının Mars gezegenine iniş olayını gösteren çizim. (JPL-Caltech / NASA)
NASA Planet Mars İniş Tarihi Sonunda Geldi
Mars yörüngesine ulaşan üç kişiden sonuncusu olmasına rağmen, Günlük posta Perseverance'ın Mars yüzeyine gerçekten inen ilk kişi olacağını bildiriyor. 18 Şubat 2021 Perşembe günü, bu görev için özel olarak tasarlanmış araba boyutunda bir Mars gezicisi olan Perseverance, hızlı bir şekilde yavaşlamak ve kolaylaştırmak için süpersonik paraşüt sistemine güvenerek, saatte 12.000 mil gibi kavurucu bir hızla Mars atmosferinde yükselecek. yumuşak ve güvenli iniş. İniş olayı, NASA'dan canlı bir video akışında izlenebilir.
- Eski Uzaylılar Dogon Kabilesine Gelişmiş Astronomik Bilgi Verdi mi?
- Mars'ta Herhangi Bir Yaşamı Yok Edebilecek Büyük Bir Felaketin Kanıtı
- Ay'daki Ayak İzleri ve Mars'taki Mezarlıklar: Uzayda 50 Yıllık İnsan Faaliyetlerinin Kanıtı
Azim, iki yıllık görevi boyunca 3.5 milyar yıl önce bir gölün dibinde bulunan Jezero kraterinin manzarasında dolaşacak. Perseverance, gelecekte başka bir gezici tarafından geri getirilmek üzere Mars gezegeninden kaya ve toprak örnekleri toplayacak, ancak ilk kimyasal analizinin sonuçlarını anında değerlendirme için gerçek zamanlı olarak geri gönderecek. Gezici ayrıca, Ingenuity adlı yüksek uçan drone-helikopter arkadaşının yardımıyla, çevredeki coğrafyanın tonlarca fotoğrafını ve kilometrelerce video görüntüsünü çekecek.
En önemlisi, Azim, geçmişte soyu tükenmiş mikroplar veya diğer canlılar tarafından üretilmiş olabilecek kimyasal elementler, izotoplar veya moleküller şeklinde Mars gezegeninde yaşam belirtileri arayacaktır. Çinli Tianwen-1 gezgini, bu yılın Mayıs ayında yere indiğinde yaşam arayışına katılacak. Günlük posta Hope adlı BAE yörünge aracı, geçmişini yeniden yapılandırmak ve evrimini planlamak amacıyla Mars atmosferini keşfederek üzerine düşeni yapacak. Mars şimdi ölü gibi görünse de, yaşam kanıtı arayışında umut sonsuzdur.
Mars gezegenindeki Jezero Kraterini keşfederken Perseverance gezici için planlanan olası rota. (JPL-Caltech / NASA)
Mit, Tarih ve Bilimde Mars Gezegeni
Komşu gezegenimizin bu benzeri görülmemiş keşif üçgeni, yüzyıllar önce, hayal gücümüzün sınırlarını test edecek kadar uzak bir geçmişte, Mars gezegenine olan tarihi bir hayranlığın doruk noktasıdır. Eski Babilliler muhtemelen Mars'ın gökyüzündeki varlığını fark eden ilk insanlar değildi. Ancak, kayıtlı tarihte Mars'a kozmolojik veya mitolojik yapılarında (MÖ üçüncü binyılda) belirli bir rol atan ilk toplumdular. Yavaş yavaş hareket eden bu parlak nesneyi savaş ve çatışma tanrısı Nergal ile özdeşleştirdiler.
Bu, başkaları tarafından takip edilen bir model oluşturdu. Eski Yunanlılar ayrıca Mars'ı savaş tanrıları Ares ile ilişkilendirdiler ve savaş tanrılarının onuruna gezegeni "Mars" olarak etiketleyen Romalılardı. Çin, Maya ve Avustralya yerlileri de dahil olmak üzere diğer eski uygarlıklar da Mars'ı yakından izledi ve anlamını düşündü. Hareketlerinin düzenliliğini ve tahmin edilebilirliğini ölçtüler ve akıllı tasarım veya davranış belirtileri gibi görünen şeylere dayanarak mitolojilerinde ona bir yer verdiler.
Örneğin Mayalar, kırmızı gezegeni, bilim adamlarının "Mars Canavarı" olarak adlandırdıkları doğaüstü bir varlıkla ilişkilendirdi ve çizimlerde uzun, spiral bir burnu olan dev bir Amerika papağanı benzeri yaratık olarak temsil edildi. Bu yaratığın şekli, Mars'ın Maya gökyüzündeki uzun periyodik yörüngesinin şeklini yansıtıyor gibiydi ve Dünya sakinlerini talihsizlikten koruyacak bir bekçi veya koruyucu olarak görülüyordu.
Eski yerli topluluklar arasında, Mars'ın kimlikleri farklıydı. Bazı gruplar Mars'ın Ay'ın eşlerinden biri olduğunu iddia ederken, diğer aborjin hikayelerinde Mars ve Venüs'ün, Dünya'daki gelişmeleri dikkatle izleyen, hayal edilemeyecek kadar geniş bir gökyüzü yaratığının gözleri olduğu söyleniyordu.
Eski Yunanlılar, Mars'ı savaş tanrıları Ares ile ilişkilendirdiler.
Mars Gezegeninin Bilimsel Çalışması
1610'da Galileo, Mars'ın Dünya gibi, ancak kendine özgü özellikleri olan ayrı ve farklı bir gezegen olduğunu kanıtlayarak, Mars'ın gerçek kimliği hakkındaki spekülasyonlara son verdi. Doğal olarak, bu, gezegende yerleşim olabileceği ve Marslıların Dünya'ya bakıp bizi merak ederken, aynı zamanda biz onları merak ederken spekülasyonları davet etti.
1800'lerin ortalarında, teleskopik teknoloji, Mars yüzeyinin özelliklerini en yakın olduğu anda görmenin mümkün olduğu noktaya kadar ilerledi. 1877'de ünlü bir İtalyan astronom olan Giovanni Schiaparelli, gözlemlerine dayanarak halkın hayal gücünü yakalayan Mars yüzeyinin bir çizimini yaptı. Elle çizilmiş haritası, Mars'ın yüzeyini, kıtalar ve okyanuslar ve kanallar olarak tanımladığı düz çizgilerle karmaşık ve fazlasıyla Dünya'ya benzer şekilde tasvir etti.
Amerikalı astronom Percival Lowell'a 1890'larda Mars yüzeyinin daha kapsamlı bir teleskopik keşfini başlatabilmesi için Arizona'da kendi gözlemevini inşa etmesi için ilham veren Schiaparelli'ydi. Schiaparelli'den bile daha fazla kanal bulan Lowell, gezegenin yüzeyini daha yeşil ve verimli hale getirmek için dönüştürmekle meşgul olan yetenekli mühendislerin Mars'ta yaşadığına ikna oldu.
20'nin başlarında NS yüzyılda teleskopik teknolojideki ilerlemeler, Lowell'ın doğal özellikleri yanlış tanımladığını ve gördüğü 'kanalların' tamamen hayal gücünde olduğunu kanıtladı. NASA'nın Mariner sondaları, 1960'larda Mars yörüngesine ulaşmaya başladı ve geri gönderdikleri yakın çekim resimler, Mars manzarasının soğuk, kurak ve ölü olduğunu ve yaşam için tamamen uygun olmadığını bir kez ve her şey için kanıtladı.
Yalnız Bir Evrende Arkadaşlık Arayın
En son bilimsel keşifler, Mars hakkındaki birçok efsaneyi tarihin çöplüğüne hapsetti. Ancak gezegene olan ortak hayranlığımızı sona erdirmediler ya da şu anda çorak olan yüzeyinde yaşam belirtileri aramamızı sonlandırmadılar.
Geçmişte, Mars çok daha kalın ve kimyasal olarak daha karmaşık bir atmosfere sahipti. Bu atmosfer, sıvı suyun Mars yüzeyinde akmasına ve toplanmasına izin verecek kadar sıcaklıkları yumuşattı. Mars'ta geçmiş yaşamın belirtilerine yönelik mevcut araştırma bu bilgi tarafından motive ediliyor ve modern gezegen bilimi artık bu arayışta düşmanı olmaktan çok müttefiki haline geldi. Mars'a olan takıntımızın kendine özgü doğası ve hareketleri ve özellikleri ile inanç sistemlerimiz arasındaki yakınlaşmaya dayalı olarak yaptığımız projeksiyonlar, yüzyıllar boyunca kökten değişti.
Mars hakkındaki gerçeği keşfetme arzumuz, zamanın geçmesiyle ya da yol gösterici toplumsal anlatımız olarak mitolojiden ziyade bilime olan güvenimizle sönmedi. Nihayetinde, Mars tarihinin sırlarını çözme ve sonuçlarını kavrama konusundaki kararlı arayışımız, evrende ve hatta kendi güneş sistemimizde gerçekten yalnız olmadığımızı kanıtlama ihtiyacından ilham almış olabilir.
Neden Mars'a Takıntılıyız?
60 yıl önce Mars'ta olduğuna inanılan bir yaşam olduğunu unutmak kolay.
1960'lardaki Mariner uçuşlarından önce, bilim adamları Mars'ın bir tür bitki benzeri liken olsa bile su ve yaşam olduğunu düşünüyorlardı.
Mars uzmanı ve gezegen bilimcisi Josh Bandfield, "Mars'ın spektrumu, yakın kızılötesindeki rengi bitki örtüsününkiyle benzerlik gösteriyor. 50'li ve 60'lı yıllarda, bunun klorofil kanıtı olduğu ve Mars'ta bitki örtüsü olduğu sonucuna vardılar" dedi. Washington Üniversitesi'nde.
Ve eğer gezegende yaşadığına inanılan bitkiler varsa, kötü zihin kontrolörleri ("Mars'tan İstilacılar") veya tuhaf genetiğe sahip aptal davetsiz misafirler olsun, pop kültüründe istilacı uzaylılar icat etmek o kadar zor değildi. kusurlar ("Mars'ın Kadınlara İhtiyacı Var"). Henüz Mars'ta yaşam bulamayan NASA sayesinde, günümüzde uzaya cesaret eden, cansız bir çöle inen insanlardır. Ucuz kurgudan edebi gerilim filmlerine kadar, Mars'ın değişen bilimsel bilgisi, gezegenin sanattaki yerini etkiledi.
Bilim adamları için, Mars'ta yaşam hayalleri devam ediyor: Merak gezgini 5 Ağustos Pazar günü saat 22:30'da indiğinde. PDT (01:30 EDT, 0530 GMT), Mars'ın mikrobiyal yaşamı destekleyip desteklemediğini belirlemeye çalışacak. [Tam Kapsam: Mars Merak İnişi]
Ama küçük yeşil adamlar yokken, kültürümüzün Mars'a olan hayranlığını ne tetikliyor?
Mars'ın gizemi
Boston'daki Massachusetts Üniversitesi'nde fahri İngilizce profesörü ve "Imagining of Imagining" kitabının yazarı Bob Crossley, "Mars'ın, onu insan kitleleri için büyüleyici kılan zeki bir nüfusu destekleyebilmesi için yeterli bir olasılık vardı" dedi. Mars: Bir Edebi Tarih" (Wesleyan, 2011).
Yine de Mars yaşamının dönemini hatırlayacak kadar yaşlı olan Crossley, gezegenin gizeminde daha fazlası olduğunu söyledi. "Ruhumun derinliklerinde bir yerde ve belki başka insanlar için de başka bir dünya arzusu var" dedi. "Benim için Mars'ın en derin anlamı, bizim dışımızda bir şeye, kendi dünyamızın dışında bir şeye duyulan bir tür özlemi temsil etmesidir."
En yakın ve en tanıdık komşularımızdan biri olan Kızıl Gezegen, ilk hikaye anlatıcılarının yıldızların altında uyuduğu günden beri efsanelerin kaynağı olmuştur. 24,6 saatlik gündüzü ve karlı kutup kapaklarıyla Mars, gerçekten de yaşam için umut verici görünen ve ister uzaylı ister insanlar için bir karakol gibi görünen tek yerdir. Modern zamanlarda, bu, yakın zamanda ölen bilimkurgu yazarı ve uzay vizyoneri Ray Bradbury'nin Amerikan kültürü eleştirilerinden, Kim Stanley Robinson'ın Mars'taki ekolojik ve sosyolojik sürdürülebilirlik üzerine bilimkurgu kitaplarına kadar, insan davranışlarıyla ilgili alegoriler için mükemmel bir sayfa haline getiriyor. [5 Mars Efsanesi ve Kavram Yanılgıları]
Psikiyatrist, amatör astronom ve "Mars: The Lure of the Red Planet" (Prometheus Books, 2001) kitabının yazarı Bill Sheehan, geçen yüzyıla olan ilgimizin gezegenin Dünya'ya yakınlığıyla birlikte arttığını ve azaldığını söyledi.
1956'da yakın bir yaklaşım, komünizm korkularıyla çakıştı. 1950'ler boyunca Amerika, Senatör Joseph McCarthy ve Amerikan Karşıtı Faaliyetler Meclisi Komitesi tarafından kışkırtılan anti-komünist paranoyaya sürüklendi. Sheehan, "Mars'a artan ilgi ve komünist tehdit için neredeyse panik olan genel endişe durumu, gerçekten bir uzaylı histerisi bölümü için mükemmel bir reçeteydi" dedi.
Büyük ekranda ve kitaplarda, Mars'ın hâlâ bitkisel hayata sahip olduğu düşünüldüğünden, gezegen, 1950'lerin ve 1960'ların en iyi ve en kötü uzaylı filmlerinden bazılarını başlatan, benzersiz bir kötü korkunç canavar kaynağıydı. Ancak hükümet politikalarını eleştiren Bradbury gibi yazarlar da Mars'ta geçen hikayeler aracılığıyla yorum yaptılar. Crossley, "Bir propaganda ve kültürel eleştiri biçimi olarak her iki şekilde de çalıştı" dedi.
1964 filmi "Noel Baba Marslıları Fetheder" en iyisi kutuda bırakılmış olsa da, bu dönemde üretilen kitapların ve filmlerin hacmi, Mars'ın halkın bilincine girmesini ve asla ayrılmamasını sağladı.
Balmumu ve zayıflama
Crossley, "İnsanların Mars'a olan ilgisinin doğası son 50 veya 60 yılda gelişti, ancak hiçbir zaman tamamen ortadan kalkmadı" dedi.
1960'larda, ilk Mariner misyonları, görüntüler görünüşte ölü, kraterli bir gezegeni gösterdiğinde, Mars ile ilişkimizde radikal bir değişikliğe yol açtı.
Sheehan, "Uçuş, aya benzeyen, şaşırtıcı bir etkiye sahip olan bir manzaranın resimlerini gösterdi" dedi. "İnsanları oldukça demoralize etti." Sheehan, NASA'nın keşif gezilerinin Kızıl Gezegenin romantizminin bir kısmını öldürmüş olabileceğine inanıyor.
"Bir nesne Mars'a ne kadar az benziyorsa, o kadar çok çağrışım yapar. Umutlarımızı ve korkularımızı yansıtmak için onu bir Rorschach olarak kullanırız. Mars daha fazla keşfedildikçe, artık hayal gücünü yakalamayan daha sıradan bir ortam haline gelir, "dedi Sheehan.
Mariner misyonlarından sonra, Mars'ın popüler kültürde tekrar insanlar için bir hedef haline gelmesi yıllar aldı. Bu günlerde, yazarlar, çelişkili hisseden tüketiciler için mevcut olan bilimsel verilerle dikkatli bir şekilde adım atmalıdır.
Crossley, "Bugün popüler kültürde Mars, Mars biliminden ayrılamaz" dedi.
Sheehan, "Mars Saldırıları" ve "Toplam Geri Çağırma" gibi büyük ekran saçmalıklarının kolayca düşebileceğini, ancak Kızıl Gezegeni doğru bir şekilde yeniden yaratma girişimlerinin gişede bomba gibi göründüğünü belirtiyor. Bir İç Savaş gazisi Kızıl Gezegene nakledildiğinde neler olduğunu detaylandıran bir film olan "John Carter"ı ele alalım: Sheehan, "Bu, geçen yazın en feci filmlerinden biriydi" dedi.
Günümüzde, bir film yapımcısı (veya NASA), bir genç, kayalık kırmızı tozunda sanal olarak bir gezici kullanabildiğinde, Mars hakkında nasıl heyecan uyandırıyor?
Bilimkurgu hikayeleriyle büyümüş bir uzay fizikçisi olan Erika Harnett için bu, Mars'ın gerçekliğinin ulaşılabilir olduğu duygusu uyandıran bir duygu.
"Mars'ı başka hiçbir gezegende ya da uyduda yanına bile yaklaşmadığımız ölçüde anlıyoruz. Bence birçok bilim insanını heyecanlandıran şey, halkı heyecanlandırandan farklı değil: İnsanları oraya ne zaman gönderebiliriz fikri." Washington Üniversitesi'nde profesör olan Harnett, "Mars'ta yaşam bulabilir miyiz" dedi.
Arizona Üniversitesi Yayınları
Binlerce yıldır insanlar Mars'ı güneş sistemimizdeki en büyüleyici gezegen olarak gördüler. Dünyaya benzeyen bu dünyayı önce çıplak gözle, sonra teleskoplar kullanarak ve en son olarak da robotik yörüngeler, iniş araçları ve yüzeydeki geziciler aracılığıyla izledik.
Tarihçi William Sheehan ve astronom ve gezegen bilimci Jim Bell, gelişen teknolojiler aracılığıyla Mars'ı inceleyerek öğrendiklerimizin benzersiz bir hikayesini anlatmak için yeteneklerini birleştiriyor. Gözün gökyüzünde dolaşan gizemli bir kırmızı nokta olarak gördüğü şey, Dünya merkezli teleskoplarla bakıldığında görünen denizlerin, kıtaların ve kanalların bulanık bir serapına dönüşür. 1960'ların ve 1970'lerin Mariner ve Viking misyonlarından başlayarak, uzaya dayalı aletler ve izleme sistemleri, bilim adamlarını Mars'ın meteorolojisi ve jeolojisine ilişkin verilerle doldurdu ve hatta yüzeyde veya altında yaşam formlarının olası varlığına dair kanıtlar aradı. Bu bilgi, Kızıl Gezegen algımızı dönüştürdü ve kendi mavi dünyamızı daha iyi anlamak için ipuçları sağladı.
Mars'ı keşfetmek, bu diğer gezegen hakkındaki anlayışımızın en eski zamanlardan günümüze nasıl geliştiğini canlı bir şekilde aktarır. Hikâye, kapsamı itibariyle epik ve zamanımız için İlyada ya da Odyssey, en azından şimdiye kadar büyük ölçüde bu eski hikayelerin çılgınlığı, açgözlülüğü, şehveti ve trajedisi olmadan. Bunun yerine, Kızıl Gezegen arayışımızın anlatısı, türümüzün en umut verici özelliklerinden bazılarını sergiledi: merak, işbirliği, keşif ve daha büyük evrendeki yerimizi anlamak için huzursuz dürtü. Sheehan ve Bell, hem Dünya'daki araştırmacılar tarafından hem de Mars'taki ve çevresindeki robotik elçilerimiz tarafından en son bölümler eklenmeye devam ederken bile, bu anlatının iddialı bir ilk taslağını yazdılar. Şubat 2021'de Mars'ın Jezero Krateri'ne indi.
" Mars'ı keşfetmek, Mars'a yaklaşmanın yazılı karşılığıdır. Yazarların bir araya getirdiği perspektifler aracılığıyla, bir okuyucu, Babil Ölüm Yıldızı'ndan, insan özleminin odak noktası olmaya devam eden, rüzgarla savrulan tozun gezilebilir dünyasına dönüşen kırmızı gezegen biçimini görür. Mars'a doğru!"&mdashDava Sobel, Galileo's Daughter'ın yazarı
"Bu, kesinlikle ayrıntılı bir keşif tarihidir. Ama bu gerçekten tutkulu karakterlerle, teleskopları ve robotlarıyla diğer dünyada neler olup bittiğini bilmek için çalışan insanlarla ilgili. Okurken hatırlayın, son birkaç yüzyılda orada keşfettiğimiz şeyler şaşırtıcı, yakında Mars hakkında öğreneceklerimiz de şaşırtıcı olacak."&mdashBill Nye, The Planetary Society
"Mars ayrıntılarını retrospektif bir sesle keşfetmek, Babillilerden moderne insanlığın Kızıl Gezegen takıntısını anlatıyor. Sheehan ve Bell, gezegen keşfinin tarihini, bilimini ve teknolojisini, Mars araştırması alanına ferahlatıcı bir derin dalışta ustalıkla damıtıyorlar. Hem meraklı gözlemciler hem de gezegen bilimcileri için okumak bir zevk.&mdashAmy J. Williams, Florida Üniversitesi ve NASA'nın Merak ve Azim gezici misyonlarında ekip üyesi
"Gökbilimcilerin onu ilk kez incelemeye başlamasından bu yana geçen üç yüz yıldan fazla bir süre içinde Mars, nasıl oluyor da insanın hayal gücü üzerinde bu kadar hakim oldu? Uzay çağından önceki on yıllarda halkı büyüleyen Dünya benzeri bir dünya hayali mi? Ya da robotik kaşifler tarafından ortaya çıkarılan ve şimdi bile şaşırtıcı derecede karmaşık tarihini ortaya çıkaran jeolojik harikalar diyarı? Yoksa Mars'ın, güneş sistemimizdeki yaşamın 'ikinci bir oluşumu' olan mikroplar tarafından&mdaskanlanmış olabileceğine dair artan kanıtlar mı? Bill Sheehan ve Jim Bell'in dikkat çekici destanında aktarıldığı gibi, tüm bunlar. Okuyun ve neden Mars'la işimizin asla bitmeyeceğini anlayın.&mdashAndrew Chaikin, 'Ay'daki Adam' ve 'Mars Tutkusu'nun yazarı
"Sheehan ve Bell'in girişlerinde açıkladıkları gibi, bu kitabın tüm hikayeyi anlatmasına olanak veren iki yaklaşım açısının birleşimidir ve onların işbirliği ve entegrasyon çalışmaları bize bu özel başarıyı vermiştir. Özellikle bu iklim değişikliği çağında, karşılaştırmalı gezegenbilim uygarlığımız için çok önemli bir analitik araçtır.Ve Mars, uzaktan Dünya'ya en çok benzeyen gezegen olduğu için, Mars'ı incelemek bizim için güzel olduğu kadar yararlı da oluyor. Devam eden bu çalışmada, bu kitap seçkin ve yetenekli bir şekilde yerini alıyor.&rdquo&mdashMars üçlemesinin ödüllü yazarı Kim Stanley Robinson
&ldquo Mars'ı Keşfetmek, antik çağlardan başlayarak Galileo'dan 1950'lere ve uzay misyonları çağına kadar uzanan ve 2020'lere kadar uzanan, komşu gezegenimizi anlamaya yönelik insan arayışının nefes kesici bir panoramasını sunuyor. Yazarlar Sheehan ve Bell, Sheehan'ın bir bilim tarihçisi ve filozofu olarak perspektifinden ve Bell'in NASA'nın gezici araçlarındaki kamera ekiplerine liderlik eden bir modern zaman kaşifi olarak zaman ve uzayda bu yolculuğu sunmak için mükemmel bir ikili.&mdashRoger C. Wiens, Los Alamos Ulusal Laboratuvarı
&ldquoYüzlerce yıllık Mars tutkumuzun olağanüstü bir tarihçesi, ayrıntılar açısından baştan çıkarıcı derecede zengin &hellip Sheehan ve Bell, okuyucuyu modern keşfin eşiğine götüren kapsamlı ve sürükleyici bir kitap kaleme aldı.&rdquo&mdashSarah Stewart Johnson, The Sirens of Mars'ın yazarı: Başka Bir Dünyada Yaşamı Aramak
"Mars'ı Keşfetmek, Mars'taki kitapların altın standardı olmaya yazgılıdır. Güvenilir, gerçeğe dayalı ve kolay okunan bu kitap, okuyucuyu uzaydaki komşumuz Kızıl Gezegene nefes kesici bir yolculuğa çıkarıyor. Mars hakkında bilgi edinmek isteyen herkesin okuması gereken bir kitap.&mdashMichio Kaku, The God Equation: The Quest for a Theory of Everything kitabının yazarı
"Mars vakanüvisleri arasından seçilmiş iki kişi tarafından, güneş sisteminin sakinlerinin sisteme nasıl baktıklarını, etrafında uçtuklarını, incelediklerini, üzerine basıldıklarını, üzerinde düşündüklerini ve yanıt verdiklerini anlatan büyüleyici, tam spektrumlu bir araştırma." . Mars meraklıları için vazgeçilmez bir kaynak.&mdashStephen J. Pyne, The Great Ages of Discovery'nin yazarı. Batı Uygarlığı Daha Geniş Bir Dünyayı Nasıl Öğrendi?
"Bill Sheehan ve Jim Bell, Mars'ı anlamak için canlandırıcı bir yolculuğa çıkarlar. Yolculuk, bilimsel veriler ve gözlemlerle olduğu kadar, insanın hayal gücü ve eksantrikliğiyle de ilgilidir ve Mars tarihçisi Sheehan gezegen bilimci Bell'in ekibi ustalıkla yolu gösteriyor. Koltuk keşfi hiç bu kadar kışkırtıcı olmamıştı!&mdashKevin Schindler, Lowell Gözlemevi tarihçisi
Konsey Öncesi Dönemler (c. MÖ 68.000 - MÖ 500)
C. 48.000 BCE: Protheans'ın Düşüşü
Prothean İmparatorluğu, Orakçıların Kale'den gelmesiyle çöker. Protheans'lar, önceki uygarlıkların kalıntılarını inceleyerek Orakçıların varlığını öğrenmiş ve hazırlanmaya başlamış olsalar da, yine de hazırlıksız yakalandılar. Sonraki birkaç yüzyıl boyunca, Protheans'lar Reapers sistemiyle sistem bazında, dünyadan dünyaya ve şehirden şehire savaşırlar. Sonunda, bu yeterli değil. Orakçılar, diğer çağdaş ırkların yanı sıra kalan Protheanları da düzenli olarak yok eder ve bir sonraki döngüyü beklemek için galaksiden ayrılır.
Palaven'in turianları bu zamanlarda medeniyet geliştirmeye başlar.
Güneşlerinin yaklaşmakta olan patlamasından kaçmak isteyen bir uzaylı ırkı, bir milyar kadar uzaylının bilinçlerini aktardığı sanal bir dünya içeren süper bilgisayarlarla donatılmış, AI tarafından yönetilen bir yıldız gemisi inşa eder. Yıldız gemisi, galakside sonraki 8.000 yıl sürecek bir yolculuğa başlar.
Krogan anavatanı Tuchanka, nükleer çağa giriyor. Küresel bir çatışmada, nükleer bir kışı tetikleyen kitle imha silahları serbest bırakılır. Ortaya çıkan yıkımda, krogan toplumu, savaşan klanlardan oluşan bir koleksiyona dönüşüyor.
Bir süpernova, uzaktaki Pangea Genişliği'ne tek erişim noktası olan Mu Rölesini yerinden oynatıyor. Süpernova tarafından oluşturulan yoğun bulutsuda bir yere gizlenmiş olan rölenin konumu, yüzyıllar boyunca fiilen kaybolmuştur. Daha sonra, rachni röleyi yeniden keşfeder.
Andromeda galaksisinde, angaralar, Jardaan tarafından Heleus Kümesi'ndeki birçok dünya arasında yaratılır ve tohumlanır.
Prothean teknolojisine dayalı ışıktan daha hızlı uzay yolculuğu yetenekleri geliştirdikten sonra, asari toplu aktarma ağını keşfetmeye başlar ve sonunda birçok kütle aktarma merkezindeki devasa Citadel uzay istasyonunu keşfeder.
Maaşlılar Hisar'ı keşfederler ve asari ile diplomatik ilişkiler kurarlar.
İçindekiler
27 Kulübü, genellikle uyuşturucu ve alkol kötüye kullanımı veya cinayet, intihar veya ulaşımla ilgili kazalar gibi şiddet yöntemlerinin bir sonucu olarak 27 yaşında [2] ölen popüler müzisyenleri, sanatçıları, aktörleri ve sporcuları içerir. [3] 1969 ve 1971 yılları arasında 27 yaşındaki birkaç popüler müzisyenin ölümü, bu yaşta ölümlerin daha yaygın olduğu inancına yol açtı. İstatistiksel çalışmalar, bu yaşta olağandışı bir müzisyen ölümü modeli bulamadı ve bunu 2011'de 25 ve 32 yaşlarındaki eşit derecede küçük artışlarla karşılaştırdı. BMJ bunun yerine genç yetişkin müzisyenlerin diğer genç yetişkin nüfusa göre daha yüksek bir ölüm oranına sahip olduğuna dikkat çeken araştırma, "Şöhret müzisyenler arasında ölüm riskini artırabilir, ancak bu risk 27 yaş ile sınırlı değildir" sonucuna varıyor. [4] [5] [6]
"Kulüp" müzik dergilerinde, dergilerde ve günlük basında defalarca alıntılandı. Bu fikir, romanlar, filmler ve tiyatro oyunlarının yanı sıra çeşitli sergilere ayrılmıştır. [7] [8] [9] [10] Bu tür erken ölümlerin nedenleri ve olası bağlantıları hakkında birçok teori ve spekülasyon yapılmıştır. dört yıl önce BMJ Çalışma yayınlandı, Cobain ve Hendrix biyografi yazarı Charles R. Cross şunları yazdı: "27 yaşında ölen müzisyenlerin sayısı herhangi bir standartta gerçekten dikkate değer. [Her ne kadar] insanlar her yaşta düzenli olarak ölse de, ölen müzisyenler için istatistiksel bir artış var. 27." [11]
Brian Jones, Jimi Hendrix, Janis Joplin ve Jim Morrison, 1969 ve 1971 yılları arasında 27 yaşında öldüler. O zamanlar, tesadüf bazı yorumlara yol açtı, [12] [13] ancak Kurt Cobain'in 1994'üne kadar değildi. 27 yaşında ölüm, bir "27 Kulübü" fikrinin kamuoyunda yakalanmaya başladığını söyledi. [11] 1938'de vefat eden blues müzisyeni Robert Johnson, 27 Club üyelerine dahil olan en eski popüler müzisyendir. [14]
Hendrix ve Cobain'in biyografisini yazan Charles R. Cross'a göre, medyanın artan önemi -İnternet, dergiler ve televizyon- ve Cobain'in annesiyle yapılan bir röportaja verilen yanıt, bu tür teorilerden ortaklaşa sorumluydu. Cobain'in annesi Wendy Fradenburg Cobain O'Connor'ın Aberdeen, Washington gazetesinde yaptığı açıklamadan bir alıntı Günlük DünyaCross'a göre, Hendrix, Joplin ve Morrison'ın aynı yaşta ölmesinden bahsediyordu. [15] Diğer yazarlar da onun görüşünü paylaşıyor. [16] Öte yandan, yazarı Eric Segalstad 27'ler: Rock & Roll'un En Büyük Efsanesi, Cobain'in annesinin, ikisi de intihar etmiş olan iki amcasının ve büyük amcasının ölümünden bahsettiğini varsaydı. [17] Cross'a göre, olaylar "bir dizi komplo teorisyeninin Kurt Cobain'in ölümünün zamanını kasten 27 Kulübüne katılabilmek için ayarladığına dair saçma bir düşünceye [önermeye]" yol açtı. [11]
2011'de, Cobain'in ölümünden on yedi yıl sonra, Amy Winehouse 27 yaşında öldü ve medyanın ilgisini bir kez daha kulübe adadı. [18] Üç yıl önce, o yaşta ölmekten korktuğunu ifade etmişti. [19]
27 Club üyesi olmak için bir kişinin müzisyen olması gerekmez. Yuvarlanan kaya 2003 yılında intihar eden televizyon oyuncusu Jonathan Brandis, 27 Kulübü'nün "üyeleri" listesine dahil edildi. [20] Bir punk rock grubunda çalan ancak esas olarak sinema oyuncusu olarak tanınan Anton Yelchin, 2016'daki ölümüyle birlikte kulübün bir üyesi olarak da tanımlandı. [21] Aynı şekilde Jean-Michel Basquiat da dahil edildi. Müzik kariyerinin görece kısalığına ve bir grafiti sanatçısı ve ressam olarak öne çıkmasına rağmen 27 Kulüp listesinde yer aldı. [22]
Dergide yayınlanan bir çalışma İngiliz Tıp Dergisi Aralık 2011'de 27 yaşındaki müzisyenler için ölüm riskinde bir artış olmadığı sonucuna varıldı. Örneklenen müzisyenler 20'li ve 30'lu yaşlarda artan bir ölüm riskiyle karşı karşıya kalsalar da, bu 27 yaşla sınırlı değildi.[4 ] [6] Bir 2015 makalesi Bağımsız ayrıca popüler müzisyenlerin 27 yaşında ölme ihtimalinin daha yüksek olmadığına dair istatistiksel kanıtlar sağladı.[23]
Fırsat: NASA Rover Mars Görevini Tamamladı
NASA'nın Opportunity Mars gezgini ile birlikte sürün ve görevin arkasındaki bilim insanlarının ve mühendislerin seslerini duyun. 90 gün sürecek şekilde tasarlanan keşif, 2004'ten 2019'a kadar 15 yıldan fazla bir süreyi kapsadı. Yol boyunca, antik Mars'ta sıvı suya dair kesin kanıt keşfetti ve dünya dışı sürüş rekorunu kırdı.
Mars Keşif Gezicileri ve NASA'nın tüm Mars misyonları hakkında daha fazla bilgi için mars.nasa.gov adresini ziyaret edin.
- Güvenli bir iniş için olumlu onay aldık.
- LCP'de görüyoruz.
John Callas: Fırsat, indiğinde bir deliğe çarptı. Hava yastığı sistemi, Eagle krateri adı verilen bu küçük kratere yuvarlandı. Gezici kameralarını ilk açtığında, bu küçük kraterin kenarının açıkta kalan ana kaya ile kaplı olduğunu gördü.
Steve Squyres: Böylece ilk kez mikroskobumuzu çıkardık ve bir fotoğraf çektik ve o konumdaki Mars yüzeyi sayısız küçük yuvarlak şeyle dolu.
Abigail Fraeman: . Bunlara yaban mersini deniyordu çünkü çörekteki yaban mersini gibi görünüyorlardı. Keşfettiğimiz şey, bunların suda oluşan özellikler olduğuydu ve bunlar geçmişte bir süre Mars yüzeyinde sıvı su olduğunun gerçekten kesin bir işaretiydi.
Kalas: Biliyorsunuz, Eagle kraterinden ayrıldıktan sonra Endurance kraterine gittik ve orası da aşağı indiğimiz krater. Ve orada jeologların sıralı stratigrafik bölüm dediği şeyi yaptık, bu da esasen Mars tarihi kitabının bölümlerini okuyor. ters sırada.
Matt Golombek: O gezici bir stratigraf oldu. Mars'ta ilk kez bir stratigrafımız vardı. Endurance'ın ardından Victoria'ya gitmek istediğimizi biliyorduk.
Kalas: Pedalı metale koyduk ve oraya, onlarca kilometre uzağa gitmeye başladık. Rüzgarla savrulan bu kum tepelerinde kelimenin tam anlamıyla sörf yapmak zorunda kaldık ve gezici bunlardan birine sıkıştı. Rover'ı çözmemiz gerekiyordu. Bulduğumuz şey, onu dışarı çıkarmanın en iyi yolu, onu geri takıp silahlandırmak. Rover sonunda ortaya çıktı. Ve böylece sürüş stratejimizi değiştirdik. Bu yüzden bu dalgalanmaları tehlike olarak kabul ettik. Yarım mil çapındaki bu dev kratere ulaşıyoruz &mdash Victoria krater &mdash ve "Ay, bu şeyin içine nasıl girebiliriz?" diye anlamak istiyoruz.
Gölombek: Birdenbire HiRISE görüntülerini aldık. Görüntüde geziciyi görebiliyorduk.
Squyres: Bu, uzay araçlarımızdan birini gösteren uzaydan aldığımız ilk görüntüydü.
Gölombek: En iyi stratigrafik kesiti elde etmek için nereye gitmek istediğimize karar vermek için o kraterin kenarını keşfe çıkarak bir yıl geçirdik.
Kalas: Girecek bir yer bulduk ve aşağı indik ve Victoria kraterinde yaklaşık bir yıl geçirdik.
Heather Adaleti: Bilim ekibi, Endeavour Krateri'ne arabayla gitme fikri konusunda gerçekten heyecanlıydı. 20 km'den fazla uzaklıkta. Bu yapılacak uzun bir yolculuk. Birkaç yıl alacaktı, ama yine de yapmaya karar verdiler.
Kalas: Yolumuzda bu tehlikeli dalgalardan çok fazla vardı ve aslında bizi zaman zaman kraterden uzaklaştıran bu dolambaçlı yoldan gitmek zorundaydık, ancak sonra kesip daha doğrudan yaklaştık.
Adalet: Sonra Endeavour kraterine yaklaşıyoruz ve aniden bakılacak tüm bu yeni şeyler var.
asker: İlk önce Homestake damarını keşfettik. Bu çok, çok parlak lineer özellikti. Büyük bir alçı damarı olduğu ortaya çıktı ve bu alçı damarlarını artık her yerde görüyoruz. Yani, Mars'ta gerçekten önemli bir sürecin ne olduğunu ilk kez tattık.
Adalet: Bir vadiye gidiyorduk ve yol boyunca fark ettik ki tam bu vadiye varmak üzereydik, işte o zaman maraton işaretini geçeceğiz. Biz de "pekala, bu harika, bu vadiye bundan sonra isim vereceğiz, Maraton Vadisi diyeceğiz" dedik. " İşte o zaman başka bir gezegende 26,2 mil olan bir maratonun mesafesine ulaştık. Bir sonraki vadi olan Azim Vadisi'ne devam edebilmek için geri dönene kadar krater kenarının biraz iç kısmındaki bazı yokuşlardan aşağı doğru sürmeye devam ettik.
Gölombek: . Bağlantıyı kaybettiğimizde gezicinin araştırdığı yer.
asker: "Bu aracı yapamayacağımız güne kadar kullanacağız" dedik ve yaptığımız tam olarak buydu ve gerçekten gurur duyuyorum.
Callas: Gelecekteki keşifler için temel teşkil edecek bir temel oluşturduk.
Mars ve Halkın Hayal Gücü
2015 yılı NASA'nın güneş sistemi keşif programı için çok iyi bir yıldı. Yeni Ufuklar misyonu, Plüton'u geçerek, beklenenden çok daha karmaşık ve çeşitli bir dünya ortaya çıkardı. Dawn uzay aracı, cüce gezegen Ceres'in yörüngesinde döndü ve doğası hala tartışılan bir dizi esrarengiz parlak noktayı ortaya çıkardı. Ve Curiosity gezgini Mars'ta yolculuğuna devam etti, keşifleri Eylül ayı sonlarında Mars'ta sıvı suyun aktığına dair kanıtların duyurulmasıyla doruğa ulaştı, ancak bu bulguya o zamandan beri itiraz edildi.
Basında geniş yer bulan bu olayların her biri sosyal medyada kamuoyunda büyük ilgi uyandırdı. Kızıl Gezegen, büyük ölçüde popülaritesi sayesinde halkın gözünde kaldı. Marslı, bu, kurgusal bir film olmasına rağmen, NASA'dan çok fazla girdi içeriyordu.
Marslı: Gerçek Bilim Gerçek Bilime Dönüşüyor
Mars'ta suyun duyurulması, suyun serbest bırakılmasıyla aynı zamana denk geldi. Marslı, dünya çapında 593 milyon dolardan fazla hasılat yapan gerçek bilime güçlü bir şekilde dayanan bir bilim kurgu filmi. Sinemalarda izlemediyseniz, şimdi dijital olarak indirilebilir ve bu ay DVD'de yayınlanacak.
Aralık ayı başlarında, Twentieth Century Fox Home Entertainment'ın konuğu olarak NASA'nın Johnson Uzay Merkezi'ndeki bir etkinliğe katıldım. Marslı. Etkinlik, NASA'nın film üzerindeki danışmanlık çalışmalarını, bilimsel ayrıntılara gösterilen özeni ve birçoğu filmde yer alan bir gün astronotları Mars'a gerçek bir yolculuğa çıkarabilecek NASA teknolojilerini vurguladı. Örneğin, astronotların Ay'da veya Mars'ta kullanabilecekleri bir gezicinin prototipi olan bir Uzay Keşif Aracına (SEV) bindim. Etkinlikte ayrıca astronot Drew Feustel ile panel ve yuvarlak masa tartışmaları da yer aldı. Marslı Tür Filmleri'nden yapımcı Aditya Sood, NASA'nın Gezegen Bilimi bölümünün Direktörü Jim Green ile Skype'ta görüşüyor.
Marslı yönetmen, Ridley Scott ve yaratıcı ekibi, filmin bilimsel doğruluğunu sağlamak için NASA ile kapsamlı bir şekilde istişarelerde bulundular ve Dr. Green bir baş irtibat kişisiydi. hakkında şaşırtıcı bir şey Marslı Filmin yanı sıra dayandığı kitap da, sorunları çözmek için bir araç olarak gerçek bilime büyük ölçüde güvenmesine rağmen, genel halk arasında geniş bir çekicilik bulmuştur. Sood, "Kitabı bilimkurgu kitabı okuyacak kadar para ödeyemediğiniz eşime verdim ve sanırım o kitabı benden daha hızlı okudu."
William Paterson Üniversitesi'nden bir gökbilimci olan Jason Kendall, bir e-postada, filmin bilim kurgu hayranlarının ötesine geçen popülaritesini yansıttı. "İzleyici çok daha geniş çünkü hikaye çok geniş" diye yazdı. "Standart sıradan bilimkurgu kitlesel çekiciliğe sahip değil çünkü hikayeler mutlaka evrensel değil. İnsanlar insanlar hakkında hikayeler istiyor. Marslı bunu veriyor ve ilginç bir şekilde, gerçekten yapacakları gibi birlikte çalışan ekiplerdeki akıllı insanlar bağlamında gösteriyor."
Şüphesiz yardımcı oldu Marslı yakın gelecekte, bundan sadece 20 yıl sonra geçiyor. Jim Green, "Bilim kurgu, kültürümüzün inanılmaz derecede önemli bir parçasıdır." Dedi. "Hayal kurmamıza…. ileriyi düşünmemize izin veriyor. Marslı hemen köşeyi dönünce. Gerçekten de filmde ve kitapta görülen gerçekler bizim için erişilebilir."
Marslı Andy Weir'in aynı adlı kitabından uyarlanmıştır. Sood, "Andy'nin kitabını Amazon'da hala kendi kendine yayınlanan bir e-kitapken keşfettim ve ona aşık oldum" dedi. "Hemen stüdyoyu aradım ve 'başkası okumadan önce bunu hemen seçmelisiniz' dedim."
Mars'taki eğlence endüstrisinin mevcut ilgisi bunun ötesine geçiyor Marslı, ve muhtemelen filmin başarısı nedeniyle genişleyecektir. 7 Aralık'ta Spike TV, TV'yi getirmek için sözleşme imzaladığını duyurdu. Kızıl MarsKim Stanley Robinson'ın ödüllü Mars romanları üçlemesinin 10 bölümlük bir uyarlaması, TV'ye. Romanlar, Mars'ın keşfini (2026'dan başlayarak), kolonizasyonunu ve nihayetinde Dünya'ya dönüşmesini (iklimini daha Dünya benzeri hale getirmesini) anlatıyor.
NASA'nın Mars Yolu
2010 yılında NASA, Mars'a insanlı bir görev yapma niyetini açıkladı ve yakın zamanda planı daha fazla ayrıntıyla ortaya koydu. Şu anda üç aşamadan ilkinde: NASA'nın uzun vadeli uzay yolculuğunun insan vücudu üzerindeki etkilerini incelemek için Uluslararası Uzay İstasyonunu (ISS) kullandığı "Earth Reliant". NASA astronotu Scott Kelly ve Rus kozmonot Mikhail Kornienko, ISS'de 11 aydan fazla zaman geçirdikleri Uzayda Yıl çalışması boyunca çoğu zaman. Görev bittiğinde iki ülke verilerini paylaşacak. 3D baskı ve iletişim sistemleri testleri gibi diğer çalışmalar bu aşamanın bir parçasıdır.
İkinci aşama, "Proving Ground", NASA'nın Uzay Fırlatma Sistemi (SLS) ağır kaldırma aracının Orion kapsülüyle birleştirilmesi, yeni bir derin uzay habitatının inşası ve küçük bir asteroidi alıp getirmek için insansız bir görevin testlerini içerecek. incelenebileceği ay yörüngesine. Bu aşamadaki faaliyetlerin çoğu cislunar uzayda (Ay'ın çevresi) gerçekleşecek. Ayrıca, Mars'ta kullanılacak teknolojileri test etmek için ay yüzeyine yapılan görevler de olabilir.
Üçüncü aşama, "Dünyadan Bağımsız", Mars'a, belki de önce Mars yörüngesine ve uydularına insan misyonlarını, ardından gezegenin kendisine inişleri içerecek. Bu 2030'larda olacaktı.
Mars'a uzun vadeli bir yol haritasına sahip olmak harika, ancak onu yolunda tutmak asıl zorluktur.NASA'nın önümüzdeki Mart ayında piyasaya sürülmesi planlanan InSight Mars iniş aracı, arızalı bir sismometre nedeniyle 2018'e ertelendi. Teknolojik konuların yanı sıra politik ve ekonomik hususlar da vardır. Uzun vadeli bir uzay görevi planı, birkaç Başkanlık idaresi ve Kongresinde ve değişen bütçe iklimlerinde hayatta kalmalıdır. Kongre desteği çok önemlidir ve NASA'nın misyon ve planlarına kamuoyu desteği de öyle.
Andy Weir ile konuştuğumda, kitabında olduğu gibi, 2030'larda gerçekleşecek bir insan Mars görevi hakkında karamsardı. Kongre'nin böyle bir görevi finanse etme iradesine olan inanç eksikliğini gerekçe göstererek 2050'ye daha yakın olabileceğini söyledi. İronik olarak, 2016 bütçesinde Kongre'nin NASA'ya Obama Yönetimi'nin talep ettiğinden daha fazla para tahsis ettiği ve bir önceki yıla göre büyük kısmının insanlı olacağı duyurulduğunda, onunla daha yeni görüşmemiştim. Mars'a bir görev için zemin hazırlamaya yardımcı olacak uzay uçuşu girişimleri. Kongre, NASA'nın 2018 yılına kadar bir prototip derin uzay habitatı geliştirmesini zorunlu kıldı. Ancak, uzay görevleri için finansman ve hükümet desteğini sürdürmek garanti olmaktan uzak olduğu için Weir'in endişesi garanti. Görevler ve programlar daha önce, özellikle de son 3 Apollo Ay uçuşu ve Ay'a dönüş için Constellation programı iptal edildi.
Halkın coşkusu, NASA'nın misyonu için Kongre desteğinin sürdürülmesine yardımcı olmak için önemlidir ve genç ve yaşlı insanlar, Mars'a seyahat konusunda halkın ilgisini artırmak için aktif olarak çalışıyorlar. Johnson Uzay Merkezi etkinliğimize katılanlardan biri, sosyal medya hesabı "Astronot Abby" tarafından daha iyi tanınan ve Mars'a ilk ayak basan kişi olmak isteyen 18 yaşındaki Wellesley öğrencisi Abigail Harrison'dı.
Kendisini 2013'te bir Soyuz uzay aracıyla ISS'ye Kazakistan'dan fırlatılmasına katılmaya davet eden astronot Luca Parmintano ile arkadaş oldu. Gezisini finanse etmek için bağışlar için İnternet'e döndü, ancak gelirinin bir kısmının ABD'ye gideceğine karar verdi. deneyimlerinden herkesin önünde bahsetmek, başkalarına hayallerini takip etmeleri için ilham vermek ve kendi hayalini Mars'a gitmek için ilerletmek. Bunun sonucunda, insanları derin uzay araştırmalarının önemi konusunda eğitmeye ve gençleri uzay ve STEM'e katılmaya teşvik etmeye adanmış, kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olan Mars Nesil büyüdü. Kendi başlarına gitmeyi göze alamayan bilim odaklı gençlere Uzay Kampı için burs sağlar ve gençleri uzay sevgilerini topluluklarıyla paylaşmaları için Öğrenci Uzay Elçileri olarak kaydolmaya teşvik eder.
Abby'ye, bireylerin ve bir ulus olarak Amerika'nın, siyasi ve bütçesel iklimden bağımsız olarak, bir Mars görevine layık bir hedef olarak odaklanmayı sürdürmek için nasıl çalışabileceklerini sordum. "Kamu çıkarlarını ve dolayısıyla finansman ve desteği korumanın bir yolunu bulmamız hayati önem taşıyor" diye yanıtladı. "Mars'ın keşfiyle ilgili uzun vadeli heyecan yaratmak için kültürel değerlerde bir değişim gerekecek. Bu nedenle The Mars Generation veya Buzz Aldrin'in ShareSpace Foundation gibi kâr amacı gütmeyen kuruluşların çalışmaları çok önemli. Günümüz gençliğini insan hakkında heyecanlandırarak, eğiterek ve ilham vererek" uzay araştırmaları, uzay araştırmalarının önemini (ve değerlerini) ve topluma getirdiği faydaları anlayan bir nesil yaratıyoruz."
Ay'da yürüyen ikinci insan olan Buzz Aldrin, 85 yaşında hala güçlü bir şekilde ilerliyor ve Mars'ın kolonizasyonunun sesli bir savunucusu oldu. İnsanların 2039 yılına kadar Mars'ı kolonileştirmesi için bir plan tasarladı (2013 kitabında ayrıntılı olarak açıklanmaktadır). Mars'a Görev: Uzay Keşfi için Vizyonum. Plan, insanları ve ekipmanı taşırken Dünya ve Mars arasında sürekli olarak ileri geri gidip gelen bisikletçiler olarak adlandırılan iki uzay aracını içeriyor. Aldrin, Mars kolonizasyon planını 2015'in başlarında Kongre'ye sundu. ShareSpace Vakfı, gençleri STEAM'e (bilim, teknoloji, mühendislik, tıp ve sanat) dahil etmek için çalışıyor: Buzz, "sanatı" klasik STEM'e dahil etmenin güçlü bir destekçisidir. denklemi) ve Mars özel bir coşku konusudur.
NASA'nın Sosyal Medyayı Kucaklaması
NASA kendi adına, halkı programları ve ilerlemeleri hakkında bilgilendirmek için Web'i ve sosyal medyayı kullanma konusunda ustaca bir iş çıkardı. Neredeyse tüm tesisleri, programları, misyonları ve astronotları, başta Facebook ve Twitter olmak üzere, aynı zamanda YouTube, Google+, Flickr ve daha fazlası olmak üzere en az bir ve çoğu zaman birden fazla sosyal medya beslemesine sahiptir. Facebook ve/veya Twitter'da NASA ile ilgili en az bir hikaye trendi görmediğim nadir bir gün.
NASA'nın Sosyal Medya Yöneticisi John Yembrick'e ajansın sosyal medya hedeflerini sordum. "Sosyal medya hedefimiz basit: İnsanların uzay araştırmalarını önemsemesini sağlamak" dedi. "Her gün yalnızca NASA'dan gelen en ilgi çekici keşifleri yayınlamak için değil, aynı zamanda bunu halkla ilişkilendirilebilecek bir şekilde yapmak için çalışıyoruz. NASA'nın gezegendeki herkesle bağlantı kurabileceğini düşünüyoruz. Bu, ajansın içeriği insanların önünde."
NASA ayrıca piyango tarafından seçilen halkı lansmanlara ve uzayla ilgili diğer etkinliklere katılmaya davet ediyor. Bu "NASA Socials" katılımcıları, deneyimlerini Twitter, Facebook ve diğer sosyal medyada paylaşmaya teşvik edilir.
Yembrick, "NASA Social gibi kişisel sosyal medya etkinliklerine veya NASA astronotları, mühendisleri ve bilim insanlarıyla etkileşimli bir katılım etkinliğine ev sahipliği yaptığımızda, sıradan takipçilerin uzay meraklılarına dönüşmesine yardımcı oluyoruz" dedi. "Bu 'NASA elçileri' hikayemizi kendi arkadaşlarına ve takipçilerine bizim için anlatmaya yardımcı oluyor ve bu, NASA'nın ne yaptığına dair farkındalık üzerinde güçlü bir etkiye sahip olabilir."
Diğer Mars Girişimleri
Kızıl Gezegeni gören tek kişi NASA değil. Çin ve Avrupa Uzay Ajansı (ESA), insanları Mars'a göndermek için uzun vadeli bir niyet ifade etti, ESA belki de Rusya ile birlikte çalışıyor. Hindistan, Mars'ın yörüngesine insansız bir uzay aracı yerleştirdi.
SpaceX'in (resmi adıyla Space Exploration Technologies Corporation) ve Tesla Motors'un kurucusu Elon Musk, uzun zamandır nihai hedefinin Mars'ta bir insan kolonisi kurmak olduğunu belirtti. Ocak 2015'te SpaceX, iletişim uyduları inşa etmek için Seattle bölgesinde bir ofis açtı. Musk, bu girişimden elde edilen deneyim ve gelirlerin Mars'ı kolonileştirme planlarını ilerletmek için kullanılabileceğini öne sürdü.
Mars One, Hollandalı bir kâr amacı gütmeyen kuruluş tarafından, bu dünyayı kolonileştirmek için Mars'a tek yönlü bir yolculuğa bir dizi ekip göndermeye yönelik tartışmalı bir girişimdir. Aday sayısı en az birkaç binden (resmi olarak başvuruda bulunmadıysa bile 200.000'den fazla kişi Mars One web sitesi aracılığıyla ilgilendiğini ifade etmişti) 100'e düşürüldü ve 24'e (her biri dört astronottan oluşan altı ekip) daha da düşürüldü. henüz yapılacak. İlk mürettebatlı iniş tarihi, projenin 2012'de duyurulacağı tarih olan 2023'ten 2027'ye ertelendi. Dragon kapsüllü SpaceX Falcon Heavy roketlerinde yapılması beklenen insanlı inişlerden önce birkaç iniş olacaktı. insansız misyonlar, bir iletişim uydusu yerleştirmek, bir Mars iniş aracını test etmek, koloni için bir yer bulmak ve ilk inişten önce malzemeleri teslim etmek.
Mars One, görevin realite TV tarzı kapsama alanı tarafından kısmen finanse edilecektir. Eleştirmenler, planın mali açıdan uygulanabilir olmadığını ve zaman çizelgesinin çok iyimser olduğunu iddia etti. Bir MIT araştırması, mürettebatın planladıkları gibi kendi habitatlarında mahsul yetiştirmeleri halinde, bitkilerin oksijen üretiminin yangın güvenliği sınırlarını aşacağını ve sürekli nitrojen verilmesini gerektireceğini ileri sürdü. Yaşanabilir alanlardaki hava basıncını korumak ve kaçınılmaz sızıntıyı telafi etmek için de gerekli olan nitrojen tükendiğinde, habitatın basıncı yavaş yavaş düşecek ve astronotlar sonunda ölecekti. İhtiyaç duyulan tüm yiyecekleri Dünya'dan göndermek gibi alternatifler daha umut verici olabilir.
Mars'ın Asırlık Cazibesi
Tarih boyunca insanlık, Mars gezegeni tarafından büyülendi. Derin bir turuncu parlayan Mars, her 2,2 yılda bir karanlıktan yükselir ve gökyüzündeki en parlak nesnelerden biri olur. Mars'a Kızıl Gezegen takma adını kazandıran ateşli rengi nedeniyle, birçok kültür Mars'ı savaş tanrılarından sonra adlandırdı veya Mars'ı ateş ve savaşla ilişkilendirdi. (Aslında kırmızı rengini toprağındaki demir okside borçludur, gezegen yavaş yavaş paslanmaktadır.)
1888'de Mars'ın Dünya'ya nispeten yakın geçişi sırasında, İtalyan gökbilimci Giovanni Schiaparelli, kanal veya kanallar olarak gördüğü dar, düz çizgiler gösteren Mars çizimleri yaptı. Kanallar olarak yaygın bir şekilde yanlış çevrildi. Diğer gökbilimciler de bu çizgileri görmeye ve çizimlerine dahil etmeye başladılar. Bunlardan biri, Percival Lowell, Flagstaff, Arizona'da kendi adını taşıyan ve Clyde Tombaugh'un 1930'da Plüton'u keşfettiği gözlemevini kurdu.
Sözde kanallar, suyu kutuplardan bitki örtüsü olduğuna inanılan yeşil alanlara kanalize eden, giderek çölleşen bir Mars uygarlığının mitosunu ortaya çıkardı. Mars'ın akıllı yaşam için bir yaşam alanı olabileceği fikriyle beslenen bilimkurguda popüler bir konu haline geldi. H.G. Wells'in Marslıların Dünya'yı işgalini konu alan 1898 tarihli romanı, Dünyalar Savaşı, 1938'de Orson Welles tarafından radyo oyununa dönüştürüldüğünde halkta paniğe neden oldu ve bazı dinleyiciler gerçekten Mars'ın saldırısına uğradığımızı düşündüler. Mars'ın Öyküleri 1920'lerde ve 1930'larda ucuz bilim kurgu dergilerinin altın çağının temelini oluşturuyordu.
Mariner 4 1965'te Mars'tan uçtuğunda, resimleri kanal izi olmayan kraterli bir çorak araziyi ortaya çıkardı. Sonraki uzay araçları, devasa kalkan volkanları (Olympus Mons, güneş sistemindeki en büyük yanardağdır), Vallis Marineris gibi derin yarıklar ve eski su akışının kanıtları ile karmaşık ve çeşitli bir dünya göstermiştir. İlk başarılı Mars iniş araçları (Viking 1 ve 2) 1976'da indi ve onları, Curiosity'nin antik denizlerin ve nehirlerin işaretlerini tespit ettiği geziciler izledi.
Bilim kurgu romanları ve filmleri Mars hakkında yapılmaya devam ediyor, ancak odak büyük ölçüde akıllı uzaylı yaşamı bulmaktan sert bir çöl dünyasında hayatta kalmaya kaymış durumda.
Kızıl Gezegen Çağırıyor
NASA, daha fazla astronot getirerek Mars'a gitmeye hazırlanıyor. Uzay ajansı geçtiğimiz günlerde 4 yıl sonra ilk kez astronot adayları arayacağını duyurdu. NASA Yöneticisi Charles Bolden duyuruya eşlik eden bir açıklamada, "Bu sonraki Amerikan uzay kaşifleri grubu, Mars nesline yeni zirvelere ulaşma konusunda ilham verecek ve Kızıl Gezegene çizme izleri koyma hedefimizi gerçekleştirmemize yardımcı olacak" dedi.
Son Hubble Uzay Teleskobu onarım görevi de dahil olmak üzere iki Uzay Mekiği görevinin emektarı astronot Drew Feustel'e, özellikle jeolog olarak eğitildiğini düşünürsek, Mars'ta nereye gitmek isteyeceğini sordum. Belirli bir yeri adlandırmak yerine, bazı özellikleri tanımladı: "İniş yapmak için ideal yer, geniş bir jeolojik spektrum yelpazesi elde edebileceğiniz bir yerdir. Kraterler, oyuklar veya geçitler genellikle birçok farklı katman ortaya çıkarır. Şuna benzeyen bir yer. yapısal veya tektonik olarak aktif olabilir, sadece süreçler hakkında bir fikir sahibi olmak da önemlidir.Mars'ta, su kaynakları, nem veya kaynaklar olduğunu düşündüğümüz yere inmekle ilgileneceğimizi düşünüyorum. gerçekten çok fazla kaya açığa çıkaracak, bu potansiyel su kaynaklarına sahip ve belki de geçmiş yaşam için bazı kanıtlara sahip bir alan istiyorum, bu yüzden belki nehirler veya akarsu yatakları."
Aslında Mars'a ne zaman varacağımız ve nerede keşfettiğimiz açık bir soru. Önümüzde hala birçok adım var, ancak oraya ulaşmak için teknolojiyi geliştiriyoruz ve en azından şimdilik irademiz var. Kongre'nin yanı sıra genel kamuoyunun devam eden desteği, Amerika'nın bu hedefe bağlı kalması için anahtardır. NASA bulgularını ve hedeflerini halkla etkili bir şekilde ilişkilendirmeye devam ettiği, kar amacı gütmeyen kuruluşlar gençlerimize ilham vermeye yardımcı olduğu ve yazarlar ve film yapımcıları neredeyse ulaşılabilecek bir gelecek tasavvur ettikleri sürece, tanık olmak ve blog yazmak için buralarda olacağımdan eminim. en azından Kızıl Gezegenin insan keşfinin ilk dalgası hakkında.
Ben Emekli Bir Kadın Astronotum ve 'Cinsiyet Çeşitliliği' Uzay Ekiplerinin Saplantısını Anlayamıyorum
21 Ağustos Salı günü, Başkan Yardımcısı Pence, ilk olarak 1958'de kurulan, 1993'te dağılan ve daha sonra Amerika'nın uzaydaki faaliyetlerinin yönünü belirlemeye yardımcı olmak için mevcut yönetim altında yeniden canlandırılan bir grup olan ve yakın zamanda yeniden canlandırılan Ulusal Uzay Konseyi'nin altıncı toplantısına başkanlık etti. Oturumun sonunda vurgulanan dört konuk panelist vardı. Biri nükleer güç ve uzay uçuşu için nükleer termal tahrik hakkında konuştu, biri hakkında konuştu yerinde Ay ve Mars'ta kaynak kullanımı ve bir tanesi gezegensel keşiflerden, özellikle de Satürn'ün uydusu Titan'a yönelik Dragonfly misyonundan bahsetti. Hepsi, konusu uzay araştırmalarının geleceği olan bir toplantı için ilginç ve uygun konulardı.
Bir de cinsiyete dayalı tıp uzmanı ve tıp doktoru olan Saralyn Mark, toplumsal cinsiyet yanlılığı hakkında konuşuyordu. Ana nokta: NASA'nın &dash şaka yapmaması & mdash cinsiyet farklılıklarının olduğunun farkına varması gerekiyor çünkü Mars'a &ldquocinsiyet çeşitliliği&rdquo mürettebatı göndermek zor olacak. En azından onun amacının bu olduğunu düşünüyorum. Açıkçası dinlemek zordu çünkü zaten yeterli!
1983'ten beri uzaya cinsiyet çeşitliliğine sahip ekipler gönderiyoruz. Bir erkeğin uzayda yaptığı her işi kadınlara yaptırdık. Herkes. Uzay yürüyüşleri? Kontrol etmek. Mekik komutanı mı? Kontrol etmek. Uzay İstasyonu komutanı? Kontrol etmek. Uzun süreli uçuşlar için rekor? Kontrol etmek. Peki NASA'nın başlatması gereken yeni toplumsal cinsiyet önyargısı ne olacak? Başlat? &mdash dikkat?
Ah, size erkek mühendislerin kadın astronotlar için giyim ve hijyen ürünleri konusundaki orijinal fikirlerinin geçmiş zamanlarından hikayeler anlatabilirim. Daha sonra NASA'da insan faktörleri ve kokpit tasarım grubunda mühendis olarak çalışıyordum. Ve ben de uzaydaki ilk kadınlarımızı desteklemek için oradaydım, ancak 'lerin sonlarından, &lsquo80'lerin başlarından bahsediyoruz. 90'larda uzayda uçtuğumda, o şeyler değişti, evrimleştiler, ortaya çıktılar, ilerlediler ve yerleştiler. O zamana kadar bir mürettebat üyesi sadece bir mürettebat üyesiydi. Bugün de aynısı geçerli. Uzay uçuşunda onları desteklemek için fiziksel, kişisel ve duygusal olarak ihtiyaç duydukları şeyi alırlar. Önemli bir şey değil. peki neden devam eden ısrar yapımı önemli bir şey mi?
Ve neden NASA-bir kadına-uyan-bir uzay giysisi-yapmaz hikayesini gündeme getirip duruyorsunuz? Geçtiğimiz Nisan ayında gerçekleşen &ldquoall-dişi uzay yürüyüşünün&rdquo iptal edilmesinin ardındaki gerçek, bunun bir kadın çağrısı olduğuydu! Anne McClain, ilk uzay yürüyüşünü yaptıktan sonra, bir sonrakindeki görevin, sahip olduğundan daha uzun bir kol erişimi gerektireceğini fark etti. Elbette, o uzay yürüyüşü için koreografiyi yeniden tasarlayabilir, görevi ertelemek, yeniden planlamak ve bunun için yeniden eğitmek için zaman ve çaba harcayabilirlerdi. “Ama neden?” dedi. Mürettebat arkadaşı Nick Hague'in bunu yapmasına izin verin ve eğitimli olduğunu ve daha uzun bir erişim alanına sahip olduğunu unutmayın. İşi yapmak için farklı bir araca mı ihtiyacınız var? Araç kutusuna gidin ve farklı bir araç edinin.
Her şeyden önce, tamamı kadınlardan oluşan bir uzay yürüyüşü yapmak asla ekibin fikri değildi. Hepsi profesyonel, eğitimli, çalışkan, saçma sapan mürettebat üyeleridir. Bu, en iyi şekilde ekip çalışmasıdır, kadınlar için bir yenilgi değil. Burada görülecek bir şey yok.
Dr. Mark'ın asıl sözü, özellikle insanların farklılıklarını anlamak ve geçinmek zorunda olduğu uzun bir uzay uçuşu gibi durumlarda, çeşitliliğin dikkat gerektirdiğidir. Peki, Uzay Mekiği veya Uluslararası Uzay İstasyonu'nda birden fazla milliyeti, farklı etnik kökenleri ve dinleri temsil eden ve kendi ülkelerinde &mdash ve rekabetçi siyasi ideolojileri temsil eden altı erkek ve kadın ne olacak? Bu sizin için yeterince çeşitli değil mi? NASA, son 36 yılın büyük bir kısmında bunu sessizce ve verimli bir şekilde ve tantana olmadan yapıyor.
Dr. Mark'ın ifadesinin ardından, NASA Yöneticisi Jim Bridenstine bir kez daha 11 yaşındaki kızının uzay araştırmalarında liderlik pozisyonlarında yer alan kadınları görmesinden ne kadar ilham alacağından bahsetti. Pekala, Bay Bridenstine, ajansınız, şu anki pozisyonunuzdan çok daha uzun süredir gezegende ve gezegen dışında liderlik rollerinde kadınları bulunduruyor. Ve kızınızın yaşadığından on yıllar daha uzun süredir uzay gemilerinde yaşayan, çalışan ve liderlik eden kadın astronotlar var. Neden bundan ilham almıyor?
Amerikan astronotlarını aya ve Mars'a indirme hedefini tamamen destekliyorum. O bayrağı sallamaktan gurur duyacağım. Çünkü sallamamız gereken tek bayrak bu.
1960'lardan bu yana 35 başarısız göreve rağmen Mars'ta yaşam arayışı neden devam ediyor?
Perseverance gezgini tarafından ele geçirilen Mars yüzeyi | Kredi: NASA/JPL-Caltech/AS
Bengaluru: Yalnızca geçen ay, Dünya'dan üç görev, geçmiş yaşam belirtileri aramak için Mars gezegenine ulaştı - BAE'nin ilk gezegenler arası görevi, Hope yörünge aracı, Çin'in ilk Mars görevi, Tianwen-1 yörünge aracı ve ABD'nin karmaşık Perseverance gezici.
Bu görevler, Mars'a yapılan tüm görevlerde olduğu gibi, doğası gereği öncelikle astrobiyolojiktir ve geçmiş yaşam, yaşanabilirlik ve gezegenin Dünya benzeri koşullardan şu anda bulunduğu soğuk çöle kadar evriminin belirtilerini aramaya yöneliktir.
Bugüne kadar, 1960'lardan bu yana Mars'a toplam 49 görev başlatıldı ve bunların yaklaşık 35'i başarısızlıkla sonuçlandı. Yine de, Kızıl Gezegene yapılacak görevler, varlığımız ve evrimimiz hakkında ondan toplanacak olan muazzam bilgi kapsamı nedeniyle planlanmaya devam ediyor.
Gezegene yapılan görevler, fırlatma penceresi veya fırlatma dönemi olarak bilinen bir zaman periyodu nedeniyle birkaç yılda bir başlatılır. Bir kez başlatıldığında, bu görevler birkaç ay sonra Mars'a iner.
Örneğin, daha önce bahsedilen üç görevin tümü Temmuz 2020'de başlatıldı ve bu yıl Şubat ayında gezegene ulaştı.
Başlatma penceresi nedir?
Bir uzay aracının fırlatılması söz konusu olduğunda birincil amaç, onu minimum yakıt tüketerek hedef noktasına ulaştırmaktır. Böyle bir başlatma için en uygun zaman, aşağıda açıklandığı gibi bir başlatma penceresinin açıldığı zamandır.
Bir görevin hedefine ulaşmasını sağlamak için Hohmann transfer yörüngesi adı verilen bir uçuş yolu izlenir. Bu yörünge Güneş'in etrafındadır ve tıpkı gezegen yörüngeleri gibi elips şeklindedir ve Güneş bu elipsin odak noktasıdır.
Fırlatma, Dünya yörüngede günberi veya Güneş'e en yakın noktadayken gerçekleşir ve varış, uzay aracı yörüngenin yarısını geçtikten sonra, Mars'ı aphelion'da veya Güneş'ten en uzak noktada karşıladıktan sonra gerçekleşir.
Hohmann transfer yörüngesi | Kredi: NASA'nın Jet Propulsion Laboratuvarı
Bu, bir uzay aracının alabileceği en enerji verimli yoldur ve mühendisler, Mars'a fırlatmak için her zaman Hohmann transfer yörüngesinin varyasyonlarını kullanır.
En uygun fırlatma zamanı, yani uzay aracının Mars'a ulaşmasının en az zaman alacağı zaman, iki gezegenin yörüngelerinin doğası gereği her 26 ayda veya 780 günde bir gerçekleşir - Dünya'nın Güneş'in etrafında dönmesi 365 gün sürer, Mars ise 687.
Böylece uzay araçları 26 aylık aralıklarla fırlatılır - Mangalyaan ve MAVEN Kasım 2013'te, ExoMars Mart 2016'da, Insight Mayıs 2018'de ve en son üç görev Temmuz 2020'de fırlatıldı.
Hope misyonu, Tianwen-1 ve Perseverance'ın aynı ayda fırlatılmasının ve aynı ayda Mars'a ulaşmasının nedeni budur. Lansman için bir sonraki en uygun zaman Eylül 2022'de gerçekleşecek.
Başlatma için bu süre, genellikle başlatma penceresi olarak da adlandırılan başlatma dönemi olarak bilinir. Fırlatma penceresi, teknik olarak, fırlatma periyodu sırasında belirli bir gün içinde uzay aracının dünyadan fırlatılması gereken süredir.
Kızıl Gezegen Hakkında
Mars'a yapılan görevler tipik olarak doğada astrobiyolojik veya jeolojiktir.
Bunun nedeni, gezegenin Dünya'dakine benzer koşullara sahip olduğuna inanılıyor, bu da geçmişte - milyarlarca yıl önce yaşam için yaşanabilir olabileceği anlamına geliyor.
Ek olarak, levha tektoniği gezegenin tarihinde çok erken hareket etmeyi bıraktığından, Mars yüzeyinin üçte ikisi 3,5 milyar yaşın üzerindedir.
Böylece Mars, yaşamın orada ortaya çıkıp çıkmadığına bakılmaksızın, yaşamın ortaya çıkmasından önceki ‘prebiyotik’ koşullarının veya koşullarının engellenmemiş kanıtlarını tutabilir.
Bu, Mars'ın jeolojik olarak Dünya'dan daha yaşlı olduğu düşünüldüğünde, her iki gezegen de aynı malzemeden oluşmasına ve birbirine yakın olmasına rağmen özellikle önemlidir.
Mars 4,6 milyar yıl önce, Dünya ise 4,5 milyar yıl önce oluştu. Bu nedenle, geçmişte Kızıl Gezegende herhangi bir yaşam varsa, Dünya'daki yaşamın doğrudan kanıtı sadece 3,7 milyar yıl öncesine kadar uzanmasına rağmen, muhtemelen 4.48 milyar yıl kadar erken bir tarihte, Dünya'dakiyle yaklaşık aynı zamanda oluşmuş olabilir. Yıllar önce.
Bugün Mars, ortalama yüzey sıcaklığı -63 santigrat derece olan soğuk ve kurak bir çöldür ve atmosferi olmadığı için Güneş'ten gelen radyasyonla yıkanır.
Bunun nedeni, gezegenin manyetik alanını kaybettikten sonra, Jeans kaçış adı verilen yavaş bir süreçte atmosferini kaybetmesidir - güneş rüzgarı (Güneş'ten iyonize parçacıklar) atmosferini soymaya başladığında ve gazların uzaya sürüklenmesine neden olduğunda. düşük yerçekimi sayesinde (Dünya'nın üçte biri).
Kot kaçış | Kredi: NASA'nın Goddard Uzay Uçuş Merkezi
Gezegenin yüzeyi, demir oksit varlığından dolayı kırmızı renktedir ve diğer uçucuları veya kükürt ve klor gibi hemen buharlaşabilen elementleri içerir. Yüzeydeki kayalar, o zamandan beri gezegende durmuş olan volkanik aktivite nedeniyle magmadan oluşmuştur.
Gezegen, güneş sisteminin en yüksek yanardağı olan Olympus Mons da dahil olmak üzere birçok sönmüş veya aktif olmayan yanardağa ev sahipliği yapıyor.
Mars'ın ayrıca düzensiz şekilli iki uydusu, Phobos ve Deimos vardır.
Dahili olarak, Mars Dünya'ya benzer. Farklılaşmış bir iç kısmı vardır, bu da bir çekirdek, manto ve kabuk olduğu anlamına gelir. Çekirdek demir ve nikelden oluşur ve en azından sıvı olan bir dış çekirdek vardır.
Dünyanın sıvı çekirdeği dönüyor ve bir jeodinamo etkisi yaratarak gezegenimizin etrafında koruyucu bir manyetik alan yaratıyor. Bununla birlikte, boyut olarak çok daha küçük olan Mars çekirdeği hızla soğur ve önceki koruyucu manyetik alanını sürdürebilmek için biraz fazla yavaş döner.
Atmosfer ve manyetik alan eksikliği nedeniyle, gezegen koruyucu özelliklerini kaybetti ve geçmişte sahip olabileceği herhangi bir yaşamın - eğer öyleyse - ortadan kalktığı düşünülüyor. Bununla birlikte, mikrobiyal yaşamın yeraltı su rezervuarlarında veya göllerde derin yeraltında hayatta kalma olasılığı çok düşüktür.
Mars yüzeyindeki atmosferik basınç, Dünya'nın sadece yüzde 1'i olduğundan, yüzeyde sıvı olarak su bulunamaz. Ancak yılın en sıcak aylarında tuzlu su, suyun donma noktasının altında bile sıvı halde bulunabileceğinden bazı bölgelerde akar.
Mars'ın iki kalıcı kutup buzu, hem su buzu hem de karbondioksit buzu veya kuru buzdan oluşur.
Geçmişte Mars
Astrobiyolojik olarak konuşursak, sıvı su bilim adamlarını başka hiçbir şey gibi heyecanlandırmaz ve bunun iyi bir nedeni vardır. Bildiğimiz kadarıyla yaşam için çok önemli ve gerekli bir bileşen olduğu düşünülmektedir.
Sıvı olduğu için su, kimyasal reaksiyonlar için gerekli malzemeleri hareket ettirebilir ve besin akışını sağlayabilir. Geniş bir sıcaklık ve basınç aralığında sıvı halde kalır ve evrensel bir çözücü görevi görerek diğer sıvılardan daha fazla maddeyi çözer.
Su, su kütlelerinde buz olarak donduğunda, sadece üst katman donar (buz yüzerken) ve altındaki sıvı daha sıcak kalır, böylece yaşanabilir koşulların korunmasına yardımcı olur. Bu, deniz faunasının hayatta kaldığı çoklu buzul çağları boyunca geçmişte Dünya'daki yaşamı korudu ve mümkün kıldı.
Jüpiter'in Europa'sı ve Satürn'ün Enceladus'u gibi uydularda sıvı yeraltı suyunun varlığı, bu cisimler hakkında aşırı merakın olmasının ve bu hedeflere gelecekteki görevlerin planlanmasının nedenidir.
Mars'ta potansiyel keşif için umut vaat eden yeraltı su gölleri de keşfedildi.
Mars topraklarında ovalar ve çıkış kanalları gibi yüzey oluşumlarının kanıtladığı gibi, geçmişte yüzeyde sıvı su tuttuğu düşünülüyor.
Gezegende, Curiosity tarafından keşfedilmekte olan Gale krateri ve şu anda Perseverance'ın bulunduğu Jezero krateri de dahil olmak üzere, geçmişte suya ev sahipliği yapan birden fazla alan var.
ESA'nın Mars Ekspres Yörünge Aracı tarafından görülen Jezero Krateri: | Kredi: ESA/DLR/FU-Berlin
Mars ayrıca, Dünya'nın toprağında bulunan molekül türlerine çok benzeyen, yüzeyin altında organik bileşiklere sahiptir.
Ek olarak, geçmiş görevler, mevsimsel olarak atmosferde metan varlığını doğruladı, muhtemelen buzda sıkışıp kaldı ve yaz aylarında, Rusya'daki Sibirya permafrostundan olduğu gibi serbest bırakıldı.
Metan ya biyolojik süreçlerle (hem mikrobiyal yaşamdan hem de Dünya'daki daha büyük bitki ve hayvanlardan) ya da gezegenden anladığımız kadarıyla Mars'ta her ikisi de mevcut olmayan jeolojik süreçlerle salınır.
Gaz, geçmiş yaşamın gerçek bir kanıtı bile olmayabilir, ancak sıcak, sıcaklığı düzenleyen bir atmosfere sahip, organik açıdan zengin ve yüzeyinde akan sıvı su bulunan Mars'ın erken dönemleri hakkında bir fikir veriyor - hepsi birbirine benziyor. dünyaya.
Mars jeolojik olarak aktif olmasa da ve magma veya levha tektoniği akışı olmasa da, sismik olarak hala aktiftir ve muhtemelen gezegenin soğumasından büzülmesi ve kırılgan dış kabuğu kırması nedeniyle meydana gelen gizemli marsquakeler üretir.
Mevcut Mars misyonları ve amaçları
Şu anda gezegende her ikisi de NASA'dan gelen iki aktif gezici var - Merak ve Azim.
Curiosity şu anda kayalarında su akışının kayıtlarını içeren eski bir göl yatağı olan Gale kraterini araştırıyor. Gezici, bölgenin iklimini ve jeolojisini incelemenin yanı sıra bu bölgenin yaşanabilirliğini araştırıyor.
Perseverance, birkaç ek kamera ve ilk iki mikrofon ile çok daha karmaşık olmasına rağmen, Curiosity'nin tasarımına da dayanmaktadır. Azim, bir başka antik göl yatağı olan Jezero kraterini yaşanabilirlik ve geçmiş yaşamın belirtileri için inceleyen tamamen astrobiyolojik bir görevdir.
NASA'nın Azim gezicisi Mars yüzeyine çarpmadan hemen önce| Kredi: NASA/JPL-Caltech
Ayrıca, gezegenin derin iç kısımlarını inceleyen ve marsquakeleri kaydeden, NASA'nın sabit robotik inişi olan sabit robotik iniş aracı InSight da var.
Şu anda gezegeni inceleyen sekiz yörünge aracı var: NASA/JPL'nin Mars Odyssey, Mars Reconnaissance Orbiter ve MAVEN Avrupa Uzay Ajansı'nın Mars Express the ESA/Roscosmos işbirliği ExoMars Trace Gas Orbiter, ISRO'nun Mars Orbiter Mission (Mangalyaan), Çinli CNSA'nın Tianwen-1 ve BAE Uzay Ajansı'nın Hope yörünge aracı.
Bu yörüngeler gezegenin atmosferini inceler, metan belirtileri arar, güneş radyasyonunun etkilerini, Mars jeolojisini, gezegen evrimini, iklimi, sıvı suyun varlığını inceler ve geçmiş yaşamın kanıtlarını arar.
Mars'ta Gelecek
2024'te fırlatılması planlanan Hindistan'ın Mangalyaan-2 yörünge aracı da dahil olmak üzere Mars'a gelecekte yapılması planlanan birkaç görev var. Hindistan'ın ilk görevi bir teknoloji göstericisiydi, ancak ikincisinin daha fazla yük ve karmaşık bilim hedefleri ile doğası gereği bilimsel olması muhtemel.
2022'de AB-Rus işbirlikçi Kazachok iniş aracı/Rosalind Franklin gezici ve Japonya'nın bir yörünge aracı ve geziciden oluşan Tera-hertz Explorer (TEREX) görevi başlayacak.
Japonya ayrıca 2024'te Marslı Ayları Keşif (MMX) yörünge aracını göndermeyi planlıyor.
Devlet kurumları dışında, yakında Mars'a uçabilecek özel görevler de var. Bunlar arasında SpaceX'in hem bir iniş hem de kargo taşıyacak olan onaylanmamış Starship demo görevi de yer alıyor. SpaceX CEO'su Elon Musk, insanların önümüzdeki on yıl içinde de Mars'a uçabileceğini belirtti.
Ancak insanları Mars'a taşımak ve hayatta tutmak kolay bir iş değil. Hem Mars'a yolculuk sırasında hem de yüzeyde yoğun radyasyona karşı korunma, sıvı su eksikliği ve aşırı soğuk sıcaklıklar gibi üstesinden gelinmesi gereken çok büyük zorluklar var.
Mars çok uzakta olduğundan ve seyahatler yalnızca 26 ayda bir planlanabildiğinden, artan güvenlik riski, acil erişim eksikliği ve izolasyonun psikolojik ve sosyolojik etkileri de vardır. İkincisi, anksiyete, depresyon, şizofreni, yorgunluk, uyku bozukluğu, odaklanamama ve sinirlilik gibi semptomları içerir.
Ek olarak, uzay uçuşu ve düşük yerçekimi, kas kütlesi ve kemik kütlesi kaybı, düşük yerçekimi nedeniyle kardiyovasküler sistemin yavaşlaması ve vertigo, baş ağrısı, mide bulantısı ve letarji. Astronotlar ayrıca zayıflık yaşadılar ve aerobik kapasiteyi veya oksijen alımını düşürdüler.
Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS) üzerinde yapılan deneylerin kanıtladığı gibi, uzay uçuşu ve düşük yerçekimi de mikropların daha öldürücü olmasını sağlar. Bu, gezegendeki insan yerleşimcileri riske atabilecek daha ciddi hastalıklara neden olabilir.
İnsanların ayrıca bir güç kaynağına, oksijene, hareket edecek araçlara, radyasyona dayanıklı yaşam habitatlarına ve gezegendeki mevcut buzdan içme suyu elde etme yeteneğine ihtiyacı olacak.
Ayrıca, gezegene gitmeden önce, insanlar öncelikle gezegensel koruma kriterlerinin karşılandığından emin olmalıdır. Bu, Mars'taki herhangi bir olası yaşamın, Dünya'dan gelen yaşamla - mikrobiyal veya başka türlü, Dış Uzay Antlaşması olarak adlandırılan uluslararası bir anlaşma tarafından zorunlu kılınan ve anlaşmaya taraf olan tüm ülkelerin protokole uyması gereken - bulaşmasını önleme anlamına gelir.
Sonuç olarak, su ve su buzu bulunan alanların, insanların bunlara erişebilmesi için önce yaşam barındırmadığının doğrulanması gerekiyor. Özenle dezenfekte edilen robotik misyonlar, insan misyonları Mars'a onaylanmadan önce, eş zamanlı olarak gezegende çalışırken, örnek toplama misyonları ise ilk olarak bu bölgelere gidecek.
YouTube ve Telegram'daki kanallarımıza abone olun
Haber medyası neden krizde ve bunu nasıl düzeltebilirsiniz?
Hindistan'ın birden fazla krizle karşı karşıya olduğu için özgür, adil, tiresiz ve sorgulayıcı gazeteciliğe daha fazla ihtiyacı var.
Ancak haber medyası kendi başına bir kriz içinde. Acımasız işten çıkarmalar ve maaş kesintileri yaşandı. Gazeteciliğin en iyisi küçülüyor ve ham prime-time gösterisine yol açıyor.
ThePrint, onun için çalışan en iyi genç muhabirlere, köşe yazarlarına ve editörlere sahiptir. Bu kalitede gazeteciliği sürdürmek, sizin gibi akıllı ve düşünen insanların bunun için ödeme yapmasını gerektirir. İster Hindistan'da ister yurtdışında yaşıyor olun, burada yapabilirsiniz.
İçindekiler
Gezegensel Görevler Program Ofisi, gezegen misyonlarına 1.438 milyar ABD Doları tahsis eden 2015 Ticaret, Adalet, Bilim ve İlgili Kuruluşlar Tahsis Yasası'nın kabul edilmesinden sonra NASA tarafından uygulanan bir dizi değişikliğin bir parçası olarak 2014 yılının sonlarında kuruldu. Obama yönetiminin 2016 ABD federal bütçesi talebi. [1] Program ofisi, 2004 yılında kurulan Discovery and New Frontiers Program Ofisi'nin yerine geçmiştir [2] ve eski karargahları Huntsville, Alabama'daki Marshall Uzay Uçuş Merkezi'nde bulunmaktadır. [1] [2] Gezegensel Görevler Program Ofisi, Europa Misyonu ve NASA'nın Avrupa Uzay Ajansı'na (ESA) katkılarıyla birlikte Discovery ve New Frontiers programının kontrolünü ele geçirdi. MEYVE SUYU Görev, Discovery ve New Frontiers dışında o zamanlar isimsiz bir programda. [1] 2017 yılında, program "Güneş Sistemi Keşif Programı" olarak adlandırıldı, [3] ve NASA'nın hayatta kalanlarını içerecek şekilde büyüdü. DART OYUNU iptal edilen bileşen AIDA ESA, 2016 sonlarında misyona katkılarını sonlandırdıktan sonra. [4] [5]
Keşif Düzenleme
Discovery programı, 1990 yılının sonlarında, Planetary Observer programının hedeflerini başaran, düşük maliyetli, sınırlı kapsamlı güneş sistemi keşif misyonları programı olarak kuruldu. [6] 1980'lerin sonlarında, NASA'daki liderler, hedeflerini ilerletmek için pahalı, daha iddialı misyonları seçtiler. Buna, Uzay İstasyonu Özgürlüğünü inşa etmek ve Ay ve Mars'a bir insan keşif programı kurmak için bir plan ortaya koyan George H. W. Bush yönetiminin Uzay Keşif Girişimi de dahildi. [7] Bununla birlikte, tutarlı maliyet aşımları ve Birleşik Devletler Kongresi'nden destek eksikliği, daha küçük, daha az iddialı misyonlara doğru bir eğilim yarattı. [7] [8] NASA'nın Güneş Sistemi Keşif Birimi (SSED) başlangıçta Planetary Observer programından sonra yeni bir küçük sınıf insansız misyon programı modellemeyi önerdi, ancak üyeler, gezegendeki Planetary Observer programını rahatsız eden bütçe sorunları nedeniyle şüpheci davrandılar. zaman. [6] Explorer idari personeli Tom Krimigis'in tavsiyesi üzerine bunun yerine Explorer programına dayandırılmasına karar verildi. [6] Bu model altında, program o zamanki NASA Yöneticisi Daniel S. Goldin'den destek aldı ve program 1992'de Kongre tarafından resmen onaylandı.[6] [8]
Başlangıçta bir Gezegen Gözlemcisi programı görevi, YAKIN kunduracı Jet Propulsion Laboratuvarı ve Uygulamalı Fizik Laboratuvarı, görevin başlangıçta planlanandan daha küçük bir bütçeyle yürütülmesinin mümkün olduğunu keşfettikten sonra Discovery programına yeniden atandı. [6] Nihai görev maliyeti 224 milyon ABD Dolarına ulaşacaktı. [9] Mars Yol Bulucu amiral gemisinin kaybedilmesinin ardından Uzay Keşif Girişimi Mars Çevre Araştırması (MESUR) programında yapılan kesintilerin bir parçası olarak programa yeniden atandı. Mars Gözlemcisi. [10] [11] Her ikisi de YAKIN kunduracı ve Mars Yol Bulucu sırasıyla Şubat ve Aralık 1996'da başarıyla fırlatıldı [12] [13] [14] ilki Şubat 2000'de asteroit 433 Eros etrafında yörüngeye ulaştı, [13] ve ikincisi Mars'a indi ve ilk operasyonel Mars gezicisini teslim etti, misafir, Temmuz 1997'de gezegenin yüzeyine. [14] Sonra YAKIN kunduracı ve Mars Yol Bulucu, Discovery programı, "Fırsat Duyuruları" (AO'lar) adlı yarışmalarda üçüncü taraf kurumların tekliflerinden gelecekteki görevlerini seçmeye başladı. [15] [16] En son keşif görevleriyle birlikte AO'lar aracılığıyla on iki görev seçildi Lucy ve ruh, üç yıllık bir yarışmanın ardından Ocak 2017'de seçildi. [17] [18] [19] Discovery programı aynı zamanda, ESA'larda bulunan ASPERA-3 aracı gibi NASA dışı görevler için araçlar geliştirmek üzere "Fırsat Görevleri"ne (MO'lar) da başkanlık eder. Mars Ekspresi ve ISRO'larda bulunan M 3 cihazı Çandrayaan-1. [20] MO'lar başlangıçta AO'ların yanı sıra yarışmalarda seçildi, [21] 2009'dan beri "Stand Alone Mission of Opportunity Notices" (SOMONLAR)'da seçildiler. [22] SALMON-3 şu anda NASA'nın JAXA'nın katkısını seçmek için devam ediyor. Mars Uyduları Keşfi misyon. [23]
- YAKIN kunduracı – 1996'da fırlatıldı, tamamlandı – 253 Mathilde ve 433 Eros'un uçuş ve yörünge keşifleri. [24]
- Mars Yol Bulucu – 1996'da başlatıldı, tamamlandı – Mars'ta EDL ve gezici teknolojisi gösterimi. [25]
- Ay Arayıcısı - 1998'de başlatıldı, tamamlandı - Ay'ın yüzey bileşimi, yerçekimi ve manyetik alan çalışması. [26]
- yıldız tozu – 1999'da piyasaya sürüldü, tamamlandı – Wild 2'nin komasından numune dönüşü. [27]
- Yaratılış – 2001'de piyasaya sürüldü, tamamlandı – güneş rüzgarı parçacıklarını toplayan numune dönüşü. Örnek dönüş kapsülü çarpma anında düştü. [28]
- KONTUR – 2002 fırlatıldı, başarısız oldu – fırlatma sırasında üç kuyruklu yıldızın uçuş keşfi başarısız oldu. [29][30]
- MESSENGER – 2004 fırlatıldı, tamamlandı – Merkür'ün yörünge keşfi. [31]
- Derin etki – 2005'te başlatıldı, tamamlandı – Tempel 1'in çarpışma uçuşu keşfi [31]
- Şafak – 2005'te fırlatıldı, tamamlandı – 4 Vesta ve 1 Ceres'in yörünge keşfi. [32]
- Kepler – 2009'da başladı, tamamlandı – yeni ötegezegenlerin keşfi ve gözlemi. [33]
- KASE – 2011 başlatıldı, tamamlandı – Ay'ın yerçekimi alanı çalışması. [34]
- İçgörü – 2018, Mars gezegeninin operasyonel – sismoloji ve jeoloji çalışmasını başlattı. [35]
- Lucy - 2021'in başlatılması, gelecek - bir ana kuşak asteroitinin ve ikili sistem de dahil olmak üzere altı Jüpiter truva atının uçuş keşfi. [17][18]
- ruh – 2022'nin lansmanı, gelecek – 16 Psyche'nin yörünge keşfi. [17][18]
- VERİTAS – fırlatma 2028, gelecek – Venüs'ün yörünge keşfi. [36][37]
- DAVİNCİ+ – 2029–2030'un piyasaya sürülmesi, gelecek – Venüs atmosferik sondası. [36][38]
Yeni Sınırlar Düzenle
Yeni Sınırlar programı, iptal edilen Dış Gezegen/Güneş Sondası (OPSP) programının devamı niteliğindedir. Avrupa Yörünge Aracı astrobiyoloji misyonu, Plüton Kuiper Ekspresi keşif görevi ve Güneş Yörüngesi heliofizik görevi. [39] [40] OPSP'nin artan maliyetlerini azaltmak için, Plüton Kuiper Ekspresi 2000 yılında o zamanki Bilim Misyonu Müdürlüğü Edward J. Weiler tarafından iptal edildi, daha sonra değiştirme görevi için teklifleri kabul etti ve yarışmayı Discovery programının AO'larından sonra modelledi. [41] [42] Yeni ufuklar yerine görev seçildi Plüton Kuiper Ekspresi OPSP programında Kasım 2001'de, [43] [44] Avrupa Yörünge Aracı, Yeni ufuklar, ve güneş probu, Başkan George W. Bush tarafından atanmasından kısa bir süre sonra, Şubat 2002'de NASA Yöneticisi Sean O'Keefe tarafından iptal edildi. O'Keefe, NASA'nın ve projelerinin yeniden yapılandırılması ihtiyacına işaret ederek, Bush Yönetimi'nin NASA'nın "araştırma ve geliştirmeye ve yönetim eksikliklerini gidermeye" yeniden odaklanma isteğiyle aynı doğrultudaydı. [45]
NS Yeni ufuklar Ekip, Ulusal Araştırma Konseyi'nin 2003-2013 Gezegen Bilimi On Yıllık Araştırması'nın zirvesinde yer alarak, misyonlarının finansmanı ve gelişimi için başarılı bir şekilde lobi yaptı. [41] [42] Weiler ve daha sonra Güneş Sistemi Keşif Bölümü Direktörü Colleen Hartman, fon sağlamaya ve piyasaya sürmeye yardımcı olmak için 2003 yılında New Frontiers programını kurdu. Yeni ufuklar ve Decadal Anketinden gelecek öneriler. [42] Yeni ufuklar programın ilk görevi olarak 20 Ocak 2006'da başlatıldı, [46] [47] ve Temmuz 2015'te Plüton ve uydularının ilk keşfini başarıyla gerçekleştirdi. [48] [49] [50] Gözlem yapmak için genişletilmiş bir görev devam ediyor. Ocak 2019'da 486958 Arrokoth'un yanından geçişi de dahil olmak üzere Kuiper Kuşağı Nesneleri (KBO'lar). [51] [52] İlk New Frontiers AO'da, JunoJüpiter'in içini araştırma görevi seçildi. Ay Yükselişi ay örneği iade görevi. [53] [54] [55] [56] Juno 5 Ağustos 2011'de fırlatıldı ve Temmuz 2016'da Jüpiter'e ulaştı. [57] [58] Mayıs 2011'de, OSIRIS-REx asteroit örnek iade görevi seçildi Ay Yükselişi ve ADAÇAYI programın üçüncü görevi için. [59] [60] OSIRIS-REx 8 Eylül 2016'da fırlatıldı ve Ağustos 2018'de Yakın Dünya nesnesi (NEO) 101955 Bennu'ya ulaşacak. [61] [62] [63] Programın dördüncü görevi Yusufçuk2026'da başlayacak ve 2034'te Titan'a ulaşacak. [64]
- Yeni ufuklar, 2006'da başlatıldı, operasyonel - Pluto ve Kuiper kuşağı nesnelerinin uçuş keşfi. [44]
- Juno, 2011'de başladı, Jüpiter'in operasyonel – iç ve manyetosfer çalışması. [55][65]
- OSIRIS-REx, 2016'da fırlatıldı, operasyonel - yörünge keşif ve 101955 Bennu'dan numune dönüşü. [60]
- Yusufçuk, 2027'de piyasaya sürülecek, gelecek - 2034'te Titan'ın yüzeyini keşfetmek için geliyor. [66]
Güneş Sistemi Keşfi Düzenle
2014'ün sonlarında, "önceliklendirilmiş gezegen bilimini yürütmek" için Gezegensel Görevler Program Ofisi ile birlikte Güneş Sistemi Keşif programı kuruldu. [1] [3] Programın planlanan ilk görevi, DART OYUNU, 2020 veya 2021'de fırlatılması planlanan 65803 Didymos'u hedefleyen bir asteroit sapma testi. [5] [67] Başlangıçta bir AIDA, DART OYUNU ' nin etkisinin ESA'lar tarafından gözlemlenmesi amaçlandı. AMAÇ Didymos'u yörüngeden incelemeye devam edecek olan orbiter. [68] [69] Ancak, ESA Konseyi bakanlar düzeyinde iptal etti. AMAÇ için fon sağlanmasından yana bir misyon ExoMars 2020 gezici, bütçe endişelerini gerekçe göstererek. [70] [71] İptal edilmesine rağmen AMAÇ, NASA orijinal planlarına bağlı kaldı ve yalnızca DART OYUNU. [5] Güneş Sistemi Keşfi programında iki Europa astrobiyoloji görevi planlanmıştır. NS Avrupa Kırpıcı Uzay Fırlatma Sisteminin açılış kargo uçuşunda 2020'lerin başında fırlatılması planlanıyor. [72] [73] ESA MEYVE SUYU Europa, Ganymede ve Callisto'yu inceleme misyonu, NASA tarafından inşa edilen, Güneş Sistemi Keşif Programı tarafından finanse edilen Ultraviyole Spektrografı (UVS) ve Parçacık Çevre Paketi'nin (PEP) parçalarını ve Buzlu Aylar için Radar (RIME) cihazlarını kullanacak. [74] [75]