SİRKADİYEN RİTİM VE PARKİNSON HASTALIĞI Elif GÖK Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi
Sirkadiyen ritimler, endojen bir biyolojik saat olan suprakiazmatik çekirdeğin oluşturduğu fizyolojik ve davranış döngüleridir. Sirkadiyen sistem uyku-uyanıklık homeostazisi dahil olmak üzere fizyolojik süreçlerin çoğunu etkiler. Bozulmuş uyku ve uyanıklık nörodejeneratif bozuklukların sık görülen semptomlarıdır ve sirkadiyen disfonksiyon hastalık sürecini şiddetlendirebilir.
Parkinson hastalarında ve hayvan modellerindeki araştırmalara dayanan ve giderek büyüyen bir kanıt, Parkinson hastalığındaki sirkadiyen sistemde değişiklikler olduğunu göstermektedir bu da homeostazın olumsuz sonuçlarına yol açabilir ve hatta hastalığın prognozunu daha da kötüleştirebilir. Bilindiği üzere Parkinson hastalığının motor belirtileri dopamin üreten hücrelerin kaybı sonucu ortaya çıkar. Dopamin, sirkadiyen sistemin birkaç seviyesinde önemli bir öneme sahip olan bir nörotransmitterdir, metabolizması ve sinyalleme aktivitesi, başka yerlerde de görüldüğü gibi, sirkadiyen saat tarafından kuvvetle etkilenmektedir.
Parkinson Hastalığında bozulmuş sirkadiyen fonksiyon sadece uyku-uyanıklık döngüsünün düzensizliğinde değil, aynı zamanda hastalığın otonomik, bilişsel, psikiyatrik ve motor belirtilerinde de görülür. Bununla birlikte, Parkinson hastalığında sirkadiyen disfonksiyonun altında yatan hücresel ve moleküler mekanizmalar hala belirsizdir.
Sirkadiyen desenleri hakkında daha fazla araştırma gereklidir. Bu derlemede, klinik semptom varyasyonlarına, moleküler değişikliklere ve mevcut tedavi seçeneklerine odaklanarak, Parkinson hastalığındaki sirkadiyen ritimlerle ilgili mevcut araştırmalar özetlenmektedir.