2021’in hikâyesi: Dünyayı aşılamak (Bu iş çok zor Yonca)
Duke'un Küresel Sağlık İnovasyon Merkezi direktörü Dr. Krishna Udayakumar, önümüzdeki yıl %20 hedefine ulaşmanın çok zor olacağını ve en iyi senaryoda bile %60 -%70 aşılama oranlarının - sürü bağışıklığının hedefi - 2022'nin sonundan önce olası olmadığını söylüyor.
Dünyayı aşılamak, belki de 2021’in en büyük küresel sorunu olarak karşımızda duruyor. Üstelik, bu süreç şimdi ciddi bir şekilde başlamış durumda.
Büyük resim: Bunu Avrupa’da, ABD’de veya diğer zengin ülkelerden birinde yaşıyorsanız, muhtemelen 2021’de bir aşıya erişebileceksiniz. Ancak, düşük gelirli bir ülkedeyseniz, özellikle de alt Sahra Afrikası tarafında, 2023’e kadar bekleyebilirsiniz.
Batı’da düzenleyicilerden onay alan ilk aşılar – Pfizer / BioNTech ve Moderna’dan – en azından yakın vadede neredeyse yalnızca zengin ülkelerde bulunabilecek.
- Pek çok zengin ülke, bazı aşı adayları resmi onay almasa bile henüz nüfuslarını kapsayacak kadar birkaç farklı aşı adayından yeterli dozda satın alarak pozisyonlarını korumaya aldı.
Rakamlarla
Duke Üniversitesi’ne göre, en az 7,7 milyar aşı dozu şimdiden satın alındı. Ülkeler veya bloklar siparişlerini genişletmeyi seçerse diye de 3,9 milyar aşı daha rezerve edildi.
- Her iki kategoriyi birleştirirseniz, ABD küresel aşı arzının yaklaşık dörtte birini 2,6 milyar dozla kendine ayırdı.
- Sahra altı Afrika’daki tek bir ülke bile ise aşı satın alma anlaşması yapmadı, ancak Johnson & Johnson önümüzdeki yıl Güney Afrika’da 300 milyon doz üretmeyi hedefliyor.
Sadece aşılara erişimin gelir seviyesine göre çılgınca değişmesi konu değil. Daha zengin ülkeler aynı zamanda fakir olanlardan farklı aşılar satın alıyor.
- Hindistan, dünyanın en büyük aşı üreticisine ev sahipliği yapıyor ve yaklaşık 1,4 milyarlık nüfusunu aşılamak için önemli anlaşmalar imzaladı.
- Bu anlaşmalar, etkinlik verilerini henüz yayınlamayan Novavax ve aşısı yaklaşık %70 etkili gibi görünen ancak daha ileri değerlendirme ve testlerden geçen AstraZeneca ile ilgili.
- AB aşağı yukarı aynı sayıda doz satın aldı ancak çok daha çeşitli bir portföye sahip. İlk sevkiyatları Perşembe günü başlayacak olan 300 milyon doz Pfizer aşısı da bu portföyün içinde.
- Birkaç gelişmekte olan ülke, genellikle Rusya’dan (Kazakistan, Nepal ve Venezuela ile olduğu gibi) veya Çin’den tek bir aşı adayı için anlaşma yaptı.
The Economist Intelligence Unit’in bir tahmini, ABD, Birleşik Krallık, AB ve Japonya dâhil olmak üzere en şanslı ülkelerin 2021’in ilk yarısını öncelikli grupları aşılayarak ve yılın ikinci yarısını kendi gruplarının geri kalanını aşılayarak geçireceklerini öngörüyor.
- Diğer yüksek gelirli ülkelerde – ve büyük ölçekte aşı üreten Çin, Brezilya, Hindistan ve Rusya gibi ülkelerde – kitlesel aşılar önümüzdeki yıl başlayacak ancak tüm nüfusun aşılanması muhtemelen 2022’ye sarkacak.
- Diğer orta gelirli ülkelerin yüksek öncelikli gruplarını 2021’in sonlarına kadar tamamen aşılayabilmesi beklenmiyor ve toplu aşılamalar 2022 boyunca devam edecek.
- Dozları toplu olarak satın almaya gücü yetmeyen düşük gelirli ülkeler, yüksek öncelikli grupları 2022’nin başlarına kadar aşılamaya devam edecek ve toplu aşılar 2023 boyunca ve belki 2024’e kadar devam edecek.
Neyi izlemek gerek?
Bu görünümü her iki yönde de önemli ölçüde değiştirebilecek birkaç değişken var.
- Birlikte 2 milyardan fazla dozu gelişmekte olan ülkelere taahhüt eden Oxford / AstraZeneca, J&J, Novavax ve Sanofi’den gelenler de dâhil olmak üzere ek aşıların güvenliği, etkinliği ve ölçeklenebilirliği hakkında daha fazla duyuru.
- Rusya’nın Sputnik V aşısı ve Çin’de geliştirilmekte olan çeşitli aşılar hakkında daha fazla haber.
- Gelişmekte olan dünyada üretim kapasitesini artırma, dozları küresel olarak göndermek ve dağıtmak için güçlü tedarik zincirleri oluşturma yeteneği.
- Kullanılmayan dozların zengin ülkeler tarafından fakir ülkelere verimli bir şekilde dağıtılması.
- Biden yönetiminin angajmanı. Başkan seçilen Biden, Dünya Sağlık Örgütü ile yeniden ilişki kuracağını ve Amerika’nın küresel liderliğini yeniden kuracağını söyledi, ancak küresel aşı dağıtımında ABD’nin rolü hakkında konuşmadı.
Büyük Resim
En önemli faktör, Gavi aşı ittifakı yani, Salgın Hazırlık Yenilikleri Koalisyonu ve WHO’dan gelen COVAX girişiminin başarısı olacak.
Haberin itici gücü: Bu gruplar Cuma günü bir brifingde gazetecilere, 2021’in sonuna kadar dünyadaki hemen hemen her ülkede nüfusun en az %20’sinin bir aşıya erişmesini sağlama iddialı hedeflerine ulaşma yolunda olduklarını söyledi.
Büyük resim: COVAX, düzinelerce ülke için aşıya giden tek yol ve daha zengin katılımcılar, erişimlerini etkin bir şekilde sübvanse edecekler.
Ne izlemeli: 2021’in ilk yarısının amacı, tüm katılımcı ülkelere ön saflarda yer alan sağlık ve sosyal bakım çalışanlarını kapsayacak kadar doz sağlamak.
- Ardından, her ülkedeki en savunmasız insanlara ulaşmayı amaçlayan %20 dalgası gelir.
- Duke’un Küresel Sağlık İnovasyon Merkezi direktörü Dr. Krishna Udayakumar, önümüzdeki yıl %20 hedefine ulaşmanın çok zor olacağını ve en iyi senaryoda bile %60 -%70 aşılama oranlarının – sürü bağışıklığının hedefi – 2022’nin sonundan önce olası olmadığını söylüyor.
- Evet, fakat: Yayılmayı yavaşlatmak için en savunmasız olanları aşılamak ve aşılamayı diğer halk sağlığı önlemleriyle birleştirmek, “ölüm ve sakatlıkta gerçek bir azalmaya, ancak aynı zamanda ekonomik faaliyette gerçekten bir artışa” izin verecek.
AXIOS