Sıcak basması nedir?
Sıcak basması, tüm vücutta veya vücudun bir bölümünde meydana gelebilecek ani sıcaklık hisleridir. Sıcak basmaları, vücutta dolaşan sıcaklık dalgaları gibi hissedilebilir. Diğer sıcak basması belirtileri arasında kızarma ve terleme bulunur. Sıcak basmaları hafif veya yoğun olabilir, günün herhangi bir saatinde ortaya çıkabilir ve ardından titreme meydana gelebilir.
Sıcak basması genellikle hormon seviyelerindeki yaşa bağlı değişikliklerin bir sonucu olarak kadınlarda menopoz öncesi dönemden veya menopozdan kaynaklanır. Yumurtalıkların cerrahi olarak çıkarılması ve endometriozis için bazı tedaviler de sıcak basmalarına neden olabilir. Polikistik over sendromu, iştahsızlık ve hatta hamilelikten kaynaklanan hormon dengesizlikleride sıcak basması oluşturabilir. Sıcak basması nedenleri arasında belirli kanser türleri için alınan tedaviler de vardır.
Sıcak basması genellikle ciddi olmamakla birlikte, geceleri terlemeden dolayı uykuyu bölebilir. Bu durumun etkilenen kişinin psikolojisini de etkileyebilir. Sıcak basmaları sorunlu hale geldiğinde hormon tedavisi, antidepresanlar veya antikonvülsan ilaçlar semptomları azaltabilir. Özellikle menopaza bağlı olan sıcak basmalarının süresi, sıklığı ve şiddeti zamanla azalacaktır.
Sıcak basmaları için evde tedavi genellikle konfor önlemlerinden oluşur. Bol giysiler giymenin ve rahat bir oda sıcaklığını korumanın yardımcı olabileceğini görebilirsiniz. Gevşeme tekniklerini öğrenmek ve uygulamak da sıcak basmalarının rahatsızlığını en aza indirmenize de yardımcı olacaktır.
Sizin veya birlikte olduğunuz birinin aşırı terleme veya yüksek ateş dahil olmak üzere diğer ciddi semptomlarla birlikte sıcak basması varsa, doktora görünmek önemlidir, çünkü bunlar farklı sağlık sorunlarına işaret edebilir. Sıcak basmalarınız geçmiyorsa, uykunuzu bölüyorsa veya sizi endişelendiriyorsa da, doktora görünmeniz önerilir.
Sıcak basması ile başka hangi belirtiler ortaya çıkabilir?
Sıcaka basmalarına, altta yatan hastalığa veya duruma bağlı olarak değişen diğer semptomlar eşlik edebilir.
Sıcak basmaları ile birlikte oluşabilecek menopoz semptomları
Aşağıdaki gibi kadınlarda menopoz geçişi ve erkeklerde orta yaş hormonal değişiklikleri gibi endokrin sistemini etkileyen diğer semptomlar sıcak basmalarına eşlik edebilir:
- Ruh hali, kişilik veya davranış değişiklikleri
- Kendi imajındaki değişiklikler
- Düşünme kalıplarındaki değişiklikler
- Uyku bozukluğu
- Aşırı terlemek
Sıcak basması ile birlikte ortaya çıkabilecek diğer belirtiler
Sıcak basmaları, diğer vücut sistemleriyle ilgili semptomlara veya aşağıdakiler dahil olmak üzere kullan bir ilacın yan etkilerine eşlik edebilir:
Ciddi bir durumu gösterebilecek belirtiler
Bazı durumlarda, acil bir ortamda hemen değerlendirilmesi gereken ciddi bir durumu gösterebilecek diğer semptomlarla birlikte sıcak basması meydana gelebilir.
Sizde veya birlikte olduğunuz bir kişide aşağıdakiler de dahil olmak üzere ciddi semptomlarla birlikte sıcak basması varsa, tıbbi yardım almak önemlidir:
- Konsantrasyon zorluğu
- Aşırı terleme (hiperhidroz)
- Yüksek ateş
Sıcak basması neden olabilir?
Sıcak basmaları, vücudun östrojen ve testosteron seviyelerindeki değişikliklerden kaynaklanır. Hormon seviyelerindeki değişiklikler, menopoz gibi vücudun normal süreçlerinden kaynaklanabilir. Hormon seviyelerindeki değişiklikler, kanser veya kanser tedavilerinin, özellikle yumurtalık, testis, prostat ve meme kanserinin bir sonucu olarak da ortaya çıkabilir
Sıcak basmalarının kansere bağlı nedenleri
Sıcak basmaları aşağıdaki gibi yumurtalık, testis, prostat veya meme kanserinden ve bunların tedavisinden kaynaklanabilir:
- Kemoterapi
- Hormon tedavisi
- Ooferektomi (yumurtalıkların ameliyatla alınması)
- Orşiektomi (testislerin ameliyatla alınması)
- Radyasyon tedavisi
- Bazı steroidler veya antidepresanlar gibi ilaçların yan etkileri
Sıcak basmalarının yaşa bağlı nedenleri
Sıcak basmaları, aşağıdakileri içeren normal yaşlanma süreçlerinden de kaynaklanabilir:
- Hipotalamusun işlevindeki değişiklikler
- Tiroid hormon seviyelerindeki değişiklikler
- Menopoz
Sıcak basmalarının ciddi nedenleri
Aşağıdaki gibi bazı durumlarda sıcak basması, acil bir ortamda hemen değerlendirilmesi gereken ciddi bir durumun belirtisi olabilir:
- Yumurtalık veya testis kanseri
- Hipertiroidizm (tiroid bezinin normalden fazla çalışması)
- Hipofiz adenomu
Sıcak basması için ne zamanaa doktora görünmeli?
Sıcak basmaları genellikle acil bir tıbbi sorun değildir. Ancak, çok can sıkıcı olabilirler ve yaşam kalitenizi etkileyebilirler. Sıcak basmaları uykunuzu veya günlük aktivitelerinizi etkiliyorsa doktorunuzdan randevu almanız iyi bir fikir olabilir.
45 yaşından küçük kadınlar, ateş basması yaşamaya başlarsa doktorlarını görmelidir. Bu erken veya normal bir menopozun işareti olabilir. Çok genç yaşta menopoza girmenin, hormonal tedavi gerektirebilecek sağlık riskleri taşıdığını da aklınızda bulundurmanız gerekir.
Sıcak basması için hangi doktora gidilir?
Sıcak basması için muayene olmanız gereken ilk doktor, aile hekiminiz olmalıdır. Eğer aile hekiminiz bu konuda bir şey yapamıyorsa veya şüphelendiği başka durumlar varsa, sizi farklı uzmanlık alanına (dermatoloji veya iç hastalıkları gibi) yönlendirebilir.
Sıcak basması nasıl teşhis edilir?
Doktorunuz, sorunla ilgili açıklamanızı dikkate alarak büyük olasılıkla sıcak basmasının nedenini teşhis edebilecektir. Bu, menopozda olup olmadığınız sorusunu gündeme getirebilir. Bu normal süreçten geçtiğinizi doğrulamak için doktorunuz, hormon seviyenizi kontrol etmek için kan testleri isteyebilir.
Doktorunuz ayrıca size sıcak basmalarınızla ilgili aşağıdakiler de dahil olmak üzere birkaç soru sorabilir:
- Hâlâ adet görüyor musunuz? En son ne zaman adet oldunuz?
- Ne kadar süredir sıcak basması yaşıyorsunuz?
- Sıcak basmaları sizi rahatsız ediyor mu?
- Sıcak basmaları uykunuzu bölüyor mu?
- Sıcak basmalarınızı daha iyi veya daha kötü yapan bir şey varsa bu nedir?
- Başka menopoz belirtileri yaşıyor musunuz?
- Ailenizin diğer üyelerinde benzer sorun var mı?
- Şu anda herhangi bir kanser türü için tedavi görüyor musunuz?
- Hangi ilaçları alıyorsunuz?
Altta yatan bir nedeni veya durumu teşhis etmek her zaman mümkün değildir. Sorun devam ederse ve doktorunuz bir neden belirleyemiyorsa, ikinci bir görüş almak size daha fazla bilgi ve yanıt verebilir.
Sıcak basması nasıl tedavi edilir?
Genel olarak doktorlar, sıcak basmaları için ilaçları denemeden önce yaşam tarzı değişiklikleri yapmanızı önerir. Ancak buna rağmen sıcak basmaları rahatsız edici olmaya devam ederse, çeşitli tedavi seçenekleri mevcuttur.
Sıcak basmalarını tedavi etmek için hormon replasman tedavisi
Hormon replasman tedavisi, sıcak basmalarını gidermek için çok etkilidir. Hormon tedavisinin amacı, sıcak basması da dahil olmak üzere menopoz semptomlarını iyileştirmek için hormon seviyelerini normal düzeye çekmektir. Hormon tedavisi tipik olarak, östrojen ve progesteronun bir kombinasyonudur. Bir kadının artık rahmi yoksa, bu tedavi sadece östrojenden oluşabilir. Ancak hormon tedavisi her kadın için uygun değildir ve tedavinin riskleri nedeniyle bazı kadınlar bu tedaviyi almamalıdır.
Sıcak basmalarını tedavi etmek için ilaçlar
Hormon tedavisi bir seçenek değilse veya bir kadın hormon almak istemiyorsa, başka seçenekler de vardır. Sıcak basmaları için FDA tarafından hormonol olmayan tek tedavi paroksetindir. Bu tedavi, antidepresanının düşük dozlu bir formülasyonudur.
Bununla birlikte, aşağıdaki gibi birkaç başka antidepresan ve başka ilaçlar da sıcak basması tedavisi için etkili olabilir.
- Sitalopram (antidepresan türü)
- Klonidin (bazı kadınlarda ateş basmalarına yardımcı olabilecek bir kan basıncı ilacı)
- Essitalopram (antidepresan türü)
- Gabapentin (nöbetönleyiciilaç)
- Oxybutynin (bazı sıcak basmalarını rahatlatabilen aşırı aktif mesane için ilaç)
- Pregabalin (nöbet önleyici ilaç)
- Venlafaksin (antidepresan türü)
Sıcak basmaları için tamamlayıcı tedaviler
Bazı tamamlayıcı tedaviler, bazı kişilerin sıcak basması semptomlarıyla daha iyi başa çıkmasına yardımcı olabilir. Alternatif tedaviler olarak da adlandırılan bu tedaviler, geleneksel tıbbi tedavilerle birlikte kullanılır.
Tamamlayıcı tedaviler geleneksel tıbbi bakımın yerini tutmaz. Besin takviyeleri veya homeopatik ilaçlar kullanıyorsanız, reçete edilen tıbbi tedaviyle etkileşime girebileceklerinden doktorunuza danışmanız gerektiğini unutmamalısınız.
Ateş basmalarını hafifletmede kullanımlarını destekleyen bazı kanıtlara sahip tamamlayıcı tedaviler şunları içerir:
- Çalışmalarda karışık sonuçlar gösteren akupunktur
- Sıcak basmalarının size verdiği rahatsızlığı kontrol etmeyi öğrenmenize yardımcı olcrak bilişsel davranışçı terapi
- Sıcak basmalarının negatif etkisini iyileştirebilen meditasyon, hipnoz ve derin nefes alma gibi farkındalık ve zihin-beden teknikleri
Sıcak basmalarını yönetmek için çeşitli takviyeler ve bitkisel ürünler de popülerdir. Buna bitki östrojenleri, soya, karayılan otu ve E vitamini dahildir. Bunlar ve diğer takviyeler için bilimsel çalışma sonuçları net değildir. Ayrıca bazı kadınların östrojene benzer etki gösterebilecek herhangi bir ürün almamaları gerekir. Sıcak basmaları için alternatif tedavileri denemeden önce daima doktorunuza danışmalısınız. Çünkü bu gibi tedavilerin ve takviyelerin zararlı yan etkileri ve ilaç etkileşimleri olabilir.
Sıcak basmasının potansiyel komplikasyonları nelerdir?
Sıcak basmaları genellikle ciddi komplikasyonlara yol açmazken, uykuyu bölebilir, utanmaya neden olabilir veya günlük yaşamı etkileyebilir. Ender de olsa önemli sorunlara neden olabilir. Ateş basmaları bazen yumurtalık veya testis kanseri gibi ciddi hastalıklardan kaynaklanabileceğinden, tedavi edilmemesi ciddi komplikasyonlara ve kalıcı hasarlara neden olabilir.
Sıcak basmasının altta yatan nedeni teşhis edildikten sonra, aşağıdakiler de dahil olmak üzere olası komplikasyon riskini azaltmak için doktorunuzun sizin için özel olarak tasarladığı tedavi planını izlemeniz önemlidir:
- Anksiyete ve depresyon
- Sıkıntı ve rahatsızlık
- Utanç
- Uykusuzluk hastalığı
- Sosyal izolasyon
- Kanserin yayılması
Kaynak: