Zatürre
Pnömoni nedir?
Pnömoni, akciğerlerinizin birinde veya her ikisinde bakteri, virüs veya mantarların neden olduğu bir enfeksiyondur. Akciğerlerde bir enfeksiyon olduğunda, aşağıdakiler de dahil olmak üzere çeşitli şeyler olur:
Hava yollarınız şişer (iltihaplanır)
Akciğerlerdeki hava keseleri mukus ve diğer sıvılarla dolar.
Akciğerler nasıl çalışır?
Akciğerlerinizin ana görevi, kanınıza oksijen almak ve karbondioksiti uzaklaştırmaktır. Bu, nefes alma sırasında olur. Hasta olmadığınızda dakikada 12 ila 20 kez nefes alırsınız. Nefes aldığınızda, hava boğazınızın arkasından aşağı doğru hareket eder ve ses kutunuzdan nefes borunuza (trakea) geçer. Trakeanız iki hava yoluna (bronş tüpleri) ayrılır. Bir bronşiyal tüp sol akciğere, diğeri sağ akciğere gider. Akciğerlerin ellerinden gelenin en iyisini yapabilmesi için, nefes alıp verirken hava yollarının açık olması gerekir. Şişme (iltihap) ve mukus, havanın solunum yollarında hareket etmesini zorlaştırarak nefes almayı zorlaştırabilir. Bu, nefes darlığına, nefes almada zorlanmaya ve normalden daha yorgun hissetmeye yol açar.
Pnömoni ne kadar yaygındır?
Amerika Birleşik Devletleri’nde her yıl yaklaşık 1 milyon yetişkin pnömoni nedeniyle hastaneye kaldırılıyor ve 50.000 kişi bu hastalıktan ölüyor. Hastaneye yatırılmanın ikinci en yaygın nedenidir – doğum bir numaradır. Pnömoni, Amerika Birleşik Devletleri’nde çocukların hastaneye kabul edilmesinin en yaygın nedenidir. Zatürre nedeniyle hastaneye yatırılan yaşlılar, diğer ilk 10 hastaneye yatış nedeninden herhangi birine kıyasla daha yüksek ölüm riskiyle karşı karşıyadır.
Pnömoni bulaşıcı mıdır?
Bazı pnömoni türleri bulaşıcıdır (kişiden kişiye yayılır). Bakteri veya virüslerin neden olduğu pnömoni, hastalık taşıyan organizmalar ciğerlerinize solunduğunda bulaşıcı olabilir. Ancak zatürreye neden olan mikroplara maruz kalan herkeste zatürre gelişmez.
Mantarların neden olduğu zatürre bulaşıcı değildir. Mantarlar havayla taşınan ve solunan toprakta bulunur, ancak insandan insana yayılmaz.
Pnömoni insandan insana nasıl yayılır?
Pnömoni, biri öksürdüğünde veya hapşırdığında zatürre bakterisini veya virüsünü içeren sıvı damlacıklarının havaya fırlatılması ve ardından başkaları tarafından solunmasıyla yayılır. Ayrıca, zatürree olan kişinin daha önce dokunduğu bir nesneye (mikropları aktaran) dokunmaktan veya enfekte kişi tarafından kullanılan bir dokuya dokunup ardından ağzınıza veya burnunuza dokunmaktan da zatürre olabilirsiniz.
Pnömoni varsa ne kadar süre bulaşıcı kalırım?
Bakteriyel pnömoniniz varsa, antibiyotik almaya başladıktan sonraki ikinci güne kadar bulaşıcı sayılırsınız ve ateşiniz kalmaz (eğer varsa). Viral pnömoniniz varsa, kendinizi daha iyi hissedene ve birkaç gündür ateşiniz olmayana kadar bulaşıcı olarak kabul edilirsiniz.
zatürre olma riski en çok kimde var?
Pnömoni riski yüksek olan kişiler şunlardır:
65 yaş üstü insanlar ve 2 yaş altı bebekler Yaşlıların zayıflayan bağışıklık sistemi, onları hastalıklarla daha az savaşmalarına neden olur. Benzer şekilde, bebeklerin bağışıklık sistemi hala gelişiyor ve tam güçte değil, bu da onları enfeksiyona karşı daha duyarlı hale getiriyor.
Sağlık nedeniyle zayıflamış bağışıklık sistemi olan insanlar. Örnekler şunları içerir:
Kemoterapi alan kişiler
Nakledilen organ alıcıları
HIV/AIDS’li kişiler
Otoimmün hastalığı olan (lupus, multipl skleroz, inflamatuar bağırsak hastalığı, romatoid artrit gibi) ve bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar alan kişiler.
Akciğerleri veya kalbi etkileyen sağlık koşullarına sahip kişiler. Örnekler şunları içerir:
Kistik fibrozis
Astım
Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı
amfizem
bronşektazi
pulmoner fibroz
interstisyel pnömoni
Kontrolsüz diyabet
Kalp hastalığı
sarkoidoz
Yutmayı zorlaştıran nörolojik rahatsızlıkları olan kişiler. Bu insanlar aspirasyonun neden olduğu pnömoni riski altındadır. Örnekler şunları içerir:
bunama
Parkinson hastalığı
İnme
Hastanede olan insanlar. Özellikle yoğun bakım ünitesindeki veya iyileşen ve zamanının büyük bir kısmını sırt üstü yatarak geçiren kişiler. Bu pozisyon sıvıların, mukusun veya mikropların akciğerlere yerleşmesine izin verir. Solunum cihazına ihtiyaç duyan kişiler, akciğer enfeksiyonuna neden olabilecek mikropları öksürmekte zorlandıkları için daha da büyük risk altındadır.
Sigara veya alkol kullanan kişiler. Sigara içmek akciğer dokusuna zarar verir ve uzun süreli alkol kötüye kullanımı bağışıklık sistemini zayıflatır.
Zehirli dumanlara, kimyasallara veya ikinci el dumana maruz kalan kişiler. Bu kirleticiler akciğer fonksiyonunu zayıflatır ve akciğer gelişimini kolaylaştırır.