Zuma’nın partisi karara itiraz edeceğini ve bunun da iktidardaki ANC’ye karşı artan itirazını etkileyebileceğini söyledi.
Güney Afrika’nın seçim yetkilileri, eski Başkan Jacob Zuma’nın Mayıs ayındaki seçimlere katılmasını yasakladı; bu durum, pek çok analistin apartheid’in sona ermesinden ve demokrasinin başlamasından bu yana en rekabetçi seçim yarışmasını görebileceğine inandığı ülkede oylar yaklaştıkça siyasi gerilimleri artırdı. 1994.
İşte dava ve Zuma’nın siyasi geleceği hakkında bildiklerimiz:
Jacob Zuma kimdir?
81 yaşındaki Zuma, 2009’dan 2018’e kadar Güney Afrika’nın dördüncü cumhurbaşkanı olarak görev yaptı. Zuma, gençliği boyunca apartheid hükümetiyle savaştı ve Nelson Mandela ve Afrika Ulusal Kongresi’nin (ANC) diğer liderleriyle birlikte Robben Adası’nda hapsedildi.
1997’de ANC’nin başkan yardımcılığına ve iki yıl sonra da Güney Afrika’nın başkan yardımcılığına seçildi; bu pozisyonda Mandela’dan sonra başkan olan Başkan Thabo Mbeki’nin başkanlığında görev yaptı.
Zuma daha sonra ANC’nin ve ulusun lideri olarak iktidara geldi. Onun mesajı ve kampanyası milyonlara, özellikle de en yoksullara ilham verdi. Bir temizlik sözü vererek iktidara geldi, ancak oraya vardığında görevi çok sayıda suiistimal ve yolsuzluk suçlamasıyla lekelendi.
Nisan 2018’de ANC tarafından istifaya zorlandı, parlamentoda yaklaşan güvensizlik oyuyla karşı karşıya kaldı ve birçok destekçisi tarafından terk edildi. Popülist söylemleriyle ünlü Zuma, olayı kendi lehine çevirmeye çalıştı. O dönemde Zuma, “Bir gün burada, bu parlamentoda yeni bir baskı biçimiyle mücadele edeceğimi asla hayal etmezdim” dedi. “Halkımızı yoksulluğa mahkum eden yozlaşmış bir sistem. Eğer bana, demokratik olarak seçilmiş başkanımızın bir gün yozlaşacağını ve bir suç örgütü tarafından yakalanacağını söyleseydiniz, size asla inanmazdım. Ama işte buradayız.”
Ancak mevcut Başkan Cyril Ramaphosa döneminde ANC içinde büyük ölçüde dışlanmıştı.
2021 yılında Zuma, devam eden bir yolsuzluk soruşturması sırasında mahkemeye çıkmayı reddetmesinin ardından 15 ay hapis cezasına çarptırıldı. Destekçilerinin güvenlik güçleriyle çatışması üzerine isyan çıktı. Kargaşa sırasında 300’den fazla kişi öldü ve sonunda Zuma, Eylül ayında tıbbi şartlı tahliyeyle serbest bırakıldı.
Geçen yıl Aralık ayında lider, desteğini yeni kurulan uMkhonto weSizwe (MK) veya Mızrak of the Nation partisine verdi ve bu da partinin kurulmasına yardım ettiği yönünde spekülasyonlara yol açtı.
Zuma, “Ramaphosa’nın ANC’si için kampanya yapamam ve yapmayacağım” dedi.
Bu karar Güney Afrika’nın yaklaşan seçimlerini nasıl etkileyebilir?
Zuma’nın ANC’ye karşı çıkma kararı, eski partisinin Güney Afrika’daki iktidar üzerindeki baskısını tehdit ediyor. Zaten anketler ANC’nin oy oranının ilk kez yüzde 50’nin altına düşebileceğini öngörüyordu. Geçtiğimiz Aralık ayında MK partisi kurulduğunda Zuma, niyetinin ANC’ye bölgede zor anlar yaşatmak olduğunu belirtmişti.
Partinin adı anlamlı: MK aynı zamanda ANC’nin apartheid dönemindeki eski askeri kanadına da verilen isimdi. Mandela’nın kurucularındandır.
Zuma, yeni partinin açılışında “Yeni halkın savaşı bugünden başlıyor” dedi. “Tek önemli fark, bu sefer kurşun yerine oy pusulasını kullanacak olmamız.”
MK’nin göreve başlamasından bu yana, ANC’nin kamuoyu yoklamalarındaki oy payı daha da düştü: Mart ayında Markdata anket şirketi tarafından yapılan son anket, ANC’nin ulusal oyların yüzde 41’ine ve MK’nin de yüzde 11’e sahip olduğunu öne sürüyor.
Zuma’nın ANC’ye zarar verme yeteneği, özellikle Güney Afrika’nın en kalabalık ikinci eyaleti olan memleketi KwaZulu-Natal’da açıkça görülüyor. Güney Afrika’nın en kalabalık eyaleti Gauteng’de de önemli bir desteği var. Bunlar, Zuma’nın tutuklanmasıyla ilgili 2021 isyanlarından en çok etkilenen iki ildi.
Sosyal Araştırma Vakfı’nın (SRF) Şubat ayında yayınladığı anket, KwaZulu-Natal’daki seçmenlerden yalnızca ANC ve MK arasında seçim yapmaları istendiğinde seçmenlerin yüzde 60’ından fazlasının ve Siyah seçmenlerin en az yüzde 70’inin şunu söylediğini gösteriyor: MK’ya oy vereceklerdi. Seçmenlerin yüzde 20’sinden azı MK yerine ANC’yi seçeceğini söyledi.
SRF anketi, çok partili bir seçimle bile MK’nin KwaZulu-Natal’da yüzde 20’den fazla oy alabileceği sonucuna vardı. Bu da ANC’nin ulusal oy payını yüzde 5 oranında azaltabilir.
SRF başkanı Frans Cronje Şubat ayında Bloomberg’e “Bu rakamlar muhtemelen oyunun kurallarını değiştirecek” dedi.
“ANC’nin evi şu anda yanıyor ve birkaç hafta önce Güney Afrika için en makul siyasi senaryo bu partinin istikrarlı bir şekilde gerilemesiydi… çatının çok daha hızlı çökebileceği ihtimali artık artıyor” diye ekledi.
Zuma’nın yarışamaması MK’nin ivmesini azaltabilir. Ancak 2021’deki protestolar, onu seçimlerden men etme hamlesinin, özellikle de kurban olarak görülmesi durumunda sadık destek tabanını da harekete geçirebileceğini gösteriyor.
Zuma ve MK için sırada ne var?
Açıklamanın ardından MK, karara itiraz edeceğini söyledi.
Güney Afrika Seçim Komisyonu başkanı Mosotho Moepya, “Eski başkan Zuma konusunda evet, bir itiraz aldık ve bu itiraz onaylandı” dedi.
Harekete itiraz edenler gibi “Kendisini aday gösteren partiye bilgi verildi” diye ekledi.
Karara 2 Nisan’dan önce itiraz edilebilir. MK sözcüsü Nhlamulo Ndhlela, AFP’ye partinin “bu itirazın esasına baktığını ancak elbette itiraz edeceğiz” dedi.
Bu arada Zuma’nın ANC’ye karşı kampanyasını sürdürmesi bekleniyor. Mahkemeler Seçim Komisyonu kararını geçersiz sayarsa ve Zuma itiraz edebilirse, bu onun siyasi kariyerini yeniden canlandırabilir ve 1994’te iktidara gelmesinden bu yana en düşük oy oranını yakalayan ANC için özellikle ciddi bir meydan okuma oluşturabilir.
ANC, MK’nin seçimlere katılmasının yasaklanması için Seçim Komisyonu’na dilekçe vermişti. Ancak Seçim Komisyonu bu dilekçeyi reddetti. ANC bunun üzerine Güney Afrika mahkemesine başvurdu. Bu hafta başında mahkeme dilekçeyi reddederek MK’nin Mayıs seçimlerinde yarışmasına izin verdi.
Güney Afrika’da 29 Mayıs’ta genel seçim yapılması bekleniyor.