15 Ağustos 2021, Afganistan genelinde 2.000’den fazla çalışanı ve birkaç bin gönüllüden oluşan ulusal bir insani yardım kuruluşu olan Afgan Kızılayı’nın (ARCS) genel sekreteri Nilab Mobarez için normal bir iş günüydü.
Mobarez işteki son gününde, “Yönetim toplantımızı sabah 11’de yaptık, ardından bazı idari rutin işler yaptık,” diye hatırlıyor Mobarez.
Saat 12 civarında, bir meslektaşı ona cep telefonuna bir metin mesajı gösterdi, “Cumhuriyet çöktü. Taliban kasabada” yazıyordu.
Bunu, Afganistan’ın benzeri görülmemiş uluslararası yardımla inşa etmeyi başardığı kurumların tamamen çökmesi izledi. 2002’den 2021’e kadar ABD, Avrupa Birliği ve diğer birçok ülke ve kuruluş, Afganistan için geçerli devlet kurumları oluşturmak ve güçlendirmek için milyarlarca dolar harcadı.
Cerrah ve kamu yöneticisi olarak eğitim almış olan Mobarez, 2017 yılında ARCS’nin genel sekreterliğine atanmıştı;
Çöküş gününde, çoğu üst düzey hükümet yetkilisi – bakanlar, milletvekilleri, hakimler ve valiler – karısı ve yakın çalışma arkadaşlarıyla helikopterle kaçan Cumhurbaşkanı Eşref Ghani’ye uymak için havaalanına koştu, ancak Mobarez kalmaya karar verdi. koy.
ABD askeri uçuşlarında on binlerce Afgan uyruklunun kaotik tahliyesi hakkında “Geçen yıl Ağustos ayında Kabil havaalanında olanlar ulusal onurumuza yönelik korkunç bir hakaretti” dedi.
ABD’li yetkililer, tahliye edilen Afganların olası Taliban zulmünden korunduğunu söyleyerek, ABD ordusu tarafından şimdiye kadarki en büyük tahliyeyi başarılı bir operasyon olarak nitelendirdi. Genel bir af ilan etmesine rağmen, Taliban, eski Afgan güvenlik güçlerinin bazı üyelerini hedef almakla suçlanıyor – bu, Taliban’ın itiraz ettiği bir suçlama.
“Yabancı bir ordu, bir ülkenin binlerce vatandaşını pasaportsuz ve vizesiz olarak bu kadar aşağılayıcı koşullar altında nasıl uçurabilir?” Mobarez, Afganistan’dan kendi tahliyesinin teklif edildiğini ancak reddettiğini de sözlerine ekledi.
“Burası benim ülkem ve zor zamanlarda ben buna bağlı kalmazsam kim kalır?”
Görünmez
Bir yılı aşkın bir süredir Taliban yönetimi altında yaşayan, işsiz ve eski Afgan hükümetinde bakan yardımcısı olarak görev yapan yaşlı babasına bakan Mobarez, ülkeyi terk etmeme kararını hâlâ savunuyor.
Mobarez, “Taliban yetkilileri benimle iletişime geçmedi, ancak ARCS çalışanlarıyla yaptıkları toplantılarda bir kadının nasıl büyük bir organizasyonu yönetebileceğini sordular” dedi.
Taliban liderliği ve kabinesi sadece erkeklerden oluşuyor ve kadınların eğitimine ve çalışmasına birçok kısıtlama getirdiler.
Taliban’ın Afganistan’ı, kızların ortaokullara, halka açık parklara, spor merkezlerine ve yüz maskesi olmadan televizyona çıkmalarının yasaklandığı tek ülke.
Geçenlerde bir arkadaşı Mobarez’e, bir Taliban yetkilisinin ehliyet yenileme başvurusunu herhangi bir açıklama yapmadan reddettiğini, ancak Mobarez’in hala süresi dolmuş ehliyetle Kabil’de araba kullandığını söyledi.
Taliban, kadın sürücülerin yasaklandığını resmi olarak açıklamadı, ancak kızların ortaokullara alınmaması durumunda sürücü koltuğuna oturmalarına da izin verilmediği anlaşılıyor.
“Taliban bize sanki onlar için yokmuşuz gibi bakmıyor…bazen görünmezmişim gibi hissediyorum.”
İnsan hakları aktivistleri, Taliban’ın Afganistan’daki kadınları kamusal alandan etkili bir şekilde sildiğini söylüyor.
“Ama burada bulunmam bile bazı kadınlara umut ve cesaret veriyor. Dışarıdan eleştirmektense burada onlarla yaşadığımın bir kanıtı gibi.”
Diğer birkaç Afgan kadın hakları aktivisti gibi, Mobarez de Afgan kadınların statüsündeki herhangi bir temel değişikliğin Afganistan’ın içinden gelmesi gerektiğini söylüyor.
“Yalnızca gerçek bir Loya Jirga [grand assembly] en az yüzde 30 kadın katılımı ile Afganistan’ın geleceği için anayasal bir yol çizebilecek” dedi.
Ancak böyle bir yol, mevcut Taliban yönetimi altında pek olası görünmüyor çünkü Taliban liderleri ülkeyi yönetmek için vatandaşların oylarına değil, yalnızca İslami meşruiyete ihtiyaçları olduğunu iddia ediyorlar.
Mobarez, “Uzun ve zorlu bir yol olacak, ancak bunu yalnızca azim ve kararlılıkla başarabiliriz” dedi.