Fransız ihtilali kaç yılında oldu? Fransız ihtilali neden yapıldı? Fransız ihtilalinin avrupa açısından önemi neydi? Fransız ihtilali ile Dünya’ya neler geldi?… Fransız ihtilali ile ilgili sorularınıza bu yazımızda cevap bulabileceksiniz.
Fransız İhtilali
Fransa’da 1830 ihtilâlleri sonucunda, X. Charles, tahtını kuzeni Louis Philippe’e bırakarak çekilmek zorunda kaldı. Böylelikle Louis Philippe de devrim tarafından atanan bir kral oldu. Liberal bir anayasaya dayalı meşruti krallık kuruldu. Fakat yeni kraldan Cumhuriyetçiler de, Sosyalistler de, Napolyon taraftarları da, meşrutiyetçiler de hep şikâyetçiydi. Louis Philippe, bunları birleştirecek bir politika izlemek yerine zaman zaman sert tedbirler alarak baskılarını gittikçe arttırdı. Yeni bir sınıf olan işçilerin isteklerini görmezden geldi. Fransız ihtilali ve Fransa içindeki ayaklanmalar…
Bir taraftan da Fransa işçi ayaklanmalarına sahne oluyordu. Ülkenin dışarıda da prestiji gittikçe kayboluyordu. Tüm bu olumsuzluklar, beraberindeki sosyal/ideolojik görüşlerin de etkisiyle, krala ve rejime karşı muhalefeti güçlendirdi. İşte bu ortam içerisinde, hükümetin 22 Şubat 1848’de muhalifler tarafından yapılacak “Reform Ziyafeti” adı verilen toplantıyı yasaklaması, bardağı taşıran son damla oldu. İhtilâl başladı. Halk, “Yaşasın reformlar” diye ayaklandı.
Paris sokaklarında halk ile krallık kuvvetleri arasında üç gün kanlı çarpışmalar yaşandı. Louis Philippe ülkeden kaçtı. Bunun üzerine 24 Şubat 1848’de geçici bir hükümet kuruldu ve 25 Şubat 1848’de Fransa’da Cumhuriyet ilan edildi. 2. Cumhuriyet dönemi başladı. Ancak cumhuriyetçiler ve sosyalistler, bu noktadan itibaren ayrılmaya başladılar. İki tarafın da düşünce ve hedefleri farklıydı. İşçiler, işe ihtiyacı olan tüm vatandaşlara iş garantisinin verilmesini talep ediyorlar ve kaderlerinin değişmesini umuyorlardı.
Cumhuriyetçilerin ağırlıkta olduğu geçici hükümet, işçilerin zoruyla, çalışma hayatına ve işçilerin durumunun düzeltilmesine dair bazı tedbirler aldı. Sonunda Kurucu Meclis seçimleri yapıldı. 500 üye ile Cumhuriyetçiler ağırlıktaydı. 4 Mayıs’ta toplanan Kurucu Meclis, geçici hükümetin aldığı tedbirleri kaldırınca, ülke bu kez yeni bir buhrana girdi. Sosyalistler yeniden ayaklandı, yeni çatışmalar ortaya çıktı. “Haziran Günleri” ya da “Haziran ihtilâli” diye adlandırılan ve 23-26 Haziran 1848 tarihleri arasında gerçekleşen olaylarda Sosyalistlerle Cumhuriyetçi Hükümet yanlıları 4 gün boyunca çatıştı.
Ancak olaylar hükümet tarafından bastırıldı. Sonuç olarak kralı birlikte deviren cumhuriyetçiler ve sosyalistler bu olaylarla kesin olarak birbirinden ayrıldılar. Bu olaylardan sonra Kurucu Meclis, 12 Kasım 1848’de İkinci Cumhuriyetin Anayasası’nı kabul etti. 10 Aralık 1848 tarihinde yapılan seçimle Napoleon Bonapart’ın yeğeni Louis Napoleon büyük bir çoğunlukla Cumhurbaşkanlığı’na getirildi. Louis Napoleon, Cumhurbaşkanı olduktan hemen sonra amcasının izinden gitti.
Fransa’da yeniden imparatorluğu kurmak istedi. Cumhurbaşkanlığı süresini on yıla çıkardı. Yetkilerini çoğalttı. İkinci bir halk oylamasıyla imparator olması halk tarafından büyük çoğunlukla kabul edildi ve kendisini III. Napolyon adıyla imparator ilân etti (2 Aralık 1852) Böylece Fransa’da, daha çok özgürlük elde edebilmek için başlayan 1848 İhtilali sonucunda kurulan İkinci Cumhuriyet, sadece dört yıl sürdü ve yerine İkinci İmparatorluk dönemi olan, III. Napoleon dönemi (1852-1870) başlamış oldu. 1848 Devrimi, ismi bugün pek anılmasa da günümüzde hâlâ etkilerini sürdüren, özellikle işçi mücadelesi bakımından çok ibretlik örnekler içeren önemli bir hadisedir. 1848 Devrimi’ne bir dünya devrimi diyebiliriz.
Çünkü yalnızca Paris’teki bir devrim olarak kalmamış, Avrupa’nın bütün siyasal manzarasını değiştirmiştir; ulusal devletler ortaya çıkıp parlamenter rejimler ve cumhuriyet güç kazanmıştır. Avusturya- Macaristan, çeşitli ırk ve mezhepten müteşekkil kozmopolit bir imparatorluktu. Paris’te cumhuriyetin ilanı haberi, Avusturya’ya birkaç gün içinde ulaştı. Prag sokakları sansürün kaldırılması ve anayasa isteyen bildirilerle doldu. Viyana’da halk, 13 Mart 1848’de anayasa ve özgürlük için ayaklandı. Metternich istifa ederek İngiltere’ye kaçtı. Böylece Metternich dönemi sona erdi. İmparator I. Ferdinand halkın isteklerini kabul ederek, meşruti bir anayasayı yürürlüğe koyacağına söz verdi.
Ancak daha sonra vaatlerinden caymaya çalıştı, Kurucu Meclis’le anlaşamadı, tahttan çekildi. Bağımsızlık isteyen Macarlar da Lajos Kossuth (Macar liberallerinin önderi) öncülüğünde ayaklandılar. Bunun üzerine 1849 yılında büyük bir Rus ve Avusturya ordusu Macar bağımsızlık hareketini kanlı şekilde bastırdı. Macaristan yeniden Avusturya’ya bağlandı. Böylece, Avusturya’da liberalizm, Macaristan’da milliyetçilik şeklinde beliren 1848 İhtilali başarısız oldu. Lajos Kossuth gibi bazı Macar ve Leh (Polonyalı) milliyetperverlerin Osmanlı Devleti’ne sığınması, Avusturya ve Rusya’nın baskısına rağmen Osmanlı Devleti’nin bu mültecileri iade etmemesi ise gerginliği ve “mülteciler meselesi”ni doğurdu. Küçük devletlerden meydana gelen Almanya’da 18 Mart 1848’de, Prusya’nın başkenti Berlin’de halk anayasa isteğiyle krala karşı ayaklandı. Fransız ihtilali, radikal ve liberaller için ne ifade ediyor?
Radikaller ve liberaller siyasi baskıların bitmesini, basın özgürlüğü ve seçim haklarının genişletilmesini istiyorlardı. Ayaklananların çoğu yine esnaftı. Prusya’daki hareket başarı ile sonuçlandı. Bu hareket kısa bir süre içerisinde diğer küçük Alman devletlerine de yayıldı ve buralarda da işçiler ayaklandı. Belli oranlarda demokrasiye dayalı anayasalar elde edildi. Fakat Almanlar için, ulusal birliğin bir an önce kurulması daha önemliydi. 28 Mart 1849’da Alman Anayasası kabul edildi ve ardından Almanya İmparatorluğu’na, Prusya Kralı IV. Friedrich Wilhelm seçildi.
Böylece Alman ulusal birliğinin kurulması yolunda önemli bir adım atıldı. Ancak Avusturya, Prusya’nın Alman devletlerinin başına geçmesine karşı çıktı. Kral IV. Friedrich Wilhelm, 28 Nisan 1849’da imparatorluğu reddetti, Alman ulusal birliğinin kurulması meselesi olumsuz sonuçlandı. İsyanlar başarısız oldu. Meclislerin yetkileri azaltılıp yok oldu. İhtilâl, siyasi birlikten yoksun İtalya’da da kısa sürede yayıldı. Avusturya’nın etkisinden kurtulup ulusal birliği sağlamak için anayasal hareketler başladı. Piyemonte Kralı Carlo Alberto ve Roma Kilise Devleti’nin başı Papa IX. Pius ayaklanmalar karşısında birer anayasa kabul etmek zorunda kaldılar. Daha sonra Papa Roma’dan kaçtı ve cumhuriyet ilan edildi (Aralık 1848). Fransız ihtilali ve Avusturya…
Avusturya, kendi içindeki bunalımı atlatınca bağımsızlık hareketlerini bastırmaya yöneldi. 1849 Martı’nda Lombardiya bölgesine giren Piyemonte orduları, Avusturya’nın müdahalesiyle yenildi. Fransız kuvvetleri ise 1849 Temmuz’unda Roma’yı işgal ederek cumhuriyete son verdiler. Papa tekrar devlet başkanı oldu. Anlaşılan oydu ki İtalyan birliğinin kurulması için Avusturya’nın karşısında diğer büyük devletlerin yardımına ihtiyaç vardı. 1848 yılında Hollanda ve İsviçre’de, 1849’da Danimarka’da yeni anayasalar hazırlandı, demokratik yönetimler kuruldu. İngiltere’de ise işçiler daha geniş haklar elde etmek için harekete geçtilerse de başarılı olamadılar. Osmanlı Avrupası’nda da, Eflak- Boğdan’da ulusal birlik için hareketler başladı.
Bu da, Kırım Harbi’ne giden yolda önemli bir basamak oldu. İspanya da devrimden etkilendi.1948 ihtilalleri en sonunda başarısızlıkla sonuçlanmış olsa da çok önemli siyasi etkiler bıraktılar. Devletlerin sonraki siyasi gelişmelerini etkilediler.1848 İhtilâlleri ile en çok başarıya ulaşan akım, liberalizm oldu. Avrupa’da birçok hükümdar liberal bir yönetimi kabul etmek zorunda kaldı. Milliyetçilik ve sosyalizm de hızla gelişmeye devam etti. Çünkü devrimler halkçı nitelikteydi. Avrupa’da ihtilaller, domino etkisi yapar…
Bu yazımız da ilginizi çekebilir:
Bu Çalışmanın Tüm Hakları Betül KARATAY’a Aittir.
KAYNAKÇA
DİA- Fransa maddesi
DİA- Avrupa maddesi
DİA- İngiltere maddesi
DİA- Avusturya maddesi
DİA- Macaristan maddesi
DİA-Almanya maddesi
DİA- Sosyalizm maddesi
YAKINÇAĞ AVRUPA TARİHİ- Anadolu Üniversitesi açık erişim (YÖK platformu) (Fransız İhtilali)
Eric Hobsbawm- Devrim Çağı (1789-1848) Fransız İhtilali
N. V. Yeliseyeva- Yakın Çağlar Tarihi
J.M. Roberts- Avrupa Tarihi
John Merriman- Modern Avrupa Tarihi, çeviren Şükrü Alpagut, Say Yayınları