- bu başlıkta
- bakın dur
- sırala
- #kültür sanat
- porsche'nin çıkarmış olduğu eski bir yarış arabası...
- başrolünde gregory peckin oynadığı john hustonun yönettiği ünlü film
- hemen her çocuk filminde, çizgi filmde avlamaya çalışılan dev beyaz balina
kubidik diyesi geliyo insanın...
- (bkz: suck my dick)
- 1978 porsche 935/78 coupe.
1976 ve 1981 yılları arasında porsche 935 serisi dünya şampiyonasını domine eden otomobil olmuştur. 1976 ve 1977 de zuffenhausen fabrikası 2 şampiyonluk kazanmıştır. ancak porsche bu sırada önemli bir karar alarak dünya şampiyonasına katılmayı bırakacağını açıklamıştır, bir istisna ile "935 24 saatlik le mans yarışına son bir defa daha katılacaktır."
bir yıl önceki model ile karşılaştırıldığında, bazı kuralların neticesi olarak 935'in kaportasında değişiklikler yapılmıştır. rüzgar etkisini azaltmak için tasarlanan yeni aerodinamik yapısının şekli dolayısı ile "moby dick" ismini almıştır. porcshe ilk defa silindir kafalarına su soğutma sistemini bu arabada uygulamıştır, silindirler ayrıca hava soğutmalıdır. 3.2 litrelik 6 silindirli 4 valve hava/su soğutmalı 750 beygir güç üreten motor moby dick'i maksimum 350 km/s hıza ulaştırabilmekte idi, bu 935 serisinin en güçlü motorudur. bu kadar üstün özelliklere rağman porsche bir önceki yılın başarısını bile yakalayamamış, genel sıralamada sekizincilik ile yetinmiştir.
aslında le mans yarışından önce silverstone pistinde yapılan altı saatlik testte moby dick kazanmaya yakındır. yarıştaki başarısızlıktan sonra ise emekli edilerek müzeye gönderilmiştir. 935 serisi işini bilen insanların elinde idi süper bir motor olmadan da sayısız yarış kazandılar ve 80'ler başında kazanılan şampiyonluk ise kabiliyetin ve dayanıklılığın göstergesidir.
935'den sonra ise tahtı 956 serisi almış ve görevini başarı ile yarine getirmiştir.
- (beyaz balina) öykücü ve şair herman melville'nin çok sürükleyici bir romanıdır.
sahnede okuyucuya deniz, gemicilik, beyaz balina sunulmuştur oysa perde arkasında kinin ve tutkunun kurbanı olan ahab adlı hırslı ve gururlu bir kaptanın savaşı gizlenmektedir. hırslı ve gururuna düşkün olan kaptanın sürükleyici bir yaşam müziği vardır romanda. kaptanın bacağını koparan balina sularda adeta dans ederken ahab da tüm hesaplaşmalarıyla karşısına çıkar. okyanusta aralarında bir savaş başlar.
kötülüğe kötülükle karşılık vermenin sahnesidir aslında. insanın doğayla-beyaz balina- mücadelesi...
gerçek hayatta da yazarımızın hayatında çok zorluklar olmuştur. babasının onu küçükken çok fazla borçla bırakıp gitmesiyle yaşamı hep denizlerde, gemilerde geçmiştir(denizcilik hayatı da sorunluymuş.)
orjinal dili ingilizcedir. önerebileceğim mina urgan ve sabahattin eyüpoğlu'nun çevirisidir. yapı kredi yayınlarından çıkmıştır.
- "kapalı, boğucu bir öğle sonrasıydı. gemiciler güvertede tembel tembel dolaşıyor ya da eğilip kurşun rengi suları seyre dalıyorlardı. queequeg ile ben, hiç acele etmeden, sandalımız için "kılıç hasırı" dedikleri enli ve yassı bir yedek halat örüyorduk. bu durgun ve uyuşuk sahne, bir şeylere gebe gibiydi ve havada öyle büyülü bir dalgınlık vardı ki, sessiz gemicilerin her biri eriyip görünmez birer öz varlık haline geleceklerdi neredeyse.
bu hasır örme işinde, ben queequeg in yardımcısı, daha doğrusu uşağıydım. ben elimi mekik gibi kullanıp, uzun ipleri queequeg e uzatıyordum; yan duran queequeg de, kılıç denilen ince, uzun ve sert tahta parçasını iplerin arasından, hiç düşünmeden, dalgın dalgın kaydırarak, boş gözlerle sulara bakıyordu. geminin ve denizin her bir yanını saran o garip düş havasını, kılıcın ikide bir çıkardığı boğuk sesten başka bozan hiçbir şey yoktu. sanki zaman tezhagının tıkırtısıydı bu ses; ve ben, kader tanrıçaları gibi, zamanı örüyordum. tezgahın diklemesine gergin ipleri, hep aynı sesle titreşerek, aralarına soktuğum enlemesine iplerle kaynaşıyordu. bu gergin ipler, kaderin değişmez örgüsü gibiydi; ben ise, ömrümün mekiğini kendi elimle tutup, kendi alınyazımı örüyordum. queequeg in sert ve kayıtsız kılıcı, bir karşıdan, bir yandan, bir hafif, bir ağır vuruşlarıyla örgüye son biçimini veriyordu. onun çevik ve gelişigüzel kılıcı, rastalantıyı simgelese gerek, diye düşündüm. hiç de uzlaşmaz olmayan şeyler yani rastlantı, insan istemi ve alınyazısı içiçe geçiyordu böylece. alınyazısının dikine iplerinin akışı değişemezdi hiçbir zaman; ama bu iplerin arasından geçen insan isteminin mekiği, onları zorluyordu her titreyişte. ve sonunda rastlantı, alınyazısının ve istemin sınırları içinde, örgüye son biçimini veriyordu."
melville in dehası sabahattin eyuboğlu ve mina urgan çevirisiyle birleştiğinde rastlantı alın yazısı ve insan isteminin ne olabileceği böyle eşsiz bir edebiyat zevkine dönüşüyor.
melville ısrarlar moby dick te alegorik hiçbir yan olmadığını söylese de okurken hissedilen tek şey budur. moby dick hem bir öç alma tragedyası, hem bir deniz destanı, hem bir alegori anıtıdır.
andre gide, thomas mann gibi büyük romancıların dediği gibi dünya edebiyatının en büyük on romanından biridir.
- harika bir riffi hayvanlıkla bok eden led zeppelin'in şarkısı. hayvansınız olm!
- ilkokuldayken ülke bayraklarını ezberliyorduk. fransa'nınkini hep karıştırıyodum.
o sıralar moby dick'in hikayesini okurken beynimde şimşekler çaktı. m(avi) o b(eyaz) y dick(kırmızı). bir de okunuşu mobi dik (yani dikine). şak diye ezberlemiştim. hollanda da yatayı zaten. ohhhh değme keyfime. iki ülke cepte.
o kadar mutlu oldum ki anlatamam. resmen kendimi newton gibi hissettim. moby dick de elmamdı. çocukların önünden bir engeli kaldırmıştım. ama kimse benim kadar önemsemedi bu durumu. biraz üzüldüm ama hala fransa bayrağı gördüğümde suratımda minik bir tebessüm oluşur.
ben buldum olm. herkese anlatın bunu füçır diye biri bulmuş diye. olur mu? onlar da kolayca ezberlesinler.
edit: noktalama
- mersin'de bulunan tanınmış bir sosyetik restoran-bar-gece klubü.
- hastalık derecesinde bir takıntının, ne pahasına olursa olsun alınmaya çalışılan yıkıcı bir intikamın muhteşem eseri. zamanında orijinal anlatım dili ağır olduğu için eleştirilse de bugün en iyi romanlar arasındaki yerini almıştır. yazar, kitapta kendi gemicilik deneyimlerinden yararlanmıştır. eser, ismini herman melville'in 1800'li yılların başında hakkında rivayetler duyduğu mocha dick adlı moby dick'e benzer bir balinadan almıştır. mocha balinanın ilk görüldüğü yerin, dick ise onu takip eden balina avcısının adıdır. moby dick gibi mocha dick de birçok balina avcısını ve balıkçıyı öldürmüştür. ayrıca 1820 yılında batan essex balina gemisinin hikayesinden de etkilenen yazar, buna dayanarak kitapta olayların büyük çoğunluğunun geçtiği pequod gemisini oluşturmuştur.
- bonzo' nun twin kullanmadan -ki hiç tasvip etmez bu tür arayışları-, sanki twin varmış izlenimi yaratan, kulaklarımıza servis edilen şovudur.
- öyle sesler vardır ki bu şarkı da , öyle çok gitarın teline davulun en güzel yerlerine vurulur ki insan bir yerden sonra kendinden geçer ah ah hiç bitmesin bu şarkı der. tam da o sırada maalesef şarkı biter. led zeppelin' in sevme nedenlerinden...
http://fizy.com/...
- bonzo'nun sanatının doruk noktasıdır. olm 60-70 kuşağı ne şanslısınız amk ya.
- ahmet ümit'in sokağın zulası adlı kitabında yer alan bir şiiri. farklı bir tarzda, görsel öğeleri yüksek, eleştirel bir şiir.
son balina da öldü.
son balina da öldü,
denizde yağmur lekesi.
denizde yağmur lekesi,
balıkçının küfüründe güneş,
dipte definesiz bir gemi.
dipte definesiz bir gemi,
demir sandıkta kemikler,
çürüyen tenlerin özlemi
gümüş çerçevesiz sevgiler.
gümüş çerçevesiz sevgileri
siliyor güvertede hayaletler,
sırtlarında kamçıların ritmi
afrikalı bir çığlık koşturuyor
rüzgârın küflü soluğunda.
rüzgârın küflü soluğunda
portakal renkli metaller,
çocuklar takılmışlar peşlerine;
kızlar sek sek oynamıyor artık,
çöpe atıyor serüvenleri oğlanlar,
öfkeler rahata büyümekte.
öfkeler rahata büyümekte,
kural yıkmak büyük ceza,
ünvanıma şefkat göster,
okşa otomobilimin koltuklarını,
giysilerimi tak koluna, bilgisayarımla aldat beni,
yeni tanrımız teknoloji baba.
yeni tanrımız teknoloji baba;
neden dizginsiz bu serseri bulutlar,
karlı dağlara elektrik verelim mi,
bu yıl da suni olsun mu bahar?
parklara plastik çocuklar dikelim mi...
bağışla, maskesiz çıktım huzuruna,
ışığın kirpiklerimi yakıyor,
bağışla, ben umudu arıyorum hâlâ?
bağışla, ben umudu arıyorum hâlâ,
bak, gökyüzünün rengi bozuk,
kapımızda her gün yeni bir sayrılık,
sevgiler yeni ölümlere gebe,
hepimizin dilinde aynı yalan,
yüzlerimizi görmek bile yoruyor bizi,
kum saati boşalmak üzere.
çöktü diz üstü dünya
vaat edilen fırtına nerede?
vaat edilen fırtına nerede?
son balina da öldü,
denizde yağmur lekesi,
dipte definesiz bir gemi,
gümüş çerçevesiz sevgiler
rüzgârın küflü soluğunda,
öfkeler rahata yürümekte,
yeni tanrımız teknoloji baba
bağışla, ben umudu arıyorum hâlâ,
vaat edilen fırtına nerede?
çöktü diz üstü dünya
gel atlayalım denize,
ölmüş balinaların toplantısı var
dipteki definesiz gemide.
- led zeppelin'in sadece bir müzik grubu değil üyelerinin de insan olmadığını anlayabileceğiniz şarkılarından sadece biri.
- (bkz: herman melville)in 1850 civarında yazdığı roman.
yıllardır yanımda taşıyorum, bir türlü sıra gelmemişti. sonunda bir sabah elime aldım ve uzun yolculuğumda okumaya başladım.
efendim kitap yayınlandığı yıllarda kimsenin ilgisini çekmemiş. zaten eser ilk olarak ingiltere'de basılmış. kitabı türkçeye sebahattin eyoboğlu ve mina urgan çevirmiş. iyi de çevirmişler. mina hanım sıkı bir önsöz yazmış kitaba.
melville kitabın öyle uzun boylu alegoriler içermediğini yazmış, yazmış ama bu, yüz yıldır bu kitap hakkında acayip hermönetik okumalar yapılmasına engel olamamış.
merak eden açar bakar kitaba, ya da genel bir bilgi edinmek istiyorsanız ön sözü okursunuz ama daha iyisi ekşi'ye bakarsınız
orada amına kodumun kel entelleri kim bilir neler yazmıştır bu kitap üzerine.
ama onlardan önce bazı ileri zekalar neler söylemiş, ona bakalım:
bir eleştirmene göre moby dick doğanın yaban güçlerinin simgesidir.
bir diğerine göre kaderi simgeliyormuş.
biri de kafayı iyice bulup, hayır, moby dick tanrıyı simgeler, diye yazmış.
bir başkası, evrenin çözülmez gizi, deyip geçmiş.
solcu bir arkadaşa göreyse para ve ağır endüstriye dayanan sömürücü sınıftır.
bir aklı evvel de çağımızın aydınların neyden korkuyorsa moby dick odur, demiş
bu arda elbette her şeye maydanoz freud ve onun asi öğrencisi jung da psikanalizle beyaz balinayı elekten geçirmeyi ihmal etmemiş.
daha bir sürü yorum var, mina urgan hanımefendi de hızını alamamış ve kendisi de bişeyler eklemiş. bunları bırakalım.
burada aklıma bukowski geldi: rahmetli bütün bu gereksiz yorumları 'fazla zekaya' vermişti bir yerde, haklı lan.
yazarın kendisi ahap hakkında tanrısız bir tanrı diyor. nokta.
benim içinse moby dick in kanlısı kaptan ahap çatlağın biridir efendim.
romanda starbcuk adında bir kaptan var, ahap'ın yardımcısı.
bence en akıllı lafı o ediyor kaptan'a 'sen olayı kişiselleştirdin aga, o alt tarafı bir hayvan, sense onu kafaya takmışsın, intikam peşinde koşuyorsun, biz buraya intikam için değil ekmek parası için geliyoruz.'
evet. kitabın şu an yarısındayım ve şunu söyleyebilirim.
şekspir etkisi bariz, zaten adamımız şekspir okurken kaleme almış kitabı.
gerçekçi ve akıcı bir dili var, tuğla gibi kitap ama üç dört günde okursunuz.
modern okur için fena halde gereksiz onlarca sayfa var ama melville gerçek bir yazar ve ne yazarsa şenlikli bir dil ile yapıyor bunu.
bazen bir komediye dönüşüyor trajedi.
bazen bir tiyatro sahnesindeymiş gibi oluyorsunuz.
eğlenceli ve büyük bir kitap, her büyük kitap gibi sıkıcı ve çekilmez tarafları da var lakin ölmeden önce okunması gereken bir kitaptır söz konusu ettiğimiz.
melville acı çeken insanların aslında bir tür ahap olduğunu ve onların delirmiş olduğunu yazıyor, bunu okuyunca irkildim bir an.
- altı yüz sayfalık kitabın üç yüz sayfası bu gün için, yani 21. asırda yaşayan biri için gereksizdir. kitabı okuyup bitirdiğimde kesinlikle bu sonuca vardım.
balina üzerine ansiklopedik bilgi veren yüzlerce sayfa 1850'lerde çekici olabilir pekala ancak bugün için, hayır.
ama şunu anlamıyorum. bu kitap neden dolayı bu denli 'altmetin'( lafa baka lafa, hasiktir, diyorum) okumasına maruz kalmıştır acaba?
yani bokunu çıkarmak değil de nedir. illa entel zırvalar mı aramalıyız kitapta. iyi bir macera kitabı ama gereksiz uzunlukta. niye? kardeşim balina türlerini merak etmiyorun, balinalardan nasıl yağ çıktığı sikimde değil, vesaire bunun gibi yüzlerce gereksiz bilgi kimin umurunda.
yine de güzel. ben bu kitabı dünyada bir kaç on kişi dışında bütünüyle okuyan biri olduğuna pek inanmıyorum. her boku bilen ekşi sözlük bünyeleri bile orta malı lafları sıralayıp durmuşlar.
6 yüz sayfalık bir metin bu çağın okuru için neredeyse imkansız.
moby dick'in bilinçli bir şekilde gemiye saldırması ilginç geliyor bana.
ismail, romanın ortalarında gerçek bir kişilik olmaktan vazgeçiyor, artık sadece yazarın sesini duyuyoruz, ismail son cümlelerde ancak karşımıza çıkıyor. zaten pequot' ten kurtulan ve olayı bize anlatan yine o.
kaptan ahap bir yerde, ölümüne yakın bir yerde : 'şimdi anlıyorum ki benim tüm büyüklüğüm acımın büyüklüğündeymiş...' diyor.
kaptan, derin kompülsif bozukluğunun faturasını bütün bir mürettebatına ödetiyor.
ki mesela benim sevdiğim adam starbuck, ki dindar bir adamdır, hikayenin bittiğini anlayınca bir tür isa şeklinde tanrıya serzenişte bulunuyor: 'bu mu olacaktı bunca içten yakarışlarımın, bir ömür boyu tanrıya bağlı kalışımın sonu!'
'baba beni niye unuttun' mevzuu...
bak şimdi yine öyle oluyor, işte görüyorsunuz ben de başladım entel muhabbete, hassiktir...
demek ki bu kitapta böyle bir numara var lan...
tanım: herkesin adını duyduğu ama kimsenin okumadığı bir balina kitabıdır...
- "
...
niçin bir yanda ölülerin anlatılmaz bir mutluluk içinde yattıklarını ileri sürer, bir yandan da ölenler söz konusu olunca avunma nedir bilmeyiz? niçin tüm yaşayanlar, tüm ölülerin susmasını isterler? o kadar ki, bir mezarda bir tıkırtı olsa, korkudan bütün kentin aklı başından gider. bunlar boş değil, bir anlamı olsa gerek bunların
ama inanç, bir çakal gibi, mezarlar arasında beslenir ve bu ölüm karanlıklarından en canlı umutlarını toplar.
...
"
- okumakta olduğum kitap. don kişot tan sonra bir süre uzun kitap okumamaya karar vermiştim ama kendimi moby dick in kollarında buldum. kitaplıktan kitaplara bakarken bu kitap beni çağırdı. yapacak bir şey yoktu. aslında anlatımı anlaşılır ve akıcı hatta etkileyici ama gereksiz yere uzatılan bölümleri var. ama ilerledikçe daha sarsıcı olacağını düşünüyorum. kıssadan hisse okunmalı, okutulmalı.
- haddinden fazla abartılmış bir romandır. ününü o kadar sağlamlaşmıştır ki kimse eleştirmeye cesaret edemez. ahab esasoğlan gibi görünür ama zıpkıncı çok daha karizmatik ve orjinaldir.