Kedilerde diş ve diş eti hastalıkları oldukça yaygındır. Çalışmalar, dört yaşından büyük kedilerin %50 ila 90’ının bir tür diş hastalığından şikayetçi olduğunu bildiriyor.
Neyse ki bu hastalıkların çoğunlukla uygun önleyici diş bakımı ve izleme ile önlenebilir veya tedavi edilebilir olduğu belirtiliyor.
Kedilerde en yaygın üç diş hastalığı; diş eti iltihabı, diş eti çekilmesi ve diş rezorpsiyonudur ve her bir durumun şiddeti önemli ölçüde değişir.
Kedilerde diş hastalıkları ciddi ağrı ve rahatsızlık yaratabilir, bu da bir kedinin yaşam kalitesini etkiler. Birçok durumda, diş hastalığı bir kediyi yemek yemekten alıkoyarak çeşitli sağlık sorunlarına yol açar.
1) Kedilerde Diş Eti İltihabı (Gingivit) Hastalığı
Diş Eti İltihabı, diş etlerinin dişlerin etrafında iltihaplanması durumudur (kızarık, şişmiş ve ağrılı). Bu iltihaplanma genellikle dişlerde bakteri barındıran plak adı verilen bir film oluşumuyla başlar.
Sağlıklı ağız sağlığına sahip kedilerde, bu filmin içinde yaşayan bakterilerin faydalı olduğuna inanılır ve bu bakteriyi barındıran plak, dişin tabanının diş etiyle buluştuğu çizginin üzerine birikir (gingiva).
Eğer düzenli olarak temizlenmezse, plak dişin tabanına ulaşan diş etiyle buluştuğu noktaya doğru derinleşir. Sonunda, plak bu noktanın altına, bir kedinin bağışıklık sistemi bu bakterilere karşı tepki gösterebilir ve bu da bizim gingivit yani Diş Eti İltihabı olarak adlandırdığımız iltihaplanmaya neden olur.
Bazı araştırmacılar, diş eti iltihabının başlangıcının plaktaki bakteri popülasyonunda normal, sağlıklı türlerden hastalık yapıcı türlere bir değişimden kaynaklanmış olabileceğine inanıyor. Diş sıkışması ve yetersiz ağız sağlığı bakımı, plak birikimine neden olur.
Plak, tükürük ve diş etinden mineralleri emerek sertleştiğinde, bu duruma tartar veya diş taşı denir. Tartar, hastalık yapıcı bakterilerin bağlanabileceği pürüzlü bir yüzey sağlar. İnflamasyona neden olan şey tartarın kendisi değil, tartara bağlanan bakterilerdir.
Diş etlerinin altında ve üzerinde biriken hastalık yapıcı bakteriler, diş etleri ile dişler arasında bir bariyer oluşturan hücrelere hasar veren maddeler üretir. Bu, bakterilere dişlerin altındaki bağ dokusuna erişim sağlar ve kedinin bağışıklık sistemi muhtemelen diş etlerini iltihaplı ve ağrılı hale getirerek bu bakterilere tepki gösterebilir.
Kedinin bağışıklık sistemi, bu hastalık yapıcı bakterilere karşı güçlü bir tepki verirse, gingivit geliştirecektir, ancak aynı zamanda kedinin bağışıklık sistemi bakterilere herhangi olumsuz etki olmaksızın tolere edebilir.
Diş eti iltihabı aynı zamanda bir dizi enfeksiyöz veya sistemik hastalık, lösemi virüsü, bağışıklık yetmezlik virüsü, calicivirus, şiddetli böbrek hastalığı, diabetes mellitus ve otoimmün hastalıklarını da ortaya çıkabilir. Bu sistemik hastalıkların bir nedeni olarak ortaya çıktığında, gingivit, ağızın pembe mukus tabakasının diğer bölgelerinde iltihap veya yaralarla birlikte olabilir, bu duruma stomatit denir.
Diş Eti İltihabının Klinik Belirtileri
Diş eti iltihabı, diş ve diş etlerinin buluştuğu yerde (gingival marjin) dişler ve diş etleri arasında şişme, kızarıklık, rahatsızlık ve şiddetli vakalarda kanama ile karakterizedir.
Diş eti iltihabının şiddetine bağlı olarak, kediler yemek yeme konusunda tereddüt gösterebilir, yemek yerken normalden farklı başlarını çevirir, yemeyi bırakır, salya akıtır veya kötü nefes (halitoz) gelişir. Bazı durumlarda, diş eti iltihabı olan kediler yumuşak yiyecekleri tercih eder.
Diş Eti İltihabını Önleme ve Tedavi
Kedilerde gingiviti önlemenin en iyi yolu, diş fırçalamayla plak birikimini düzenli olarak temizlemektir. Sadece kedi için özel olarak tasarlanmış diş jelini veya diş macununu kullanmak önemlidir, çünkü insan ürünleri kedilere toksik olabilir.
Bazı kediler, düzenli diş fırçalamaya izin vermeden önce kademeli bir tanıtım gerektirebilir, ancak çoğu kedi bu önleyici tedaviyi kabul etmeyi çok zor kabul eder. Eğer bir kedinin şiddetli gingiviti varsa, diş fırçalamak oldukça acı verici olabilir, bu nedenle gingiviti olan bir kedinin dişlerini fırçalamadan önce bir veterinere danışmak önemlidir.
Neyse ki, zaten gelişmiş gingiviti olan kediler için durum genellikle tersine çevrilebilir. Önerilen tedavi, kedinizin durumunun ne kadar ciddi olduğuna ve temel nedenine bağlı olarak değişecektir ve kedinizin dişlerini evde temizleme, ona antibiyotik verme (hap veya oral durulama olarak alınan), dişlerden iltihap oluşturan plakın ölçeklenmesi (genellikle anestezi gerektirir), immünsüpresan ilaçların kullanımı ve aşırı durumlarda, iltihap kaynağı olarak hizmet edebilecek dişlerin çıkarılması içerebilir. Sadece antibiyotiklerle gingiviti tedavi etmenin etkili olmadığına dair çok az veya hiç kanıt yoktur.
Sistemik veya enfeksiyöz temel hastalıklardan kaynaklanan kedi gingivit durumlarında, gingiviti yönetmek için öncelikle temel hastalığı ele almak önemlidir.
2) Kedilerde Diş Eti Çekilmesi (Periodontit) Hastalığı
Eğer diş eti iltihabı kontrol altına alınmazsa, diş eti çekilmesi ilerleyebilir; bu durum geri döndürülemez bir durumdur. Diş eti çekilmesinde, dişi diş etine ve kemik altındaki diş etine bağlayan dokular, hastalık yapıcı bakterilerin ürettiği zararlı maddeler ve kedinin kendi bağışıklık sistemi tarafından neden olan iltihap sonucunda zayıflar.
Dişi, dişin hem yumuşak hem de kemik yapılarına bağlayan dokuların yok olması, gevşek dişlere ve diş kaybına yol açabilir. Diş eti çekilmesi neredeyse her zaman tedavi edilmemiş diş eti iltihabının bir sonucudur, bu nedenle bu tetikleyici süreci kontrol altına almak kritiktir.
Diş Eti Çekilmesinin Klinik Belirtileri
Çoğu zaman, iltihabın diş eti çekilmesine ilerlemesi nedeniyle, bu hastalığa yakalanan çoğu kedi iltihap belirtileri gösterecektir. (dişlerin tabanında diş etinde kızarıklık, şişme, kanama) Yemek yeme konusunda tereddüt veya isteksizlik, salya akıtma, çiğneme sırasında başlarını yan çevirme ve halitozis geliştirme gibi belirtiler de gösterirler.
Bu belirtilere ek olarak, diş eti çekilmesi, diş kök yüzeylerinin ortaya çıkması ve dişlerin hareketliliği de görülebilir. Aşırı durumlarda, bir kedi bir veya daha fazla dişini kaybedebilir.
Diş eti iltihabı olan kedilerin tam bir değerlendirmesi, diş etlerini sonda ile kontrol etmeyi ve kedinin baş ve çenesinin röntgen filmlerini çekmeyi içerir, ki bu da anestezi gerektirir.
Diş Eti Çekilmesinin Tedavisi
Kedi periodontitini tedavi etmek için veterineriniz dişleri öldürmeye ve mümkünse dişleri korumaya çalışarak plak ve mineral birikimini temizlemeyi önerecektir. Aşırı durumlarda, birçok dişin çekilmesi gerekebilir.
3) Kedilerde Diş Kemiği Erimesi (Rezorpsiyon)
Diş kemiği erimesi, diş yapısının içeriden başlayarak kırılma sürecidir ve genellikle dişin diğer bölgelerine ilerler. Diş kemiği erimesi, kedilerde diş kaybının en yaygın nedenidir ve kedilerin %30 ila 70’inde bu yıkıcı sürecin belirtisi görülür. Diş kemiği erimesinin nedeni bilinmemektedir.
Kedilerde Diş Kemiği Erimesinin Klinik Belirtileri
Kedilerde diş kemiği erimesini genellikle dişin diş etiyle buluştuğu çizgide pembe bir bozukluk olarak anlaşılır. Bu tür bir bozukluğun ortaya çıkmasına kadar diş genellikle önemli ölçüde hasar görmüş olabilir. Bu tür lezyonlar, diş köküne sınırlıysa ve açıkça rahatsızlık belirtileri görülmüyorsa dikkatlice izlenmesi gerekebilir.
Ağrılı olduğu anlaşılan durumlar için veterineriniz kedinizin ağrısını yönetmeye, durumu ilerlemesini engellemeye ve dişin veya dişlerin işlevini mümkün olduğunca geri yüklemeye çalışacaktır. Veterineriniz, lezyonların diş kökü ile sınırlı olduğu ve açıkça rahatsızlık belirtileri görülmeyen durumlar için dikkatli izlemeyi önerebilir.
Kedilerde Diş Kemiği Erimesinin Tedavisi
Ağrı veya rahatsızlık belirtileri gösteren ve lezyonların diş taç kısmına kadar uzandığı durumlarda, en iyi seçenek dişi çıkarmaktır. Eğer önemli bir hasar varsa, tüm dişi çıkarmak zor olabilir. Bu durumlarda, veterineriniz dişin taç kısmını (diş eti çizgisinin üzerinde görünen kısım) ampute etmeyi düşünebilir. Tedavinin türüne bakılmaksızın, dikkatli bir takip ve izleme önemlidir.
Dental sağlık, kedinizin genel sağlığını etkileyebilir, bu nedenle düzenli veteriner kontrolleri ve evde ağız bakımı önemlidir. Unutmayın ki her kedi farklıdır, bu nedenle en iyi tedavi ve önleme yöntemleri için veterinerinizle iletişimde kalmanız önemlidir.
Kedi Diş Hastalıklarıyla ilgili Sıkça Sorulan Sorular
Kedilerde diş hastalıkları neden olur?
Kedi diş hastalıkları genellikle kötü ağız hijyeninden kaynaklanır.
Kedimin dişlerini nasıl temizleyebilirim?
Kedinizin dişlerini düzenli olarak fırçalamak en etkili yöntemdir. Veterinerinizden yardım alabilirsiniz.
Kedimin diş ağrısı var mı?
Diş ağrısı belirtileri arasında kötü ağız kokusu, ağrılı çiğneme ve diş eti kanaması bulunabilir.
Kedilerde diş taşı nasıl temizlenir?
Diş taşı için veteriner muayenesi ve profesyonel temizlik gereklidir.
Kedim diş doktoruna ne sıklıkta gitmeli?
Kediniz düzenli veteriner kontrollerine gitmelidir. Veterinerin önerdiği sıklıkta diş muayenesi yapılmalıdır.
Kedi diş sağlığını korumak için en iyi yiyecek nedir?
Kedi mamasının içeriği, diş sağlığını etkiler. Veterinerinizin önerdiği beslenme planını takip edin.
Kedilerde diş çekimi gerekiyor mu?
Diş çekimi, ciddi diş problemleri durumunda gerekebilir. Veterinerinizin önerisi üzerine yapılmalıdır.
Kedimin diş fırçalamayı sevmemesi normal mi?
Başlangıçta kediniz diş fırçalamaya alışmakta zorlanabilir. Yavaşça alıştırma yapabilirsiniz.
Kediler için diş oyuncakları ne kadar etkilidir?
Diş oyuncakları, kedilerin dişlerini temizlemeye yardımcı olabilir, ancak tek başına yeterli değildir.
Kedimin diş etleri neden kanar?
Diş eti kanamasının nedenleri arasında diş eti iltihabı, diş taşı veya diş eti yaralanmaları bulunabilir. Veteriner muayenesi önemlidir.