ı. YAY!N ~URULU KiTAPU~ JUFRO'NUN ViYANA'DA TOPLANAN XIII. KONGRESiNE AİT RAPOR Yazan Burhan SOYKAN Ormancılık Araştırma Matematik Enstitüsü Müdürü -İstatistik Şubesi Teknik Raporlar: 8 ORMANCILIK ARAŞTIRMA Muhtelif ENS'riTüSü YAYINLARI Yayınlar Serisi No. 24 ÖN SÖZ Beynelmilel Ormancılık Araştırma Enstitüleri Birliği (JUFRO) 1890 yılında Viyana' da (Böhmerle) kurulmuş ve 1892 yılında Eberswalde faa- liyete geçmiştir. Birlik şimdiye kadar 1893 yılında Mariabrunn, 1897 yılın da Danckelmann, 1900 yılında Zürich, 1903 yılında Mariabrunn, 1906 yı lında Stuttgart, 1910 yılında Brüssel, 1929 yılında Stockholm, 1932 yılında Nancy, 1036 yılında Ungarn, 1948 yılında Zürich, 1953 yılında Roma, 1956 yılında Oxford ve nihayet 1961 yılmda Wiyana'da olmak üzere 13 umumi kongre tertiplemiştir. Birliğin kuruluş gayesini : Bütün memleketlerin araştırınayla iştigal eden elemanları arasında yakın bir işbirliği temin etmek, bütün ormancılık k·onularında fikir ve malfımat teatisini sağlamak, çalışmalarda metot ve gaye birliğini sağlamak, şimdiye kadar yapılmış denemelerin kritiklerini yapmak ve yeni, beynelınHel araştırmalar vaz'etmek, müşterek ilmi haberler neşretmek şeklinde özetleyebiliriz. Birlik Başkanı, Birlik daimi delegelerinin her sene tekrarlanan toplaneder. Birliğin asıl organizasyonunu, her üç ila beş senede toplanan, Beynelmilel Komite teşkil eder. Birliğe üye olan her müessese korniteye bir temsilci ile iştirak edebilir. tılarına başkanlık Birlik ilmi faaliyetini, başlarında birer Seksiyon Şefi bulunan onbir adet Seksiyon vasıtasiyle yürütür. Birliğe üye müesseselerin her araştırıcı elemanı bir veya birkaç Seksiyon toplantısına iştirak edebilir. Beynelmilel Ormancılık Araştırma Enstitülerinin Viyana'da toplanan XIII üncü Umumi Kongresine Türkiye Ormancılık Araştırma Enstitüsünü temsilen iştirak olunmuştur. Kongre 10 Eylül 1961 tarihinde başlayarak 29 Eylül 1961 tarihine kadar devam etmiştiı'. 10 - 17 Eylül 1961 tarihleri arasında Seksiyonların oturumları olmuş ve çalışma mevzuuma yakınlığı itibariyle ancak 25. (Hasılat) ve 23, (Sil· vikültür) seksiyonlarının toplantılarına iştirak imkanını bulmuştuın. Raporda, bu iki Seksiyon toplantılarında görüşülen konuların ana hattariyle kısaca izahına çalışılmıştır. 18-29 Eylül 1961 tarihleri arasında ise kongre- m ye iştirak eden delegeler, Avusturya dahilinde Ormancılık Araştırma Enstitüsünce tertiplenen exkürsion'lara iştirak etmişlerdir. üç ayrı gurup halinde tertiplenen exkürsion'lardan silvikültür gurubunun programma işti rak olunmuş ve görülen mevzular B parağrafmda kısaca izah edilmiştir. Elde olmayan sebeplerle yayınlanmasında gecikilen raporun meslekdaşlarıma faideli olmasını dilerim. Al'\TKARA, Ekim 1966 Burhan SOYKAN İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ A. III SEKSİYON TOPLANTILARI 1 25. SEKSİYON GÖRÜŞMELERİ 1 1. Konu : 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. istihsal kapasitelerinin artırılmasına, ormancılık işletmesi ve organizasyonunun tesirleri Konu : Orman Ölçme Bilgisi için teklifler Konu : Sabit deneme sahalan vasıtuiyle orman taksasyonunda sahaların tesbiti şekli Konu : Huılat gücünün tesbitinde iklim indexlerinin kullanılması Konu: Orman taksasyonunda hava foto~raflarınin kullanılınasi Konu: Karışık yaşlı Tropik ormanlarında artıının tahmini esaslan Konu: Thailand'da, tropik yağmur ormanlarında artım araştırmaları Konu: Araştırmalarda istatistik metodlarının kullanılması hakkında rapor Konu: Denemelerin planlanması ve araziye tatbiki hakkında U.S.A. Orman Servisinin yayınladığı «El Kitabı» nın tanıtımı Konu: Meşcere hacmi ve artımının hesaplanmasında kullanılan yazıOrmanların m~~u pılacak hatanın hesabı Orman İşletmeciliğinin orman huılat gücüne biyolojik etkisi Türkiye ormanlarının normal durumları hakkında araştırmalar Orman işletmesinin envanter kontrolü Yugoslavya'da göknar + ladin + kaym karışığı ormanlar için hasılat tablosu tanzimi 18. Konu : Ağaç hacminin hesabında y~ni bir metod 23. ı. Konu : Konu : Konu : Konu: SEKSİYON GÖRÜŞMELER! Konu : 2. Konu : 3. Konu : Mill. de 2 2 2 3 3 4 5 6 7 7 8 8 9 9 10 Silvil{Ültürel tabirlerin beynelmilel izahı Muhtelif melez türlerinde kök teşekkülü - artımı ve rekabeti P. Brutia Ten ve Cupressur sempervirens L. Var. horizontalis kök teşkili - artımı ve rekabeti 4. Konu : Muhtelif ibreli ağaç fidanlarmda, muhtelif nin kök morfolojisine tesirleri 1 5 11. Konu : Pressler burgusu ile artım kalemlerinin alınmasında bazı özel problemler 12. Konu : Hacim artımının artım kalemleri yardımiyle hesaplanmuında yapılan hatalar 13. Konu : Hacim artımının artım kalemleri yardımiyle bulunması ve ya14. 15. 16. 17. ı· 1 ışık 10 10 10 münasebetlerill 5. Konu : Muhtelif ağ'aç nevilerinde vejetasyon devresinde boy artımı üzerinde denemeler 6. Konu : Finlandiya'da direnaja tabi tutulan bataklık meşcerelerinde kök yapılarının tetl{iki 7. Konu : Almanya'da 10 sene içerisinde kimyevi maddelerle ki örtüsü mücadelesi 8. Konu : Trepik memleketlerde bazı zararlı 10. Konu : 12 özel problemlerle ilgili silvikültürel 13 bakımı araştırmalarının Aynı yaşlı 12 bit- araştırma esasları 9. Konu : Orman 12 homojen organizasyonu meşcerelerde kalite araştırmaları 14 15 ll. Konu : !nce materyalin kıymetiendirilmesi güçlüğünden zuhur eden sHvikültürel problemler 16 B. EXKURSİONLAR ı. Konu: Burgerland'da 17 ağaçlandıı·ma faaliyetleri 17 2. K.onu: Burgerland'da biyolojik drenaj 19 3. Konu: Tuz topraklan ve 19 21 4. KOllll: Viyana devlet ıslah çalışmalan ormanı 5. Konu: Avusturya köylü ormanları 6. Konu: Köylü ormanlarmda araştırma çalı~malan 7. Konu: Sel derelerinin ıslahı ve çığlara karşı tahkimat 8. Konu: Gallina deresinin ıslahı 9. Konu: İklim evi 10. Konu: Avusturya oı·man envanteri 1961- 1970 VI 22 23 24 25 26 27 ı. Konu : cılık İşletmesi A. Seksiyon toplantıları 25. Seksiyon görüşmeleri Ormanların istihsal kapasitelerinin ve Organizasyonunun tesirleri. artırılınasına Orman- Tebliği taktim eden: P. W. Wasilief özeti Şimdiye kadar orman taksasyonları ile elde olunan servet ve artım kıymetlerine ait rakkamların bilinmesi, ormanların istihsal kapasitelerinin sistematik olarak artırılınasına kafi gelmemekte.; dir. Yeni bir ölçme ve planlama sistemiyle ormanların potansiyel ve effek"' tif enerjilerinin bulunması icap etmektedir. Teklif edilen sisteme göre istih.; sal kapasitesinin iki ayrı cephesi mevcuttur. ilk cephesi basit silvikültürel tedbirlerle azami servet ve artım değerinin hektara isabet eden kıymetleri nin bilinmesi ve ikinci şekli ise yetişme muhiti şartlarının ve orman kuruluşunun optimal bir hale getirilmesiyle gerçekleştirilir. Tebliğin Tebliğ sahibi yaptığı çalışmalara dair rakkam malumatları Kongreye arzederek Sovyet Rusya ormanlarmda effektif enerjinin yükseltildiğine dair malumatvermiş ve yükselme sebeplerini izah etmiştir. 2. Konu: Orman ölçme Bilgisi için teklifler. Tebliği takdim eden: W. Bitterlich özeti W. Bitterlich tebliğinde ormanların dünya iktisadındaki yerini belirttikten sonra orman mefhumunun kavranabilmesi için aşağıdaki hususlarm araştırılınasını teklif etmiştir. Tebliğin ı - Bütün orman fonksiyonunun sistematik olarak tanzimi usulü, 2 - kavramlması ve Orman kıymetlerinin tesbitinde beynelmilel bir ölçü sisteminin ve kabulü, araştırılması 3 mesi. Muhtelif ölçme ve kıymetlendirme usullerinin 3. Konu : Sabit deneme sahalarm tesbiti şekli. sahaları vasıtasiyle aranıp tecrübe edil- orman taksasyonunda Tebliği taktim eden : H. Wutt Tebliğin özeti Sistematik deneme sahaları vasıtasiyle yapılan 2 taksasyonlarda deneme sahalarının metre veya taksimatlı çubuklada değil de ontik aletlerle ölçülmelerinin daha süratli ve sıhhatli olacağı söylenınek te v~ bu hususta yapılan bir çalışma neticesi tebliğde dercedilmektedir. 4. Konu : Hasılat gücünün tesbitinde iklim Indexlerinin kullanılması. Tebliği taktim eden: Mezkiır mevzuu 1956 yılında yapılan XII. Kongrede bir çalışma grubuna vazife olarak verilmiştir. Grup başkanı Prof. J. Week' dir. Tebliğin özeti : Çalışma grubu 195ô yılı kongresinde S. S. Paterson ileri sürülen teklifi esas alarak mevzu üzerinde çalışmıştır. Paterson meşcere hasılat gücünün tesbiti için ileri sürdüğü iklim Indexinde, meşcerelerin ihtiva ettikleri besi maddeleri miktarını fiziki esaslara göre hesaplamaktadır. Muhtelif İklim zonlarına isabet eden toprakların ihtiva ettikleri besi maqdeleri bir Indexle gösterilmek istenmiştir. tarafından Çalışma ğıdaki grubu ise konu üzerindeki 4 senelik mesaisini müteakip kararlara varmıştır. aşa 1 - Paterson'un teklif ettiği gibi tek bir Indexle bütün yetişme muhitlerinin hasılat güçlerinin tesbiti imkansızdır. Fakat böyle bir Index hasılat gücünün tayininde yardımcı bir unsur olabilir, 2 - Paterson'un Indexi Ormancılık işletmesi 3 - Müşterek bir iklim Indexinin özelliklerinden dolayı mümkün değildir, 4 - lif ettiği Sınırlandırılmış yetişme gibi Iklim Indexlerinin Tebliği yapılması çeşitli yetişme muhiti muhitleri için ayrı ayrı Paterson'un tekfaideli olur. ınevzuu Orman taksasyonunda hava taktim eden : değildir, yapılması Kongrede çalışma grubunun, ayni lemesi uygtın görülmüştür. 5. Konu: için pratik Tebliğ bu üzerinde bir devre daha iş fotoğraflarının kullanılması. mevzuda teşkil olunan Çalışma Grubu tarafın_dan verilmiştir. Tebliğin hava fotoğraflarının ormancılık çalışmala· hangi mevzularda kullanılabileceği ve sağ layacağı faydalar zikredilmektedir. Kongre Fotoğrametrinin ve Hava Fotoğraflarının bütün Araştırma Enstitülerince kullanılmasının teminini ve muhtelif orman tiplerinde alınacak neticelerin gelecek kongreye kadar Kongre Divanma bildirilmesini temenni etmiştir. rmda ve özeti : 6. Konu. : ları. Tebliğde, araştırma konularında Karışık yaşlı tropik ormanlarında artıının tahmini esas- 3 Tebliği taktim eden : H. C. Dewkins Tebliğin özeti Tropik ormanların karışık artıının tahmini için aşağıdaki hususlar esastır. yaşlı meşcerelerinde 1 - Küçük sahalarda, Intensif işletilebilen ormanlar için bu mevzuu hiç bir güçlük arzetmeı;nektedir. Bu kısımlarda mevcut ve maltım usullerle artım hesaplanabilir, 2 - Henüz işletmeye açılmamış, extansif bir tarzda işletilen ve intensif bir işletmeciliğin kurulması zaruri görülen ormanlarda matematik - istatistik esaslara göre seçilen, temsili sahalarda mümessil deneme ağaçları alınarak bunlarda yapılacak ölçmelerle ar~ım bulunur, 3 - Henüz işletmeye açılamayan ve açılması mümkün görülmeyen ormanlarda hiç bir tahminde bulunulamaz. Bu gibi meşcerelerde kıyınet arzeden ağaç nevilerinin artımıarı ayni ağaçlarda yapılacak özel ölçmelerle bulunabilir. 7. Konu: Thailand'da, tropik yağmur ormanlarında artım araştır maları. Tebliği taktim eden: F. Loetsch- E. Haller Tebliğin özeti Thailand için Yang adıyla anılan D i p t e r o c a r p a c e e 'lı ağacı büyük iktisadi ehemmiyet taşımaktadır. Bu ağacın bazı nevilerinden özel bir yağ elde olunmakta ve gayet düzgün gövde yapan ağacın odunu da bir çok kullanış yeri bulmaktadır. Mezktır ağaçtan müteşekkil meşcerelerde, 1.30 m çapları şeritle milimetreye kadar ölçülerek muhtelif aralıklarla yapılan ölçmeler Matematik - İstatistik mekıdlarına göre kıymetlendirilmiştir. Neticede : 1 - Bakir ormanların Yang ağacında çevre reye kadar çap büyüdükçe çoğalmaktadır, 2 - Yapılan kültürler genç termektedir, yaşlardan artımı muayyen bir dev- itibaren optimal bir 3 - Yang ağacında göğüs yüksekliği çevre artımı 10 cm larda 0,3 cm ve 125 cm çaplı ağaçlarda 0,8 cm kadardır, 4 - Sun'i müdahalelerle Yang nazaran iki misline çıkarılabilir. Bu ağaç nevinin kıymetli ağacının artımı bakir artım gös- çaplı ağaç ormanıardakine bir ağaç olduğu ve üzerinde daha derin Kongrede kararlaştırılmıştır. araş tırmaların yapılması ica::ıettiği 8. Konu: rapor. kında Araştırmalarda istatistik metodlarının kullanılması hak- 4 Tebliği taktim eden : Çalışma Grubu Raporudur. Tebliğin özeti . . - Çalışma Grubu teşkilata mensup Araş_tırma Enstitülerinin çalışmalarını, günden güne ilerleyen _Matematik- İstatistik metodlarına göre yürütmelerinin zaruretini belirttikten sonra şu tekliflerde bulunmuştur : Ormancılık Araştırma 1 - ticelerin kıymetlendirilmesinde mana müracaat etmelidirler, Enstitüleri çalışmalarının vaz'ında ve nebir Matematik - 1statistikçi ele- mütehassıs 2 - Mütehassıs eleman ile işbirliği yaparak kat'i neticeye ulaşabilmek için her Araştırıcının denemelerin planlanması ve kıymetiendirilmesi için lüzumlu Matematik- İstatistik esaslarının temel özelliklerini bilmesi icap eder. Bu hususun temini için Çalışma Grubu. a) Araştırıcıların, Matematik -İstatistik bakımından bilmeleri icabeden hususiara ait detayları gelecek Kongreye kadar hazırlıyacaktır, b) nelınilel minine FAO teşkilatının 1955 de Hindistan'da tatbik ettiği veçhile, beyseminerlerle istatistik metodlarını araştırıcılara duyurmayı te- çalışılacaktır, 3 - Ormancılık İktisadi ve Amenajman metodlarında kullanılacak Matematik- İstatistik esaslar, çalışma grubu tarafından daha geniş manada ilgililere duyurulmak için, ilgili müesseselerinde yardımlarıyla çeşitli mevzular işlenerek mecmua ve broşürler halinde efkarı umumiyeye duyurulacaktır, 4 - Çalışma Grubu özel problemler sualleri cevaplandırmaya hazırdır, hakkında 5 - Delikli Kart Sistemi ve Makinaları, melerinde mutlaka kullanılmalıdır, kendisine tevdi edilen çalışmalarm kıymetlendiril 6 - Araştırma Enstitüleri her türlü çalışmalarını mutlak olarak Matematik- İstatistik metodla.rına göre vaz etmeli ve yürütmelidir. 9. Konu: Denemeierin planlanması ve araziye tatbild S. A. Orman Servisinin yayınladığı «El kitabı» tanıtımı. Tebliği taktim eden : hakkında U. J. G. Osbome Tebliğin özeti Tebliğde Araştırıcının arzu ettiği gayeye ulaşahilmesi için denemelerinin vaz'ı esaslarını ve kıymetlendirme yollarını bilmesi icabettiği belirtildikten sonra taktim olunan el kitabının 18 ana problem grubunu ihtiva ettiği, 1960 Eylül ayında basılan eserin 500 kadar araştırma müessesesine gönderildiği bildirilmektedir. lan 10. Konu: Meşcere kompas. hacmı ve artımının hesaplanmasında kullanı yazıcı Tebliği taktim eden : R. Badan, W. H. Hinson, D. Stewart. özeti Taktim edilen kompas orman taksasyonu esnasında arzu edilen detay malumatları direkt olarak kağıt üzerine kaydetmektedir. Aletin hususiyeti servet ve hacım ile ilgili detayları otomatik olarak tesbit etmesidir. Aletin daha da inkişaf ettirilmesine çalışılacaktır. Tebliğin bazı ll. Konu : Pressler burgusu ile özel problemler. Tebliği taktim kalemlerinin alınmasında W. Schöpfer burgusu veya artım çekiciyle tek ağaç ve meşcerelerin artımıarı hesaplanmaktadır. Son senelerde burgu veya çekiç ile ağaçta açılan yaralar vasıtasiyle, yaralanan ağaçların bazı zararıara maruz kaldıkları ve kıymetlerinden kaybettikleri müşahade edilmiştir. Bu zararlar: Tebliğin eden : artım özeti Artım 1 - Açılan delikler vasıtasiyle Polyporaceem familyasından Basidiomysceten'ler içeri girmekte ve ağacı tahribetmektedir. 2 - Açılan yarayı kapatabilmek için ağaç yara civarında anormal bir faaliyet sarfetmekte ve dolayısiyle buralarda gözle görülebilecek şişlik ler teşekkül etmektedir. Bu hal ayni ağaçta ikinCi bir defa artıının tayinine mani olmaktadır. Ladin, Göknar, Kayın, Meşe ve Gürgende yapılan araştırmalar göstermiştirki: Ladinde artım kalemi tatbik olunan ağaçların'% 83-88 inde kırmızı çürüklük teşekkül etmiştir. Göknarlarda da ayni yolla arız olan mantar zararları tesbit olunmuştur. İki taraflı delinen 17 Kayın üzerinde çalışıl mış ve açılan 34 yarayada beyaz çürüklük mantarının yerleştiği görülmüştür. Mantar şakuli olarak daha hızlı nüfuz etmiştir. Bir yetişme muhitinde 4,5 senede mantarın 1,30 m ileriediği görülmüştür. Mantar ufki olarak 6 cm nüfuz edebilmiştir. Meşedede açılan delikiere mantarlar yerleşmiş ve ancak l l cm ilerleyebilmiştir. Netice olarak: a) Artım kalemleri ile gövdesine nüfuz etmektedir, açılan deliklerden muhtelif mantarlar odun b) Periodik olarak çap ölçülen burgusu alınmamalıdır, c) Delinen ağaçları devamlı uzun zaman için deneme · diğer bir sahalarında artım artırri ölçmesinde kullanmamalıdır, d) Açılan tıkanmalıdır. delikler tazyikli Presler vç.sıtasiyle koruyucu bir macunla 6 12. Konu : Hacim masmda yapılan hatalar. artımının artım kalemleri yardımiyle hesaplan- Tebliği taktim eden : A. Kurth, P. Schmid Tebliğin özeti Tebliğde artım burgusu ile ağaçların yaralanmasından mütevellit zararıara kısaca temas edildikten sonra artım kalemleri vasıtasiyle hacim artımının hesaplanmasında yapılacak hatalar şöylece hülasa edilmektedir. 1 - Tek 11 - ağaçta yapılan Çap ölçü hataları, artımmın hesaplanmasında yapılan hatalar, 111 - Artım kaleminin alınması ve saklanması hallerinde burgu tazyild ve diğer sebeplerl2 kalemlerin bozulması, 112 - Senelik halka genişliğinin ölçülmesinde yapılacak hata miktarı, 12 - Hacim faktörlerinin tesbitinde kabuk). 2 - Tek ağaçta artımının hesaplanması yapılacak hacim hata miktarı için lüzumlu, diğer ölçü (Çap, boy, Rekil emsali, atımı hesaplanmasında yapılan hatalar, 21 - ölçme hatalarından meydana gelen ve muhtelif kıymet lendirmelere sirayet eden hatalar (Çap artımı, boy artımı, çap, boy, şekil eınsali, kabuk), 22 - Tek ağaçta hacim artımı kıymetinin tesadüfi kaymaları ki bu hata kıymetlendirmede kullanılan hacım cetvellerinden meydana gelir, 231 - Hacım tarifleri veya hacım tablolarının tanziminde meydana gelen sistematik hatalar (ölçme hataları, temsil hataları ve tesviye hataları), 232 - Tek ağaçta bulunan artıının orta mamasmdan meydana gelen sistematik hatalar, 30 - Meşcereler, kıyınet değerlerine uy- seriler ve daha büyük orman birimleri için ya- pılan hacım hataları, 31 - Bir ağacın hacim sirayetinden mütevellit hatalar, artımının tayininde yapılan hataların 32 - Deneme ağaçları sayısının talıdit edilmesinden mütevellit tesadüfi hatalar. ölçülen ağaçlar malıdut sayıdadır ve çap artımı ağa cın yalnız bir tarafından alınan kalemiere müsteniden bulunmaktadır, 7 33 - Bütün kıymetler deneme sahalarına müsteniden hesaplandığından meyda:iJ.a gelen sistematik hatalar (Temsil hatası), 34 - Kıymetlendirmede vellit sistematik hatalar. kullanılan muhtelif tablolardan müte- Tebliğin sonunda daha bazı hata mümkiniyetlerinin mevcudiyetinden bahisle IUFRO delaletiyle diğer Araştırma Müesseselerininde ayni mevzuda denemeler vaz'ının temininin uygun olacağı bildirilmektedir. sı 13. Konu : Hacım artımın:ı..'l ve yapılacak hatanın hesabı. artım kalemleri yardımiyle bulunma- taktim eden : J. Parde Tebliğin özeti Tebliğ·de planlanması icabeden bir orman sahasında artıının arzu edilen sıhhat derecesi içerisinde hesaplanabilmesi için ·istatistik metodlara müsteniden kaç ağaçtan artım kaleminin alınma sı icabettiğine dair vaz edilen bir denemeden bahsedilmekte ve netice olarak: Tebliği Sistematik Deneme Sahaları metoduyla yapılan envanterde: 100 - 300 ha lık saha için hektarda 2 ağaçta 300 - 600 ha lık saha için hektarda 1.5 ağaçta 600 ha dan büyük sahalar için hektarda 1 ağaçta masiyle, Kısmi envanter metodlarında artım kalemi alın : 100 hektara kadar 4 ağaçta 100 - 300 haktara kadar 3 ağaçta 300 - 600 hektara kadar 2 ağaçta 600 hektardan büyük sahalar için hektarda almanın kafi geleceği bildirilmektedir. ı ağaçta artım kalemi Mevzuun gelecek Kongreye kadar daha detaylı incelenmesi için koüyelerine vazife olarak verilmiş ve yine devamlı deneme sahalarında kat'iyyen artım kalemi alınmaması tavsiye olunmuştur. nu bazı öğretim 14. J{onu : jik etkisi. Tebliği Orman işletmeciliğinin Orman hasılat gücüne biyolo- taktim eden : S. H. Spurr Tebliğ·in özeti Tebliğde Orman işletmeciliğinin, 1) genetik gücüne tesir ettiği, 2) yetişme muhiti kalitesine tesir ettiği, 3) yetişme muhiti verim ~ıicüne tesir ettiği bildirilmekte ve meşcerenn genetik gücü- 8 n ün, genetik araştırmalarıyle islah edilebileceği; yetişme muhiti kalitesinin, gübreleme veya sulama gibi usullerle direkt olarak veya karışıklığın ayarlanmasİyle indirekt ·Olarak ıslah edilebileceği; yetişme muhiti verim gücünün ise a) ağaç nevi ve karışıklığın ayarlanması, b) meşcere stürüktürünün düzenlenmesi c) ferahlandırmalarla meşcere kapalılığınlll ayarlanması ile ıslah edilebileceği bildirilmektedir. Böylece yetişme muhiti kalitesi islah edildiği gibi azami hasılatda elde olunacaktır. Tebliğ sahibi misal olarak traşlama kesimlerinin orman hasılat gücünü düşürdü ğünü ve bu düşüşün zamanla arttığını, bir yaşlı veya karışık yaşlı kuruluşun yine ormanın hasılat gücüne tesir ettiğini bildirmiştir. 15. Konu : Türkiye ormanlarının normal durumları hakkında araş tırmalar. Tebliği takdim eden : İ. Eraslan özeti Tebliğde ormanların normal kuruluşlarının araştırılması mevzuunun mana ve ehemmiyeti etraflıca belirtildİkten sonra Türkiye ormanlarının tabii kuruluşlarının, uzun seneler boyunca ve muhtelif sebeplerle bozulduğu, bunun neticesi olarak bir çok meşcere ve orman formlarının meydana geldiği belirtilmekte, Türkiye ormanlarının optimal kuruluşlarının araştırılması yönünden Tebliğin a. Aynı yaşlı ormanlar. b. Karışık yaşlı ormanlar. olarak iki ayrı katagöriye ayrıldığı belirtilmektedir. Tebliğde bu orman formlarının optimal yapılarının numerik, tablolar ve grafik olarak nasıl kavranıldığı, bu husus için hangi araştırma metodunun uygun olduğu ve hangi metodun en iyi netice verebileceği hakkında yukarıda belirtilen iki katagori için ayrı ayrı misaller yer almış ve bu hususta geniş izahat verilmiştir. Tebliğin sonunda araştırma neticeleri tablolar halinde takdim edilve aynı yaşlı ormanlar için etanın muhtelif bonitet ve işletme sınıfıa rına göre 2,3 - 8,9 m 3 /ha arasında değiştiği, karışık yaşlı meşcerelerde ise çalışmaya obje teşkil eden Aladağsuyu ormanlarında altı ayrı tipin tefrik edildiği ve bu tiplerde artırnın 7,3 -11,2 m 3 /ha arasında değiştiği fakat bu artımın, Aladağsuyu ormanları oldukça genç, ferahlandırılmamış ve fazla sayıda ağaç ihtiva ettikleri için, mümkün olabilecek azami artım olmadığı tebaruz ettirilmiştir. miş 16. Konu : Tebliği Orman taktim eden : Tebliğin özeti İşletmesinin envanter kontrolü. P. Davis Tebliğde bir Orman İı:;letmesinin inkişafı ve kurulan iktisadi düzenin idamesi için her bir işletmede bir çok lüzumlu dökümanlara ihtiyaç olduğu bildirilmekte ve bu problemin halli için: 1 - Umumi bir işletme planı tanzimi ve plan kontrolünü sağlamak maksadiyle alınacak neticelerin büyük sahalara tatbikini sağlayan kafi miktarda mümessil sahalardan müteşekkil bir deneme metodunun inkişaf ettirilmesi, 2yapılacak Her İşletmenin tek tek analiziyle alınacak neticelerin ormana müdahalelerde esas kabul olunması teklif olunmaktadır. Orman envanterine başlanmadan önce işletme gayesi ve şartlarının tesbiti gerekmektedir. Bu şartları gerçekleştirecek envanter kontrolünün inkişafı ikinci planda kalmaktadır. Envanter kontrol sisteminin belli baş~ lı problemleri tebiiğde şu şekilde sıralanmıştır: 1 ve Ormancılık İşletmesinin değişebilen şartlarında devamlı tahmin mutabakatı sağlamak, 2 - Ormancılık işletmesinin değişebilen şartlarına uyan ve buna mukabil daima istikrarlı, kontrolü mümkün, neticesine güvenilebilen tecrübe sisteminin bulunması, 3 - ölçme ve kıymetlendirme unsurlarının ıslah 17. Koııu: Yugoslavya'da Göknar manlar için hasılat tablosu tanzimi. + Ladin H- edilmesi, Kayın karışığı or- Tebliği taktim eden : M. Vasilije Tebliğin özeti Yugoslavya'da memleket şartlarına uygun bir orman envanter metodunun bulunması bu gün için üzerinde durulan ehemmiyetli mevzulardan biridir. Envanter esnasında Göknar + Ladin Kayın dan müteşekkil seçme kuruluşundaki ormanlarda bölme ve daha küçük birimlerin artırnlarının bulunması büyük güçlükler doğurmuştur. + Ortalama olarak 10.000 ha vüs'atinde bulunan işletme birimleri ve daha büyük birimler için artırnın bulunmasında Matematik - İstatistik metodlarına dayanan mümessil metodlar kullanılmıştır. Bu problemin halli için Sarajevo Orman Fakültesinin Amenajman kısmı 10 seneden beri çalışmalar yapmaktadır. Bu araştırmalardan bir tanesideseçme kuruluşundaki ormanlar için bir hasılat tablosunun tanziminin mümkün olup plmadığı idi. Bunun için meşceredeki her ağacın örtme sahası ve çap artımı, meşcerelerin örtme sahası, ağaç sayısı, hacmi, artını ve artını yüzdeleri tesbit olunarak tebliğde ana hatları belirtilen metod inkişaf ettirilmiştir. 18. Konu : Ağaç hacmının hesabında yeni bir metod. Tebliği takdim eden : J. Pollanschütz 10 Tebliğin özeti 1961 - 70 yılları arasında tahakkukuna çaAvusturya Orman envanter çalışmalarında dikili ağaç hacimlerinin mümkün olduğu kadar sıhhatli bir metodla tayin edilebilmesi gayesiyle tebliğde takdim <Olunan metod inkişaf ettirilmiştir. Metodun esasını dikili ağaçlarda şekil emsalinin bulunma tarzı teşkil etmektedir. Yapılan araş tırmalar sonunda dikili ağaç boyunun 0.3 yüksekliğindeki yerinde çap okumakla hesaplanan şekil emsalinin hakiki şekil emsaline çok yakın değerler verdiği anlaşılmıştır. Dikili ağaç çapları Bitterlich tarafından inkişaf ettirilen Relaskop aletiyle bulunmaktadır. Bu yolla bir hacım tablosu hazırlamak için deneme ağacı kesme güçlüğü hertaraf olunmuştur. Halen Avusturya'da mevcut asli ağaç nevilerinden 17.000 ağaçta mezkür metodla ölçme yapılmış olup bu kıymetler Enstitüde mevcut Delikli Kart makinalariyle kısa zamanda kıymetlendirilecektir. lışılan 23. 1. Konu : Tebliği birlerin görüşmeleri Silvikültürel tabirlerin beynelmilel taktim eden : özeti Tebliğin Seksiyon izahı. A. Bennemann Silvikültürle ilgili muhtelif teknik ta- Tebliğde izahları yapılmıştır. 2. Konu : kabeti. Muhtelif Melez türlerinde kök teşekkülü - artımı ve re- Te?liği taktim eden : H. Leibundgut, S. Dafis özeti Serada ve arazide 5 muhtelif Melez türünde senelik yeşillenme, boy artımı ve kök artımı takip olunmuştur. Neticede: Tebliğin a) Yüksek mıntaka Melezlerinde sürgün verme ve boy artımı biraz erken ve alçak rakımıardan alınan Melezlerde ise biraz daha geç başla maktadır. b) Kök artımı, boy artımında görülen münasebetin aksi bir reaksiyon göstermekte yani yüksek mıntaka Melezleri alçak mmtaka Melezlerine nazaran kök artırnma daha geç başlamaktadır. c) Kök Kök ve boy artımı ayni period içerisinde vuku bulmamaktadır. daha erken başlamakta ve sonbaharda da devam etmektedir. artımı 3. Konu: P. brutia Ten. ve Cupressus sernpervirens L. Var horizontalis Mill. de kök teşkili - tecessümü ve rekabeti. Tebliği taktim eden : B. Ch. Moulopoulos özeti Her iki ağaç nevi Yunanistan'da karışık meşcereler meydana getirmekte ve büyük kalker arazileri mezkur nevilerle ağaçlandırılmaktadır. Bu nevilerin ağaçlandırmadaki ehemmiyetleri göz Tebliğin 11 önünde tutularak kök hususiyetleri incelenmiş ve çalışmada 28 Kızılçam ile 34 Servi nevi müşahade altına alınmıştır. İncelenen ağaçlar muhtelif yetişme muhitlerinde bulunmaktadır. Ayrıca 2 yaşlı 500 fidan da müşa hade altına alınmıştır. Yapılan incelemelere göre : a) Servi gençlikte bir çok sathi yan köklere sahip olan kazık kök sistemi teşkil etmektedir. 1 yaşlı fidanlar 23 cm boy ve buna mukabil 72 cm kök teşkil etmişlerdir. 12 yaşlı fidanlar 5 - 6 m boy 2.50 - 2;80 m kazık kök meydana getirmişlerdir. Tebliğde muhtelif yetişme muhitlerinde kök teşekkülünün değif<iklik arzettiği, bazan tamamen sathi kök teşekkülü müşahade olunduğu bildirilmektedir. b) Killikum topraklarında 8 aylık Kızılçam fidanlarında 15- 20 cm boy ve 80-140 cm kazık kök müşahade olunmuştur. Tabii olarak yetişmiş 35 cm çapındaki Kızılçarnda 1 m derinlikteki kök çapı 15 - 20 cm kadardır. Sun'i olarak yetiştirilen ve dolayısiyle dikimden önce kök kesimine tabi tutulan fidanlarda kazık kök bir tane değil ekseriyetle 5 adet •Olarak teşekkül etmektedir. Dolayısiyle tabii olarak gelişen Kızılçarnlara nisbeten daha kuvvetli bir yapıya sahiptir. Sathi ve çok taşlı topraklarda kök ler daha kuvvetli teşekkül etmektedir. teşekkülü gerilemekte ve yan kök- Netice olarak derin ve mümbit topraklarda Kızılçam ve Servi karışık me;;cerelerinde, karışıklığın tek karışıklık veya küçük grup karışıklığı şeklinde olabileceği, sathi topraklarda ise 2 ağaç nevi arasında kök rekabeti başladığından karışıklığın grup, küme ve küçük meşcereler halinde ayarlanmasının uygun olacağı bildirilmektedir. 4. Konu : Muhtelif ibreli ağaç betlerinin kök morfolojisine tesirleri. fidanlarında, muhtelif ışık münase- Tebliği taktim eden: H. Nather özeti Işığın kök sistemi üzerindeki morfolojik tesirlerini araştırmak için tabii tensille meydana gelmiş muhtelif rakım ve mailelerden alınan Sarıçam, Göknar, Ladin fidanlarında araştırmalar yapılmış ve tecrübeye tabi tutulan fidanlar, Tebliğin Ayni muhteviyatlı toprağı havi tohum kaplarında, Ayni muhteviyatlı toprağı havi yastıklarda, Kuru ve rutubetli şartlarda, Muhtelif gölgelerne materyallerinin tesirleri altında müşahade olunmuştur. Neticede% 1ışıklık derecesinde genç Ladin köklerinin 20-30 mm ve tam ışıkta 150 mm kök teşkil ettiği köknar ve çarnda da ayni durumun müçahade olunduğu görülmüştür. Tebliğde muhtelif ışıklandırma derecesinin kök morfolojisine tesirlerini gösterir cetveller mevcuttur. a) b) c) d) 12 5. Konu : Muhtelif tımı üzerinde denemeler. ağaç nevilerinde vegetasyon devresinde boy ar- Tebliği taktim eden : M. Anic. özeti XII. IUFRO Kongresinde ayni mevzu üzerinde bir tebliğ verilmiştir. Bu tebliğ 2. bir 10 senelik müşahadenin neticelerini ihtiva etmektedir. Tebliğin esasını Yugoslavya'da rastlanan ağaç nevilerinden 20 muhtelif ibreli ağaç nevi ile 23 muhtelif yapraklı ağaç ne· vinde yapılan boy artımı müşahedeleri teşkil etmektedir. Tebliğde adları tek tek verilen ağaç nevilerinde boy artımının ne kadar devam ettiği, ı:ırtım miktarı, vejetasyon devresinde boy artımının seyirleri grafik ve l:!etveller halinde verilmiştir. Tebliğin 6. Konu : Finlandiya'da direnaja tabi tutulan rinde kök yapılarının tetkiki. bataklık meşcerele Tebliği taktim eden : L. Heikurzinen özeti Finlandiya'da şimdiye kadar 1,2 milyon ha bataklık direnaj suretiyle orman sahasına intikal ettirilmiştir. 30-40 senede bu kabil saha miktarı 4 - 5 milyon hE'ktara çıkarılacaktır. Bu sahalarda meşcere teşkil eden ağaç nevilerinin kök sistemleri 1920 senelerindenberi tetkik olunmaktadır. Çalışmalarda tek ağacın kök mqrfolojisi ve meşcerelerde vejetasyon devresindeki müşterek kök münasebetleri incelenmiştir. Tebliğde araştırmanın tatbik şekli izah olunduktan sonra alı nan neticeler cetveller halinde verilmiştir. Tebliğin rarlı 7. Konu: Almanya'da 10 sene içerisinde kimyevi maddelerle za~ bitki örtüsü mücadelesi. Tebliği taktim eden : özeti G. Günther silvikültürel tedbirler arasında bazı Herbizitler vasıtasiyle yapılan çalışmaların mana ve mahiyeti izah olunduktan sonra silvikültürel tedbirler meşcerelerin tabii kuruluş seyrine gö~ re şu şekilde sıralanmaktadır. Tebliğin Tebliğde olan gençlik inkişafında tohum yastıkla rındaki zararlı otlarla mücadele için senede ve lo arlık sahada 80 DM. masraf yapılmaktadır. Fidanlıklarda kullanılan Cyclo-octyldimethylharnstoff/Butinol birleşimi ile iyi netice alınmış ve bakım masrafı ar başına 3 MD. düşürülmüştür. a) Fidanlıklarda: Yavaş Şaşırtma yastıklarmda ot mücadelesi için yapılan masraf ar başına 40 DM. iken SIMAZIN kullanılarak iyi netice alınmış ve masraf 12 DM. ka düşürülmüştür. İlaç bir defa kullanıldığında tesiri bir vegetasyon devresi devanı etmektedir. 13 b) Kültür hazırlıkları : yolla gençleştirilmesi, gereken muvaffakiyetle kullanılmıştır. Geniş açık sahalarda ve sun'i veya tabü yaşlı·· meşcerelerde Ot nevine göre yaşlı meşcere ve DALAFON % 85 lik preparat ve TCA masraf 400 DM. dir. açık aşağıdaki Herbiı:;itler sahalarda hektara 10 - 20 Kg Hektara isabet eden kullanılmıştır. Çalımsı ve odunumsu zararlıların hertaraf edilebilmesi için 2 metod tatbik olunmuştur. Mücadele ya doğrudan doğruya sürgün veren köklerle veya bitkinin bütünüyle yapılmıştır. Mücadelede 2,4,5- T, 2,4,5- T/2,4 D veya 2,4,5- T/MCPA% 3-5 motor yağı ile kullanılmıştır. Hektara isabet eden masraf 29G DM. dir. Mücadele ağaçlandırmadan 4 hafta önce yapılmaktadır. Calluna vulgaris ve Vaccini·um myrtillus 2,4,5-T ile kolayca uzaklaş Bu muamele esnasında ham humus teşekkülünemani olmak için Kalk+ Phosphor da freze veya çapalarla toprağa karıştırılmakta ve bu taktirde hektar masrafı 4c·Q-500 DM. olmaktadır. Sırf mekanik mücadele için 1000 DM. ödenmek mecburiyetindedir. tırılmaktadır. c) Kültür ve meşcere bakımında: Ot tabakası mücadelesi yine mühimdir. Yapraklı ağaçlara ve Ladine zarar vermeden bir mücadele yürütebilmek için vejetasyon devresi dışında hektara 5 l{g DA:LAFON kullanmak kafidir. Hektar masrafı 120 DM. dir. Hangi ot nevine karşı hangi zamanda ve ne dozda mücadele yapılması icap ettiği henüz bir araştırma konusudur. Odunumsu 5-T zararlılarla L.adin ve Çam kültürlerinde mücadelede 2, 4, ve muamele son sürgünlerin teşekkülünü müteakip yapılmaktadır. Hektar masrafı 100-120 DM. dir. kullanılmakta Ağustos ayında Tebliğde daha başka herbizitlerin kullanılma imkanlarından, topratesirlerinden bahisle üzerinde d urulan araştırma .konuları hakkında malumat verilmektedir. ·.· ğa 8. Konu : Tropik memleketlerde kültürel araştırma esasları. Tebliği taktim eden : özeti bazı özel problemlerle ilgili silvi- H. Lamprecht Tebliğin 1 - Tropik ormanların silvikültürel özellikleri hakkındaki araştırma lar hemen hemen başlangıç safhasındadır. 2 - Tropik .orman silvikültür araştırmalarının ana hatları: a) önemli araştırma konularının tesbiti, 14 b) c) Bu konuların çözülebilmesi .için lüzumlu metodların tesbiti, Mümkün olduğu kadar bütün Tropik ormanıarına şamil bir ça- lış!Jlanın yaratılmasıdır. 3 - Tropik ormanların araştırılması icap eden silvikültürel mevzu- ları: a) b) Mevcut ormanlarm silvikültürel Sun'i orman yetiştirme esasları, işletme esasları, işletmeye açılmamış ormanların işletmeye açılmaları 4 luşlarının ve kuru- düzenlenmesi vs. Tebliğde yapılması lazımgelen diğer çalışmalar maddeler halinde sı ralanmıştır. 9. Iionu : Orman bakımı araştırmalarının organizasyonu. Tebliği taktim eden : M. V. Miegroet özeti Tebliğ 23. Seksiyon içerisinde teşkil olunan bir çalışma grubu tarafından hazırlanmıştır. Tebliğde sırasiyle bir silvikültür çalışmasında aşağıdaki özelliklerin tanınmasının icabettiği belirtilTebliğin miştir. 1 - Bakırnın meşcere strüktürüne tesiri : Tebliğde bu hususun tesbiti için Xll. Kongrede Leibundgut tarafından ileri sürülen ağaç ve meş cerelerin tavsifine ait sistemin tatbikinin uygun olacağı yalnız Leibundgut metodunda aşağıdaki değişikliklerin icabettiği bildirilmektedir. Bu değişiklikler, a) Meşcere ıorta kahn 100 b) ağacın boyu Parde'nin teklifine uyularak hektardaki en boyu olarak alınmalı, Hayatiyet derecesinin tesbitinde: Kuvvetli inkişaf etmiş N ormal inkişaf etmiş Zayıf inkişaf etmiş diye neğiştirilmeli, c) Taç uzunluğunu tesbit için Hummel metodu kabul olunmalı, 2 -- Müdahalelerin kalite üzerine tesirinde aşağıdaki hususlara dik- kat olunmalı, a) Meşcere kalitesinin tesbiti : Leibundgut metoduna göre yapıl malı, b) Dikili ağaç kalitesinin tesbiti: Leibundgut metodundaki hususiyetlerden başka ağacın sağlık derecesi ve gövde formu tesbit olunmalı, 15 c) Yatık ağaçlarda şekkül şekli, tesbit kalite tesbiti: Bunun için yıllık halkaların teodunun rengi, yapısı, sıklığı ve muhtelif gövde karekterleri olunmalı, 3 - Orman bakımının artım ve servet inkişafına tesirini anlamak için deneme sahaları alınarak muhtelif unsurlar ölçülmeli ve bunun muhtelif meşcere tiplerinde tekrarı sağlanmalı. Meşcerelerde yapılacak çalışmaların a) b) istatistik metodlara müsteniden organizasyonunda: çalışılmalı, Çalışmaların kıymetlendirilmelerinde elektrikli hesap makinaları kullanılmalı. Netice tavsiyeler olarak : Araştırma objeleri araştırma gayesini tahakkuk ettirebilecek şekilde tesadüfi metodlarla seçilmeli, 2 - Her bir deneme sahasında çalışmaya başlarken noksansız ölçüler yapılarak meşcere ;% 100 ölçülmeli. Her ağacın durumu ve yeri tesbit olunmalı, deneme sahasının bir ufki planı hazırlanmalı, 1 - periyodları muhtelif meşcere tiplerinde, Gençlikte her sene Sıklıkta 2 senede bir serenlik ve ileri yaşlarda her 4-8 senede bir kabul edilmeIidir denmektedir. 3 - ölçü 10. Konu : Ayni yaşlı homojen meşcerelerde kalite araştırmaları Tebliği taktim eden : M. V. Miegroet özeti Ayni yaşlı, homojen meşcerelerin kalite tesbitlerinde Leibundgut tarafından ileri sürülen teklife benzer aşağıdaki metod tavsiye edilmektedir. Tebliğin 1 - Meşcere Analizi : a) Biyolojik noktayı nazardan tefrik : Bir yaşlı meşcerelerde bir tabakalaşma mevzubahs olmamakla beraber Sosyal durumun tesbitinde 3 tabaka tefrik olunmalı, Ağaç sınıfı Tefrik ölçüsü Meşcere üst tabaka boyunun ileri Galip 10/10-8/10 u kadar Meşcere üst tabaka boyunun Galip 8/10 u ile 6/10 u kadar Alt vaziyette Meşcere üst tabaka boyunun 6/10 nundan aşağı !şaret şekli 100 200 300 16 b) İşletmecilik noktayı nazarından tefrik: Leibundgut'un teklifine uygun olarak aşağıdaki şekil teklif olunmak- tadır, 10 20 30 İstikbal ağacı Faydalı yardımcı ağaç Zararlı c) veya arzu Morfolojik olunınıyan yardımcı ağaç noktayı nazardan: İşareti Sağlık durumu Gövde formu Taç formu d) İyi Vasat ıoo 200 20 ı o ı Fena 300 30 3 2 Nihai umumi tefrik : Tek ağaç kalitesinin nihai umumi tefriki ve tavsifi ağacın sosyal durumu, silvikültürel değeri ve harici morfolojosine göre tayin olunur. Bu husustaki bir misal aşağıdadır. Sosyal durumu Silvikültürel değerı İleri Galip Alt vaziyette 200 300 Elit Faydalı Zararlı ı Morfolojisi Galip ıoo o 20 30 İyi Vasat Fena ı 2 3 Tebliğ sahibi bundan sonra meşcereler için bir kalite index'i tayinine dair özel bir metod teklif etmektedir. · M. V. Miegruet netice olarak· şunları söylemektedir. . 1 .:_ Teklif ettiği usulle kendi araştırmalarında muvaffak olduğu, 2 - Metodun özel olarak ayni yaşlı homojen meşcerelerde kullanıla bileceği, 3 - Bütün teklif olunan ölçmelerin daima ferahlandırmalar sonunda yapılmasının lazım geldiğidir. 11. Konu: İnce materyalin eden silvikültürel problemler. Tebliği kıymetiendirilmesi güçlüğünden zuhur taktim eden: G. Hellinga özeti Odun fiyatlarının bu gün ıçın donmuş hale gelmesi ve hatta yer yer düşmesine mukabil yevmiyelerin yükselmesi iş letmeyi işletmenin diğer unsurlarınında rasyonel bir yöne görütülmesine Tebliğin zorlamaktadır. 17 İşletme masraflarının büyük bir kısmını istihsal, meşcere bakımı ve etmektedir. Gençleştirme ve meşcere balnmı konularında rasyonalite imkanları bilhassa temizleme ve diğer bakım masraflarında mevzubahs olabilir. Bilhassa zayıf materyalin istihsali ve kıymetlendirilmesinde güçlük çekilmektedir. gençleştirme masrafları teşkil Tebliğ sahibi bundan sonra muhtelif otoritelerin ayni mevzu üzerinde ve işletme gayesini tesbit ederken zayıf materyal elde etmekten kurtulmak çaresini aradıklarını söyleyerek gençleştirmede fidan aralıklarını uzun tutmakla bu işin biraz olsun halledilebileceğini ve bu durumda. da fazla hudaklı gövdeler teşekkül edeceğini ilave etmektedir. durduklarını Fidan aralıklarını uzun tutmak için: İyi dikim materyalinin kullanılması, Genetik yolla iyi kalitede fidan elde edilmesi, Kültürlerin gübrelenmesi, Zararlı diri örtüyle kimyevi mücadele, Orman işletmesini ziraatle kombine etmek (Müellifin buradaki kastı yılbaşı ağacı ve kısa ömürlü toprağı kapatabilen diğer nevilerdir), f) Zararlı başere mücadelesi, g) Geç ferahlandırma, h) Budama imkanlarının mevcut olduğunu söylemektedir. a) b) c) d) e) Seksiyonda mevzu münakaşa edilirken ayni problemin baltalık or~ manları fazla olan memleketlerde de İşletme İktisadı bakımından incelen.:. mesinin lazım geldiği söylenerek bu çalışmanın kuzey memleketlerinde ib:.. reliler üzerinde ve Akdeniz memleketlerinde yapraklılar ile baltalık or:. manlarında incelenmesi tavsiye olunmuştur. Seksiyon oturumlarında ayrıca Tropik ormanlarda silvikültür esasorman bakımının tesirleri ve diğer çeşitli mevzular hakkında görüş:. meler yapılmıştır. ları, B. Exkursionlar ı. Konu : Avusturya'nın 8 idari taksimatından biri olan Burgerland, memleketin doğu güneyinde bulunup, Okyanus ikliminden kontinental iklime geçiş zonu içerisindedir. Bu iklim karekterinden ötürü Avusturya'lı ormancılar «Bizim step mıntakamız burasıdır» demektedirler. Ana rüzgar istikameti batıdır. Mıntakada senelik ortalama yağış 650-700 mm civarındadır. Yağış ekseriya fırtına karekterinde tezahür etmekte.dir. Yıllık ortalama ısı 9,5-10,3oC arasındadır. Isı değişiklikleri +39, -24 oc arasındadır. Mıntakada muhtelif toprak tiplerine rastlanmakta~ dır. 18 Avusturya'nın umum orman sahası memleket sahasına nazaran% 40,5 dur. Buna mukabil Burgerland ormanca en fakir olan eyalettir. Bu mıntakadaki bütün arınancılık faaliyetleri rüzgar şeritleri tesislerine yö· neltilmiştir. Mıntaka köylüleri başlangıçta ormana karşı pek arzulu görünmemişlerdir. Onlar için bir sene içerisinde idrakimümkün hasat daha caziptir. Diğer taraftan ince olan ziraat toprağınıda devamlı rüzgarlar sürüp götürmektedir. Orman teşkilatı olarak problemin halline ınıntakada rüzgar şeritleri tesisleriyle başlanmıştır. Köylüyü ağaç yetiştirmeye teşvik için ınıntakada en iyi ve en çabuk yetişebilen ağaç nevini tesbit etmek maksadiyle bir fidanlık kurulmuştur. Fidanlığın tesis tarihi 1950 dir. Fidanlık tesisine karar verildikten sonra ilk iş olarak fidanlık toprağının analizine girişilmiş tir. Toprakta kali ve fosfor azlığı görülmüştür. Kuru aylarda toprağın mutlak olarak sulanması zarureti tesbit olunmuştur. Sulama işi bir artezyen kuyusu ve basit bir tesis vasıtasiyla halledilmektedir. Fidanlıkta baş langıçta bir hektar vüs'atinde yastık sahası mevcut iken ağaçlandırmaya verilen ehemmiyet ve köylünün bu işe karşı yavaş yavaş artan alakası neticesinde yastık sahası bu gün 8 ha ra yükselmiştir. Umum fidanlık sahası 12 ha dır. Fidanlıkta 65 ağaç nevi denenmektedir. Bunlar içerisinde 20 - 30 nevinin yetişme muhitine intibak kabiliyetinde olduğu tesbit olunarak çalış malar daha ziyade bu nevilere teksif edilmiştir. Yıllık dikim kapasitesi 2.000.000 yapraklı fidandır. Senede şeritler halinde vasatİ 150 hektar sahaya dikim yapılmaktadır. Dikimlerde sonbahar dikimiyle en iyi netice alınmıştır. Şeritlerin eni ve uzunluğu muhteliftir. Şerit tesisinde iyi sahalardan ziyade ziraate elverişstz topraklardan faydalanılmaktadır. Fidanlıkta toprak işlemesi küçük firezelerle yapılmaktadır. Mıntaka da. işçi bulmakta güçlük çekildiğinden fidanlıktaki bütün çalışmaların makinalaştırılması cihetine gidilmiştir. Saatte 1 yaşlı 100.000 fidan sökebilecek aletler inkişaf ettirilmiştir. Fidan sökümüyle kök kesimi ayni anda vukubulmaktadır. Yıllık fidan hasılatının 300.000 nini kavak teşkil etmektedir. Fidanlıkta yeşil gübre sun'i gübreye tercih olunmaktadır. Şimdiye kadar 16 kavak klonu denenmiş ve neticede 4 klon üzerinde karar kılın mıştır. Akasyanın ilk önce iyi geliştiği ve sonra bunlara L e c r a n i u m tesbit olunmuştur. Toprağın mineral maddesini çoğaltmak için ilk önce akasya kullanılıyor ve bilahare sökülen akasyalar yerine başka ağaç nevileri getiriliyor. Akasyanın tercih edilmemesinin diğer bir sebebi de donamukavim olmayışıdır. Kavaklara ise M el e s o ma pop u li L. Ve Lytta Vesicatoria L. arız olmaktadır. Uzun analizler ne- c or ni' nin arız olduğu 19 tices.inde Fetrilon, 2. mezkfı.r haşerelerle MnSO-ı-H~o lllonu : mücadele metodları araştırılmış ve neticede kullanılarak mücadelede muvaffak olunmuştur. Burgerland'da biyolojok drenaj. Burgerland'da bir çok yerlerde taban suyu satha çok yakın bulun~ makta ve bazen geniş bataklık sahalar meydana gelmektedir. Bu gibi sahaların drenajı için 3 metod mevcuttur. a) Çukur veya boru sistemiyle drenaj. Bu metodla su istifade edi~ lerneden bir göl veya nehire akıtılmaktadır. Bilhassa yağışı az olan ınınta kalarda bu sistem pek cazip görülmemektedir. b) Uygun vejatasyonu yaratarak tabii yolla drenaj. c) Her iki usulün uygun kombinasyonu ile drenaj. Teknik bir drenaj'ın maliyet fiatı çok yüksektir. Küçük sahalarda yolajik metodlarla drenaj en elverişli şekildir. bi~ Tetkik olunan ·obje Mönchof'da 0.16 ha vüs'atinde bir deneme sahası Denemeye 1952 yılında başlanmıştır. Sahaya Kavak, Dişbudak Kı zılağaç dikimi yapılmıştır. Yine bir demiryolunun 2 kenarında 36 ha vüs' atinde bataklık saha da ayni tarzda ağaçlandırılmıştır. Bu arada şunu ha~ tırlatmak yerinde olur ki mezkür sahalar taban suyunun yükseldiği yağış aylarında bataklık bir hal arzetmekte bilahare taban suyu alçalmaktadır. Bu kabil sahalarda dikimi müteakip Kavak taban suyuna rastlayınca diğer nevileri elemiştir. Dikime geçmeden evvel taban suyu ve üste çıkan suyun tahlili gerekmektedir. Eğer su oksijence fakir ise muhtelif Söğüt nevilerinin sahaya getirilmesi uygundur. Eğer ıslak toprak oksijence zengin suyu havi ise Kızılağaç, Dişbudak ve muhtelif Kavak nevileri sahaya daha iyi intibak edebilmektedir. Dikim yapılacak salıayı işleyip havalandırmak tavsiyeye şayandır. Çalışmalarda çukur yerlere Söğüt nevileri ve yüksek yerlere Kızılağaç, Dişbudak, Kavak dikilmiştir. 9 yıllık ağ·açlandırma sahasının asli ağaç nevileri Söğüt, Kızılağaç, Dişbudak yap~ rakları Akçaağaç ve Kavaktır. Hektardaki yıllık artım 12 m 3 dür. Dikimi müteakip 4 sene sonra taban suyunda 1.20 m kadar düşüş tesbit olundır. muştur. Kavaklara ilk müdaheleyi yapmak için tabii seleksiyonun başlaması beklenmektedir. Daha erken yapılan müdahalelerle açılan boşlukların bilahare ka:9anmadığı, geç müdahalelerin kök ve taçı kuvvetlendirdiği, ilk müdahaleyi müteakip geciken artırnın telafi edildiği ifade edilmektedir. 3. Konu : Tuz toprakları ve ıslah çalışmaları. Tuz toprakları A vustur'ya toprak tiplerinden birisini teşkil etmektedir. Burgerland'da bu kabil topraklar büyük sahalar kaplamaktadır. Asıl 20 yayılma sahası İllmitz, St. Andrö, Frauenkirchen, Rı0desdorf civarında 3000 ha lık bir sahadır. Bu toprakların karekteristik özelliği, ihtiva ettiği yüksek derecedeki zararlı iyonlardır. Bunların başında bitkiler için zararlar tevlit eden Soda (Na2Coa) gelmektedir. Bundan başka bu topraklar Na2So1, NaCL, MgCO~, K2S04, CaS0.1 ve Nitrat ihtiva ederler. Tuzun zararh maddesi Na iyonudur. Na vasıtasiyle PH 10-11 arasında bulunmaktadır. Intensif bir !şletınecilik yapılan bu mıntakadaki mezkur toprakların ıslahı büyük bir önem taşımaktadır. Islah arneliyesi için toprağın kimyevi bünyesinin tanınması icabetınektedir. Toprağın ihtiva ettiği zararlı Na iyonu miktarı ve PH derecesi her 10 cm toprak tabakası için ayrı ayrı tesbit olunmalıdır. Bundan mada taban suyu seviyesinin tesbitide icabetmektedir. Burada şunuda belirtmek faideli olur ki, her türlü tuz toprakları ıslahının bu gün için mümkün olmadığı beyan olunmaktadır. Tuz topraklarının ıslahı için 2 müınkiniyet mevcuttur: PH derecesini ve Tuz ınuhtevasını düşürmek. Bu doğ veya toprak strüktürünü ıslahla mümkündüı~. Toprağı yıkamak suretiyle Soda zararsız hale getirilebilmektedir. Yıkama sulama yoluyle olur. Toprak strüktürünün ıslahı toprağın dikkatle işlenınesi sayesinde kabildir. Bu suretle sun'i olarak kırıntılı bir bünye yaratılmış olur. Yine bu yolla toprağın pH değeri ve tuz muhtevası azalır. 1- rudan Toprağın doğruya toprağı yıkamak 2 ~ Toprağı canlı veya cansız bir örtü tabakasiyle örtrnek suretile toprak ıslah edilebilir. Yalnız canlı örtünün getirilebilmesi çok güçtür. Toprağın işlenınesi yoluyle ıslahında Soda ihtiva eden tabakanın daha yukarıya çıkarıımamasma dikkat etmek lazımdır. Aksi halde toprak bünyesi dahada fenalaştırılmış olur. Yapılan denemeler göstermiştir ki dikkatle işlenen toprak işlenınemiş toprağa nazaran daha çabuk bitki örtüsüyle kapanmaktadır. Alkali toprakların kültür toprakları haline tahvili için bu ınıntakada aşağıdaki denemeler vaz edilmiştir. a) Deneme 1955 yılında 1 ha vüs'atinde bir sahada vaz edilmiştir. Toprak denemenin vaz'ından önce bir kısım kuru çayır otlariyle örtülü vaziyette idi. Bunlar Lepidium cartilagineum; Carex distans7 Puccinellir limosa7 Suecla maritim.a ve Salicornia europea idi. Çalı veya ağaç olarak bir örtü mevcut değildir. Toprak; taşlı kil toprakları üzerinde 5-30 cm humus mevcut idi. Taban suyu 1.5-3 m civarında bulunmakta idi. Islah Metodu: 40x40x50 cm eb'adında turbiye topraklardan yapılmış kalıplar ıslah yapılacak araziye muayyen mesafelerle yerleştirilmiştir. Bu ~kalıplar üzerine İğde,. Dişbudak, Tamarix ve Karaağaç dikimi yapılmıştır. 21 Kullanılan tiırbiye toprak yardımiyle toprağın;pH'derecesi ·bitkinin geliuygun değere düşürülmüŞtür. Ayni zamanda turbiye toprağın su tutma hassamndan dolayı bitkilerin kökleri daimi olarak ratıp bir ze.., minde bulunmaktadır. Kuraklık tuz topraklarmdaki bitkilerin kaybolmasında en büyük rolü oynamaktadır. şebileceği Hali hazırdaki durum : En iyi gelişen tğde olmuştur. Tamarix en fazla zarar gören nevidir. Dişbudak yağmur birikintelerinin toplandığı alçak yerlerde tutunabilmiştiı~. b) Deneme 1955 de 1 ha vüs'atindeki Vejetasyon ve toprak a) deneme sahasının ayrı bir sahada vaz ediimiştir; aynıdır. Islah Metodu : 1955 de tarırak derin sürülmüştür. Toprağın 1 m kadar derin sürülmesineticesi her tarafta müsavi bir pH değeri ve tuz dağıl ma değeri elde olunmuştur. Toprağın işlenmesiyle kırıntılı bünye yaratıl.;; mış ve suyun nüfuz kabiliyeti artırılmıştır. Bilahare 1957 yılında sahaya Gibs ve Turbiye gübresi muhtelif miktarlarda verilerek müteakiben tğde ve Kavak dikilmiştir. Kavakların ·durumu iyidir. Netice takip olunmaktadır. 4. Konu : Viyana Devlet Ormanı. Avusturya umum orman sahasından 821.109 ha vüs'atindeki bir saha Devlet Ormanı olarak işletilmektedir. Bu saha 97 işletme birimine ayrılmıştır. Mezkur orman sahasından % 46.5 u (381.453 ha} Intensif işle tilen ormanlar, % 12.6sı (103.274 ha) Muhafaza Ormanı,% 0.1 (876. ha) açıklık diğer kısmı ise hasılat vermeyen ağaçlıklı sahalardır. Viyana Ormanları 68.000 ha vüs'atindedir. 10 İşietmeye tefrik olunViyana Ormanlarının 30,187 ha sı Devlet Ormanı ve mütebakisi mu~tur. şahıs ormanlarıdır. Mıntakada kum taşı ve kalker arazisi hakimdir. En alçak rakım 250 m ve en yüksek rakım 938 m denizden yüksektir. Senelik ortalama yağış 751-901 mm arasındadır. Yağışın mevsimlere dağılışı vejetasyon için uygundur. Ana rüzgar istikameti batı olup bu rüzgarlar bol yağış getirmektedir. Asli ağaç nevi olarak Kayın, Gürgen, Meşe, Akçaağaç ve Dişbudak (% 74,1 yapraklı) ile Göknar, Ladin, Melez, Sarıçam ve Karaçam (% 25,9 ibreli) mevcuttur. Viyana Ormanları 1825 yılına kadar traşlama kesimleriyle işletilmiş ve bilahare yer yer siper kesimleri tatbikine başlanmıştır. (Eıxkürsion esnasında bazı orman sahiplerinin 1955 yılına kadar traşlama kesimlerle ormanlarını işlettikleri ifade olunmuştur). önceleri Viyana ve civarının ya- 22 kacak odun depoları olan Viyana ormanlarında yapraklı ağaç nevileri ha~ kim durumda iken son senelerde elektriğin. yakacak odun yerine kaim olmasını müteakip ibreli ağaç nevilerinin ve bilhassa Ladin'in karışıklığa iştirakinin yükseltilmesine çalışılmıştır. Bu gün Viyana ormanları için asli ağaç nevileri olarakLadin Meşe, Köknar, Çam, Melez ve Kayın kabul edilmekte ve bu ağaç nevilerinin iştirak nisbetleri ayarlanmaya çalışıl maktadır. Viyana Ormanları için ilk işletme planı 1718-1723 yılları arasında tanzim olunmuştur. Bu gün için hektarda vasati servet 238 m 3 dür. Kayın larda idare ınüddeti 100 ve meşe için 150 sene olarak kabul edilmiştir. Meşede gaye çapı 60 cm dir. Gençleştirmede sahaya önce tabii olarak Kayın getirilmektedir. Işık sahaya, tabii yolla getirilmesi güç olduğundan saha önce tabii yolla ve Kayınla kapanmakta bilahare arzu edilen karışıklığı temin edebilecek şekilde diğer ibreli neviler dikim suretiyle sahaya ithal olunmaktadır. Açılan gençleştirme gruplarına Göknarda tabii olarak kolayca gelmektedirağaçlarının Avusturya'nın yegane denebilecek Karaçam ınıntakası Viyana orkalkerli arazisindedir. Buralarda saf Karaçam meşcerelerine geniş sahalarda rastlanmaktadır. Ka.:raçamlar tabii •olarak gençleştirilmek te ve bazı mıntakalarda da mezkur çarnlardan reçine istihsal olunmaktadır. Reçine istihsal olunan mınta.kala.rda gençlik küçük traşlama kesimi sahalarında dikim yapmak suretiyle elde olunmaktadır. Yer yer etek siper . kesimi ve grup siper kesimleri de tatbik olunmaktadır. manlarımn Viyana ormanları için yine yer yer toprak lojisi haritaları da tanzim olunmuştur. 5. Iioım: Avusturya Köylü haritaları ve Bitki Sosyo- Ormanları. Avusturya umuın orman sahasının memleket sahasına nisbeti % 40,5 dur. Orman sahasının kültür sahasına nisbeti ise % 46.6 dır. Bütün ormanlık sahanın yalnız% 14.2 si Devlet Ormanı% 12.7 si diğer resmi müesseseler ormanı,% 21.0 ı büyük şahıs ormanları ve% 52.1 i ise küçük şa hıs orma.nlarıdır. Bu küçük şahıs ormanlarının mülkiyeti tamamen Avusturya köylüsüne aittir. Avusturya orman edilebilir: sahasının Resmi müessese ve devlet mülkiyete göre ormanı Şahıs ormanları 1952 - 56 şahıs ormanı yılları arasında yapılan 2 ha ve en büyük şahıs dağılışı şöylece hülasa 913,312 ha % 26.9 2.448.601 ha % 73.1 .orman envanterine göre en küçük ise 200 ha vüs'atindedir. Sene- ormanı 23 lerdenberi yapılan müşahadeler şahıslara ait orman vüs'atlerinin günden güne arttığını göstermektedir. Yine 1952-56 yılları arasında yapılan envanter neticesinde köylü ormanlarının mevcut kadastro kıymetlerine göre 212.300 ha veya% 13 arttığı tesbit olunmuştur. Mütehassısların kanaatlerine göre önümüzdeki yıllarda 400.000-500.000 ha vüs'atindeki zayıf çayır lık arazi, yüksek yay la mer'ası ve orman içindeki mer'alardan bazıları ormana tahvil olunacaktır. Köylü ormanlarının ilk zamanki işletme gayeleri köylülerin odun, odunkömür·ü, ot vqs. ihtiyacını karşılamak idi. Bu gün ise köylü ormanlarından istihsal olunan emvaller pazarlarda yüksek kıymetlerle satış imkanı bulmakta ve köylü gelirinin büyük bir kısmını orman emvali teşkil etmektedir. Avusturya endüstrisinde vukubulan inkişaf, köylü ormanları nın işletme gayelerini değiştirmiştir. Geniş insan kuvveti yerine makinanın hakim oluşu, memleket dahilinde geniş transport imkanlarının sağla nışı, elektriğin yakacak madde yerine kaim oluşu gibi sebeplerle önceleri ormanını yalnız şahsi ihtiyaçlarını karşılamak için işleten köylü bilahare istihsal ettiğ·i emvali pazarlara sevketmeye başlamıştır. Bu durumu l»:öylüye aşılamak ve köylüyü bu günkü seviyeye yükseltmek için Deviet lnymetli çalışmalarda bulunmuştur. Bilhassa Ziraat- Orman ve Maliye teşkilatları elele vererek muhtelif mıntakalarda «Tahvil mmakaları» diyebileceğimiz bölgeler tefrik etmiş ve yeni bir planlama ve organizasyonla buralarda köylüler iktisaden kalkındırılmıştır. Bu mıntakalarda kurslar, demostrasyonlar tertip edilmiş, örnek çiftlikler kurularak köylülere buradaki faaliyetler gösterilmiş birkaç gün devam eden pratik kurslar tertiplenmiş, bu mıntaka için umumi bir yol şebekesi planlanarak kısa zamanda ikmali cihetine gidilmiştir. Dağ köylüleri için süt ve et istihsali başa alınarak hububat işletmeciliği ikinci plana bırakılmıştır. Dağlık mıntakalarda otlak ve mer'aların ıslahı yapılmış, otlak ve mer'aya müsait olmayan ınıntakalar ormana terk olunmuştur. Bu suretle köylü ormanları 1935 - 1952 y;lları arasında 66.000 ha % 15 bir artış göstermiş tir. Köylü ormanlarının işletilmesi orman idaresine bırakılmıştır. Her türlü damga, ağaçlandırma faaliyeti, bozuk orman sahalarının ıslahı ile intensif hale getirilmesi işi orman mühendislerince organize ve sevk edilmektedir. 150-200 küçük orman sahibi için bir orman mühendisi tefrik <Olunmuştur. 6. Konu : Köylü ormanlarında araştırma çalışmaları: Avusturya Ormancılık Araştırma Enstitüsü 1955 yılından itibaren köylü ormanlarında işletmecilik esaslarını tesbit etmek maksadıyla araş tırmalara girişmiştir. İlk olarak Haslau ınıntakasmda birçok deneme sahaları alınmış, işletme esaslarını tesbit edebilmek için mutavassıt meşce- 24 telerin analizleri yapılmıştır. tırnın bulunmasına Bu kabil deneme ormanlarında servet ve ar· matuf Amenajman Metodu hakkında aşağıda kısaca malfımat verilmiştir. Buralarda Sistematik Deneme Sahaları metodu kullanılmıştır. Deneme sahaları ya kare veya üçgenler şeklindedir. Her bir deneme sahasın da 8-10 cm göğüs çapındaki ağaçlar için bir, 20-32 cm çapındaki ağaçlar için ild ve 32 cm göğüs yüksekliği çapından yukarı ağaçlar için iç içe 3. bir deneme sahası alınmıştır. Deneme sahasına isabet eden her ağaçta çap, çap artımı, ağaç boyu, kabuk kalınlığı, şekil emsali ölçülmüştür. Bundan başka ağaç cinsi, gövde kalitesi, taç kalitesi ağacın sosyal durumu, silvi~ kültürel faydalanma imkanları zararlı ve hastalıklı olup olmadığı tesbit olunmuştur. · Her bir deneme sahası için ayrıca işletme nevi, mülkiyeti, bölme numarası, kalitatif olarak yükseklik kademesi, expozisyon, meyil, yetişme muhiti münasebetleri, meşcere formu, gençlik münasebeti, yaş sınıfı ve transport imkanları tesbit olunmuştur. ·Deneme sahasındaki her ağaçta yapılan ölçmeler ayrı ayrı Delikli Kartlara işlenerek toplanan dökümanlar Enstitü merkezindeki Delikli Kart Tesislerinde kıymetlendirilmiştir. Netice olarak köylü ormanları için işlet me planları iki usulle tanzim edilmiştir denebilir : 1 - 15 ha dan küçük ormanlar için Kontrol Metodu kabul edilmiş ve muayyen bir çap kademesini aşan bütün ağaçlar kompaslanmı§tır. 2 Metodu 15 ha dan büyük ormanlarda ise Sistematik Deneme Sahaları kullanılmıştır. Yapılan araştırmalar sonunda: a) Ekim, dikim, bakım ve kesim için masraf miktarı, b) Ormanlardan elde olunabilecek hasılat, c) İş gücüne sarfolunacak masraflar tesbit olunarak bir muhasebe sistemi kurulmuştur. Ormana yapılan müdahalelerin menfi veya müsbet tesirleri bu neticeye göre kontrol edilecektir. Ayrıca köylü ormanları maktadır. Yetişm-.3 da muhiti içinde yetişme haritalarının muhiti haritaları tanzim oluntanzimine dair tafsilattan rapor- sarfınazar edilmiştir. 7. Konu: Sel derelerinin ıslahı ve çığlara karşı tahkimat. Avusturya'nın çok sarp olan Alp ınıntakasında (Gerlitz) ormanın zamanla sun'i müdahalelerle 8'erilemesi ve yerine kaim olan· ot tabakasının kalkması neticesinde geniş sel dereleri ve çığ yatakları teşekkül etmiştir. 25 Zaman zaman taşan dereler ·büyük felaketiere sebep olmuşlardır. Bunlar-: dan en sonuncusu 1948 senesinde Pollinger deresinin taşınasiyle vukubul~ muş ve 20.000 m 3 çakıltaşı bir çok şehir ve kasabayı, kültür arazisini ha-:rabetmiştir. Müteakip bir faciayı önlemek maksadiyle 1948 senesinden itibaren mezkiır vadide aşağıdaki teknik tesisler yapılmıştır. 42 baraj, 608.70 m sahil duvarı yapılmış ve 2348 m dere temizlenmiş.!. tir. Bu teknik tesisler yanında ağaçtandırma faaliyetleri de yer Vadinin ıslahında şu dört hususun düzenlenmesine çalışılmıştır. : tir=nek, 2 - Yüksek ;3 - İstifade 4 - dağ işletmeciliğini almıştır. küçük sahalarda intensif bir hale ge- Orman ve mer'a münasebetlerini düzenlemek, edilemeyen mer'aları ıslah etmek, Orman hududunu yükseltmek. Biyolojik faaliyetleri yürütebilmek için ilkönce 1954 yılında bir fidan-:tesis olunmuş ve ağaçtandırma faaliyetine başlanılmıştır. Şimdiye kadar :!.5.24 hektar saha ağaçlandırılmıştır. Ağaçtandırılan sahaların etrafı çitle çevrilmektedir. Ağ·açlandırmalarda Ladin, Melez, Dişbudak, Akça~ ağaç, Dağ çamı ve Sarıçam kullanılarak 194.000 fida.n dikilmiştir. Dikilen fidanlar ekseri üç yaşlı, kısmen şaşırtılmış ve kısmen de şaşırtılmamış fi'danlardır. İlkbahar dikimleri tercih olunmaktadır (1500 m). Dikim ara-:lıkları bir metredir, fidanıara muhtelif gübreler verilmiştir. lık 1954 senesinden beri ağaçtandırma masrafı olarak 281.300 Şilling, fi~ danlık için 31.750 Şilling, saha etrafıarını çitle çevirmek için 41.580 Şil ling harcanmıştır. Salıanı ıslah ve bakımı için de hektara 13.650 Şiliing sarfolunmuştur. 8. Konu : Gallina deresinin ıslahı. Gallina deresi ön Alpler ınıntakasının en tehlikeli deresidir. Derenin ha. dır, en alçak noktası 480 m ve en yüksek noktası 1600 m olan dere tahminen 7· kilometre kadar uzundur. Derede ortalama % 16 meyil mevcuttur. Dere ınıntakasında yıllık ortalama yağış 1800 2000 mm dir. Ekseri yağışlar Mayıs ile Temmuz aylarında vaki olmak; tadır. Mıntakada orman 1800 metreye kadar Dağçamı ile çıkmaktadır. taşıma havzası1115.3 Gallina havzasından senede 3 milyon m 3 materyal Bodensee'ye akmaktadır. Senede havzadan 12 cm kalınlığında bir toprak tabakası taşın. maktadır. Derenin ıslahına 1906 yılında başlanmıştır. Ana vadi birkaç baraj ile tutulmuş, tali vadilerde ise daha küçük tesisler yapılmıştır. Bu teknik tesisler yanında biyolojik tesislerle taşıma havzasının ıslahına çah- 26 şılmıştır. Sahaya biyolojik örtü, teraslar yapmak suretiyle getirilmiştir. 30 - 60 cm genişliğinde tesviye münhanilerine paralel tanzim olunan teraslar arasında bir metre kadar aralık bulunmaktadır. Teraslardaki toprağın tutulması için ince ve kuru dallardan istifade olunmuş bu dallar toprak altına örgüvari serilerek üzerlerine toprak yerleştirilmiştir. Bu tesisIere önceleri muhtelif çayır otları tohumu ekilmiş ve bilahare sahaya Dağ çamı, Ladin, muhtelif Söğüt, Kızılağaç dikilmiştir. Sahaya huş tabü olarak gelmektedir. Teraslarda muhtelif gübreler de kullanılmış ve teraslanan sahalar çitlerle çevrilmiştir. 1945 senesinden beri yapılan faaliyetler için 5.7 mily;on Şilling sarfedilmiştir. Müteakip exkürsionlarda da Zillental mevkiinde yapılan dere ıslahı ile İnnsbruck - Brenner şoşasında yapılan ağaçlama faaliyetleri görülmüş tür. 9. Konu : iklim evi. Alplerde sık sık vuku bulan büyük çığ ve erezyon faciaları böyle bir iklim evinin tesisini icabettirmiştir. Tirol ınıntakasında 50.000 ha sahanın çığ tehlikesine kargı ağaçlandırılmasının icabettiği ve bütün Avusturya'da bu kabil sahaların 150.000 ha civarında bulunduğu ve teknik çalışma lar için hektara 750.000 Şiliing ödenmesi lazım geldiği hesaplanmıştır. Patscherkofel ınıntakasında tesis olunan iklim evi, içerisinde ekolojik çalışmaların yürütülebileceği bir Bitki Sosyolojisi Laboratuvarıdır. Burada tabiaatta ender rastlanan extrem haller ile rüzgar, su kapasitesi gibi faktörlerin muhtelif tesir derecelerini yaratmak mümkündür. Yalnız bütün faktörleri sabit tutarak tek faktör üzerinde çalışmak bu gün için mümkün değildir. Buna mukabil iklim evinde mevcut muhtelif kamaralarda yüksek dağ ikliminin extrem şartlarını yaratarak bitkiler üzerinde muhtelif denemeler yapmak kabildir. Denemelerin yapılmasına hizmet eden ana tesisleri kısaca şu şekilde sıralayabiliriz. a) Rüzgar tuneli. 2.00 x 0.60 x 0.40 m eb'adında cam kanal. Saniyede O- 32 m rüzgar sürati yaratılabilmektedir. b) İnşia aleti. 130.000 Lüx kuvvetinde. c) Isı makinası. +30°C, -48°C lik ısı extremleri yaratılabilmekte dir. Soğutmada amonyak kullanılmaktadır. d) İklim hazırlayıcı. istenen iklimi hazırlamak için ısının +45°C, -6~>"C olması ve havanın nisbi rutubetinin % 15-100 arasında bulunması icabetmektedir. Bu husus da özel bir tesisle sağlanmaktadır. e) Coz Assimilasyonu'nu ölçen alet. Bu asli aletler yanında daha bir çok tali aletlerle teçhiz olunan iklim evinde muhtelif extrem haller yaratılarak bitkilerin muhtelif şartlara da- 27 yanma kabiliyetleri ölçülmekte ve tabiatta mevcut şartlara en uygun olan bitkiler tefrik ile bunların genetik yoluyla üretilmesine gidilmektedir. 10. Konu : Avusturya Orman Envanteri 1961 - 1970. Avusturya'da Ormancılık Araştırma Enstitüsü tarafından idare olunan bir Memleket Orman Envanteri 19152-56 yılları arasında yapılmış tır. En küçük orman birimleri için dahi lüzumlu detayların toplanmasını sağlayan bu envanter de fazla miktarda personel kullanılarak maliyet çok yükseltilmiştir. Memleket Envanterinin ayni yolla revizyona tabi tutulması yine büyük bir personel grubuna lüzum hasıl ettiğinden müteakip Envanter için az personel ve az masrafla çalışılarak gayeye ulaşılabilecek bir metod aranmıştır. Yeni inkişaf ettirilen modern Envanter metoduyla çalışmada ilk Envanterde kullanılan personel adedinin % 7 si kadar bir personele ihtiyaç vardır. Avusturya Orman Envanterinin gayesi orman durumunu kavramak, Avusturya ormanlarının iktisadi kıymetini ve kıyınet artımını tesbit etmek, odun servetinde, artımda, kesimde vaki ilerlemeleri tesbit ile muayyen bir period için umumi. artım ve kesimi planlamaktadır. Metod: Yeni envanter metodu Matematik- İstatistik metodlarına dayanan Sistematik Deneme Sahaları Metodu olup, metodun değişkenlik emsali muayyen bir hata hududu içerisinde tesbit olunmuştur. Değişken lik emsalinin kontrolü daima mümkündür. Metodun aslını 3. İsveç Envanter Metodu teşkil etmektedir. Fakat mezkur metod Avusturya şartlarına ve dağlık arazi durumuna intibak edebilecek şekilde değiştirilmiştir. Metodun diğer bir hususiyeti de Bitterlich tarafından tekamül ettirilen Relaskop'un ölçmelerde kullanılmasıdır. Metodla çalışmada ilk 2 - 3 sene sonra kısmi malumat elde olunacak 10. sene sonunda ve müteakin - hel" sene mütemmim malumat tonlana!"ak lüzumlu bütün dökümanlar en ince detayına kadar temin edilmiş olacaktır. PUtnlama : Envanter 10 sene için planlanmıştır. Servet, artım ve kesim miktarlarının bulunmasına hizmet edecek deneme ağaçları, muhtelif uzunlukta ve kare şeklinde ki Deneme Şeritlerinde alınmaktadır. Envanterde bütün memleket 7 ayrı bölgeye ayrılmıştır. Bu tefrikin yapılma smda 1952-55 yılları arasında yapılan envanterle elde olunan malumat büyük rol oynamıştır. Her sene her bölgede mevcut deneme şeritlerinden 1/10 u ölçüye tabi tutulacaktır. Böylece her sene deneme sahaları ağı sık laçtırılarak 10. sene sonunda en ince malumat temin edilmiş olacaktır. Tef- 28 rik olunan 7 bölge için tesbit olunan deneme şeriti aralıkları, ve her hir deneme şeritinde alınacak asli deneme sahası sayısı Deneme Bölgeler ı 2 3 4 5 6 7 tatbikatı Şeriti Deneme uzunluğu şöyledir : Şeriti aralığı uzunluğu Asli Den. Km m sahası sayısı 2.5 3.5 3.0 3.0 4.0 3.0 2.5 800 1200 1200 1200 1600 120ü 800 16 12 16 12 16 12 16 Arazi çalışmaları bir mühendis ve 2 yardımcı dan müteşekkil 16 Çalışma Grubu tarafından yürütülecektir. Yanyana çalışan 2 gruba tam teşkilatlı bir Volkswagen araba verilmiştir. Ayrıca 2 kontrol grubu, gruplar arasında koordineyi sağlamakta ve grup çalışma larını kontrol etmektedir. Metodun : Çalışmada 1/50.000 ve 1/10.000 mikyaslı Grauss- Krüger Koordinathavi haritalar, üzerine fotoğrametrik usullerle deneme şeritleri iş ~enmiş hava fotoğrafları kullanılmaktadır. larını Kare Bunlar: şeklindeki her bir deneme şeritinde 4 ayrı ölçme yapılmaktadır. 1 - Asli Deneme Sahası : Deneme Şeriti üzerinde her 100 m de bir Bu sahalarda Relaskopla servet ölçülecek, servet ve artıının tayinine hizmet edecek deneme ağaçları seçilecek ve bunlardan maada bu sahalarda eşietme nevi, mülkiyet durumu, yetişme muhiti özellikleri, yaş sınıfları, kapalılık derecesi, bakım ve faydalanma imkanları, asli ağaç ne.\linin iştirak nisbeti tesbit olunacak ve her bir deneme ağacında yaş sını fı, yetişme sınıfı, ağaç sınıfı, taç çapı, taç sınıfı, gövde kalitesi v.s. tesbit olunarak ağacın göğüs yüksekliği çapı, kabuk kalınlığı, ağaç boyu, ağaç boyunun 0.3 m deki çapı, taç boyu, ibrelilerde 5 senelik boy artımı ölçür • lecektir. .alınacaktır. 2 - Deneme Sahası : Her 25 m de bir alınacak ve 3 ar daire .şeklinde olacaktır. Yukarda sayılan unsurların de- Yardımcı büyüklüğünde tay ölçmeleri yapılacaktır. 3 ~ Kök Deneme Sahası : Taksasyon şeritinin sağinda ve solunda ;15 x 12 m vüs'atind·3 sahalar alınarak bu period içerisinde kesilen ağaç- 29 ların kökleri sayılacak ve köklerde ağaç cinsi, kök yüksekliği, kök mevcut ise kırmızı çürüklük miktarı v.s. tesbit olunacaktır. çapı, 4 - Taksasyon Şeriti : Bu şerit boyunca tesadüf edilen açıklıklar ve gençlik sahaları tesbit olunacaktır. Açıklıkların tesbitinde bu period içerisinde ağaçlanabilecek sahalar, yabaniaşmış sahalar, meşcere içerisinde ağaçlandırılması mümkün boşluklar, 1.30 m boyuna kadar gençlikle kapalı sahalar ayrı ayrı tesbit olunacaktır. Arazi ölçmeleri neticesinde elde olunan dökümanlar Ormancılık Araş tırma EnstitUsünde mevcut Delikli Kart Tesislerinde kısa zamanda kıy metlendirilecektir. Arazi kayıtları mezkur sistemle çalışılabilecek şekilde tesbit olunmuş anahtarlar vasıtasiyle tanzim olunmaktadır. Avusturya'da Araştırma Enstitüsü tarafından tahakkukuna girişi len 1961 - 70 Envanter çalışması modern bir metoda dayanan rasyonel çalışma sistemi olup metodun bazı değişikliklerle memleketimiz şartlarına da çok uygun hale getirilebileceği kanaatindeyim. ExkUrsion esnasında tetkik olunan bazı mevzular kayda değer görülraporun hazırlanmasında bu kabil konulara temas olunına mediğinden ınıştır. İş bu rapor Türkiye'ye avdetimi müteakip 21.10.1961 tarafıından tanzim olundu.
1/--pages