Orta Anadolu’da konumlanan ve günümüzde Türkiye sınırları içerisinde olan Çatalhöyük’ün en önemli eski tarım arazisinde bulunan seramik kaplar, bu topluluğun tahıllar,bakliyatlar, süt ürünleri ve et ürünleri karışımlarını işlediğini ve bu özel kapların inek sütü ve peynir altı suyu gibi özel gıdalar için ayrılmış olabileceğini ortaya koyuyor.(Bu sonuçlar “Nature Communications” dergisinde yer almaktadır.)
Çatalhöyük, dünyanın en büyük ve en iyi korunmuş Neolitik alanlarından biridir. Çatalhöyük, modern Türk şehirlerinden biri olan Konya’nın güneydoğusunda, Hasan Dağı’ndan yaklaşık 145 kilometre uzaklıkta yer almaktadır.
Bu yerleşim alanı M.Ö 7500 civarında kurulmuş ve iki bin yılı aşkın bir süre boyunca bu alanda ikamet edilmiştir.
Yeni çalışmada, bilim adamları Çatalhöyük’ün Batı Höyüğü kazı alanında bulunan açık kaseleri ve kavanozların kırık parçalarını incelemişler ve bu alanın işgalinin sonuna doğru yaklaşık olarak M.Ö 5900-5800 arası dar bir zaman dilimi ile karşılaşmışlardır.
Seramiklerin iç kısmında oldukça iyi korunmuş kireçli kalıntılar, Çatalhöyük çiftçilerinin beslenme düzenlerinin yeni bir ayrıntılı resmini elde etmek için araştırmacıların son teknoloji protein ve lipit analizini kullanmalarına olanak sağlamıştır.
Ekip, bazı çömleklerin tahıl tanelerini,bakliyatları, et ve süt ürünlerini tutmak amacıyla kullanıldığı kararına vardı.
Süt ürünlerinin çoğunluklu olarak koyun ve keçiler başta olmak üzere sığır ailesinden de geldiği görülmüştür.
Süt ürünü olmayan hayvansal ürünler(et vb.) öncelikle keçi ve koyun ailesinden, bazen de sığır ve geyiklerden elde edilmiştir.
İlginç bir şekilde, çömleklerin çoğu tek bir kapta birden fazla gıda türüne ait bulgular içerir;bu da burada yaşamış olan insanların büyük olasılıkla yulaf yapımı ve çorba gibi yemeklerde yiyecekleri karıştırdıklarını veya bazı kapları farklı gıda maddeleri ya da her ikisi için de sırayla kullandıklarını öne sürüyor.
Ancak belirli bir çömlek, bir kavanoz, sadece süt ürünleri için (peynir altı suyunda bulunan proteinler şeklinde) bulgulara sahipti.
Max Planck İnsan Tarihi Bilim Araştırma Enstitüsü’nün araştırmacılarından araştırma başyazarı Dr. Jessica Hendy “Bu özellikle ilginçtir ki burada ikamet eden insanlar taze sütleri tortu ve peynir altı suyuna ayıran süt üretim yöntemlerini kullanmış olabilirler.” diyor.
“Bu aynı zamanda peynir altı suyunun tutulması için özel bir kaba sahip olduklarını yani kesilmiş sütü ayırdıktan sonra ek amaçlar için peynir altı suyunu kullandıklarını belirtmektedir.”
York Üniversitesi’nde bilim adamı ve aynı zamanda yazar olan Profesör Oliver Craig “Farklı analitik teknikleri tararken, tarih öncesi çömlekçilikte işlenmiş yiyeceklerin gerçek çeşitliliğini ortaya çıkarmak için bir çığır açmışız gibi hissettiriyor.” diyor.
“Shotgun Proteomics (kompleks karışımlardaki proteinleri ayırma işlemi), farklı tür ve dokudan elde edilen proteinleri gösterirken lipit(yağ) analizleri, mevcut farklı yiyeceklerin katkısını yüzeysel bir şekilde belirlememizi sağlıyor”
Araştırmacılara göre, çok daha fazla çeşitteki gıdalar (özellikle bitkisel gıdalar), araştırdıkları ya da proteinleri tanımlamak için kullandıkları veri tabanlarında bulunmadılar ancak muhtemelen Çatalhöyük’te bir zamanlar yeniyorlardı.
Dr.Hendy “Gelecekteki çalışmanın önemli bir yönünün bu veri tabanlarını daha fazla belge dizisi ile genişletmesi gerekecektir.”diyor.
[zombify_post]