1 Mayıs Marşı dinle| 1 Mayıs Marşı'nın söz yazarı kimdir? 1 Mayıs Marşı'nın bestecisi kimdir?
1 Mayıs Emek Dayanışma günü ve İşçi Bayramı deninice ilk akla gelen 1 Mayıs Marşı olur. 1 Mayıs'la özdeşleşen 1 Mayıs'ın marşı; "Günlerin bugün getirdiği, baskı zulüm ve kandır / Ancak bu böyle gitmez, sömürü devam etmez / Yepyeni bir hayat gelir, bizde ve her yerde"... Ünlü nakaratını ise neredeyse bilmeyen yoktur: "1 Mayıs, 1 Mayıs işçinin, emekçinin bayramı / Devrimin şanlı yolunda ilerleyen halkların bayramı"... Peki bu marşın tarihçesi ne, kim besteledi, ilk kez nerede söylendi? İşte bugün kitlelerin hep bir ağızdan söylediği 1 Mayıs Marşı'nın hikayesi nedir?
1 Mayıs İşçi Bayramı, 1889’da bir araya gelen İkinci Enternasyonal’de bir Fransız işçi temsilcisinin önerisiyle “Birlik, mücadele ve dayanışma günü” olarak kutlanmaya başlandı. Bu kazanımın temeli, 1856’da Avusturya’daki bir grup taş ve maden işçisinin sekiz saatlik iş günü talebiyle parlamento binasına yürümesiyle birlikte atıldı. Ardından 1 Mayıs 1886’da Amerika İşçi Sendikaları Konfederasyonu önderliğindeki işçi grubunun yine aynı taleple iş bırakması ve yarım milyondan fazla katılımcıyla desteklenmesi, gazeteler tarafından haber yapılarak dikkat çekti. Gösteriler, hız kesmeden sürdürüldü ve 4 Mayıs’ta kanlı Haymarket Olayı meydana geldi. Çeşitli yasa ve yaptırımlarla gösterilerin tekrarlanması otoriteler tarafından engellendi.
Benzer bir olay 1977 yılında Taksim’deki 1 Mayıs kutlamaları sırasında meydana geldi. Kimliği berlirsiz kişiler tarafından açılan ateş sonucunda yaklaşık olarak 34 kişi hayatını kaybetti. Her yıl ülkemizde de kutlanan 1 Mayıs İşçi Bayramı, Sarper Özsan tarafından bestelenen marşla 1974 yılında taçlandırıldı. 1 Mayıs Marşı’nın yazılış hikâyesini sizler için derledik
MARŞ NASIL DOĞDU?
1974 yılında Rutkay Aziz’in Genel Sanat Yönetmenliğini yaptığı Ankara Sanat Tiyatrosu, Bertolt Brecht’in “Ana” oyununu sahneye koymak için hazırlıklara başlar. Oyun, Maksim Gorki’nin “Ana” romanından uyarlarak yazılmıştır. Oyun müziklerinin Sarper Özsan tarafından yapılması istenir. Özsan, bu teklifi memnuniyetle kabul eder. Metindeki diğer tüm şarkı sözleri Bertolt Brecht tarafından yazılmıştır fakat sadece bir sahnenin sözleri belirtilmemiştir. Metinde yer alan “1 Mayıs 1905″ adlı sahneye Brecht’in düştüğü not, ünlü 1 Mayıs Marşı’nın doğmasında etkili olmuştur.
Brecht’in notunda “İşçiler marş söyleyerek sahneye girer” yazar, ancak ortada bir marş ya da söz yoktur. Brecht, diğer tüm şarkı sözlerini belirtmiştir ancak sadece “1 Mayıs 1905″ sahnesinin sözlerini belirtmemiştir. Sarper Özsan, sahneye uygun marş aramaya başlar ancak bulamaz. Kendi deyimiyle “iş başa düşer” ve sahne için bir marş yazar. Özsan’ın sözlerini yazıp müziklerini bestelediği marş, ünlü 1 Mayıs Marşı’dır.
Ankara Sanat Tiyatrosu’nun oyunu sahnelediği gecede oyunculara ve salona devrimci bir ruh hakim olur. Bir oyun müziği olarak bestelenen 1 Mayıs Marşı, o tarihten itibaren çeşitli gruplar tarafından benimsenir ve dilden dile dolaşır. 1976 yılındaysa büyük meydanlarda söylenmeye başlanır.
Daha sonra Cem Karaca'nın da 45'lik plağında seslendirdiği marş, hem mitinglerde, hem konserler de sıklıkla dillendirildi. Grup Yorum "Marşlarımız", Edip Akbayram "Söyleyemediklerim" albümlerinde marşı seslendirdi.
1 MAYIS MARŞI
günlerin bugün getirdiği baskı zulüm ve kandır
ancak bu böyle gitmez sömürü devam etmez
yepyeni bir hayat gelir bizde ve heryerde
bir mayıs bir mayıs işçinin emekçinin bayramı
devrimin şanlı yolunda ilerleyen halkların bayramı
yepyeni bir güneş doğar dağların doruklarından
mutlu bir hayat filizlenir kavganın ufuklarından
yurdumun mutlu günleri mutlak gelen gündedir
ulusların gürleyen sesi yeri göğü sarsıyor
halkların nasırlı yumruğu balyoz gibi patlıyor
devrimin şanlı dalgası dünyamızı kaplıyor
gün gelir gün gelir zorbalar kalmaz gider
devrimin şanlı yolunda kül gibi savrulur gider
söz-müzik: sarper özsan
SARPER ÖZSAN KİMDİR?
Sarper Özsan, 1944 Bandırma doğumlu. Ankara Devlet Konservatuvarı’nın komposizyon bölümünden 1969 yılında mezun olmuş. 1971’de siyasi sebeplerden dolayı 20 ay tutuklu kaldı. Ardından İstanbul Devlet Konservatuvarı’nda öğretim üyeliği yaptı ve 1978’de TRT’deki görevine geri döndü. 1977’de işçi, köylü ve öğrencilerin oluşturduğu Aydınlık Korosu’nu yönetmiş ve birçok yerde konserler vermiş. Sanatçının en bilindik eseri 1974 yılında bestelediği 1 Mayıs Marşı’dır.
Öte yandan Türkiye'de ilk 1 Mayıs şiiri, 1880-1935 yılları arasında yaşayan Osmanlı'nın ilk kadın şairi Yaşar Nezihe tarafından yazılmış. Sözleri ise şöyle: "1 Mayıs ey işçi / Bugün hür yaşamak hakkı seninken / Patronlar o hakkı senin almışlar elinden // Sa’yınla edersin de tufeylileri zengin / Kalbinde niçin yok ona karşı yine bir kin? / (...) Ey işçi... / Mayıs birde bu birleşme gününde / Bişüphe bugün kalmadı bir mani önünde... / Baştan başa işte koca dünya hareketsiz; yıllarca bu birlikte devam eyleyiniz siz / (...) Sayende saadetlere mazhar beşeriyet / Sen olmasan etmezdi teali medeniyet / Boynundan esaret bağını parçala, kes, at! / Kuvvetedir hak, hakkını haksızlara anlat..."