Bu eseri hemen hemen bilmeyen yoktur. Ancak yeni nesil için bir defa daha hatırlatmanın yarar sağlayacağını düşündüm. Onun içindir ki; Leyla ile Mecnun diyoruz, bu hafta.
Leyla ile Mecnun edebiyatımızın en tanınmış eserlerinden birisi sayılır. Geçenlerde öğrencilerime bu eser kime aittir diye sorduğumda aldığım cevap hayli komikti bence. Cevap şöyleydi:
-- Orhan Gencebay'a aittir öğretmenim.
Evet, şimdiki gençliğe göre bizim geçmişimiz biliyorsunuz ki, televizyonun icadıyla başlar; bilgisayarın icadıyla gelişim gösterir, sonumuzu sormayın onu ben de bilmiyorum; Allah sonumuzu hayır etsin demekle yetinmek istiyorum.
Bu yazımda bu değerli eser hakkında kısa bilgiler vereceğim. Ama önce eseri bir hatırlayalım.
* * *
Necid çöllerinde, Beni Amir kabilesinden Kays ile Leyla daha çocukken birbirlerini severler. Dedikodular çoğalınca Leyla'nın annesi kızını çadırına kapatır. Kays ise sevgilisini göremeyince, üzüntüyle aklı başından gider ve sahralara düşer. Bir süre sonra da mecnun (deli) diye anılmaya başlar. Kays'ın babası oğlunun derdini öğrenince Leyla'yı ailesinden istese de, Kays mecnun olduğu için kızı vermezler. Bunun üzerine babası, iyileşmesi için onu Kâbe'ye dua etmeye götürür. Fakat Kays, derdinin çoğalması ve aşkının çoğalması için duada bulunur. Duası kabul olunmuştur. Babası çaresizlik içinde evine döner. Mecnun ise çöllerde yabani hayvanlarla dostluk kurup arkadaşlık eder. Bu arada yanık aşk şiirleri yazmaktadır. Nevfel adında bir Arap beyi onun şiirlerini okur ve acıklı haline bir son vermek için Leyla'yı babasından tekrar ister. Kızı iyilikle alamayınca da ordusunu toplayıp Leyla'nın kabilesi ile savaşa girişir. Mecnun Leyla'yı o kadar sevmektedir ki, Leyla'ya ait hiçbir şeye zarar gelmesini istemez ve Leyla'nın kabilesi savaşı kazansın diye duada bulunur. Nevfel yenilir. Ancak bu mağlubiyeti nefsine yediremeyip tekrar savaşa girişir. Bu defa galip gelir ama Mecnun'un duasını öğrenir ve kızı almadan çekip gider. Sonra Leyla'yı İbn-i Selam adlı biriyle evlendirirler. Leyla ise Mecnun'un aşkına sağdık kalmak için bir yalan uydurur ve kocasına, çocukluğundan beri bir cin tarafından sevildiğini, eğer ona el sürerse cinin her ikisini de öldüreceğini söyler. Böylece adamı kandırıp kendisinden uzak tutar. Bir müddet sonra Mecnun'un intizarları sonucu İbn-i Selam ölür. Serbest kalan Leyla, Mecnun'u aramaya başlar. Çölde onu bulursa da Mecnun onu tanımaz ve visale gücü olmadığını bildirir. Çünkü artık bütün maddi varlıklarla bağlantısını kesmiş ve manevi bir aşk ile sarhoş gezer olmuştur. Leyla umutsuz bir halde geri döner. Bir müddet acılar içinde yaşadıktan sonra da ölür. Bunu haber alan Mecnun, Leyla'nın mezarına koşar ve orada kendisinin de ölmesi için Tanrı'ya yalvarır. Yakarışı kabul görür ve son nefesinde Leyla!.. diyerek can verir. Sevgilisi Leyla ile cennette buluşurlar.
* * *
Bu eseri, değerli şairimiz Fuzuli'ye ait olarak bilsek de, aslında Arap edebiyatının Fuzuli kaleme almadan çok önceleri işlediği ve sayısız edebiyatçının kaleme aldığı bir eserdir. Tabi ki Fuzuli'nin kaleme alışı esere ün kazandırmıştır. Çünkü bu hikâye Fuzuli'nin yorumuyla mükemmeliyete ulaşmıştır.
10.11.2010