DIŞ GALAKSİLER
DIŞ GALAKSİLER
Evren binlerce, binlerce galaksiyle doludur. Bunlann çoğu Samanyolu gibi sarmal biçiminde dir. Olağan sarmallardan başka, “çubuklu sarmallar” da vardır. Bunlarda galaksinin merkezinden uzanan bir tür çubuğun ucundan helis biçimi kollar çıkar. Bazı galaksilerde böyle kollar yoktur. Bunlar “elips biçimi” diye sınıflandırılırlar: Bazılarının belirli bir yapıları olmaz. Bunlar da “düzensiz” diye tanımlanırlar.
Yıldızların galaksiler halinde kümelenmeleri gibi, galaksilerin de bir araya toplandıkları görülür. Bizim yıldız sistemimiz de 20 kadar üyesi olan “yerel küme” diye tanımlanan kümedendir. Bu kümede bize en yakın olan galaksiler (Büyük ve Küçük Macellan Bulutlan) da bulunmaktadır. Bunlar düzensiz türdendir, güney yarımküresinin iyice aşağılarında, gökyüzünde çıplak gözle görülebilirler. Yine teleskopsuz görülebilen bir başka galaksi de ünlü Andromeda sarmalıdır. Bu, kuzey göklerinde görülür. Yerel kümede daha az üye vardır. Oysa, yüzlerce galaksiden oluşan kümeler bulunmaktadır. Başak burcundaki kümede 2.500 galaksi olduğu sanılmaktadır!
Galaksilerin ışığı spektroskopta incelendiği zaman pek çoğunun tayf çizgilerinin kızıla doğru kaymış oldukları görülür. Bu demektir ki galaksilerin hemen hepsi bizden uzaklaşmaktadırlar. Aynca, bir galaksi nekadar uzaktaysa kızıla kayma da okadar ileridir; yani galaksi daha hızlı hareket etmektedir. Böylece, kızıla kaymanın yardımıyla bir galaksinin nekadar uzakta olduğunu saptayabiliriz.
Galaksinin hızla böyle dışarıya doğru gitmesi bütün evrenin binlerce milyon yıl önce olan dev bir kozmik patlama sonucu genişleyip yayılmakta olduğuna inanmamıza yol açmaktadır.