Bu konu anlatımında relative clause konusu kapsamlı bir şekilde ele alınacaktır.
Relative clause, bir ismi tanımlayan sıfat cümleciğine verilen isimdir. Relative clause, tek başına kullanılmaz; tanımladığı ismin ardından kullanılır. Relative clause cümlelerde tanımlanan sözcüğün durumuna göre who, which, that kullanılır. İnsanlar için who, cansız nesneler ve hayvanlar için which kullanılır. That ise hepsi için kullanılabilen bir zamirdir. Bu konu anlatımında relative clause (sıfat tümceleri)’nde kullanılan relative pronouns (ilgi zamirleri) who, which, that ve ek bilgilere (whom, whose gibi) yer verilecektir.
WHO
Who, insanları tanımlayan sıfat cümleciğinde kullanılır. Aşağıdaki örnekte iki cümle relative clause ile birleştirilebilir. İkinci cümle “my father” hakkında bilgi veren bir tümce olarak ilk cümleye ilave edilebilir.
1) My father has just retired. (Babam yeni emekli oldu.)
2) He is 65 years old. (Babam 65 yaşındadır.)
My father, who is 65 years old, has just retired.
(65 yaşındaki babam yeni emekli oldu.)
Açıklama: 1 nolu cümle, herhangi bir değişiklik yapılmadan temel cümle olarak kalmış; 2 nolu cümlede “he” zamiri düşürülmüş, yerine “who” zamiri getirilip, “my father” öznesinden sonra temel cümleye ilave edilmiştir. Who zamiri “my father” ifadesini tanımlamaktadır. Who zamiri insanlar için kullanılır. “Who is 65 years old” ifadesi, “my father” öznesini tanımlayan bir tümcedir. Relative clause, İngilizcede tanımladığı isimden sonra getirilmektedir.
Who zamiri ile kurulmuş aşağıdaki relative clause örneklerini inceleyiniz.
My brother was born in England. He has never been to Turkey. (Erkek kardeşim İngiltere’de doğdu. O, Türkiye’ye hiç gelmedi.)
My brother, who was born in England, has never been to Turkey. (İngiltere’de doğan erkek kardeşim Türkiye’ye hiç gelmedi.)
Açıklama: “who was born in England” (İngiltere’de doğan) ifadesi, “my brother” (erkek kardeşim)’i tanımladığı için “who” zamiri kullanılmıştır. İfade relative clause olduğu için tanımladığı kelimeden sonra getirilmiştir.
Did you meet the student? He came to our classroom yesterday. (Öğrenciyle tanıştın mı? Sınıfımıza dün geldi.)
Did you meet the student who came to our classroom yesterday? (Sınıfımıza dün gelen öğrenciyle tanıştın mı?)
Açıklama: “who came to our classroom yesterday” (sınıfımıza dün gelen) ifadesi örnek cümledeki “the student” (öğrenci) hakkında bilgi vermekte veya tanımlamaktadır. “the student” insan olduğu için who zamiri kullanılarak relative clause ifadesi kurulmuş ve tanımladığı kelimeden sonra getirilmiştir.
Non-Defining & Defining Arasındaki Fark Nedir?
Bilinen bir ismi niteleyen relative clause yapısı için non-defining relative clause denir. Non-defining relative clause’da that kullanılmaz; who veya which kullanılır. Non-defining relative clause, ayrıca virgül ile ayrılır.
Tom, who is the most naughty boy in the classroom, makes me angry. (Non-defining)
Açıklama: Karşıdaki kişi Tom’u tanımaktadır.
Defining relative clause ifadelerde ise bahsedilen ve nitelenen kişi ya da nesne dinleyici tarafından bilinmiyor olabilir. Defining relative clause virgül ile ayrılmaz.
The boy who is very naughty and lazy makes me angry. (Defining)
Açıklama: Karşıdaki kişi nitelenen öğrenciyi tanımıyor olabilir.
WHICH
Which, hayvanları veya cansız nesneleri tanımlayan sıfat cümleciğinde kullanılır. Aşağıdaki örneklerde relative clause ifadelerde which kullanılmıştır. Cansız nesneler veya hayvanları tanımlayan tümcelerde which kullanılır.
The table is dirty. It is in the staff room. (Masa kirli. Masa öğretmenler odasındadır.)
The table which is in the staff room is dirty. (Öğretmenler odasında olan masa kirli.)
Açıklama: İkinci cümle, birinci cümle hakkında ek bilgi verdiği için relative clause biçiminde kullanılabilir. Tanımlanan sözcük “the table” cansız bir nesne olduğu için relative clause’da “which” zamiri kullanılmıştır.
Have you seen the dog? It is in the garden of our neighbour? (Köpeği gördün mü? Köpek komşumuzun bahçesinde.)
Have you seen the dog which is in the garden of our neighbour? (Komşumuzun bahçesinde olan köpeği gördün mü?)
Açıklama: Tanımlanan sözcük “the dog”, hayvan olduğu için relative clause tümcesinde “which” zamiri kullanılır. İkinci cümle ek bilgi verdiği için, öznesi düşürülür ve ilk cümlede tanımladığı sözcükten sonra “which” ile birlikte getirilir.
Which, nesne konumundaki bir ismi tanımlıyorsa
THAT
That sıfat cümleciğinde tanımlanan tüm varlıklar için kullanılabilir. Ayrıntı için aşağıdaki örnekleri inceleyiniz.
The person was not James. He answered the phone. (O şahıs James değildi. Telefona o cevap verdi.)
The person that answered the phone was not James. (Telefona cevap veren şahıs James değildi.)
Açıklama: Relative clause tarafından tanımlanan “the person” insandır; ancak “that” zamiri ile tanımlanmıştır. Çünkü “that” hem insanları hem hayvanları, hem de cansız nesneleri tanımlamak için kullanılabilir.
The police identified the man. He had left the package. (Polis, adamın kimliğini tespit etti. Adam paketi bırakmıştı.)
The police identified the man that had left the package. (Polis, paketi bırakmış olan adamın kimliğini tespit etti.)
The police are looking for the dog. It bit the woman and ran away. (Polis köpeği arıyor. Köpek kadını ısırdı ve kaçtı.)
The police are looking for the dog that bit the woman and ran away. (Polis, kadını ısıran ve kaçan köpeği arıyor.)
WHERE
Dolaylı tümleç konumundaki yer bildiren kelimeleri nitelendirirken, where kullanılabilir.
They went to London. They will meet a man there.
They went to London, where they would meet a man.
Açıklama: Bu cümlede relative clause, bir şehri (Londra) nitelemektedir. O yüzden relative clause’da where kullanabiliriz.
Aynı cümlede preposition kullanılacaksa which kullanmak gerekir. Farkı görmek için aşağıdaki örnekleri inceleyiniz.
They went to London. They will meet a man there.
They went to London, where they would meet a man.
They went to London, which they would meet a man in.
They went to London, in which they would meet a man.
Açıklama: Where kullanıldığında preposition kaldırılır. Which kullanıldığında preposition kaldırılmaz; ya yerinde kalır ya da which’in önüne getirilir.
Where, relative clause ifadelerde özne veya nesne konumundaki yer bildiren sözcükleri tanımlamak için kullanılamaz. Özne veya nesne konumunda yer alan sözcükleri tanımlamak için which kullanılır.
I will visit Malatya. It is a nice city.
I will visit Malatya, which is a nice city.
Açıklama: İkinci cümlede özne konumunda olan Malatya şehrini yer bildiren bir sözcük olarak ilk cümleye relative clause olarak ekliyoruz.
Istanbul is the most crowded city in Turkey, but I like it very much.
Istanbul, which I like very much, is the most crowded city in Turkey.
(Sevdiğim şehir İstanbul Türkiye’nin en kalabalık şehri.)
Açıklama: İkinci cümlede nesne konumunda olan İstanbul şehrini yer bildiren bir sözcük olarak ilk cümleye relative clause olarak ekliyoruz.
WHEN
Day, week, month, year gibi sözcükleri nitelerken relative clause’da when, which, that kullanılabilir. Which preposition ile kullanılmalıdır. Diğerlerinde (when, that) preposition kullanılmaz. Aşağıdaki örnekleri inceleyiniz.
I still remember the day when I first met you.
I still remember the day that I first met you.
I still remember the day on which I first met you.
(Seninle ilk tanıştığım günü hala hatırlarım.)
WHOSE
Tanımlanan sözcük iyelik konumundaysa whose kullanılır. Whose hem insanlar hem de cansız nesneler veya hayvanlar için kullanılabilir.
The kid is crying. His pencil has been stolen.
(Çocuk ağlıyor. Onun kalemi çalındı.)
The kid whose pencil has been stolen is crying.
(Kalemi çalınan çocuk ağlıyor.)
This is Emily. Her brother went to the same school with me.
This is Emily, whose brother went to the same school with me.
(Bu, kardeşi benimle aynı okula giden Emily’dir.)
WHO, WHOM, WHICH, THAT IN OBJECT POSITION
(Nesne Konumunda Who, Whom, Which ve That Kullanımı)
Tanımlayacağımız isim nesne (object) konumunda ise insanlar için who, whom veya that kullanılır; hayvanlar ve cansız nesneler için which veya that kullanılır. That, non-defining ifadelerde kullanılmaz; defining relative clause’da kullanılabilir.
WHO/WHOM
Whom, sadece nesne konumundaki tanımlanan kelimeler için kullanılır. Whom yerine who veya that de kullanılabilir. Ancak who ve that preposition öndeyken kullanılamaz. Ayrıca that non-defining relative clause ile kullanılmaz. Bu ayrıma dikkat etmek gerekir.
The person will come to school. I met him yesterday.
The person whom I met yesterday will come to the school.
Açıklama: Bu cümlede him nesne konumundadır.
James was very sad. I saw him yesterday.
(James çok üzgündü. Dün onu gördüm.)
James, whom I saw yesterday, was very sad.
(Dün gördüğüm James, çok üzgündü.)
Açıklama: Nesne konumundaki “him” düşürülmüş ve ifadenin önüne “who” veya “whom” getirilmiştir. Nesne konumundaki insan olduğu için “who” veya “whom” kullanılmıştır.
Tanımlanan sözcükle ilişkili bir preposition varsa, preposition’ı relative clause ifadesinin önünde kullanmak mümkündür.
The man whom/who I fought with will come here. (Kavga ettiğim adam buraya gelecek.)
Açıklama: Bu cümlede preposition (with) relative clause önünde kullanılmadığı için whom veya who kullanılabilir.
The man with whom I fought will come here.
Açıklama: Bu cümlede preposition (with) öne getirildiği için who yerine whom kullanılmıştır. Preposition cümleciğin önünde ise who kullanmak yanlış olur.
The man came to school. I met him yesterday.
The man that I met yesterday came to the school.
Açıklama: Defining relative clause’da that kullanmak mümkündür.
WHICH
Nesne konumundaki bir sözcüğü (cansız nesne veya hayvan) nitelemek için which kullanılır.
The computer had a virus. I formatted it.
(Bilgisayarda virüs vardı. Bilgisayarı biçimlendirdim.)
The computer which I formatted had a virus.
(Format attığım bilgisayarda virüs vardı.)
Açıklama: Bilgisayar kelimesi ikinci cümlede nesne konumundadır. Bu yüzden ikinci cümledeki “it” düşürülür ve yerine which veya that relative clause ifadesinin önünde olacak şekilde getirilir.
Dolaylı tümleç konumundaki bir sözcük için yine which kullanılabilir, ancak preposition mutlaka bulundurulmalıdır.
The chair is dirty. You are sitting on it.
(Sandalye kirli. Sen o sandalyede oturuyorsun.)
The chair which you are sitting on is dirty.
The chair on which you are sitting is dirty.
(Üzerine oturduğun sandalye kirlidir.)
Açıklama: Her iki cümle de doğrudur. Preposition which‘den önce getirilebilir veya yerinde kalabilir.
Bazen whom, who, which, that gibi zamirleri kullanmadan da relative clause oluşturabiliriz.
The man whom I met yesterday will come to the office tomorrow. (Dün görüştüğüm adam yarın ofise gelecek.)
The man I met yesterday will come to the office tomorrow.
Açıklama: Whom zamiri düşürüldüğünde anlamda bir değişiklik olmamıştır.
The chair which you broke is in my room. (Senin kırdığın sandalye benim odamdadır.)
The chair you broke is in my room.
Açıklama: Cansız nesneyi tanımlayan which zamiri düşürülmüştür. Anlamda bir değişiklik olmamıştır.
Relative clause kısaltmalarda, genellikle who, which, that ile yardımcı fiil düşürülür ve temel fiile -ing takısı eklenir. Anlamda bir değişiklik olmaz.
Do you know the man that is looking at us?
Do you know the man looking at us?
(Bize bakan adamı tanıyor musun?)
Relative clause ifadelerin kısaltılması çok kapsamlı olduğu için ayrı bir konu anlatımı olarak ele alınmıştır. Bu konunun devamına geçmek için buraya tıklayın.