Galaksinin bir yerinde, bir yıldızın cesedinin uzay ve zaman dokusunu delecek kadar yoğun olduğunu hayal edin… O kadar yoğun ki, etrafındaki her şeyi içine çeker ve hiçbir şeyin, hatta ışığın bile kaçmasına izin vermez. Kara delikler gerçek olamayacak kadar garip gelse de oldukça yaygındırlar. Bilim insanları da kendi galaksimiz dahil, hemen her galaksinin merkezinde süper kütleli bir kara delik olabileceğine inanıyor.
Kara Deliklerin Tarihi
Her şey 1665 yılında, ağacın dalından kopup yere düşen elmayla, İngiltere’de başladı. Isaac Newton elmanın inişini düşünerek, yirmi yıl sonra elmanın, bir top mermisinin hatta gezegenlerin hareketlerini düzenleyen bir güç olması gerektiği sonucuna vardı. Tüm bunlar yerçekimini çağırdı…
Newton kütleli herhangi bir cismin çekim kuvvetine sahip olacağının farkına vardı. Kütle arttıkça, çekimin de arttığını gözlemledi. Bir nesnenin çekiminden kaçmak için kaçış hızına ulaşmanız gereklidir. Dünya’nın çekiminden kaçmak için gerekli olan hız, yaklaşık 11 km/saniye’dir!
1915 yılında Albert Einstein devrimci genel görelilik teorisini ortaya koydu. Güneş gibi büyük bir cisim, uzay-zaman içinde bir çukur yaratacak, yerçekimi kuyusu oluşturacak, güneş sistemimizdeki gezegenler gibi etrafındaki herhangi bir cismin etrafındaki kavisli bir yolu izlemesine neden olacaktır.
Einstein’ın bu teoriyi yayınlamasından bir ay sonra, Alman fizikçi Karl Schwarzschild, Einstein’ın denklemlerinde büyüleyici bir şey keşfetti. Schwarzschild, bilim adamlarını, bir alanın öylesine eğrilebileceği ve hiçbir nesnenin kaçamayacağı yerçekimsel bir kuyu yaratacağı sonucuna götüren bir çözüm buldu.
Bilim adamları kaçınılmaz yerçekiminin karanlık alanlarını tartışırken “çöküş” veya “donmuş yıldız” gibi terimleri kullandılar. New York’ta düzenlenen bir konferansta fizikçi John Wheeler, “kara delik” terimini popüler hale getirdi.
Bir kara delik nasıl bulunur?
Kara delikler, ötesinde ışığın bile kaçamayacağı bir olay ufku içerir. Hiçbir ışık çıkamadığından, bu kara deliğin yüzeyinin ötesini görmek imkansızdır. Fakat kara deliği görememek, tespit edilemediği anlamına gelmez.
Bilim adamları, etrafındaki biriken maddelerin yanı sıra, yıldızların ve gazın hareketlerine bakarak kara delikleri tespit edebilirler. Event Horizon Teleskopu, galaksimizin çekirdeğindeki kara deliklere ve yakınlardaki bir galaksideki M87’ye bakacaktır. Çözünürlük, olay ufku etrafındaki akan gazı görüntüleyecek kadar yüksektir.
Kara Delikler Hakkında Neleri Bilmiyoruz?
1974’te Stephen Hawking karadeliklerin enerjiyi ya da Hawking radyasyonunu yayması gerektiğini gösteren sonuçları yayınladı.
Kara delikler, bilim insanlarına genel çekimselliği çok aşırı çekim alanlarında test etme fırsatı veriyor. Karadelikleri parçacık fiziği teorisindeki en büyük sorulardan birine cevap vermek için bir fırsat olarak görüyorlar: Neden kuantum mekaniğini genel görelilik ile birleştiremiyoruz?
Kara delikler fizikteki en karanlık gizemlerdendir. Nesnelerin olay ufkunu geçtikten sonra tekilliğe doğru sarmallaştığında ne olacağını açıklayamaz. Kara delikler, solucan delikleri ve şiddetli enerji çeşmeleri ve beyaz delikler olarak adlandırılan diğer evrenlere geçitleri bile kapatabilir, ancak doğanın bu yapıların var olmasına izin vermesi pek olası görünmemektedir.
Bazen gerçeklik kurgudan daha gariptir…