Küresel Metan Emisyonları Rekor Seviyeye Ulaştı
Pandemi, karbon emisyonlarını geçici olarak azalttı. Ancak, metan seviyeleri tırmanmaya devam ediyor ve dünyayı küresel ısınmanın en kötü yolundan daha da uzağa sürüklüyor.
Küresel metan emisyonları en yüksek seviyelere ulaştı. Artışlar öncelikle kömür madenciliği, petrol ve doğal gaz üretimi, sığır ve koyun çiftliği ile düzenli depolama alanlarından kaynaklanan emisyonların artmasıyla gerçekleşmektedir.
2000 ve 2017 arasında, güçlü sera gazı seviyeleri, iklim modellerinin bu yüzyılın sonundan önce 3-4 santigrat dereceye kadar ısınmaya yol açacağını öne süren yaklaşımı destekleyecek şekilde yükseldi. Bu, bilim adamlarının orman yangını, kuraklık ve sel gibi doğal afetlerin, kıtlık ve kitlesel göç gibi sosyal sorunların neredeyse yaygın hale geldiği konusunda tehlikeli bir uyarı-sıcaklık eşiğidir. Bulgular, Stanford Üniversitesi bilim insanı Rob Jackson'ın öncülüğünde Küresel Karbon Projesi kapsamında, araştırmacılar tarafından Dünya Sistem Bilim Verileri ve Çevre Araştırma Bültenleri’nde 14 Temmuz'da yayınlanan iki makalede özetlenmiştir.
2017 yılı küresel metan verilerine göre, Dünya'nın atmosferi, 100 yıllık bir sürede ısınırken, karbondioksitten 28 kat daha güçlü olan renksiz, kokusuz gazı yaklaşık 600 milyon ton emdi. Tüm metan emisyonlarının yarısından fazlası insan faaliyetlerinden kaynaklanmaktadır. Yıllık metan emisyonları, atmosferdeki metan konsantrasyonlarının nispeten kararlı olduğu 2000'li yılların başından itibaren yüzde 9 oranında veya yılda 50 milyon ton artmıştır.
Isınma potansiyeli açısından, 2000 yılından bu yana bu kadar fazla metanı atmosfere vermek, dünya karayollarına 350 milyondan daha fazla araba eklemeye ya da Almanya veya Fransa'nın toplam emisyonlarını ikiye katlamaya benziyor.
Büyüyen metan kaynakları
Küresel olarak fosil yakıt kaynakları ve inekler, metanın yukarı doğru tırmanmasına güç veren ikiz motorlardır. Stanford’un Dünya, Enerji ve Çevre Bilimleri Okulunda (Stanford Dünyası) bir Dünya sistemi bilimi profesörü olan Jackson, “Sığır ve diğer geviş getiren hayvanlardan kaynaklanan emisyonlar, metan için fosil yakıt endüstrisinden gelen emisyonlar kadar büyük. İnsanlar kaynağın gerçekte ne kadar büyük olduğunu anlamadan inek geğirmesi konusunda şaka yapıyorlar” dedi.
Çalışma dönemi boyunca tarım, insan faaliyetleri ile ilgili tüm metan emisyonlarının yaklaşık üçte ikisini oluşturmuştur; fosil yakıtlar kalan üçte birlik kısmın çoğunun sorumlusudur. Ancak, bu iki kaynak 2000'li yılların başından bu yana görülen artışlara kabaca eşit ölçüde katkıda bulunmuştur.
Tarımdan gelen metan emisyonları 2017 yılında 2000-2006 ortalamasının yaklaşık yüzde 11'i kadar artarak 227 milyon ton metana yükselmiştir. Fosil yakıt üretimi ve kullanımından elde edilen metan 2017 yılında, önceki dönemden yaklaşık yüzde 15 artışla 108 milyon tona ulaştı.
Koronavirüs pandemisinin ortasında, üretim ve nakliyede karbon emisyonları durma noktasına geldi. Jackson, “Virüs nedeniyle metan emisyonlarının karbondioksit emisyonları kadar düşme şansı yok. Hala evlerimizi ve binalarımızı ısıtıyoruz ve tarım büyümeye devam ediyor” dedi.
Metan emisyonları Afrika ve Orta Doğu'da en keskin artışı gösterdi; Çin; Avustralya ve birçok Pasifik adasını içeren Güney Asya ve Okyanusya önde gelen bölgeler. Bu üç bölgenin her biri, çalışma süresi boyunca emisyonlarını yılda tahmini 10 ila 15 milyon ton artırdı. ABD, daha fazla doğal gaz sondajı, dağıtımı ve tüketimi nedeniyle metan emisyonlarını 4,5 milyon ton artırdı.
Jackson, “ABD'de ve dünyada doğal gaz kullanımı hızla artıyor. Elektrik sektöründe kömürü dengeliyor ve karbondioksit emisyonlarını azaltıyor, ancak o sektördeki metan emisyonlarını artırıyor. ABD ve Kanada da daha fazla doğal gaz üretiyor. Sonuç olarak, petrol ve gaz kuyularından ve sızdıran boru hatlarından daha fazla metan yayıyoruz” diyor.
Avrupa, son yirmi yılda metan emisyonlarının azaldığı, kısmen kimyasal üretimden kaynaklanan emisyonların düşürüldüğü ve gıda üretimini verimli hale getiren tek bölge olarak öne çıkıyor. Politikalar ve daha iyi yönetim, Avrupa'daki düzenli depolama alanlarından, gübre ve diğer kaynaklardan kaynaklanan emisyonları azaltıyor. İnsanlar aynı zamanda daha az sığır eti ve daha fazla kümes hayvanı ve balık yiyorlar.
Olası çözümler
Tropik ve ılıman bölgeler, metan emisyonlarında en büyük sıçramayı gördü. Kuzey ve kutup bölgeleri metan konusunda daha az rol oynamıştır. Kuzey Kutbu'nda erimenin, eriyen permafrosttan kaynaklanan bir metan patlamasına yol açabileceğine dair korkulara rağmen, araştırmacılar, Kuzey Kutbu'nda en az 2017 yılına kadar metan emisyonlarının arttığına dair hiçbir kanıt bulamadılar.
Jackson ve meslektaşlarına göre, metan emisyonlarını azaltmak; fosil yakıt kullanımını azaltmayı, boru hatları ve kuyulardan kaynaklanan sızıntılar gibi kaçak emisyonları kontrol etmeyi, sığırları besiciliği, pirinç yetiştirme ve yeme şeklimizi değiştirmeyi gerektirecek. Jackson; "Daha az et yememiz ve emisyonları azaltmamız gerekecek. Aynı zamanda otomobillerimizdeki ve evlerimizdeki petrol ve doğal gaz kullanım alışkanlıklarımız da değişmeli. Önümüzdeki beş yıl içinde bu alanda gerçek bir ilerleme kaydedeceğimiz konusunda iyimserim" dedi.
Bu araştırma; Gordon ve Betty Moore Vakfı, Stanford Üniversitesi, Avustralya Hükümeti Ulusal Çevre Bilimi Programının Dünya Sistemleri ve İklim Değişikliği Merkezi (JGC) ve Future Earth'ten destek aldı.
Uydu sensörlerinden alınan veriler, 2017 için küresel metan haritasını gösteriyor. Turuncu, insan faaliyetleriyle ilgili kaynakları; yeşil, doğal kaynakları, taranmış turuncu-yeşil, orman yangını, yakılan biyokütle gibi insan faaliyetleri ve doğa ile bağlantılı metan kaynaklarını gösterir.
Kaynak: Stanford University