Finlandiya'da maaş seviyesi
Fin yasalarında, bir çalışana ne kadar maaş ödenmesi gerektiği konusunda şart koşulmamıştır. İşverenler ve çalışanlar, toplu iş sözleşmesi (työehtosopimus) çerçevesinde ödenecek maaş üzerinde anlaşırlar. İş ilanlarında ve iş sözleşmelerinde, maaşın TİS'e (TES), yani toplu iş sözleşmesine uygun olarak ödeneceği belirtilebilir.
Eğer çalıştığınız sektörün toplu iş sözleşmesi bulunmuyorsa, işveren ve çalışan ödenecek maaş üzerinde anlaşabilirler. Yasalar gereğince maaş, normal ve makul olmalıdır, yani, sizinle aynı işi yapan diğer kişilerle aynı maaşı almanız gerekir. İnternette bulacağınız hizmetler yardımıyla maaşları ve maaş düzeylerini karşılaştırabilirsiniz. Sektörünüzün maaş seviyesi hakkında daha detaylı bilgiyi işçi sendikasından da alabilirsiniz.
İş başvurusu yaptığınız zaman, maaş beklentiniz ve talebiniz sorulabilir. Konuyla ilgili daha detaylı bilgi için InfoFinland'in İş başvurusu ve CV sayfasına göz atın.
Fiyatlar ve yaşam maliyetine ilişkin daha detaylı bilgi için InfoFinland'in Finlandiya'da fiyat seviyesi sayfasını ziyaret edebilirsiniz.
Maaş ödemesi
Yaptığınız iş için saatlik, haftalık veya aylık maaş ödenebilir. Bazı sektörlerde, yapmış olduğunuz işin sonucuna bağlı olarak iş başına/parça başına maaş ödenir. Maaş, paranın yanı sıra, bir yardım veya hak olarak da ödenebilir. İşveren, örneğin, kullanmanız için bir telefon verebilir veya öğle yemeklerinizi ödeyebilir. Bunlara ayni yardım (luontoisedut) denmektedir.
İşveren, maaşınızı, iş sözleşmesinde kararlaştırılan tarihte banka hesabınıza ödemelidir. Maaş genellikle ayda bir veya iki haftada bir ödenir. Maaş günü hafta sonuna veya resmî tatil gününe denk gelirse, maaş ödemesi bir önceki iş gününde yapılır. Ayrıca hastalık izni ve yıllık izin (tatil) dönemleri için de maaş alınır.
İşvereniniz, her maaş aldığınızda size maaş bordrosu (palkkalaskelma) vermelidir. Maaş bordrosundaki bilgilerin doğru olup olmadığını her seferinde kontrol edin. Kendi çalışma saatlerinizi not almanız, bilgileri kontrol etmenizi kolaylaştıracaktır. Maaş bordrosunda, hangi süre için ve ne kadar maaş aldığınızı görürsünüz. Maaş bordrosunda ayrıca, maaşınızdan yapılan vergi kesintisi ve diğer kesintileri de görebilirsiniz.
Çalışma saatleri
Çalışma saati, çalışanın iş yerinde olması veya işverenin kullanımında olması gerektiği zamanlarda iş için ayırdığı süre anlamına gelir. Finlandiya'da çalışma saatlerini çalışma süresi yasası ve toplu iş sözleşmeleri belirler.
Çalışma süresi sektöre ve alana göre farklılık gösterir. Yasalar gereğince düzenli çalışma saati, günde en fazla 8 saat ve haftada en fazla 40 saat olabilir.
Esnek çalışma saatleri, günün hangi saatinde işe başlayıp bitireceğinize kendiniz karar verebileceğiniz anlamına gelir.
İş ayrıca vardiyalı veya periyodik (iki veya üç haftalık periyotlar) olabilir. Bu durumda vardiyalar değişir ve örneğin sabah vardiyasında, akşam vardiyasında veya gece vardiyasında çalışabilirsiniz. İşveren önceden bir vardiya listesi hazırlamalı ve çalışma haftası başlamadan en geç bir hafta önce bu listeyi görebilmelisiniz.
Eğer işvereniniz sizden fazla mesai yapmanızı, yani normal çalışma saatlerine ek olarak iş yapmanızı talep ederse, bu ek süre için daha yüksek bir maaş almanız gerekir. Ayrıca, fazla mesai ücretinizi ücretli izin olarak değiştirmek için işvereninizle anlaşabilirsiniz. Fazla mesai yapmayı kabul etmek zorunda değilsiniz.
İş tam zamanlı veya yarı zamanlı da olabilir. Tam zamanlı iş, tam gün ve genellikle haftada beş gün çalışma anlamına gelir. Yarı zamanlı iş ise, günün veya haftanın sadece bir kısmında çalışmak demektir.
İş sözleşmesinde değişkenlik gösteren çalışma saatleri üzerinde de anlaşılabilir. Bu durumda, sabit çalışma saatleri yerine, kararlaştırılan çalışma süresi olarak, örneğin, haftalık 10-30 saat veya 0-40 saat belirlenir. Belirli bir dönem için yapılacak minimum iş sıfır saat olarak belirlendiyse, bu durumda söz konusu sıfır saatlik iş sözleşmesidir. Böyle bir durumda işveren, çalışanı yalnızca gerekli durumlarda işe çağırır ve çalışana çalışma saati verme zorunluluğu bulunmaz. Çalışma saati verilmediyse, maaş da ödenmez. Değişkenlik gösteren çalışma saatleri üzerinde anlaşmak için gerekçeler olmalı ve bu gerekçeler, işverenin iş gücü ihtiyacı artarsa güncellenmelidir. Mümkünse, sıfır saatlik bir sözleşme yerine, iş sözleşmesinin minimum saat sayısı içermesi için anlaşmaya varmaya çalışın.
Toplu iş sözleşmeleri
Toplu iş sözleşmelerinde, belli sektörlerde uyulması gereken çalışma şartları üzerinde anlaşılır. Bu şartlar, örneğin, ödenecek maaş, çalışma saatleri ve tatillerdir. Sözleşme, işverenlerin ve çalışanların bağlı olduğu sendikaları arasında yapılır. Toplu iş sözleşmesi için genellikle TES kısaltması kullanılır. İşverenin belediye veya devlet olması durumunda, kamu personeli toplu sözleşmesi (VES) veya belediye genel hizmet ve toplu iş sözleşmesi (KVTES) imzalanır.
Hemen hemen her sektörün kendi toplu iş sözleşmesi bulunmaktadır. Örneğin ticaret, inşaat ve turizm sektörlerinin kendi toplu iş sözleşmeleri vardır. Kendi sektörünüzün sözleşmesini gözden geçirin. Sözleşmeyi iş yerinizden, sendikanızdan veya internetten bulabilirsiniz.
Toplu iş sözleşmesi, sektörde uyulması gereken minimum şartları belirler. İş sözleşmesinde bu koşulların altına inilemez. Örneğin maaş, toplu iş sözleşmesinde kararlaştırılanın altında olamaz. Bununla birlikte, işveren ve çalışan, toplu iş sözleşmesinden daha iyi koşullar üzerinde anlaşabilirler.
Toplu iş sözleşmesi, işveren ve işçi sendikaları ve bunların üyelerini bağlayıcı niteliktedir. Toplu iş sözleşmeleri evrensel bağlayıcı nitelikte de olabilir. İşverenler, herhangi bir işveren sendikasına üye olmasalar bile, evrensel olarak bağlayıcı bir sözleşmeye uymakla yükümlüdürler.
InfoFinland'in Sendikalar sayfasına da göz atın.
İş sözleşmesi
Yeni bir işe başladığınızda, işvereninizle yazılı bir iş sözleşmesi yapın. İş sözleşmesinde, görevleriniz, maaş ve diğer şartlarla beraber öğle yemeği ve işveren tarafından sağlanacak telefon gibi diğer ayni yardımlar da belirtilir.
Sözleşme, sözlü olarak da yapılabilir. Ancak, sözleşmenin yazılı olarak yapılmasında fayda var. Çalışan ve işveren, anlaşmazlıklar doğması durumunda, üzerinde anlaşılan konuları yazılı sözleşmeden kontrol edebilirler.
İmzalamadan önce sözleşmeyi dikkatlice okuyun. Anlamadığınız noktaları işverene sorun. Sözleşmeyi imzaladığınız zaman, sözleşmede belirtilen şartları kabul etmiş olursunuz. İş sözleşmesinin yapılması ve imzalanması hakkında daha detaylı bilgi için InfoFinland'in İş sözleşmesinin içeriği sayfasına göz atın.
Çalışma koşulları hakkında yazılı beyan
Yazılı bir iş sözleşmesi imzalamadıysanız, işveren size çalışma koşulları hakkında yazılı bir beyan vermelidir. Bir aydan kısa süren iş için yazılı beyana gerek yoktur.
Beyanda şu konular belirtilmelidir:
- İşverenin ve çalışanın ikamet ettiği yer veya iş yeri
- İşe başlama tarihi
- Sabit süreli iş sözleşmesinin süresi ve esası
- Deneme süresi
- İşin yapılacağı yer
- Çalışanın görevleri
- Uygulanacak olan toplu iş sözleşmesi
- Maaş kriterleri ve maaş ödeme süresi
- Düzenli çalışma saatleri
- Yıllık iznin belirlenmesi
- Sözleşmenin ihbar süresi.
İşveren, çalışana yazılı beyan vermemesi hâlinde, para cezasına çarptırılabilir.