Seksle bulaşan hastalıklar (SBH) ve seksüel problemler gibi cinsel durumlar, tıbbi olarak değerlendirilmeli ve tedavi edilmelidir. Çoğunlukla seksle bulaşan hastalıkların semptomu yoktur, yine de bazen vajina veya peniste akıntı, idrar boşaltımı esnasında yanma ve ağrı görülür. Doktorlar SBH testleri yoluyla bel soğukluğu, gonore, frengi ve trikomoniyaz gibi seksle bulaşan hastalıkları saptarlar. Tedaviler bu cinsel durumları iyileştirirken, güvenli seks, seksle bulaşan hastalıkların oluşumunu engeller.
Tüm cinsel problemler tıbbi dikkat gerektirmez. Birçok insanın geçici cinsel problemleri vardır, bunlar genellikle anksiyete, stres gibi medikal nedenlerle alakalıdır. Eğer bu problem sizi daraltıyorsa veya ilişkinizin tehdit altında olduğundan korkuyorsanız, dışardan yardım almaktan çekinmeyin veya utanmayın. Eğer sağlık danışmanınız fiziksel olarak yardımcı olamıyorsa, ruh sağlığı uzmanı yardımcı olabilir veya sizi doğru yöne yönlendirebilir.
Üç haftadan fazla süren herhangi bir cinsel problemde sağlık uzmanınıza danışmalısınız. Danışmanınız tıbbi sebepleri eleyebilir ve diğer problemleri çözmenizi önerebilir. Eğer problemin ne olduğundan emin değilseniz, problemin ne olduğunu bulmanıza yardım edebilir. Gerekirse size başka bir uzman önerebilir: psikoterapist, evlilik danışmanı veya seks terapisti.
Aşağıdakilerden herhangi biri kadınlarda cinsel problemlere sebep olabilir:
Erkeklerin üretim organlarını etkileyen iki önemli rahatsızlık vardır. Bunlar penis rahatsızlıkları ve testis rahatsızlıklarıdır. Bu bozukluklar bir erkeğin cinsel işlevini ve üretkenliğini etkileyebilir.
Penisi etkileyen rahatsızlıklardan bazıları şunlardır: Priapizm, balanit, Peyronie hastalığı, fimozis, parafimozis, penis kanseri
Priapizm, dört saatten fazla süren kalıcı çoğunlukla ağrılı ereksiyon halidir. Priapizm ereksiyonu cinsellikle ilişkili değildir ve orgazmla rahatlamaz. Kan penise gider, fakat yeterli derecede boşaltılamaz.
Genel nedenleri şunlardır:
Priapizm acilen tedavi edilmelidir, aksi halde uzun süreli ereksiyon penisi yaralayabilir ve uzun vadeli ereksiyon bozukluğuna neden olabilir. Tedavinin amacı ereksiyonu rahatlatarak penis fonksiyonunu normal hale getirmektir. Çoğu vakada penise bir iğne sokularak kan alınır. Kan damarlarını büzen ilaçlarla kan akışını azaltmak işe yarayabilir. Eğer sebep orak hücre hastalığıysa, kan transfüzyonu gerekebilir. Bunun altında yatan herhangi bir tıbbi durumu veya madde bağımlılığını tedavi etmek, priapizmi önlemek açısından oldukça önemlidir.
Peyronie hastalığı, penis üzerinde bir plak veya sert bir yumru oluşması halidir. Bu yumru penisin ereksiyon dokularının bulunduğu üst (çoğunlukla) veya alt kısmında oluşur. Yumru çoğunlukla belli bir bölgede tahriş veya şişlikle (iltihap) başlar ve daha sert bir yara haline gelir. Sertleşmiş plaka penisin yaralı bölgesindeki esnekliği azaltır.
Peyronie hastalığı hafif şekilde de gelişebilir ve 6 ila 18 ay arasında kendiliğinden iyileşebilir. Daha ağır vakalarda hastalık kalıcı olabilir. Sertleşen yumru o bölgede esnekliği azaltarak ereksiyon esnasında penisin bir yöne bükülmesine sebep olur ve acı verir. Tüm bunların yanında aşırı ağrılı ereksiyona sebebiyet verir. Duygusal strese sebep olur ve seks esnasında bir erkeğin arzusunu engelleyebilir.
Bu hastalığın tam olarak nedeni bilinmemektedir. Hatalığın çabuk ilerlediği insanlarda kısa sürede kendiliğinden iyileşme görülür. Muhtemel sebepleri penis içinde kanamaya sebep olan incinmedir (vurma veya bükülme). Bazı erkeklerdeyse yavaşça gelişir ve ameliyat gerektirecek kadar şiddetlidir. Diğer muhtemel sebepler:
Peyronie hastalığı iki şekilde tedavi edilir: ameliyatla veya ameliyatsız. Bu hastalık çoğunlukla kendiliğinden yok olduğundan doktorlar iki yıl veya daha fazla beklemeyi önerir. Birçok vakada ameliyat çok başarılı olur. Fakat komplikasyonlar oluşabileceğinden ve bu hastalıkla ilişkili problemlerin (örneğin penisin kısalması) çoğu ameliyatla düzeltilemeyeceğinden, doktorlar genellikle aşırı ağrı yüzünden ilişkide bulunamayan erkekleri ameliyat etmeyi tercih eder.
İki ameliyat tekniği kullanılır. Birinci yöntemde plak alınarak yerine deri veya yapay deri konur. İkincisinde cerrah plağın ters tarafındaki dokuyu alarak bükülmeyi ortadan kaldırır. Birinci yöntem sertleşme fonksiyonunun kısmen zarar görmesine sebep olabilir. İkinci yöntem Nesbil prosedürü olarak bilinir ve ereksiyon halindeyken peniste bir miktar kısalmaya sebep olur. Eğer erkeğin ereksiyon kabiliyeti bozulmuşsa penis implantları kullanılabilir.
Ameliyatsız tedavide, sertleşmiş dokuyu yumuşatacak şekilde, ağrıyı azaltıp eğimi düzeltmek için doğrudan plağın içine ilaç enjekte edilir. Ayrıca E vitamini tabletlerinin bazı erkeklere fayda sağladığı da görülmüştür. Ayrıca lazer tedavisiyle de plak inceltilebilir.
Balanit penis başının iltihaplanmasıdır. Benzer bir durum olan balanopostit, penis ucunun ve sünnet derisinin iltihaplanmasıdır. Semptomları kızarıklık veya şişlik, kaşıntı, isilik, ağrı ve kötü kokulu boşaltımdır.
Balanit çoğunlukla sünnet olmamış ve hijyene dikkat etmeyen erkeklerde görülür. Eğer sünnet derisinin altındaki hassas doku düzenli olarak temizlenmezse, bakteri, ölü deri, ter, tortu sünnet derisi altına girer ve tahriş eder. Dar sünnet derisi bu bölgenin iyi temizlenmemesine neden olarak, sünnet derisi altına biriken kötü kokulu maddenin tahrişine maruz kalabilir. Diğer balanit sebepleri:
Ayrıca diyabet hastası erkekler yüksek balanit riski altındadır. Sünnet derisinin altında kalmış olan idrardaki glikoz bakterilere zemin hazırlar.
Balanit tedavisi, hastalığın altında yatan sebebe bağlıdır. Eğer bir enfeksiyon varsa, bir antibiyotik veya mantar ilacı verilir. Daha şiddetli iltihaplarda sünnet önerilebilir. Uygun hijyenle gelecekteki balanit ihtimali önlenebilir, penis başını doğru şekilde düzenli olarak yıkamak ve kurulamak gibi. Özellikle, deri reaksiyonuna sebep olabilecek güçlü kimyasallardan ve sabunlardan uzak durulmalıdır.
Fimozis, Sünnet derisinin doğuştan veya hastalık sonucu anormal şekilde dar olması dolayısıyla penis başının dışarı çıkamamasıdır. Bir diğer sebep, sünnet derisinin daralmasına sebep olan balanittir. Durum idrar boşalımını zorlaştırıyorsa acilen müdahale edilmelidir. Bazen sünnet derisi ilaçlarla yumuşatılabilir, düzenli olarak ve yumuşakça elle gerilmesi de faydalı olabilir. Çoğunlukla sünnet edilerek tedavi edilir. Preputioplasty adı verilen başka bir cerrahi yöntem de vardır, bunda sünnet derisi penisin ucundan ayırılır. Bu prosedürde sünnet derisi korunur ve sünnetten daha az travmatiktir.
Parafimozis, sünnet derisinin çekildikten sonra eski yerine gelmemesidir. Ereksiyon veya cinsel münasebet sonrası, veya penisin başının yaralanması sonucu oluşabilir. Bu durum devam ettiğinde ağrıya ve şişliğe neden olur ve penise kan gitmesini azaltır. Ekstrem vakalarda dokunun ölümüyle sonuçlanır (kangren) ve uzvun kesilerek alınması gerekebilir. Parafimoziste tedavi penis başındaki ve sünnet derisindeki şişliğin indirilmesine odaklanır. Buz koymak şişliğin inmesine yardımcı olabilir, penis başına baskı uygulayarak kanın ve sıvının çıkması için zorlamak da yardımcı olabilir. Eğer her ikisi de işe yaramıyorsa, ilaç enjekte edilmesi gerekebilir. Ağır vakalarda cerrahi müdahale ile sünnet derisine küçük kesikler atılarak gevşetilir. Ayrıca sünnet de başka bir çözümdür.
Penis kanseri, anormal hücrelerin peniste bölünerek kontrolsüz bir şekilde büyümesi sonucu oluşan nadir bir kanser türüdür. Belirli iyi huylu tümörler ilerleyip kansere dönüşebilir.
Tam olarak sebebi bilinmemekle beraber bazı risk faktörleri vardır. Bunlardan bazıları:
Penis kanseri semptomları; peniste büyüme ve yaralar, sünnet derisinin altından anormal boşalım ve kanamadır.
Penis kanserinin en yaygın tedavisi cerrahi yöntemle kanseri almaktır. Doktor aşağıdakilerden birini kullanarak kanseri alır:
Kansere saldıran yüksek enerji ışınları kullanan radyasyon ve kanseri öldüren ilaçlar kullanan kemoterapi diğer tedavi opsiyonlarındandır.
Seksin hoş bir deneyim olması gerekir, fakat eğer seksüel performans anksiyeteniz varsa, partnerinizleyken seksi hissetmeniz ve yakınlaşmanız çok zordur. Eğer sürekli şöyle düşünüyorsanız: “Doğru mu yapıyorum?”, “Partnerim bundan hoşlanıyor mu?”, “Şişman mı gözüküyorum?”, seksten zevk alamayacak kadar kendinizi meşgul ediyorsunuz demektir.
Sürekli görünüşünüz ve yataktaki performansınız hakkında dertlenmek, seksi stresli ve sinir bozucu hale getirir. Hatta seksten kaçınmanıza bile sebep olabilir.
Seks fiziksel bir reaksiyondan daha fazlasıdır. Uyarım emosyonlarınıza da bağlıdır. Eğer zihniniz sekse odaklanamayacak kadar stres yüklüyse, bedeniniz de heyecanlanamaz.
Birçok farklı türde kaygı seksüel performans anksiyetesine sebep olabilir. Bunlardan bazıları şunlardır:
Bu anksiyeteler bedeninizin “savaş veya kaç” diye adlandırılan bir reaksiyonu ateşlemesine sebep olur. Epinefrin ve norepinefrin gibi stres hormonları esasen vücudunuzu koşmaya ve bir tehlikeyle karşı karşıya gelmeye hazırlayan bir dizi reaksiyon olarak salınır. Elbette ki partneriniz bir tehdit değildir, bu yüzden bu reaksiyon yakınlaşmanızda ters tepkiye sebep olur.
Zihin durumunuzun tahrik olmanız üzerinde büyük bir etkisi vardır. Cinsel açıdan çekici olduğunu düşündüğünüz biriyle bile olsanız, partnerinizi memnun edip edemeyeceğiniz hakkında endişelenmeniz, bunu imkansız hale getirir.
Erkeklerde stres hormonlarının etkilerinden biri de kan damarlarının büzülmesidir. Penise giden az kan ereksiyonu zorlaştırır. Hatta bazı erkekler seksüel performans anksiyetesiyle başa çıksalar bile erekte olmakta zorlanırlar.
Seksüel performans anksiyetesi kadınlarda erkeklerde olduğu kadar sık görülmez, fakat kadınlarda da uyarımı etkileyebilir. Anksiyete kadının cinsel ilişkiye girmesini zorlaştıracak kadar kuruluğa sebep olabilir ve fiziksel arzuyu köreltebilir.
Anksiyete hem kadının hem de erkeğin arzusunu söndürebilir. Performansınız hakkında endişelenirken, yatakta yaptığınız şeye konsantre olamazsınız. Dikkati dağılmış sevgili ihmalkar sevgilidir, bu da sizi daha da başarısız yapar. Uyarım gerçekleşse bile, orgazm gerçekleşemez.
Seksüel performans anksiyetesi bir kısır döngüye dönüşebilir. O kadar endişelenirsiniz ki başarısız olursunuz, bu da daha fazla anksiyeteye yol açar.
Seksüel Performans Anksiyetesinin Üstesinden Gelmek
Eğer seksüel performans anksiyeteniz varsa bir doktora görünün-seksle ilgili rahatça konuşabileceğiniz biri olsun. Doktor sizi muayene ederek ve bazı testler yaparak sebebin tıbbi veya ilaçla ilgili bir şey olup olmadığına bakacaktır. Bundan sonra doktorunuz seks geçmişinizle ilgili sorular soracaktır, bu anksiyetenin ne kadar zamandır sürdüğünü ve seksle aranıza giren düşüncelerin neler olduğunu irdeleyecektir.
İlaçlar ve diğer tedaviler fiziksel sebeplerden dolayı oluşan iktidarsızlık problemini iyileştirir. Eğer ortada tıbbi bir durum yoksa aşağıdaki yaklaşımlardan birini önerebilir:
Son olarak, kendinizi zorlamayın, görünüşünüz ve yataktaki becerileriniz yüzünden kendinizi cezalandırmayın. Seksüel performans anksiyetesi için yardım alın ki, sağlıklı ve zevkli bir cinsel hayatınız olsun.
Cinsel bağımlılık terimi, alışılmışın dışında yoğun seks dürtüsü olan veya seks saplantısı olan kişiyi tanımlamak için kullanılır. Seks ve seks düşüncesi, sağlıklı kişisel ilişkiler kurmalarını ve çalışmalarını engelleyen seks bağımlılarının düşüncelerine egemendir. Seks bağımlıları çoğunlukla kendi davranışlarını haklı ve hatasız bularak ve başkalarını suçlayarak çarpıtılmış düşüncelerle meşguldür. Genel olarak bir problemleri olduğunu inkâr ederler ve hareketleri için mazeret bulurlar.
Seks bağımlılığı aynı zamanda risk almayla da ilişkilidir. Negatif ve/veya tehlikeli sonuçlara rağmen, seks bağımlısı farklı ve çeşitli seksüel aktivitelerde bulunur. Bağımlının ilişkisini, işini ve sosyal hayatını bozmasının dışında, cinsel bağımlılık kişiyi duygusal ve fiziksel yaralara da maruz bırakır. Bazı insanlara göre seks bağımlılığı teşhircilik, müstehcen telefon aramaları, taciz gibi yasa dışı hareketleri içerir, oysa seks bağımlıları her zaman seks suçlusu olmayabilir.
Genellikle seks bağımlısı olan kişi cinsel ilişkiden az zevk alır ve seks partneriyle duygusal ilişki kurmaz. Seks bağımlılığı problemi çoğunlukla suçluluk ve utanca yol açar. Negatif sonuçlara (sağlık, finansal, sosyal ve duygusal) rağmen her an cinsel ilişkide bulunmaya hazır olan seks bağımlısı, bu davranışını kontrol edemez.
Bağımlıların çoğu inkar içindedir, oysa bir bağımlılığı tedavi etmek için kişinin bir problemi olduğunu kabul ve itiraf etmesi gerekir. Çoğu vakada kayda değer bir olay – işini kaybetme, evliliğin sona ermesi, tutuklanma, sağlık problemi gibi – bağımlıyı problemini itiraf etmeye zorlar.
Seks bağımlılığının tedavisi, bağımlılık yaratan davranışı kontrol altına almaya ve kişinin sağlıklı bir cinsel yaşam geliştirmesine yardımcı olmaya odaklanır. Tedavi sağlıklı cinsel ilişki eğitimini, bireysel danışmanlığı ve evlilik ve/veya aile terapisini içerir. Destek grupları ve seks bağımlıları için 12 adım programları mevcuttur. Bazı vakalarda obsesif-kompülsif bozukluk tedavisinde kullanılan ilaçlar, seks bağımlılığının kompülsif doğasını kontrol altına almak için kullanılabilir. Örneğin Prozac ve Anafranil bu ilaçlardandır.
Parafililer, alışılmadık objeleri, aktiviteleri veya diğerlerine cinsel açıdan uyarıcı gelmeyen durumları içeren, tekrarlayan ve yoğun cinsel fanteziler, ihtiyaçlar ve davranışlarla tanımlanan dürtüleri kontrol etmeyle ilgili problemlerdir. Ayrıca, bu objeler, aktiviteler ve durumlar çoğunlukla bu kişilerin cinsel işlevlerini yerine getirmeleri için gereklidir. Parafili, bireyin ihtiyaçlarında ve davranışlarında büyük strese ve/veya kişisel, sosyal veya mesleki uyumsuzluğa neden olur. Parafilili bir kişi müstehcen veya sapık olarak adlandırılabilir ve bu davranışların ciddi sosyal ve yasal sonuçları olabilir.
Teşhircilik, bir yabancıya bireyin cinsel organını göstermesini içeren, yoğun ve cinsel olarak uyarıcı fanteziler, ihtiyaçlar veya davranışlar olarak tanımlanır. Teşhirciler kurbanlarını şaşırtma, şok etme veya etkileme ihtiyacı hissederler. Genellikle göstermekten ileri gitmezler, nadiren kurbanla cinsel temasta bulunurlar. Bununla beraber, teşhirci cinsel organını sergilerken veya cinsel organını gösterdiği fantezisini kurarken mastürbasyon yapabilir.
Fetişistlerin cinsel ihtiyaçları canlı olmayan nesnelerle ilgilidir, bir objeyi giyerek veya ona dokunarak tahrik olurlar. Örneğin bu obje iç çamaşırı, lateks giysi, kadın ayakkabısı, kadın çamaşırı ve geceliği olabilir. Fetiş, partnerle sevişmenin yerini alabilir veya gönüllü bir partnerle cinsel ilişkiye dahil edilebilir. Fetiş, cinsel arzunun tek nesnesi haline geldiğinde, cinsel ilişkiden çoğunlukla kaçınılır. Bir de tüm bunlara ilave olarak ayak, kalça, göğüs gibi bedensel uzuvlardan tahrik olanlar vardır.
Burada kişinin seksüel ihtiyaçlarının odağı, rızası olmayan yabancı birine cinsel organını değdirmek veya sürtmektir. Çoğu vakada, bir erkek kalabalık kamusal bir alanda bir kadına cinsel organını sürter.
Bu kişiler, ergenlik öncesindeki çocuklarla (genellikle 13 yaş ve altı) yasa dışı cinsellik içeren fanteziler, ihtiyaçlar ve davranışlar içindedir. Pedofili davranışları şunlardır: çocuğu soymak, mastürbasyon yaparken çocuğa seyrettirmek, çocuğun cinsel organına dokunmak ya da okşamak ve çocukla zor kullanarak cinsel ilişkiye girmek. Bazı pedofiller sadece çocukları cinsel açıdan çekici bulur ve yetişkinlerle ilgilenmez. Bazı pedofiller sadece kendi çocuklarını ve yakın akrabalarını taciz ederler (ensest). Tacizi açığa vurmamaları için kurbanlarını tehdit edebilir veya kaba kuvvet uygulayabilirler.
Bu hareket tecavüze girer ve hapisle sonuçlanan ağır bir suçtur.
Mazoşistler, aşağılanmayı ve dövülmeyi içeren seksüel fanteziler, ihtiyaçlar ve davranışlar içindedir ve cinsel haz duymak ve doyuma ulaşmak için acı çekmelidirler. Bu davranışlar bazen sözsel aşağılanmayla sınırlı olurken, bazen de dövülme, bağlanma ve taciz edilmeyi içerebilir. Mazoşistler fantezilerini kendi üstlerinde de uygulayabilirler-derilerini kesmek, delmek ve yakmak gibi-veya diğerlerine acı çektirmeyi ve aşağılamayı seven (sadist) bir partner seçerler. Partnerleriyle ilişkilerinde bağlanmayı, dövülmeyi veya tecavüz taklidini tercih ederler.
Sadomazoşist fanteziler ve aktiviteler rıza gösteren partnerler arasında yaygındır. Bununla beraber çoğu vakada aşağılanma ve taciz fantezide kalır. Bu davranışın sadece bir “oyun” olduğunun farkındadırlar ve gerçek acı ve yaralamalardan kaçınırlar.
Potansiyel olarak tehlikeli ve bazen ölümcül olan mazoşist bir aktivite ise otoerotik kısmi oksijensiz bırakmadır, bunda partner orgazm anında bağlama ve plastik torba vasıtasıyla nefes almayacak duruma getirilir. Bunu orgazmı arttırmak amacıyla yaparlar, fakat bunun sonu ölümle bitebilir.
Sadizm, bireylerin seks partnerlerine psikolojik veya fiziksel olarak zor kullanma yoluyla şiddet uygulayarak, acı çektirerek ve aşağılayarak cinsel hazza ulaştıkları bir tür rahatsızlıktır. Bazı aşırı vakalarda bu durum tecavüze, işkenceye veya ölüme kadar uzanabilir. Bu kişilerin yoğun psikiyatrik tedaviye ihtiyacı vardır.
Röntgenciler, insanları soyunurken veya cinsel ilişki esnasında gizlice seyrederken cinsel doyuma ulaşırlar. Röntgenciler gözetledikleri insanlarla cinsel temasta bulunma peşinde değildir.
Parafiliye neyin sebep olduğu tam olarak bilinmese de, bazı uzmanlar cinsel taciz gibi çocuklukta gerçekleşen ağır bir travmanın buna sebep olduğuna inanır. Çoğu vakada parafiller diğerleriyle kişisel ve cinsel ilişkiye girmede zorlanırlar.
Parafililerin çoğu gençlikte başlar ve yetişkinlikte devam eder. Parafiliyle ilgili fantezilerin yoğunluğu ve gerçekleşmesi kişiden kişiye değişir ve kişi yaşlandıkça bu fantezilerde azalma görülebilir.
Çoğu parafili vakası, parafillerin davranışlarını düzeltmelerine yardımcı olan terapiyle tedavi edilir. İlaç tedavisi parafiliyle ilişkili kompülsifliği azaltmaya yardımcı olabilir ve sapkın cinsel fantezi ve davranışları azaltır. Bazı vakalarda, sık sık anormal ve tehlikeli cinsel davranışlar sergileyenlere hormon verilir. Bu ilaçların çoğu kişinin seks dürtüsünü azaltır. Tedavi uzun süreli olmalıdır. Tedaviye karşı isteksiz olunduğunda, tedavinin başarı oranı azalabilir. Başkalarına ve kendilerine zarar vermelerinin önlenmesi için, parafiller kesinlikle tedavi edilmelidir.* WebMD’den çevrilmiştir. Ayrıntılı bilgiye ulaşmak için WebMD web sitesini ziyaret edebilirsiniz.