C Vitamini Nedir?
Kimyasal adı L-ascorbic acid, formülü C6H8O6'dır. 100 gram suda 33 gr çözünebilir bir yapıdadır. Işıkta ve oksijenli ortammda çabuk bozulduğu iççin hızlı tüketilmelidir. Suda çözünür, vücutta depolanmaz ve fazlası idrar yoluyla atıldığı için günlük diyette bulunması zorunludur. Fakat besinlerle alınan günlük yeterli C vitaminine takviye almak herhangi bir yarar sağlamaz. Bitkilerin yanı sıra çoğu hayvanlar da C vitaminlerini glukozdan üretebilirler. Ancak insanlar C vitamini üretemedikleri için dışardan besinlerle almak zorundadırlar.
C Vitamininin Yararları Nelerdir?
Vücut dokusuna sağlamlığını veren kolajenin üretiminden, alyuvarların işlemesine kadar çok sayıda görevi vardır. Vücutta demir ve kalsiyumun sindirilebilmesi için zorunludur. C vitamininin günlük gereksinimi normal bireylerde 60 mg, hamile kadınlarda 75 mg, sigara içenlerde ise 100 mg'dır. Antioksidandır. C vitamini vücutta yüksek miktarda oksijen tutulmasını sağlayıp, toksinlerin etkisini azaltarak vücudu korur. Ayrıca kemik, diş, eklem sağlığını koruyucu özellikli bir vitamindir. Bağışıklık sistemini de güçlendirerek, enerji sağlar ve vücudu stresten uzak tutar.
Askorbik asidin kan damarlarının kuvvetli olmasında da etkili olduğu düşünülmekte, ve özellikle cilt lekeleri, kırışıklıklar, ve bir çok cilt rahatsızlıklarına oldukça iyi geldiği belirtilen bir vitamindir.
C Vitamini Kullanımı
Genellikle hastalıklardan korunma ve bağışıklık sisteminin güçlendirilmesi için C vitamini kullanımı kış aylarında gündemleşmektedir. C vitamini Limon ve portakalla özdeşleştirilse de taze biber, maydonoz ve kivi daha fazla ve kaliteli c vitamini içerir. Düzenli tüketilmesi koşuluyla grip ve soğuk algınlığına iyi gelir.
C vitmaini cilt ve saç bakımında da sık kullanılmaktadır. Cilt bakımında genellikle cilt lekeleri, kırışıklıklar, cilt yaşlanmasına karşı antioksidan özelliğinden kaynaklı tercih edilir. Ayrıca, cilt aydınlatma ve egzama ile sedef hastalığına karşı bağışıklık sistemini güçlendirdiği için oldukça yararlıdır. C vitamini saç rengini açmak için saç bakımında kullanılmı da yaygındır.
C Vitamini Eksikliği Nedir?
C vitamin eksikliğiyle kan damarları zayıflamakta, ciltte kolajen üretimi azalmakta ve hafif darbelerde kanamalar görülebilmektedir. Yaraların iyileşmesi gecikir; kıl kökleri zayıflar; saç ve kirpikler dökülür; diş etleri kanar ve dişler dökülmesi kolaylaşır. Yorgunluk, halsizlik ve isteksizlik ortaya çıkar. Eklem ağrıları ve nefes darlığı görülür. Diyetlerini taze sebze ve meyveyle çeşitlendirenlerde, eksiklğinden kaynaklı oluşan rahatsızlıklar gözlenmez.
C Vitamini İçeren Besinler
C vitamini en çok kuşburnu, biber ve maydanozda bulunur. Ancak, sıcaklık ve oksijen C vitamininin yapısını bozduğu için taze besinlerle alınmalıdır.
Bütün canlı dokular C vitaminiş içerir. Doğada yaygın C vitamini kaynakları meyveler, sebzeler ve çiğ ettir. En çok askorbik asit içeren meyveler çilek, kivi, ananas, limon, portakal, greyfurt ve frenk üzümüdür. Elma, armut ve erik ise daha az oranda askorbik asit içerir. C vitamini meyvelerin kabuk bölgelerine yaklaştıkça yoğunlaşmakta, en fazla kabuklarda bulunmaktadır. Yani özellikle sitrus meyveleri (limon, portakal, greyfurt), kivi ve domatesin dış kısımları (kabuk) askorbik asit bakımından zengindir. Karnabahar, lahana, ıspanak, kuru soğan, biber, turp, tere, maydanoz ve yer elması askorbik asit de bakımından zengin kaynaklardır.
Bitkilerin 100 gramı;
Kuşburnu 450 mg,
Kırmızı biber 340 mg,
Maydanoz 180 mg,
Yeşil biber 100 mg,
Kara lahana 94 mg,
Kivi 90 mg,
Karnabahar 80 mg,
Çilek 70 mg,
Kızılcık 55 mg,
Ispanak 50 mg,
Portakal 50 mg,
Greyfurt 43 mg,
Limon 30 mg,
Mandalina 30 mg,
Şeftali 28 mg,
Domates 23 mg,
Ahududu 22 mg C vitamini içerir.
C Vitamini Zararları Nelerdir?
Besinlerdeki askorbik asidin, vücuda alımından birkaç saat sonra ince bağırsaktan emilerek kana geçer. 100 mg ve daha az miktarda C vitamini alımında %80-90'ının emildiği, kandaki düzeyin kısa bir süre için yükseldiği belirtilmiştir. Kan dolaşımı ile dokulara taşınan C vitamininin fazlası böbreklerden idrarla dışarı atılmaktadır. Gereğinden fazla alınan askorbik asidin bir bölümü de monosakkaritlerde olduğu gibi karbondioksit ve suya okside olur. Cilt üzerine uygulamalarda dikkatli kullanılmalıdır.