Soru: Vefat eden eşe ait geçmiş yıl zararlarının faaliyete devam eden eşinin kazancından indirilip indirilemeyeceği.
Cevap: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde, "Gerçek kişilerin gelirleri gelir vergisine tabidir. Gelir, bir gerçek kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratların safi tutarıdır." hükmü yer almaktadır.
Aynı Kanununun 81 inci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde ferdi bir işletmenin sahibinin ölümü halinde kanuni mirasçılar tarafından işletmenin faaliyetine devam olunması ve mirasçılar tarafından işletmeye dahil iktisadi kıymetlerin kayıtlı değeriyle (bilanço esasına göre defter tutuluyorsa bilançonun aktif ve pasifiyle bütün halinde) aynen devir alınması halinde değer artış kazancının hesaplanmayacağı ve vergilendirme yapılmayacağı hükme bağlanmıştır.
Aynı Kanunun "Zararların Kârlara Takas ve Mahsubu" başlıklı 88 inci maddesinde ise,
"Gelirin toplanmasında gelir kaynaklarının bir kısmından hasıl olan zararlar (80 inci maddede yazılı diğer kazanç ve iratlardan doğanlar hariç) diğer kaynakların kazanç ve iratlarına mahsup edilir.
Bu mahsup neticesinde kapatılmayan zarar kısmı, müteakip yılların gelirinden indirilir. Arka arkaya beş yıl içinde mahsup edilmeyen zarar bakiyesi müteakip yıllara naklolunamaz.
Menkul ve gayrimenkul sermaye iratlarında, gider fazlalığından doğanlar hariç, sermayede vukua gelen eksilmeler zarar addolunmaz.
..." hükmü yer almaktadır.
Ayrıca, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun "İşi bırakmanın tarifi" başlıklı 161 inci maddesinde vergiye tabi olmayı gerektiren muamelelerin tamamen durdurulması ve sona ermesinin işi bırakmayı ifade edeceği hükmüne yer verilmiş, 164 üncü maddesinde de, ölümün işi bırakma hükmünde olduğu hüküm altına alınmıştır.
2001/1 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu İç Genelgesinde de; "... murisin ölümünden itibaren mirasçıların aynı işe aralıksız devam etmeleri halinde, ölüm tarihinin muris için işi bırakma, mirasçıları için ise işe başlama olarak kabul edilmesi, işe devam edecek olan mirasçıların ölüm tarihini takip eden 1 ay içinde bildirimde bulunmaları durumunda bildirimin zamanında yapıldığının kabul edilmesi ve mirasçıların mükellefiyetlerinin murisin ölüm tarihinden itibaren tesis edilmesi gerekmektedir."açıklamalarına yer verilmiştir.
Yukarıda yer alan açıklamalara göre; ölüm tarihi itibarıyla kişinin mükellefiyetinin sona erdirilerek varis olarak yerine geçecek kişi adına mükellefiyet tesis edilmesi gerektiği tabii olup, gelir vergisi uygulamasında gelir vergisinin mükellefi ferdi işletmeler değil ferdi işletme sahibi gerçek kişiler olduğundan ve Gelir Vergisi Kanununun 88 inci maddesinde gelir vergisi mükellefi bir gerçek kişinin gelir kaynaklarının bir kısmında oluşan zararların yine bu kişinin diğer gelir kaynaklarının kazanç ve iratlarına mahsup edilmesine imkan tanındığından, kişinin ölümü nedeniyle intikal eden işletmenin faaliyetine başka bir varis tarafından devam edilmesi halinde dahi geçmiş beyannamelerde gösterilen geçmiş yıl zararlarının yeni varis tarafından elde edilen kazanç ve iratlara mahsubu mümkün bulunmamaktadır.
Koray ATEŞ
E. Öğretim Görevlisi
firstname.lastname@example.org
(14.10.2016)
Kaynak: www.MuhasebeTR.com