Mısır, Etiyopya, Rusya, Birleşik Arap Emirlikleri ve ABD'nin Sudan'da nasıl önemli çıkarları olduğuna bakıldığında; bu son Afrika çatışmasının devam etmesi ve özellikle “derin devlet” savaşının bir iç savaşa dönüşmesi durumunda gerçekten geniş kapsamlı sonuçları olabileceği açıktır. Bu durumda, bu jeostratejik ülke aniden Yeni Soğuk Savaş'ta yoğun bir rekabetin nesnesi haline gelebilir ve bu da tüm Afrika'nın istikrarsızlaştırılmasıyla sonuçlanan kontrol edilemeyen süreçleri katalize edebilir. Bu nedenle tüm sorumlu paydaşlar bunun olmasını önlemek için ellerinden geleni yapmalıdır.
Sudan Silahlı Kuvvetleri (SAF) ile Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) arasında bu hafta sonu Sudan'ın her yerinde şiddetli çatışmalar çıktı ve her biri bunu başlattığı için diğerini suçladı. Bu çatışmanın şimdilik iki askeri grupla nasıl sınırlı kaldığı göz önüne alındığında, bu nedenle “derin devlet” savaşı olarak tanımlanabilir ve nihayetinde Güney Sudan'ın bağımsızlığıyla sonuçlanan çatışma gibi sivil bir savaş olarak tanımlanamaz. Bu, bir iç savaşa dönüşmeyeceği anlamına gelmez, sadece Pazar akşamına kadar henüz olmadığı anlamına gelir.
Sudan'ın "derin devlet" savaşı kaçınılmazdı, çünkü bu gruplar, 2019 askeri darbesinden sonra başlayan demokrasiye sürekli geciken geçişinin ortasında ülkenin en güçlü gücü olarak kimin kalacağı konusunda birbirleriyle rekabet ediyorlardı. SAF, Baş General Abdel Fattah Al-Burhan tarafından yönetilirken, RSF, Hemedti olarak da bilinen General Mohamed Hamdan Dagalo tarafından yönetiliyor. Her iki adam da, birincisi başkan, ikincisi başkan yardımcısı olarak Geçici Egemen Konsey'in bir parçasıdır.
Yeni bir başbakan ve geçiş otoritesinin kurumlarının geçen Salı günü açıklanması gerekiyordu, ancak bu açıkça gerçekleşmedi. O dönemde ”Derin devlet“ gerilimleri kontrol edilemez hale gelmeye başladı, belki de bir veya her iki tarafın da uzun süredir planladıkları iktidar oyunlarını sözde ”anti-demokratik“ rakibine karşı ”demokrasinin savunması" olarak sunma bahanesiyle diğerine karşı oynayabileceklerini hesaplaması nedeniyle.
Şu anda tam olarak neler olduğunu ve “savaş sisi” nedeniyle neyi kimin kontrol ettiğini ayırt etmek zor, bu nedenle mevcut parça Sudan'ın “derin devlet” savaşını analiz ederken doğrulanmamış bilgilere değinmekten kaçınacak, bunun yerine bu tamamen öngörülebilir gelişmenin sonuçlarına odaklanacak. Yeni başlayanlar için, bu çatışma orduya çok zayıf bir şekilde yansıyor çünkü yıllar içinde açıkça birbirinden farklı iki rakip güç merkezinin ortaya çıkabilmesinin ne kadar derinden bölündüğünü gösteriyor.
Birbirleriyle ne kadar süre savaştıklarına bağlı olarak, bu kurum, ayrılıkçı güçlerin çevresi boyunca Sudan'ın toprak bütünlüğüne karşı güçlü bir tehdit olarak yeniden ortaya çıktığı ve onu bir sonraki Yugoslavya'ya dönüştürebileceği noktaya kadar tükenebilir. Eski Cumhurbaşkanı Ömer El Beşir, Rus mevkidaşını 2017'deki görüşmelerinde, “ABD'nin Sudan'ı beş devlete bölme arzusu" olduğunu söylediği şeyin önlenmesi için yardım istemişti.
Ordunun o zamandan beri artan bölünmelerine rağmen zorlu bir güç olarak kalması nedeniyle bu senaryo henüz ortaya çıkmadı ve bu hafta sonu Sudan'ın kaçınılmaz “derin devlet” savaşıyla sonuçlandı, ancak çatışmaları devam ederse her şey hızla değişebilir. Bu hizipler ne kadar uzun süre savaşırsa, özellikle Mısır'ın Burhan'ı desteklemesi ve BAE'nin her birinin yakın olduğu düşünülen Hemedti'yi desteklemesi olasılığı gibi bir düzeyde dış müdahalenin de meydana gelme olasılığı o kadar yüksek olur.
Emirlik Başkanı Muhammed bin Zayed (MBZ) Mısırlı mevkidaşı Abdel Fattah El-Sisi ile geçen hafta Kahire'de yeni tanışmış olsa da, çatışma devam ederse, bu ikisi hızla kendi ortaklarını desteklemeye yönelebilir. Mısır'ın rolüyle ilgili olarak RSF, Kahire'nin ortak eğitim vermek için orada olduğunu iddia ettiği ülkedeki bazı birliklerini ele geçirdi. Geri dönecekler, ancak çok azı bu olana kadar orada olduklarını bile biliyordu.
Mısır ve Sudan'ın Nil'de topraklarının her birinden geçen bir baraj konusunda şiddetli bir anlaşmazlığa karıştığı komşu Etiyopya, bunu ve Sudan'daki Mısır savaş uçaklarını da gösterdiğini iddia eden sosyal medyadaki görüntüleri kesinlikle dikkate alacak. Birkaç yıldır Mısır'ın, Addis'in söz konusu barajı doldurmasını engellemek için Etiyopya'ya karşı sözde “önleyici bir grev” planladığına dair endişeler var ve spekülasyonları bu vahiy tarafından artık daha da genişletildi.
Etiyopya ve Sudan da Alfashaga olarak bilinen ve geçen yaz çatışmalara yol açan bir bölge konusunda anlaşmazlık içindeler, bu nedenle Addis'in Hartum'un kontrolünü elinde tutamayacak kadar bölünmüş ve zayıf olduğunu hissetmesi durumunda iddialarını desteklemek için oraya askeri bir hamle yapması mümkün. Açıkça söylemek gerekirse, bunun dikkate alındığına dair herhangi bir işaret yok, ancak Sudan'ın “derin devlet” savaşı devam ederse ortaya çıkabilecek sonuçların daha geniş bağlamında bahsetmeye değer.
Bu son çatışma Etiyopya'nın da ilgisini çekiyor çünkü optikleri, federal hükümet ile Amhara Bölgesindeki ülkenin askeri yeniden yapılanması konusundaki bazı unsurlar arasındaki son anlaşmazlığa çok benziyor. Genelkurmay Başkanı Birhanu Jula Cumartesi günü yaptığı açıklamada, "Bugünden itibaren bölgesel özel kuvvetler yapısı artık yok. Çalışmalarımız bitti", bu nedenle federal destekçiler bu başarılı operasyonun Sudan benzeri bir ”derin devlet" savaşını engellediğini iddia edebilirler.
Çıkarları bu çatışmadan etkilenen sadece ABD, Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri ve Etiyopya değil, aynı zamanda eski Cumhurbaşkanı Beşir'in 2017'de Moskova'ya yaptığı daha önce bahsedilen gezi sırasında kurduğu bağlara dayanarak savaşan her iki askeri gruba da son derece yakın olan Rusya. Yakın zamanda Port Sudan'da bir deniz üssü açmayı planlıyor, iki tarafın madencilik ve güvenlik konusunda işbirliği yaptığı bildiriliyor ve Sudan, Rusya'nın komşu Orta Afrika Cumhuriyeti'ne (CAR) erişimini kolaylaştırıyor.
Kremlin, galip stratejik bağlarını koruduğu sürece hangi tarafın kazanacağı umrunda değil ancak bu son durum son derece önemli çünkü Rusya'nın trans-Sudana erişiminin önündeki herhangi bir potansiyel engel, o ülkenin güvenliği için feci sonuçlar doğurabilir. Moskova, Wagner'in yardımıyla Bangui'nin ülkenin geniş kesimleri üzerindeki egemen emrini geri almasına yardım etti, ancak Kremlin bu ikisinin güçlerini yeterince ikmal edemezse başkent bir kez daha isyancılar tarafından tehdit edilebilir.
Rusya'nın “Demokratik Güvenlik” projesinin oradaki olası çöküşünün, Afrika ülkelerine yeni keşfedilen çekiciliği üzerinde büyük etkileri olacaktır; bunun nedeni, ortaklarının egemenliğine öncülük ettiği araçlarla ve çekici çok kutuplu dünya görüşüyle etkin bir şekilde desteklemesinin birleşimidir. Sudan'daki “derin devlet” savaşı sonucunda kıtadaki ilk "Demokratik Güvenlik" başarısının tersine çevrilmesi, Batı'nın kesinlikle sömüreceği önemli bir sembolik gerilemeyi temsil edecektir.
Bu beş devletin çıkarları göz önünde bulundurulduğunda, son Afrika ihtilafının devam etmesi ve özellikle Sudan'ın “derin devlet” savaşının bir iç savaşa dönüşmesi durumunda gerçekten geniş kapsamlı sonuçlar doğurabileceği açıktır. Bu durumda, bu jeostratejik ülke aniden Yeni Soğuk Savaş'ta yoğun bir rekabetin nesnesi haline gelebilir ve bu da tüm Afrika'nın istikrarsızlaştırılmasıyla sonuçlanan kontrol edilemeyen süreçleri katalize edebilir. Bu nedenle tüm sorumlu paydaşlar bunun olmasını önlemek için ellerinden geleni yapmalıdır.
World Media Group (WMG) Haber Servisi