Yayınlanan iki yeni çalışma, kendi türümüzün kökenleri hakkında kendimize anlattığımız hikayeyi baştan yazıyor ve temelde onu sallıyor, yakıyor, pencereden dışarı atıyor ve sonra da bir araba ile geri dönüyor. Araştırma ekibine göre, Fas’ta bir barit madeninde bulunan ve yarım yüzyıl önce Jebel Irhoud adlı bir Homo sapiens’in fosilleşmiş kalıntıları (ve araçlarından bazıları), son zamanlarda sanıldığı gibi, 160.000 yaşında değil.
Paleoantropoloji dünyası bu günlerde oldukça sert sarsıldı. Bazen yeni fosiller bulunur ve tarihleme teknolojisi ilerledikçe, yeni tarihleme araçlarını kullanarak eski fosilleri tekrar ziyaret ederiz. Her ikisi de gerçekleştiğinde, çoğu zaman bilinen insan türünün atalarının, hareketi ve zaman çizelgeleri hakkında kendimize anlattığımız hikayeyi değiştirmek zorunda kalırız.
Nature dergisinde yayınlanan iki yeni çalışma, kendi türümüzün kökenleri hakkında bildiğimiz hikayeyi baştan yazıyor ve temelde onu sallıyor, yakıyor, pencereden dışarı atıyor ve sonra da bir araba ile geri dönüyor. Araştırma ekibine göre, Fas’ta bir barit madeninde bulunan ve yarım yüzyıl önce Jebel Irhoud adlı bir Homo sapiens’in fosilleşmiş kalıntıları (ve araçlarından bazıları), son zamanlarda sanıldığı gibi, 160.000 yaşında değil. (1961’de keşfedildikleri gibi, sadece 40.000 yaşında da değil.) Aslında, 315.000 yaşındalar. Evet… Büyük bir fark var. Araştırmacılar şimdiye kadar türlerimizin kökenlerini yaklaşık 200.000 yıl önce koydukları için – bu noktaya kadar bilinen en eski insan fosilleri Etiyopya’da keşfedildi ve yaklaşık 160.000 ve 195.000 yıl önceye dayanıyor. Bu düşündüğümüzden çok daha yaşlı.
Bu eski insan kemiklerinin Fas’ta bulunan uzun zamandır modern insanların evrimleştiğini ve dağıldıklarını varsaydığımız Doğu Afrika’daki “Aden’in Bahçesi” yakınında hiçbir yerde bulunmadığı gerçeğine dayanarak, aynı zamanda kökenlerimizin büyük olasılıkla çok daha yaygın bir bölgeye ait olduğu anlamına da geliyor. Coğrafi olarak konuşacağımızdan çok daha karmaşık.
Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstitüsü’ndeki bir paleoantropolog olan ortak yazar Jean-Jacques Hublin, “Yeni verilerimiz, yaklaşık 100.000 yıl önce Afrika kıtasının tümüne Homo sapiens’in yayıldığını gösteriyor.” Dedi. “Afrika dışı Homo sapiens dağılımından çok önce, Afrika içinde dağılım vardı.”
Demek istedikleri şu ki, Cennet Bahçesi (Aden’in Bahçesi) muhtemelen çok büyüktü ve evrimimiz karmaşıktı.
Son yıllarda araştırmacılar beş kişiden kafatası kemiğini ve yaklaşık 300.000 yıl öncesine ait kazı alanında bulunan bıçakları keşfetmişlerdir. Bu şaşırtıcı keşif Hublin ve ortak yazarlarının önceki Jebel Irhoud bölgesini yeni buluşma yöntemleri kullanarak yeniden incelemelerine neden oldu, çünkü bu spesifik Homo sapiens örnekleri uzun süredir şaşkın araştırmacılara sahipti. Diğer örneklerin yaklaşık aynı zamanda olduğu sanılanlardan daha ilkel görünüyorlar. Bu ilk insanların dişleri daha büyüktü ve kafatasları bizimkinden daha uzundu (beyinlerinin muhtemelen biraz farklı organize edildiğini düşündürüyorlardı), ancak muhtemelen modern Homo sapiens’le hemen hemen aynı gözüküyorlardı.
Bilim adamları, belki de Jebel Irhoud sahasının yeniden buluşmasından en heyecan verici keşfin, Doğu Afrika’nın erken evrimimize dair ipucu arayacak tek yer olmadığını öne sürdüğünü söylüyor.
Fas’taki Ulusal Arkeoloji ve Kültür Mirası Enstitüsü’nün ortak yazarlarından Abdelouahed Ben-Ncer, “Kuzey Afrika, türümüzün kökenini çevreleyen tartışmalarda uzun zamandır ihmal edildi.” Diyor. “Jebel Irhoud’dan yapılan muhteşem keşifler, Mağrip’in Homo sapiens’in ortaya çıkması sırasında Afrika kıtasının geri kalanıyla sıkı bağlantılarını göstermektedir.”
Çalışmalara eşlik edecek bir makale yazan Londra’daki Doğal Tarih Müzesinde bir paleoantropolog olan Chris Stringer, Nature’da yeni bulduklarını “Fas’ı türümüzün evriminde durgun bir sudan belirgin bir konuma geçirdiğini” söyledi.
Paleoantropolog ve fosiller üzerine iki yeni çalışmanın ortak yazarı Philipp Gunz, New York Times’a “Doğu Afrika’da bir yerde tek bir“ insanlık beşiğinden ”evrimleşmedik. Afrika kıtasında evrimleştik” dedi.
BONUS
5 Haziran 2017’de çevrimiçi yayınlanan bir önyazı makalesinin arkasındaki araştırmacılar, Güney Afrika’daki Khoe-San halkından eski insan genomlarını analiz ettiler ve bulguları modern insan genetik sapmasını 260.000 yıl öncesinin ötesine itti.