Bu yazımızda, sürekli yorgunluk hissi neden olabilecek aşağıdaki başlıkları inceleyeceğiz.
- Sürekli yorgunluk nedir?
- Alerjiler, Bahar Nezlesi ve Yorgunluk
- Anemi ve Yorgunluk
- Depresyon, Anksiyete ve Yorgunluk
- Fibromiyalji ve Yorgunluk
- Gıda Alerjileri, Gıda Tahammülsüzlüğü ve Yorgunluk
- Kalp Rahatsızlığı ve Yorgunluk
- Romatoid Artrit ve Yorgunluk
- Uyku Apnesi ve Yorgunluk
- Tip 2 Diyabet ve Yorgunluk
- Tiroid Yetmezliği (Hipotiroidizm) ve Yorgunluk
Sürekli yorgunluk nedir?
Sürekli yorgunluk terimini; yorgunluğun olağan ve kalıcı hale geldiği aşaması için kullanabiliriz. Grip olduğunuzdaki veya çok uyuduğunuzdakine benzer bir hissiyatı sürekli ve tekrarlayan şekilde yaşadığınızı düşünebilirsiniz. Kronik yorgunluk sendromu (SEID) rahatsızlığınız varsa, bütün gece hiç uyumamış gibi hissederek güne başlayabilirsiniz. Bu durum da, günlük faaliyetlerinizi kısıtlayacak, işteki verimliliğinizi düşürecektir.
Çoğu zaman, aslında bu sürekli yorgunluk hissine fiziksel veya psikolojik bir rahatsızlık neden olabilmektedir:
Alerjiler, Bahar Nezlesi ve Yorgunluk
Semptomlar: Yorgunluk, baş ağrısı, kaşıntı, burun tıkanıklığı ve burun akıntısı
Alerjik rinit, kronik yorgunluğun yaygın nedenlerinden birisidir. Ancak alerjik rinit; sıklıkla kolayca tedavi edilebilir ve kendi kendine yönetilebilir bir rahatsızlıktır. Alerjik rinit tanısı koymak için doktorunuz belirtilerinizi değerlendirecektir. Doktorunuz ayrıca ayrıntılı bir geçmişe ya da alerjilerin; polen, böcekler, hayvan kepeği, küf, hava durumu değişiklikleri veya başka bir şey tarafından tetiklenip tetiklenmediğini test edecektir.
Alerjik rinit belirtilerini azaltmanın bir yolu – yorgunluk da dahil olmak üzere – rahatsızlığa neden olan alerjeni önlemek için adımlar atmaktır. Buna ek olarak, uygun ilaçlar semptomlara yardımcı olabilir.
Allerji çekimleri – immünoterapi – ciddi vakalarda yardımcı olabilir. Bu tedavi, rahatsız edici alerjenlerin gittikçe artan şekilde daha yüksek solüsyonlarının haftalık çekimlerini içerir. Alerji çekimlerinin etkisini göstermesi için belli bir süre gerekmektedir ve bu süre genellikle üç ila beş yıllık bir uygulamayı içerir.
Anemi ve Yorgunluk
Semptomlar: Yorgunluk, baş dönmesi, üşüme ve asabiyet
Anemi ülkemizdeki en yaygın kan hastalıklarından biridir. Özellikle doğum çağlarındaki kadınlar için anemi, yaygın bir yorgunluk sebebidir. Bu özellikle ağır adet döngüsü, rahim fibroid tümörleri veya rahim polipleri olan kadınlar için geçerlidir.
Anemi, kişide yeterli sayıda kırmızı kan hücrelerinin olmadığı bir durumdur. Kan kaybına veya kırmızı kan hücrelerinin üretiminin azalmasına bağlı olabilir. Ayrıca, ülserler veya kanser gibi hemoroid veya sindirim sistemi problemlerinin sonucu da olabilir. İbuprofen veya aspirin gibi nonsteroidal antiinflamatuar ilaçlar ayrıca sindirim sistemi problemlerine ve kanamaya yol açabilir. Diğer anemi nedenleri arasında; demir, folik asit veya B12 vitamini eksikliği bulunur. Diyabet veya böbrek hastalığı gibi kronik hastalıklar da anemiye neden olabilmektedir.
Anemi tanısını doğrulamak için doktorunuz size bir kan testi verecektir.
Demir eksikliği bağlı yorgunluğun tedavisi genellikle demir takviyeleri içermektedir. Ispanak, brokoli ve kırmızı et gibi demir bakımından zengin besinler de semptomları hafifletmek için diyetinize eklenebilir. Yemekli veya demir takviyeli C vitamini, demirin daha iyi emilmesine ve semptomlarınızı iyileştirmesine yardımcı olabilmektedir.
Depresyon, Anksiyete Bozukluğu ve Yorgunluk
Semptomlar: Üzüntülü, umutsuz, değersiz ve çaresiz, yorgunluk hissi
Bazen depresyon veya anksiyete; kronik yorgunluğun temel nedeni olabilmektedir. Depresyon, kadınlarda erkeklere oranla iki kat daha fazla görülen psikolojik durumdur. Genellikle 15 ve 30 yaşları arasında başlamaktadır. Kadınlar, doğumdan sonra doğum sonrası depresyon (lohusalık depresyonu) geçirebilirler. Bazı insanlar kışın mevsimsel duygusal bozukluk, yorgunluk ve üzüntü duygularını yaşayabilirler.
Depresyonda olan insanlar, günün büyük bir bölümünde bunalımlı bir ruh halinde olabilmektedir. Normal aktivitelere olan ilgileri oldukça azalabilir. Yorgunluk duyguları ile birlikte, aşırı veya yetersiz yemek yiyebilir, az veya çok fazla uyuyabilir, umutsuz ve değersiz hissedebilir ve başka ciddi semptomları da olabilmektedir.
Anksiyete (kaygı); kişileri stresli ve tehlikeli durumlara karşı uyaran ve tetikte olmasını sağlayan, herkeste var olan normal bir duygu durumudur. Anksiyete bozukluğu ise; sürekli, aşırı ve durumla uygun olmayan bir endişe durumudur.
Anksiyete bozukluğunun belirtileri arasında şunlar olabilir:
- gerginlik
- uyumakta zorluk
- aşırı endişelenme
- çoğu zaman “alarm halinde” hissetmek
- yaklaşan kıyamet duygusu
- sinirlilik
Depresyondaysanız veya sürekli kaygı belirtileriniz varsa, doktorunuzla konuşun ve fiziksel etkileriyle ilgili bilgiler alın. Depresyon veya anksiyete için fiziksel bir neden yoksa, doktorunuz başka bir bölüme, gerekli testlerin yapılması amacıyla sevkinizi isteyebilir.
Her ne kadar depresyon ve/veya kaygının temel nedenleri belirsiz olsa da, bu sorunların tedavisinde oldukça iyi sonuçlar alınabilmektedir. İlaçlar, psikoterapi veya ikisinin kombinasyonu, semptomları hafifletebilmektedir.
Fibromiyalji ve Yorgunluk
Semptomlar: Kronik yorgunluk, derin kas ağrısı, ağrılı hassas noktalar, uyku problemleri, anksiyete, depresyon
Fibromiyalji özellikle kadınlarda kronik yorgunluk ve kas-iskelet ağrısının en sık nedenlerinden biridir. Fibromiyalji ve kronik yorgunluk sendromu birbirinden farklı iki durum olmasına rağmen, birbiriyle ilgili bozukluklar olarak kabul edilmektedir. İkisi de ortak bir semptomu paylaşır: insanların hayatlarına ciddi düzeyde müdahale eden şiddetli yorgunluk.
Fibromiyalji sendromu yaşıyorsanız, ne kadar uzun uyursanız uyuyun, asla dinlenemeyeceğinizi hissedebilirsiniz. Ve her zaman gündüz saatlerinde yorgun düşmüş gibi hissedebilirsiniz. Uykunuz sık uyanmakla kesintiye uğrayabilir. Yine de, ertesi gün herhangi bir uyku bozukluğunu hatırlamayabilirsin. Fibromiyaljisi olan bazı insanlar, yoğunlaşmayı güçleştiren puslu, zihinsel bir his içinde yaşadıklarını söyleyebilmektedir.
Gıda Alerjileri, Gıda İntöleransı (Tahammülsüzlüğü) ve Yorgunluk
Semptomlar: Yorgunluk, uykulu, sürekli bitkinlik
Gıdaların size enerji vermesi gerekiyorsa da, yeni tıbbi araştırmalar, gizli gıda tahammülsüzlüğünün (veya alerjilerin) tersini yapabileceğini ileri sürmektedir. Aslında, yorgunluk gıda intoleransı veya gıda alerjisinin erken bir uyarı işareti olabilir.
Bu gibi belirtilerden ve sorunlardan muzdaripseniz şayet, bir doktora danışabilir ve eliminasyon diyetini sorabilirsiniz. Bu diyet, yemek yedikten sonra 10 ila 30 dakika içinde uyku hali dahil olmak üzere çeşitli semptomlara neden olan belirli yiyecekleri keseceğiniz bir diyettir. Ayrıca, bir gıda alerjisi testi hakkında doktorunuzla konuşabilirsiniz ya da bünyenizi zorlayabilecek yiyecekleri tanımlamanıza yardımcı olabilecek ALCAT gibi testler yaptırabilirsiniz.
Kalp Rahatsızlığı ve Yorgunluk
Semptomlar: Oldukça kola bir aktivite ile yorgunluk
Eğer kolay bir aktiviteden sonra, örneğin, merdiven basamaklarını çıkarken, kendinizi yorgun hissediyorsanız, doktorunuzla kalp hastalığı olasılığı hakkında konuşmanın vakti gelmiş olabilir. Yorgunluğunuz kalbe bağlıysa, ilaç veya tedavi prosedürleri genellikle sorunu düzeltmeye, yorgunluğu azaltmaya ve enerjinizi geri kazanmaya yardımcı olabilir.
Romatoid Artrit ve Yorgunluk
Semptomlar: Yorgunluk, sabah tutukluğu, eklem ağrısı, iltihaplı eklemler
Romatoid artrit (RA) aşırı yorgunluğun başka bir nedenidir. Artritin kelime anlamı, eklem iltihabıdır. Romatoid artrit, küçük eklemlerin (el eklemleri, el bileği ve ayak eklemleri) ve dirseklerin öncelikle tutulduğu, kronik (6 haftadan uzun süreli) seyir gösteren ve tuttuğu eklemde hasara neden olan; bir çok organ ve sistemi de tutabilen otoimmün bir iltihabi eklem hastalığıdır. Tuttuğu eklemde hasar oluşturarak sakatlığa neden olur.
Uyku Apnesi ve Yorgunluk
Semptomlar: Kronik yorgunluk, yorgun uyanma, horlama
Horlama, uyku apnesi olarak adlandırılan ve uyku sırasında solunum durmasına neden olabilen rahatsızlığın bir sonucu olarak, kişide uykusuzluk ve aşırı yorgunluğa neden olabilir.
Obstrüktif uyku apnesi, kandaki oksijen seviyesinin düşmesine neden olur. Çünkü tıkanmalar havanın akciğerlere gitmesini önler. Düşük oksijen seviyeleri de kalbinizi ve beyin fonksiyonunuzu etkiler. Bazen, uyku apnesine sahip olabileceğiniz tek ipucu kronik yorgunluktur.
Uyku apneniz olup olmadığını belirlemek için bir uyku çalışması (polisomnografi) hakkında doktorunuza danışabilirsiniz. Aşırı kiloluysanız kilo vermeye ve sigara içiyorsanız bırakmaya çalışın. Obezite ve sigara içme, uyku apnesi için risk faktörleridir. Sırt üstü yerine yan yatarak uyumak, hafif uyku apnesi sorununu ortadan kaldırmaya yardımcı olabilir.
Doktorunuz, uyurken hava yollarınızı açık tutmaya yardımcı olan CPAP adlı bir tıbbi cihaz kullanmanızı tavsiye edebilir. Şiddetli uyku apnesi vakalarında cerrahi operasyon yardımcı olabilir. Böyle bir durumda; cerrah, solunum yollarını tıkayan dokuları temizleyecektir. Tedavi edilmezse, uyku apnesi inme veya kalp krizi riskini artırabilmektedir.
Tip 2 Diyabet ve Yorgunluk
Semptomlar: Aşırı yorgunluk, artan susuzluk ve açlık hissi, artan idrara çıkma ihtiyacı, olağandışı kilo kaybı
Tip 2 diyabet semptomlarınız varsa en yakın sağlık kuruluşuna giderek, gerekli testlerin yapılmasını isteyin. Diyabetiniz olduğunu öğrenmek korkutucu olabilir fakat, tip 2 diyabet rahatsızlığınızı doktorunuzdan edineceğiniz bilgiler ile kendi kendine yönetebilirsiniz.
Tip 2 diyabet tedavisi aşamasında aşağıdaki eylemleri uygulamak faydalı olabilir:
- Kilo vermek
- Fiziksel aktiviteyi arttırmak
- Kandaki glikoz düzeyinin kontrolünü sağlamak
- Diyabet ilaçları almak (insülin veya diğer ilaçlar)
- Düşük glisemik indeks karbonhidrat diyeti veya tartışmalı olsa da düşük karbonhidratlı bir diyet
Sigarayı bırakma, tansiyon kontrolü ve kolesterolü azaltmakta; tip 2 diyabet tedavisinde faydalı olabilecek bazı eylemlerdendir.
Tiroid Yetmezliği (Hipotiroidizm) ve Yorgunluk
Semptomlar: Aşırı yorgunluk, halsizlik, tükenmişlik hissi, depresyon, tahammülsüzlük, kilo alma
Tiroid yetmezliği konusundaki sorun yavaş veya az çalışan bir tiroid olabilir. Bu durum hipotiroidizm olarak bilinir. Tiroid boynunuzda oturan küçük, kelebek şeklinde bir bezdir ve vücudun metabolizma hızını ayarlamasına yardımcı olur.
T3 ve T4 olarak bilinen kan testleri tiroid hormonlarını tespit edebilmektedir. Bu hormonlar düşükse, sentetik hormonlar (ilaç) tiroidin çalışmasını hızlandırır ve daha hızlı bir şekilde daha iyi hissetmenizi sağlar.