Kredi ve borçlanma İÖ 3500 yıllarında Sümer medeniyetinde vardı; Bu kredi sisteminde çiftçiler sık sık o kadar çok borçlanıyorlardı ki çocuklar borcu geri ödeme aracı olarak köleleştiriliyordu.
Ve bu borçlanma tarih boyunca toplumlarda isyan ve ayaklanmalara neden oluyordu.
Roma hukukunda cezalar öküz ve koyun olarak ödeniyordu.
Tahıl, tuz, deniz kabukları bile bir dönem ticarette para birimi olarak kullanıldı.
İlk para ve değer biriktirme biçimlerinden birisi sığır ve diğer hayvanlardı.
İÖ 9 binli yıllarda bile kullanılıyordu.
***
Para ve borçtan bahseden ilk yazılı kanunlardan birisi İÖ 1792’den İÖ 1750 yılına kadar hüküm süren Babil kralı Hammurabi tarafından ortaya konan Hammurabi kanunlarıdır.
Ticaretten aile ilişkilerine kadar çok geniş yelpazede 282 yasadan oluşur.
Kanunların neredeyse yarısı sözleşme yasaları, ücretlerin belirlenmesi, borcun faiz oranları, miras ve mülkiyet hakları üzerinedir.
***
İslami Finansal Sistem ve Yeni Finansal Sistem kitabının (Buzdağı Yayınları) yazarı Tarık El Rıfai’ye göre paranın kullanımından ilk bahseden yer, satın alınmış bir kölenin sünnet kriterlerinden bahseden Tekvin’dir.
Tekvin veya Yaratılış, Tanah ve Eski Ahit’in ilk beş kitabını oluşturan Tevrat’ın birinci kitabı. Toplam 50 bölümden oluşuyor. Kitabın adı Batı dillerine adı Yunanca'da “yaratılış, doğuş” anlamındaki Genesis kelimesinden geçmiş.
Antik paranın bir örneği de Şekeldir.
Mezopotamya’da İÖ 3 bin yıllarında hem belirli bir arpa ağırlığını hem de buna eşit miktarda gümüş, bronz, bakır gibi materyallerin ağırlığını tanımlamak için kullanılan antik bir ölçü birimiydi.
Daha sonra metal paraların kullanımı asıl olarak tüm dünyada sürekli büyüyen imparatorlukların askerlere ödeme aracı yapması olarak gelişti.
İÖ binli yıllarda Çin’de bronzdan yapılmış küçük bıçaklar ve kürek şeklinde para kullanılıyordu.
- İlk altın para Anadolu’da basılmış
- Tarih boyunca altın ve gümüş en yaygın para biçimi olarak kullanıldı.
- İspanyolca, Fransızca ve İtalyanca gibi birçok dilde gümüşün kelime anlamı hala para sözcüğü ile ilgilidir.
- İlk altın parayı İÖ 700 yıllarında Anadolu topraklarında yaşayan Lidyalılar basmış.
- O dönemde metal paralar Yunanşehir devletlerinde yaygın olarak kullanılıyormuş.
- Metal para kullanımı Yunan şehir devletlerinden Avrupa ve Hindistan’a doğru yayılmış.
- Hindistan para sistemini geliştirerek o döneme damgasını vurmuş.
- Avrupa’nın gümüş paradan altın paraya geçişi 14’üncü yüzyıl.
- Yalnız metal paraların o dönemde büyük rahatlık sağlamasının yanında paraların kırpılması gibi suistimale açık bir tarafı da vardı.
- Parayı kırpma işi zamanla o dönemde devletleri yönetenlerin de çok başvurdukları bir yöntem oldu.
- Bir nevi hile ve kandırma yaygınlaştı.
- Altın ve gümüş paralara bakır karıştırma modası paraya ve devlete karşı güvensizliğe neden oldu.
- O dönemin en büyük sömürge imparatorluğu olan İngiltere’de, ekonomik sisteme istikrar getirmek için parayı altına vaad edilmiş bir oranda garanti eden ulusal bankalar kuruldu.
- Ve metal paralar ağırlık birimi olmaktan çıkarak değer birimi haline geldi.
Paranın değerini kim belirler
Paranın değerini belirleyen nedir veya kimdir sorusu bana dede ile torun arasındaki şu konuşmayı hatırlatır;
İki yaşlı adam namaz sonrası caminin kapısından çıkarken önlerine çıkan ufak bir çocuk yaşlılardan birinin önüne geçip; Dede para versene” demiş.
Cimri dedenin torununa cevabı “Harcarsın” olunca yanındaki arkadaşı patlamış; Ulan ö…; çocuk o, ne yapacaktı, senin gibi saklayacak mıydı?
Dede ile torunun konuşmasından da anlaşıldığı gibi paranın değerini biz belirliyoruz.
- Üç şeyin sizi esir etmesine izin vermeyin…
- 1. Başkaları
- 2. Para
- 3. Geçmiş (başarısız) tecrübeler
- Para ile satın alamayacağımız 5 şey
- 1- Zaman
- 2- Sağlık
- 3- Mutluluk
- 4- Huzur
- 5- İtibar