Diego Velazquez
- Önem : Barok sanatın önemli temsilcilerinden olan İspanyol ressam
- Doğum : 1599
- Ölüm : 1660
- Başlıca Eserleri : Onur Hizmetçileri, Seville'nin Su Taşıyıcıları, Papa 10. İnnocent Portresi
Resim sanatında renk ve ışığı kullanmanın yeni yollarını geliştiren, köylülerin, papaların ve İspanya kraliyet ailesinin portrelerini yapan Diego Velazquez, Avrupa sanatının 17. yüzyılda başlayıp 18. yüzyıla kadar süren Barok dönemindeki en etkili figürlerden biri olarak kabul edilmektedir. Seville’de doğan Velazquez 11 yaşındayken sanat okuluna gitti. Aralarında “Su Taşıyıcısı”nın da bulunduğu pek çok ünlü çalışmasını henüz yirmi yaşına gelmeden tamamladı. Resimleri Madrid’teki resmi görevlilerin dikkatini çekti ve 1622 yılında Kral 4. Philip’in sarayına davet edildi. Amerika ve Avrupa’daki emperyal gücünün doruklarına ulaşan İspanyol Kral 4. Philip, genç sanatçıya ömür boyu destek oldu. Velazquez, kralın, müttefiklerinin ve ailesinin yüzlerce resmini çizdi. Ölmeden önce 61 yaşında şövalye ilan edildi.
Velazquez şairlerin, devlet görevlilerinin ve dönemin dini kişiliklerinin de resimlerini yaptı. İki kez İtalya’ya seyahat etti ve Flaman ressam Peter Paul Rubens ile arkadaş oldu. Madrid’teki Prado Müzesi’nde sergilenen “Onur Hizmetçileri” adlı resim sanatçı açısından doruk noktasıdır. Karmaşık ve enigmatik olan çizimi, prensesi babası kralla birlikte loş bir odadaki açık kapıdan dışarı bakarken göstermektedir. Velazquez’in gölgesi de resmin köşesindeki gölgelerin arasında yer almaktadır. Işığın ve gölgelerin resimde ayrıntılı biçimde kullanımı Barok döneme özgü bir karakteristik olarak kabul edilmektedir.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
David S. Kidder, Noah D. Oppenheim, Entelektüelin Kutsal Kitabı, Maya Kitap, 2013
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Henri Lammens
İslam öncesi Arap tarihi, Hz. Muhammed’in hayatı ve ilk Emevi halifeleri konusunda yaptığı çalışmalarla tanınan ünlü Belçikalı Şarkiyatçı Henri Lammens, Gand şehrinde dünyaya geldi. Felemenk asıllı olan ve rahip olarak yetişen Lammens gittiği Beyrut’ta Luvis Şeyho’nun öğrencisi oldu. Kendisini geliştirmesinin ardından Cizvit okulunda ders vermeye başladı. 1892-1897 yılları arasında İngiltere, İsviçre ve Avusturya’da kaldıktan sonra Beyrut’a geri döndü. Saint Joseph Üniversitesi’ne bağlı olarak açılan Doğu Fakültesi’nde tarih dersleri okutan Lammens, bu dönemde İslam’ın doğuşu, Suriye ve Lübnan tarihi, Ortadoğu’daki Hristiyanlar gibi konuların üzerinde çalıştı. Yazdığı eserleri ve verdiği derslerle şarkiyatçılığın gelişmesinde önemli rol oynayan Lammens, Cari Heinrich Becker, Ignaz Goldziher, Snouck-Hurgronje gibi dönemin önemli şarkiyatçılarıyla dostluk kurdu.
-
Kavalalı İbrahim Paşa
On yedi yaşına kadar Kavala’da bulunduktan sonra babasının Mısır valiliğine tayin edilmesi üzerine Mısır’a gelen Kavalalı İbrahim, Mısır’da Kahire Kalesi’nin idaresini üstlendi. İbrahim, babasının Babıali’ye vermeyi tahahhüt ettiği vergiye karşılık rehin olarak İstanbul’a gönderildi ve bırakıldığı gibi geriye dönmesine izin verildikten sonra 1807 yılında Mısır defterdarlığına getirildi ve 1813 yılına kadar bu görevde kaldı. 1816 yılında Mısır’dan Hicaz’a hareket etmesiyle başlayan seferi sırasında Babıali tarafından kendisine “paşa” unvanı verildi. Nitekim kendisi er-Res ve Şekra gibi bazı müstahkem mevkileri ele geçirip Vehhabiler’in merkezi olan Der‘iye’yi kuşattı ve beş ay süren bir kuşatmanın ardından burasını zaptederek reisleri Abdullah b. Suud’u ele geçirdi. Bu zafer, hac yollarının güvenliğini tekrar sağlamış olduğundan Mehmed Ali Paşa’nın İslam alemindeki itibarını arttırdı ve Kızıldeniz ticaretinin büyük ölçüde Mısır’ın kontrolü altına girmesini sağladı. Bu hizmetlerinden ötürü Babıali tarafından Cidde sancağı ile birlikte Habeş eyaleti valiliğine ve Mekke şeyhülharemliğine tayin edildi.
-
Ahmet Arif
Gazeteci kimliği ile de tanıdığımız ancak daha çok şair kimliğiyle adını duyuran Ahmet Arif’in şiirlerini Ahmet Kaya ve Cem Karaca gibi sanatçılar bestelemiştir. Türk edebiyatındaki Türkçeyi en iyi kullanan şairlerden olup; çıkardığı tek kitap olan ‘’Hasretinden Prangalar Eskittim’’ adlı şiir kitabı en çok basılan eserler arasına girmiştir. 12 yılda 18 baskı yapan kitap bugün dahi bu özelliğini korumaktadır.
-
Ekber Şah
Babürlü hükümdarı olan Ekber Şah Sind’deki Ömerkût Kalesi’nde doğdu. Çocukluğu, Hümâyun’un Sûrî hânedanının kurucusu Şîr Şah karşısında mağlûp olup İran’a sığındığı döneme rastladığı için babasından uzakta geçti. Ekber’in yetişmesinde, Hümâyun’un değerli kumandanlarından atalığı Bayram Han’ın rolü büyüktür. Kazvinli bir seyyid ailesinden gelen Mîr Abdüllatif’ten ders almasına ve çok zeki olmasına rağmen okuma yazmaya hiç ilgi duymadı; daha çok güzel sanatlara, savaşçılığa ve liderliğe meraklıydı. Babası öldüğünde Ekber henüz on dört yaşındaydı. O sırada savaşta olan Ekber ölümü bir süre gizledi ve yirmi gün sonra Delhi’ye gelerek 3 Celâleddin Ekber Şah adıyla tahta çıktı. Hükümdarlığının ilk yıllarından itibaren yayılma siyaseti takip eden Ekber Şah ülke topraklarını doğu ve güneydoğu istikametinde genişletti. 1601 yılları arasında Ahmednagar dahil olmak üzere komşu devletlere de boyun eğdiren Ekber, böylece Hindistan’ı tek bir merkezî idare altında toplamayı başaran ilk hükümdar olma vasfını elde etti.
-
Ayas paşa
16. yüzyıl Osmanlı devlet adamı ve veziriazamı Ayas Paşa, Avlonya yakınında Himera’da dünyaya geldi. Enderun’da yetişen Ayas Paşa ağalıkla saraydan çıktı ve yeniçeri ağası olarak Yavuz Sultan Selim’in seferlerine katılarak önemli derecede katkı sağladı. 1519’dan itibaren önce sancakbeyi, sonra da beylerbeyi olarak görev icra etti. Canbirdi Gazâlî’nin isyanının bastırılmasında Anadolu beylerbeyi olarak Rodos Seferi’n katıldıktan sonra ikinci vezir sıfatıyla Mısır’daki Hain Ahmed Paşa İsyanı’nın bastırılmasında Anadolu beylerbeyi olarak bulundu. Onun katli üzerine 1521’de Şam beylerbeyiliğine getirildi. 1522 yılında Rumeli beylerbeyi olarak Rodos Seferi’ne katıldıktan sonra vezir sıfatıyla Mısır’daki Hain Ahmed Paşa İsyanı’nın bastırılmasında görevlendirildi, ancak yolda Ahmed Paşa’nın ölüm haberlerini alarak İstanbul’ a geri döndü. Ayas Paşa, Veziriazam Makbul İbrahim Paşa’ın Mısır idaresini düzenlemek için İstanbul’dan ayrılması üzerine sadaret makamına getirildi. Kubbe veziri olarak Kanuni’nin yanına 1526’da Mohaç, 1529’da Viyana, 1532’de Alman, 1534-1535’te Irakeyn seferlerine katılan Ayas Paşa, İbrahim Paşa’nın idamı üzerine veziriazamlığa getirildi.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun