Balgamlı öksürük ; toz, polen veya duman gibi dış etmenlere yanıt olarak gelişen bir reflekstir. Bunun yanı sıra, alt ve üst solunum yollarında meydana gelmiş bir viral ya da bakteriyel enfeksiyon nedeniyle de mukus üretimi artış göstererek balgamlı öksürüğe neden olabilir.
Öksürük temelde üretken (mukuslu) ve verimsiz olarak ikiye ayrılmaktadır. Üretken olarak adlandırılan öksürük tipi, mukus (balgam) salgısını içermektedir. Kuru öksürük ise herhangi bir balgam içermeyen öksürük türüdür. Her ikisi de geçirilmiş bir enfeksiyon veya dış etmenler sonucunda meydana gelebilir. Bunun sonucunda solunum yollarını enfeksiyondan veya tahriş edici maddelerden temizlemek adına bir öksürük refleksi oluşur. Çoğu öksürük türü bir iki hafta içerisinde kendiliğinden geçse de bazı durumlarda altta yatan neden ortadan kaldırılmadıkça uzun süreler devam edebilir. Bu noktada 3 veya 4 haftadan uzun süren öksürüklerin bir hekim kontrolünde tedavisi şarttır.
Balgamlı Öksürük Neden Olur ?
Öksürük tarafından oluşturulan yüksek hızlı hava akımı ile; intrapulmoner (akciğer içi) mukusun temizlenmesi, ana kurtarma mekanizmasıdır. (1) Hava yolu mukus hipersekresyonu; astım, kistik fibroz (CF) ve kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) dahil olmak üzere birçok ciddi solunum yolu hastalığının bir özelliği olabilir. (2)
Üst Solunum Yolu Enfeksiyonları
Solunum yollarında genellikle enfeksiyondan (bakteriyel veya vira) kaynaklı soğuk algınlığı veya grip meydana gelebilir. Soğuk algınlığı ve grip balgamlı (üretken) öksürüğün yanı sıra verimsiz öksürük, boğaz ağrısı, hapşırma, hırıltı ve burun tıkanıklığını da beraberinde getirebilir. Soğuk algınlığı semptomları genellikle bir iki hafta içerisinde kaybolur.
Alt Solunum Yolu Enfeksiyonları
Alt solunum yolu enfeksiyonları genellikle akciğer ve solunum yollarını etkiler. Bronşit, KOAH ve pnömoni bunlardan en sık karşılaşılanıdır.
- Bronşit: Bronşit, akciğerlerdeki bronşların iltihaplanmasını ifade eden bir tıbbi terimdir. Bronşlar akciğere hava akışını sağlayarak solunum işlevinin gerçekleştirilmesine yardımcı olurlar. Bu sebeple bronşlarda herhangi bir enfeksiyon söz konusu olduğunda mukus salgısı artış göstererek balgamlı öksürük meydana getirebilir.
- Pnömoni: Akciğer iltihabını ifade eden bir terimdir ve bazı durumlarda her iki akciğer de enfeksiyona maruz kalabilir.
- KOAH: Akciğerleri olumsuz yönde etkileyen birtakım durumları ifade eder. Uzun süreli semptomlara sebebiyet verebilir.
- Bronşektazi: Hava yollarının genişlediği ve mukusla kaplandığı kronik bir hastalıktır. Mukus (balgam) sağlısı balgamlı öksürüğe sebebiyet verir.
Bunların yanı sıra şu durumlar da balgamlı öksürük oluşumuna neden olabilir;
- İlaç kullanımı
- Gastroözofageal reflü
- Tüberküloz
Balgamlı Öksürük Covid Belirtisi Mi ?
Pandemi sürecinde karşılaşılan her balgamlı öksürük covid belirtisi olarak nitelendirilmez. Covid dışında üst solunum yolu enfeksiyonları dahil olmak üzere birçok rahatsızlık balgamlı öksürüğe sebebiyet verebilir.
Balgamlı Öksürük Tedavisi
Soğuk algınlığı ve gribe bağlı meydana gelen balgamlı öksürük çoğunlukla 7-14 gün içerisinde kendiliğinden geçmektedir. Fakat kronik bir rahatsızlığın veya boğazı tahriş eden etmenlerin sürekliliği durumunda bir doktor kontrolü şarttır. Balgamlı öksürüğe neden olan etmenin doğru teşhisi etkin tedaviyi de beraberinde getirecektir. Bu süre zarfında boğazda mukus (balgam) salgısına neden olabilecek enfeksiyon, toz, duman ve alerjik etmenlerden uzak durmak gerekir.
Kaynakça
(1) Button B, Goodell HP, Atieh E, Chen YC, Williams R, Shenoy S, Lackey E, Shenkute NT, Cai LH, Dennis RG, Boucher RC, Rubinstein M. Roles of mucus adhesion and cohesion in cough clearance. Proc Natl Acad Sci U S A. 2018 Dec 4;115(49):12501-12506. doi: 10.1073/pnas.1811787115. Epub 2018 Nov 12. PMID: 30420506; PMCID: PMC6298066.
(2) ARogers DF. Mucoactive agents for airway mucus hypersecretory diseases. Respir Care. 2007 Sep;52(9):1176-93; discussion 1193-7. PMID: 17716385.