Kuru buz, kimyasal karbondioksitin (CO2) katı şeklidir ve tıpkı suyun (H2O) katı hali olan normal buz gibidir. Kuru buz aşırı derecede soğuktur (-109.3°F/-78.5°C) ve bu nedenle endüstriyel alanda çeşitli soğutma ve dondurma amaçları için kullanılır. Doğru malzemeler kullanarak evde kendi kuru buzunuzu yapabilirsiniz. Uygun güvenlik önlemlerini aldığınız sürece bu işlem hızlı ve kolaydır!
Sıkıştırılmış karbondioksit (CO2) ile kuru buz yapmak
1) Bir (CO2) yangın söndürücü ve bir yastık kılıfı edinin. Evde kuru buz yapmak için sadece üç şeye ihtiyacınız var: bir (CO2) yangın söndürücü, kullanmadığınız bir kumaş yastık kılıfı ve çocukların veya evcil hayvanların bulunmadıkları geniş bir alan.
- Bu yöntem için normal bir ev tipi yangın söndürücü değil, özel olarak bir (CO2) yangın söndürücüye ihtiyacınız vardır. Çoğu ev tipi yangın söndürücüler kuru buz üretmek için gereken CO2’yi sağlayamayan sodyum bikarbonat veya potasyum bikarbonat gibi bir kimyasalın ince tozlarını kullanırlar.
- CO2 yangın söndürücüler genellikle laboratuvarlar ve mekanik ekipmanlar için kullanılmaktadır. Genellikle bu yangın söndürücülerin bir başlık üzerinde siyah plastik bir boynuzları vardır ve basınç göstergeleri yoktur.
- CO2 söndürücüleri bazı donanım mağazalarında ve online perakendecilerde bulabilirsiniz.
2) Ellerinizi, gözlerinizi ve bacaklarınızı koruyun. Kuru buz o kadar soğuktur ki donmalara veya çıplak deri ile temas ederse yanıklara neden olabilir. Bir yangın söndürücüyü kullanmak tehlikeli maddelere karşı olan koruyucu elbiseler giymeyi gerektirmese de bu esnada vücudunuza düşebilecek veya püskürtülebilecek bir buzdan korunmak için önlem almanız gerekir. İşleme başlamadan önce aşağıdakileri edinin:
- Kalın deri iş eldivenleri ( ekstra koruma için sıkı eldivenler takabilirsiniz.)
- Laboratuvar gözlüğü veya koruyucu gözlük
- Uzun kollu üst ve bir pantolon
- Önü kapalı bir ayakkabı
- Uzun kollu bir ceket veya laboratuvar önlüğü
3) Yastık kılıfını sıkıca hortumun etrafına sarın. Yangın söndürücü başlığını yastık kılıfının içine yerleştirin. Yastığı toplayın ve başlığın arkasındaki hortumun etrafına sıkıca sarın. Yastık kılıfının dışına herhangi bir gaz çıkışına izin vermeyin.
- Yastık kılıfının fırlamasından endişeleniyorsanız kılıfı sıkıca yapıştırmak için bir koli bandı kullanın. Kılıfın yangın söndürücüdeki basınca direnmesi zor değildir ancak ek önlem almanızın bir zararı yoktur.
4) Yangın söndürücüyü test edin. Hazır olduğunuzda kolu sıkın ve yastık kılıfına olan gaz akışını izleyin. Bunu yapmaya 2-3 saniye kadar devam edin. Buzun üretilmediğini düşünebilirsiniz ama buz hızla aşağıya toplanmaya başlayacaktır. Birkaç saniye sonra kolu serbest bırakın. Karbondioksit buharı yastık kılıfından dışarı sızacaktır. Tavsiye edildiği gibi iyi havalandırılmış bir alanda bulunduğunuz sürece bunu yapmanız normal ve güvenilirdir.
- Yangın söndürücüyü kullanamıyorsanız kolu sıkmanız için çıkarılması gereken emniyet pimini kontrol edin.
5) Yastık kılıfını çıkarın. Hortumu dikkatlice yastık kılıfından çıkarın. Üzerine yapışan buzları silmek için kumaşı hortuma tutun. Yastık kılıfının altında küçük bir kuru buz yığını bulmalısınız -bu, straforu andıran kolayca ufalanabilen beyaz bir malzemedir.
- Buzu gereğinden fazla elinizde tutmayın. Sağlam bir koruyucu eldiven takıyorsanız bir seferde birkaç saniye boyunca buzun küçük parçalarına dokunabilirsiniz fakat bunu uzun süre yapmayın. Uzun sürede, eldiven olsa bile parmaklarınız zarar görebilir.
6) Kuru buzları güvenli bir saklama kabına aktarın. Kuru buzları yastık kılıfından bir kase, termos ya da plastik torba gibi daha pratik bir saklama kabına aktarın. Onları tek bir yığın halinde tutun ve elinizde mümkün olduğunca uzun tutabilmek için büyük parçalar halinde alın. Kullandığınız saklama kabının üzerini kapatmayın. Hava geçirmez bir kapak kullanırsanız saklama kabındaki karbondioksit gazının basıncı artar ve bu kabın patlamasına sebep olur. Bir kapak kullanırsanız onu bastırmayın ya da vidalamayın.
- Tüm malzemelerin kuru buzları saklamak için uygun olmadığını unutmayın.
- İnce çin porseleni, seramik veya cam kapları kullanmayın. Kuru buzun yoğun soğukluğu bu malzemelerin büzülmesine ve kırılmasına neden olabilir.
- Güzel veya süslü metal kaplar kullanmayın. Kuru buz metalin şeklinin bozulmasına ve çözülmesine neden olabilir.
- Kuru buzu saklamak için sağlam plastik kaplar (özellikle soğutucular ve buz sandıkları) kullanın.
- Kuru buzu saklamak için termos da kullanabilirsiniz. (ancak termosların üzerini kapatmayın.)
- Kuru buzun içinde olduğu kabı serin, kuru ve güvenli bir yerde saklayın. Dondurucunun termostatını kapatabileceği için bu kabı her zaman kullandığınız dondurucunuzda saklamayın. Bunun yerine dışarıda, garajınızda veya çocukların ve evcil hayvanların buna ulaşamayacakları bir yerde saklamayı tercih edin.
7) Alternatif olarak bir CO2 tankı kullanın. Ellerinizle bir CO2 yangın söndürücüsünü tutamıyorsanız bu kuru buz yapma yöntemini kaynak tedarik mağazalarında ve çevrimiçi olarak satılan basınçlı CO2 içeren bir ticari tank kullanarak çoğaltabilirsiniz. Yapılma süreci neredeyse aynıdır – tankın içine bir başlık veya boynuz takın, etrafına bir yastık kılıfı sarın, birkaç saniye boyunca gazı boşaltın ve kuru buz parçalarını yastık kılıfının altından toplayın. Bu yöntem için gerekli güvenlik önlemleri de aynıdır.
- Tankınızı satın almadan önce bu tanklarda kullanılan fakat ayrı olarak satılan daldırma borusu denilen bir şey olduğunu bilmelisiniz. Bu tanklar kuru buz yapmak için diplerinden karbondioksit çekerler. Öte yandan, daldırma borusu olmayan tanklar tepelerinden kuru buz üretmeyen gaz karbondioksitleri çekerler. Genellikle, daldırma borusu olan tanklar iki beyaz çizgi ile işaretlenirken daldırma borusu olmayan tanklar ise siyah bir yüzeye sahip olurlar.
- Kuru buzu sık sık yapmayı planlıyorsanız kuru buz makinesinin ek parçasına yatırım yapmayı tercih edebilirsiniz ki bu da bir uca tutturulabilen ve çıkarılabilen kumaş torbaya sahip bir boynuzlu başlıktır.
Ev yapımı kuru buzu kullanmak
1) Sis benzeri gaz yapmak için kuru buzu su ile birleştirin. Kuru buzun en yaygın kullanımlarından biri yapay duman veya sis yaratmaktır. Bu kuru buz ve suyun karıştırılması kadar basittir – buzun üzerine biraz su sıçraması bir tıslama sesi çıkarır ve çok miktarda karbondioksit gazı üretir. Bu dans sahneleri, rock konserleri, korku evleri ve gizemli bir atmosfer yaratmak isteyebileceğiniz diğer yerler için oldukça kullanışlı bir yöntemdir.
- Her zaman olduğu gibi, sadece açık havada ve iyi havalandırılmış alanlarda karbondioksit gazı oluşturduğunuzdan emin olun. Düşük havalandırmaya sahip bir alanda çok fazla miktarda karbondioksit gazı üretilmesi oksijeni azaltarak nefes almayı imkansız kılmaktadır.
- Küçük bir havalandırma deliği içeren bir kap kullanırsanız sisin dar bir jet içinde fırladığı termosifon benzeri bir mekanizma üretebilirsiniz. Bu, küçük bir motora güç vermek veya bir çarkı döndürmek için gereken güce bile sahip olabilir.
2) Karbonatlı sıvılar oluşturmak için kuru buz kullanın. Karbondioksitin bir başka sık kullanımı karbonatlı içecekler yapmaktır (soda, bira, şampanya ve köpüklü su gibi gazlı içecekler). Kuru buzu suya koymak, karbondioksitin suya karışmasına neden olur ve karbondioksit karbonatlı bir içeceğin işareti olan küçük baloncukların içinde toplanır. Ticari ve ev yapımı olarak satılan içeceklerin çoğu aslında karbondioksit gazı kullanmaktadır (kuru buz şeklinde katı CO2 yerine).
- İçinde kuru buz varken içeceğinizi içmeyin. İçeceğinizi içmeden önce kuru buzun tamamen kabarcıklanmasını bekleyin. Kuru buzun yutulması büyük bir iç hasara sebep olabilir – iç dokular donma konusunda ciltten daha hassastır.
- Bazı insanlar kuru buzlu gazlı içeceklerin tadını sevmezler. Önce küçük bir sıvının tadına bakarak buna karar verebilirsiniz.
3) Yiyecek ve içecekleri donmuş halde tutmak için kuru buz kullanın. Kuru buz, normal buzdan çok daha soğuktur. Bu yüzden yiyecek ve içecekleri çok daha soğuk tutabilir. Fakat yiyecek ve içeceklerin çok soğuk olması kuru buzla ilgili bir tehlikedir – örneğin bir şişedeki kuru buzun üzerine şampanya koyduğunuzda şişe parçalanabilir veya kısmen donabilir bu nedenle sadece donunca saklanabilen gıdalar için kuru buz kullanın (dondurma gibi).
- Kuru buzu buzlukta kullanmak için önce soğuk yiyecekleri buzluğa koyun sonra kuru buzu bunların üzerine koyun ve kapağı gevşek bir şekilde kapatın (her zaman olduğu gibi, tamamen kapatmamaya dikkat edin). Soğuk hava azalır ve böylece buzluk verimli bir şekilde çalışır. Kalan herhangi bir alan varsa orayı bir gazete ile doldurun. Ekstra hava kuru buz sübliminasyonunu (gaza dönüşümü) daha hızlı hale getirir.
- Kuru buz, normal bir buzun halini koruması için de kullanılır.
- Genellikle, yiyeceklerinizi buzlukta saklamak için her 24 saatlik süre boyunca yaklaşık 10 ila 20 kilo kuru buza ihtiyacınız olacaktır (buzluğun boyutuna bağlı olarak).
4) Yumuşak yiyecekleri saklamak için kuru buz kullanın. Şaşırtıcı bir şekilde, kuru buz tahıl, fasulye, mercimek ve makarna gibi yiyecekleri taze tutmak için kullanılabilir. Bunu yapmak için önce kuru buzları bir soğutucunun tabanına yerleştirin. Kuru buz üzerinde don olmadığından emin olun çünkü bu yiyeceklerinizi nemlendirir ve ıslatır. Yiyeceklerinizi kuru buzun üzerine dökün. Beş ila altı saat boyunca bir kapağı bunun üzerine gevşek bir şekilde yerleştirin – buzun katı kalmayıncaya kadar tamamen süblimleştirilmesi (gaza dönüşmesi) gerekir. Bu olduğunda kapağı tamamen kapatın.
- Buz süblimleştikçe havadan ağır olan CO2 gazı oluşturur. Fazlalaşan gaz, havayı kaptan dışarı zorlar. Kapta herhangi bir hava olmadığında bakterilerin hayatta kalması çok zordur ve bu da gıdaların ömrünü büyük ölçüde uzatır.
5) Katı maddeleri küçültmek için kuru buz kullanın. Yukarıda belirtildiği gibi, kuru buz o kadar soğuktur ki metal ve seramik gibi materyallere dokunulduğunda onlar hafifçe küçülecektir. Bazı durumlarda bu özellik sizin yararınıza kullanılabilir. Bunun iki örneği aşağıdadır:
- Arabalarda ezilen parçaların düzeltilmesi: Aracınızın dış yüzeyinde küçük bir göçük varsa (metal içe doğru itilmiş gibi gözüküyorsa) kuru buz bu konuda size yardımcı olabilir. Kuru buzu göçüklere karşı bastırmak için koruyucu bir eldiven kullanın. Yapabilirseniz, onu göçüğün içine doğru bastırın. Buzu göçüğün etrafında birkaç cm kadar tutun. Daha sonra buzu uzaklaştırın ve materyale ısı tutun. Göçük düzelene kadar bu işlemi tekrarlayın.
- Yerdeki döşemeleri çıkarmak: Bu numara zeminden bir veya iki seramik parçayı çıkarmanız için harikadır. Düz bir kuru buz tabakasını tüm yüzeye dokunması için ortalayın. Tüm döşeme buz olana kadar bekleyin. Döşeme kendi kendine çıkmazsa döşemenin kenarlarındaki yapıştırıcıyı gevşetmek için çekiç ve tornavida kullanın.
6) Bahçedeki zararlı böcekleri öldürmek için kuru buz kullanın. Karbondioksit havadan daha ağır olduğu için herhangi bir kaptaki havanın yerine geçer. Bu prensibi, bahçenize zarar veren böcekleri ve diğer zararlı hayvanları öldürmek için kullanabilirsiniz.Bunu yapmak için 1-2 inç büyüklüğündeki kuru buz parçalarını bahçenizdeki her bir deliğe itin ve deliğin üzerini çer çöp ile kaplayın. Bunu mümkün olduğunca çok delik için yapın. Kuru buz, ortamdaki oksijeni azaltıp karbondioksiti artırarak hayvanları öldürecektir.