genel olarak; kanun yararına bozma hem adli, hem idari hem de ceza hukukunda olan bir kanun yoludur. ben bu entryde idare hukuku bakımından kanun yararına bozma/temyiz kurumunu inceleyeceğim, o sebeple ilgilenmeyenler pas geçebilir.
terim bakımından
2577 sayılı idari yargılama usulü kanununa 6545 sayılı kanunun (5. yargı paketi
nin) 27. maddesiyle eklenen geçici 8. madde uyarınca bölge idare mahkemeleri
nin tüm yurtta göreve başlayacakları tarihten önce verilen kararlar hakkında yapılan başvuruya kanun yararına bozma
denilmekte iken, bu tarihten sonra verilen kararlar hakkında yapılacak başvuru kanun yararına temyiz
olarak isimlendirilecektir.
aslına bakarsanız adalet bakanlığı
'nın 7 kasım 2015 tarihli ve 29525 sayılı resmî gazete'de yayınlanan "bölge adliye mahkemeleri ve bölge idare mahkemelerinin tüm yurtta göreve başlayacakları tarihe ilişkin karar" isimli kararına göre; bu tarih sessiz sedasız geldi ve 20.07.2016'da çattı. tüm hukukçuları ilgilendiren bu önemli tarih ile birlikte artık, bahsedilen kanun yolunu, kanun yararına temyiz olarak nitelendirmek ve idare hukuku ile ilgili olan kurum açısından başlığı kanun yararına temyiz başlığına taşınmak gerekiyor.
tanım bakımından
idare hukukunda kanun yararına temyiz, idari yargılama usulü kanunu'nun 51. maddesinde düzenlenmiştir. buna göre;
"idare ve vergi mahkemeleri ile bölge idare mahkemelerinin kesin olarak verdiği kararlar ile istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşmiş bulunan kararlardan niteliği bakımından yürürlükteki hukuka aykırı bir sonucu ifade edenler, ilgili bakanlıkların göstereceği lüzum üzerine veya kendiliğinden başsavcı tarafından kanun yararına temyiz olunabilir."
yani;
1. öncelikle; idare, vergi ya da bölge idare mahkemesinin verdiği bir karar olmalıdır. burada şu hususu belirtmek gerekir ki; 5. yargı paketi öncesinde madde metni “bölge idare mahkemesi kararları ile idare ve vergi mahkemelerince ve danıştayca ilk derece mahkemesi olarak verilip...” iken “idare ve vergi mahkemeleri ile bölge idare mahkemelerinin kesin olarak verdiği kararlar ile istinaf veya” şeklinde değiştirilmiştir. bu durumda; danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak verdiği ve temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen kararlar bakımından hala kanun yararına temyiz yoluna başvurulabilmekte midir? kanunda bu durumun belirsiz olduğu söylenebilirse de, danıştay ile ilgili ibarenin kaldırılması dolayısı ile, bu kararlar bakımından kanun koyucunun iradesinin kanun yararına temyiz yoluna başvurulmaması yönünde olduğu da pekala söylenebilir.
2. idare, vergi ya da bölge idare mahkemesinin kararı kesin olmalıdır (yani istinaf veya temyiz yolu kapalı olmalıdır) ya da istinaf veya temyiz yolu açık olmakla birlikte bu incelemeden geçmeksizin kesinleşmiş olmalıdır.
3. bu kararlar; nitelikleri bakımından yürürlükteki hukuka aykırı bir sonucu ifade etmelidir.
4. ilgili bir bakanlığın göreceği lüzum hasıl olmalı ya da danıştay başsavcısı
re'sen harekete geçerek mekanizmayı çalıştırmalıdır. yani; vatandaş olarak bizim doğrudan kanun yararına temyiz talebimiz gibi bir durum söz konusu değil. ayrıca; ilgili bakanlığı sadece adalet bakanlığı olarak da görmemek gerektiğini hatırlatmakla birlikte; zehra odyakmaz
hocamızın da "türk idari yargılama usulünde kararlara karşı başvuru yolları" isimli kitabında belirtmiş olduğu üzere, adalet bakanlığı'nın idare ve vergi mahkemeleri üzerindeki denetim ve gözetim yetkisi bulunduğundan kendisinin de ilgili bakanlık olarak nitelendirilmesi gerekmektedir.
sonuçları bakımından
yine idari yargılama usulü kanunu'nun 51. maddesinin bu sefer de 2. fıkrasında; "temyiz isteği yerinde görüldüğü takdirde karar, kanun yararına bozulur. bu bozma kararı, daha önce kesinleşmiş olan merci kararının hukuki sonuçlarını kaldırmaz." düzenlemesi bulunmaktadır.
dolayısı ile; aslında kanun yararına temyizi talep edilen karar bakımından temyiz talebinin kabul edilmesi ile değişen herhangi bir şey olmayacaktır. zira; kanunen olağan olarak karar kesinleşmiştir ve artık bu kesinleşen kararın değiştirilmesi kazanılmış hak
ve hukuki güvenlik ilkesi
ni tehdit edecektir.