Tıbbi anlamda kalbi durup daha sonra tekrar hayata dönen insanların geçirdiği deneyimlere “Ölüme Yakın Deneyimler” deniliyor. İngilizcesi “Near Death Experience“. Daha açıkçası ölümden dönenlerin deneyimleri, öteki tarafa gidip gelenlerin deneyimleri, yarı ölüm halleri, ölümün eşiğine kadar gidiş gelişler olarak da nitelendirilebilir.
Ölüme yakın deneyimler, özellikle insanoğlunun “ölümden sonraki yaşam” konusuna karşı duyduğu merak nedeniyle ilgi çekmiştir. Gerçek deneyimlerle spekülasyon ve şehir efsaneleri çoğu yerde birbirine karışmış olmakla beraber, gelişen tıp ve teknolojinin de yardımı ile konu üzerinde bilimsel araştırmalar yapılmaktadır.
Dr. Raymond Moody, Dr. Kenneth Ring, Dr. Melvin Morse, yazar Paul Perry, Dr. Michael Sabom, Dr. Michael Grosso, Dr. Sam Parnia vb ölüme yakın deneyimler alanında çalışmış önemli isimler.
International Association for Near-Death Studies (IANDS, Uluslararası Ölüme Yakın Çalışmaları Topluluğu) isimli bir topluluk, bu deneyimi yaşamış insanları bir araya getirmek ve bilimsel araştırmaları destekleyici güvenilir bilgiler bulmak gibi bir misyon ile gerçekleşmiş olaylar üzerinde araştırmalar yapmaktadır. Bkz. Kaynaklar.
İngiltere Southampton Hastanesinde 2001 yılında yapılan Ölüme Yakın Deneyimlerle ilgili çalışmayı yürüten doktorlardan Sam Parnia, 63 hastayla bire bir görüştüğünü ve bu kişilerin tamamının solunumlarının, kalp atışlarının ve beyin aktivitelerinin bir süre için durduğunu söylüyor. Parnia, 4 kişinin benzer sıradışılıkta tecrübeleri olduğunu da belirtiyor. Bir akıl hastalığı ya da inanç sorunu olmayan bu dört kişi de, ölümleri sırasında bir tünelde yolculuk ettiklerini veya ölü akrabalarıyla konuştuklarını hatırlamışlar.
Üç kez ölümle burun buruna gelen Dr. P.M.H. Atwater ölüme yakın deneyimler geçirmiş olan yetişkin ve çocukları araştırmış ve kitaplar yazmıştır. Bu konudaki ayrıntılı yazımızı okumak için lütfen tıklayın
Araştırmalara göre kişiler klinik ölümlerini izleyen süreçte genelde kendilerini, ya da bilinçlerini fizik bedenlerinin üzerinde havada yüzer bir durumda buluyorlar. Birkaç saniye sonra büyük bir hızla hareket ederek bir karanlığın ya da bir tünelin içinden geçiyorlar. Parıltılı bir ışıkla aydınlanmış bir alana erişiyorlar, yakın geçmişte ölmüş dost ve akrabaları onları sıcak bir biçimde karşılıyorlar. Genellikle tanımlanamaz güzellikte bir müzik de duyulabiliyor ve önünden dünyada gördüğü her şeyden daha güzel görüntüler, dalgalanan çayırlar, çiçeklerle dolu vadiler ve parıldayan nehirler geçiyor. Bu ışıkla dolu dünyada hiçbir acı ya da korku duyulmuyor, içleri neşe, sevgi ve barış duyguları kaplanıyor. Büyük bir şefkat duygusu yayan bir ışıktan oluşan bir varlıkla (ki muhtemelen bu o kişinin rehber varlığıdır) ya da ışıktan oluşan varlıklarla karşılaşılıyor, tüm yaşamları gözlerin önünde panoramik bir biçimde yeniden canlanıyor. Bu daha büyük gerçeklik âlemi kişileri kendilerinden o denli geçiriyor ki, orada kalmaktan başka hiçbir şey istenmiyor. Bununla birlikte, bir varlık telepatik olarak henüz zamanın gelmediğini söylüyor ve kişiyi dünya yaşamına geri dönmesi ve fiziksel bedenlerine tekrar girmesi gerektiğine inandırıyor.
Ölüme Yakın Deneyim yaşayanların anlattıklarının birbirine benzerliğinin yanı sıra sıralandırmaları da benzerlik göstermektedir. Özetle:
– Bir tünel görülüyor, tünel genelde ışıklı oluyor ama olmayabiliyor da,
– Tünelden geçiliyor,
– Hareketler ışık hızı ile oluyor,
– Dinginlik, huzur ve sessizlik duygusu içinde olunuyor,
– Çok güzel bahçelerde geziliyor,
– Yaşam gözden geçiriliyor,
– Daha önce ölmüş yakınlarla karşılaşılıyor,
– Işıklı bir varlıkla karşılaşılıyor, büyük olasılıkla bu o kişinin rehber varlığı olmalı,
– Karşılaşılanlarla telepatik iletişim kuruluyor,
– Bazı önemli bilgiler alınıyor,
– Belli bir sınıra kadar ilerleniyor,
– Elektroşok, ilaçlar ya da başka yollarla fizik bedene dönülüyor, değişik zaman ve mekan duygusu hissediliyor.
Bu listelediklerimiz daha çok olumlu ve ileri derecede deneyimler. Bunları yaşayanlar iyi insanlar, Allah’ın sevgili kulları olmalı diyoruz. Öteki tarafa gidip gelenlerde bunların bazıları ya da hiçbiri yaşanmayabiliyor. Kimileri bunlardan farklı, çok basit şeyler de yaşıyor, kötü şeyler de. Herkes iyi insan, Allah’ın sevgili kulu değil elbette. Nitekim Atwater deneyimleri dört farklı senaryoya ayırmış:
* Birinci senaryoda deneyimin sadece başlangıç kısmı yaşanıyor. Buna deneyim dışı olmak da denebiliyor. Sadece hoşa giden bir hiçlik, yaşayan bir karanlık, dostça bir sesler duyumu ya da kısa bedeni terk etme gibi öğeler içerir. Genelde bu tür deneyim yaşayanlar hayatta kalmanın kanıtlanması için asgari miktarda gösterime ya da hayatlarının o döneminde en az miktarda silkinmeye gereksinim duyanlardır. Bu çoğu kez, bir “çekirdek” deneyim olmakta ya da gerçeğin algılanmasına ve farkındalığına başlamanın diğer yolları olarak nitelendirilmektedir. Çocukların % 76 sı, yetişkinlerin % 20 si bu tür deneyim yaşamışlardır.
* İkinci senaryoda, hoş olmayan, cehennemi deneyim, kişinin içsel temizlenmesi, kendi kendisiyle karşı karşıya kalması gerçekleşmektedir. Ürkütücü boş veya ıssız, cehennemsi bir Araf (Araf; Cennet ve Cehennem arası bir yer) veya şaşırtıcı, ürkütücü, beklenmedik ilgisizlik, kişinin kendi geçmişine ait akıldan çıkmayan sahnelerle karşılaşılmakta. Bunları genelde bastırılmış, baskı altında tutulmuş suç, korku, kızgınlık sahibi olanlar ve/veya ölümden sonra bir çeşit cezalandırma ve rahatsızlık bekleyenler yaşıyor. Çocukların % 3 ü, yetişkinlerin % 15 i bu tür deneyim yaşamışlardır.
* Üçüncü tür olarak güzel, hoş, cennetsi senaryoda endişeleri giderme, kendini doğrulama söz konusu. Bunlar daha önce ölmüş sevilen yakınları yeniden görme, dinsel şekillerden, ışıklardan güç alma, önemli yaşantıları doğrulama gibi cennetimsi senaryolar. Bunları genelde ne kadar çok sevildiklerini, hayatın ne kadar önemli olduğunu ve her çabanın tümü içine alan düzende bir görevi olduğunu bilmek isteyenler yenler yaşıyor. Çocukların % 19 u, yetişkinlerin % 47 si bu tür deneyim yaşamışlardır.
* Dördüncü tür senaryo geniş vahiyler, başka gerçekler içerir. Bireyin referans çerçevesinin ötesinde olan başka dünyalara ait boyutlarının ve sahnelerinin sergilenmesi; bazan daha yüce doğrulara ait vahiyler içerir. Nadiren kişisel içeriktedir. Genelde beyin jimnastiğini başarmaya hazır olanlar ve/veya kendisine vahyedilen doğrulardan yararlanmak (hangi derecede olursa olsun) için gerekli zekaya sahip olanlar bu deneyimleri yaşarlar. Çocukların % 2 si, yetişkinlerin % 18 i bu tür deneyim yaşamışlardır.
Bu senaryoların kombinasyonları da yaşanabilir.
Konuyla ilgili çalışmalarda deneyim yaşayanların yaş, cinsiyet, medenî durum, ırk, din veya ruhsal inançlar, toplumsal sınıf, eğitim düzeyi, gelir, yaşadığı ülkenin ya da evin büyüklüğü gibi öğeleri arasında hiçbir ilişki bulunmamıştır. İnançlı kişilerle hiçbir inancı olmayanlar arasında deneyim yaşama ve yaşadıklarını anlatma açısından hiçbir fark olmadığı görülmüştür. Bu deneyimler tıpkı şimşek çakması gibi aniden ortaya çıkabilmektedir.
Dr. Sam Parnia dört yıl boyunca New York’taki bir üniversitede resüsitasyon (canlandırma) bölüm başkanlığı da yapmış. O sürede 2000 kalp durması vakasından % 16’sı hayata geri döndürülebilmiş. Parnia ve ekibi bunların 101’inin kalp durması sırasında yaşadıkları deneyimleri incelemiş. Parnia yaşanan ölüm deneyimlerini yedi kategoride toplamış:
- Korku
- Hayvan ya da bitki görmek
- Parlak ışık
- Şiddet ve eziyet
- Dejavu
- Aileyi görmek
- Kalp durması sonrası olanları hatırlamak
Bu deneyimlerin bazısı korkunç, bazısı ise mutluluk verici olarak tanımlanıyor. Bir hasta, “Bir törene katılmıştım… benim yakılmam için yapılan bir törene,” diye hatırlarken bir başkası da “Benimle birlikte dört kişi daha vardı, kim yalan söylüyorsa o ölecekti… Tabut içinde insanların dik bir şekilde gömüldüğünü gördüm,” diye anlatıyordu. Biri “derin bir suyun içinde sürüklendiğini,” bir başkası ise “kendisine öleceğinin ve bunun en çabuk yolunun, hatırladığı en kısa kelimeyi söylemekten geçtiğinin söylendiğini” belirtiyordu.
Bazıları ise tam tersi bir duygu hissettiklerini ifade ediyordu. Araştırılanların % 22’si “huzur ve mutluluk” duygusu hissetmiş, bazıları “çiçeksiz bitkiler” ya da “aslanlar ve kaplanlar”, “parlak bir ışık” veya aileleriyle kavuşma anını gördüklerini söylemişti. Duyumlarda bir artış, zamanın geçişiyle ilgili algıda çarpılma ve bedenden ayrılma hissi de yaygın olarak anlatılanlar arasındaydı.
Parnia, ölümden dönen insanların o anda bir şeyler hissettiklerine dair anlatıların gerçek olduğunu, ancak bireylerin bunları nasıl yorumladıklarının geçmişlerine ve önceki inançlarına bağlı olduğunu belirtiyor ve ekliyor: “Ruh, cennet, cehennem gibi şeyler anlatıldığında ne demek istediklerini anlaması zor. Çünkü doğduğunuz yere ve geçmişinize, kültürünüze bağlı olarak neyi nasıl yorumladığınız da değişecektir. O yüzden bu anlatıları dinsel boyuttan kurtarıp objektif kılmak önemli.”
Parnia, ölüme yakın deneyimleri hissedenlerin sayısının bu araştırmaya yansıyanlardan daha fazla olduğuna inanıyor. Birçok vakada ise kalp durmasının ardından beyinde gerçekleşen şişme nedeniyle ya da verilen yatıştırıcılar yüzünden hafıza silinmiş oluyor.
Fakat insanlar o ana dair herhangi bir şey hatırlamasa da bilinçaltında etkileniyor yine de. Parnia, kalp durması sonrası hastaların yeniden hayata döndürülmesinin ardından tepkilerin büyük farklılık göstermesini buna bağlıyor. Bazıları ölümden korkmayan, fedacı bir yaklaşımı benimserken, bazıları da stres sonrası travma belirtileri gösteriyor.
Berlin Teknik Üniversitesinde Dr Berthold Ackermann önderliğinde, psikologlar ve tıp doktorlarından oluşan bir ekip de klinik deneylerle ölümden sonra yaşam olduğunu kanıtladılar. Tıbbi gözetimler altında yapılan ölüme yakın deneylerde Hıristiyanlığın değişik mezheplerine, Müslüman, Yahudi, Hindu, Atesit gibi farkılı inanış mensupları 944 gönüllü hayata geri döndürülmeden önce yaklaşık 20 dakika süresince klinik olarak ölmüş duruma getirildiler. Bunun için gönüllülere içinde epinefrin ve dimetiltriptamin de bulunan ilaç kompleks karışımı verilerek klnik ölüm ve tekrar canlandırma sürecinde vücutlarının hasar görmemesi sağlandı. 18 dakika sonra kanlarından elde edilen ozonla filtrelenmiş bir başka ilaç kompleksi verilerek geçici koma durumuna getirildiler. Aşırı uzun deney süresi Autopulse adı verilen yeni bir kardiyopulmoner resusitasyon (KPR) makinesi geliştirerek sağlandı.
Kardiyopulmoner resüsitasyon (KPR); pulmoner, kardiyak veya kardiyopulmoner arrest geliştiğinde (solunumun durduğu, kalp krizi geldiği veya ikisi birden durduğunda) yeterli solunum ve dolaşımı sağlamak için yapılan bazı basit, ancak bilgi ve deneyim gerektiren acil uygulamaların tümüne verilen addır. Resusitasyon ölümle kalım arasındaki en ince çizgi, tıbbi müdahalelerin de doruk noktasıdır. Amaç, kalbin normal olarak çalışmaya başlamasına kadar geçen sürede miyokard ve beynin metabolik gereksinimlerini karşılamak üzere bu organlara gerekli kanın ve oksijenin ulaştırılmasını sağlamaktır. Uzun vadede hedef beynin korunması olduğundan kardiyopulmoner serebral resüsitasyon (KPSR) olarak da adlandırılabilir. Bu cihaz son yıllarda 40 ila 60 dakika süre ölü kalmış insanları hayata döndürmek için uygulanmaktadır. Deneyleri yaşayan süjelerin klinik ölümlerinden sonra akıllarında kalanları anlatmaları, bir miktar farklılıklarla birlikte genelde benzer duyguları içermekte olup bunların arasında: havaya yükselme hissi, total dinginlik, güvenlik, ılıklık, mutlak bir çözülme, yukarıyı kaplayan bir ışığın varlığı yer almaktadır.
Ekibe göre bütün bunlar hayattan sonra yaşamın ve zihin ile vücut arasında bir şekilde realitenin var olduğunu göstermektedir. Dr. Ackerman sonucu şöyle açıklamaktadır: “Biliyorum, elde ettiğimiz sonuçlar bir çok insanın inançlarını rahatsız edecektir. Ama bir şekilde, insanoğlunun tarihindeki en büyük sorularından birine cevap bulmuş olduk. Bu yüzden o insanlar bizi affedeceğini umuyorum. Evet, ölümden sonra hayat vardır ve bu herkes için geçerli görünüyor“
Aşağıdaki sayfalarda bu tür deneyleri yaşayanların anlattıkları yer almaktadır:
KAYNAKLAR:
http://www.near-death.com/ Ölüme Yakın Deneyimler ve Ölümden Sonra Hayat (İngilizce)
http://www.iands.org/ Uluslararası Ölüme Yakın Çalışmaları Topluluğu (İngilizce)
http://www.mikepettigrew.com/afterlife/index.html Yaşam Sonrası Araştırmalar Enstitüsü (İngilizce)
http://www.intuition.org/txt/grosso.htm Dr. Michael Grosso ölüme yakın olaylara açıklama getiriyor, pdf formatında (İngilizce)
http://www.irad.org/yazi_arsivi/yazilar/ol1.htm Ölüme Yakın Deneyimlerle ilgili bir haber, Nusret Yılmaz
http://www.astroset.com/bireysel_gelisim/psi/p31.htm http://www.astroset.com/bireysel_gelisim/psi/oyd1.htm http://www.astroset.com/bireysel_gelisim/psi/oyd2.htm ….sonraki bölümlere tıklamak gerekiyor.
German Scientists Prove There is Life After Death. August 29th, 2014. http://worldnewsdailyreport.com/german-scientists-prove-there-is-life-after-death/
The seven ways to have a Near-Death Experience. Rachel Nuwer. 3 March 2015 http://www.bbc.com/future/story/20150303-what-its-really-like-to-die (İngilizce)
Bülent Pakman, Şubat 2010. Eklemeler Eylül 2014 ve Mayıs 2015. İzin alınmadan ve aktif link verilmeden alıntılanamaz.
Bülent Pakman kimdir? https://bpakman.wordpress.com/pakman/