Dinozorları bir monolit olarak ele almak kolaydır. Sık sık sanki onlar gibi konuşuruz, sanki bir serçe ağır demirden Ankylosaurus’dan farklı değil gibi. Ancak gerçek şu ki “dinozor”, bir grup hayvanın özünü yakalamak söz konusu olduğunda “memeli” kadar bilgilendirici. Tek başına, içinde bulunan türlerin çeşitliliğini ve farklılığını ifade etmek için hiçbir şey yapmayan geniş bir etiket diyebiliriz.
Türlerin başında başlarsak, spektrumun diğer ucundan başlarsak, farklılıklar ortaya çıkar, her varlık her biri geniş bir evrim karmaşasıyla başkalarına katılan dalları temsil eder. Ve bu taksonomik yuva gezinmek basit bir görev değildir. Ne kadar çok şey öğrenirsek, daha fazla bölünme belirsizden bulanıklaşmaya başlar. Ya da bir zamanlar sadece bir gruba uyguladıkları özelliklerin hepsi tamamen dağılmıyorsa, uyarı dolu bir çanta gerekiyor.
Ceratopsidleri düşünün.
Ceratopsids, büyük boynuzlu dinozorlardır. Bunlar, Cretaceous’da ortaya çıkan ve Kuzey Amerika boyunca çoğalmış ve son zamanlarda öğrendiğimiz gibi Asya’yı temsil eden geniş, sarmal, dörtlü otçullar. Ve bir dinozor fanatiğinden daha fazlası iseniz, size koşturup en az iki seratopsids lezzetleri centrosaurines ve chasmosaurines olduğunu söylemek yeterli olacaktır.
Çocukluğumda, bu iki boynuzlu dinozor soyları, süslemelerini giyme şekilleri ile birbirlerinden kolaylıkla ayırdedilebilir gibiydi. Chasmosaurines – sever tarafından temsil Triceratops ve Chasmosauruskendisi – uzun fırfırlar, belirgin kaş boynuzları ve nispeten küçük burun boynuzları üzerinde nispeten hafif süsler vardı. Diğer pençe günü, centrosaurines – tarafından temsil Centrosaurus , Styracosaurus ve onların kin – ayrıntılı süslemeleri ile kıllı ve kısa kaş boynuzları vardı onların burun boynuzları çok daha etkileyici noktalar vardı kısa fırfırlar hemen tanınabilir.
Bu denklem takip edebilecek kadar basitti. Genişletilmiş bir fırfır ve tanınmış kaş boynuzlarıyla bir dinozor arıyorsanız, bir chasmosaurine sahipsiniz. Ancak eğer bu şart süslemeleri uzattıysa ve dinozorun uzun burun boynuzu varsa, bir centrosaurin var demektir. En azından son on yıl içinde boynuzlu bir dinozor keşfi zenginliği bu dinozorlar hakkında bildiğimiz düşündüğümüz şeyleri yazana kadar kullanışlı ve derli topludur.
Bu iki boynuzlu dinozor çizgisi arasındaki anatomik ayrışma, yaklaşık 75 milyon yaşında ve daha genç fosilleri temel aldı. Yaklaşık 9 milyon yıllık bu aralık için de geçerlidir. Fakat paleontologlar, seratopsidlerin daha önceki günlerini izlemek için daha yaşlı kayaçlara girdikçe, eski ikiye bölünme çöktü. Paleontolog Caleb Brown’ın yaptığı yeni bir araştırma, daha karmaşık görüntüyü vurgulamaya yardımcı oluyor.
Brown, Alberta’nın En Önemli Formasyonunun 78.5 milyon yıllık katmanlarında bulunan iki izole horncore üzerine odaklanmaktadır. Bu çok fazla gelmiyor olabilir, fakat boynuzlu dinozorların evrimi konusunda az tanınmış bir zamandır. Chasmosaurinler ve centrosaurinler, Kuzey Amerika’nın batısında yukarıdan aşağıya dek göz kamaştıran türden süslenmiş bir dizi evrimsel radyasyona maruz kalmışlardır.
Eski kurallara göre, bir uzman muhtemelen postorbital boynuz çekirdeğini bir chasmosaurine ait olarak sınıflandıracaktı. Onlar daha ağırdırlar ve Centrosaurus gibi dinozorlarda görülenlerden daha uzun bir süsleme sergilerler. Ancak ayrıntılara geçtiğinizde Brown, centrosaurines’in kaş uçları olduğunu ve şu an yakınlarda adı geçen Xenoceratops’tan aynı anda çıkmış olan boynuz deliklerinin yazdığını yazıyor.
Bu uzun boynuz çekirdeğinin centrosaurin kemikleri olarak tanımlanması büyük bir şok değildir. Yaklaşık 75 milyon yıllık Utah kayaçlarından Nasutoceratops gibi diğer sentrosaurin dinozorları, uzun kaş boynuzlarıyla ve burun süslemesiyle bulundu. Fakat bu bulgu, sentrosaurinlerin her zaman aynı görünüme sahip olmadığını vurguluyor. Fırfırlar, daha uzun kaş boynuzları ve kısa burun boynuzları üzerinde daha serin görüntüler yaşadıkları bir zaman vardı. Eski ikilem gerçekten işe yaramaz ve aslında az bilinen dinozorların kimliğini karıştırabilir.
Bu boynuzlar silahlardan daha fazla sosyal sinyalleri olabilirdi, belki de kosmosaurin dinozorlar esasen kuzenlerinin görünümünü çaldılar. Diğer bir deyişle, iki farklı soy arasındaki ortak boynuzlu dinozorların çoğalması, yaklaşık 75 milyon yıl önce iki farklı türde görünümün gelişmesine yol açmış ve türlerin belli bir mesafeden kendi türlerini tanımlamasını kolaylaştırabilir. Veya belki de zamanın derinliklerinde körleşen hayvanların davranışları veya ekolojisi hakkında başka bir şey var. Her iki durumda da, dinozorlar beklentilerimize meydan okumaya devam ediyor.