Ad hominem
Ad hominem (/æd ˈhɒmənəm -ˌnɛm, ɑd‐/), argumentum ad hominem ya da insan karalama safsatası; kalıplaşmış bir Latince deyimdir. Bir reaksiyonun, belirli bir kişinin herhangi bir konudaki duruşu yerine şahsına yöneltilmesidir. Örneğin bir argümana cevap verirken, argümanı eleştirmekten ziyade, argümanı ortaya atan kişinin konuyla ilgisiz bir özelliğini gündeme getirerek fikirlerini çürütmeye çalışmaktır. Önerme yerine, önerme yapan kişi tartışma konusu edilerek iddialara karşı çıkmak yoluyla yapılır. Ad hominem, mantıksal bir safsata kabul edilir.
Türleri
Kişi karalama safsatası Saldırı safsataları türünde bir safsatadır. Saldırı safsataları Kişi Karalama Safsatası, Niteliksel Kişi Karalama Safsatası, Sen de Safsatası ve Önyargı OIuşturma (Dolduruşa Getirme) Safsatası olarak dört başlık altında sınıflandırılır.
İnsan Karalama Safsatası (Argumentum Ad Hominem)
Tanrının olmadığını mı tartışıyorsun? Sen bir delisin.
Senin müdür hakkında söylediklerini duydum. Nankör adam, sen müdürün o kadar ekmeğini yedin.
Niteliksel Kişi Karalama Safsatası (Circumstantial Ad Hominem)
Bir önerinin reddedilmesini sağlamak için, önerinin kendisi yerine öneriyi yapan kişinin etnik kökeni, politik tutumu, dini görüşü gibi niteliklerine saldırmak
Örnekler:
Başkan bu konuda haklı olamaz. Çünkü kanının son damlasına kadar liberal.
Onun önerisini kabul edemeyiz, çünkü o karşı partiden.
Sen de Safsatası (Ad Hominem Tu Quoque)
Örnekler:
Vergi gelirlerinin yeni spor salonu için kullanılmasına karşı olmanız makul bir tutum değil. Yeni senfoni binası için lehte oy kullanmıştınız ve onun maliyeti de vergi gelirleriyle karşılanmıştı
Bize o kadar sigara içmeyin zararlıdır diyorsun ama sen de içiyorsun
Önyargı Oluşturma Safsatası (Poisoning The Well)
Dolduruşa getirme safsatası da denilir. İnsan Karalama Safsatasının bir alt türüdür: Bir insan hakkında önceden olumsuz bilgiler (doğru ya da yanlış) verilerek, onun söyleyeceklerini gözden düşürme ve önyargı oluşturma şeklinde olur.
Biz onun cemaziyel evvelini biliriz.
Hasan ünlü bir avukat olmuş, öyle mi? Ayol, o iki lâfı bir araya getiremezdi.
Kaynakça
- "ad hominem." Oxford Dictionary of English 2e, Oxford University Press, 2003.
- Safsata Klavuzu, Alev Alatlı Ocak 2001, Boyut Yayıneviemail grubu tarafından hazırlanmış, Kişi Karalama Safsatası 4 Ocak 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Ocak 2001, Boyut Yayınevi
- Klasik Mantık, Açık Öğretim Yayınları, sf. 66, Prof. Dr. Semiha Akıncı, Açık Öğretim Fakültesi Yayını No:1772