ANKARA - Anayasa değişikliğiyle kaldırılması düşünülen DGM, erken finali dün DEP davasıyla yaptı. Ankara 2 No'lu DGM, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM) Türkiye'yi mahkûmiyeti üzerine yeniden yargıladığı eski DEP milletvekilleri Leyla Zana, Hatip Dicle, Orhan Doğan ve Selim Sadak'la ilgili 15'er yıllık ilk hapis cezasını aynen onayladı. Bugün AP'de görüşülecekAvrupa Parlamentosu'nca (AP) izlenen duruşma AP'nin bugünkü oturumunda görüşülecek ve tavsiye karar tasarısı oylanacak. Tasarıda DGM kararı eleştiriliyor ve bu kararın Türkiye'deki adli reformlara tezat teşkil ettiği görüşü ileri sürülüyor. Tasarıda, davanın Türk adli sistemi ile AB adli sistemi arasında büyük uçurumu göstermesi açısından sembolik olduğuifade ediliyor. 10 yıl önce başlayan davanın seyri şöyleydi:YAKA PAÇA GÖZALTI: SHP listelerinden milletvekili seçilen Zana, Dicle, Doğan, 2 Mart 1994'te dokunulmazlıkları kaldırıldıktan hemen sonra, TBMM'den yaka paça gözaltına alındı ve 17 Mart'ta tutuklandı. Sadak ise 1 Temmuz'da gözaltına alınıp 17 Temmuz'da tutuklandı. DEP'liler, DGM'de TCK'nın 168/2 maddesindeki 'yasadışı silahlı örgüt üyeliği'nden 15'er yıl ağır hapse mahkûm edildi.AİHM'DE MAHKğMİYET: Dava 1996'da AİHM'ye götürüldü. 2001'de Türkiye adil yargılama yapmadığı gerekçesiyle DEP'lilerin her birine 25'er bin dolar tazminata mahkûm oldu.AB'YE UYUM: DEP'liler AB'ye 2. uyum paketindeki yeniden yargılanma hakkı için başvurdu. 2003 Şubatı'nda davaya sıfırdan başlandı. DGM'YE BOYKOT: Ancak, DGM yeniden yargılamada geçen 12 duruşmada tahliye kararı vermedi. Sanıklar da tarafsız karar verilemeyeceği gerekçesiyle davayı boykot kararı aldı.Davanın karar duruşması dün yapıldı, boykotu sürdüren sanıklar katılmadı. Duruşmayı, DEHAP Genel Başkanı Tuncer Bakırhan, Türkiye İnsan Hakları Vakfı Başkanı Yavuz Önen, Avrupa Parlamentosu adına İtalyan Parlamenter Luici Vinci, ABD başta olmak üzere bazı ülkelerin büyükelçilik temsilcileri, sivil toplum örgütü üyeleri ve sanık yakınları izledi.HER ŞEY AYNI: Savcı Dilaver Kahveci ilk cezaların onanması yönündeki mütalaasını tekrar etti. DGM Başkanı Orhan Karadeniz, 1994'te verilen hükmü (15'er yıllık hapis cezaları) oybirliğiyle tasdik ettiklerini açıkladı. DGM, DEP'lilerin tahliye istemlerini de 13'üncü kez reddetti.SANIKLARA 'HÜKÜMLÜ' DENİLDİ: DEP'lilerin avukatı Yusuf Alataş, "Mahkeme bizi şaşırtmadı. 94'tekinden çok daha vahim, çok daha kötü yargılama yaşadık. Bu mahkeme yeniden yargılamada müvekillere hükümlü diye hitap ederek zaten her şeyi bitirmişti. Bir Türkiye yurttaşı hukukçu olarak üzülerek ifade edeyim ki karar yeniden AİHM'den dönecektir. Şimdi ne olacak?DEP'lilere yeni ceza kararı gerekçeleri açıklandıktan sonra Yargıtay'a gidecek. Yargıtay, kararı bozarsa dava yeniden görülecek. Karar onanırsa Zana, Dicle ve Doğan 2 Mart 2005'te, Selim Sadak ise 14 Ekim 2005'te tahliye olabilecek. 10 yıl 50 günden beri hapiste olan DEP'liler, infaz yasasına göre bugüne dek 25 yıllık hapsin karşılığını yatmış oldu.
AP: Burada bitmedi AB: Kaygı verici
DGM'deki duruşmayı AP adına izleyen İtalyan parlamentosu milletvekili Luici Vinci:
Bu mahkeme, karar utanç verici bir şey. Böyle bir şey hukuka da Türkiye'deki demokrasiye de hakarettir. Türkiye halkının barışa, demokrasiye özlemi vardı, bu davayla bu özlemin önü kesildi. Bu, Avrupa Birliği'ne de, Türkiye'nin daha demokratik olmasını bekleyenlere de, Strasbourg'daki AİHM'ye de bir hakarettir. AP adına ifade ediyorum ki AP sanıklara tüm dayanışmasını sunuyor. Kürtlerin hakları bu ülkede çiğneniyor. İnsan hakları için mücadele eden Türklerin de hakları çiğneniyor ve bu mücadeleleri verenler AP'nin övgülerini almaya devam ediyor. Sorun burada bitmedi. Bir faşizm parçası olan bu mahkeme hâlâ yaşamaya devam ediyor. Biz bu yılın sonuna kadar demokrasi ve azınlık haklarında ilerleme yapılılıp yapılmayacağını takip etdeceğiz.Avrupa Komisyonu'nun genişlemeden sorumlu üyesi Günter Verheugen:
Şiddeti içermeyen bir biçimde ifade ettiği görüşlerden dolayı mahkûm olan Leyla Zana davası, Kopenhag Siyasi Kriterleri'nin ışığında ciddi bir kaygı yaratıyor ve Türkiye'deki siyasi reformların uygulaması konusuna olumsuz bir gölge düşürüyor. Reformlar Türkiye için Katılım Ortaklığı Belgesi'nde belirlenen bir öncelik. DGM'lerin lağvedilmesinin Türkiye'de halen hazırlanmakta olan reform paketinde öngörüldüğünü not ediyoruz.Uluslararası Af Örgütü:
Şoke olduk. Yargının uluslararası standartlara uygun hale getirilmesi için DGM kaldırılsın. Zana, Dicle, Sadak ve Doğan'ı düşünce mahkûmu olarak kabul ediyoruz.Uluslararası Avukat ve Yargıç Bağımsızlığı İzleme Merkezi adına Steward Kerr:
Yeniden yargılamadan sonraki 13 duruşmada da sanıkların adil yargı hakları ihlal edildi. DGM'ler ciddi bir sorun. Uluslararası İnsan Hakları Federasyonu (FIDH):
Türkiye, siyasi tutukluların varlığı devam ettikçe AB'ye katılım müzakerelerini bekleyemez.