Trans yağ asitlerinin (trans YA) bazı avantajları ve dezavantajları vardır. Şöyle ki, avantajları, farklı bir çok gıdanın son kullanma tarihini uzatması sebebiyle sadece gıda sektörünü ilgilendirirken, dezavantajları tüketici için ciddi bir sorundur. Trans YA, kan damarlarının tıkanma riskini arttırır, felç ve koroner arter hastalığı gibi ciddi hastalıklara davetiye çıkartır. Dahası, trans YA tüketimi ile diyabet ve belirli kanser türlerinin gelişimi arasında bir ilişki olması ihtimaliyle ilgili tartışmalar devam etmektedir. Potansiyel sağlık risklerinden dolayı, ABD 2018 yılına kadar ABD’de üretilmiş trans YA içeren tüm ürünleri yasaklama kararı almıştır.
Trans YA özellikle katı yağ içeren gıdalarda bulunur. Örneğin; bisküviler, pastalar, cipsler, hamur işleri, kızartma için kullanılan yağlar, yani genel olarak tüm fast food ürünleri. Trans YA, bitkisel yağların yüksek miktarda çoklu -doymamış yağ asitleriyle birlikte ısıtılmasıyla üretilir. Halbuki, soğuk preslenmiş bitkisel yağların, orta derecede ısıtılabilen zeytinyağı ve kolza yağı dışında asla ısıtılmaması gerekir. Genel kural olarak, bitkisel yağların kızartma için kullanılması durumunda, duman tütme noktası (yağın duman ürettiği en düşük derece) dikkate alınmalıdır. Görece daha yüksek duman tütme noktası olan yağlar; ayçiçek yağı, hindistan cevizi yağı, soya yağı, fıstık yağı ve diğerleridir (bu nedenle tercihen kızartma için kullanılmalıdır).
Peki, bir kişi trans YA alımını nasıl sınırlandırabilir? Bazı gıdaların tüketimini azaltma gerekliliği kaçınılmaz görünüyor. Puf hamur işlerinin, bisküvilerin ve daha önce bahsettiğimiz diğer gıdaların düzenli tüketiminden kaçınmalısınız. Diğer yandan, kızartma sadece düşük derecelerde yapılmalı ya da düşük oranda çoklu-doymamış yağ asitleri içeren yağlarla yapılmalıdır.
Dr. Tibor Altenberger
Fotoğraf: 123rf.com [dolgachov ]