

Dünya Çapında Üretim Düşüşü: Besin Krizinin İşaretleri
Amerikan Hükümeti'nin, mısır, pirinç ve buğday gibi temel yiyecek maddelerinin üretim hızlarının ''çarpıcı bir şekilde düşüşü'' konusunda uyarıda bulunmasının ardından, dünya çapındaki besin krizi korkusu hammadde pazarlarına yayıldı.
Bu yıl özellikle Amerika'da gerçekleşen sıcak yazlar; Rusya ve Brezilya'yı içine alan kuraklıklar ile Kanada ve Avrupa'yı vuran şiddetli yağışlar, birçok tahılı ve yağ tohumunu harap etti. Bu durum, 2007-08 yıllarında geçekleşenin bir tekrarı olarak düşünülen besin kıtlığı endişesini artırıyor.
ABD Tarım Bakanlığı yakından takip edilen bir raporda, devletin tahıl stokunun 14 yıl içindeki en düşük stok miktarının yarısı olabileceğini tahmin ediyor. Bakanlık, inek, koyun, domuz ve kümes hayvanlarını şişmanlatmada kullanılan iki temel besin olan arpa ve buğday için en sıkıntılı besin tablosuyla karşılaşılabileceği konusunda uyardı.
Dünyanın en büyük et toptancılarından bazıları düşüşe geçiyor. Amerika, Tyson Food'un düşüşünü %7,7 olarak açıkladı. Diğer gıda üreticileri de aynı şekilde çöküşteler. Morgan Stanley'deki satış araştırmaları başkanı Hussein Allidina, durumu şöyle değerlendiriyor:
''Sanırım şu an bir besin krizinin içindeyiz.''
Chicago'da sınırlara çarpan tarımsal pazarların fiyatları keskin bir artış yaparak, şehrin vadeli işlem borsasını dünyadaki en büyük günlük dalgalanmalara zorluyor. Paris'te Avrupa buğdayının fiyatı %10 oranında artarken, içinde soya fasulyesi, şeker, pamuk, arpa ve yulaf gibi temel hammaddelerin fiyatları da hızla yükseliyor. Reuters-Jefferier Pazar Araştırma şubesine gönderilen fiyat artışları, iki yılda görülenler arasında en yüksek seviyede.
2010-11 yılının eylül ayında başlayan hasat döneminde tahıl çiftçilerinin yaklaşık 12,7 bn kile (1 kile= 36,5 kg) toplayacaklarını belirten tüccarların aylık raporundaki tahminler, ABD Tarım Bakanlığı'nı şaşkına uğrattı. Çünkü bu oran, tarım bakanlığının önceki tahminlerin %4 altındaydı.
1996-97 den beri en düşük seviyede olan bu düşüş, ülkenin stoklarında 900 m kileye kadar bir darbeye yol açabilir. Tarım bakanlığı ayrıca buğday ve soya üretimi ölçülerinde kısıtlamalara gitti. Roma'daki Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Organizasyonu'nda kıdemli ekonomist Abdolreza Abbassian şöyle diyor:
''Bu gözden geçirmeler, çok kırılgan bir arz-talep durumu içerisinde olduğumuzu vurguluyor.''
Amerika, dünyanın en büyük mısır üretimine sahip ve onun ihracatları, tohum alanında küresel ticaretin başlıca kısımlarını oluşturuyor. Amerikan Hükümeti Tarım Bakanlığı bu yıl için mısır ekininde rekor tahminlere sahipti fakat uygun olmayan sıcaklıklar, şiddetli yağışlar hükümeti mahsul rekoltesini yeniden hesaplamaya zorluyor. Besin maddelerindeki düşüş, Rusya, Ukrayna gibi ülkeleri tahıl ihracatı konusunda ambargo koyma şeklinde harekete geçirdi.
Orta Doğu ve Kuzey Afrika'daki büyük ithalatçıların besin istiflemeye başlaması, piyasayı da ayrıca gerginleştiriyor.
Güncelleme: 05/11/2010
Kaynak: ''Soaring Prices Threaten New Food Crisis'', haitian-truth, çev. Ayşegül Kesmez, yaklasansaat.com, 10/10/2010.