Uyarı: Bu makale The Last of Us dizisine dair spoiler içermektedir.
Eğer The Last of Us'ı izliyorsanız, "Ateşböcekleri" ve "FEDRA" sözcüklerini bol bol duymuşsunuzdur. Ama tam olarak kim olduklarını biliyor musunuz?
Bu iki grup hem Naughty Dog oyununda hem de Chernobyl yönetmeni Craig Mazin ve The Last of Us yaratıcısı Neil Druckmann'ın HBO uyarlamasında yer alıyor. Peki bu hikayede kötüler kim? The Last of Us bu kavramlar arasındaki çizgileri kasıtlı olarak bulanıklaştırarak izleyicinin ya da oyuncunun bakış açısına göre kendi kararını vermesini sağlıyor. Riley (Storm Reid) ve Ellie'nin (Bella Ramsey) Ateşböcekleri ve FEDRA'nın artılarını ve eksilerini ortaya koyduğu, her iki tarafın "propaganda saçmalıklarından" bahsettiği dizinin 7. bölümü, bu karşılaştırmanın ne kadar karmaşık olabileceğinin en iyi örneği.
Mazin HBO'nun podcast'inde şunları söylüyor: "Neil ve benim dizinin gelişimi boyunca üzerinde en çok konuştuğumuz şeylerden biri de asla bir tarafı tamamen kötü ya da tamamen iyi olarak resmetmemekti. Şimdi, henüz yedinci bölümde olduğumuz için size Ateşböcekleri ve FEDRA hakkında her şeyi anlatmam imkansız olacak. Oyunu oynadıysanız zaten hem bu gruplara hem de içlerindeki insanlara dair çok daha fazla bilgiye sahipsinizdir. İnanın bana, Joel (Pedro Pascal) ve Ellie'nin seyahatleri sırasında karşılaşacakları daha pek çok akıncı, kaçakçı, karaborsa tüccarı, militan grup ve silahlı topluluk var.''
HBO dizisini izleyenlere Ateşböcekleri ve FEDRA hakkında şu ana kadar söyleyebileceklerimiz şunlar:
Ateşböcekleri
Ateşböcekleri, ülkenin dört bir yanındaki karantina bölgelerinde (QZ'lerde) ABD hükümetinin askeri kolu FEDRA'ya karşı ayaklanan son derece yetenekli, devrimci bir milis grubu.
Ateşböcekleri yeniden işlevlendirilmiş (yani bir şekilde ele geçirilmiş ya da çalınmış) FEDRA teçhizatı ve silahlarını kullanarak QZ'leri FEDRA güçlerinden kurtarmayı ve askeri diktatörlüğü devirmeyi hedefliyor. Ancak yetkililer Ateşböceklerini terörist olarak damgalıyor. Ateşböcekleri'nin logosu soyut bir ateşböceği tasarımı. İsyancılar QZ duvarlarının her yerine "Karanlıkta kaybolduğunda, ışığı ara" yazılı grafitilerle bu logoyu çiziyor.
HBO dizisinin birinci bölümünde Ateşböcekleri ile ilk karşılaşmamızda, Boston QZ sığınağında grubun lideri Marlene ile tanışıyoruz. Bu sahnede Marlene Ateşböceği ekiplerini şehrin dört bir yanına yerleştirmek için emirler veriyor. Merle Dandridge'in mükemmel bir şekilde canlandırdığı Marlene, Tess (Anna Torv) tarafından "Boston'ın Che Guevara'sı" olarak adlandırılıyor.
İkinci komutanı Kim'in (Natasha Mumba) şüphelerine rağmen, Boston Ateşböcekleri'nin şehri terk etmesini sağlamak için iki hafta boyunca FEDRA hedeflerinin stratejik olarak havaya uçurulmasını emreden Marlene, "Askeri bir diktatörlüğe karşı demokrasi ve özgürlüğü geri getirmek için bir savaştayız" diyor.
"20 yıl boyunca savaşıp hiçbir yere varamazsanız, isyan etmiş sayılmazsınız; tek icraatınız sprey boya olur."
Bu patlamalardan biri de Tess'in karaborsa satıcısı Robert'la (Brendan Fletcher) konuşmasını bölen bombalı araç tarafından gerçekleştiriliyor. "Boston'ı hemen serbest bırakın şerefsizler!" diye bağıran bir Ateşböceği keskin nişancısı FEDRA Güvenlik Güçleri'yle çatışmaya giriyor. Tess burada haksız yere tutuklandığında, "Ben Ateşböceği değilim!" diye bağırıyor ancak yine de hapse gönderiliyor.
Marlene'in planı Boston'dan ayrılıp Ellie'yi batıya, Massachusetts QZ'deki eski Devlet Binası'nda bekleyen bir Ateşböceği grubuna götürmek, oradan da doktorların kordiseps salgını için bir tedavi üzerinde çalıştığı Ateşböceği ana kampına gitmekti. Ellie 2. bölümde Joel ve Tess'e "Bana her ne olduysa aşının anahtarı o" diyor. Ancak bölümün sonunda Tess, Joel ve Ellie, Devlet Binası'ndaki Ateşböcekleri'ni ölü ve enfekte olmuş halde buluyor. Bunun üzerine Tess, Joel ve Ellie'yi oradan çıkarmak için nihai fedakarlığı yapmak zorunda kalıyor.
6. bölümde, Joel'ın eski bir Ateşböceği olan kardeşi Tommy (Gabriel Luna), Joel ve Ellie'yi grubun Doğu Colorado Üniversitesi'ndeki üssüne gönderiyor, ancak bizimkiler oraya vardığında Ateşböcekleri çoktan oradan ayrılmış oluyor. Bunun üzerine Ellie ile Joel Ateşböceklerini bulmak için bir sonraki hedefleri olan Salt Lake City'ye doğru yola koyuluyor.
Peki, Marlene Ellie'yi nasıl buldu?
2. bölümde Marlene'in Ellie'yi küçüklüğünden beri tanıdığını öğreniyoruz. Yine aynı bölümde Marlene, Ellie'yi güvende tutmak için onu FEDRA'nın askeri okuluna kaydettirdiğini açıklıyor. Dahası, Marlene Ellie'nin ısırıldıktan sonra öldürülmesini engelleyenin de kendisi olduğunu söylüyor.
7. bölümde bu önemli olaya ve Ellie'nin FEDRA öğrencisi olduğu zamanlara dair çok daha fazlasını görüyoruz. Ayrıca Riley'nin, Boston'da onu gizlice yurda girerken gören Marlene tarafından Ateşböceklerine alındığını ve sonrasında FEDRA'dan kaçtığını öğreniyoruz. FEDRA, öğrencilerini Ateşböcekleri'ni ''terörist'' olarak görmesi için eğitiyor, ki Ellie de Ateşböcekleri için tam olarak bu kelimeyi kullanıyor. Riley ise FEDRA'yı "faşist" olarak tanımlıyor.
Tess ve Joel Ateşböcekleri'ne nasıl bulaştı?
Joel, Tess ve Tommy Ateşböcekleri'ni Boston QZ'deki kaçakçılık ağları sayesinde uzun zamandır tanıyor. Kendilerine kazık atan Robert'ı bulmaya çalışırken Joel ve Tess, Ellie'nin esir tutulup enfeksiyon belirtileri için izlendiği Ateşböceği sığınağına kadar iz sürüyor. Marlene, Robert'la yaptığı kötü anlaşma sırasında vurulurken, Joel ve Tess Ellie'yle birlikte yolculuğa çıkıyor.
Bölüm 4'te öğrendiğimiz üzere, Tommy Boston'da Marlene ile tanıştıktan sonra Ateşböcekleri'ne katılmış, ancak daha sonra ayrılmış ve kaybolmuş. Bu da Joel'ın Ateşböcekleri'ne karşı pek de sevgi beslemediği anlamına geliyor.
Fedra
The Federal Disaster Response Agency (Federal Afet Müdahale Kurumu), kordiseps mantarı salgınının ardından ABD'deki ana otorite oluyor. Yani FEDRA esasen hükümetin yerini alan askeri bir kol.
The Last of Us'ta şehir binalarının her yerinde FEDRA uyarı işaretlerini görüyoruz. Kordiseps enfeksiyonunun belirtilerini sıralayan bir FEDRA tabelasında "Güvenlik sizinle başlar" yazıyor. "Kordiseps'i derhal yetkililere bildirin" yazan bir başka tabelada ise enfeksiyonun tam olarak ne kadar sürdüğü bir diyagramla anlatılıyor. FEDRA ayrıca mühimmat ve ilaç üreten fabrikalar da işletiyor. Hatta 1. bölümde bir FEDRA görevlisi Joel'a Atlanta QZ'de hem mühimmat hem de ilaç ürettiği söylenen bir fabrikadan bahsediyor.
FEDRA, QZ'lerde kanun olarak hareket ediyor. 1. bölümde Tess'in yanından geçtiği bir tabelada belirtildiği gibi, devriyeler "enfeksiyon ve ayaklanmayla mücadele etmek için" sabah 6'dan akşam 6'ya kadar QZ sokağa çıkma yasağını uyguluyor.
FEDRA'nın ayrıca QZ'ler içinde "bölgeleri güvenli hale getirmek" için çalışan bir Güvenlik Gücü var. Balistik kalkan kasklı askeri zırh giyen FEDRA görevlileri, QZ'lerin girişlerinde devriye gezerek kimsenin girip çıkmadığından emin oluyor. QZ'nin kapılarına gelen insanlar bir işlem istasyonuna götürülüyor ve burada enfeksiyon için kontrol ediliyor. The Last of Us'ta FEDRA ile ilk karşılaştığımızda, bir memurun QZ'nin dışında yere yığılan bir çocuğu içeri alıp muayene ettiğini görmüştük. FEDRA'nın biyolojik cihazı ile taranan insanlardan enfekte olduğu tespit edilenler enjeksiyonla infaz ediliyor.
Ancak FEDRA tarafından infaz edilenler yalnızca enfekte olanlar değil. Joel, Boston QZ'de FEDRA yasalarını ihlâl etmekle suçlanan kişilerin halka açık bir şekilde asılmasına tanık oluyor ve Riley de Ellie'ye halka açık idamlardan bahsediyor. Bu vakalarda, karantina bölgesine izinsiz giriş veya çıkış söz konusu. FEDRA, kurallara uymayan kişilerin askeri adalet mahkemesinde yargılandığını belirtiyor, ancak bu yargılamaların ne kadar adil olduğunu bilinmiyor.
FEDRA, QZ'deki insanların kaydolması için sokak süpürme ve kanalizasyon bakımı da dahil olmak üzere çeşitli ücret seviyelerinde bir iş listesi hazırlıyor. Ayrıca, FEDRA daha fazla yayılmayı önlemek için enfekte olanları (ve muhtemelen o arada enfekte olmayanları da) yakmak için de insanları işe alıyor. Hatta bizim Joel Miller bu insanlardan biri.
FEDRA Akademisi
Bir zombi tarafından ısırıldığı sırada Ellie, FEDRA'nın askeri akademisinde eğitim görüyordu. 7. bölümde Ellie'nin akademi deneyiminin yanı sıra FEDRA'nın tesislerini ve sistemin iç yüzünü yakından görme fırsatı yakalıyoruz.
Öğrenciler iki kişilik yatakhanelerde kalıyor ve Ellie'nin Riley'ye hatırlattığı gibi "Ateşböcekleri'ni öldürmeyi öğrendikleri" sabah tatbikatları da dahil olmak üzere FEDRA öğrencileri sıkı bir eğitim alıyor. Eğitim bitince QZ'lerde devriye birimleri olarak görevlendirilen öğrencilerin rütbeleri subaylığa, ardından da yüzbaşılığa kadar yükselebiliyor.
Acemiler 17 yaşına geldiklerinde görevlerini alıyor, ancak Riley'den öğrendiğimiz gibi, tüm görevler eşit değil. "Kanalizasyon görevi" diyor Riley, "İnsanlar bok kürerken nöbet tutmak. Benim hakkımda böyle düşünüyorlar."
Ellie'nin Boston QZ'deki birimi, Ellie'de bir gün FEDRA yüzbaşısı olma potansiyeli gören Yüzbaşı Kwong (Terry Chen) tarafından yönetiliyor. FEDRA'nın "propaganda saçmalığının" bir ürünü olsun ya da olmasın, Ellie en yakın arkadaşına FEDRA'yı savunuyor.
"Bu kadar basit mi bilmiyorum," diyor Ellie. "Yani her hâlükârda FEDRA her şeyi bir arada tutuyor."
Gücün kötüye kullanımı
Ancak, büyük güç büyük yozlaşmayı da beraberinde getirir. FEDRA baskınlarını daha önce de görmüştük: 3. bölümde silahlı polisler Bill'in (Nick Offerman) kasabasını basarken, Bill gizlendiği bodrum katından olan biteni izliyordu. ("Bugün değil, sizi Yeni Dünya Düzeni piçleri.") Ve evet, Ellie ve Joel'ın Bill'in evine giderken karşılaştığı enfekte olmamış sivillerin toplu katliamının sorumlusu FEDRA.
4. ve 5. bölümlerde Henry (Lamar Johnson) Joel'a, FEDRA'nın Kansas City görevlilerinin enfekte olanları başarılı bir şekilde yeraltına sürdüğünü, ancak daha sonra güçlerini kötüye kullanarak QZ sakinlerine on yıllarca çektirdiğini anlatıyor.
"Yirmi yıl boyunca insanlara tecavüz etti, işkence etti ve öldürdü. İnsanlara bunu yaptığında ne olur biliyor musun? Ellerine fırsat geçtiği anda bunu sana geri yaparlar."
Bu sürekli şiddet, yeni karakter Kathleen (Melanie Lynskey) liderliğindeki bir grup avcı milis tarafından gerçekleştirilen bir devrime yol açıyor. Kansas City QZ sakinlerinin ya FEDRA tarafından tehdit edilerek ya da ilaç ve alkol karşılığında bilgi takas ettiği anlaşılıyor. İspiyonlanan isyancılar ya hapsediliyor ya da asılıyor. Kathleen, Henry'ye yardım eden eski doktoru Dr. Edelstein (John Getz) da dahil olmak üzere bu muhbirleri sorguluyor ve öldürüyor.
Nihayetinde, FEDRA'nın tüm teçhizat ve silahlarını kullanan Kathleen, Kansas City QZ'yi tıpkı FEDRA'nın yaptığı gibi, silahlı devriyeler ve keskin nişancılarla sokakları izleyerek, sokağa çıkma yasağı uygulayarak ve kurallara uymayanları avlayarak yönetmeye başlıyor. 5. bölümde, Henry'nin lösemi ile mücadele eden kardeşi Sam (Keivonn Woodard) için ilaç karşılığında Kathleen'in kardeşini FEDRA'ya verdiğini öğreniyoruz.
The Last of Us evreninde FEDRA esasen Amerika'daki mutlak askeri otorite ve Ateşböcekleri'nin isyanının ana odağı. Dizi ilerledikçe bu iki grup arasındaki gerilim de tırmanmaya devam edecek.
Kaynak: Shannon Connellan, Mahsable'da muhabir, Ceyda Yetim yerelleştirdi.