Toplumsal grup çeşitleri nelerdir? Toplumsal grupların isimleri ve özellikleri, birincil ve ikincil gruplar hakkında bilgi.
Toplumsal Grup Çeşitleri
Toplumsal gruplar; üyeleri arasındaki ilişkiler, üye sayıları, üyelerin katılımı, süreleri, işlevleri, yapıları ve dayanışma biçimleri açılarından sınıflandırılabilir.
• Üyeleri arasındaki ilişkiler açısından toplumsal gruplar, birincil ve ikincil gruplar diye ikiye ayrılır:
Birincil gruplar; yüz yüze ilişkilerin, yardımlaşma, dostluk ve sevgi bağlarının yüksek olduğu gruplardır. Birincil grupların üyeleri arasında, güçlü bir “biz” duygusu vardır. Grup dayanışması güçlüdür. Üye sayısı sınırlıdır. Aile, arkadaşlık, komşuluk, akrabalık grupları birincil gruplardır. Bu gruplar içinde insanlar, sıcak ve dostça bir ortam içinde yaşarlar. Grup üyeleri arasında güven verici ilişkiler vardır. Bu tür ilişkilere birincil ilişki denir. Birincil gruplar, birincil ilişkiler üzerine kurulu olan ve bu tür ilişkileri sürdüren gruplardır. Birincil grupların üyeleri, birbirine birtakım zorunluluklar ve kurallarla bağlı değildirler. Her üye, rolünün ve sorumluluğunun bilincindedir ve bunu zorlama ya da bir çıkar karşılığı yapmaz.
İkincil gruplar; kalabalık ve resmî gruplardır. Bu grupların örneklerini özellikle sanayileşmiş toplumlarda görürüz. İkincil gruplar, karşılıklı çıkarlara göre örgütlenmiş resmî gruplardır. Şirketler, bankalar, sendikalar bu tür gruplardır. Bu gruplarda önemli olan, üstlendikleri birtakım toplumsal görevleri yerine getirmektir. Üyeler arasındaki karşılıklı yükümlülük ve hakları; yasa, tüzük ve yönetmelikler belirler.
• Toplumsal gruplar, sahip oldukları üye sayısı bakımından büyük ve küçük gruplar diye ikiye ayrılabilir:
Büyük gruplar; çok sayıda insandan oluşan kent, millet gibi gruplardır.
Küçük gruplar; az sayıda üyeden oluşan aile, arkadaş grupları gibi gruplardır.
• Toplumsal gruplar, üyelerinin katılımı açısından açık, kapalı ve koşula bağlı gruplar olarak sınıflandırılabilir:
Katılımın isteğe bağlı olduğu gruplar; üyelerinin gruba katılması ya da gruptan ayrılmasının isteğe bağlı olduğu gruplardır. Sivil toplum örgütleri, şehirler, siyasi partiler açık gruplardır.
Katılımın isteğe bağlı olmadığı gruplar; gruba katılım ya da gruptan ayrılmanın serbest olmadığı, üyelerin iradesi dışında katıldığı gruplardır. Aile, millet grupları kapalı gruplardır.
Koşula bağlı gruplar; üyelerinin girişinin bir koşula bağlı olduğu gruplardır. Kooperatifler, sendikalar gibi gruplar, bu tür gruplardır.
• Toplumsal gruplar süreleri açısından uzun süreli, kısa süreliye devirli (periyodik) gruplar olarak üçe ayrılabilir:
Uzun süreli gruplar; grubun ömrünün insan ömründen uzun olduğu köy, aile gibi gruplardır.
Kısa süreli gruplar; bir amaçla kurulan ve bu amaç gerçekleşince dağılabilen iş grupları, oyun grupları gibi gruplardır.
Periyodik gruplar; belirli sürelerde bir araya gelen insanlardan oluşan gruplardır. Gezi grupları, tatil arkadaşlıkları gibi gruplar periyodik gruplardır.
• Toplumsal gruplar, işlevleri açısından tek görevli ve çok görevli gruplar diye ikiye ayrılabilir:
Tek görevli gruplar; tek işlevi gerçekleştiren futbol takımı, voleybol takımı, yapı kooperatifi gibi gruplardır.
Çok görevli gruplar; çok sayıda işlevi yerine getiren millet, belediye gibi gruplardır.
Organik dayanışmanın egemen olduğu gruplar; ilişkilerin resmi, kuralcı ve akılcı olduğu gruplardır. Bu gruplar, iş bölümü ve farklılaşmanın zorunlu sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Organik dayanışma, bireylerin farklı rolleri yerine getirerek birbirini tamamladığı dayanışmadır. Şehirlerdeki gibi, herkes farklı bir işlevi gerçekleştirerek dayanışma sağlar. Birincil ilişkilerin azaldığı ve zayıfladığı bu dayanışma tipinde insanları birbirine bağlayan, toplumda yerine getirdikleri görevlerdir.