Otizmli Çocuğun Davranışını Anlama ve Yönetme
Çocuğunuzun neden garip davranışlar sergilediğini bilmek, onlar için farklı bir dünya yaratmanıza yardımcı olabilir.
Tipik çocuklar yaramazlık yaparken, genellikle akıllarında bir düşünce vardır. Örneğin Markette bağırırsa annesinin onu nezaketle sustururacağını bilir. Veya misafirlikte yaramazlık yaparsa, bi daha ki sefere misafirliğe götürülmeyeceğini bilir. Küçük çocuklar ebeveynlerinin davranışlarını stratejik bir şekilde kullanarak manipüle etmeyi öğrenirler.
Otizmli çocuklar genellikle garip davranır; bazıları saldırgandır veya yıkıcı eğilimlere sahiptir. Bununla birlikte, davranışları çok nadir kasıtlıdır. Genel olarak, otizmli çocuklar, diğer insanların ne bildiğini ya da ne düşündüğünü bilmemek anlama gelen Zihin Teorisi’nden yoksundur. Bu, otizmli çocukların kasıtlı olarak ebeveynlerini sinirlendirmelerini veya manipüle etmelerini zorlaştırır.
Otizmli çocukların odadan çıkma, bir akranına garip davranışlarda bulunma, oyun oynamayı reddetme veya evde biryerlere tırmanma gibi belirgin garip davranışları, nadiren ebeveynlerinin dikkatini çekmeye yönelik hareketlerdir. Bunun yerine, davranışlara genellikle sakin, yaratıcı ebeveynler tarafından çözülebilecek dış sorunlardan neden olur. Bu dış sorunlarla ilgili ipuçları size daha sakin bir aile hayatı sağlayabilir:
Çocuğunuzu Tanıyın
Çok az sayıda otizmli çocuk kasıtlı olarak yaramazlık yapar, ancak birçoğunun zorlu davranışları da vardır. Yani, bu demek? Her çocuk farklıdır ve kendi çocuğunuzu bilmek, müdahale etmenin anahtarıdır. Çocuğunuz sese ve ışığa karşı aşırı duyarlı mı? Bir yabancı tarafından yakın bir yaklaşımı yanlış anlama olasılığı var mı? Çocuğunuzu uzaklaştırabilecek kelimeler, sesler veya kokular mı var? Bu konuları ne kadar çok bilirseniz, sorunu gidermek o kadar kolay olur.
Beklentilerinizi Değiştirin
Çocuğunuzun yemek süresi boyunca oturmasını beklemek yanlış olabilir. Çocuğunuzun alışılmadık derecede kısa dikkat süresi olabilir veya sakin kalmak için fiziksel harekete ihtiyacı olabilir. Üç dakika boyunca hareketsiz oturmak veya bir çatalla yemek yemek gibi daha küçük bir hedefle başlamayı ve tam bir öğün boyunca daha geniş bir oturma hedefine doğru ilerlemeyi düşünün. Çocuğunuzun başarılı olması için daha büyük işleri daha küçük, daha yönetilebilir adımlara bölün.
Güvenli Ortam Sağlayın
Güvenlik çok önemlidir ve otizmli çocuklar için güvenli bir ortam yaratmak çok zor olabiliyor. Çocuğunuzun davranışlarının pek çoğu tehlikeli olma potansiyeline sahip olabileceğinden, rafları duvarlara ve zemine cıvatalamak, ön kapıya bir sürgü yerleştirmek ve dolapları güvenli bir şekilde kilitlemek gibi önlemler almak önemlidir.
Olası Davranış Kaynaklarını Düşünün
Otizmli birçok çocuk, duyusal girişlere (ışıklar, kokular, sesler ve hatta belirli kumaşların dokularına) çok fazla tepki verebilir. Çoğu zaman otizmli çocukların, ” garip ” davranışları aslında çok fazla duyusal girişten kaynaklanıyor. Çocuğunuzu dikkatli gözlemleyerek, davranışlarını neyin tetiklediğini anlayabilirsiniz.
Tahrik Edici Duyusal Girişleri Ortadan Kaldırın
Çocuğunuz duyusal girişlere aşırı tepki veriyorsa, durumu değiştirmenin birçok yolu vardırdır. Tabii ki, ilk adım resmi törenler, eğlence parkları ve sinema salonları gibi sesli ortamlardan kaçınmak olabilir. Ayrıca, floresan lambaları akkor ampullerle değiştirilmesi veya açıksa, müziğin kapatılması gibi evinizde değişiklikler yapabilirsiniz. Bunlar bir seçenek olmadığında, zor durumlar için kulak tıkaçlarını kullanmayı deneyebilirsiniz.
Duyusal Giriş Sağlayın
Yetersiz duyusal giriş çocuğunuzun davranışlarını etkileyebilir. Kanepelere vuruyorsa, duvarlara tırmanıyorsa veya daire şeklinde dönüyorsa, duyusal girişlere ihtiyacı olabilir. Bu gibi durumlarda duyusal giriş sağlamanın birçok yolu vardır. Örneğin:
- Ayı kucaklaması yapabilirsiniz
- Çocuğunuzu koltuk minderleri arasına alabilirsiniz
- Battaniyeye sarabilirsiniz
Alışılmadık Davranışlar için Olumlu Çözümler Bulun
Garip davranışlar için olumlu çözümler bulmak işinizi kolaylaştırabilir. Örneğin; Çocuğunuzun güvenliğinin sağlanmadığı bir yerde tırmanması iyi bir fikir olmayabilir. Fakat, genelde AVM’lerde bulunan güvenli tırmanma parkurlarında tırmanması iyi bir fikir olabilir. Bu sayede kas gelişimi yanısıra eğlenceli vakit geçirmesini sağlayabilirsiniz.
Çocuğunuzun Başarılarının Tadını Çıkarın
Otizmli bir çocuğunuz varsa, başarılarını kutlamak için ekstra sebepleriniz var demektir. Diğer ebeveynler, çocukları yalan söylediğinde sinirlenirken siz, çocuğunuzun diğer insanların düşünce ve duygularını anlamaya başlamasından bile mutlu olabilirsiniz. Diğer ebeveynler çocuklarının gevezeliğini itici bulurken siz, otizmli çocuğunuzun kendi sesini keşfetmesinden mutluluk duyabilirsiniz. Başka bir deyişle, otizmli çocuk ebeveyni olduğunuzda, bazen, gerçekten de heyecan verici gelişim belirtileri olan “haylaz” davranışlardan zevk alabilirsiniz.
Başkalarının Görüşleri Hakkında Daha Az Endişe Edin
Farklı ortamlarda farklı davranışlar sergileyen çocuğunuza müdahale kolay olmayabilir. Bu gibi durumlarda çocuğunuzun kasıtlı olarak bu davranışları sergilemediğini hatırlamak önemlidir! Sabırlı olmaya özen gösterin.
Birlikte Eğlenmenin Yollarını Bulun
Otizm ve eğlenceyi ilişkilendirmek her zaman kolay değildir. Fakat, çocuğunuzla çimlerde yuvarlanmak, bir trambolinde zıplamak, hatta birlikte oturmak ve kucaklaşmak onun için çok eğlenceli olabilir. Her hareketin terapötik değeri hakkında endişelenmek yerine, gıdıklama ve sarılma gibi yöntemleri arada bir deneyin. Bir süre için en azından..
Sakin Kalın ve Devam Edin
Otizmli bir çocuğun davranışlarından dolayı üzülmek, utanmak ve hatta korkmak kolay olandır. Ancak sakin, rahat ve destekleyici kalarak, endişeyi kendiniz ve çocuğunuz için olumlu bir deneyime dönüştürebilirsiniz.
Ayrıca
Otizm ile Birlikte Görülebilecek Durumlar makalemize göz atabilirsiniz.