başkasının hakimiyetine tabi olmayanlardan oluşan bu sınıf kendi başına karar verebilmektedir. aile içinde hak ehliyetine sahip tek kişi aile babası (pater familias) statüsündeki ailenin yaşayan en büyük erkeğidir. kadınlar egemenlikleri altında bulundukları babanın ölümüyle pater familias durumu kazanamazlar yani egemenlikleri altında kimse bulunmaz sadece alieni iuris konumundan sui iuris konumuna geçmektedirler. pater familias durumu sadece erkekler kazanabilmekteydi.