Uluslararası Göç Örgütü (IOM) Tarihçesi ve Türkiye ile İlişkileri
Herkesin Yararı için Göç Yönetimi
Her yedi kişiden birinin göçmen olduğunu biliyor muydunuz? Bu, küresel olarak neredeyse bir milyar insan demek
Göç, doğru biçimde yönetildiğinde, göçmenlere, topluluklarına, ülkelere ve işverenlere fayda sağlar.
BM Göç Kuruluşu (IOM), II. Dünya Savaşı sonrası, 1951 yılında kurulmuştır. Merkezi Cenevre’dir. 19 Eylül 2016 günü New York’ta gerçekleşen Birleşmiş Milletler Mülteciler ve Göçmenler Zirvesi’nde, Büyükelçi William Lacy Swing, IOM’yi Birleşmiş Milletlere resmi olarak bağlayan belgeyi imzalamıştır. Bu tarihten itibaren IOM, BM’ye bağlı bir kurum haline gelmiştir. 100’den fazla ülkede ofisleri bulunan IOM, insani ve düzenli göçün herkesin yararına olmasının teşviki için gayret etmektedir. Bu bağlamda IOM, hükümetlere ve göçmenlere destek ve yardım sağlamaktadır.
Birleşmiş Milletler Göç Kuruluşu (IOM), göçün ekonomik, toplumsal ve kültürel gelişmeye bağlı olduğunun farkındadır. Çalışmalarımız göç yönetimi bağlamında dört geniş alanı kapsamaktadır.
Göç ve Kalkınma; Göçün beraberinde ekonomik ve toplumsal faydayı getirebilmesi
Göçün Kolaylaştırılması; Göçmenler için yasal yolların desteklenmesi, örneğin öğrenciler ve aile birleşimi
Göçün Düzenlenmesi; Örneğin, sınır yönetimi ve insan ticareti ile mücadele
Zorunlu Göç; Örneğin, mültecilerin üçüncü ülkelere yerleştirilmesi veya doğal ya da insan kaynaklı afetler sebebi ile yerlerinden edilmiş kişilere yardım
Uluslararası göç hukukunun desteklenmesi, politika tartışmaları ve kılavuzluk, göçmenlerin haklarının korunması, göç ve sağlık ve toplumsal cinsiyet de BM Göç Kuruluşu (IOM)’ nun kesişen faaliyetleri arasındadır.
Birleşmiş Milletler Göç Kuruluşu (IOM) Türkiye Misyonu
Uluslararası Göç Örgütü (IOM) – Birleşmiş Milletler Göç Kuruluşu, Türkiye’deki ilk ofisini Körfez Savaşı sonrasında 1991 yılında açmıştır. Misyonun faaliyetleri Iraklı mültecilerin yeniden yerleştirilmesi ile başlamış, daha sonraları göç yönetimi programları alanlarına genişlemiştir.
IOM’nin Türk Hükümeti ile olan ortaklığı, Türkiye’nin IOM’ye üye olduğu 2004 Kasım ayında resmileşmiştir. IOM Türkiye, 2011 yılındaki yıkıcı Van depreminden sonra acil durum müdahale programlarını başlatmıştır. Bu programlar özellikle 2012 Suriye krizinden ve 2015 Akdeniz mülteci krizinden sonra bölgesel çatışmalara ve krizlere müdahale alanında genişlemiştir.
Türkiye’de 25 yılın üzerinde operasyonel tecrübesi olan IOM’nin Ankara Merkez Ofisi, İstanbul ve Gaziantep şubeleriyle birlikte ülke çapında yaklaşık 450 çalışana ve 15 farklı yerde ofise sahiptir ve dünya genelindeki en büyük misyonlardan biridir.
BM Göç Kuruluşu (IOM), göçün etkili ve verimli biçimde yönetilmesi için şeffaf politikalar, yasal düzenlemeler ve idari yapılar geliştirmesi konusunda Türkiye hükümetini desteklemeye devam etmektedir.
Yabancılar ve istihdam kanunun kabul edilmesiyle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’yla çalışmalarına artarak devam edecektir. Ayrıca, İçişleri Bakanlığına “Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun hazırlanması konusunda uzmanlarımız destek sağlamıştır ve kanunun etkili uygulanması için de desteklerini sürdürmektedir.
Göçmenler için Türkiye hem transit hem de hedef ülke konumundadır. Gittikçe daha fazla sayıda göçmen tehlikeli yolculuklar yapmakta ve hayatlarını riske atmaktadır. IOM, bölgesel bakış açısının ulusal stratejileri desteklemek ve güçlendirmek için önemli olduğuna inanmaktadır. Bu bağlamda göç ve sınır yönetimi alanındaki çalışmalarımız sınır kurumları ve göçle ilgili diğer örgütlerle uzmanlık paylaşımı yoluyla bölgede işbirliği ve bilgi paylaşımını desteklemektedir. IOM Türkiye’nin sınır yönetimi projeleri, Türk Hükümetini en iyi uluslararası uygulamalara paralel olarak sınır yönetimi politikalarını ve yapılarını güçlendirilmede desteklemek için yasal, kurumsal ve idari yapıları ve kapasiteleri geliştirmeyi amaçlanmaktadır. Ayrıca IOM kolluk kuvvetlerine teknik destek de sağlamaktadır; örneğin can kurtarma faaliyetleri, hassas durumdaki göçmenlere yardım ve kurtarılan kişilere insani yardım malzemeleri temini konularında Sahil Güvenlik Komutanlığı’na destek verilmiştir.
IOM, yeniden yerleştirme ve hareket faaliyetleri aracılığıyla göçmenlere ve mültecilere yeni bir hayat kurma fırsatı sunmaktadır. 2010 yılından beri, IOM Türkiye Ofisi 60,000’den fazla mültecinin ABD, Kanada ve Avustralya gibi üçüncü ülkelere yerleştirilmesi konusunda destek sağlamıştır.
Aile Destek Programı (FAP) Almanya’da sığınma hakkı kazanmış yakın bir Suriyeli akrabaya sahip bölgede yaşayan binlerce Suriyeli ailenin birleşimine yardım etmektedir. Program, Suriyeli ailelere aile birleşimi vize başvuru sürecinde yardımcı olmakta ve Arapça dilinde Almanya’ya uyum dersleri sağlamaktadır. Yalnız Türkiye’de, yaklaşık 38.000 birey yardım almıştır. Program tehlikeli, düzensiz göç kanallarını arayan Suriye aileleri vazgeçirmeyi ve Suriyeli yararlanıcıların Alman toplumuna başarıyla uyum sağlamaları için onları daha iyi hazırlamayı amaçlamaktadır.
Göç desteği programımız, hassas durumdaki göçmenlere göç kanallarının tespiti hususunda yardımcı olmaktadır. BM Göç Kuruluşu (IOM)’nin sağladığı destek biçimlerinden biri, ülkelerine geri dönmek isteyen ancak bunun için araçları olmayan göçmenlere yardım eden “Gönüllü Geri Dönüş ve Yeniden Entegrasyon” (AVRR) programıdır. Programın başladığı 2009 yılından bugüne, yaklaşık 5.000 kişiye ülkelerine geri dönmeleri için yardım sağlanmıştır.
IOM Türkiye’nin hassas durumdaki göçmenleri insan ticareti ile mücadele yoluyla da desteklemektedir. Türkiye’deki insan ticareti ile mücadele kapsamında on yıldan fazla süredir deneyime sahip olan IOM, insan ticaretinin önlenmesi, mağdurların korunması, tacirlerin kovuşturulması, kapasite ve işbirliği geliştirilmesi konularında çalışmalar yapmaktadır. Yaklaşık 1.000 insan ticareti mağduru IOM ve Türkiye hükümeti desteği ile güvenli ve gönüllü biçimde menşe ülkelerine geri dönmüştür.
BM Göç Kuruluşu (IOM), devam etmekte olan Türkiye Suriye Krizi’ne bölgesel müdahale faaliyetlerinde anahtar üye olup, Türkiye hükümeti öncülüğünde 2012’den beri yürütülmekte olan insani müdahaleye destek sağlamaktadır. 2014 Ağustos ayından beri, IOM Türkiye yaklaşık 1 milyon Suriyeliye aşağıdaki yollarla yardımda bulunmuştur:
- Temel ihtiyaçlara ulaşım (gıda dışı yardım, kışlık yardım, hijyen kitleri, okul ulaşımı ve kamplar dahil)
- Yemek yardımı (nakit para programıyla ve sıcak yemek yapan mutfaklarla)
- Eğitim desteği (okul ulaşımı, örgün öğretim ve örgün olmayan öğretim yollarıyla)
- Toplum merkezleri (psiko-sosyal destek, beceri geliştirme, dil dersleri, hukuki danışmanlık ve kamu bilgilendirme kampanyaları)
- Sağlık danışmanlığı (birincil sağlık bakım kliniklerine destek ve tıbbi ulaşım)
- Acil Vaka Yönetimi (hedeflenmiş destek ve yönlendirmenin çeşitli biçimleri)
- Geçim ve Toplum Kalkındırması (iş edindirme, kaynaştırma projeleri)
Kaynakça:
Sağlık Alanında Dış İlişkiler Kitabı (Yazanlar: Bekir METİN, Sevim AYDIN, Ankara, 1997 Baskı, Matbaa: Aydoğdu Ofset)