Nümizmatik, madeni paraların incelenmesidir ve arkeologların ve tarihçilerin alet çantasında son derece yararlı bir araçtır. Bir arkeoloğun kazı yaparken bulabileceği en iyi şeylerden biri madeni paradır. Bunun sebebi basit; kazdı yaptıkları katman için hemen o an bir tarih sağlayabilir. Ek olarak, madeni paralar ticaret, ekonomi, sosyal organizasyon, mitoloji, ideolojiler, kişilikler, liderlik, askeriye, önemli olaylar ve çok daha fazla şey hakkında bilgi sağlar.
Madeni paraların bölümleri
Antik madeni paraları analiz etmek için önce anlaşılması gereken bazı terimler vardır:
Ön Yüz: Ön yüz, madeni paranın ön tarafıdır (tura). Roma İmparatorluk paralarında genellikle İmparatorun veya önemli bir akrabasının başı bulunur. Tasvir edilen imgeler nedeniyle bir Yunan paralarının üzerindeki ön yüzü tanımlamak zor olabilir.
Arka Yüz : Arka yüz, madeni paranın ön yüzünün karşı tarafıdır (yazı). Paranın yazı tarafı veya arkasıdır. Roma İmparatorluk paraları genellikle ters yüzlerinde bir çeşit propaganda sergilerken, Cumhuriyet paraları belirli bir atayı yücelten bir temayı tasvir eder. Yine Yunan paralarını tanımlanmak daha zor olabilir.
Lejant: Madeni paranın üzerindeki darphane yazıları (paranın yapıldığı yer) hariç yazıtları ifade eder. Genellikle paranın dış kenarından geçer, ancak istisnalar da vardır.
Lejant, özellikle Roma paralarında, paraların analizi için önemli olan kısaltmalar içerebilir. En yaygın olanlardan bazıları şunlardır:
AVG = Augustus
C veya CAES = Sezar
COS = Konsolos
IMP = İmparator/ Komutan
PERP veya PP = Perpetuus / Sürekli
P F = Pius Felix / tanrılara, devlete veya ailesine itaatkar
P M = Pontifex Maximus
P P = Pater Patriae / Ülkesinin babası
S C = Senatus Consulto / devletin derecesine göre
S P Q R = Senatus Populusque Romus/Roma Senatosu ve Halkı
Alan: Alan, bazen madeni paraları kimin ürettiğini gösteren bir dizi harf veya sembol olan darphane veya kontrol işaretleri içeren düz, süslenmemiş bir alandır.
Exergue: Exergue, resimden genellikle bir çizgiyle ayrılan, arka yüzün alt kısmındaki bir boşluktur. Bazen bu alan efsanenin bir kısmını veya darphane işaretini barındırır.
Tip: Genellikle lejant ile çevrili ve exergue'nin üstünde bulunan arka yüzdeki merkezi tasarım.
Analiz Ederken Hatırlanması Gereken Önemli Terimler:
AE: AE genellikle madeni paraların tanımında bulunur ve madeni paranın bir baz metal veya alaşımdan olduğu anlamına gelen bir kısaltmadır. (örn. Bakır veya Bronz) Bir sayı ile birlikte kullanıldığında madeni paranın büyüklüğünü ifade eder. Bu ölçüm paranın çapının milimetre cinsinden yapılır, ancak milimetrenin kendisini değil, ait oldukları belirli bir kategoriyi temsil eder. Örneğin, Roma paralarında, AE1 25 mm'nin üzerindeki alaşım paralarıdır ve AE2 21-25 mm'dir.
AR: Madeni paranın gümüş anlamına gelen Latince 'argentum'dan türetilen gümüşten yapıldığını gösteren bir kısaltmadır.
AU: Madeni paranın altın anlamına gelen Latince 'aurum'dan türetilen altından yapıldığını gösteren bir kısaltmadır.
Brockage: Yanlış basılmış bir madeni parayı ifade eder ve madeni paranın ön yüzünde ters görüntü belirir.
Restorasyon: Birkaç küçük değişiklikle önceki bir madeni parayı kopyalayan bir madeni para meselesini ifade eder. Genellikle bu, madeni paraları dolaşımda tutarak daha önce tasvir edilen kişilere olan saygısıyı korumak için yapılır.
Serrated / Serratus: Çentikli kenarlı bir madeni parayı ifade eder.
Transverse: Resimde belirli bir açıyla tutulan şeydir.