Etkinlik genel anlamda bir hareketin ya da davranışın mümkün olduğu kadar, amacına ulaşma derecesidir. Yani, amaca ulaşmada yeterli olup olmadığını gösteren bir ölçüttür. İşletme açısından etkinlik, işçilik, hammadde, malzeme ve diğer girdilerin işletme içinde saptanan amaçlar doğrultusunda ne denli etkin ne denli yeterli kullandılıgını gösteren bir değerlendirme kriteridir. Etkinlik, bir işletmenin yönetim faktörleri ya da üretimin kendisi için önceden saptandığı programın gerçekleştirilme derecesini gösterir. Diğer bir deyişle , fiili gerçekleşen performans , önceden saptanan standart performans ile karşılaştırıldığında gerçekleşen performansın standart performansa ne ölçüde yaklaşıp yaklaşmadığını gösterir. Etkinlik ya da yeterlilik derecesi aşağıdaki eşitlik ile belirlenebilir.
Bunu daha da açıklamak istersek; bir işin yapılmasında standart sürenin 2 saat olduğunu , fakat uygulamada bu işin 3 saatte gerçekleştiğini varsayalım. Yukarıdaki eşitliğe göre etkinlik derecesi;
Verimlilik Nedir
Verimlilik ise insan gücü, tesis ve teçhizat gibi kaynakların daha azıyla daha fazla ürün/hizmet üretilmesini ve birim maliyetlerin düşürülmesini ifade eder.
Eğer herhangi bir üretim birimi, o birimde kullanılan malzeme, enerji, makine, iş gücü ve yönetim kaynaklarının bileşimindn daha önceki dönemlere göre daha fazla ve daha iyi ürün elde etmişse o üretim biriminin verimliliği artmıştır.
Bu tanıma göre verimlilik; mevcut üretim sürecinde uygulanan yöntemlerde, girdi miktarlarında, üretim kapasitesinde, çıktı karmasında oluşan tüm değişimlerin çıktı / girdi ilişkileri düzeyinde göstergesi olmaktadır.
Verimlilik artışı 3 farklı şekilde gerçekleşebilir.
- Aynı girdi ile daha çok çıktı sağlamak.
- Aynı çıktıyı daha az girdi ile sağlamak.
- Çıktıyı girdi artışından daha yüksek düzeyde artırmak.
Genel anlatımla verimlilik, kuruluşun aşağıdaki ölçütlere ne kadar yaklaşabildiğinin kapsamlı bir ölçüsüdür:
Amaçlar: Bunların gerçekleşme derecesi.
Etkenlik: Yararlı çıktı sağlamak için kaynakların ne ölçüde etkili kullanıldığı.
Etkililik: Gerçekleşmesi mümkün olana kıyasla gerçekleşen.
Karşılaştırılabilirlik: Verimlilik performansının zaman içinde gerçekleşme durumu.