Kitle Davranışı Özet - Aöf Sosyoloji Derslerikitle davranışını tanımlamak - kitleye yönelik kuramlar - kitlede kimliksizleşme - kitle davranışında belirli normlar
Çok çeşitli türde kitleler ve dolayısıyla kitle davranışları olabileceği için, kapsayıcı bir tanım vermek zordur. Protesto kitleleri, dini kitleler, spor kitleleri, konser kitleleri gibi pek çok farklı kitle, bir araya gelme amaçlarına göre farklı davranışlar gösterirler. Ama tüm kitlesel süreçte ortak olan olan yönler, kısmen de olsa şöyle bir tanımla verilebilir: Kitle davranışı, genellikle çok sayıda insanın aynı yer ve zamanda bir uyum içinde yoğun duygusal ve sosyal normları ihlal eden davranışlardır. (Hogg ve Vaughan, 1995, s.340).
Kitleye yönelik ilk kuramların kitle davranışını nasıl gördüklerini açıklamak
Kitle davranışı konusunda ilk kuram Fransız hekim Le Bon tarafından ortaya atılmıştır. Le Bon kitleleri hep olumsuz bir şekilde ele almıştır. Kitlesel süreci anonimlik, bulaşma ve telkine yatkınlık mekanizmalarıyla açıklayan Le Bon için kitleler her zaman ilkel, yıkıcı ve anormaldir. Bireyin kitlede kaybolduğunu, onun yerine grup zihninin geçtiğini ileri süren Le Boncu anlayışa karşılık, Allport grup zihni kavramını, gözlenememesi ve dolayısıyla bilim dışı olması nedeniyle reddetmiştir. Bu görüşe göre, grup ya da kitle yoktur, sadece ve sadece birey vardır. Grup davranışını anlamak için de bireye bakmak gereklidir. Bu görüşü kitle davranışını açıklamak için kullanan birleşme kuramları, kitlenin ne tür bireylerden oluştuğunu saptamaya çalışırlar.
Kitlede kimliksizleşmenin ne demek olduğunu açıklamak
Modern sosyal psikolojide Le Bonun anonimlik kavramı kimliksizleşme olarak yeniden ele alınmıştır. Kimliksizleşme, bireyin davranışları üzerinde normalde varolan sınırlamaların gevşemesinin saldırgan, antisosyal ve bencil davranışlara yol açmasına aracılık eden psikolojik bir durumdur. Kimsizlikleşme sonucunda bireyde şunlar görülür: başkaları tarafından nasıl göründüğüne aldırmama, mantıklı bir plan yapma becerisinde azalma ve o andaki duygusal duruma gösterilen aşırı duyarlılık. Özetle, bu yaklaşımda kitleye giren birey, kişisel kimliğini (onu biricik kılan özelliklerini) kaybeder, kitlenin isimsiz bir üyesi haline gelir; bunun sonucu olarak da kitlelerde görmeye alışık olduğumuz aşırı davranışları gösterir.
Beliren norm kuramı ile kitle davranışını açıklamak
Diğer kitle kuramlarının tersine, beliren norm kuramı, kitle davranışını, kuralları olan normal bir sosyal süreç olarak görmektedir. Kitle davranışı birtakım normlar içeriyorsa ve kitle de kendiliğinden yani planlanmamış şekilde davranış gösteriyorsa, o zaman hemen o anda ve o duruma özgü norm oluşturuluyor demektir. Bu kuram, kitlesel süreçte, ani olarak normun ortaya çıkışını, temelde kişiler arası iletişim yoluyla açıklamaktadır.
Sosyal kimlik kuramı ile kitle davranışının nasıl açıklandığını saptamak
Sosyal kimlik kuramı, kitlesel süreci mümkün kılan şeyin bireyin kitlede erimesi ve kaybolması değil, tam tersine bir kimlikten başka bir kimliğe geçiş olduğunu ileri sürmektedir. Buna göre, kitle üyeleri, kitlede bireysel kimliklerini bir kenara bırakarak sosyal kimlik temelinde eylemde bulunurlar.
Sosyal kimlik kuramı, kitle davranışının gruplar arası bir davranış olduğuna vurgu yapar. Ve yukarıda sözü edilen grup içi sürecin gruplar arası etkileşimlerle eşzamanlı gerçekleştiğine dikkati çeker.
alıntı