Hemoptizi
Ağızdan kan gelmesinin bir çok nedeni vardır. Hemoptizi; alt solunum yollarından (glottisin altından) kaynaklanan kanın, ağızdan gelmesidir. Kişi balgamında kan olduğunu görür. Hemoptizi; akciğer içindeki hava yollarından, akciğere gelen damarlardan veya akciğer parankiminden köken alabilir. Akciğere iki farklı damar sistemi tarafından kan gelir. Sağ ventrikülden çıkan pulmoner arterlerin oksijen içeriği düşüktür. Pulmoner arter, akciğer parankimini besler. Burada kan basıncı düşüktür.Bu yüzden kanama az gözükür. Aortadan çıkan bronşial arterlerin ise oksijen içeriği daha fazladır ve hava yollarını, bronşial ağacı ve akciğer zarını besler. Buradaki basınç yüksektir. Normal zamanlarda akciğere gelen kanın %1-2’si bronşial arterlerle gelirken inflamasyon durumunda bronşial arterlerin sayısı ve çapı artar. Bu yüzden hemoptizi en sık bronşial arterden köken alır.
Hemoptizi ile gelen birinde ilk yapılması geren yaşamı tehdit eden (masif) bir kanama olup olmadığını tespit etmektir. 24 saat içinde 600 militreden fazla olan veya hava yolu tıkanıklığına ve gaz alışverişine engel olan veya hemodinamik bozukluğa yol açan kanamalar masif kabul edilir.
Hemoptizinin bir çok nedeni vardır. KOAH, bronşiektazi ve akciğer kanseri hava yolu mukozasında irritasyon ve inflamasyona yol açarak kanamaya yol açmaktdır. Kalp yetmezliği, mitral darlık, pulmoner emboli ve pulmoner hipertansiyon damar duvarında hasara yol açarak kanamaya yol açar. Pnömoni, tüberküloz, romatolojik hastalıklar ve pulmoner hemorajik sendromlar (vaskülütler, Good-pastour sendromu, lupus ve difüz alveolar hemoraji) ise akciğer parankim hasarı yoluyla hemoptiziye yol açmaktadır. Bazen bu hastalıklar birden fazla mekanizma ile hemoptiziye yol açarlar.
Gençlerde hemoptizinin en sık nedeni pnömoni ve tüberküloz enfeksiyonu iken yaşlılarda ve sigara içenlerde en sık neden kanserlerdir.
Hemoptizinin nedenini saptamak için akciğer grafisi, kan sayımı, kuagülasyon testleri, idrar tahlili, balgam incelemesi, EKG istenmelidir. İmmünolojik hastalıklardan şüpheleniliyorsa; sedimantasyon, RF, ANA, ANCA, anti-glomerül bazal mebran antikoru, komlemanlar ve kriyoglobulinler istenmelidir. Tanı konulamayan vakalarda veya kanama durmadıysa bronkoskopi ve akciğer tomografisi yapılmalıdır.
Hemoptizi tedavisi, destek tedavisi vermek ve altta yatan hastalığı iyileştirmektir.
Masif hemoptizide hemen solunum yolunun güvenliği sağlanıp, gerekiyorsa kan nakli yapılmalıdır.