Mısır İle Türkiye veya Vesayet İle Cesaret
Hilmi Yavuz
Vesayet ve Cesaret
3 Temmuz 2013 askerî darbesinden sonra yargı önüne çıkarılan Mısır Cumhurbaşkanı Dr. Muhammed Mursî’nin geçtiğimiz hafta yapılan ilk duruşması, tuhaf ve anlamlı bir şekilde bana 27 Mayıs 1960 darbesinden sonra tutuklanıp yargılanan Celal Bayar ve Adnan Menderes’in Yassıada duruşmalarındaki tavırlarını hatırlattı.
Mursî de, Bayar ve Menderes de, Mısır ve Türkiye halkının oylarıyla iktidara getirdiği meşru devlet ve hükümet başkanlarıydı; Mursî de, Bayar da Menderes de, bir askerî darbeyle devrilmişlerdi ama Yassıada’daki ilk duruşmaları, hiç de Dr. Muhammed Mursî’nin yargılandığı ilk duruşmaya benzemiyordu…
Mursî, ilk duruşmasında mahkemenin ‘yasa dışı’ olduğunu bildiriyor, de facto, yani fiilen olmasa bile de jure, yani hukuken Mısır Cumhurbaşkanının kendisi olduğunu hatırlattıktan sonra, yargıcın, Mısır Cumhurbaşkanı ile konuştuğunu, dolayısıyla da ayağa kalkmasını istiyor ve şöyle diyordu: “Ben, Dr. Muhammed Mursî. Mısır Cumhurbaşkanıyım ve darbe sebebiyle buradayım. Mısır Cumhuriyeti’nin başkanı olarak, burada zorla tutuluyorum. Siz yargıçlar, meşru bir cumhurbaşkanını yargıladığınız için, yargılanacaksınız.” Gazeteler, Mısır’ın devrik ama meşru cumhurbaşkanının, sanık giysisi giymeyi reddettiğini ve kendisini deviren askerî cuntayı ‘suçlu, hain ve yıkıcı’ olmakla itham ettiğini de bildiriyorlar.
27 Mayıs 1960’ta 24 yaşında ‘Vatan’ gazetesinin siyasi muhabiriydim ve Yassıada’daki ilk duruşmayı değilse de, sonraki bazı davaların duruşmaları sırasında orada, Yassıada’daydım. Celâl Bayar’ın eski bir komitacı kimliğiyle yaptığı birkaç çıkış hariç tutulursa, Demokrat Parti’nin tutuklu bakanları, milletvekilleri ve bürokratlar, sanki mahkemenin legalitesini zımnen kabullenmiş ve onaylamış gibiydiler. Evet, sanki, darbeyi gerçekleştiren askerî cuntanın atadığı yargıç [Salim Başol] ve savcının [Altay Ömer Egesel] önünde değil de meşru bir mahkemede yargılanıyorlarmış gibi, kendilerini savunmakta idiler… Menderes’in tavırları gözümün önünden hiç gitmiyor. Hele o boynunu büküp yana eğerek ve ellerini önünde kavuşturarak, biraz da titrek bir sesle ve nazikçe ‘Hatırlamıyorum, Reis Beyefendi!’ deyişleri! Bir direnme, mahkemenin meşruiyetini sorgulama, askerî cuntayı ihanet ve yıkıcılıkla suçlama yok! Salim Başol’un Bayar’a ve Menderes’e karşı kaba, küstah ve apaçık aşağılayıcı bir tavırla ‘Sen!’ diye hitap edişine itiraz yok! Yassıada komutanı Albay Tarık Güryay’ın zulmünü ve despotluğunu mahkemede dile getirme, yok!
Şöyle düşünebilir miyiz? Tanzimat’ın sivil bürokrat paşalarıyla başlayıp Cumhuriyet’le devam eden bürokrasinin, bir hâkim tabaka olarak, başta Bayar ve Menderes olmak üzere, bizim insanımızın bilinçdışını vesayet altına almış olduğu… Sanki Cumhuriyet’in elitleri olan bürokratların kararlarının, icraatlarının, karakuşî hükümlerinin nasıl olursa ve hangi kayıt ve koşulda olursa olsun, bir mukadderat imiş gibi bilinçdışı bir teslimiyetle kabullenilmiş olması!
Gazeteler, Mursî’nin duruşması sırasında Müslüman Kardeşler’in dışarıda protestolarla kıyameti kopardıklarını yazıyor. Bayar ve Menderes, ülkenin meşru cumhurbaşkanı ve başbakanı tutuklanıp yargılanırken, bizim halkımızdan ‘tık!’ bile yoktu!
ZAMAN
- Şam’ın Fethi Cephesi Sözcüsü Astana Toplantısını DeğerlendirdiŞam’ın Fethi Cephesi (Cebhetu’l Fethuş-Şam) sözcüsü Husam eş-Şafiî, Astana toplantısı hakkındaki görüşlerini Al Jazeera’ya değerlendirdi.
- İdlib Risk AltındaKızılay Başkanı Kınık, ateşkes kapsamı dışındaki grupların rejimle ve kendi aralarındaki çatışma riski nedeniyle İdlib'de yaşayanların diken üstünde olduğunu belirtti.
- ABD ile Rusya Arasındaki Siber SavaşABD ve Rusya arasındaki yeni krizin alanı siber dünya. Soğuk Savaşın bu yeni yansıma alanında hangi ülkenin ne yaptığını, krizin boyutlarını, uluslararası sisteme yansımaları…
- 'Suriyeli Kadınlarla İkinci Evlilik Sosyal Sorun'Al-Jazeera’den İrfan Bozan, Sosyolog Tuba Duman ile Türkiye’de yer yer görülen evli erkeklerin Suriyeli kadınlarla ikinci evlilik vakıası üzerine bir röportaj yapmış.
- Şeriatla Hükmetmeyen Kâfir Olur mu?Hayrettin Karaman, “Şeriatla Hükmetmeyenler Kafir Olur mu?” sorusunu analiz etmiş.
- Müslüman, Dünyayı Yorumlamakla Değil Değiştirmekle MükelleftirMüslüman, dünyayı yorumlamakla değil değiştirmekle mükelleftir. Keza yorumlamak kolay, değişim için gayret göstermek zor olandır.
- “Savaş Ölünce Değil, Düşmana Benzeyince Kaybedilir”Başkasına benzemeye çalışmak varoluşsal bir meseledir ve sonuçta kimliğin yok olmasına müncer olur.
- Cihada Herkesin Katılması Zorunlu mudur?Abdülhakim Beyazyüz, Cihad ve kıtal/savaş ile bağlantısı üzerine kaleme aldığı yazı dizisinin bu bölümünde "Cihad herkese zorunlu mudur?" sorusuna cevap arıyor.
- Cemil Barlas Ahlaksızlığın Dibini Buldu: 3 Yaşındaki Çocuğa İşkence Teklifi
- Tetikçi ve Müfteriler Krizi
- Yıldıray Oğur'a Turgay Oğur Üzerinden Linç Girişimi!
- Reina Saldırganı Yakalanınca Bu Defa Referandum Jesti Dediler
- Ahraru’ş-Şam: Sessizliğimiz Hazırlığımızdır (Video)
- Reina Saldırganı Abdülkadir Masharipov Esenyurt’ta Yakalandı
- Şeyh Raid Salah 9 Aylık Esaretten Sonra Özgürlüğüne Kavuştu
- Obama ne “Siyah” ne “Beyaz”, Ne Barack ne de Hüseyin idi
- Mao’ya “Şeytan” Diyen Yetkili Görevden Alındı!
- Orhan Okay Üzerine…
- Avusturya'da Başörtüsü Yasağı Protesto Edildi
- Gazeteci Ünal Tanık Gözaltına Alındı
- Cemil Barlas Ahlaksızlığın Dibini Buldu: 3 Yaşındaki Çocuğa İşkence Teklifi
- Yıldıray Oğur'a Turgay Oğur Üzerinden Linç Girişimi!
- Obama ne “Siyah” ne “Beyaz”, Ne Barack ne de Hüseyin idi
- Reina Saldırganı Yakalanınca Bu Defa Referandum Jesti Dediler
- Reina Saldırganı Abdülkadir Masharipov Esenyurt’ta Yakalandı
- Ahraru’ş-Şam: Sessizliğimiz Hazırlığımızdır (Video)
- “Sağlık Bakanlığı’nda Bin 929 Personel Görevine İade Edildi”
- Görmez Kur'an Kursunda Darp Edilen Çocuktan Özür Diledi
- “Laik Cumhuriyette Kurucu ve Otoriter Modernleşme”
- Yasin Asma Kardeşimizden İbretlik Bir Yazı: Kim Milyoner Olmak İster?
- ETKİNLİK TAKVİMİ
- İran Yeni Satın Aldığı Uçağı Airbus'u “Hacı” Yapacak