Örnek Sorular
Palme Yayınevi
2.Bölüm / Canlıların Temel Bileşenleri
- İnorganik maddeler ile ilgili,
I. Canlılar tarafından doğadan hazır olarak
alınırlar.
II. Solunumda parçalanmaları sonucu bol
miktarda enerji açığa çıkar.
III. Sindirime uğradıktan sonra hücre zarın-
dan geçebilirler.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II
D) I ve III E) II ve III
- Aşağıda bir insanın vücudunda bulunan mole-
küller oransal olarak verilmiştir.
X
Organik moleküller
Y
Şemadaki X ve Y molekülleri ile ilgili aşağı-
daki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
X Y
A) Mi neral Yağ
B) Su Karbonhidrat
C) Mineral Protein
D) Su Yağ
E) Su Protein
- Aşağıdaki moleküllerden hangisi inorganik
yapılı değildir?
A) Demir B) Su C) Vitamin
D) Sodyum E) Azot
10 B 11 A 12 B
I. İNORGANİK BİLEŞİKLER
� Canlıların yapısında bulunan bileşikler inorganik ve organik olmak üzere ikiye ay-
rılır. Canlı hücreler doğadan aldıkları bu maddeleri doğrudan kullanabildiği gibi
bu maddelerin yapısını değiştirerek kendine özgü bir forma da dönüştürebilir.
Canlıların Temel Bileşenleri
- Asitler
•Su
- Bazlar
- Mineraller
- Tuzlar
•Karbonhidratlar
- Yağlar
•Proteinler
•Enzimler
•Vitaminler
- Hormonlar
- Nükleik asitler
•ATP
İnorganik Bileşikler Organik Bileşikler
� Aşağıda inorganik maddelerin genel özellikleri verilmiştir:
• İnorganik bileşikler genellikle karbon atomu içermeyen moleküllerdir.
• Canlılar inorganik maddeleri vücutlarında üretemedikleri için doğadan hazır
olarak alırlar.
• Küçük yapılı olduklarından sindirime uğramadan hücre zarından geçebilir-
ler. Solunum tepkimelerinde enerji verici olarak kullanılmazlar.
• Hücrelerin yapısına katılabildiği gibi metabolik faaliyetlerin düzenlenmesi ve
yıpranan dokuların onarılması gibi olaylarda da görev alırlar.
A. Su
� Canlıların temel maddelerinden olan su, hücrelerimizin büyük bir kısmını oluş-
turur. Miktarı canlıdan canlıya değişebileceği gibi aynı canlının farklı dokuların-
da bile farklılık gösterebilir. İnsanlarda kan plazmasının % 90' ı sudan oluşur-
ken, kemik dokuda bu oran % 20' lere kadar düşebilir.
� Su iki hidrojen ve bir oksijen atomundan oluşur. Nötr bir molekül olan suyun (+)
yüklü hidrojen atomları ile (–) yüklü oksijen atomları arasında bir çekim kuvveti
oluşur. Aşağıda suyun bazı özellikleri ve canlılar için önemi belirtilmiştir.
� Kohezyon kuvveti ve yüzey gerilimi: Su molekülleri hidrojen bağları ile birbi-
rine bağlanarak bir arada kalırlar. Bu durum kohezyon olarak adlandırılır. Su-
yun farklı bir moleküle tutunmasına ise adhezyon denir. Suyun bitkilerin odun
borularının duvarlarına tutunması bir adhezyon örneğidir. Bitkiler suyun bu iki
özelliğini kullanarak topraktan aldıkları suyu yerçekimine zıt yönde taşıyarak
yapraklarına ulaştırır. Suyun yüzeydeki molekülleri arasında oluşan kuvvete yü-
zey gerilimi denir. Bazı böcekler bu özelliği kullanarak su üzerinde yürüyebilir.
Su molekülleri hidrojen bağları ile birbirine
bağlanır.
Yüzey gerilimi, böceklerin suyun üzerinde
yürümesine olanak sağlar.