ABD yapmaktan vazgeçtiyse, darbenin modası mı geçti?
ABD Dışişleri Bakanı'nın açıklaması "2021 Geçici Ulusal Güvenlik Stratejisi El Kitabı"nın kamuoyuna duyurulmasıyla beraber geldi:
"…Ama demokrasiyi, pahalı askeri müdahaleler ya da otoriter rejimleri güç kullanarak devirme girişimleri ile yüceltmeye çalışmayacağız. Bu taktikleri eskiden kullandık. Ancak iyi niyete rağmen başarılı olamadılar. Demokrasinin yüceltilmesi amacına kötü bir anlam yükleyerek Amerikan toplumuna olan güveni zedeledi. Biz işleri artık farklı yapacağız." [1]
İşte Blinken için küçük ama uluslararası toplum için büyük bir adım. Yirminci yüzyılda eski ABD Dışişleri Bakanı Henry Kissinger'a 1973'teki Şili darbesi için bunun yüzde biri düzeyinde bir itiraf cümlesi sarf ettirmek mümkün olmamıştı. Salvador Allende liderliğindeki demokratik yolla iktidara gelmiş Şili hükümetini "virüs" olarak niteleyen Kissinger, bu virüsün yalnızca bölgeyi değil, İtalya'ya kadar tüm dünyayı tehdit ettiğini söylemişti. Darbeci General Pinochet'nin Şili'deki insan hakları ihlallerinden şikayet eden dönemin Santiago Büyükelçisi David H. Popper'a Kissinger'ın mesajı da şu şekilde olmuştu: "Popper'a söyleyin bize siyaset bilimi dersi vermeyi kessin."
Görüldüğü üzere Kissinger'ın ABD'sinden Blinken'ın ABD'sine kadar 50 yıllık süreçte kayda değer bir mesafe kat edilmiş. ABD'yi darbecilikten vazgeçiren bu yolculukta hiç şüphesiz Türkiye'deki 15 Temmuz darbe girişimi de önemli bir kilometre taşı oldu. 2016 yılının Eylül ayında Ankara'yı ziyaret eden Blinken o sırada ABD Dışişleri bakan yardımcılığı görevini yürütmekteydi. Başkente yaptığı ziyarette, ülkesinin ev sahipliği yaptığı terör elebaşlarının talimatlarıyla düzenlenen darbe girişiminin sonuçlarını yerinde görme fırsatı olmuştu. Şüphesiz Washington'ın darbe destekçiliği yapmasındaki hatalara ilişkin açıklamasında geçmişteki görev süresinde elde ettiği bu tecrübenin de sonucu var. Peki bu açıklama ABD'nin darbe ve istikrarsızlaştırma operasyonlarından kesinlikle vazgeçtiğine bizleri ikna etmeye yetecek mi?
CIA'in darbe geçmişi ne olacak?
Biden yönetimi Dışişleri Bakanı Blinken'ın ağzından darbe destekçiliğinin yanlış bir politika olduğunu kabul etti. Bu itiraf aşağıdaki ülkeler için bir anlam ifade etmeli mi?
Türkiye, İtalya, Belçika, Polonya Panama, Güney Kore, Çin, Mısır, İran, Küba, Guatemala, Endonezya, Lübnan, Vietnam, Irak, Kongo, Laos, Dominik Cumhuriyeti, Brezilya, Kamboçya, Şili, Etiyopya, Bolivya, Angola, Zaire, Afganistan, El Salvador, Çad, Nikaragua, Haiti, Venezuela, Honduras, Libya, Yemen.