Hisse Senedi Piyasalarında Ocak Ayı Etkisi Nedir?
Ocak Etkisi, Ocak ayı boyunca hisse senedi fiyatlarında algılanan mevsimsel artıştır. Analistler genellikle bu ralliyi, yatırımcıların gerçekleşen sermaye kazançlarını dengelemek için vergi kaybı hasadına giriştiğinde, genellikle Aralık ayında meydana gelen fiyat düşüşünü takip eden satın alma artışına bağlıyor.
Bir başka olası açıklama, yatırımcıların bir sonraki ay yatırım satın almak için yılsonu nakit ikramiyelerini kullanmasıdır. Bu piyasa anomalisi geçmişte tespit edilirken, varlığı bilinir hale geldikçe Ocak etkisinin büyük ölçüde ortadan kalktığı görülüyor.
Ocak Etkisi bir hipotezdir ve takvimle ilgili tüm etkiler gibi, verimli piyasalar doğal olarak bu etkiyi ortadan kaldıracağından, piyasaların bir bütün olarak verimsiz olduğunu öne sürer.
20. yüzyılın başından bu yana veriler, bu varlık sınıflarının Ocak ayında, özellikle de ayın ortasına doğru genel piyasadan daha iyi performans gösterdiğini gösteriyor. Yatırım bankacısı Sidney Wachtel bu etkiyi ilk olarak 1942'de fark etti. Ancak bu tarihsel eğilim, piyasalar buna uyum sağlamış göründüğü için son yıllarda daha az belirgin hale geldi.
Analistlerin 2021 itibariyle Ocak Etkisini daha az önemli görmelerinin bir başka nedeni de, daha fazla insanın vergi korumalı emeklilik planları kullanması ve bu nedenle yılsonunda vergi kaybı için satmak için hiçbir nedeninin olmamasıdır.
Vergi kaybı, toplama ve geri alımların yanı sıra piyasaya nakit ikramiye koyan yatırımcıların ötesinde, Ocak Etkisi için bir başka açıklama da yatırımcı psikolojisi ile ilgilidir. Bazı yatırımcılar, Ocak ayının bir yatırım programına başlamak için en iyi ay olduğuna inanıyor veya belki de geleceğe yatırım yapmaya başlamak için bir Yeni Yıl kararını uyguluyorlar.
Yatırım fonu yöneticilerinin yılsonunda en iyi performans gösteren hisseleri satın almaları ve "vitrin giydirme" olarak bilinen bir faaliyet olarak yılsonu raporlarında sırf gösteriş uğruna Ocak ayında bir önceki yılın en iyi performans gösteren hisselerini aldığı iddiası da Ocak etkisinin bir diğer sebebi olarak gösteriliyor. Ancak bu, alım ve satımın öncelikle büyük sermayeleri etkileyeceği için olası değildir.
Yılsonu satışları, düşüşlerin şirket temellerine dayanmadığını bilerek, daha düşük fiyatlarla ilgilenen alıcıları da cezbeder. Büyük ölçekte, bu Ocak ayında fiyatları daha da yükseltebilir.
Vanguard Group'tan eski bir Direktör, A Random Walk Down Wall Street'in yazarı Burton Malkiel, Ocak Etkisini eleştirdi ve bunun gibi mevsimsel anormalliklerin yatırımcılara güvenilir fırsatlar sağlamadığını belirtti. Ayrıca Ocak Etkisinin o kadar küçük olduğunu ve bundan yararlanmak için gereken işlem maliyetlerinin onu kârsız hale getirdiğini öne sürüyor.
Diğer araştırmacılar, Ocak Etkisinin hala var olduğunu, ancak yatırımcıların likidite ve ilgi eksikliği nedeniyle yalnızca daha küçük sermayeli hisse senetleri için olduğunu önde sürüyorlar.