Akne Nedir?
Akne, cilt hastalıkları içinde görülen en yaygın cilt sorunudur. Yaygınlığına rağmen, akne hakkında doğru bilgi kaynakları sınırlı olabilir.Bu durum, daha temiz bir cilde kavuşmayı zorlaştırabilir.Bu sitede sunulan bilgiler, akneyi anlamanıza ve başarılı şekilde tedavi etmenize yardımcı olabilir.
Akne Neden Tedavi Edilmelidir?
Akneyle ilgili efsaneler, cilt sorunları kadar yaygındır.
Bu efsanelerden biri, aknenin normal seyrini izlemesine izin vermek gerektiğidir.
Dermatologlar, aknenin doğal seyrini izlemesine izin vermenin her zaman en iyi yol olmadığını bilirler. Neden mi?
- Tedavi yapılmadığında, akne geçtikten sonra ciltte koyu noktalar ve kalıcı izler görülebilir.
- Aknenin tedavi edilmesi genellikle kişinin kendisine duyduğu saygıyı artırır.
- Birçok etkili tedavi yöntemi vardır.
Akne Belirtileri ve Semptomları
Akne belirtileri
Çoğu insan aknenin sadece sivilceler olduğunu düşünür. Ancak, akneli bir kişi aşağıdaki cilt rahatsızlıklarını yaşayabilir:
- Siyah noktalar.
- Beyaz noktalar.
- Kabarcıklar.
- İrinli kesecikler (genellikle sivilce olarak adlandırılır).
- Kistler
- Bezecikler.
Akne en sık yüzde görünmekle birlikte, vücudun diğer bölgelerinde de görülebilir. Akne sırtta, göğüste, boyunda, omuzlarda, üst kollarda ve kalçalarda görülebilir.
Akne semptom0ları
Akne, cilt sorunlarından daha fazlasına neden olabilir. Çalışmalar, akneli insanların aşağıdaki etkilere de maruz kalabileceğini göstermektedir:
Akne: Kimlerde görülür ve sebepleri nelerdir?
Eğer kötü bir akne vakası yaşıyorsanız, kendinizi bu deneyimi yaşayan tek insan gibi hissedebilirsiniz. Fakat akne pek çok insanda görülmektedir. Cilt hastalıkları içinde en yaygın cilt sorunudur. Milyonlarca insan yaşamının herhangi bir döneminde akne sorunu yaşamaktadır.
Akne sorununu genellikle gençler ve genç yetişkinler yaşamakla birlikte her yaşta görülebilmektedir. Yeni doğan bebeklerde de akne görülebilir. Erkeklerde ve kadınlarda akne görülebilir. Bazı kadınlarda orta yaşlarda akne görülebilir.
Aknenin sebebi nedir?
Akne, cildimizdeki bir gözenek tıkandığında oluşur. Bu tıkanma, ölü cilt hücreleriyle başlar. Normal olarak, ölü cilt hücreleri gözeneğin yüzeyine çıkar ve vücut bu hücreleri atar. Vücut fazla miktarda sebum (cildimizin kurumasını engelleyen yağ salgısı) üretmeye başladığında, ölü cilt hücreleri gözeneğin içinde toplanabilir. Hücreler yüzeye çıkacakken gözeneğin içine hapsolabilir.
Bazen cildimiz üzerinde yaşayan p. acnes bakterileri de tıkanan gözeneğe girerler. Gözeneğin içi bakterilerin çok hızlı bir şekilde çoğalması için mükemmel bir ortam teşkil eder. Gözenek, içerisinde artan bakteri yüküyle birlikte iltihaplanır (kızarır ve şişer). Eğer iltihaplanma cildin derinine inerse, akne kisti veya bezeciği oluşur.
Akne; Teşhisi, Tedavisi ve Sonuç
Dermatologlar akneyi nasıl teşhis ediyor?
Akneyi teşhis etmek için, bir dermatolog ilk olarak akneniz olduğundan emin olmak amacıyla cildinizi muayene edecektir. Başka cilt sorunları akneye benzeyebilmektedir. Eğer akneniz varsa, dermatolog:
- Akneyi derecelendirecektir. 1. derece hafif aknedir. 4. derece ağır aknedir.
- Cildinizde hangi tipte veya tiplerde akne bulunduğunu not alacaktır.
Dermatologlar akneyi nasıl tedavi ediyor?
Günümüzde pek çok etkli akne tedavisi vardır. Bu, her akne tedavisinin aknesi olan herkes için işe yarayacağı anlamına gelmemektedir. Ancak, neredeyse her akne vakasının kontrol edilebileceği anlamına gelmektedir.
Hafif akneli kişilerin birkaç cilt lekesi olabilir. Beyaz noktalar, siyah noktalar, kabarcıklar ve/veya irinli kesecikler (sivilceler) görülebilir. Çoğu insan, hafif akneyi reçetesiz olarak satılan ürünlerle tedavi edebilir. Benzoil peroksit veya salisilik asit içeren bir ürün genellikle cildi temizler. Bu, aknenin bir gecede temizleneceği anlamına gelmez.
İddialara rağmen, akne tedavisi bir gecede sonuç vermez. Evdeki tedavinin sonucunu görmek için 4 – 8 hafta gerekir. Akne temizlendikten sonra, nüksetmesini engellemek için cilt tedavisine devam etmelisiniz.
Eğer çok sayıda akne, bezecik ve kistiniz varsa, reçetesiz olarak satın alabileceğiniz bir ilaç işe yaramayabilir. Cildinizi daha temiz görmek istiyorsanız bir dermatoloğa görünmelisiniz. Dermatologlar aşağıdaki tedavi türlerini sunmaktadır:
Cilde uygulanan akne tedavisi: Çoğu akne tedavisi cilde uygulanır.Dermatoloğunuz buna lokal tedavi diyebilir.Çok sayıda lokal akne tedavisi vardır.Bazı lokal tedaviler bakterileri öldürür.Bazıları yağ salgısını azaltır.Lokal ilaç, bir retinoid, benzoil peroksit, azelaik asit, antibiyotik ve hattâ salisilik asit içerebilir. Dermatoloğunuz ihtiyacınızı belirleyecektir.
Dahili olarak uygulanan akne tedavisi: Kırmızı, kabarık tipte akneleriniz varsa, dahili ilaç kullanımı gerekebilir.Bu tedavi türü genellikle akne kistlerini ve bezeciklerini tedavi etmek için gerekir.Dermatoloğunuz, aşağıdaki ürünlerden bir veya daha fazlasını reçetenize yazabilir:
- Antibiyotikler (bakterileri öldürür ve iltihaplanmayı azaltır).
- Doğum kontrol hapları, ve hormonlar üzerinde etkili başka ilaçlar (kadınlar için yardımcı olabilir).
- Isotretinoin (aknenin tüm nedenleri üzerinde etkili olan tek tedavi).
Akneyi tedavi eden işlemler: Dermatoloğunuz ofis ziyareti sırasında uygulanabilen bir işlemle aknenizi tedavi edebilir.Bu tedaviler aşağıdakileri içerir:
- Lazerler ve diğer ışık tedavileri: Bu cihazlar p. acnes bakterilerini azaltır. Dermatoloğunuz bu tedavi türünün yardımcı olup olmayacağını belirleyebilir.
- Kimyasal soyucular: Dermatologların kullandığı kimyasal soyucuları satın alamazsınız. Dermatologlar 2 akne tipini tedavi etmek için kimyasal soyucular kullanır: Siyah noktalar ve kabarcıklar.
- Akne alma: Dermatoloğunuz, büyük bir akne kistini almak için “akıtma ve çekme” olarak adlandırılan bir işlem uygulayabilir. Bu işlem, kist ilaç tedavisine yanıt vermediğinde yardımcıdır. Aynı zamanda ağrıyı hafifletir ve kistin iz bırakma olasılığını azaltır. Eğer kesinlikle bir kistten çabucak kurtulmanız gerekiyorsa, dermatoloğunuz kiste ilaç enjekte edebilir.
Sonuç
Aknenin kendi kendine iyileşmesini beklemek moral bozucu olabilir. Tedavi edilmediğinde akne kalıcı izlere, düşük özsaygıya, depresyona ve endişeye neden olabilir.
Dermatologlar, bu olası sonuçlardan kaçınmak için bu insanların aknelerini tedavi ettirmelerini öneriyor. Cilt temizlendiğinde tedaviye devam edilmelidir. Tedavi, nüksetmeyi engeller. Dermatoloğunuz, nüksetmeyi engellemek için tedaviye artık ihtiyacınız olmadığı zamanı söyleyecektir.
Aknenin Sebebi Nedir?
Ve daha önemlisi, akneden nasıl kurtulurum?
Tüm akne tipleri — siyah noktalar, beyaz noktalar, kabarcıklar ve kistler — cildimizdeki gözenekler tıkandığında oluşur. Suçlu, cildimizin sebum adı verilen yağ salgısıdır.Hormon seviyeleri yükseldiğinde vücudumuz daha fazla sebum üretir. Gençlerde akne görülmesinin nedeni budur.Genellikle kadınların periyodik dönemlerinden önce aknenin nüksetmesinin nedeni budur.Menapozun yaklaştığı yıllarda hormon seviyeleri dalgalanma gösterdiğinden, 40’lı ve 50’li yaşlardaki kadınların çoğunda akne görülür.
İnsanlarda neden farkli akne tipleri görülüyor?
Tıkanan gözeneğin içinde gelişen süreç, gördüğümüz akne tipini belirler.
Sebum ve ölü deri hücreleri gözeneği tıkadığında bir siyah nokta oluşur. Gözenek tıkalıyken yüzeyi açık kalır.Bu, gözeneğe baktığımızda siyah bir renk görmemize neden olur. Dermatoloğunuz siyah noktayı “açık komedon” olarak adlandırabilir.
Fazla yağ salgısı ve ölü cilt hücreleri gözeneği tıkadığında ve gözenek girişini engellediğinde beyaz nktalar oluşur. Gözenek kapandığından, dermatologlar bu tip akneyi “kapalı komedon” olarak adlandırmaktadır.
Fazla yağ, tıkanan gözeneklerden daha fazlasını yapar.Normal olarak cildimizin üzerinde yaşayan P. acnes bakterileri bu fazla yağ içerisinde kolayca gelişir.Fazla yağ tabakası içerisinde bakterilerin sayısı hızla artar.Tıkanan bir gözenekte bakteriler çoğaldıkça gözenekte iltihaplanma başlar.İltihaplanma, sivilcenin kırmızı, rahatsız edici ve şişkin olmasının nedenidir.
İltihaplanma cildin derinlerine ulaştığında akne kisti oluşur.Bu, en ağır akne tipidir.Kistler oldukça acı verici olabilir.Bu tip akne iyileştikten sonra genellikle ciltte kalıcı izler görülür.
Akneden Kurtulmak İçin
Tıptaki ilerlemeler sayesinde, günümüzde neredeyse her akne vakası kontrol edilebilmektedir.Hafif akne sorunu yaşayan pek çok insan iyi bir cilt bakımıyla temiz bir cilde sahip olmakta ve akne ürünleri reçetesiz olarak satılmaktadır.Ancak bu imkanlar her zaman akneyi kontrol etmeye yetmemektedir.Akne kontrolü için bazen bir dermatoloğun yardımı gerekir.Bir dermatoloğun uygulayacağı tedaviyle ağır bir akne vakası bile başarılı şekilde kontrol edilebilir.
Akne tedavisi önemsiz gibi görünebilmekle birlikte, araştırmalar tedavinin değerine işaret etmektedir.Aknenin tedavi edilmesi nüksetmeyi ve izleri engelleyebilir. Kişinin yaşam kalitesini artırabilir.Akneyle birlikte yaşayan bir insan düşük özsaygı, endişe ve depresyon girdaplarına yakalanabilir.Akne, insanların hayallerinin peşinden gitme cesaretini bile kırabilir.Akne kontrol altına alındığında, kişinin kendine güveni artar.Endişe ve depresyon azalır.
Akne Tedavisinden Daha İyi Sonuçlar Almanın 12 Yolu
Etkili Akne Tedavisi, Genellikle İlaç Kullanımından Daha Fazlasını Gerektirir.
Akne ilaç tedavinizin size daha temiz bir cilt kazandırmasını ister misiniz?Daha iyi sonuçlar, en yeni akne tedavisini veya daha güçlü bir akne kremini denemekle değil, bazı küçük değişiklikler yaparak elde edilebilir.
Bir dermatologdan destek alanlar için
- Akne tedavilerinizi tam olarak dermatoloğunuzun belirttiği şekilde kullanın. Akne sadece, akneye neden olan her şeyi hedefleyen bir tedavi uygulandığında temizlenir.Çoğu akne ilacı sadece 1 veya 2 nedeni hedeflediğinden, genellikle 2 veya 3 ürün gerekmektedir. Daha temiz bir cilt için, bu ürünler belirtildiği şekilde kullanılmalıdır.
- Dermatoloğunuz tarafından belirtilmemiş olan akne tedavilerini kullanmayı bırakın. Dermatoloğunuzun istediği tedavi planının parçası olmayan akne ürünlerinin kullanılması cildinizi tahriş edebilir. Cildin tahriş olması genellikle daha fazla nüksetmeye yol açar.En iyi neticeler için, dermatologlar sadece tedavi planınızda yer alan akneyle mücadele ürünlerinin ve ilaçların kullanılmasını tavsiye etmektedir.
- Çekinmeden konuşun. Dermatologlar, hastaların akne tedavisi konusunda kafalarının karışmasını istemez.Eğer bir şeyi anlamadıysanız, sorun.Dermatoloğunuzun öngörmediği bir akne tedavisiyle ilgileniyorsanız, bundan bahsedin.Sorular sormak genellikle etkili akne tedavisinin yanıtıdır.
Bir dermatologdan destek alanlar dahil, akne tedavisi uygulayan herkes için
- Kesinlikle aknenizi patlatmayın, sıkmayın veya delmeyin. Sivilcelerin, beyaz noktaların, siyah noktaların ve kistlerin patlatılması ve sıkılması akneyi iyileştirmez. Sadece aknenin daha uzun süre devam etmesine neden olur.Bu durum, hangi tedaviyi kullanıyor olursanız olun daha temiz bir cilde kavuşmanızı güçleştirebilir.Patlatarak veya sıkarak bir sivilceden kurtulmaya çalışmak aynı zamanda ciltte kalıcı olabilecek bir ize neden olabilir.
- Aşındırıcı sabun, yüz temizleyici, losyon, sıkılaştırıcı ve maske kullanmaktan kaçının. Bu maddeler cildi tahriş edebilir ve tahriş olan ciltte akne daha kolay nükseder.Ayrıca, tahriş olan cildin akne ilacını tolere etmesi daha zordur.Aslında, yumuşak bir temizleyiciyle yüzün günde iki defa yıkanması, akneyi kontrol etmek ve nüksetmeyi engellemek için daha etkilidir.
- Cildinizi ovarak temizlemeyin. Yağlı ve kirli cildi ovarak temizlemek iyi bir fikir gibi görünse de, ovmak gerçekte akneye eğilimli cildi tahriş etmektedir.Cildin tahriş olması ise genellikle nüksetmeye neden olur.
- Cildinizi ılık suyla (sıcak suyla değil) ve yumuşak bir temizleyiciyi parmak uçlarınızla uygulayarak temizleyin.Sabun bezleri çok aşındırıcı olabilir.Yıkamanın günde iki defayla sınırlandırılması tahrişin ve kuruluğun azaltılmasına yardımcı olabilir.
- Akne ilacını uygulamak için 5 ila 15 dakika bekleyin. Akne ilacının duştan çıktıktan veya yüzünüzü yıkadıktan hemen sonra uygulanması cildi tahriş edebilir ve nüksetmeye yol açabilir.Islak cilt maksimum emiciliğe sahiptir.Tahrişten kaçınmak için, dermatologlar akne ilacını uygulamadan önce 5 ila 15 dakika beklenmesini tavsiye ediyorlar.
- Sadece yağsız cilt bakım ve saç bakım ürünleri kullanın. Akne eğilimli cilde sahip insanların kullandığı makyaj, saç jölesi ve diğer bakım ürünleri yağ içermemelidir. Yağ, gözenekleri tıkar ve nüksetmeye neden olur.Etiketlerinde “oil free” (yağsız), “nonacnegenic” (akneye neden olmaz) veya “noncomedogenic” (komedona neden olmaz) ibareleri bulunan ürünleri tercih edin.Bu ibareler, ürünün gözenekleri tıkamadığını belirtir.
- Akne ilacını makyajdan önce uygulayın. Yağ içermeyen bir makyaj kullanmak uygundur; ancak makyajın ilacın etkisini engellemediğinden emin olun.Makyaj daima lokal akne ilacından sonra uygulanmalıdır.
- Cilt temizlendikten sonra ilacı kullanmaya devam edin. Cilt pürüzsüzlüğünü korumak için, genellikle en az 1 akne ilacı kullanmaya devam edilmelidir.Eğer reçetesiz bir ürün kullandıysanız, kullanımınızı haftada birkaç defaya düşürebilirsiniz.
- Terleme sonrası cildinizi nazikçe temizleyin. Terleme (özellikle şapka veya kask altında terleme), akneye eğilimli cildi uyarabilir.Terledikten sonra cildin en kısa sürede nazikçe temizlenmesi nüksetmeleri engelleyebilir.Terli cildi ovarak veya friksiyon yaparak temizlemekten kaçının.Bu, cildi tahriş ederek nüksetmeye neden olabilir.
- Akneyle mücadele eden ürünlere etki etmeleri için yeterli zaman verin. Genellikle, 6 ila 8 haftadan sonra iyileşmeyi görmeye başlarsınız.İyileşme, kusursuz bir cilt değil, dikkat çekici bir fark demektir.Temiz bir cilt görmeniz genellikle 6 ay alır.
Akne Efsaneleri
Efsane #1: Akneye kötü hijyen neden olur.Eğer bu efsaneye inanıyorsanız ve cildinizi gayretli bir şekilde ve sık yıkıyorsanız, aslında aknenizi kötüleştiriyorsunuz.Akneye kir veya cilt yüzeyindeki yağlar neden olmaz.Yağ, ölü cilt ve gün boyu cilt üzerinde biriken kir göze hoş görünmemekle birlikte, elle ovalayarak temizlenmemelidir. Gayretli bir şekilde ve ovalayarak yıkama gerçekte cildi tahriş eder ve akneyi kötüleştirir.Hijyen ve akne konusunda en iyi yaklaşım şudur:Yüzünüzü günde iki defa yumuşak bir sabunla nazikçe yıkayın, hafif dokunuşlarla kurulayın ve uygun bir akne tedavi ürünü kullanın.
Efsane #2: Akneye bazı besinler neden olur.Kapsamlı bilimsel çalışmalarda, beslenme ile akne arasında bir bağlantı tespit edilememiştir.Yani, yiyecekler akneye neden olmaz.Çikolata, patates cipsi veya pizza akneye neden olmaz.Yine de, bazı insanlar belirli yiyeceklerin aknelerini etkilediği konusunda ısrar ediyor.Bu durumda, bu yiyeceklerden kaçının.Ayrıca, dengeli beslenme daima mantıklı bir yoldur.Bununla birlikte, bilimsel kanıtlara göre, eğer akne uygun şekilde tedavi ediliyorsa akneyi etkileyen yiyecekler konusunda kaygılanmaya gerek yoktur.
Efsane #3: Akne sadece kozmetik bir hastalıktır.Evet, akne kişinin görünümünü etkiler ve bunun dışında fiziksel sağlık bakımından ciddi bir tehlike teşkil etmez.Bununla birlikte, akne kalıcı fiziksel izlere neden olabilir ve hem aknenin kendisi hem de bıraktığı izler kişinin kendisiyle ilgili duygularını yaşamını yönlendirecek ölçüde etkileyebilir.
Efsane #4: Aknenin normal seyrini izlemesine izin vermek gerekir.Gerçekte, akne temizlenebilir.Eğer denediğiniz akne ürünleri işe yaramadıysa, bir dermatoloğa görünmeyi düşünün.Günümüzdeki mevcut ürünlerle, bir kişi akneye veya akne izlerine katlanmak zorunda değildir.
Akneyle Yaşam
Hastalar akneyle yaşamanın nasıl bir şey olduğunu kendi ifadeleriyle anlatıyor
İnsanlar genellikle aknenin önemsiz bir şey olduğunu söyler; fakat bu gerçek olmaktan çok uzaktır.Yapılan birkaç çalışma, aknenin bir insanın yaşam kalitesini düşürebileceğini göstermiştir.Akne depresyona ve endişeye yol açabilir.Akne insana kendisini çirkin hissettirebilir.Kişinin özgüvenini yıkabilir.Kişi kendisini çok kötü hissederek arkadaşlarıyla görüşmeyi kesebilir. Hattâ akne, yetişkinlerin işyerinde bir gün geçirmemek için hastalık izni almasına bile neden olabilir.Aşağıda, araştırma sonucu aknenin neden olabileceği görülen bazı sorunlar listelenmiştir:
· Endişe
· Depresyon
· Sosyal geri çekilme
· Azalan özsaygı
· Azalan özgüven
· Kötü vücut algısı
· Utanma
· Öfke
· Akne hakkında düşünclerle kafası meşgul olmak
· Hayal kırıklığı
· Daha yüksek işsizlik oranı
Aknenin iyileştirilmesi bu rahatsızlıkları hafifletebilir; fakat çoğu insan birşeyler yapılabileceğinin farkında değil.
Akne hakkında, özellikle beslenme ve hijyenle ilgili birçok efsane hâlâ doğru kabul ediliyor.Ve çoğu ebeveyn ve büyük kardeş, eski nesillerin “geçmesini beklemekten başka yapacak bir şey yok” tutumuna saplanmıştır. Bu kesinlikle doğru değil.
Sorunu daha da kötüleştiren şey, akneli insanlarla aileleri arasında neyin işe yaradığı veya yaramadığı hakkında bir kafa karışıklığı olmasıdır. Genellikle cildi temizleme vaadinde bulunan fakat işe yaramayan ürünler nedeniyle hayal kırıklığına uğramışlardır.
Bazı reçetesiz ürünler diğerlerinden daha etkili olabilir; fakat dermatologlar %100’e yakın oranda başarılı tedaviler uyguluyor.Çoğu akne vakası doğru tedaviyle iyileştirilebilir.
Yetişkin Aknesi
etişkin aknesi özellikle moral bozucu olabilir.Ergenlik çağında oldukça iyi sonuç veren tedaviler genellikle etkisizdir.Reçetesiz satılan lokal ilaçlar cildi tahriş ederek akneyi daha da kötüleştirir.Bazı kadınlar sayısız tedavi yöntemleri denemekte ve başarısız olmaktadır.
Bu etki etmeme durumu, bunun gerçekten bir akne olup olmadığı sorusunu akla getirebilir.Neticede, orta ve ileri yaşlardaki yetişkinlerde akne görülür mü?
Yetişkin Aknesinin Türleri
Gerçek şu ki, akne 30’lu, 40’lı ve hatta 50’li yaşlara kadar devam edebilir. Dermatologlar, 20’li yaşların ortalarına kadar geçmeyen akneyi inatçı akne olarak adlandırıyor.Sıklıkla derin, yumuşak, iltihaplı sivilcelere ve bezeciklere neden olan bu akne türü kadınlarda daha yaygındır.İnatçı akne genellikle yüzün alt kısmında, özellikle ağız etrafında, çenede ve alt çene hattı boyunca oluşur.
Yetişkinlerde ayrıca geç başlayan akne de görülür.Kadınlar bu akne türüne de daha yatkındır.Yıllardır aknesi olmayan bir insan, aniden vücudunda derin, iltihaplı akneler ve bezecikler görebilir.Hiç akne sorunu yaşamamış bir insan bile, bir “geç başlayan akne” ile tanışabilir.Bazı kadınlar için akne menapoz sırasında bir sorun haline gelir.Yetişkinlikte başlayan akne genelikle çenede, alt çane hattında ve ağız etrafında oluşur. Göğüste ve sırtta lezyonlar görülebilir.
Neden Yetişkinlerde Akne Oluyor?
Yaşa bağlı olmaksızın, fazla sebum (cildi doğal olarak nemlendirmek için vücudumuzun ürettiği yağ), cilt hücreleri ve bakteriler biriktiğinde akne gelişir.Araştırmacılar, aşağıdaki faktörlerin yetişkinlerde akneyi tetikleyebileceğini tespit etmiştir:
- Hormonal değişiklikler.Akne genellikle ergenlik dönemindeki hormanal değişiklikllerle ilişkili olmakla birlikte, hormonların değişiklik gösterdiği herhangi bir zamanda akne görülebilir.Çoğu kadın ayda bir defa nükseden aknelere aşinadır.Hormonal değişiklikler aynı zamanda hamilelik ve menapoz dönemlerinde de oluşarak bazı kadınlarda akneye sebep olabilir.
- Doğum kontrol haplarının bırakılması.Bazı kadınlar doğum kontrol hapı almayı bıraktığında akne çıkar.Haplar bu kişileri akneye karşı koruyor olabilir.
- Bazı ilaçların alınması. Östrojen ve projestinler içeren doğum kontrol hapları genellikle kadınlarda akneyi kontrol eder.Bir doğum kontrol hapı sadece projestinler içerdiğinde ise akneyi daha kötü hale getirebilir. Akne, diğer ilaçların da olası bir yan etkisidir.Bunlar arasında antikonvülsanlar, kortikosteroidler ve sakinleştirici ilaçlar sayılabilir.Akne oluştuğu veya kötüleştiği için reçeteli olarak kullandığınız bir ilacı almayı kesinlikle bırakmayın. Reçeteyi yazan doktorla konuşun.Akneyi tetiklemeyen başka bir ilaç yazıp yazamayacağını sorun.Eğer sadece bir ilaç yazabiliyorsa, akneyi kontrol etme yöntemleri hakkında bir dermatoloğa danışın.İlacı almayı bırakmayın.
- Ailenin akne geçmişi. Bir incelemede, araştırmacılar akneli yetişkinlerin %50’sinin, akne geçmişi olan bir birinci derece akrabası (ebeveyn, kardeş veya çocuk) bulunduğunu tespit etmişlerdir.Bu durum, bazı insanların akneye karşı genetik yatkınlığı olabileceğini düşündürmektedir.
- Stres.İncelemeler kadınlarda stresin akneyi tetikleyebileceğini göstermektedir.Araştırmacılar, hızlı kariyer yapan kadınlarda artan stres seviyeleri ile daha yüksek akne seviyeleri arasında bir ilişki buldular.Vücut, strese yanıt olarak daha fazla androjen (bir tür hormon) üretmektedir.Bu hormonlar, ciltteki yağ bezlerini ve kıl foliküllerini uyarmaktadır.Stresli zamanlarda aşırı uyarılma olduğunda akne tetiklenebilir.
- Saçlarda ve ciltte kullanılan ürünler. Yağlı güneş koruyucular ve saç yağları gibi bazı ürünler acne cosmetica adı verilen bir akne tipine yol açabilir. Cildinizde veya saçlarınızda kullanacağınız ürünler satın alırken etiketlerinde “non-comedogenic” (komedona neden olmaz) veya “non-acnegenic” (akneye neden olmaz) ibaresi bulunan ürünleri tercih edin.Bu, ürünün akneye yol açma olasılığının daha düşük olması demektir.
Akne Bir Uyarı İşareti Olabilir
Akne aynı zamanda kadınlarda altta yatan bir sağlık sorununun uyarısı olabilir. Bir kadında akneyle birlikte yüzde aşırı kıllanma, saçlarda seyrelme veya kafa derisinde bölgesel kellik ve düzensiz adet görme semptomları varsa, bu durum polikistik over sendromunun (yumurtalıklarda kist gelişmesine neden olan bir hastalık) veya adrenal hiperplazi’nin (bir grup böbreküstü bezi hastalığı) işareti olabilir.Ayrıca, kişinin böbreküstü bezinde veya bir yumurtalığında hormon salgılayan bir tümör olabilir.Bu belirti ve semptomları yaşayan kişinin bir doktora görünmesi yaşamsal öneme sahiptir.Doktor gerekli testleri yaparak sorunun nedenini tespit edebilir ve en iyi tedaviyi belirleyebilir.Sağlık sorunu tedavi edilinceye kadar akne iyileşmeyecektir.
Tedavi Mümkün
Altta yatan bir sağlık sorunu olmadıkça, çoğu yetişkin akne vakası akne tedavisiyle etkili şekilde kontrol edilebilmektedir. Ancak, araştırmacılar pek çok kadının tedaviyi düşünmediğini tespit etmiştir. Çoğu, tedavinin mümkün olmadığına inanmaktadır.Dermatologlar ise, yetişkin aknesinin inatçı olmasına rağmen etkili kontrolünün mümkün olduğunu kadınların bilmelerini istiyorlar.
Hafif Akne Tedavisi
Hafif akne, cildin yüzeyinde veya yüzey yakınında çıkan siyah noktalar, beyaz noktalar veya irinli kesecikler gibi küçük lezyonlardan oluşur.Böylesi hafif akne vakaları bazen evde aşağıdaki şekilde kontrol edilebilir:
- Etkilenen bölgeyi/bölgeleri günde iki defa ılık su ve yumuşak bir sabun kullanarak nazikçe yıkamak suretiyle ölü cilt hücrelerini ve yağı gidererek.
- Benzoil peroksit veya salisilik asit içeren reçetesiz bir lokal (cilde uygulanan) akne ilacı kullanarak.
- Akne Tedavisinden Daha İyi Sonuçlar Almanın 12 Yolu’nu takip ederek
|Hafif aknelerin çoğu, etkilenen bölgeyi/bölgeleri nazikçe yıkayarak ve benzoil peroksit gibi bir lokal ilaç uygulayarak kontrol edilebilir.|
|(Fotoğraflar, Amerikan Dermatoloji Akademisi Dermatoloji Eğitim Slaytları Ulusal Kitaplığı’nın izniyle kullanılmıştır)|
Evdeki tedavinin sonucunu görmek için 4 – 8 hafta gerekir.Akne temizlendikten sonra, lezyonlar oluşmasını engellemek için tedaviye devam edilmelidir.
Hafif akne vakaları bile bir dermatoloğun yardımını gerektirebilir.Eğer akne evdeki tedaviye yanıt vermezse, bir dermatolog durumu değerlendirebilir ve uygun bir tedavi belirleyebilir.Böyle durumlarda, kombinasyon tedavisi (iki veya daha fazla tedavi) uygulanabilir. Kombinasyon tedavisi, reçeteli bir lokal antimikrobiyal veya lokal retinoid kullanımını içerebilir. Bu reçeteli lokal ilaçlar hafif aknenin temizlenmesinde çok etkili olabilir.
Orta Dereceli Akne Tedavisi
Orta dereceli ve kısmen ağır akne vakalarında, yüzün ve/veya etkilenen diğer bölgelerin ¼ ila ¾’ünü kaplayan sayısız beyaz nokta, siyah nokta, kabarcık ve irinli kesecik görülür. Orta dereceli ve kısmen ağır akne genellikle bir dermatoloğun yardımını ve kombinasyon tedavisini (iki veya daha fazla tedavi seçeneğinin kullanılmasını) gerektirir.Orta dereceli ve kısmen ağır akne vakalarını tedavi etmek için aşağıdaki yöntemler kullanılır:
- Komedon çıkartma veya ışık terapisi gibi fiziksel yöntemler
- Reçeteli ilaçlar
- Lokal (cilde uygulanan) antimikrobiyaller
- Lokal retinoidler
- Oral antibiyotikler
- Oral kontraseptifler
- Reçetesiz lokal akne ilaçları
|Dermatologlar, iz kalma riski yüksek olan orta dereceli ve kısmen ağır akne için erken tedaviyi tavsiye ediyor.|
Orta dereceli ve kısmen ağır akne erken tedavi edilmediğinde ciltte akne izleri oluşabileceğinden, dermatologlar erken tedaviyi tavsiye ediyor.Akne izleri iki türlü şekillenir: kalınlaşmış kalkık doku veya çöküntü (çukurlar ve kabarcık izleri gibi).Bu izleri engellemenin veya ilerlemesini sınırlandırmanın tek güvenilir yöntemi, tedaviye erken başlamak ve gerektiği kadar devam etmektir. İlave olarak, aknesi olan ve iz kalma eğilimi olduğu bilinen herkes bir dermatolog tarafından izlenmelidir.
Ağır Aknenin Tedavisi
Ağır akne; derin kistler, iltihaplanma, ciltte yaygın hasar ve skarlaşma ile karakterize edilir.Yoğun bir tedavi rejimi gerektirir ve bir dermatolog tarafından tedavi edilmelidir.Ağır ve çirkinleştirici akne türleri yıllar süren bir tedavi gerektirebilir ve bir veya daha fazla sayıda başarısız tedavi deneyimi yaşanabilir.Bununla birlikte, neredeyse her akne vakası başarılı şekilde tedavi edilebilmektedir.
Ağır akneyi tedavi etmek için dermatogların kullandığı fiziksel yöntemler ve reçeteli ilaçlar aşağıdakileri içerir:
- Drenaj ve cerrahi eksizyon
- İnterlezyonel kortikosteroid enjeksiyonu
- Isotretinoin
- Oral antibiyotikler
- Oral kontraseptifler
Drenaj ve Cerrahi Eksizyon
Bazı büyük kistler ilaç tedavisine yanıt vermez ve akıtma ve boşaltma işlemi gerekebilir.Akıtma ve boşaltma veya “akne cerrahisi” olarak adlandırılan bu işlem hasta tarafından yapılmamalıdır.Dermatologlar uygun teknik konusunda eğitim görmekte ve akne cerrahisini steril koşullarda uygulamaktadır. Hastanın, komedonları sıkarak veya delerek akıtmaya veya boşaltmaya çalışması enfeksiyona neden olarak akneyi ve skarlaşmayı kötüleştirebilir.
|Ağır akne yoğun bir tedavi rejimi gerektirir ve bir dermatolog tarafından tedavi edilmelidir.|
İnterlezyonel Kortikosteroid Enjeksiyonu
Bir akne kisti ağır şekilde iltihaplandığında, dağılma ve skarlaşma riski yüksektir.Bu ağır ilgihaplı kistleri tedavi etmek ve skarlaşmayı engellemek için, dermatologlar kistlere çok seyreltilmiş bir kortikosteroid enjekte edebilirler.Bu, iltihaplanmayı azaltarak iyileşmeyi hızlandırır. İnterlezyonel kortikosteroid enjeksiyonu, 3 ila 5 gün içinde kisti “eritmek” suretiyle etki eder.
Isotretinoin
İsotretinoin, ağır kistli akneyi ve diğer ilaçlara karşı dirençli olduğu görülen akneyi tedavi etmek için kullanılan güçlü bir ilaçtır. İsotretinoin, hap şeklinde üretilen bir sentetik (insan yapımı) retinoid’dir (bir vitamin A formu).Genellikle 16 ila 20 haftalık bir süre için günde bir veya iki defa alınır.
Günümüzde, kişiyi akneye yatkın hale getiren dört faktörün – fazla yağ üretimi, tıkanmış cilt gözenekleri, P. acnes ve iltihaplanma – tamamıyla savaşan tek ve en etkili akne tedavisidir. İsotretinoin ile sağlanan iyileşmeler genellikle birkaç aydan birkaç yıla kadar bir devam etmektedir.Çoğu hasta için sadecebir isotretinoin tedavisi gereklidir.
İsotretinoin mevcut en etkili akne tedavisi olmakla birlikte, bazıları ciddi olan birkaç potansiyel yan etkisi nedeniyle herkese verilemez.En ciddi yan etkilerden biri, gelişen fetüste ciddi doğum kusurlarına neden olma potansiyelidir.Bu nedenle, hamile kadınların isotretinoin almamalarını veya isotretinoin alırken hamile kalmamalarını şart koşmuştur. Yönetmelikler, çocuk sahibi olma yaşındaki kadınların isotretinoin tedavisine başlamadan önce 2 hamilelik testi yaptırmasını ve tedavi başlamadan 1 ay önce, ilacı alırken ve tedaviden sonra tam 1 ay 2 farklı doğum kontrolü kullanmasını istemektedir.Aynı zamanda kadınların bu süre zarfında süt emzirmemesi de önemlidir.İsotretinoin kullandıktan sonra hamile kalmak isteyen kadınlar, isotretinoin tedavisini aldıktan sonra hamile kalmak için güvenli zaman konusunda kendi dermatologları ve jinekologları ile görüşmelidirler.
İsotretinoin kullanırken meydana gelebilecek diğer olası yan etkiler aşağıdakileri içerir:
- Göğüs ve karında şiddetli ağrı
- Zor veya ağrılı yutkunma
- Şiddetli başağrısı, bulanık görme veya baş dönmesi
- Kemik ve eklem ağrısı
- Bulantı ve kusma
- İshal ve rektal kanama
- Depresyon
- Ciltte, gözlerde ve burunda kuruluk
- Saç dökülmesi
Eğer herhangi bir yan etki meydana gelirse, hasta derhal dermatoloğu veya diğer sağlık hizmeti pratisyeni ile irtibata geçmelidir; çünkü bazı yan etkiler ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.
Hastalar isotretinoin alırken takip ziyaretleri yoluyla yan etkilere karşı düzenli olarak izlenmelidir.Çoğu insan için bu yan etkiler tolere edilebilir ve iyileşme sağlanmadan önce tedaviyi kesmeyi gerektirmez.Bununla birlikte, izleme ile hastanın fark edemeyebileceği durumlar ortaya çıkabileceğinden, takip ziyaretleri için randevulara gitmek önemlidir.Örneğin, bir hasta bir kan testinde tespit edilen kötü kolestroldeki hızlı artışı fark etmeyebilir.
İsotretinoin kullanma kararı, hasta ve dermatolog tarafından ortak olarak alınmalıdır.Yakın tıbbi gözetim altında gereken tüm tedbirler alınarak kullanıldığında isotretinoin diğer tedavilere yanıt vermeyen ağır akne vakalarını çözebilir.Aknenin ağır bir şekli olan ve diğer tedavilere cevap vermeyen kistli aknenin tedavisinde özellikle etkili olduğu kanıtlanmıştır.
Çoğu hasta için, bir defa uygulanan isotretinoin tedavisi yeterli olmaktadır.Az sayıda hastada, ağır akneyi kontrol etmek için isotretinoin tedavisinin birden fazla tekrarlanması gerekmektredir.
Nüksetmeyi engellemek için, isotretinoin’in —tüm haplar kullanılmadan önce cilt temizlense bile — reçetede belirtildiği şekilde kullanılması önemlidir.İsotretinoin tedavisinin etkili şekilde uygulanması sonucunda, akne lezyonunun tamamı veya çoğu temizlenecektir. Hastalar, akne lezyonlarının bulunduğu yerlerde eritemli (kırmızımsı) lekeler (düz noktalar) kaldığını fark edebilir.Bu lekeler iz değildir ve 6 ila 8 hafta içinde kaybolacaktır.
Oral Antibiyotikler
Oral antibiyotikler, uzun yıllardır ağır akne vakaları için ana tedavi uygulaması olmuştur. Lokal antibiyotikler gibi, oral antibiyotikler de akneye katkıda bulunan bir faktör olan P. acnes popülasyonunu azaltarak iltihaplanmayı zayıflatır. Oral antibiyotiklerle tedavi, genellikle yüksek bir dozla başlar ve akne iyileştikçe doz azaltılır. Zamanla P. acnes bakterileri, tedavi için kullanılan antibiyotiğe karşı direnç kazanabilir. Bu durumda, başka bir antibiyotik verilebilir. Sayısız çalışmaakneyi tedavi etmek için kullanılan şu geniş spektrumlu oral antibiyotiklerin etkisini doğrulamaktadır: doxycline, erythromycin, minocycline ve tetracycline.
Oral kontraseptifler
Oral kontraseptiflerin, aşırı faal yağbezlerini bastırmak suretiyle kadınlarda akneyi etkili şekilde temizlediği gösterilmiştir.Oral kontraseptifler uzun süreli akne tedavisi olarak kullanılabilir; ancak bu ilaç, bir jinekoloğun tavsiyesi alınmadan sigara içen, kan pıhtılaşma sorunu olan, 35 yaşından yüksek veya migren başağrıları geçmişi olan kadınlara verilmemelidir.
Yetişkin kadınlarda akneyi tedavi etmek için, oral kontraseptiflerle birlikte sentetik bir steroid olan spironolakton kullanılabilir. Spironolakton, androjen üretimini engeller. Adet düzensizliği, meme hassasiyeti, başağrısı ve yorgunluk, yan etkiler arasındadır.
Akneyi Tedavi Etmek için Fiziksel İşlemler
Dermatologlar zaman zaman akneyi temizlemek için bazı yöntemler kullanırlar. Aşağıda açıklanan bu yöntemler bir dermatolog veya sağlık hizmeti pratisyeni tarafından uygulanmalıdır.Hastanın bu işlemleri evde yapmaya çalışması enfeksiyona, aknenin kötüleşmesine ve skarlaşmaya yol açabilir.
Kimyasal Soyucular
Glikolik asitli hafif kimyasal soyucular ve başka kimyasal maddeler dermatologlar tarafından siyah nokaları gevşetmek ve akne kabarcıklarını azaltmak için kullanılmaktadır.
Komedon Çıkartma
Bazen komedonların çıkarılması yararlı olmaktadır. Dermatologlar, beyaz noktaları ve siyah noktaları çıkartmak için kalem boyutunda steril bir alet kullanırlar.Bu işlem sadece bir dermatolog veya başka bir sağlık hizmeti görevlisi tarafından yapılmalıdır.Hastanın komedonları çıkartmaya veya kistleri delerek veya sıkarak boşaltmaya çalışması aknenin kötüleşmesine, skarlaşmaya ve enfeksiyona yol açabilir.Sıkma veya delme sonucu yaralanan doku, stafilokok, streptokok ve başka bakterilerle enfekte olabilir.
Drenaj ve Cerrahi Ekstraksiyon
Bazı büyük kistler ilaç tedavisine yanıt vermez ve akıtma ve boşaltma işlemi gerekebilir.“Akne cerrahisi” olarak da adlandırılanaAkıtma ve boşaltma işlemi, bu kistlerin neden olduğu ağrıyı ve skarlaşma olasılığını azaltır.Hastalar tarafından yapılmamalıdır.Hastanın, sıkarak veya delerek kistleri akıtmaya veya komedonları boşaltmaya çalışması enfeksiyona neden olarak akneyi ve skarlaşmayı kötüleştirebilir.Dermatologlar uygun teknik konusunda eğitim görmekte ve akne cerrahisini steril koşullarda uygulamaktadır.
Fototerapi (Lazer ve Işık Tedavileri)
Akne tedavisi için birkaç lazer ve ışık tedavisi kullanılmaktadır. Bu lazer ve ışık tedavilerinden bazıları, akneye neden olan faktörlerden sadece birini (P. acnes) hedefler. Bu, çoğu hasta için akne sorununu çözecek kapsamlı bir tedavi değildir. Bir hasta için lazer veya ışık tedavisinin uygun olup olmadığını bir dermatolog belirleyebilir.
Lazer ve ışık tedavilerinin avantajları arasında, herhangi bir ilaç uygulamak veya içmek zorunda kalmamak ve sırt gibi ulaşılması güç bölgeleri tedavi etme yeteneği sayılabilir. Bununla birlikte, lazer ve ışık tedavielri oldukça pahalıdır ve uzun süreli etkileri kanıtlanmamıştır.
Son birkaç yıl içinde lazer teknolojisi ayrıca akne izlerinin tedavisinde de artan bir önem kazanmıştır.
Lazer veya ışık tedavisini düşünüyorsanız, bu alanda tedavi deneyimine sahip bir dermatoloğa danışmalısınız.Doktorunuza deneyimi ve liyakatı hakkında sorular sormaktan çekinmeyin.