Konu Başlıkları:
-
Hipertansiyon Nedir?
-
Hipertansiyonun nedenleri ve belirtileri nelerdir?
-
Hipertansiyon Nasıl Tedavi Edilir?
Neler
Bilmeliyiz?
-
Yüksek tansiyon
(hipertansiyon), tüm Dünyada ciddi olarak insan ve toplum sağlığını tehdit
eden, kalp krizi, felç ve böbrek yetmezliği gibi ölümcül sonuçlara yol açan,
tehlikeli ve yaygın bir hastalıktır. Kan basıncı ile kalp damar hastalıkları
arasında yakın ilişki vardır. Kan basıncı ne kadar yüksekse kalp krizi, kalp
yetmezliği, felç, göz ve böbrek hastalıkları gelişme riski de o kadar yüksektir.
-
Oluşturduğu
şikayetler silik, oldukça az veya hiç yoktur. Bu yüzden "sessiz katil" olarak
adlandırılır. Hipertansiyonu olanların yalnızca yarısı hastalıklarının farkındadır,
farkında olanların ancak yarısı ilaç kullanmakta, ilaç kullananların ise ancak
yarısının tansiyonu kontrol altındadır. Türkiye'de her 3-5 kişiden biri yüksek
tansiyon hastasıdır.
-
Oysa yüksek
tansiyon, tanı ve tedavisi kolay bir hastalıktır. Yüksek tansiyonun yol açtığı
bir çok ölüm, erken tanı ve tedavi ile önlenebilir. Önemli olan hastalığın
çok önemli olduğunu kabul etmek ve yapılması gerekenleri yapmaktır.
Hipertansiyonun hedef
organları: Damarlar (özellikle kalp damarları), böbrekler, kalp, göz ve beyin.
Damarlarda
ateroskleroza (damar sertliği) neden olup darlık ve tıkanıklıkların
gelişmesine neden olurken, böbreklerde ileride böbrek yetmezliğine kadar giden
hasara, kalpde kas kalınlaşmalarına ve
kalp yetmezliğine, gözlerde körlüğe
kadar giden hipertansif retinopatiye, beyinde ise kanama ve bunun sonucunda
inmeye (felç) neden olabilir.
Yüksek
tansiyon nedir?
Tansiyon, kanın
damarlar içindeki sahip olduğu basınçtır. Bu basıncın bir üst sınırı (büyük
veya sistolik tansiyon), bir de alt sınırı (küçük veya diyastolik tansiyon)
vardır. Yüksek tansiyon ise bu basıncın insan sağlığını tehdit edecek boyutlara
çıkmasıdır.
Normal
tansiyon; normalde küçük tansiyon 80 mm Hg (cıva)'nın (veya 8), büyük
tansiyon (sistolik basınç) ise 120 mm Hg'nın (veya 12) altındadır. Büyük tansiyonu
140 mm Hg, küçük tansiyonu ise 90 mm Hg'nın üzerinde olan kişiler, kesin
yüksek tansiyonlu ya da hipertansiyonlu olarak nitelendirilir. Ancak, şeker
hastalarında normal kabul edilen üst sınırlar 130/80 mmHg'dır.
Şeker hastası olmayanlarda, büyük tansiyon
120-139 arasında, küçük tansiyon ise 80-89 mm cıva arasında ise bu kişiler
yüksek tansiyon adaylarıdır.
Uygun ölçüm koşullarında
(bakınız: nasıl ölçelim) büyük (sistolik) tansiyonun 140, küçük (diyastolik)
tansiyonun 90 mmHg ve üzerinde olması hipertansiyon tanısı koydurur.
Ülkemizde Durum:
Türk Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları
Derneğince 2003 yılında yapılan Türk Hipertansiyon Prevalans Çalışması
hastalığın sıklık ve yol açtığı sağlık sorunlarıyla ilgili önemli sonuçlar
ortaya koymuştur. Hipertansiyonla ilgili bugüne kadar yapılan en kapsamlı
çalışmadan aşağıdaki çarpıcı veriler elde edilmiştir:
-
Türkiye genelinde hipertansiyon görülme
sıklığı % 31,8dir. Ülkemizde her üç kişiden biri hipertansiyon hastasıdır,
yani başka bir deyişle Türkiyede yaklaşık 15 milyon hipertansiyon hastası
bulunmaktadır.
-
Hipertansiyon saptananların % 38inin daha
önce hipertansiyon tanısı aldığı, % 62sinin ise ilk kez bu çalışma sırasında
hipertansif olduğunu öğrendiği belirlenmiştir. Buna göre ülke genelinde
hipertansiyonu olan her 3 kişiden 2si hipertansif olduğunun farkında
değildir.
-
Hipertansiyon kadınlarda daha fazla
görülmektedir. Erkeklerde % 27,5 sıklıkta bulunurken kadınlarda bu oran %
36,1dir.
-
Hipertansiyon hastası olup kan basıncı
yeterli kontrol edilenlerin oranı sadece % 21dir. Bu da, 5 hipertansiften
4'ünde kan basıncı kontrolünün yeterli yapılmadığını göstermektedir.
-
Hipertansiyon saptanan bireylerde yapılan
idrar ve kan analizleri ile % 27,4'ünde böbrek hasarının göstergesi olan "mikroalbuminüri"nin
varlığı saptanmıştır. Her 3 hipertansiften birinde böbrek hasarı
saptanmasının altında yatan neden, hipertansiyonun geç fark edilmesi ve
yeterince kontrol altında tutulmamasıdır.
Bu veriler hipertansiyonun tanı ve tedavisinin
toplumumuzda önem verilmesi gereken önemli sağlık problemlerinden biri olduğunu
göstermektedir.
Nasıl
Ölçelim?
Bakınız: SIK SORULAN
SORULAR/Tansiyon Nasıl Ölçülür?
Bakınız: YAŞAMSAL GÖSTERGELER/Kan Basıncı
Beyaz
Gömlek Hipertansiyonu
Bazı insanlarda
ev ortamında ölçülen tansiyonlar normal olmasına rağmen, sağlık kuruluşu, sağlık
personeli veya doktor ölçümlerinde yüksek çıkabilir. Biz buna "beyaz
gömlek hipertansiyonu" diyoruz. Beyaz gömlek hipertansiyonu da
kalıcı tansiyon yüksekliği kadar olmamakla birlikte problemlere neden olabilir.
Bu tür tansiyonu olanların kendi gündelik hayatlarında kan basıncının normal
olup olmadığını anlamak, böylece kalıcı hipertansiyondan ayırmak için
"sürekli kan basıncı ölçüm sistemi (ABPM)" kullanılabilir. Bununla ilgili
uygun önerileri doktorunuz yapacaktır.
___
Son gözden geçirilen tarih: 26 Temmuz 2010
Hipertansiyonun nedenleri ve belirtileri nelerdir? »