Beşiktaş'ta kentsel mekânın modernleşme süreci (Tanzimat'tan II. Meşrutiyet'e kadar)
Abstract
19. yüzyılda sanayi, ekonomi ve teknoloji alanlarında yaşanan gelişmeler ile yeni kavramlar kentlerin formunu etkilemiş, Osmanlı Devleti'de değişen dünyayı farkederek, tüm kurumlarında ve toplum yapısında önceki yüzyıllardan daha radikal bir dönüşüm içerisine girmiştir. Osmanlı başkenti İstanbul'da başlayan değişim, kentin biçiminde ve dokusunda kendini göstererek doğal çevre ile kent siluetini etkilemiştir. Osmanlı padişahı ve yakın çevresinin, sur dışında sayfiye alanı ve bir boğaz köyü olan Beşiktaş'a taşınması değişimi hızlandırmış, devlet eliyle modernleşme gerçekleşmeye başlamış, Tanzimat ve Islahat Fermanları'nın ilânıyla birlikte değişimler resmîleşmiştir. İstanbul'un geleneksel kent formu ve mimarisinde yapılan reformlar, yeni mimari üslup ve uygulamalarla Osmanlı Devleti tarafından oluşturulan yeni kent kimliğinin başlangıç noktası da Beşiktaş olmuştur. Beşiktaş'ta Kentsel Mekânın Modernleşme Süreci (Tanzimat'tan II. Meşrutiyet'e Kadar) başlıklı doktora tezi kapsamında, 1839 ile 1908 yılları arasında hız kazanan değişim, dönüşüm ve modernleşmenin, Beşiktaş semti üzerinden sokak dokusuna, kentsel mekâna ve sosyo-kültürel ortama yansımaları incelenmektedir. Avrupa'nın kimi başkentlerinde yaşanan kent değişimlerinden örnekler, Osmanlı Devleti'nin siyasi ve sosyo-kültürel ortamı, kent değişimlerine yönelik yapılan idarî düzenlemelerle birlikte başkent İstanbul'un bir semti özelinde kentin modernleşme sürecine ayna tutulmuştur. Çalışmanın temasını oluşturan değişim-dönüşüm-modernleşme kavramları; dönem fotoğrafları, gravürler, resimler, gazeteler, arşiv belgeleri ve haritalar ile desteklenmiş, ifadelerin görsel belgelerle anlam kazanması sağlanmıştır.