Çocuklarda ishal ve kusma nöbetleri (nedeni çoğunlukla bir tür mide vc bağırsak iltihabı olan gastroenreritrir) sıklıkla görülür. Bir de yine sıkça kabızlıktan şikâyet edebilirler. Vakaların çoğu basittir ve birkaç gün içinde iyileşirler. Ancak kusma ve ishalden şikâyetçi olan çocuklar vücudun susuz kalması riski altındadır, çünkü vücudun kaybettiği sıvıyı yeterince hızla yerine koyabilmeleri zordur. Bu nedenle, çocukları hasta oldukları zamanlarda sıvı alımına teşvik etmek çok önemlidir. Belirtiler şiddetli seyrederse veya birkaç günden fazla sürerse, çocuğun mutlaka bir doktora gösterilmesi gerekir.
Genel bir ifadeyle, çocuğun bağırsak hareketlerinin sayısı ve yoğunluğu, özellilikle de bebeklikte değişiklik gösterir. Anne sütüyle beslenen bebeklerin dışkısı çoğunlukla sarı ve oldukça yumuşaktır vc çocuk günde birkaç kez. yapar, biberonla beslenen çocukların dışkısı genellikle daha serttir ve sıklığı da azdır. Daha büyük çocukların çoğu bağırsaklarını günde üç ya da dört kez boşaltmayı sürdürür. Normal olarak kilo almayı sürdüren bir çocuk için bu genellikle endişe edilecek birşey değildir. Herhangi yaştaki bir çocukta ayrıca ara sıra kabızlık dönemleri de oluşabilir.
İSHAL
İshal nöbetlerinin basit bir nedeni olabilir, örneğin bebeğin beslenmesine dahil olan yeni bir gıda ya da çocuğun heyecanlanması veya endişelenmesi. Ancak ishal kimi hastalıklardan da kaynaklanabilir:
* bir virüsün (bakteriden olanı yaygın sayılmaz) neden olduğu mide ve bağırsak sistemi enfeksiyonları. Bu hastalık gastroenterit olarak bilinir. Çocuklarda ve bebeklerde görülen ishalin en yaygın nedenidir. Ayrıca kusma nöbetlerine de yol açar.
• belirli gıdaların emiliminde güçlük. Bunun nedeni çölyak hastalığı olabilir. Bu hastalıkta, buğday ve diğer gıdalardaki glütene karşı hassasiyet mevcuttur.
• İnek sütü alerjisi (2S bebekten birinde görülür). Nedeni inek sütü ya da mamadaki proteine hassasiyettir.
KUSMA
Kusma sıkıntı veren bir belirtidir. Çocuk açısından hoş olmayan bir deneyimdir ve ebeveynleri de alt üst edebilir. Kusma nedenleri çok fazladır:
• Enfeksiyon: (Gastroenterit başlıca kusma nedenidir, ancak hemen hemen bütün çocukluk enfeksiyonları (kulak, idrar ve solunum enfeksiyonları) bir çocuğu hasta edebilir.
• Belirli maddelerin emiliminde güçlük: Örneğin, glütene hassasiyet.
• İnek sütü alerjisi.
• Duygusal problemler. Stres veva anksb yete çocuklarda kusmaya yol açabilir.
• Mide girişini çevreleyen kaslarda zayıflık (gastroözofagjiyal reflü) va da mide çıkışında bir anormallik gibi, sindirim bozuklukları.
• Ender olarak, baş yaralanması sonucu tla kusma olabilir.
KUSMAYLA İLGİLİ UYARILAR
Çocukta kusmaya ek olarak aşağıdaki belirtilerden herhangi biri de varsa, acil tıbbi yardım aranmalıdır.
> Kanlı ya da siyah dışkı.
> Deride mor noktalar (bu noktalar bardağın kenarıyla üzerine bastırıldığında kaybolmuyorsa).
> Uzun süren karın ağrıları.
> Olağandışı uyku hali.
> Su kaybı işaretleri (alttaki kutuya bakınız).
SU KAYBI UYARILARI
Çocuk susuz kalırsa aşağıdaki belirtiler görülebilir:
> Uyku hali ve cansızlık.
> Kurumuş dil ve dudaklar.
> Çökmüş gözler.
> Az miktarda, koyu idrar yapma.
> Bebeklerde çökmüş bıngıldak (başın üstünde bulunan yumuşak nokta).
Çocukta bu belirtilerden herhangi biri görülürse acil tıbbi yardım aranmalıdır.
NE YAPILMALI?
Kusma nedeni genellikle gastroenterittir ve kendiliğinden iyileşir. Temel destekleyici tedavi çocuğun bol bol sıvı almasını temin etmektir.
Çocuk çok hasta görünüyorsa, dört saatten uzun süren karın ağrısı varsa veya kusma süreklilik gösteriyorsa tıbbi yardım alınmalıdır. Bebeklerde va da küçük çocuklarda açıklanamayan kusma, mutlaka tıbbi açıdan değerlendirilmesi gereken bir durumdur.
G A S T R O E N T E R İT
Çoğu gastroenterit vakası hafiftir. Genellikle birkaç gün va da büyük olasılıkla bir hafta içinde kendi kendine temizlenir. Tedavi çocuğun susuz kalmaması üzerine yoğunlaşır.
Doktorlar genellikle çocuğa bol miktarda temiz sıvı verilmesini ve bebek anne sütü ile beslenmiyorsa, sütten uzak durulmasını önerir. Bir enfeksiyon durumunda süt ve sütün içinde bulunan laktozun sindirimi güçleşir ve ishalin artmasına neden olabilir. Antidivareik ilaçlar ufak çocuklar için zehirleyicidir ve asla verilmemelidİr.
GASTROENTERİTİN İŞARET VE BELİRTİLERİ
Gastroenterit belirtileri çoğu kez bir iki gün içinde büyük bir hızla gelişir. Çocukta aşağıdaki belirtilerin herhangi bir ya da birkaçı birlikte görülebilir:
> Kusma.
> Karın ağrısı.
> İshal.
> Yüksek ateş.
> Öksürük ve/veya akıntılı burun.
İYİLEŞMEYE NASIL YARDIMCI OLUNABİLİR
• Çocuğunuzun az miktarlarda ve sık sık sıvı almasını sağlayın. Bu sıvı küçük çocuklarda glikoz ve elektrolit karışımı olmalı ve daha büyük çocuklar için temiz sıvılar (su, sulandırılmış meyve suyu ya da limonata) tercih edilmelidir.
* Anne sütüyle beslenen bebekler hastalık süresince emmeyi sürdürmelidir: ishali azdırsa bile bırakılmamalıdır.
• Biberonla mama içen çocuklara temiz sıvı verilmelidir. Ayrıca mamanın ölçüsü yarıya indirilmelidir (süt, normal mama yapılırken kullanılan kaşık sayısının yarısı ile yapılmalıdır).
* Çocuk iyileşmeye başladıktan sonra hafif bir beslenmeye geçin ve uygun olduğunda tam ölçekli mama verin.
KABIZLIK
Çocukların çoğu zaman zaman sert dışkıyı yapmakta zorlanır. Çocukluktaki kabızlık genelde geçici bir sorundur ve ender olarak ciddi bir hastalığa işaret eder.
kabızlık çoğunlukla beslenmeyle ilgilidir. Anne sütünden mamaya geçen ya da yeterince lifli gıdalar tüketme) en çocuklarda oluşabilir. Bol meyve ve sebze içeren ve tüketime hazır gıdalara ve fast fooda dayanmavan sağlıklı ve çeşitli bir diyet kabızlığın önlenmesinde ve yatışmasında yarar sağlar. Çocuğun su ya da sulandırılmış meyve suyu gibi temiz sıvılar alması da önemlidir. Düzenli egzersiz ve sporun da favdası olacaktır.
Kabızlık çocuğun sıkıntıda olduğunun bir göstergesi olabilir. Örneğin. ebeveynlerin evde geçirdikleri stres dolu saatler çocuğun kabız olmasına neden olabilir. Bu gibi durumlarda çocuğun duygusal gereksinimleri üzerinde daha fazla durmak gerekebilir. Yeni yürümeve haşlaman çocukların tuvalet alıştırmaları da kimi çocuklarda kabızlık yapabilir. Bu problem genellikle zamanla ve sabırla kendiliğinden çözülür.
Çocuktaki kabızlığın bir haftayı aşması durumunda doktora gidilmelidir. Doktor eldivenli parmağıyla çocuğun rektumunu muayene edebilir. Süreklilik gösteren vakalarda ya da sert dışkının geçmesi için yapılan zorlama ile anal dokuda bir yırtık oluştuğunda hafif müshiller yazılabilir.
KOLİK (GAZ SANCISI)
Kolik, bebeklerde oldukça yaygın bir problemdir. Genellikle iki ya da üç haftalıkken başlar ve çocuk yaklaşık dört aylık olana dek sürebilir. Çoğunlukla geceleri kötüleşen olağan belirtiler şunlardır:
> Her gün yaklaşık aynı saatte başlayan uzun süren ağlamalar. Bu durumda bebeğin yatıştın i m ası imkânsız gibidir.
>• Bebek ayaklarını karnına doğru çeker.
Kolit rahatsız edici olabilir, ama zararsızdır ve herhangi bir ciddi hastalığa işaret etmez. Nedeni bilinmemektedir, ancak doktorlar artık havayla ya da karın ağrısıyla bağlantısı olduğunu düşünmemektedir. Reçetesiz satılan kimi preparatlann faydası görülebilir, ağrı kesici şuruplar da çocuğun rahatlamasına yardımcı olacaktır.
Makalenin Kaynağı: Resimli Uygulamalı Aile Sağlığı İlkyardım Ansiklopedisi