Yazı dizisinin 4. bölümünde;
- Hırvatistan ve İspanya’da; yerel meclislerin yetkilerinin artırılması, özerklik ve tam bağımsızlık talepleri olan bölgeleri,
- İspanya’nın özerk statüdeki Katalonya Bölgesi’nde yapılan referandumda kadınlara yönelik fiziksel şiddet içeren eylemleri; Kadınlara Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye İlişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi’nin ihlal edilmesini, bazı Katalanların oy kullanmalarına müsaade edilmemesini, İspanya Anayasası’nın ilgili hükümlerini inceledim.
7- Hırvatistan’a bağlı Istria Bölgesi
Parlamenter demokrasiyle yönetilen ve %5’lik seçim barajı bulunan Hırvatistan’da etnik yapının; %90,42’sini Hırvatlar, %4,36’sını Sırplar, %0,79’sını Boşnaklar, %0,33’ünü Macarlar, %0,24’ünü Slovenler oluştururken, dini yapıyı ise büyük ölçüde Roman Katolikler ve Protestanlar oluşturuyor. 2009 yılında NATO’ya üye olan ülke; 55 milyar Dolar olan gayrisafi yurtiçi hasılasını yükseltmek ve ülkede geçtiğimiz yıllarda yaşanan ekonomik durgunluğu aşmak için çaba harcıyor.
Hırvatistan üç bölgeden oluşuyor, bunlar; Dalmaçya, Dubrovnik ve Istria bölgeleri.
Istria Bölgesi, kültürel açıdan İtalya’ya daha yakın. Bölge; zengin mutfağı, turistik yerleri ve coğrafi konumuyla dikkat çekiyor. Bölgenin, içerisinde bulunduğu İstirya Yarımadası’nda; Hırvatistan, Slovenya ve İtalya’nın topraklarının olması ve Istria Bölgesi’nin özerklik talebi, yarımadanın yakın gelecekte gündeme gelebileceğini gösteriyor.
Hırvatistan’ın İstirya Yarımadası’nda, merkezi Pazin şehri olan bölgenin, İtalyanca ve Hırvatça olmak üzere iki resmi dili var. Bölge halkının Hırvatistan’dan taleplerini;
- Istria Bölgesi’nin özerk statüye sahip olması,
- Anayasal zeminde, Hırvatistan’ın, merkezi yönetimlerin yetkilerini, yerel yönetimlere devretmesi şeklinde özetleyebiliriz.
8- İspanya’ya bağlı Bask Bölgesi ve özerk statüdeki Katalonya Eyaleti
İspanya, parlamenter demokrasiye dayalı monarşiyle yönetiliyor. İspanyolca, Katalanca, Baskça ve Galisyaca olmak üzere dört resmi dili olan İspanya’da; ülkeyi oluşturan 17 bölgeden her birinin kendisine ait özerklik yasası, parlamentosu ve yürütme organları var. Ülkedeki dini yapı büyük ölçüde Roman Katoliklerden oluşuyor.
*
Bask Bölgesi, bölgenin anayasasında 3 ilden oluşan bir federasyon şeklinde tanımlanıyor. Parlamentosu, Bask Bölgesi’nin Başkenti Vitoria-Gasteiz şehrinde bulunuyor. Gernika Yasası ile korunan kendi polis teşkilatına sahip bölgenin; Baskça ve İspanyolca olmak üzere iki resmi dili var. İspanya’nın, kişi başına 30,680 ABD Doları milli geliriyle en zengin bölgelerinden biri olan Bask Bölgesi, 1979’da özerk bölge statüsünü kazandı.
ETA isimli terör örgütünün Bask’ın bağımsız olması amacıyla yaptığı terör eylemleriyle adını duyduğumuz bölgede halk; İspanya’nın Navarra topraklarının da kendilerine ait olduğunu iddia ediyor. Bölgede, 2017 yılında sembolik olarak bağımsızlık referandumu yapıldı.
*
Başkenti Barcelona olan İspanya’ya bağlı Katalonya özerk bölgesinin, Katalanca’da dahil olmak üzere üç resmi dili var. Milattan sonra 8. yüzyıla uzanan tarihi, doğal güzellikleri, 580 kilometre uzunluğundaki sahilleri ve İspanya gayrisafi yurt içi hasılasının %20’sini karşılayan ekonomik gücüyle adını duyuran Katalonya, bu kez de geçtiğimiz yıl yapılan bağımsızlık referandumuyla gündeme geldi.
Katalonya Bölgesi 2017 yılında referandum kararı alarak sandık başına gitti. 7 milyona yakın Katalan’ın yaşadığı İspanya’da, Katalan halkının %90’lara varan bir oranla bağımsızlığa evet dediği seçim, İspanya tarafından anayasaya aykırılığı öne sürülerek iptal edildi. Pek çok basın kuruluşunun ortak görüşüne göre, seçimler demokratik bir ortamda yapılmadı. Basın kuruluşlarının, demokrasiye ve hukuka aykırı şekilde seçimlere müdahale edildiği iddialarını dayandırdıkları sebeplere gelince;
- Katalan halkının oy kullandığı sandıklarda İspanya polisinin müdahalesinin ardından çıkan olaylarda bine yakın Katalan’ın yaralanması,
- Kadınlara yönelik fiziksel şiddet içeren eylemler,
- Oy kullanma hakkının demokrasinin temel ilkelerinden biri olmasına rağmen, referandumda bazı Katalanların oy kullanmasına engel olunması,
- Avrupa Birliği merkezli yayın yapan pek çok basın kuruluşunun, Katalonya’daki referandumda kadınlara yönelik uygulanan fiziksel şiddeti görüntülemesi; BBC’nin haberinde görüldüğü üzere; polisin oy kullanmak için sırada bekleyen kadınları, saçlarından tutup sürükleyerek sandıklardan uzaklaştırması ve oy kullanmalarına müsaade etmemesi,
- İspanya Hükümeti’nin, Katalan halkına yönelik yapılan hukuka aykırı müdahalelerden dolayı, Katalan temsilcisinden özür dilemesi,
- Katalonya’nın, hukuka aykırı müdahaleler sebebiyle, Avrupa Birliği’nden olaylara müdahale etmesini istemesi şeklinde özetlenebilir.
Kadınlara Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye İlişkin
Avrupa Konseyi Sözleşmesi (İstanbul Sözleşmesi), kadınlara yönelik şiddetin her türünü yasaklamaktadır. Sözleşmenin 5. maddesinin 1. fıkrasındaki “Taraflar; kadına yönelik şiddet eylemlerinde bulunmaktan kaçınır; devlet adına faaliyet gösteren devlet yetkilileri, görevliler, kurumlar, kuruluşlar ve diğer aktörlerin bu yükümlülüğe uygun hareket etmelerini temin eder/ sağlar” hükmü önem arz ediyor.
*
Referandumdan sonra, İspanya Anayasası’nın 155. maddesinin 1. ve 2. fıkralarındaki;
1- “Eğer bir özerk topluluk, anayasa veya diğer kanunların koyduğu yükümlülükleri yerine getirmez veya İspanya’nın genel çıkarlarına ciddi biçimde zarar verecek şekilde hareket ederse, hükümet, özerk topluluğun başkanına şikayette bulunur ve yeterli bir cevap alamazsa, senato salt çoğunluğuyla aldığı bir kararın ardından, söz konusu özerk topluluğu, ilgili yükümlülükleri yerine getirmeye zorlamak veya yukarıda söz edilen kamu çıkarlarını korumak için gerekli önlemleri alır” hükmü ile 2. fıkrada yer alan,
2- “Hükümet, yukarıdaki fıkrada öngörülen tedbirleri uygulamak amacıyla, bütün özerk topluluklara talimat gönderebilir” hükümlerine dayanılarak Katalonya Eyaleti, İspanya Hükümeti’ne bağlandı.
*
Bağımsızlık Referandumları ve Avrupa Birliği'nin Geleceği yazı dizisi devam edecek.
Haftaya görüşmek dileğiyle…