Uzay çöpleri, hem gökyüzünü hem de yeryüzünü etkileyen büyük bir risk. Uyduların birbiriyle çarpışma olasılığını yükselten uzay çöplerini temizleme çalışmaları ise başlamış gibi duruyor. Gateway Earth isimli bir araştırma topluluğu, 2050 yılında uzay çöpü temizleme istasyonunu uzaya gönderebilir.
Uzay çöpleri, hem gökyüzünü hem de yeryüzünü etkileyen büyük bir risk. Uyduların birbiriyle çarpışma olasılığını yükselten uzay çöplerini temizleme çalışmaları ise başlamış gibi duruyor. Gateway Earth isimli bir araştırma topluluğu, 2050 yılında uzay çöpü temizleme istasyonunu uzaya gönderebilir.
Geçmiş uzay keşiflerinden kalan, hâlihazırda çalışan uydular ve eski roket parçaları da dâhil olmak üzere Dünya’nın yörüngesinde yaklaşık 22.000 büyük nesne var. Uzaydaki astronotların düşürdüğü tüm donanımları ve çarpışan uydulardan yaklaşık 1 cm'ye kadar olan çöpleri de dâhil edersek bu rakam yaklaşık bir milyonun üzerine çıkıyor.
Bahsi geçen rakamların küçümsenmesi gerekiyor ancak her yıl, daha fazla uydu ve roket fırlatıldığından dolayı bu araçların uzay çöpleriyle çarpışma olasılığı giderek artıyor. Bir uyduyu kaybetmek, belki sadece TV yayınlarının aksamasına ya da hava tahminlerinde biraz daha zorlanmalara neden olabilir diye düşünebilirsiniz ancak bu uyduların olası bir uzay çöpü ile çarpışması durumunda, uçaklar başta olmak üzere hava araçları doğru bir şekilde çalışamaz ve insanlar olası tehlikelerden oldukça geç haberdar olabilirler.
Bu büyük risk ise çeşitli çözümler üretmek için en büyük kaynak durumunda. Uzay temizliği için oldukça zahmetli bir çalışmaya ihtiyaç duyuluyor. Gateway Earth Development Group, uzay çöplerini temizlemek için projeler üreten, dünyanın çeşitli yerlerinden akademisyenleri toplayan ve bu büyük riski büyük bir potansiyele dönüştürmeyi amaçlayan bir çalışma topluluğu. Bu araştırma topluluğu, 2050 yılında eski uyduları ve diğer uzay çöplerini toplayabilen ve geri dönüşüme sokan tamamen işlevsel bir uzay istasyonu kurmak için çalışıyor.
Bilindiği gibi uydularda mevcut olan iki ana yörünge vardır. Düşük Dünya Yörüngesi (LEO), Dünya'nın yaklaşık 200 km ile 1.000 km yukarısındadır. Bir de Geostationary Dünya Yörüngesi (GEO) vardır ki bu da 36.000 km'de uyduları etkiyen kuvvetlerle aynı yerde kalmalarına yardımcı olur. LEO'da çok kalabalık ve zincirleme reaksiyonunda daha fazla çöp oluşur. Bu sebeple yörünge, her geçen gün daha da yoğunlaşarak kullanılamaz hâle geliyor. Birçok çöp, zaten LEO’yu besliyor ancak LEO’nun ayakta kalması için çalışmalar da devam ediyor. Bu durum GEO için çok daha zor.
GEO’da bir uydu ömrünün sonuna geldiğinde, uydu sahipleri uyduları uluslararası olarak kabul edilmiş bir koruma bölgesinden yaklaşık 300 km ile 400 km uzağa terk ediyorlar. Bu bölgeye 'Uzay Mezarlığı' adı veriliyor ancak GEO’daki yaşamı sona eren tüm uyduların tamamı mezarlığa ulaşamıyor. Mezarlığa gönderilen uyduların %80’i mezarlığa ulaşırken %20’si ise uzay çöpü olarak yörüngede dolaşıyor.
Gateway Earth, kullanılamayan ve uzay çöpü olarak yörüngede bulunan uyduların güneş enerjisinin verimliliğini de düşürdüğünü ortaya çıkardı. Uzay çöpleri temizlenmezse bundan 15 yıl sonra güneş enerjisi verimliliği sadece %24 oranlarına düşebilir.
Hem uzay çalışmalarını hem de yeryüzünü ilgilendiren bu uzay çöplerini temizlemek için ise Gateway Earth, yılda tam 8 milyar dolar harcamayı planlıyor ancak bu harcanan para, uzay çöplerinin temizlenmesinin ardından yapılacak çalışmalar düşünüldüğünde hiç de kötü bir yatırım değil.