Yazılı Sınav Sorularının Güçlü Yanları
- Yazılı sınav soruları üst düzey bilişsel hedefleri ölçmek için etkili bir yoldur. Öğrencilerin içerik seçme, içeriği düzenleme ve entegre etme ve mantıklı bir yazıyla sunma becerilerini ölçme bakımından eşsizdirler.
- Hazırlanmaları daha az zaman alır.
- Öğrencilerin öğrenimi üzerinde iyi bir etkileri vardır. Öğrenciler bilgileri ezberlemezler, karmaşık fikirleri genel olarak anlamaya, ilişkileri görmeye, vb. çalışırlar.
- Öğrenci için daha gerçekçi çalışmalardır. Gerçek hayatta, sorular çoktan seçmeli bir formatta sunulmayacak, öğrencilerin düşüncelerini düzenlemelerini ve aktarmalarını gerektirecektir.
Yazılı Sınav Sorularının Kısıtlı Yanları
- Her soruya cevap vermek için gereken zamandan dolayı yazılı sınav sorularında daha az içeriğe yer verilir.
- Yazılı sınavları okumak ve puanlamak uzun zaman gerektirir.
- Objektif ve güvenilir bir şekilde puanlandırılmaları zordur. Araştırmalar puanlamada birkaç faktörün ön yargıya neden olabileceğini göstermektedir:
- Farklı okuyucular tarafından veya aynı okuyucu tarafından farklı zamanlarda farklı puanlar verilebilir.
- Bir bağlam etkisi olabilir; çok başarılı bir sınav kâğıdından sonra okunan bir sınav, kötü bir sınav kâğıdından sonra okunan sınavdan daha düşük bir not alır.
- Sınav kâğıdı, kâğıt yığınında ne kadar yukarılardaysa, o kadar yüksek puan verilir.
- Sınavın başlangıç bölümündeki sorulara kuvvetli cevapların verildiği ve sonlara doğru olan sorulara daha zayıf cevapların verildiği sınav kâğıtları daha zayıf cevapların başlangıçtaki sorulara verildiği kâğıtlardan daha iyi puanlar alacaktır.
- Puanlar okuyucunun öğrencinin performansıyla ilgili beklentilerinden etkilenir. Okuyucunun beklentileri yüksekse, beklentilerinin düşük olduğu duruma göre daha yüksek puanlar verilir. Öğrenciyle ilgili iyi bir izlenimimiz varsa, öğrenci hakkında olumlu düşünme eğiliminde oluruz.
- Puanlar el yazısının düzgünlüğü, kâğıdın düzenliliği, imla ve dilbilgisi kurallarına uygunluk, kelime kullanımı vb. faktörlerden etkilenir.
İyi Yazılı Sınav Soruları Yazma
Soruyu, görevi öğrenciye açıkça tanımlayacak şekilde hazırlayın. Öğrencinin yönelmesini istediğiniz yaklaşımı “amaçlayan” sözcükler kullanın. Tartışın ve açıklayın gibi kelimeler belirsiz olabilir. “Tartışın” kelimesini kullanırsanız, o zaman hangi konuların tartışılması gerektiğine dair belirgin yönergeler verin.
Zayıf: Karl Marx’ın felsefesini tartışın.
Daha İyi: Marx ve Nietzsche’yi 19. yüzyılın Avrupa toplumunun sorunlarına dair analizleri bakımından karşılaştırın.
Açıkça ifade edilen sorular sadece yazılı sınavların öğrenciler tarafından daha kolay cevaplanmasını sağlamaz, aynı zamanda öğretmenler tarafından da daha kolay puanlanmalarını sağlar.
Ders içeriğinin daha kapsamlı bir örneklemini almak için, uzun cevaplar (2-3 sayfa) gerektiren birkaç soru sormak yerine, daha kısa (yarım sayfa) cevaplar gerektiren nispeten daha fazla sayıda soru sorun.
Yazılı sınavlarda seçmeli soru kullanmaktan kaçının. Öğrenciler farklı soruları cevapladıkları zaman, aslında farklı sınavlara girmektedirler. Beş sınav sorusu varsa ve öğrencilerden bu sorulardan üç tanesini cevaplamaları isteniyorsa, olası on farklı sınav vardır. Bu durumda, beş sorunun tamamına doğru cevap verebilen ve sadece üç soruya cevap verebilen öğrencileri ayırt etmek zorlaşır. Seçmeli sorular kullanmak puanlamanın güvenilirliğini de etkiler. Öğrencileri puanlama maksadıyla karşılaştıracaksak, o zaman tüm öğrencilerin aynı görevi tamamlaması gerekir. Bir diğer sorun da, öğrencilerin sorular arasından seçim yapma şansı olduğunu bildikleri zaman konuların hepsine çalışmayabilecek olmalarıdır.
Her soruya doğru cevap verildiğinde alınacak puanı belirtin. Süre azalınca, öğrenciler cevap verecekleri soruyu buna göre seçmek durumunda kalabilirler. En çok puan alacakları soruyu cevaplayacaklardır.
Öğrencilerin sadece belirli olgusal bilgileri sergilemelerini gerektiren yazılı sınav soruları sormaktan kaçının. Olgusal bilgi objektif sorularla daha etkili ölçülebilir.
Bloom Taksonomisinin Farklı Düzeylerine Göre Yazılı Sınav Soruları Hazırlama
Amaç üst düzey bilişsel süreçleri ölçen yazılı sınav soruları yazmaktır. Soru öğrencinin bilgiyi analiz etmek, gerekçe göstermek, açıklamak, kıyaslamak, değerlendirmek, vb. için kullanabilme kabiliyetini sınayan bir problem durumu sunmalıdır. Öğrencilerin göstermelerini istedikleri düşünme şeklini ortaya koyacak kelimeler kullanmaya çalışın. Öğretmenler sık sık her sorunun hangi bilişsel beceriyi ölçtüğü hakkında en iyi değerlendirmelerini kullanmak zorunda kalırlar. Bir öğretmen arkadaşınızdan sorularınızı okumasını ve Bloom taksonomisine göre sınıflandırmasını isteyebilirsiniz.
Üst düzey bilişsel süreçleri ölçen soruları yazarken üzerinde durulması gereken bir diğer husus, bu süreçlerin daha alt seviyelerdeki bilgiye ve kavramaya dayalı olduğu ve dolayısıyla bunları içerdiğidir. Örneğin; bir öğrenci analiz gerektiren bir yazı yazmadan önce sorun hakkında bilgiye ve temel anlayışa sahip olmalıdır. Daha alt seviyedeki süreçler yetersizse, üst düzeydekiler azami düzeyde işlemeyecektir.
Yazılı Sınavları Puanlama
Yazılı sınavları puanlamanın en önemli kısmı tutarlılığı korumak, eşit nitelikteki cevaplara aynı puanı vermektir. Yazılı sınav sorularını puanlarken benimsenebilecek iki yaklaşım vardır:
(1) analitik yöntem veya puan yöntemi ve (2) bütünsel veya derecelendirme yöntemi.
- Analitik: Puanlamadan önce, başlıca bileşenlerin tanımlandığı ve puanlarının belirlendiği bir ideal cevap hazırlanır. Öğrencinin verdiği cevap örnek cevapla karşılaştırılarak okunur. Gereken tüm unsurlar varsa, öğrenciye en yüksek puan verilir. Cevapta değinilen unsurlara göre kısmi puan verilir. Genel sınav puanını belirlemek için öğretmen her soruya verilen puanları toplar.
- Bütünsel: Bu yöntemde öğrencinin cevabı bir bütün olarak düşünülür ve cevabın toplam kalitesi diğer öğrencilerin verdiği cevaplara veya geliştirdiğiniz belirli kriterlere dayalı toplam kaliteye göre belirlenir. Öğretmen bir soruya verilen cevapları okurken, sınav kağıtlarını genel kaliteye göre öbeklere ayırır. En iyi cevaplar birinci yığına, ortalama cevaplar ikinci yığına ve en zayıf cevaplar üçüncü yığına eklenir. Her öbekteki cevaplar iyice incelendikten sonra, bu öbeklere yenileri eklenebilir. Sonra, her kâğıda içinde bulunduğu öbeğe uygun bir puan verilir.
Yazılı Sınavları Puanlama Önerileri
- Kâğıtlara isimleri kapalı tutarak not verin. Bu, cevabı değerlendirirken öğrenciden beklentilerimizin etkisini kontrol etmemize yardım edecektir.
- Bir sonraki soruya geçmeden önce, bir soruya verilen bütün cevapları okuyun ve puan verin. Başka bir deyişle, 2. soruya geçmeden önce, bütün öğrencilerin 1. soruya verdiği cevapları okuyun. Böylece, bütün kâğıtları okurken tek bir referans çerçeveniz ve belirli kriterleriniz olur, bunun neticesinde de kâğıtlara daha tutarlı not vermiş olursunuz. Aynı zamanda, bir cevabı okurken edindiğimiz izlenimi öğrencinin bir sonraki cevabına yansıtmamız da engellenir. Bir öğrenci örneğin birinci soruya çok iyi bir cevap veremediyse, bu izlenimin öğrencinin ikinci cevabının değerlendirmesini etkilemesine izin verebiliriz. Fakat araya başka öğrencilerin kâğıtları girerse, ilk izlenimimizden etkilenme olasılığımız daha az olur.
- Mümkünse, bir soruya verilen tüm cevapları aralıksız değerlendirmeye çalışın. Standartlarımız sabahtan akşama veya günden güne farklılık gösterebilir.
- Tüm kâğıtlardaki bir cevaba puan verdikten sonra kâğıtları karıştırın. Kâğıtların sırasını değiştirmek bağlam etkisini ve bir öğrencinin puanının sınav kâğıdının diğer kâğıtlara göre bulunduğu yerden kaynaklanması olasılığını azaltır. Mary’nin 4 alan kâğıdı daima John’ın 5 alan kâğıdından sonra geliyorsa, Mary’nin 4’ü daha çok 3 gibi görünebilir ve notu kâğıt yığınının başka bir yerinde bulunsa alacağı nottan daha düşük olabilir.
- Dış faktörlerle nasıl baş edeceğinize önceden karar verin ve kuralı uygularken tutarlı olun. Öğrenciler yanlış yazılan kelimeler, düzenlilik, el yazısı, dilbilgisi kuralları, vb. şeyleri nasıl değerlendirdiğinizi bilmelidir.
- Blöfe karşı dikkatli olun. Sorunun cevabını bilmeyen bazı öğrenciler iyi düzenlenmiş, tutarlı ama sorunun cevabıyla ilgilisi olmayan şeyler içeren bir yazı yazabilirler. Öğrencilerin cevaplarındaki alakasız veya yanlış bilgiler konusunda ne yapacağınıza karar verin. Alakasız bilgilere puan vermemeliyiz. Bu, tercih ettikleri bir konu hakkında yazı yazmak yerine soruda istenen şeye göre yazı yazan öğrencilere karşı haksızlık olur.
- Öğrencilerin cevaplarının üstüne yorumlar yazın. Öğretmen yorumları yazılı sınavları öğrenciler için iyi bir öğrenme deneyimi haline getirir. Ayrıca, öğrenci aldığı nota itiraz ederse, sizin de değerlendirme hafızanızı tazelemenize yarar.