Ocak ayının son günlerine döndüğümüzde yaklaşık 10,000 vaka ve yaklaşık 200 ölüm vardı. Bu ölümlerin hiçbiri Çin'in dışında değildi. Bugüne geldiğimizde salgın, küresel ölçekte ağır tablolara yol açtı ve on binlerce kişinin hayatını kaybetmesine neden oldu. Peki insanlık salgınla savaşta başarılı olabiliyor mu?
Salgınla Mücadele Edebiliyor muyuz?
Mevcut durum itibarıyla dünyanın dört bir yanındaki doğrulanmış vaka sayısı 21,000,000 iken, virüse bağlı doğrulanmış ölümlerin sayısı ise 750,000 dolaylarında. Salgının başlarında her 100,000 enfeksiyonu tamamlamak haftalar alırken bugün, neredeyse saatlik periyotlarda ilerliyoruz.
Dünya Sağlık Örgütü bünyesinde görev alan Dr. Margaret Harris yaptığı açıklamada "Hala hızlanan yoğun ve çok ciddi bir salgının ortasındayız." ifadelerini kullandı.
Eğer bir başarıdan söz edeceksek burada en uygun örneklerden birisi Yeni Zelanda olabilir. Ülkede çok ama çok az sayıda vaka varken hızlıca harekete geçtiler. Karantinalar uygulandı, sınırlar kapatıldı ve şimdi neredeyse hiç vakaları yok. Gündelik hayat büyük ölçüde normale döndü.
Ancak virüsün bir miktar da olsa üstesinden gelebilen ülkeler, sancılı ve sıkıntılı kilitlenmelere karşın virüsün ortadan kalkmadığını gördüler. Eğer kuralları gevşetirsek bu normallik çok daha uzak bir tarihe ertelenebilir.
Bir uyarı olarak geçmiş başarılarla övünmek, ne yazık ki bu başarının süreceği anlamına gelmiyor. Buna örnek olan Hong Kong ilk dalgaya oldukça başarılı bir şekilde direndi ve büyük övgü topladı. Şimdi barlar ve spor salonlar tekrar kapatılmaya başlandı ve ülke üçüncü dalga ile karşı karşıya.
Dr. Margaret Harris bu konu hakkında "Karantinanın sona ermesi eski yaşama geri dönmek anlamına gelmez. Bu 'yeni normal'dir. İnsanlar bu mesajı önemsemediler." dedi.
Tabii daha öncesinde de aktardığımız gibi ülkeler arasında kıyaslamalar yapmak genellikle mantıklı sonuçlar çıkarmamıza yardımcı olmuyor. Pandemi tek olsa da ülkelerin hikayeleri apayrıdır. Örneğin Afrika, bu konudaki en basit örneklerden birisi olabilir. Bölgedeki veriler kristal kadar net olmasa da ölüm oranlarının dünyanın geri kalanı ile kıyaslandığında daha düşük olduğu görülüyor. Tabii bunun birkaç sebebi olabilir.
- Afrika'daki insanlar çok genç ve hastalığın genç nüfustaki ölüm riski çok daha düşük. Bir bilgi olarak Afrika'daki ortalama yaş 19'dur.
- Bölgede diğer koronavirüsler daha yaygındır ve bu, yeni tip koronavirüse karşı bir koruma sağlıyor olabilir. Bir bilgi olarak eğer halihazırda bir virüsle enfekte iseniz, başka bir virüsten hasta olma olasılığınız oldukça düşüktür.
- Covid-19'un ölüm riskini katlayan etkenlerden olan diyabet ve obezite zengin ülkelerde yaygın olarak görülürken, Afrika'da daha nadirdir.
Peki Tüm Bunlar Ne Zaman Bitecek?
Halihazırda uygulanmakta olan, deksametazon gibi, bazı ilaçlar bulunuyor. Bunların ağır hastalarda önemli ölçüde işe yaradığı görüldü ancak insanların ölümlerini engellemek ya da karantinalara son vermek için yeterli değiller. Genel olarak normale dönme umutları aşıya bağlandı. İnsanları aşılamak, virüsün yayılma yeteneğini etkisiz kılar.
Mevcut durumda üçüncü faz klinik çalışma grubuna dahil olan altı farklı aşı bulunuyor. Bu aşama, umutların bağlandığı bu aşıların gerçekten çalışıp çalışmadığının görüleceği aşamadır. Aynı zamanda pek çok aşının tökezlediği aşama da tam olarak burasıdır.
Yine de içimizi karartmamamız gerekiyor.
Dünyanın dört bir yanındaki binlerce ve hatta on binlerce bilim insanı, araştırmacı ve uzman yeni tip koronavirüsle mücadele edebilecek bir aşıyı geliştirmede tarihte eşi ve benzeri görülmemiş bir hızla ilerliyorlar. Nitekim aşının bu senenin sonunda hazır olacağına yönelik büyük umutlar mevcut. Bu zamana kadar insanlardan uzak dur, maskeni tak ve ellerini sık sık yıka.