2 İç Kontrol Zayıf üretim, mühendislik, pazarlama ya da stok yönetiminden kaynaklanan kayıplar, mali yolsuzlukların meydana getirdiği sıkıntılardan çok daha fazla olabilir. Lawrence B.SAWYER TASNİF DIŞI
3 Sunum Planı İç Kontrolün Tarihsel Gelişimi İç Kontrol-Risk İlişkisi İç Kontrol Tanımı ve Özellikleri İç Kontrole İlişkin Yanılgılar ve Gerçekler Uluslararası İç Kontrol Modelleri (INTOSAI, COCO, vs.) COSO İç Kontrol Modeli Ülkemizde İç Kontrolün Ortaya Çıkışı İç Kontrolün Mevzuattaki Yeri ve Önemi Kamu İç Kontrol Standartları
4 İç Kontrolün Tarihçesi İç kontrolün gündeme gelişi, 1970 lerin ortalarında Amerika da Watergate savcısının konuya dikkat çekmesi ile olmuştur. Watergate araştırmalarının sonucunda 1977 de ana teması iç kontrol olan Yabancı Yolsuzluk Kanunu (Foreign Corrupt Practices Act) yürürlüğe girmiştir.
5 İç Kontrolün Tarihçesi 1985 yılında Hileli Mali Raporlama ile ilgili Treadway Komisyonu olarak da bilinen Ulusal Komisyon kurulmuş ve Komisyon tarafından Hileli Mali Raporlama konusunda bir rapor yayımlanmıştır. Raporda kontrol ortamı ile davranış ve yetki standartlarına vurgu yapılmış, iç kontrol kavramı için ortak bir anlayış ve kapsayıcı bir çerçeve oluşturulması ihtiyacı ile destekleyici kurumlara çağrıda bulunulmuştur.
6 İç Kontrolün Tarihçesi Komisyonun bu çağrısı sonucunda Destekleyici Kurumlar Komitesi (COSO) oluşturulmuştur. COSO mevcut kaynaklardaki iç kontrol ile ilgili eğilimleri birleştirerek etkinliğin değerlendirilmesi için geniş kapsamlı ve pratik kriterler geliştirmiştir.
7 İç Kontrolün Tarihçesi Treadway Komisyonunu Destekleyen Kuruluşlar Komitesi (Comittee of Sponsoring Organizations of Treadway Comission COSO) çalışma grubu, 1992 yılında, COSO Modeli olarak bilinen İç Kontrol Bütünleşik Çerçeve Raporunu yayımlamıştır. COSO 2004 yılında Kurumsal Risk YönetimiBütünleşik Çerçeve (Enterprise Risk Management - Integrated Framework) çalışmasını yayımlamıştır. Söz konusu çalışma, iç kontrol sistemi içerisinde yer alan risk yönetimi kavramına
8 Risk Nedir? Kurumların amaç ve hedeflerine ulaşmasına ve görevlerinin ifasına engel olabilecek veya beklenmeyen zararlara yol açabilecek durum ya da olaylardır. İç kontrolün temeli risktir.
9 Risk Yönetimi T e d b i r T e h d i t
10 İç Kontrol Nedir? Riskin azaltılması / önlenmesi gerçekleştirilen faaliyetlerdir için İç kontrol; bir süreçtir. İç kontrol; bir amaç değil idareyi hedeflerine ulaştırma amacı taşıyan bir yönetim aracıdır. İç kontrol; kişiler tarafından uygulanır İç kontrol; sadece makul ölçüde bir güvenilirlik sağlar.
11 İÇ KONTROL Demokr Yönetiş atik yani im Yönetim
12 İÇ KONTROL İç kontrol, sadece kontrol faaliyetlerini değil, idarenin organizasyon yapısını, işleyişini, görev yetki ve sorumlulukları, karar alma süreçlerini kapsayan ve idarenin çalışanlarının tamamının rol aldığı dinamik bir süreçtir.
13 İÇ KONTROL Karar alma sürecine tüm personelin doğrudan ve aktif katılımı Mevzuat odaklı değil insan odaklı bir yaklaşım Sorun odaklı değil çözüm odaklı sistem Kaynakların etkin, etkili ve ekonomik kullanımı İç denetimi de kapsayan mali ve mali olmayan kontroller bütünü
14 İÇ KONTROL İnsan odaklı yaklaşım Sorumlulukları belirlenmiş bir yönetim Süreçler arası bağlantıların ve ilişkilerin tanımlandığı iş akışları Sürekli gözden süreçler geçirilip iyileştirilebilir
15 İÇ KONTROL Mutlak değil makul güvence Sürekli izleme ve değerlendirme gerekliliği (Fayda-maliyet analizi). Bütün faaliyetlerle ilgili tam olarak güvence sağlamak mümkün olamayacağından makul düzeyde güvence sağlanabilmesi ve kısıtlı denetim kaynaklarının etkin bir şekilde kullanılması için risk odaklı bir yaklaşım,
16 İç Kontrole İhtiyaç Nedenleri Farklı görüş ve beklentilere uyum, Ortak bir dil ve standart, Kontrol etkinliğinin ölçülmesine temel oluşturacak bir ölçü, Raporlama ve yasal açıdan ortak bir çerçeve ve anlayış, TASNİF DIŞI
17 İç Kontrol Sistemi Kurulmamışsa; Varlıkların kaybı, Suistimallerde kolaylık, Müşteri/gelir kaybı, Yönetim kararlarında hatalar, Hedeflere ulaşmada zorluk, kaçınılmazdır. TASNİF DIŞI 17/120
18 İç Kontrole İlişkin Yanılgılar ve Gerçekler Yanılgı 1: İç kontrol, yazılı prosedürlerle başlar. Gerçek 1: İç kontrol, kuvvetli bir iç kontrol ortamıyla başlar. Yanılgı 2: İç kontrol, kurumların mali hizmet birimleri tarafından yapılması gereken bir faaliyettir. İç kontrol, iç denetçiler tarafından yürütülür. Gerçek 2: İç kontrol sisteminin sahibi yönetimdir. Mali hizmet birimleri ve iç denetçiler, yönetime destek sağlar.
19 İç Kontrole İlişkin Yanılgılar ve Gerçekler Yanılgı 3: İç kontrol sadece mali işlemler ile ilgilidir. Gerçek 3: İç kontrol idarenin tüm fonksiyonlarını kapsamakta ve tüm birimlerini ilgilendirmektedir. Yanılgı 4: İç kontrol bürokrasiyi artırır ve çalışanlar için zaman kaybıdır. Gerçek 4: İç kontrol, süreçlere ilave yapılan işler değil, süreçlerin bir parçası olarak tasarlanmakta ve işletilmektedir.
20 İç Kontrole İlişkin Yanılgılar ve Gerçekler Yanılgı 5: İç kontrol yeterince kuvvetli ise kaynakların etkin kullanıldığından, yolsuzluk olmayacağından ve mali tabloların doğruluğundan kesinlikle emin olunabilir. Gerçek 5: İç kontrol kesin güvence vermez, hedeflerin ne ölçüde başarılacağına dair makul güvence verir.
21 Uluslararası İç Kontrol Modelleri COSO Modeli (Treadway Commission) CoCo (Kanada) Cadbury, (İngiltere) King Report (Güney Afrika) INTOSAI (Uluslararası Sayıştaylar Birliği) Avrupa Birliği
22 CoCo Kontrol Modeli 1995 yılında CoCo (Criteria of Control) Çerçevesi Canadian Institute of Chartered Accountants tarafından oluşturulmuştur. CoCo, COSO çerçevesinden daha fazla yönetime dayalıdır. Uygulamada esneklik ve yaratıcılığı vurgulamaktadır.
23 CoCo Kontrol Tanımı Kontrol; kuruluşun barındırdığı (kaynakları, sistemleri, süreçleri, kültürü, yapısı ve görevleri dahil olmak üzere), bir arada olduklarında, kişilere kuruluşun hedeflerine ulaşılmasında destek sağlayan unsurları içermektedir: Faaliyetlerin etkinliği ve verimliliği, İç ve dış raporlandırmaların güvenirliği, Yürürlükteki kanunlar, düzenlemeler ve iç düzenlemelere uyum.
24 CoCo Kontrol Modeli Amaç İzleme & Öğrenme Bağlılık Eylem Yetkinlik
25 INTOSAI Standartları Avrupa Sayıştaylar Birliği INTOSAI rehberinin giriş kısmında metodolojinin COSO İç Kontrol Standartları Çerçevesi nin gözden geçirilmiş hali olduğu belirtilmektedir. Uluslararası Sayıştaylar Birliği, 2004 yılında Kamu Sektörü İçin İç Kontrol Standartları Kılavuzu nu yayımlamıştır. Bu standartların odak noktası kamu sektörüdür.
26 INTOSAI Tanımı İç kontrol, risklerin belirlenmesi ve kuruluşun misyonu doğrultusunda, aşağıdaki kategorilerde yer alan hedeflerin elde edilmesine ilişkin makul güvence sağlamak üzere tasarlanmış olan ve bir kurumun yönetim kurulu, yöneticileri ve diğer personeli tarafından uygulanan bir süreçtir : Operasyonları düzenli, etik, ekonomik, etkili ve etkin bir şekilde idare etmek, Hesap verebilirlik kurallarına uymak, İlgili kanun ve yönetmeliklere uymak, Kaynakları kayıplara, kötüye kullanmaya ve zarara karşı korumak.
27 AB İç Kontrol Standartları Avrupa Birliği; Kamu iç mali kontrol alanında COSO standartlarını esas almıştır. Kamu İç Mali Kontrolü (PIFC) yaklaşımını benimsemiştir. Kamu iç mali kontrolü, mali yönetim ve kontrol sistemi, iç denetim sistemi ve bu iki alandaki merkezi uyumlaştırma birimlerinden oluşmaktadır.
28 AB ye Üye Ülkelerde Mali Kontrol KUZEY MODELİ (İNGİLTERE, HOLLANDA, İSVEÇ, DANİMARKA) Yönetim sorumluluğu anlayışı hakimdir. Kurumun mali kontrol sistemine kurum dışından müdahale yoktur.
29 AB ye Üye Ülkelerde Mali Kontrol GÜNEY MODELİ (FRANSA, PORTEKİZ, İSPANYA, YUNANİSTAN) Denetim, harcamayı gerçekleştiren kuruluş dışında örgütlenmiştir. Maliye Bakanlığı ve benzeri idarelerin müdahalesi vardır.
30 COSO aşağıda yer alan kuruluşlar tarafından oluşturulmuş ve finanse edilmiş bir birliktir ; American Accounting Association (AAA) American Institute of Certified Public Accountants (AICPA) Financial Executives International (FEI) Institute of Management Accountants (IMA) The Institute of Internal Auditors (IIA) Committee of Sponsoring Organizations Commission (1985) w w w. c o s o. o r g of the Treadway
31 İÇ KONTROL COSO Standartları Dürüstlük ve Etik Değerler (Şeffaflık, Hesap Verebilirlik, Duyarlılık) Sorumluluk ve Yetki Paylaşımı Katılımcı Yaklaşım Performans Odaklı Bir Yönetim Felsefesi Sonuç Odaklı Bakış Paydaşların Rolü Süreçlerin Analizi
32 COSO İç Kontrol Modeli COSO Modelinde iç kontrol sistemi, birbiriyle ilişkili beş unsurdan meydana gelir: Kontrol ortamı Risk değerlendirme Kontrol faaliyetleri Bilgi ve iletişim İzleme
33
34 COSO İç Kontrol Modeli Sağlam bir iç kontrol sistemi için kontrol ortamı uygun bir zemin sağlar. Risk değerlendirme sonuçlarına göre belirlenen kontrol faaliyetleri gerçekleştirilerek kurumun hedefleri önündeki engeller bertaraf edilir veya en aza indirilir. Bilgi ve iletişim kanalları kullanılarak tüm bileşenler desteklenir, yönetici ve personele gerekli bilgi sağlanır, sistem yönetim tarafından izleme yapılarak geliştirilir.
35 COSO ya göre İç Kontrol İç kontrol, bir organizasyonda; Hedeflere ulaşmak, Faaliyetlerde etkinliği ve verimliliği sağlamak, Mali raporlama sisteminin güvenirliliğini sağlamak, Uygulamaların düzenlemelere uygunluğu sağlamak, konularında makul güvence sağlamak üzere yöneticiler ve çalışanlar tarafından tasarlanan, yönlendirilen ve uygulanan bir süreçtir.
36 Ülkemizde İç Kontrolün Gelişimi 1999 Helsinki Zirvesi nde AB ye adaylık statüsü 32. Mali Kontrol Faslı Kamu İç Mali Kontrolü İlerleme Raporları 5018 Sayılı Kanun
37 Ülkemizde İç Kontrolün Gelişimi TASNİF DIŞI
38 5018 Sayılı Kanun Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, TBMM de 10/12/2003 tarihinde kabul edilerek 24/12/2003 tarihli sayılı Resmi Gazete de yayımlanmıştır. 22/12/2005 tarih ve 5436 sayılı Kanunla 5018 sayılı Kanunda geçen bazı ifadelerde değişiklikler yapılarak Kanunun uygulanabilirlik kapasitesi artırılarak iç kontrol sistemi daha kapsayıcı hale getirilmiştir. Harcamaların gerçekleştirilmesinde işlem süreçlerinin hızlandırılması ve etkinliğinin artırılması için mali kontrol yetkilisi sistemden çıkarılarak, ön mali kontrol fonksiyonunun mali hizmetler birimlerinde gerçekleştirilmesi sağlanmış ve bu çerçevede mali hizmetler biriminin görev, yetki ve sorumlulukları yeniden düzenlenmiştir. TASNİF
39 5018 Sayılı Kanun Harcama birimlerde sistemin uygulanması için gerekli olan ve iyi işleyen bir yapının oluşturulması ve geçmişte bu görevi yürüten Maliye Bakanlığı birimlerinin kaldırılarak idarelerin bünyesinde strateji geliştirme birimlerinin kurulması ve teşkilat yapılarında gerekli değişikliklerin yapılmasına dair bir takım düzenlemeler yapılmıştır. TASNİF
40 Üst Yönetici Sorumluluğu Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve bu Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar sayılı Kanun, Madde 11 TASNİF
41 İç Kontrol Tanımı İdarenin Amaç, Politikaları ve Mevzuata uygun olarak; Faaliyetlerin Etkili, Ekonomik ve Verimli Yürütülmesi Varlık ve Kaynakların Muhasebe Kayıtlarının Mali Bilgi ve Yönetim Sisteminin Korunması Doğru ve Tam Olarak Tutulması Zamanında ve Güvenilir Üretilmesi amacıyla idare tarafından oluşturulan, Organizasyon Yönte m Süreç kapsayan Mali ve Diğer Kontroller Bütünüdür sayılı Kanun, Madde 55 TASNİF DIŞI İç Denetim
42 İç Kontrolün Amaçları Kamu gelir, gider, varlık ve yükümlülüklerinin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yönetilmesini sağlamak. Kamu idarelerinin kanunlara ve diğer düzenlemelere uygun olarak faaliyet göstermesini sağlamak. Her türlü malî karar ve işlemlerde usulsüzlük ve yolsuzluğun önlenmesini sağlamak. Karar oluşturmak ve izlemek için düzenli, zamanında ve güvenilir rapor ve bilgi edinilmesini sağlamak. Varlıkların kötüye kullanılması ve israfını önlemek ve kayıplara karşı korunmasını sağlamak sayılı Kanun, Madde 56 İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik Madde 4
43 İç Kontrolün Amacı İç Kontrolün Tanımı ve Amaçları değerlendirildiğinde; iç kontrolün esas amacının kurum tarafından belirlenen stratejik amaçların ve hedeflerin gerçekleştirilmesi olduğunu söyleyebiliriz. TASNİF
44 İç Kontrolün Amacı Bu esas amaca ulaşmanın yolu da; tespit edilen stratejik amaçlara ve hedeflere ilişkin risklerin tespit edilmesi ve bu risklere karşı kontrol mekanizması geliştirilmesidir. Bu faaliyet, belirlenmiş stratejik amaçların gerçekleştirilebilmesi açısından kritik düzeydedir. TASNİF
45 Usul ve Esaslarda İç Kontrol İÇ KONTROLÜN TEMEL İLKELERİ (Madde 6) İç kontrol faaliyet ve düzenlemelerinde öncelikle riskli alanlar dikkate alınır. İç kontrole ilişkin sorumluluk, işlem sürecinde yer alan bütün görevlileri kapsar. İç kontrol malî ve malî olmayan tüm işlemleri kapsar. İç kontrol sistemi yılda en az bir kez değerlendirilir ve alınması gereken önlemler belirlenir. İç kontrol düzenleme ve uygulamalarında mevzuata uygunluk, saydamlık, hesap verebilirlik ve ekonomiklik, etkinlik, etkililik gibi iyi malî yönetim ilkeleri esas alınır.
46 6085 Sayılı Sayıştay Kanunu Denetimin Genel Esasları : Denetim; kamu idarelerinin hesap, mali işlem ve faaliyetleri ile iç kontrol sistemlerinin incelenmesi ve kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak kullanılmasının değerlendirilmesidir. TASNİF 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, Madde 35
47 6085 Sayılı Sayıştay Kanunu Düzenlilik denetimi; a) Kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygun olup olmadığının tespiti, b) Kamu idarelerinin mali rapor ve tablolarının, bunlara dayanak oluşturan ve ihtiyaç duyulan her türlü belgelerin değerlendirilerek, bunların güvenilirliği ve doğruluğu hakkında görüş bildirilmesi, c) Mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin değerlendirilmesi, suretiyle gerçekleştirilir. TASNİF 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, Madde 36
48 Sayıştay Denetim Raporu DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde hazırlanarak kamuoyunun bilgisine ve denetim yetkililerine zamanında sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. TASNİF
49 Sayıştay Denetim Raporu SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla, denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek; mali rapor ve tablolardan yararlanacak olanlara makul güvence vermek amacıyla mali raporların güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek; kaynakların etkili, ekonomik ve mevzuatına uygun kullanılmasının sağlanması amacıyla kurulup işletilmesi gereken mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. TASNİF
50 Sayıştay Denetim Raporu DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Denetim, mali saydamlığın ve hesap verilebilirliğin sağlanması amacıyla; kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla tasarlanmıştır. TASNİF
51 Sayıştay Denetim Raporu BULGU 1: İç kontrol sisteminin değerlendirilmesi: XYZ Bakanlığı bünyesinde iç kontrol sisteminin kurulmasını teminen Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı tarafından hazırlanan ve üst yönetici tarafından onaylanan 05/02/2013 tarih ve /267 sayılı yazıda iç kontrol sisteminin kurulması çalışmalarına başlanılacağı belirtilmiş ise de sistem henüz kurulmamıştır. TASNİF
52 İç Kontrol Rehberi Kurumun her seviyesinde, mali ve mali olmayan tüm süreç ve faaliyetleri kapsayacak şekilde kamu iç kontrol standartlarına uyumun sağlanması, kamu mali yönetiminde saydamlığın ve hesap verebilirliğin güçlendirilmesi ve etkin bir iç kontrol sisteminin işleyişini sağlamaya yardımcı bir kaynaktır. TASNİF
53 Neden İç Kontrol İç kontrol 5018 sayılı Kanunla mevzuatımıza girmiş olmakla beraber sadece Kanun öngördüğü için değil, kurumun risklerini daha iyi yönetmesi ve amaçlarına ulaşması için kurulmalıdır. Bu anlamda, iç kontrol sistemleri oluşturmak bir amaç değil, iyi kurumsal yönetime giden yolda bir araçtır. TASNİF
54 İÇ KONTROLE İLİŞKİN ROL VE SORUMLULUKLAR TASNİF
55 5018 Sayılı Kanunda Rol ve Sorumluluklar İç kontrol yönetim sorumluluğuna dayanan bir modeldir. İyi bir iç kontrol sistemi kurma ve işleyişini sağlama sorumluluğunun kamu idarelerinin üst yöneticileri ile diğer yöneticilerine ait olduğu belirtilmiştir. İç kontrolden, rolleri farklı olmak üzere, bir idarenin bütün yönetim kademeleri ve personeli sorumludur. TASNİF
56 5018 Sayılı Kanunda Rol ve Sorumluluklar Yönetim ve her düzeydeki personel kurumun misyonunu ve genel hedeflerini başarması için riskleri karşılayan ve makul güvence sağlayan iç kontrol sürecine müdahil olmak durumundadır. İç kontrol sorumluluğunun bir idarede herhangi bir birime veya kişiye yüklenmesi, idare dışından bir organ ya da kişiye devredilmesi mümkün değildir. TASNİF
57 5018 Sayılı Kanunda Rol ve Sorumluluklar Maliye Bakanlığı Sayıştay Üst Yönetici İç Denetim Birimi Strateji Geliştirme Birimi Harcama Birimleri Harcama Birimleri Personel TASNİF Harcama Birimleri
58 5018 Sayılı Kanunda Rol ve Sorumluluklar Maliye Bakanlığının Rolü: İç Kontrol süreçlerine ilişkin standart ve yöntemlerin merkezi uyumlaştırma görevi çerçevesinde belirlenmesi, geliştirilmesi ve uyumlaştırılması, Kamu idarelerine iç kontrol sisteminin sağlanması ve rehberlik hizmeti verilmesi, Merkezi uyumlaştırma görevi çerçevesinde iç kontrol alanında gerekli mevzuat düzenlemelerini yapmak, standartlar belirlemek ve bunları yayımlamakla görevlidir. Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği koordinasyonunun Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı Rehberi 5018 sayılı Kanun, Madde 55
59 5018 Sayılı Kanunda Rol ve Sorumluluklar İç kontrolle ilgili gerekli talimatları verme, uygulamaları izleme ve gerekli tedbirleri alma görevi üst yöneticiye, İç kontrolü oluşturma, uygulama ve üst yöneticiye hesap verme görevi harcama birimlerine, İç kontrol çalışmalarını koordine etme, harcama birimlerine teknik destek ve danışmanlık sağlama görevi mali hizmetler birimine (strateji geliştirme birimi), Denetim ve raporlama görevi iç denetçilere verilmiştir. TASNİF
60 Üst Yöneticilerin İç Kontrol Sorumluluğu İdarede yeterli ve etkili bir iç kontrol sisteminin kurulmasını sağlamak, işleyişi izlemek ve gerekli tedbirleri alarak geliştirmekten, Kurumun hedefleri doğrultusunda faaliyetlerin yürütülmesi ve iç kontrol sisteminin düzgün biçimde işleyişinin sağlanmasından, Kamu İç Kontrol Standartlarına uyum çalışmaları hakkında her yılın Ocak ayında ilgili Bakana bilgi vermekten, Mesleki değerlere olunmasından, Malî yetki ve sorumlulukların bilgili ve yeterli yöneticilerle personele verilmesinden, Belirlenmiş standartlara uyulmasının sağlanmasından, Mevzuata aykırı faaliyetlerin önlenmesinden, Kapsamlı bir yönetim anlayışıyla uygun bir çalışma ortamının ve saydamlığın sağlanmasından görev ve yetkileri çerçevesinde sorumludurlar. ve dürüst yönetim anlayışına sahip
61 Harcama Yetkililerinin İç Kontrol Sorumluluğu Birimlerinde etkili bir iç kontrol sistemi oluşturmak, uygulanmasını sağlamak ve izlemek, zayıf yönleri geliştirmekten, İdari ve mali karar ve işlemlere ilişkin olarak iç kontrolün işleyişinden, Birim faaliyet raporlarının ve performans programlarının düzenli aralıklarla hazırlanmasından, Her yıl iç kontrol güvence beyanını düzenleyerek birim faaliyet raporlarına eklemekten görev ve yetkileri çerçevesinde sorumludurlar. Ayrıca kendi görev alanındaki idari ve mali tüm iş süreçlerinde iç kontrol sisteminin işleyişinden üst yönetime karşı sorumludur TASNİF
62 Strateji Geliştirme Birimlerinin İç Kontrol Sorumluluğu İç kontrol sisteminin harcama birimlerinde oluşturulması, uygulanması ve geliştirilmesi çalışmalarında teknik destek vermek, koordinasyonu sağlamak, eğitim ve rehberlik hizmeti sağlamaktan, İç kontrol konusunda üst yöneticiye ve harcama yetkililerine gerekli bilgileri sağlamak ve danışmanlık yapmaktan, iç kontrol sisteminin kurulması, standartların uygulanması ve geliştirilmesi konularında çalışmalar yapmak ve çalışma sonuçlarını üst yöneticiye raporlamaktan, İç Denetim Birimi ile birlikte İç Kontrol Sisteminin İzlenmesini ve değerlendirilmesini sağlamaktan, İdare faaliyet alanlarına yönelik spesifik ve özellikli alanlarda standartlar belirlemek ve üst yöneticinin onayına sunmaktan, Amaçlar ile sonuçlar arasındaki farklılığı giderici ve etkililiği artırıcı tedbirler önermekten, Ön TASNİF mali kontrol faaliyetlerini gerçekleştirmekten,
63 Strateji Geliştirme Birimlerinin İç Kontrol Sorumluluğu İdarenin orta ve uzun vadeli strateji ve politikalarını belirlemek, amaçlarını oluşturmak üzere gerekli çalışmaları yapmaktan, İdarenin görev alanına giren konularda performans ve kalite ölçütleri geliştirmek ve bu kapsamda verilecek diğer görevleri yerine getirmekten, İdarenin yönetimi ile hizmetlerin geliştirilmesi ve performansla ilgili bilgi ve verileri toplamak, analiz etmek, yorumlamaktan, İdarenin stratejik plan ve performans programının hazırlanmasını koordine etmek ve sonuçlarının konsolide edilmesi çalışmalarını yürütmekten, İzleyen iki yılın bütçe tahminlerini de içeren idare bütçesini, stratejik plan ve yıllık performans programına uygun olarak hazırlamak ve idare faaliyetlerinin bunlara uygunluğunu izlemek ve değerlendirmekten, Harcama birimleri tarafından hazırlanan birim faaliyet raporlarını da esas alarak idarenin faaliyet raporunu hazırlamak tan, İdarenin yatırım programının hazırlanmasını koordine etmek, uygulama sonuçlarını izlemek ve yıllık yatırım değerlendirme raporunu hazırlamaktan görev ve yetkileri çerçevesinde sorumludurlar. TASNİF
64 Kurum Personelinin İç Kontrol Sorumluluğu İç kontrol tüm personelin görevinin bir parçasıdır. İç kontrol sisteminin uygulanmasından, Kendilerine verilen iş/işlemleri etkin ve verimli bir şekilde mevzuata uygun olarak yürütmekten görev ve yetkileri çerçevesinde sorumludurlar. TASNİF
65 İç Denetim Biriminin İç Kontrol Sorumluluğu İç kontrol sisteminin tasarım ve işleyişini sürekli olarak incelemekten, İç kontrol sisteminin güçlü ve zayıf yönlerinin belirlenmesini sağlamak ve geliştirilmesi için değerlendirme ve tavsiyeler sunmak suretiyle iç kontrol sisteminin geliştirilmesinden iç kontrol sisteminin yeterliliği, etkinliği ve işleyişiyle ilgili olarak yönetime bilgi sağlama, değerlendirme yapma ve öneride bulunmaktan, İç Kontrol faaliyetlerine ilişkin olarak yönetime danışmanlık hizmeti vermekten görev ve yetkileri çerçevesinde sorumludurlar. TASNİF
66 Sayıştayın İç Kontrol Sorumluluğu Kamu idarelerindeki iç kontrol sistemlerinin işleyişinin incelenmesi ve değerlendirilmesinden görev ve yetkileri çerçevesinde sorumludurlar. TASNİF
67 Kamu İç Kontrol Standartları
68 Kamu İç Kontrol Standartları Kamu İç Kontrol Standartları COSO modeli çerçevesinde hazırlanmıştır. 5 bileşen 18 Standart 79 Genel Şart
69 Kamu İç Kontrol Standartları Bileşenleri Kontrol Ortamı Risk Değerlendi rme Kontrol Faaliyetleri Bilgi ve İletişim İzleme Etik Değerler ve Dürüstlük Planlama ve Programlam a Kontrol Stratejileri ve Yöntemleri Bilgi ve İletişim İç Kontrolün Değerlendiri lmesi Misyon, Organizasyo n Yapısı ve Görevler Risklerin Belirlenmesi ve Değerlendiri lmesi Prosedürleri n Belirlenmesi ve Belgelendiri lmesi Raporlama İç Denetim Görevler Ayrılığı Kayıt ve Dosyalama Sistemi Hiyerarşik Kontroller Hata, Usulsüzlük ve Yolsuzluklar ın Bildirilmesi Personelin Yeterliliği ve Performansı Yetki Devri Faaliyetlerin Sürekliliği TASNİF DIŞI Bilgi Sistemleri Kontrolleri 69/120
70 İç Kontrol Standartları Bileşenleri Kontrol ortamı: Kontrol ortamı, iç kontrolün diğer unsurlarına temel teşkil eden genel bir çerçeve olup, kişisel ve mesleki dürüstlük, yönetim ve personelin etik değerleri, iç kontrole yönelik destekleyici tutum, mesleki yeterlilik, organizasyonel yapı, insan kaynakları politikaları ve uygulamaları ile yönetim felsefesi ve iş yapma tarzına ilişkin hususları kapsar. Risk değerlendirmesi: Risk değerlendirme, idarenin hedeflerinin gerçekleşmesini engelleyecek risklerin tanımlanması, analiz edilmesi ve gerekli önlemlerin belirlenmesi sürecidir. Kontrol faaliyetleri: Kontrol faaliyetleri, idarenin hedeflerinin gerçekleştirilmesini sağlamak ve belirlenen riskleri yönetmek amacıyla oluşturulan politika ve prosedürlerdir. Bilgi ve iletişim: Bilgi ve iletişim, gerekli bilginin ihtiyaç duyan kişi, personel ve yöneticiye belirli bir formatta ve ilgililerin iç kontrol ve diğer sorumluluklarını yerine getirmelerine imkan verecek bir zaman dilimi içinde iletilmesini sağlayacak bilgi, iletişim ve kayıt sistemini kapsar. Gözetim/İzleme: İzleme, iç kontrol sisteminin kalitesini değerlendirmek üzere yürütülen tüm izleme faaliyetlerini kapsar.
71 Kamu İç Kontrol Standartları 1 inci Bileşen : KONTROL ORTAMI
72 1 inci Bileşen : KONTROL ORTAMI Kontrol ortamının temel unsuru kurum ve insan dır. Kişisel ve mesleki dürüstlük ilkeleri Yönetimin ve personelin etik değerleri benimsemesi Üst yönetimin iç kontrole yönelik destekleyici tutumu Kurumsal (organizasyonel) yapı Personelin mesleki yeterliliği ve performansı İnsan kaynakları politikaları ve uygulamaları Yönetim felsefesi ve iş yapma tarzı Kontrol ortamı; uygun teşkilatlanmış, görev, yetki ve sorumluluklar tanımlanmış bir kamu idaresinde kamusal faaliyetlerin, yetkin ve dürüst yönetici ve personel tarafından yürütülmesine ilişkin standartları kapsar.
73 1 inci Bileşen : KONTROL ORTAMI Kontrol Ortamı Standartları 1. Etik Değerler ve Dürüstlük 2. Misyon, Organizasyon Yapısı ve Görevler 3. Personelin Yeterliliği ve Performansı 4. Yetki Devri Kontrol Ortamı Risk Değerlendirmesi Kontrol Faaliyetleri Bilgi ve İletişim İzleme
74 1 inci Bileşen : KONTROL ORTAMI Standart 1: Etik Değerler ve Dürüstlük Personel davranışlarını sağlanmalıdır. belirleyen kuralların personel tarafından bilinmesi 1.1. İç kontrol sistemi ve işleyişi yönetici ve personel tarafından sahiplenilmeli ve desteklenmelidir İdarenin yöneticileri iç kontrol sisteminin uygulanmasında personele örnek olmalıdır Etik kurallar bilinmeli ve tüm faaliyetlerde bu kurallara uyulmalıdır Faaliyetlerde dürüstlük, saydamlık ve hesap verebilirlik sağlanmalıdır İdarenin personeline ve hizmet verilenlere adil ve eşit davranılmalıdır İdarenin faaliyetlerine ilişkin tüm bilgi ve belgeler doğru, tam ve güvenilir olmalıdır.
75 Görevin Görevin yerine yerine getirilmesinde getirilmesinde kamu kamu hizmeti hizmeti bilinci bilinci Eski Eski kamu kamu görevlileriyle görevlileriyle ilişkiler ilişkiler Yöneticilerin Yöneticilerin hesap hesap verme verme sorumluluğu sorumluluğu Halka Halka hizmet hizmet bilinci bilinci Mal Mal bildiriminde bildiriminde bulunma bulunma Amaç Amaç ve ve misyona misyona bağlılık bağlılık Bilgi Bilgi verme, verme, Saydamlık Saydamlık ve ve Katılımcılık Katılımcılık Dürüstlük Dürüstlük ve ve tarafsızlık tarafsızlık ETİK ETİK DAVRANIŞ DAVRANIŞ İLKELERİ İLKELERİ Bağlayıcı Bağlayıcı açıklamalar açıklamalar ve ve gerçek dışı beyan gerçek dışı beyan Savurganlıktan Savurganlıktan kaçınma kaçınma Hizmet Hizmet standartlarına standartlarına uyma uyma Kamu Kamu Malları Malları ve ve Kaynaklarının Kaynaklarının Kullanımı Kullanımı Hediye Hediye alma alma ve menfaat ve menfaat sağlama sağlama yasağı yasağı Saygınlık Saygınlık ve ve güven güven Yetkili Yetkili makamlara makamlara bildirim bildirim Çıkar Çıkar Çatışmasından Çatışmasından kaçınma kaçınma Nezaket Nezaket ve ve saygı saygı Görev Görev ve ve yetkilerin yetkilerin menfaat sağlamak menfaat sağlamak amacıyla amacıyla kullanılmaması kullanılmaması
76 1 inci Bileşen : KONTROL ORTAMI T.C. xxx Bakanlığı Etik Komisyonu ETİK DAVRANIŞ İLKELERİ VE ETİK KÜLTÜRÜN YERLEŞTİRİLMESİ ANKARA Başbakanlık Kamu Görevlileri Etik Kurulu Hediye Alma Yasağı Hakkında Genelge
77 1 inci Bileşen : KONTROL ORTAMI Standart 2: Misyon, Organizasyon Yapısı ve Görevler İdarelerin misyonu ile birimlerin ve personelin görev tanımları yazılı olarak belirlenmeli, personele duyurulmalı ve idarede uygun bir organizasyon yapısı oluşturulmalıdır.
78 1 inci Bileşen : KONTROL ORTAMI Standart 2: Misyon, Organizasyon Yapısı ve Görevler 2.1. İdarenin misyonu yazılı olarak belirlenmeli, duyurulmalı ve personel tarafından benimsenmesi sağlanmalıdır Misyonun gerçekleştirilmesini sağlamak üzere idare birimleri ve alt birimlerince yürütülecek görevler yazılı olarak tanımlanmalı ve duyurulmalıdır İdare birimlerinde personelin görevlerini ve bu görevlere ilişkin yetki ve sorumluluklarını kapsayan görev dağılım çizelgesi oluşturulmalı ve personele bildirilmelidir. 2.4.İdarenin ve birimlerinin teşkilat şeması olmalı ve buna bağlı olarak fonksiyonel görev dağılımı belirlenmelidir İdarenin ve birimlerinin organizasyon yapısı, temel yetki ve sorumluluk dağılımı, hesap verebilirlik ve uygun raporlama ilişkisini gösterecek şekilde olmalıdır İdarenin yöneticileri, faaliyetlerin yürütülmesinde hassas görevlere ilişkin prosedürleri belirlemeli ve personele duyurmalıdır Her düzeydeki yöneticiler verilen görevlerin sonucunu izlemeye yönelik mekanizmalar oluşturmalıdır.
z Strateji Geliştirme Başkanlığı Misyonumuz Toplumun yaşam kalitesinin yükseltilmesine ve ülke kalkınmasına katkı sağlamak amacıyla; ulaştırma, denizcilik, haberleşme, uzay ve bilgi teknolojileri alanlarında
MERSİN SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI ARALIK 2014 İçindekiler Tablosu 1. GİRİŞ... 1 2. KAVRAMSAL OLARAK İÇ KONTROL VE İÇ KONTROLÜN DÜNYADA GELİŞİMİ...
KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARINA UYUM EYLEM PLANI (Revize) Mali Hizmetler 2014 1 İçindekiler Tablosu LİSTELER... 2 GİRİŞ... 3 İÇ KONTROL NEDİR?... 4 İÇ KONTROLDE ROL VE SORUMLULUKLAR... 8 KAMU İÇ KONTROL
ahlak kuralları-dürüst lük-görev rol ve iş -pe rsone l yet e rliliği - personel performansı -hassas görevler-yetki devri-hedef tespitiçok yıllık programlama -yıllık denetim planı -hedeflere ilişkin performansın
T.C. RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ İÇ KONTROL SİSTEMİ Hazırlayanlar: İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı Hazırlama Grubu Üyeleri ve İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulu Üyeleri Eylül 2013
26 Aralık 2007 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 26738 TEBLİĞ Maliye Bakanlığından: KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI TEBLİĞİ Bilindiği üzere, 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun
T.C. MALİYE BAKANLIĞI BÜTÇE VE MALİ KONTROL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Kamu İç Kontrol Rehberi Kontrol ortamı Risk yönetimi Kontrol faaliyetleri Bilgi ve iletişim İzleme Bu rehber Avrupa Birliği tarafından finanse
KAMU ĠÇ KONTROL STANDARTLARINA UYUM EYLEM RAPORU Konya 2014 İçindekiler ÜST YÖNETĠCĠ SUNUġU 1 A- ĠÇ KONTROL SĠSTEMĠ HAKKINDA GENEL BĠLGĠLER 1. İç Kontrol Sisteminin Tanımı 2 2. İç Kontrol Sisteminin Amacı
TC KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MİMARLIK FAKÜLTESİ İÇ KONTROL EL REHBERİ - 2014 h t t p : / / w w w. k t u. e d u. t r / m i m f a k u l t e İç Kontrol Sisteminin Tarihsel Gelişimi Coso Modeli Coso Küpü
KAYSERĠ BÜYÜKġEHĠR BELEDĠYESĠ KAMU ĠÇ KONTROL STANDARTLARINA UYUM EYLEM PLANI 01.01.2015-31.12.2016 ĠÇĠNDEKĠLER Misyon,Vizyon ve Temel Değerler...1 A. İç Kontrol Sisteminin Genel Esasları...2 B. İç Kontrol
1- KONTROL ORTAMI Kamu İç Kontrol Standardı ve Genel Şartı Öngörülen veya ler Yapılacak Çıktı/ Sonuç Tamamlanma Tarihi Açıklama KOS1 KOS 1.1 Etik Değerler ve Dürüstlük: Personel davranışlarını belirleyen
ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ İÇ KONTROL EL KİTABI Temmuz 2013 İÇİNDEKİLER İÇ KONTROL SİSTEMİ... 1 İÇ KONTROLÜN TARİHİ GELİŞİMİ... 3 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununda İç Kontrol ve Tanımı... 10
c) Kontrol faaliyetleri: Önleyici, tespit edici ve düzeltici her türlü kontrol faaliyeti belirlenir ve uygulanır. d) Bilgi ve iletişim: İdarenin ihtiyaç duyacağı her türlü bilgi uygun bir şekilde kaydedilir,
T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI COSO İÇ KONTROL STANDARTLARI VE TÜRKİYE UYGULAMASI ZÜHAL KORKMAZ Mali Hizmetler Uzman Yardımcısı MALİ HİZMETLER UZMANLIĞI ARAŞTIRMA RAPORU
EK:2- ŞAHİNBEY BELEDİYE BAŞKANLIĞI İÇ KONTROL STANDARTLARI EYLEM PLANI 1- KONTROL ORTAMI Mevcut Durum Eylem Öngörülen Eylem veya Eylemler Sorumlu KOS1 Etik Değerler ve Dürüstlük: Personel davranışlarını
T.C. MALİYE BAKANLIĞI Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü İç Kontrol Merkezi Uyumlaştırma Dairesi İÇ KONTROL STANDARTLARI Nihal SALTIK Devlet Bütçe Uzman Yardımcısı DANIŞMAN Ayşegül MUTLU Devlet Bütçe
KOS HEDEF 6 KOS HEDEF 5 1. KONTROL ORTAMI LARI (KOS) KOS 1.1.Etik Değerler ve Dürüstlük: Personel davranıģlarını belirleyen kuralların personel tarafından bilinmesi sağlanmalıdır. KOS HEDEF 4 KOS HEDEF
T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI İÇ KONTROL STANDARTLARINA UYUM EYLEM PLANI - 1- KONTROL ORTAMI STANDARTLARI Sorumlu KOS1 Etik Değerler ve Dürüstlük: Personel davranışlarını belirleyen kuralların personel tarafından
POLATLI BELEDİYESİ POLATLI BELEDİYESİ İÇ KONTROL STANDARTLARI EYLEM PLANI İÇİNDEKİLER A. İÇ KONTROL SİSTEMİNİNİN GENEL ESASLARI 3 1. Amaç 3 2. Kapsam 3 3. Dayanak 4 4. Unsurları ve Genel Koşulları: 4 5.
T.C. ÇORUM BELEDĠYE BAġKANLIĞI ĠÇ KONTROL STANDARTLARINA UYUM EYLEM PLANI I. K O N T R O L O R T A M I S T A N D A R T L A R I Sorumlu veya KOS1 1.Etik Değerler ve Dürüstlük:Personel davranışlarını belirleyen
Üniversitemiz İç Kontrol Standartları Uyum Eylem Planı İzleme Değerlendirme Raporu BARTIN ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRESİ BAŞKANLIĞI KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARINA UYUM EYLEM PLANI DEĞERLENDİRME
KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARINA UYUM EYLEM PLANI 1- KONTROL ORTAMI Standart KOS1 KOS 1.1 KOS 1.2 Etik Değerler ve Dürüstlük: Personel davranışlarını belirleyen kuralların personel tarafından bilinmesi sağlanmalıdır.
STANDART TANIM 1.1.1. İç kontrol sistemi ve işleyişi yönetici ve personel tarafından sahiplenilmeli ve desteklenmelidir. İç kontrol sistemi ve işleyişi hakkında bilgilendirme faaliyetleri yapılacaktır.
T.C. SİNOP ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ ÇOCUK EĞİTİMİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ İÇ KONTROL EYLEM PLANI SİNOP 20.04.2015 I.GİRİŞ 5018 sayılı Kanunun 55. maddesinde iç kontrol, "idarenin amaçlarına, belirlenmiş
VERSİYON 1.0 KAMU İÇ DENETİM REHBERİ İÇ DENETİM KOORDİNASYON KURULU ANKARA Eylül 2013 İÇİNDEKİLER SUNUŞ... 1 TANIMLAR VE KISALTMALAR... 2 1. GİRİŞ... 3 2. İŞİN NİTELİĞİ... 5 2.1. KURUMSAL YÖNETİM (YÖNETİŞİM)...
T.C. İSKİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ - İÇ KONTROL EYLEM PLANI - KONTROL ORTAMI BİLEŞENİ 1- KONTROL ORTAMI BĠLEġENĠ ARALIK 2014 Kamu Ġç Kontrol Standardı ve Genel ġartı Yapılacak 1 Etik Değerler ve Dürüstlük: Personel