Bilim adamlarının cevap aradığı en önemli sorulardan biri de Dünya'nın iç yapısının nasıl olduğudur. Ancak Dünya'nın iç yapısı hakkında bilgi sahibi olmak o kadar da kolay değildir. Çünkü insanoğlu 6378 km derinliğindeki Yer'in merkezinin ancak 10 km derinine, Ruslar'ın açtığı bir sondaj kuyusuyla ulaşabilmiştir. Bu ise Yer'in merkezine olan uzaklığın yanında bir hiçtir.
Bilim adamları, Yer'in iç yapısını doğrudan gözlemleyeme-dikleri için dolaylı kanıtlara bel bağlamak zorunda kalmışlardır. Bugün için Yer'in iç yapısı hakkında en güvenilir bilgiler deprem dalgalarından elde edilmektedir.
Deprem dalgaları farklı yoğunluk ve özelliklere sahip katmanlardan geçerken hız değiştirir. Bu değişikliklerden yararlanarak yer katmanlarının kalınlıkları, yoğunlukları ve hangi maddelerden oluşabilecekleri hakkında fikir yürütülür.
Uyarı: Yer'in iç yapısının belirlenmesinde volkanizma sırasında çıkan malzemelerin ve taşların incelenmesinden elde edilen bilgiler de kullanılır.
YER'İN KATMANLARI
Yer, iç içe üç temel katmandan oluşmuştur. Yer'in katmanları yer yüzeyinden yer merkezine doğru sırasıyla şunlardır:
1. Yer kabuğu (Taş Küre - Litosfer)
Yer'in en ince (ortalama 35 km) olan katmanıdır. Yer kabuğu yoğunluğu ve bileşimi farklı iki kattan oluşur. Bu katlardan sial en üstte yer alır. Bileşiminde silisyum ve alüminyum elementlerinin fazla bulunmasından bu adı almıştır. Kıtasal kabuk da denilen sial katının kalınlığı karalarda fazla, okyanus tabanlarında azdır.
Sial katının altında ise bazalt gibi daha ağır ve yoğun taşlardan oluşan sima katı yer alır. Silisyum ve magnezyum elementlerinin fazla bulunmasından bu adi almıştır. Okyanusal kabuk da denilen sima katında kalınlık çok fazla değişme-mekle birlikte dağların altında ince okyanus tabanlarında biraz daha kalındır.
2. Manto (Astenosfer)
Yer kabuğu ile çekirdek arasında bulunan katmandır. Bu katta bulunan malzemeler, eriyik hâldedir. Yer kabuğu eriyik hâlde bulunan manto üzerinde konveksiyonel akıntıların etkisiyle hareket etmektedir. Bu nedenle iç kuvvetlerin oluşumunda önemli bir etkendir.
Manto, sıcaklığı ve yoğunluğu birbirinden farklı iki bölümden oluşur. Bu bölümlerden biri mantonun dış kesimini oluşturan mantodur. Mantonun daha içteki bölümüne ise iç manto denir.
3. Çekirdek (Barisfer)
Yer'in en sıcak (5000 °C) ve en yoğun (10-13 gr/cm3) katıdır. Çekirdekte erimiş ve katı hâlde bol miktarda nikel ve demir olduğu tahmin edilmektedir. Bu nedenle çekirdek katına life adı da verilmektedir. Çekirdek katı iç çekirdek ve dış çekirdek olmak üzere ikiye ayrılır.
İç Kuvvetler >