I. Konstantin
- Önem : Hristiyanlığı kabul eden ve Roma’da yasallaştıran ilk Roma imparatoru
- Doğum : 272
- Ölüm : 337
İmparator I. Konstantin Hristiyanlığı kabul eden ilk kral ve Roma’da Hristiyanlığı yasallaştıran ilk hükümdardır. Naiussus adıyla bilinen bir Roma eyaleti olan Sırbistan’da doğan Konstantin, İmparator Diocletian döneminde yönetim işlerinden sorumlu dört önemli isimden biri olan Constantius Chlorus’un oğludur. Babasının ölümünün ardından bu önemli görevi Konstantin’e devredildi. Bu dört yönetici arasındaki gerilim savaş ve isyanlara neden oldu. Bu mücadeleden güçlü çıkan Konstantin 325 yılında tahtı elde ederek devletin başkentini bugün İstanbul adıyla bildiğimiz Constantinople adını verdiği Byzantium’a taşıdı.
Konstantin’nin 313 yılında yayınladığı “Milan Buyruğu” Hristiyanlara dinlerini özgürce yaşama ve mülk edinme hakkı veriyordu. İmparatorun kendisi de bir yıl önce Hristiyan olmuştu. Bu buyruk, Roma siyasetinde çok ani bir değişikliğin habercisiydi. Zira Hristiyanları hedef alan saldırılar sadece birkaç yıl önce son bulmuştu. İmparatorun şahsi özelliklerine değinmek gerekirse, Konstantin acımasız bir liderdi. 326 yılında yaşanan bir olayda oğlunu zehirleyerek karısını ise buharlı banyoya sokarak öldürmüştü. Bunun yanı sıra yaptığı hukuksal değişimler Roma’nın Hristiyan bir devlete dönüşmesinin önünü açtı.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
David S. Kidder, Noah D. Oppenheim, Entelektüelin Kutsal Kitabı, Maya Kitap, 2013
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
I. Konstantin
İmparator I. Konstantin Hristiyanlığı kabul eden ilk kral ve Roma’da Hristiyanlığı yasallaştıran ilk hükümdardır. Naiussus adıyla bilinen bir Roma eyaleti olan Sırbistan’da doğan Konstantin, İmparator Diocletian döneminde yönetim işlerinden sorumlu dört önemli isimden biri olan Constantius Chlorus’un oğludur. Babasının ölümünün ardından bu önemli görevi Konstantin’e devredildi. Bu dört yönetici arasındaki gerilim savaş ve isyanlara neden oldu. Bu mücadeleden güçlü çıkan Konstantin 325 yılında tahtı elde ederek devletin başkentini bugün İstanbul adıyla bildiğimiz Constantinople adını verdiği Byzantium’a taşıdı.
-
Abdurauf Fitrat
Medrese de tahsil gören Abdürrauf, 1910’da Buharalı milliyetçilerin kurduğu Terbiyye-i Etfal cemiyetince araştırmalarda bulunmak üzere gönderildiği İstanbul’da ilk eserlerini yayımladığı gibi Terbiyye-i Etfal cemiyetinin bir şubesini de faaliyete geçirdi. Buhara’ya döndükten sonra Genç Buharalılar’ın yayın ve teşkilat işlerinde çalıştı; 1917 yılına kadar da cemiyetin liderliğini sürdürdü. Buhara Milli Devleti’nin kuruluşu için çalışan reformcuların merkez komitesinde görev alan Fıtrat ve arkadaşları Buhara emirine karşı Ruslar’la iş birliği yaptılar. 1918’de emirin şiddetli takibi üzerine arkadaşları ile Taşkent’e geçti. Burada devrin milliyetçi-yenilikçi aydınlarını bir araya getirerek sohbet cemiyetini kurdu. Ahmed Yesevi, Ali Şir Nevai, Hüseyin Baykara ve Babür gibi meşhur şahsiyetleri tanıtarak Özbek dili ve edebiyatı üzerinde araştırmalar yapan cemiyet milliyetçi fikirlerin ocağı haline geldiyse de 1922’de Ruslar tarafından kapatıldı. Genç Buharalılar’ın kurduğu hükümetlerde Eğitim ve Dışişleri bakanlığı yapan Fıtrat, Rusların müdahalesinden sonra siyasi-idari görev almayarak halkı eser yazmak suretiyle aydınlatmaya çalıştı. Eserlerinde resmi Rus görüşlerine ters düştüğü için Rus makamlarının daima şüphesini çekti. 1937-1938 yıllarında yürütülen “halk düşmanlarını kitle halinde yok etme” harekatında bölücü, burjuva milliyetçisi olarak suçlandı ve ölüme mahkum edildi; 1938’den sonra da kendisinden bir daha haber alınamadı.
-
Sabahattin Ali
Subay olan babası Selahattin Ali Bey’in görevi nedeniyle Bulgaristan’ın Gümülcine Sancağı’nda dünyaya gelen Sabahattin Ali inişli çıkışlı eğitim hayatının son noktası olarak Balıkesir Muallim Mektebini bitirir. Çocukluk yıllarının oldukça zorlu şekilde geçmesinden dolayı erken yaşlarda işportacılık yaparak ailesine destek olmaya çalışır. Okuma yazmaya düşkün olan ve bu yolda babasından da teşvik gören Sabahattin Ali yazın hayatına güçlü bir şekilde başlar. İlk kalem denemelerini okulda çıkarttıkları gazetede şiir ve öyküler yazarak yapar. Yozgat Merkez Cumhuriyet Mektebine öğretmen olarak atanır, ancak Yozgat’ın küçük bir şehir oluşu onu boğar ve İstanbul’a döner.
-
Ömer Rıza Doğrul
Kahire’de doğan Ömer Rıza, tahsilini Ezher Üniversitesi’nde tamamlayıp gazeteciliğe başladı. Kahire’de es-Siyâse gazetesinde edebî makaleler yayımladı, bu arada İstanbul’da Tasvîr-i Efkâr’da “Mısır Mektupları” yazıları çıktı. 1915’te İstanbul’a giderek Tasvîr-i Efkâr’daki yazılarıyla Türk basın hayatına girdi. Daha sonra Mehmed Âkif’in kızı Cemîle Hanım’la evlendi. Millî Mücadele yıllarında Tevhîd-i Efkâr’da yazarlıktan gazeteciliğe geçti. Bu sırada Vakit gazetesinde yayımladığı Türkiye-Mısır ilişkileri hakkındaki bazı yazılarından dolayı İstiklâl Mahkemesi’nce tutuklandıysa da bir müddet sonra serbest bırakıldı. 1940’ta Eşref Edip, İsmail Hakkı İzmirli ve Kâmil Miras’la birlikte çıkardıkları İslâm-Türk Ansiklopedisi ve bu ansiklopedinin mecmuasında çok sayıda madde ve makale yazdı. 1940-1950 yılları arasında Cumhuriyet gazetesinde günlük siyasî yazılar kaleme aldı, İstanbul Radyosu için İslâm dünyası hakkında siyasî icmaller hazırladı. 1947-1948 yıllarında çok partili hayata geçiş sırasında yayımlanan önemli İslâmî dergilerden biri olan Selâmet Mecmuasını çıkarak burada ilmî-dinî araştırmalar, İslâm dünyasındaki düşünce hareketleri, İslâm klasikleri gibi konuların yanında özellikle o yıllarda din öğretimiyle ilgili olarak basında ve mecliste yapılan tartışmalara da yer verdi.
-
Franz Taeschner
Berlin’deki ortaöğreniminden sonra Doğu bilimlerini okuyan ve Arapça, Farsça, Türkçe öğrenen Taeschner, Arap filolojisinde Kazvînî’nin ʿAcâʾibü’l-maḫlûḳāt’ı üzerine Georg Jacob yönetiminde hazırladığı doktora tezini 1912 yılında verdi. Ardından ilk İstanbul seyahatini gerçekleştirdi ve öğrenimine Paris ve Londra’da devam etti. I. Dünya Savaşı’nda Türkçe tercümanı olarak Filistin cephesinde görevlendirildi. Türk-Filistin cephesi çözüldüğünde Taeschner İngilizlere esir düştü ve ancak 1919 sonunda Mısır yoluyla Almanya’ya dönebildi. Evliya Çelebi’nin eseri ve dönemindeki Osmanlı Anadolusu’nun topografyasına dair hazırladığı doçentlik tezini 1922’de Münster Üniversitesi’ne sundu. Dindar bir Katolik olmasına rağmen Nazi iktidarıyla uzlaşıp 1933 yılında parti üyesi oldu. Münster Üniversitesi’nde Anton Baumstark’ın yerine şarkiyat profesörlüğüne tayin edildi. II. Dünya Savaşı yıllarında kısa bir süre uzman sıfatıyla Dışişleri Bakanlığı’nda görevlendirildi. 1942’de Şarkiyat Kürsüsü başkanlığına geçti. Savaşın sonlarına doğru enstitü binalarının bombardımanda tahrip olması üzerine öğrencilerine bir müddet kendi evinde ders verdi.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun