Milli uçağın geliştirilmesi için ilk adım "2 yıllık kavramsal tasarım" aşamasıydı, bunun için TUSAŞ'a 20 milyon dolar tahsis edilmiş ve TUSAŞ yetkilileri 2014 başında bu aşamanın biteceğini söylemişlerdi. Şimdi 2016 başındayız ve maalesef halen uçağın tek motorlu mu yoksa çift motorlu mu olacağının kesinlik kazanmadığını haberlerden öğreniyoruz.
Uçak geliştirmek zor ve karmaşık bir iş. Hindistan, 30 yılda Tesaj savaş uçağı projesini tamamlayamamış, geçen Eylül ayı itibarıyla uçağı uçurabilmişler ama problemler giderilememiş, üstelik uçağın radarları yetersiz olduğu için bunların İsrail radarları ile değiştirilmesine karar verilmiş. Bu gecikmenin sebebi olarak, Hindistan Hava Kuvvetlerinin 1990 yılına kadar kriterlerini belirleyememesi ve sonrasında krizlerden dolayı fonlamada yaşanan sıkıntılar gösteriliyor. link
Milli bir uçağa ihtiyacımız olduğu gayet açık. Savaşları kazanmanın kritik noktasının hava üstünlüğünden geçtiği bugün anlaşılmış durumda. 1939 yılında Almanya'nın Polanya'yı işgal ettiğinden beri, hava üstünlüğü sağlanamadan hiçbir savaş kazanılamamış, hava üstünlüğü sağlamış bir düşmana karşı hiçbir savunma ortaya konamamış, hava üstünlüğü sağlamış bir rakibe de hiçbir başarılı saldırı yapılamamış.
Hava üstünlüğü sağlamanın kritik olduğunu ilk ve etkili olarak Hitler Almanya'sı göstermiş. 1900'lü yıllardaki eski konsept, bombardıman uçaklarının işi bitireceği yönündeymiş. Yani, düşman yerleşim yerlerinin ve üretim merkezlerinin vuralması ile düşmanın dize getirilebileceği düşünülüyormuş. Almanya, İkinci dünya savaşında bunun böyle olmadığını Avrupa, Amerika ve Rusya'ya öğretmiş. Müttefik ülkelerin, "Kara Perşembe" dedikleri olayda Almanya'nın Schweinfurt şehrindeki Rulman fabrikalarını bombalamak üzere yola çıkan yaklaşık 300 bombardıman uçağının 60 tanesi geri dönememiş, 140 tanesi de hasar görmüş. Bu olaydan sonra asla avcı uçakları refakat etmeden bombardıman uçağı gönderilememiş. Ama avcı uçaklarının menzili kara Avrupasında bittiği için etkili avcı uçakları da yokmuş. Zaten Almanya savaşın başlarında doğu cephesinde 4000 rus uçağını yok ederek hava üstünlüğünü elde etmişler. Fransız hava sahasını ise 2 günde kontrol altına almışlar. Müttefik ülkeler ancak savaşın sonlarına doğru menzili 500 mile çıkarılan P-49 ve P-51 uçakları ile hava sahasını kontrol altına aldıktan sonra Almanya dize getirebilmişler.
İkinci dünya savaşı sonrasında hem Amerika hem de Rusya hava üstünlüğü sağlayacak uçakları geliştirmeye başlamışlar. ABD, Kore savaşında Kuzey Kore ve Çin'e karşı hava üstünlüğü sağlamış. Bu başarıda ikinci dünya savaşında da savaşmış pilotların, Kuzey Kore ve Çin pilotlarından daha tecrübeli olması da çok etkili olmuş.
Buna rağmen, Vietnam savaşında Amerika istediği başarıyı yakalayamamış. Çünkü hem savaş tecrübeli pilotları emekli olmuş, hem de hava üstünlüğünü radar ve füze teknolojisi ile it dalaşına girmeden elde edebileceklerini zannetmişler. Fakat radar ve füze teknolojileri henüz yeteri kadar gelişmemiş olduğundan, manevra kabiliyeti düşük F-4 uçakları ve nispeten tecrübesiz pilotları ile Rus uçaklarına karşı bariz bir üstünlük sağlayamamışlar.
Vietnam savaşı sonrasında ABD hava üstünlüğü için konsept değiştirmek gerektiğini anlamış. Bunun için F-15 ve F-16 projeleri başlatılmış, F-15 kartalları ile mutlak hava üstünlüğünü, F-16 şahinleri ile ise it dalaşına odaklanılmıştır. Yalnız, tek motorlu F-16'ların operasyon alanları dar olduğu için Amerikan Hava ve Deniz Kuvvetleri tarafından tercih edilmemiş, Hava Kuvvetleri F-15'i, Deniz Kuvvetleri ise F-18 Hornet'i tercih etmiş. Bu iki uçak da çift motorlu, silah yük kapasitesi yüksek uçaklardır.
Bugün ABD hava üstünlüğünü hala F-15 uçakları ile sağlıyor. Dünyanın en iyi uçağı olarak gösterilen F-22 Raptor ise uzun vadede F-15'lerin yerini alacak.
Milli uçağımıza tekrar geri dönersek, -anladığım kadarıyla- bu uçağın F-16 gibi tek motorlu bir avcı uçağı mı, yoksa F-15 gibi hava üstünlük uçağı mı olacağına tam olarak karar verilememiş gözüküyor. Hindistan'ın durumunu da düşünerek "geç olsun, bizim olsun" diyelim mi?