Kapitalizm nedir? Kapitalizmi bir dondurma gibi düşünebilirsiniz. Sana dondurma verir çikolatalı dondurma yerken “Çilekli dondurma denediniz mi?” diye sorar. Aslında hiç aklınız da çilekli dondurma yokken Çilekli dondurmayı da deneyebilirsiniz ve bu gittikçe daha fazlasını istemenize sebep olur...
Bunların hepsini yerken sessiz kalacaksınız. Çünkü bu düzen o kadar yaygındır ki siz bunu fark etmeden tüketmeye devam edeceksiniz tüm bunlar yetmezmiş gibi satıcı susayacağınızı da bilir ve sana su satar. Böylece ihtiyacınızdan fazlasını alacaksınız bu kapitalizm; tamamen senin üzerinden işleyen bir sistemdir.
Peki kapitalizmin genel anlamı nedir? Kapitalizm iyi bir şey mi yoksa kötü bir şey mi? Yazının devamında bu soruları cevaplayalım.
Kapitalizm nedir?
Kapitalizm hepsi için geçerli olmasa da geneli arz ve talep dengesi içerisin de devam eder. Topluma fayda sağlamak amacıyla önümüze sunulan ve kararlarını özgürce alabileceğimiz (ekonomimiz doğrultusunda) bir sistemdir aslında.
Kapitalizmi daha basit tanımlayacak olursak; hayalini kurduğunuz her şeyi satın alabilirsiniz, hayatınızı sürdürmek için ihtiyacınız olanı satın almak için parayı kullanabilirsiniz ve paranın her şeyin değerini ölçmek için kullanıldığı sisteme kapitalizm denir.
"Kapitalizm" terimi ilk olarak Fransız sosyalist politikacılardan tarihçi ve gazeteci Luis Blanc tarafından kullanılmıştır. Latince "sermaye" ifadesine gelmekte "capitale" kelimesinden türetilmiştir. Bazı kaynaklarda kayıtlara göre sermaye ve para kelimeleri Almanca "Das Kapital" kelimesinden türetilmiştir. Kapitalizm sizin için sürekli yeni ihtiyaçlar yaratacak, önce hayatınızı devam ettirebilmeniz için size bir iş sağlayacaktır.
Haftanın 6 günü bu işte uzun saatler çalışacaksınız. Günün geri kalanında kendinize kıyafet almak isteyeceksiniz. Belki ihtiyaçlarınıza uygun bir giyim mağazasında çalışıyorsunuz ve beğendiğiniz kıyafetleri almak için bir hafta çalışmanız gerekiyor.
O zaman bu elbiseye uygun bir çift ayakkabı almak isteyeceksiniz. Ayakkabı alırken bu sefer uygun bir çanta isteyeceksiniz.
Kapitalizm size yeni ihtiyaç listeleri sunmaya devam edecek ve siz bu ihtiyaçları karşılamak için daha çok çalışacaksınız. Şimdi asıl konumuza dönelim ve kapitalizmin tarihinden bahsedelim.
Kapitalizmin Tarihi
Kapitalizmin ortaya çıkmadan önce, dünya feodal sistem tarafından yönetiliyordu. Feodal sistemde toprak ve tüm üretim araçları soyluların elindeydi. İnsanlar bu toprakları işleyip mümkün olduğunca bakımını yapar, gerisini soylulara bırakırdı ve hak talep edemezlerdi.
19. yüzyılda özellikle İngiltere'de feodal sistem ortadan kalkmış, Avrupa ülkelerinde kapitalizm yayılarak dünya tarafından kabul görmüştür. Kapitalizm ilk olarak İngiltere'de ortaya çıkmıştır.
Daha sonra Avrupa'ya ve oradan da tüm dünyaya yayılmıştır. Geçmişte kapitalizmin bazı özelliklerine de eski zamanlarda da rastlanmıştır.
Kapitalizmin İlkeleri
Kapitalizmi daha iyi anlamak için onun ilkelerini anlamak gerekir. Kapitalizmin ilkelerine bir göz atalım;
Özel mülkiyet hakları; bu hak, kapitalizmin en temel ilkesidir. Bu ilkeye göre, bir kişi herhangi bir miktarda mülke sahip olabilir. görev tamamlandı; "Güçlü olan kazansın" ilkesini takip ediyor.
Bu nedenle toplumlar birbirleriyle rekabet eder ve en yetenekli insanlar servetine servet zenginliklerine zenginlik katar. Dışarıdan adil gibi görünse de ne yazık ki herkes bu dünyaya aynı fırsatlarla gelmiyor. Bazı insanlar 5 dakikada para kazanıyor bazıları ise bu bazıları dünyadaki çoğu insan, bunu hayatı boyunca kazanamıyor.
Yüzleşme; bu sistem de kapitalizmin temel ilkelerinden biridir. Tüm endüstri kuruluşları sürekli rekabet halindedir.
Buradaki temel sorun, kapitalizmi en iyi şekilde yansıtması, işte "büyük balığın küçük balığı yutması" örneği. Sermayesi güçlü olanlar ticarette avantajlıdır.
Sermayesini gücünü artırmak için kullanabilir ama çok sermayesi olmayanın çok fırsatı olmaz. Sonuç olarak; piyasadaki büyük firmalarla rekabet edemez, iflas eder ve bu firmalarda iş bulma pozisyonunda kalır.
Tabii tüm bunları bir kenara bırakırsak, küçük şirketler olmadan rekabet olmaz. Dolayısıyla büyük şirketler, kendileriyle rekabet edebilecek şirketleri olmadığı için gelişemezler. Bu durumda kapitalizm için küçük firmalar da önemlidir. Gelişim ve büyüme açısından onlardan yararlanırlar.
Miras (Miras Kurumu); Kapitalizmin ilkelerinden biri miras hakkıdır. İnsanlar birikimlerini çocuklarına ya da gelecek nesillere bırakarak sermayelerini büyütmeye devam ediyor.
Doğadaki canlılar ölünce gerisi dünyaya kalıyor ama kapitalist sistemde tıpkı feodal sistemde olduğu gibi servet babadan oğula veya aynı kandan nesilden nesile geçmeye devam ediyor.