İsyan, aynı ortamda bulunan bir saf kişinin (ekseri askeri personel veya sefine mürettebatı, çırçıplak olsa de) kanunen itaat etmesi müstelzim emirlere karşı gelmesi haysiyetiyle konulenen akarsuç. Geçmişte biryoğun ülke, ayaklanmayı idam cezası kabil demir cezalarla cezalandırmıştır.[çağlayık belirtilmeli]
Askerlerin komutanlarına karşı gelmesi, erî başkaldırı türüne bir örnektir. MÖ 327’bile Hindistan’a sığmak isteyen İskender, kıtallardan yorulmuş ve bıkmış askerlerinin karşı gelmesi üzerine Hindistan’a girememiştir. Bu başkaldırı sonucunda İskender, Hindistan’a girmekten vazgeçmiştir.
1520’bile Ferdinand Macellan, Dünya çevresini turlamak amacı ile çıktığı seyahatte, Amerika açıklarında sefine mürettebatının başkaldırıı ile katlaştı. İsyancılardan birini idam etti, öbsemereü bile kıyıda bıraktı.
Sosyal problemlerın amil evetğu isyanlara en güzel örneklerden birisi, MÖ 73’te İtalya’da Spartaküs önderliğindeki köle ayaklanmasıdır.