• YENİDOĞAN BEBEK
Yenidoğan Bebeğiniz ve Siz
Yenidoğan bebeğiniz, dış dünyaya uyum sağlamak için birkaç haftalık bir süreye ihtiyaç duymaktadır.
İlk haftalarda, ne zaman ne yapacağını önceden kestiremezsiniz. Bazı günler daha aktif, bazen sessiz olacaktır.
Yenidoğan bebek;
• Çok ağlayabilir, huzursuzluk gösterebilir.
• Solunumu düzensiz olabilir.
• Aksırabilir, kusabilir.
• Sık sık irkilebilir.
Bebekler birbirine benzemez, her bebeğin farklı karakter özellikleri vardır. Örneğin, bazı bebekler daha sakin, uyumlu olur, gereksinimlerini kolayca tahmin edebilirsiniz. Bazı bebekler ise zordur, beslenme ve uyku saatleri düzensizdir, sakinleştirilmeleri daha zordur.
YENİDOĞAN BEBEK VE EMZİRME
Yeni doğmuş bir bebek doğumdan sonra mümkün olan en kısa zamanda emmeye başlaması gereklidir. Bu nedenle eğer bebek ve annede emzirmeye engel olacak bir durum yoksa ilk yarım saat içinde bebek emzirilmelidir.
Annenin memesinde süt olmaması bu emzirmeye engel değildir. Çünkü ilk emzirmede amaç, bebeğin karnının doyurulması değildir. Amaç, bebeğin anne memesini emmeye başlamasıdır. Bebek tarafından anne memesinin emilmesi ile süt üretimi için gerekli uyarı verilmiş olur. Yapılan çalışmalar, anne memesinin bebek tarafından doğumdan sonraki ilk yarım saat içinde bu uyarıyı alması ve daha sonraki saatlerde de bu uyarıyı almaya devam etmesi durumunda, daha uzun süre ve daha bol miktarda süt üretebildiğini göstermiştir.
Sezaryenle doğum yapan annelerin doğumdan sonra ilk yarım saat içinde bebeklerini emzirmeleri mümkün olmayabilir. Eğer genel anestezi uygulanmışsa, bebek ve anne doğal olarak uykulu olurlar. Ama mümkün olan en kısa zamanda, tercihen ilk iki saat içinde bebeklerini kucaklarına almaları ve emzirmeye başlamaları tavsiye edilir.
Yenidoğan bebek, 24 saatte 8-12 defa, yani 2-3 saatte bir, emmek isteyebilir. Ama korkmayın, bu sıklık giderek azalacaktır!
Annenin göğüsleri şiş ve ağrılıysa ne yapmalı?
• Bebeği daha sık emzirin.
• Ilık bir duş alın veya göğse ılık havlu uygulayın.
• Göğüste hassasiyet, kızarıklık varsa, grip olmuş gibi hissediyorsanız, doktorunuzu arayın.
Gaz Çıkarma
Bebeğin emerken yuttuğu havayı çıkarması, onu rahatlatacaktır. Emzirmenin ortasında ve sonunda gazını çıkarmak uygun olur, çünkü yuttuğu hava bebeği rahatsız ederek daha fazla emmesine engel olabilir. Gazını çıkarmak için, bebeği omzunuzun üstüne veya kucağınıza yatırın veya kucağınızda oturtun, usulca sırtına vurun veya sırtını sıvazlayın. Çoğu bebek, gaz çıkarırken emdiğinin bir kısmını da çıkarabilir. Bu gerçek bir kusma değildir, endişe etmeye gerek yoktur. Sadece kendi giysinizi bir mendille korumanız yeterli olacaktır.
Göbeğin Bakımı
Enfeksiyon gelişimini önlemek için göbek kordonunu temiz tutmak gereklidir. Bunun için; her bez değişiminde, alkol veya doktorunuzun önerdiği başka bir antiseptik solüyona batırılmış bir kulak temizleme çubuğuyla kordonun özellikle tabanını silmelisiniz. Bu işlem, bebeğin canını yakmaz. Göbek düşene kadar, bebeğin bezini göbek kordonu dışarda kalacak şekilde aşağıdan bağlayın. Bebeği suya sokarak banyo yaptırmayın, sadece silin.
Alt Bakımı
Yenidoğan bebeğiniz, günde 6-8 bez ıslatabilir ( Neyse ki bu sıklık sonradan azalacaktır ).
Bazı bebekler günde bir kaka yaparken, bazıları her emme sonrası yapacaktır, her ikisi de normaldir.
İlk günlerde koyu yeşil, siyah renkli olan gaita, sonraki günlerde sarı- yeşil, yumuşak kıvamlı bir şekle dönecektir ( Bebeğin yumuşak ve sulu gaita yapması normaldir, ishal anlamına gelmez ) Mama ile beslenen bebekler daha kıvamlı gaita yaparlar.
Bez kirlenince hemen değiştirerek, bebeğinizin altını iyice temizleyerek pişikleri önlemiş olursunuz. Altında kızarıklık olursa, temizleyerek havada kurutmaya bırakınız. Doktorunuzun önerdiği çinko oksit içeren kremlerden kullanabilirsiniz. Kız bebeklerde alt temizliğini mutlaka önen arkaya doğru yapın. İlk birkaç hafta beyaz bir akıntı olabilir, bu normaldir. Erkek bebeklerde, sünnet derisini geriye çekip temizlemeye çalışmayın.
Giyim
Bebeği mevsim koşullarına göre, kendinizin nasıl bir giysiyle rahat edeceğini düşünerek giydirin.
İnce bir tişörtle gezerken, bebeği kışlık battaniyelere sarmayın! Aşırı giydirme ve sarma bebeği huzursuz eder.
Elleri ve ayakları genellikle soğuk olacağından, bebeğin üşüyüp üşümediğini göğüs veya sırtından kontrol edin.
Güvenlik
• Yenidoğan bebek bile hareket eder, asla kanepe, alt değiştirme masası gibi bir yerde yalnız bırakmayın.
• Yanından ayrılacaksanız, ya yatağına koyun ya da bebeği de götürün.
• Geniş kenarlı bir şapkayla bebeği güneşten koruyun.
• Bebeğin yanında sigara içmeyin, içilmesine izin vermeyin.
• Sigara içimine maruz kalan bebeklerde, solunum yolu ve kulak enfeksiyonları sıklığı artmaktadır.
• Bebek kucağınızdayken veya emzirirken asla sıcak içecekler içmeyin.
• Yatırırken yüzüstü yatırmayın.
• Başka bir küçük çocukla bebeği yalnız bırakmayın.
• Boğulmanın önüne geçmek için bebek yatağında yastık, büyük oyuncak, plastik poşet türü şeyler bulundurmayın.
• Araba yolculuklarında bebeğin yaş ve kilosuna uygun araba koltuğu kullanın. Yenidoğan bebeğin rahat etmesi için, kenarlardan rulo yapılmış havlularla destekleyebilirsiniz. Araba hareket halindeyken, ağlayan bebeği sakinleştirmek veya emzirmek için koltuğundan almayın, gerekirse aracı durdurun. Asla bebeği tek başına arabada bırakmayın.
Gelişim
Yenidoğanın beş duyusu günden güne gelişmektedir.
Başı büyük ve ağırdır, boyun kasları güçsüzdür, desteklenmesi gerekir.
• Karın üstü yatarken başını kısa süre kaldırabilir.
• Oturtulursa başı düşer.
• Yaklaşık 20 cm’ lik bir mesafeyi görebilir.
• En çok yüzlere ve parlak, kontrast renklere bakmayı sever.
• Şiddetli sesleri duyar ve irkilir.
• Sesinizi duymaktan hoşlanır, konuşarak onu sakinleştirebilirsiniz.
• Tat ve koku alır, hisseder.
• Annesinin kokusunu tanır.
Bebeğe Destek Olmak Yapılması Gerekenler
Bütün bebekler sevgi ve sıcaklığa gereksinim duyar. Onu kucaklayarak şımarttığınızı düşünmeyin! Sık sık kucaklayın, sarın, sevginizi gösterin. Gereksinimlerini zamanında karşılayarak temel güven duygusunu geliştirin. Ağlayınca karşılık gören, sıkıntısı giderilen bebek hayata güvenli bir başlangıç yapacak, özgüven geliştirecektir.
• Tutarken elinizle başını destekleyin.
• Yüzünüzü görebilmesi için bebeği yakın tutun.
• Ona parlak, kontrast renkli cisimler gösterin.
• Onunla konuşun, ninniler, şarkılar söyleyin.
Uyku
Bebeklerin uyku düzenleri farklılık gösterir. İlk aylarda genellikle günde 15-18 saati uykuda geçirecektir. 4 saatte 30 dakika kadar uyanık olabilir. Gece ve gündüz farkını bilmez. Zamanla belli bir uyuma ve uyanma düzeni oluşacak, gündüzleri 1-3 saat kadar, geceleri 3-6 saat kadar uyumaya başlayacaktır.
Bebek uyurken yan veya sırtüstü yatırılmalıdır.
Bebek gece sık uyanacağından, annenin de gece gündüz demeden, bebek uyurken, en azından dinlenmeye çalışması iyi olur. Bebeğin uykusu sırasında ev işlerini halletmeye çalışan anne, gece de uykusuz kalırsa bu tempoya dayanması güç olacaktır. Gece ve gündüzün farkını anlaması için bebeğe destek olun. Gündüz uyanık olduğunda onunla oynayın, konuşun, uyarı vermeye çalışın. Gece ise mümkün olduğunca sessiz, sakin olun, bebeği fazla uyarmayın, onunla oynamayın.
Ağlama
• Ağlama bebeğin sizinle iletişim kurma yoludur, buna üzülmeyin, bebekler ağlar çünkü henüz konuşamazlar!
• İlk haftalarda bebekler günde 2-3 saat ağlayabilirler. Hatta ilk 6-8 hafta boyunca ağlama giderek artar.
• Bazı bebekler uykuya dalmadan önce 10-15 dakika ağlarlar.
• Farklı nedenlerle farklı ağlamalar olabilir. Zamanla, bunu ayırt etmeye başlayacaksınız. Ancak her ağlamanın da belli bir nedeni olmayabilir, bazen bebek nedensiz de ağlayabilir.
• Bebeğin ağlamasına hemen yanıt verirseniz, sizin yanında olduğunuzu bilecektir. Böyle davranarak bebeği şımartmış olmazsınız.
Yenidoğan bebeğiniz ağlayınca; karnını doyurma, altını değiştirme, kucaklayıp sakinleştirme seçeneklerinin hepsini denediyseniz ve halen ağlıyorsa, bir süre yatağına koyup sakinleşmesini bekleyebilirsiniz. Sakinleşene kadar gözlem altında tutmayı unutmayın. Zamanla hangi ağlamada ne yapmak gerektiği konusunda deneyim kazanıp sizden sonra anne baba olanlara öğüt vermeye bile başlayacaksınız.