Bartholin'in bezleri vajinal açıklığın her iki tarafında bulunan yapılardır. Bu bezler vajina kayganlığına yardımcı olan sıvı salgılar. Bazen bu bezlerin kanalı tıkanır ve üretilen sıvı bezin içinde birikir. Sonuçta Bartholin kisti olarak adlandırılan nispeten ağrısız şişlikler oluşur. Kist içindeki sıvı enfekte olursa, iltihaplı doku ile çevrili bir irin koleksiyonu haline gelir. Buna Bartholin apsesi adı verilir.
Bartholin kisti veya apsesi yaygın bir hastalıktır. Bartholin kistinin tedavisi kistin büyüklüğüne, ne kadar ağrılı olduğuna ve enfekte olup olmadığına bağlıdır. Bazen ayaktan iğne drenajı ile tedavi yeterlidir. Diğer durumlarda, Bartholin kistinin cerrahi drenajı gerekir. Bir enfeksiyon meydana gelirse, enfekte olmuş Bartholin kistini tedavi etmek için antibiyotik ve birlikte drenaj yardımcı olabilir.
Küçük, enfekte olmamış bir Bartholin kisti varsa, bu fark edilmeyebilir. Kist büyürse, vajinal açıklığın yanında bir şişlik veya kitle şeklinde hissedilebilir. Kist genellikle ağrısızdır. Ancak dokunmakla hassas olabilir.
Bartholin kisti enfeksiyonu birkaç gün içinde ortaya çıkabilir. Kist enfekte olursa şu belirtiler görülür;
Bartholin kisti veya apsesi genellikle vajinal açıklığın sadece bir tarafında görülür.
Doktor Kontrolü
Vajina girişine yakın, iki veya üç günlük, düzelmeyen, ağrılı bir yumru varsa doktorunuzu arayın. Bu kiste bağlı ağrı hafif veya şiddetli olabilir.
Vajinal açıklığın yanında yeni bir şişlik gelişti ise ve 40 yaşından büyükseniz muayene için mutlaka doktorunuzla görüşün. Nadiren de olsa, böyle şişlikler, kanser gibi daha ciddi bir sorunun işareti olabilir.
Bartholin kistinin nedeni bez içinde üretilen sıvının birikmesidir. Bez kanalındaki sorunlar, enfeksiyon veya yaralanma nedeniyle tıkanıklığa ve sıvı birikimine neden olabilir. Bartholin kisti eğer enfekte olursa apseleşebilir. Escherichia coli (E. coli),gonore ve klamidya gibi cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara neden olan bakteriler de dahil olmak üzere birçok bakteri bezde enfeksiyon ve apse gelişimine yol açar.
Bartholin kisti komplikasyonları şunlardır;
Bartholin'in kistini önlemenin genellikle bir yolu yoktur. Bununla birlikte, daha güvenli cinsel ilişki uygulamaları, özellikle prezervatif kullanılması ve iyi hijyen alışkanlıkları kistin enfeksiyonunu ve apse oluşumunu önlemeye yardımcı olabilir.
Bartholin kisti teşhisi için muayene, test ve tahliller;
Özellikle kist küçükse, hiçbir belirti veya semptom göstermiyorsa, tedavi gerektirmeyebilir. Tedavi kistin büyüklüğüne, rahatsızlık seviyenize ve enfekte olup olmadığına bağlıdır. Apseleşen kistler en kısa sürede tedavi edilmelidir.
Tedavi seçenekleri şunları içerir;
Oturma banyoları: Üç veya dört gün boyunca günde birkaç kez ılık su ile dolu bir küvette oturma banyosu yapılması, küçük, enfekte bir kistin kendi başına açılmasına ve boşalmasına yardımcı olabilir.
Cerrahi drenaj: Enfekte veya çok büyük bir kisti boşaltmak için ameliyat gerekebilir. Bir kistin drenajı lokal anestezi veya sedasyon anestezi kullanılarak yapılır. Drenaj için doktorunuz kistte küçük bir kesi yapar, boşalmasına izin verir ve daha sonra kesi içine küçük bir lastik tüp (kateter) yerleştirir. Kesiyi açık tutmak ve tam drenaj sağlamak için kateter altı haftaya kadar yerinde kalabilir.
Antibiyotikler: Kistiniz enfekte olursa veya testler cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyonunuz olduğunu ortaya koyuyorsa doktorunuz bir antibiyotik reçete edebilir.
Marsupializasyon: Kistler tekrar eder veya rahatsız ederse, bu prosedür yardımcı olabilir. Doktor drenaj insizyonunun her iki tarafına, yaklaşık 6 milimetreden daha kısa, kalıcı bir açıklık oluşturmak için dikiş atar. Prosedürden birkaç gün sonra drenajı desteklemek ve kistin tekrarlamasını önlenmek için bir kateter yerleştirilebilir.
Bartholin bezi çıkarılması: Nadiren, geleneksel yöntemlerle etkili şekilde tedavi edilemeyen kalıcı kistlerin ortadan kaldırılmasında Bartholin bezini çıkarmak gerekebilir. Bezin cerrahi olarak çıkarılması genellikle genel anestezi altında ve hastanede yapılır. Bezin cerrahi olarak çıkarılması, işlemden sonra kanama veya komplikasyon riski taşır.
Yaşam Tarzı Değişiklikleri: Günde birkaç kez ılık suda günlük oturma banyosu, enfekte olmuş bir Bartholin kisti veya apsesini çözmek için yardımcı olabilir. Oturma banyoları bölgeyi temiz tutmaya, rahatsızlığı hafifletmeye ve kistin etkili drenajını teşvik etmeye yardımcı olur. Ağrı kesiciler de doktor kontrolünde tedaviye yardımcı olabilir.
Bartholin bezleri vajinal açıklığın her iki tarafında vajinayı ıslatmak için sıvı salgılayan iki küçük, bezelye şeklinde bezdir. Bezler tıkanırsa, sıvı sıkışabilir ve kist oluşmasına neden olur. Enfekte bir Bartholin kisti ise apseye yol açabilir. Apse geliştiğinde vajinanın bir tarafında yoğun ağrı, o bölgede kızarıklık ve şişme olur. Apselerin büyüklüğü çok küçük boyutlardan 2-3 santimetreye kadar çıkabilir.
Her 50 kadından yaklaşık birinde geçmişte bir Bartholin kisti veya apsesi öyküsü vardır. Çocuk doğurma yaşındakiler, özellikle 20'li yaşlarda olanlar en fazla risk altındadır. Bartholin apsesi, bezlerden birinin Escherichia coli ( E. Coli ) veya cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlarca (klamidya ve gonore gibi bakteriler) enfekte olduğunda ortaya çıkar.
Bartholin apsesi olan kadınların çoğunda (%60’dan fazlasında) bakteriyel bir enfeksiyon kanıtlanmıştır. En yaygın görülen bakteri ise E. Coli’dir. Enfeksiyonların yaklaşık %40-45 inden sorumludur. Bakteriler ayrıca tekrarlayan enfeksiyon vakalarında önemli ölçüde daha yaygındır. Vakaların neredeyse %8'inde birden fazla bakteri türü rol alır.
Apse gelişiminde en sık rol oynayan bakteri türleri şunlardır;
Apse gelişiminde rol alan diğer bakteri türleri şunlardır;
Apseler çok ağrılı olma eğilimindedir. Bartholin apsesi olan kişilerde tipik olarak sadece vajinanın bir tarafında (enfekte bez tarafı) ağrı olur.
Diğer belirti ve semptomlar şunlardır;
Apse yeterince büyürse, cilde açılabilir. Apse cilde açıldığında irinli sıvı boşalır. Kişi vajinadan akıntı olduğunu veya ağrının hafiflediğini fark edebilir.
Cerrahi drenaj genellikle bir doktor ofisinde veya hastanede yapılır. Doktor bölgeyi uyuşturmak için lokal anestezi veya kişiyi uyutmak için genel anestezi kullanabilir. İşlem sırasında, doktor apse içinde küçük bir açıklık oluşturur. Sıvı boşaldığında, açıklığa bir kateter (küçük bir plastik tüp) yerleştirir. Kateter 6 haftaya kadar yerinde kalabilir.
Kateter apse içindeki tüm sıvının boşalmasına izin veren kesiği açık tutar. Doktor bu süreden sonra kateteri çıkarabilir.
Marsupializasyon adı verilen bir prosedür tekrarlayan Bartholin apselerinin önlenmesine yardımcı olabilir. İlk olarak, doktor apsede küçük bir kesi yapar ve içeriği boşaltır. Daha sonra kalıcı bir açıklık oluşturmak için insizyonun her iki tarafında dikişler atar. Açıklık genellikle 6-7 mm’den daha küçüktür.
Bazen, doktor drenaj sürecini hızlandırmak için birkaç gün boyunca kaviteye bir kateter yerleştirebilir. Marsupializasyon genellikle başarılı olur. Bartholin kistlerinin yaklaşık %5-15'i işlemden sonra tekrarlayabilir.
Marsupializasyondan sonra apseler tekrarlarsa, Bartholin bezlerini çıkarmak gerekebilir. Bununla birlikte, bu prosedür son çare olarak kabul edilir ve nadiren gereklidir. Gerektiğinde, bu prosedür genel anestezi altında hastanede gerçekleştirilir. Tüm ameliyatlarda olduğu gibi, kanama, enfeksiyon ve diğer komplikasyon riskleri vardır.
Antibiyotikler bezlerde bulunan herhangi bir enfeksiyonu temizleyebilir. Doktorlar genellikle antibiyotik tedavisini Bartholin bezi ameliyatından önce veya sonra uygular. Antibiyotikler özellikle apse tamamen boşalırsa ve tekrarlamazsa, her zaman gerekli olmayabilir.
Oturma banyoları ağrı ve rahatsızlığı hafifletebilir. Ayrıca çok küçük apselerin açılmasına ve boşalmasına yardımcı olabilirler. Oturma banyosu yapmak için, bir küvet ılık su ile bir miktar doldurulur. 15 dakika suda beklenir. Bu tedavi genellikle günde en az 3-4 kez semptomlar geçene kadar tekrarlanır.
Bir Bartholin apsesinin gelişmesini önlemek her zaman mümkün değildir. Bezin enfekte olma riskini azaltmak için çeşitli önlemler alınabilir;
Kaynaklar