Mekke'den (Hac) sonra müslümanların ibadet ve dua maksadıyla en kalabalık toplanma yeri neresi?
Bengladeş'in başkenti Dakka'nın 25 km kuzeyindeki Tongi şehri...
İtiraf edeyim, kulak dolgunluğum olsa da beş milyonu bulan bir toplanmanın ayrıntılarına vakıf değildim; ta ki Nuray Kayacan'ın yeni belgeseli 'İctima'yı izleyene kadar.
Önce bir mesaj geldi yapımcı ve yönetmen Kayacan'dan...
'Her yıl 150 farklı ülkeden 4-5milyon Müslüman Bangladeş'te bir araya gelerek zulüm gören insanlar ve dünya barışı için üç gün boyunca dua ediyor. Hacdan sonra bu ikinci büyük dinî buluşmayı konu alan belgeselimiz Boğaziçi Film Festivali'nde En İyi Belgesel Ödülü aldı.'
Bu mesaj üzerine izledim bu ilgi çekici ve bilgilendirici belgeseli...
Milyonlar, kutsal bir amaç uğruna, kayıklara, otomobillere, motorlara, trenlere, (bulduğu her ne ulaştım aracı varsa binip) akın akın 'Bişva İctima' alanına geliyor.
Belgeselde, bu yolculuk esnasında Bengladeş'in sokaklarına, çarşı pazarına; ülkedeki sosyal hayattan enstantanelere tanıklık ediyoruz.
'İctima'nın özeti zaten Kayacan'ın cümlelerinde mevcut: 150 farklı ülkenen 4-5 milyon Müslüman, her yıl, Bengladeş'te dini bir buluşma gerçekletiriyor.
Belgeselin konusu kadar, çekim aşamasını da merak ettim; çünkü zor bir coğrafya...
Meğer hayli maceralı, hatta korku-gerlilim filmlerini aratmayan bir set ortamı yaşanmış... Anlatacağım, ama önce 'Bişva İctima'nın bölge müslümanları ve islam dünyası için ne anlam ifade ettiğine bakalım.
Dünyanın hemen her yerinde Müslümanlar zulüm görüyor. (Bu bir 'zulüm edebiyatı' değil, coğrafyada yaşananlara bakmak yeterli.)
Örneğin, Budist rahiplerin zulmünden kaçan yüz binlerce Myammarlı (Arakanlı) Müslüman, Bengladeş'e sığındı, çadırlarda, kamplarda, zor şartlar altında hayatta kalmaya çalışıyorlar.
Dolayısıyla yerlerinden yurtlarından olan, sürgün edilen, din değiştirmeye veya göçe zorlanan Müslümanlar için İctima'nın önemi büyük.
Çünkü, ibadet ve dua için bir araya gelen milyonlar, din kardeşleriyle dayanışma örneği sergileyip barış ve huzur için edilen dualara hep bir ağızdan amin diyorlar. Tongi'nin meydanları, çatıları, balkonları, sokakları insanlaların dualarıyla çınlıyor.
İşte bu 'dayanışma' ruhu, psikolojik manada çok önemli. Zira birlik beraberlik olunca insanlar kendilerini daha güçlü hissediyorlar.
Belgeselde bir Müslümanın dile getirdiği gibi: Allah bu kadar kişiden birinin duasını kabul eder ve bizi affeder diye inanıyoruz.
Farklı ülkeler, farklı kültürler, aynı din...
Tongi'de toplanan milyonlar üç gün boyunca zikir çekip, salavatlar getiriyor, tövbe edip, ibadetle günlerini geçiriyorlar.
Üç günün ardından önde gelen bir alimin üç-dört saati bulan duasıyla İctima sona eriyor.
1967 yılından bu yana yapılan etkinlik, Hindistan Delhi'deki Nizamüddin Merkez Tebliğ Cemaati tarafından düzenleniyor. Politikayla ilgisi olmayan, bağımsız bir grup... Ancak Hindistan'da can güvenliği endişeleri yüzünden bunca insan, Müslüman bir ülke olan Bengladeş'te toplanıyor.
Gelelim belgeselin çekim aşamasına...
Yönetmen Kayacan ve ekibi ormanlık alanlardan geçerek kamplara girmiş. Ölümün kol gezdiği bölgelerden kurtulan iki Arakanlı ile çekim için anlaşmış. Kamptan İctima merkezine kadar üç-dört günlük bir yolculuk planlanmış. Ancak, Arakanlıların kamplardan çıkışı yasak olduğundan, bir kaçış planı gerçekleşmiş...
Çekimler sürereken karakterlerden biri yakalanmaktan korktuğu için ses kayıt cihazları üzerinde olduğu halde setten kaçmış.
İctima'daki görkemli kalabalığı göstermek için 'drone' kullanmışlar ama drone uçurmak da yasak olduğundan büyük risk almışlar.
Nuray Kayacan, 16 gün süren çekimlerde tek şanslarının yardımsever bölge insanı olduğunu söylüyor.
Ancak o bölge insanı ki bunca yıl gün yüzü görmemiş.
Koskoca İslam dünyasının bundan çıkaracağı dersler olmalı elbette.
Bakın oralarda bir belgesel çekebilmek için bile kelle koltukta cesaret gerekiyor.
O mahşeri kalabalığın istediği tek şeyse Müslümanca bir haysiyetle barış ve esenlik içinde yaşamak...
'İctima' belgeseli bu gerçeği bir kez daha hatırlatıyor.