Uydular ile iletişim, hava tahmini, navigasyon, Dünya gözlemi ve bilimsel araştırma dahil olmak üzere geniş bir yelpazede işlev gerçekleştirilebilir. İletişim uyduları, insanların dünyanın herhangi bir yerinden telefon görüşmesi yapmasını, mesaj göndermesini ve internete erişmesini sağlayarak küresel iletişimi mümkün kılar. Hava uyduları, hava durumu desenlerinin tahmin edilmesine ve izlenmesine yardımcı olan kritik veriler sağlar. GPS gibi navigasyon uyduları, sürüş yönergelerinden denizcilik ve havacılık operasyonlarına kadar çeşitli uygulamalar için hassas konum belirleme ve navigasyon imkanı sağlar. Dünya gözlem uyduları, gezegenimiz hakkında detaylı görüntüler ve veriler yakalarak çevresel izleme, felaket yönetimi ve kentsel planlamaya yardımcı olur. Bilimsel araştırma uyduları, gök cisimlerini inceleyerek, evren hakkında veri toplayarak ve kozmosun anlayışımızı ilerletir.
Bu şeyler olmasaydı, günlük yaşamımız önemli ölçüde farklı olurdu. Bazılarımız televizyon izleyemezdi. Bazılarımız seyahat ederken yol bulmakta zorlanırdık. Bazılarımız beklenmedik kötü hava koşullarından tehlikede olabilirdik. Ne hakkında konuşuyoruz? Tabii ki, uydu hakkında!
Uydu, bir başka nesnenin etrafında dönen nesnelerdir. Bazı uydular doğal olarak meydana gelirken, bazıları insanlar tarafından yaratılır. Ay, Dünya’nın etrafında dönen doğal bir uydu örneğidir. Ancak biz insan yapımı uydulara odaklanacağız.
Yapay uydular genellikle Dünya’nın etrafında yörüngeye yerleştirilen insanlar tarafından fırlatılan makinelerdir. Ayrıca diğer gezegenlerin yörüngesine gönderilebilirler. Örneğin, şu anda Ay, Güneş ve Merkür, Venüs, Mars ve Satürn dahil olmak üzere diğer birkaç gezegenin etrafında uydular bulunmaktadır.
Sovyetler Birliği, 4 Ekim 1957’de ilk yapay uydusu Sputnik 1’i fırlattı. Amerika Birleşik Devletleri, Explorer 1 adlı ilk yapay uydusunu yaklaşık dört ay sonra fırlattı.
O zamandan beri, 2.500’den fazla uydu uzaya fırlatıldı. Gökyüzünde bu kadar çok uydu olduğunu hiç düşünmüş müydünüz?
Orada ne yapıyorlar? Neden bu kadar çok ihtiyacımız var? Yapay uydular çeşitli amaçlar için kullanılır. Hubble Uzay Teleskobu, Uluslararası Uzay İstasyonu ve Rus Mir uzay istasyonu gibi uydular, bilim insanlarının yenilikçi yollarla uzayı keşfetmelerini sağlar.
Haberleşme uyduları, dünyanın dört bir yanındaki insanlarla bağlantı kurmamıza yardımcı olur. Hava durumu uyduları, dünyayı uzaydan gözlemlememize ve hava durumu desenlerini tahmin etmemize yardımcı olur. Radyo ve televizyon uyduları, favori şarkılarımızı, filmlerimizi ve TV şovlarımızı dünyaya iletmek için kullanılır.
Global Konumlandırma Sistemi (GPS) olarak adlandırılan 27 uydu grubu bile var. Bu uydular olmadan, seyahat ederken yol bulmak için GPS cihazlarını kullanamazdık.
Birçok uyduyun birbirleriyle nasıl çarpışmadan hareket ettiğini merak ediyorsanız, sadece uzayın çok geniş olduğunu hatırlayın! Dünya’ya kıyasla, uzay sonsuz gibi görünüyor.
Uzayda yeterince yer olsa da, uydular farklı mesafelerdeki yörüngelere yerleştirilir. Bazıları Dünya’nın yaklaşık 150 mil uzağında olabilirken, diğerleri 20.000 mil veya daha fazla uzaklıkta olabilir.
Çoğu yapay uydu, bilim insanlarının düşük Dünya yörüngesi olarak adlandırdığı 500 milin altında dolaşır. Bu uydular, Dünya’nın atmosferine geri çekilmelerini önlemek için saatte yaklaşık 17.000 mil hızla seyahat etmelidir.
Ancak, sonunda, yerçekimi kuvveti, yapay uydular da dahil olmak üzere tüm nesnelerin Dünya’ya geri dönmesine neden olur. Uydular işlevlerini durdurduğunda, yerçekimi onları Dünya’ya geri çekene kadar yörüngede dolanan “uzay enkazı” haline gelir. Her gün en az bir parça uzay enkazının Dünya atmosferine geri döndüğü doğrudur, ancak bunu fark eden nadirdir. Yani gökyüzünün düşmesine gerek yok!
Deneyin
Uydular ilginç değil mi? Aşağıdaki etkinlikleri bir arkadaşınız veya aile üyenizle birlikte keşfetmek için mutlaka deneyin:
- Uyduların yörüngede nasıl kaldığını görmek isterseniz, çevrimiçi olarak Ping Pong Challenge etkinliğini deneyebilirsiniz. İhtiyacınız olan tek şey bir lastik bant, biraz bant ve bir ping pong topudur. Ping Pong Challenge’ı bulmak için sayfayı aşağı kaydırın.
- Uydular bize dünyamızın inanılmaz görüntülerini sağladı. Uyduların dünyaya geri gönderdiği en iyi görüntüleri görmek için çevrimiçi fotoğraf galerilerini kontrol edebilirsiniz. Önerilen iki galeri, GeoEye’dan Seçilmiş Uydu Görüntüleri ve Dünya’nın Uydu Görüntüleri’dir.
- Eğer şu anda uyduların nerede olduğunu bilmek ilginizi çekiyorsa, Earth 3D’deki Eyes on the Earth’u kullanabilirsiniz. Bu araç, Dünya etrafında dönen farklı uyduların gerçek zamanlı uçuş yolunu görmek için kullanılır. Hatta uydulardan herhangi birinin doğrudan mevcut konumunuzun üzerinde olup olmadığını kontrol edebilirsiniz. Belirli uyduların bölgenizden ne zaman geçtiğini öğrenmek için farklı zamanlarda yolları keşfedebilirsiniz.
Önerilen Kaynaklar
- http://transition.fcc.gov/cgb/kidszone/faqs_satellite.html
- http://spaceplace.nasa.gov/geo-orbits/
- http://science.nationalgeographic.com/science/space/solar-system/orbital/
- http://www.universetoday.com/42198/how-many-satellites-in-space/
1. İletişimde uyduların rolü nedir?
Uydular, güvenilir ve yaygın kapsama sağlayarak iletişimde kritik bir rol oynar. Bize dünyanın hemen her yerinden telefon görüşmesi yapma, metin mesajı gönderme ve internete erişme imkanı sunarlar. Uydu, yer tabanlı iletişim cihazlarından sinyal alır ve bu sinyalleri diğer uyduya veya dünyaya geri ileterek uzayda röle istasyonu gibi hareket eder. Uzak bölgeler arasında uzun mesafeli iletişimi sağlar, küresel bağlantıyı kolaylaştırır ve televizyon yayıncılığı, GPS navigasyonu ve hava tahminleri gibi çeşitli uygulamaları destekler.
2. Uydular hava tahmininde nasıl yardımcı olur?
Uydu, Dünya’nın atmosferi, bulut oluşumu ve hava durumu desenleri hakkında değerli veriler sağlayarak hava tahmininde önemli bir araçtır. Dünya etrafında dönen hava tahmin uyduları, sıcaklık, nem, rüzgar hızı ve bulut örtüsü gibi bilgileri yakalar ve toplar. Bu veri daha sonra Dünya üzerindeki meteoroloji ajanslarına iletilir, burada analiz edilir ve doğru hava tahminlerinin oluşturulmasına ve kasırgalar gibi şiddetli hava olaylarının izlenmesine yardımcı olur. Uydu, Dünya’nın hava sistemlerini sürekli olarak izleyerek potansiyel hava tehlikelerinin tahmin edilmesine ve hazırlıklı olunmasına yardımcı olur.
3. Uydu, bilimsel araştırmada hangi rolü oynar?
Uydu, bilimsel araştırmada enstrümantal bir rol oynar çünkü bilim insanlarının gezegenimizin ve evrenin çeşitli yönlerini incelemesine olanak sağlar. İklim değişikliği hakkında veri toplamak, ekosistemlerin sağlığını izlemek, vahşi yaşamın hareketlerini takip etmek ve volkanik patlamalar ve ormansızlaşma gibi doğal olayları gözlemlemek için kullanılırlar. Ayrıca, uydu gezegenler, uydular ve asteroidler de dahil olmak üzere diğer gök cisimlerini incelemek için kullanılır, bu da onların bileşimi, jeolojisi ve atmosfer koşulları hakkında değerli bilgiler sağlar. Uydu tarafından toplanan bilgiler, Dünya ve evrenin anlaşılmasına katkıda bulunur ve bilim insanlarının önemli keşifler ve ilerlemeler yapmasına yardımcı olur.
4. Uydu, navigasyon ve GPS sistemlerinde nasıl yardımcı olur?
Uydu, navigasyon ve GPS sistemlerinde hassas konumlandırma ve zamanlama bilgileri sağlayarak önemli bir rol oynar. Dünya etrafında dönen GPS uyduları, yerdeki GPS alıcıları tarafından alınan sinyalleri ileterek çalışır. Bu alıcılar, uydu ile alıcı arasındaki mesafeyi hesaplayarak alıcının kesin konumunu belirlemeyi sağlar. Bu teknoloji, araçlarımızda navigasyon yapmamızı, rotaları planlamamızı ve bilmediğimiz yerlerde yolumuzu bulmamızı sağlar. Uydu ayrıca, bilgisayar ağlarının senkronizasyonu, finansal işlemler ve telekomünikasyon sistemlerinin senkronizasyonu dahil olmak üzere çeşitli uygulamalarda kullanılan hassas zamanlama sinyalleri sağlar.
5. Uydu, afet yönetimi ve acil durum müdahalesine nasıl katkıda bulunur?
Uydu, afet yönetimi ve acil durum müdahale çabalarında paha biçilmezdir. Doğal afetler, depremler, sel ve orman yangınları gibi afetlerin neden olduğu hasarın derecesini değerlendirmeye yardımcı olan gerçek zamanlı görüntüler ve veriler sağlar. Uydular ayrıca, kara ve deniz yüzeyi sıcaklıklarında değişiklikleri tespit edebilir, toprak kaymaları riski taşıyan alanları belirleyebilir ve kirleticilerin hareketini izleyebilir. Bu bilgi, tahliye planları, kaynak tahsisi ve acil durum müdahale stratejileri konusunda bilinçli kararlar alınmasına yardımcı olur. Uydular ayrıca, kara tabanlı altyapının zarar görmesi veya olmaması durumunda, uzak ve felaket bölgesinde iletişimi sağlarak koordinasyon ve kurtarma operasyonlarını kolaylaştırır.