

100- باب التسمية في أوله والحمد في آخره
YEMEK YEME EDEBİ BÖLÜMÜ
YEMEĞE BAŞLARKEN BESMELE ÇEKMEK,
SONUNDA
ELHAMDÜLİLLAH DEMEK
Hadisler
729- عن
عُمَرَ بنِ أبي سلَمَة رضي اللَّه عنهما قال: قال لي رسولُ اللَّه صَلّى
اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم:
«سَمِّ اللَّه وكُلْ بِيمِينكَ ، وكُلْ مِمَّا يَلِيكَ».
متفقٌ عليه.
729.
Ömer İbni Ebû Seleme radıyallahu anhümâ şöyle dedi:
Resûlullah sallallahu aleyhi
ve sellem bana şöyle buyurdu:
Besmele çek! Sağ elinle ye!
Hep önünden ye!
Buhârî, Et`ime 2, 3; Müslim,
Eşribe 108. Ayrıca bk. Tirmizî, Et`ime 47; İbni Mâce, Et`ime 8
Bir sonraki hadisle birlikte
açıklanacaktır.
730- وعن
عَائشة رضي اللَّه عنها قالَتْ: قالَ رسولُ اللَّه صَلّى اللهُ عَلَيْهِ
وسَلَّم:
«إذا أكل أَحَدُكُمْ فَليَذْكُر اسْمَ اللَّه تعالى، فإنْ نسي أَنْ
يَذْكُرَ اسْمَ اللَّه تَعَالَى في أَوَّلِهِ، فَليَقُلْ: بِسْمِ اللَّه
أَوَّلَهُ وَآخِرَهُ».
رواه أبو داود، والترمذي،
وقال: حديث حسن صحيح.
730.
Âişe radıyallahu anhâ Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellemin
şöyle buyurduğunu söyledi:
Biriniz yemek yerken besmele
çeksin. Şayet yemeğe başlarken besmele çekmeyi unutursa, hatırladığı
anda baştan sona bismillah desin.
Ebû Dâvûd, Et`ime 15; Tirmizî,
Et`ime 47
Açıklamalar
Her iki hadîs-i şerîfte de bir
şey yerken besmele çekmenin gereği üzerinde durulmaktadır. Ailenin Din
Eğitimi bahsinde 301 numarayla geçen ve orada açıklanan birinci
hadisimiz, bu alışkanlığın çocuğa erken bir yaşta kazandırılması icap
ettiğini göstermektedir.
İnsan yaptığı her işin farkında
olmalı, her işi bilerek ve anlayarak yapmalıdır. Ağzına bir lokma
götürürken veya bir şeyi yudumlarken bunu kendisine Allahın verdiğini
hatırlamalı, Ona şükran borçlu olduğunu bilmelidir. Yerken ve içerken
besmele çekme alışkanlığını kazanmış bir kimse, şükretme görevini son
derece tabii bir şekilde ve kendiliğinden yapmış olur.
Birlikte yemek yenildiği zaman
birinin duyulacak şekilde besmele çekmesi, diğerlerinin, özellikle
çocukların bu görevlerini hatırlamasına yardım eder. Yemeğe başlarken
besmele çekmek gerekmekle beraber, unutulduğu zaman bu kusuru gidermenin
yolu da gösterilmiştir. Bu takdirde, Resûl-i Ekrem Efendimizin
ifadesiyle bismillahi evvelehû ve âhirehû yani baştan sona
bismillâh denmelidir.
Aşağıdaki hadislerde besmele
çekmeyi gerekli kılan diğer sebepler arasında, şeytanın birlikte
yemesinin engellenmesi ve yemeğin bereketlenmesi konularına temas
edilecektir.
Peygamber Efendimiz yemeğin sağ
elle yenmesini tavsiye etmektedir. Başka hadîs-i şerîflerde bunun
gerekçesini açıklamakta, şeytanın sol elle yiyip içtiğini söyleyerek
onun gibi davranmaktan sakındırmaktadır (Müslim, Eşribe 105-106).
Kurân-ı Kerîmde ve hadîs-i şerîflerde şeytanın bizim düşmanımız
olduğu, ondan ve onun gibi davranmaktan sakınmamız gerektiği ısrarla
belirtilmektedir. Sol elle yemek ve içmek şeytanın âdeti olduğuna,
Peygamber Efendimiz de bizi bundan sakındırdığına göre, sağ elle yemeyi
ve içmeyi bir müslüman âdeti ve özelliği kabul etmeli ve bu sünneti
yaşatmalıdır.
Yemeği hep önünden yemek, sofrada
herkesin bir kaptan yediği durumlarda daha bir önem kazanmaktadır.
Böylece herkes hem kendi kısmetine razı olduğunu göstermiş hem de
başkalarını rahatsız etmemiş olur. Meyve yeme edebi, yemek yemeden
farklı kabul edilmiş, herkesin beğendiği meyveyi alabileceği
söylenmiştir.
Hadislerden Öğrendiklerimiz
1. Yemeye ve içmeye besmele ile
başlanmalıdır. Yemeğe başlarken besmele unutulursa, hatırlandığı andan
itibaren bismillâhi evvelehû ve âhirehû veya baştan sona bismillâh
denilmelidir.
2. Sağ elle yiyip içilmelidir.
3. Birlikte ve bir kaptan yendiği
zaman, herkes önünden yemelidir.
731- وعن
جابِرٍ، رضي اللَّه عنه قال: سَمِعتُ رسولَ اللَّه يقولُ: «إِذا
دخل الرَّجُل بيْتَهُ، فَذَكَرَ اللَّه تعَالى عِنْد دُخُولهِ وعِنْدَ
طَعامِهِ، قال الشَّيْطانُ لأَصحَابِهِ: لا مبيتَ لَكُمْ ولا عشَاءَ، وإذا
دخَل، فَلَم يَذكُر اللَّه تَعَالى عِنْد دخُولِهِ، قال الشَّيْطَانُ:
أَدْركتمُ المبيت، وإِذا لَم يَذْكُرِ اللَّه تعَالى عِنْد طَعامِهِ قال:
أَدْركْتُمُ المبيتَ وَالعَشاءَ »
رواه مسلم .
731.
Câbir radıyallahu anh, Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellemi
şöyle buyururken dinledim dedi:
Kişi evine girerken ve yemek
yerken besmele çekerse, şeytan adamlarına, Burada ne geceleyebilir ne
de yemek yiyebilirsiniz der. Eğer o kimse eve girerken besmele
çekmezse, şeytan adamlarına, Geceyi geçirecek bir yer buldunuz der. O
şahıs yemek yerken besmele çekmezse, şeytan kendi adamlarına, Hem
barınacak yer hem de yiyecek yemek buldunuz der.
Müslim, Eşribe 103. Ayrıca bk.
Ebû Dâvûd, Et`ime 15; İbni Mâce, Duâ 19
Bir sonraki hadisle birlikte
açıklanacaktır.
732- وعن
حُذَيْفَةَ رضي اللَّه عنه قال:
كنَّا إِذا حضَرْنَا مع رسولِ اللَّه صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم
طَعَاماً، لَم نَضَعْ أَيدِينَا حتَّى يَبْدأَ رسولُ اللَّه صَلّى اللهُ
عَلَيْهِ وسَلَّم فَيَضَع يدَه. وَإِنَّا حَضَرْنَا معهُ مَرَّةً طَعاماً،
فجاءَت جارِيَةٌ كأَنَّهَا تُدْفَعُ، فَذَهَبتْ لتَضعَ يَدهَا في
الطَّعامِ، فَأَخَذَ رسولُ اللَّه صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم بِيدِهَا،
ثُمَّ جَاءَ أَعْرابِيٌّ كأَنَّمَا يُدْفَعُ ، فَأَخَذَ بِيدِهِ، قال رسولُ
اللَّه صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم:
«إِنَّ الشَّيْطانَ يَسْتَحِلُّ الطَّعامَ أَنْ لا يُذْكَرَ اسمُ اللَّه ِ
تَعَالى عليه. وإِنَّهُ جاءَ بهذهِ الجارِيةِ لِيسْتَحِلَّ بِها، فَأَخَذتُ
بِيدِهَا، فَجَاءَ بهذا الأَعْرَابِيِّ لِيسَتحِلَّ بِهِ، فَأَخَذْتُ
بِيدِهِ، والذي نَفسي بِيَدِهِ إِنَّ يدَهُ في يَدي مَعَ يَديْهِما»
ثُمَّ ذَكَرَ اسم اللَّهِ تعالى وأَكَل.
رواه مسلم.
732.
Huzeyfe radıyallahu anh şöyle dedi:
Resûlullah sallallahu aleyhi
ve sellem ile birlikte yemek yiyeceğimiz zaman, o, yemeğe dokunmadan
elimizi yemeğe sürmezdik. Yine bir gün onunla birlikte yemek yiyecektik.
Derken küçük bir kız çocuğu geldi. Sanki biri onu arkasından itiyormuş
gibiydi. Hemen elini yemeğe uzattı; fakat Resûlullah sallallahu
aleyhi ve sellem elini tuttu. Daha sonra bir bedevî geldi; o da
arkasından itiliyormuş gibiydi. Resûlullah sallallahu aleyhi ve
sellem onun da elini tuttu ve sonra şöyle buyurdu:
Şeytan besmele çekilmeden
başlanan bir yemeğe katılmayı pek arzu eder. O, şu yemeğe katılmak için
bu câriyeyi getirdi. Fakat ben elini tuttum. Bu bedevî sayesinde yemeğe
katılmak için onu alıp getirdi; onun da elini tuttum. Nefsimi kudretiyle
elinde bulunduran Allaha yemin ederim ki, şeytanın eli, onların eliyle
birlikte avucumdaydı.
Sonra Peygamber aleyhisselâm
besmele çekip yemeğe başladı.
Müslim, Eşribe 102. Ayrıca bk.
Ebû Dâvûd, Et`ime 15
Açıklamalar
Bu iki hadîs-i şerîfte, insanın
en büyük düşmanı olan şeytanın bazı zaafları, zayıf ve güçsüz yanları
gösterilmekte, onu alt etmenin, tesirsiz hale getirmenin ve kendinden
uzaklaştırmanın ipuçları verilmektedir.
Birinci hadisten öğrendiğimize
göre, gruplar halinde dolaşan şeytanlar bir eve girmek, orada gecelemek
ve evdeki nimetlerden faydalanmak isterler. Onların bir eve girmesini ve
orada kalmasını engelleyen şey, eve girenin besmele çekmesidir. Bir
kimse evine girerken besmele çekerse, bunu duyan şeytanların lideri,
adamlarına, büyük bir üzüntüyle, o gece bu evde kalamayacaklarını
söyler. Bununla beraber, yemekten faydalanabilecekleri ümidiyle yemek
vaktini beklerler. Şayet o evde yemek yenirken besmele çekilmezse,
şeytanlar büyük bir zevkle ve belki de besmelesiz yemek yiyen kimseyle
ve onun akılsızlığıyla alay ederek, sofrasında karınlarını doyururlar.
Eğer yemek yenirken besmele çekilirse, o evden hiçbir şekilde
faydalanamayacaklarını anlayarak orayı terk etmek zorunda kalırlar.
İkinci hadîs-i şerîf,
şeytanların, Peygamber aleyhisselâmın bulunduğu bir sofradan
bile faydalanmanın yolunu araştırdıklarını göstermektedir. Yemeğe
besmelesiz başlanmasını sağlamak için önce bir kız çocuğunu, daha sonra
da câhil bir bedevîyi yemeğe doğru âdeta sürükleyerek getirmişler, fakat
Resûl-i Ekrem Efendimiz şeytanların maksadını anlamış, saflığından ve
görgüsüzlüğünden faydalanmak üzere zorla getirdikleri kimselerin yemeğe
besmelesiz başlamalarını önlemiş ve böylece şeytanların oyununu
bozmuştur.
Allah Teâlânın şeytanları
büsbütün serbest bırakmayacağı, bu sebeple onların belli kurallara uymak
zorunda kalacakları şüphesizdir. Bu hadîs-i şerîfler, şeytanlara Allahı
anmayı unutarak gaflete düşen, evinden içeri besmelesiz giren, sofrasına
besmelesiz oturan kimselerin hem evlerinden hem de yemeklerinden
faydalanma izninin verildiğini göstermektedir. Fakat gönlü uyanık olan,
her zaman Allahı hatırlayıp anan, evine besmeleyle giren, sofrasına
besmeleyle oturan kimselerin ne evlerinden ne de yemeklerinden şeytanın
asla faydalanamayacağı anlaşılmaktadır.
Şeytanın bir yemekten
faydalanması, acaba o yemekten yemesi midir? Yoksa besmelesiz başlanan
bir yemeğin bereketini alıp yok etmesi midir? Yahut insanın Allahı
anmaması, şeytan için bir gıda, bir beslenme ve güçlenme vesilesi midir?
Hadislerden bütün bu mânaları
çıkarmak mümkündür. Fakat şurası bir gerçektir ki, şeytanın gayesi ve
şüphesiz en büyük zevki, insana maddî ve mânevî zarar vermektir. Onun
bir yemeğe ortak olması veya onun bereketini gidermesi, yahut Allahı
anmayı unutturması, insan için bir zarar, kendisi için de bir başarıdır.
Yemeğe başlarken besmele çeken bir kimse hem Allahı anmanın hazzını
duymuş hem yemeğini şeytana kaptırmamış hem de ona bir mümine zarar
verme zevkini tattırmamış olur.
Hadislerden Öğrendiklerimiz
1. Şeytan, besmelesiz girilen bir
evde kalmaktan, besmelesiz başlanan bir yemeği yemekten haz duyar.
Üstelik bunu kendisi için bir hak kabul eder.
2. Bir kimse evinden içeri
bismillâh diyerek girmeli, böylece şeytana, o evde kalma fırsatını
vermemelidir.
3. Yemeğe bismillâh diyerek
başlamalı, bu suretle şeytana, o yemeğe ortak olma veya bereketini
giderme fırsatı verilmemelidir.
4. Şeytanı memnun eden her
hareket insanın aleyhinedir. Öyleyse her fırsatta Allah Teâlâyı anarak
şeytanın ümitleri kırılmalıdır.
5. Ashâb-ı kirâm, Peygamber
Efendimize olan derin saygıları sebebiyle ondan önce yemeğe
başlamazlardı. Bu sebeple yemeğe büyüklerden ve sofradaki faziletli
kimselerden önce başlamamalıdır.
733- وعن
أُميَّةَ بنِ مخْشِيٍّ الصَّحابيِّ رضيَ اللَّه عنه قال:
كان رسُولُ اللَّه صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم جالساً، ورَجُلٌ يأْكُلُ ،
فَلَمْ يُسمِّ اللَّه حَتَّى لَمْ يبْقَ مِنْ طَعَامِهِ لُقْمةٌ ، فَلَمَّا
رَفَعها إِلى فِيهِ، قال: بسم اللَّهِ أَوَّلَهُ وَآخِرَهُ، فَضَحِكَ
النَّبِيُّ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم، ثم قال:
«مَا زَالَ الشَّيْطَانُ يَأْكُلُ مَعَهُ، فَلمَّا ذَكَر اسمَ اللَّهِ
استْقَاءَ مَا في بَطنِهِ».
رواه أبو داود، والنسائي.
733.
Sahâbî Ümeyye İbni Mahşî radıyallahu anh şöyle dedi:
Resûlullah sallallahu aleyhi
ve sellemin yanında birisi yemek yiyordu. Adam son lokmaya kadar
besmele çekmedi. Son lokmayı ağzına götürürken bismillâhi evvelehû ve
âhirehû (baştan sona bismillâh) dedi. Bunun üzerine Resûlullah
sallallahu aleyhi ve sellem güldü ve şöyle buyurdu:
Şeytan onunla birlikte yemek
yiyordu. Adam besmele çekince, şeytan yediklerini kustu.
Ebû Dâvûd, Et`ime 15; Nesâî,
es-Sünenül-kübrâ, Âdâbül-ekl, 15.
Ümeyye İbni Mahşî
Huzâa kabilesinden olan
Ümeyye, ashâb arasında fazla tanınmadığı için Nevevî onun sahâbî
olduğunu özellikle belirtmek istemiştir. Resûl-i Ekremin vefatından
sonra Basraya yerleştiği bilinen Ümeyye İbni Mahşînin bu hadisten
başka bir rivayeti de yoktur.
Allah ondan razı olsun.
Açıklamalar
Sevgili Efendimizin, bizim
göremediğimiz şeyleri de gördüğünü ortaya koyan bu hadîs-i şerîf son
derece ibretlidir. Allahın Resûlü, yanında yemek yiyen zâtın yemeğe
başlarken besmele çekmeyi unuttuğunu, bunun üzerine şeytanın onunla
birlikte yediğini görünce, işin sonunu merakla beklemeye başladı. Adam
son lokmayı ağzına götürürken besmele çekince, şeytan yediklerini dışarı
çıkardı. Resûl-i Ekrem sallallahu aleyhi ve sellem de, pek hoşuna
giden bu hâdiseyi, ashâbına gülerek haber verdi.
Demekki yemeğe başlarken
bismillâh demek şeytanı sofradan uzaklaştırır. Şayet yemeğin başında
besmele unutulursa, hatırlandığı andan itibaren bismillâhi evvelehû ve
âhirehû = baştan sona bismillâh demek yine aynı görevi yapar. Üstelik
yediğine yiyeceğine bin pişman ederek şeytana yediklerini kusturur.
Yemek boyunca besmele çekilmediği
zaman ise, orada bulunan şeytan veya şeytanlar hep birlikte yemeğe
başlar ve yemeğin bereketini silip süpürürler.
Bu hadis, besmelenin müminin
silahı olduğunu çarpıcı bir şekilde ortaya koymaktadır.
Hadisten Öğrendiklerimiz
1. Yemeğe başlarken besmele
çekilmelidir.
2. Besmeleyi unutan kimse,
hatırladığı andan itibaren bismillâhi evvelehû ve âhirehû = baştan sona
bismillâh demelidir.
3. Besmelesiz yenen yemeğe şeytan
ortak olur.
4. Besmele, şeytandan gelecek
zararları yok eder.
5. Peygamber Efendimiz, Allah
izin verdiği zaman, insanların görmediği şeyleri de görebilirdi.
734- وعن
عائشةَ رضيَ اللَّه عنها قالَتْ:
كانَ رسولُ اللَّه صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم يَأْكُلُ طَعَاماً في
سِتَّةٍ مِنْ أَصحَابِهِ، فَجَاءَ أَعْرابيٌ، فَأَكَلَهُ بِلُقْمَتَيْنِ
فقال رسولُ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم:
«أَما
إِنَّهُ لوْ سَمَّى لَكَفَاكُمْ».
رواه الترمذي، وقال: حديثٌ حسنٌ صحيحٌ.
734.
Âişe radıyallahu anhâ şöyle dedi:
Resûlullah sallallahu aleyhi
ve sellem ashâbından altı kişiyle birlikte yemek yiyordu. Bu sırada
bir bedevî geldi ve yemeği iki lokmada bitiriverdi. Bunun üzerine
Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:
Şayet o besmele çekseydi,
yemek hepinize yeterdi.
Tirmizî, Et`ime 47. Ayrıca bk.
İbni Mâce, Et`ime 7
Açıklamalar
Bedevîler çölde yaşayan, İslâmı
ve İslâm terbiyesini yeterince bilemeyen kimselerdi. Hadisimizde zikri
geçen bedevî, altı sahâbîsi ile birlikte yemek yiyen Peygamber
Efendimizin yanına geldi ve sofraya oturdu. Hepsini de doyuracağı
anlaşılan yemeği, şeytanların da katılmasıyla iki lokmada bitirince hem
kendisi doymadı hem de öteki sahâbîleri aç bıraktı.
Daha önce geçen hadislerde
muhtelif misalleriyle görüldüğü üzere yemeğin bereketini koruyan
besmeledir. İnsanın düşmanı olan şeytan, başka konularda olduğu gibi,
yediği yemeğin bereketini gidermek suretiyle insana zarar vermek için
fırsat kollar. Bir müslüman mânevî düşmanı olan şeytanı her zaman
önemsemeli, onun oyununa gelmemek için tedbirli olmalı, gerek yemek
yerken ve gerekse bir yere girip çıkarken besmele çekmeyi unutmamalıdır.
Şüphesiz bu da, küçük yaştan itibaren alınacak olan İslâm terbiyesiyle
mümkündür.
Hadisten Öğrendiklerimiz
1. Besmele yemeğin bereketini
korur.
2. Besmele çekilmediği zaman
şeytan yemeğe ortak olur ve bereketini yok eder.
735- وعن
أبي أُمامة رضيَ اللَّه عنهُ أنَّ النَبيَّ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم
كانَ إِذا رَفَعَ مَائِدَتَهُ قال:
«الحَمْدُ للَّه حمداً كَثيراً طَيِّباً مُبَارَكاً فِيه، غَيرَ مَكْفِيٍّ
وَلا مُسْتَغْنًي عَنْهُ رَبَّنَا»
رواه البخاري .
735.
Ebû Ümâme radıyallahu anhden rivayet edildiğine göre Peygamber
aleyhisselâm sofrasını kaldırdığı zaman şöyle derdi:
Ey Rabbimiz! Sana tertemiz
duygularla, eksilmeyip artan, huzurundan geri çevrilmeyip kabul edilen
sayısız hamd ile hamd ederiz.
Buhârî, Et`ime 54. Ayrıca bk. Ebû
Dâvûd, Et`ime 52; Tirmizî, Daavât 55; İbni Mâce, Et`ime 16
Bir sonraki hadisle birlikte
açıklanacaktır.
736- وعن
مُعَاذِ بن أَنسٍ رضيَ اللَّهُ عنه قَالَ: قال رسُولُ اللَّه صَلّى اللهُ
عَلَيْهِ وسَلَّم:
منْ أَكَلَ طَعَاماً فقال: الحَمْدُ للَّهِ الذي أَطْعَمَني هذا،
وَرَزَقْنِيهِ مِنْ غيْرِ حَوْلٍ مِنِّي وَلا قُوّةٍ، غُفِرَ لَهُ مَا
تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ»
رواه أبو داود، والترمذي وقال: حدِيثٌ حسنٌ.
736.
Muâz İbni Enes radıyallahu anhden rivayet edildiğine göre
Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:
Bir kimse yemek yedikten
sonra: Bana bu yemeği yediren, sonucu etkileyecek bir güç ve kudretim
olmaksızın onu bana nasip eden Allaha hamd olsun, derse, geçmiş
günahları bağışlanır.
Ebû Dâvûd, Libâs 1; Tirmizî,
Daavât 56. Ayrıca bk. İbni Mâce, Et`ime 16
Açıklamalar
Her iki hadîs-i şerîf de, yemek
yedikten sonra Allaha hamd etme görevimizi hatırlatmaktadır. Resûl-i
Ekrem Efendimizin pek güzel işaret ettiği gibi, insanoğlu yiyip içtiği
sayısız nimetlerden en küçüğünü bile ortaya koymaktan âcizdir. Öte
yandan, kendisi için yaratılan bu nimetleri yiyip içmesi için de
Allahın yardımına, kendisine güç, kuvvet vermesine muhtaçtır. Durum
böyle olunca, insan pek çok sebepten dolayı Rabbine hamd ve şükretmek
zorundadır.
Hadisimizin son tarafı, Yüce
Rabbimizin bir başka nimetine, kendisini tanıyan kullarına olan affına
ve bağışına işaret etmektedir. Yarattığı nimetleri kullarının ayağına
getiren, sonra da onları yedirip içiren Rabbimiz, kendisine hamd ve
şükredenlere, hiç kimsenin veremeyeceği bir diş kirası lutfetmekte,
onların daha önce işlediği günahları bağışlamaktadır.
Bağışlanacak bu hataların küçük
günahlar olduğunu biliyoruz. Zira Rabbimiz büyük günahların bağışlanması
için şu şartı koymuştur: Eğer yapılan büyük günahlar Allah Teâlâyı
ilgilendiriyorsa, o günahı işleyen kimsenin Mevlâsından af dileyip
günahına tövbe etmesi gerekir (Bu konuda geniş bilgi için 14-25.
hadislerin bulunduğu Tövbe bahsine bakılmalıdır). Şayet kulu
ilgilendiriyorsa, o günahı yapan kimsenin, ilgili şahsın yanına giderek
ondan af dileyip hakkını helâl ettirmesi veya ödeyebileceği bir borcu
ona ödeyerek sorumluluktan kurtulması zorunludur.
Burada, İslâm görgü kurallarını
bilmeyenlerin yaptığı bir hataya işaret etmeliyiz. Müslüman olmayanların
yemek kurallarını göre göre onları taklit eden müslümanlar, yemeğe
başlarken dua etmektedirler. Halbuki bu bahiste genişçe açıklandığı
üzere, yemeğe başlarken bismillâh, yemekten sonra da en azından
elhamdülillâh demek gerekir. Verdiği nimetlerden dolayı Allaha
daha çok dua etmek isteyenler, Peygamber Efendimizin bu iki hadiste
geçen veya daha başka hadislerde zikredilen dualarından birini
okumalıdır. Resûl-i Ekrem Efendimizin en çok yaptığı dualardan biri de
şudur:
Elhamdü lillâhillezî et`amenâ
ve sekânâ ve ce`alenâ müslimîn
(Bizi yediren, içiren ve bizi müslüman eden Allaha hamd olsun.)
Hadislerden Öğrendiklerimiz
1. Peygamber Efendimizin yaptığı
gibi yemeklerden sonra Allaha hamdetmeliyiz.
2. Allaha hamdederek kulluk
görevini yapan bir insan, Onun bağışını kazanarak geçmiş günahlarından
kurtulur.
3. Allahın lutfu olmadan,
insanın hiçbir şey yapamayacağı unutulmamalıdır.