sosyalist isci
www.sosyalistisci.org
DEVRÝMCÝ, ANTÝKAPÝTALÝST HAFTALIK GAZETE
SAYI: 331 11 Aðustos 2008 2 YTL
DTP’ye dokunmayýn! Önümüzdeki dönemde bu mücadelenin en önemli baþlýklarýndan birisi, "DTP'ye dokunmayýn" olacak. DTP'nin kapatýlmasýna karþý mücadele, yargý darbesine karþý mücadelenin, bugün en önemli adýmý. Anayasa Mahkemesi 6'ya 5 oyla AKP'nin kapatýlmamasý kararýný verdi. Oylamada bir Anayasa Mahkemesi üyesi daha AKP'in kapatýlmasý yönünde oy verseydi, milyonlarca insanýn oy verdiði bir parti kapatýlacaktý. Þimdi önümüzdeki aylarda DTP'nin kapatýlmasý görüþülecek. Kürt halkýnýn partisinin, halklarýn kardeþliðinin en önemli siyasal platformunun kaderi yine 11 Anayasa Mahkemesi üyesinin iki dudaðý arasýnda. AKP'nin kapatýlmamasý kararýnýn çýkmasýyla, 27 Nisan'da baþlayan aðýr çekim
darbe süreci önemli ölçüde püskürtülmüþtür. 27 Nisan muhtýrasýyla baþlayan, Cumhurbaþkaný seçiminde 367 kararýyla derinleþen, siyaset üzerindeki askeri ve yargýsal tahakküm AKP'nin kapatýlmamasýyla bir ölçüde gerilemiþ olsa da DTP'nin kapatýlmasý ihtimali bu sürecin hala devam ettiðinin bir kanýtý. CHP'li Onur Öymen, Baþsavcýnýn AKP'ye yeni bir kapatma davasý açmasý ihtimalinden söz ediyor. Çok açýk ki, artýk, ýrkçý partiler dýþýnda hiçbir partinin kapatýlamayacaðý bir düzenlemeye ihtiy-
acýmýz var. Bizler, AKP ile yeni liberal politikalarý uyguladýðý, özgürlükleri kýsýtladýðý, ABD ve Ýsrail'le iþbirliði yaptýðý, demokrasiyi kendisine yonttuðu, DTP'nin kapatýlmasýna ses çýkartmadýðý, Kürt sorununda çözümsüzlüðü derinleþtirdiði, iþçi sýnýfýnýn ve ezilenlerin tüm haklarýna saldýrdýðý her seferinde mücadele etmeyi sürdüreceðiz. Ama arkamýzý orduya yaslayarak, Anayasa Mahkemesi'ne, baþsavcýlara yaslayarak deðil, sokakta, her politik sorun etrafýnda kitlesel kampanyalar yaparak, emek ve
özgürlük talebini yüksek sesle haykýrarak mücadele edeceðiz. Önümüzdeki dönemde bu mücadelenin en önemli baþlýklarýndan birisi, "DTP'ye dokunmayýn" olacak. DTP'nin kapatýlmasýna karþý mücadele, yargý darbesine karþý mücadelenin, bugün en önemli adýmý. Biz özgürlük dedikçe þeriat öcüsünü, biz özgürlük dedikçe bölücülük öcüsünü karþýmýza çýkartanlar ve toplumda yapay bölünmeler yaratanlara karþý þimdi tüm yurttaþlarýmýzý DTP'nin kapatýlmasýna karþý mücadele etmeye çaðýrýyoruz.
Küresel ekonomik kriz yaklaþýyor Alex Callinicos Sayfa 10
Ergenekon yetmez 12 Eylülcüler de yargýya
Tüm darbeciler yargýlanmalý Ergenekon darbecileri ilk kez 20 Ekim’de mahkemeye çýkartýlacak. Ýlk kez aralarýnda iki emekli generalin de olduðu darbeciler mahkeme önünde hesap verecek. Ergenekon iddianamesi, Ergenekon’un avukatlarýnýn iddialarýnýn aksine son derece güçlü baðlantýlar kuruyor. Elde pek de iþe yaramaz gibi gözüken tutuklamalar olsa da iddianame de yer alan bir çok bilgi ve belge Ergenekon’la Hrant Cinayeti, Malatya katliamý, Uður Mumcu suikasti, bir çok Kürt iþ adamýnýn öldürülmesi gibi olaylara baðlanýyor. Ýddianame henüz TSK içindeki hayalet örgütlenmeye ulaþýlamadýðýný yazsa da gerek dava sürecinde gerçekleþebilecek itiraflar gerekse yeni belgelerle Türkiye’nin son 40 yýlýna ve bu süreci belirleyen darbelere ýþýk tutulabilecek. Bu süreç artýk önlemez. Geçici bir uzlaþma saðlansa dahi bu bir
sonraki siyasi krizde hemen bozulacak. 27 Mayýs’ýn açtýðý darbeler kapýsý kapatýlmadan bu iþin sonu gelmeyecek. Ergenekon davasýný 27 yýl önce topluma bir balyoz gibi inen 12 Eylül askeri diktatörlüðüne de ulaþmak zorunda. Bu iþ savcýlardan beklenemez. 12 Eylül hesabýný sormak yeni-liberal AKP’nin iþi olamaz. Demokrasi yukarýdan sunulamaz. Sokakta bir muhalefet talep etmeden, aþaðýdan yükselen mücadeleler devleti günahlarýný ortaya dökmeye zorlamadan bugün özgürce dýþarda dolaþan darbecileri yargýlamak mümkün olmayacak. Ergenekon yetmez, 12 Eylülcüler de yargýlansýn! 12 Eylül ürünü 1982 Anayasa’sý kaldýrýlsýn! Halkýn ve demokrasi yanlýlarýnýn talepleri doðrultusunda özgürlükçü ve demokratik bir anayasa istiyoruz!
Neden sosyalist olmalý? Sayfa 6-77
Ýranlý aktivistler Amerika'nýn tehditlerine son vermesini istiyor Reform yanlýsý Ýranlý gazeteci Isa Saharkhiz anlatýyor Sayfa 8
2z sosyalist iþçiz sayý: 331 TSK: Belgelerin çoðu taklit Gazetemiz sayfalarý artýk baðlanýrken Genelkurmay’dan yeni bir açýklama geldi. Muhtýra mý demeli emin deðiliz. Sonunda halkýmýz “demokratik rekleks” göstermeye çaðrýlmýyor, ama TSK’nýn bizi aydýnlatmaya devam edeceðini söyleniyor. Genelkurmay’ýn açýklamasýna göre Ergenekon iddianamesini hazýrlayan Savcý Zekeriya Öz’ün Genelkurmay’a gönderdiði belgelerin çoðu sahte. TSK yazýþma usulleri taklit edilmiþ ve bilgisayar teknikleri ile kurgulanarak oluþturulmuþ. Söz konusu belgeler Ergenekon darbeci terör örgütünün TSK içindeki uzantýlarýný içeriyor. Bu büyük bir iddia. Eðer belgelerin taklit olduðunu kanýtlayamazsa TSK’yý daha da zor günlerin beklediði açýk. Muhtýramsý açýklamadan bir de mantýksal bir soru çýkýyor, taklit ne demek? Birileri kendileri belge düzenlemiþ ya da mevcut belegeleri tahrif ederek bir belge oluþturmuþsa buna sahte denir Taklit ise açýk ki baþka bir anlama gelir Irkçýlýða ve Milliyetçiliðe DurDe Giriþimi’nin baþlattýðý Savcý Zekeriya Öz’le dayanýþma kampanyasýnýn önemi daha da arttý.
Balýkesir: Bir tersane iþçisi daha öldü Balýkesir'in Ayvalýk Ýlçesi'ne baðlý Cunda Adasý'ndaki bir tersanede çalýþan elektrik teknisyeni 25 yaþýndaki Alper Alpdoðan, elektrik akýmýna kapýlarak yaþamýný yitirdi. Akýma kapýlarak ölüm tersanelerdeki ölümlerin baþlýca bir kaç nedeninden biri. Balýkesir’de gerçekleþen bu son olay sadece Tuzla’da deðil, Türkiye’nin her yerinde iþçilerin iþ güvenliðinin saðlanmadýðýný ortaya koymakta. Geçtiðimiz hafta Tuzla tersanelerinde tersanelerinde 101. ölüm de gerçekleþmiþti. GEMSAN tersanesi ATLAS Gemi taþeron firmada bakýmcý olarak çalýþan Ýbrahim Çelik adlý iþçi, kompresör dairesinde bakým yaparken meydana gelen patlama sonucu hayatýný kaybetti.
Ahmet Yýldýz 26 yaþýnda bir genç adamdý
Eþcinsel olduðu için öldürüldü “Ahmet Yýldýz, 15 Temmuz 2008 günü Üsküdar'da "kimliði belirsiz kiþilerce" kurþun yaðmuruna tutuldu. Oracýkta can verdi. Ahmet'in cenazesi morga kaldýrýldý. Ailesi günlerce Ahmet'in cenazesini teslim almadý. Taziyeleri bile kabul etmediler. Sonunda Ahmet, "kimsesizler mezarlýðýna" defnedildi. Ahmet bir katil, bir "terörist", bir suçlu deðildi. Ahmet eþcinseldi. Ailesi, Ahmet'in eþcinsel olduðunu öðrendi ve aðýr bir psikolojik þiddet uygu-
ladý. Psikolojik þiddet bir süre sonra fiziksel þiddete dönüþtü. Ve Ahmet 15 Temmuz günü kurþun yaðmuruna tutularak can verdi.” Son homofobik cinayetin kurbaný olan Ahmet Yýldýz’ýn arkadaþlarý hikayesini böyle anlattýlar ve þu tespitte bulundular:”Bu bir eþcinsel cinayeti deðildir. Bu bir insan haklarý ihlali, bir insanlýk suçudur. Bu politik bir cinayettir.” Cinayetin aydýnlatýlmasý için kampanya baþlatýldý. Öte yandan Pippa Bacca
cinayetinin ardýndan kurulan ve Ýstanbul’da bir yürüyüþ gerçekleþtiren Biz Erkek Deðiliz Ýnisiyatifi (BEDÝ) aktivistleri Ahmet Yýldýz Ýnisiyatifi oluþturdu. AYÝ ilk eylemini 2 Aðustos
Cumartesi günü saat: 13:00’te Galatasaray Lisesi önünde yapacaðý basýn açýklamasý olacak. Ýnisiyatif Yýldýz’ýn davasýna müdahil olarak katýlmayý da planlýyor.
Elektrik faturalarý 2 zamla yüzde 45 arttý, 3. zam kapýda
Enerjide IMF soygunu AKP hükümetinin enerji alanýnda yürüttüðü yeniliberal politikalar halkýn cebini boþaltmaya devam ediyor. Yýlbaþýndan bu yana elektriðe gelen yüzde 45'lik zammýn ardýndan IMF'yle imzalanan niyet mektubu gereði Ekim'de 3. bir zam yapýlacaðýný söyleyen Tüketici Dernekleri Federasyonu, elektrik zamlarýnýn anayasaya aykýrý olduðu gerekçesiyle dava açarken doðal gaza yüzde 20'lik bir zam yapýlacaðý söyleniyor. Sanayi iþletmelerinin bir çoðu kaçak elektrik kullanýyor. Elektrik hatlarýna bakým, onarým ve yatýrým yapýlmadýðý için elektriðin yüzde 40'a yakýnýnýn direklerde kaybolduðu uzun zamandýr söyleniyor. Ancak enerji sektörünü özel þirketlere devreden IMF ve hükümet faturayý halka kesiyor. TÜDEF Baþkaný Ali Çetin, kayýtdýþý sektör kayýt içine alýnmadan sorunun çözülmeyeceðini söylüyor. Çetin adaletsizliðe dikkat çekti ve hükümetten adalet talep
Ergenekon sanýðý Kuddusi Okkýr’ýn kanserden ölümü hapishaneleri ve insan haklarýný gündeme soktu. Okkýr’ýn ölümü üzerinden darbe yanlýsý propaganda yapanlar bolca konuþurken Siirt kapalý hapishanesinde tutuklu bulunan ve karaciðer kanseri olan 77 yaþýndaki Ali Çekin yaþamýný kaybetti. 2 yýl önce “PKK’ya yardým ve yataklýktan” tutuklanmýþtý. Bütün giriþimlere raðmen tahliye edilmeyip, tedavi için götürüldüðü Metris hapishanesinde öldü. ÝHD ölüm nedenini ihmal olduðunu açýkladý. Sosyalist gazeteci Erol Zavar’ýn da aralarýnda bulunduðu 42 insan aðýr hastalýklarýn pençesinde ve tedavileri hapishane koþullarýnda imkansýz. Okkýr için yazanlar diðerlerini görmezden gelirken AKP hükümeti hapishanelerdeki insanlýk dýþý koþullara ve baskýya karþý henüz bir adým atmýþ deðil.
Yeþil Yayla Festivali'ne ýrkçý engelleme
etti: "Elektrik faturalarýnda enerji bedelinin üzerine, Perakende Satýþ Bedeli, iletiþim Sistemleri Kullaným Bedeli, Daðýtým Bedeli adý altýnda üç kalem daha eklenmektedir. Elektriði direk, tel, trafo,
olmadan kullanabilirmiþ ve tüketici bunu özel olarak istiyormuþ gibi fiyat þiþirilmektedir. Bunlarýn yüzde 1 Enerji Fonu, yüzde 2 TRT payý, yüzde 5 Belediye Tüketim Vergisi eklenmekte, bütün bun-
larýn üzerine ise artýk verginin vergisi haline gelen yüzde 18 KDV eklenmektedir." Darbecilerin kargaþa planlarý birçok gerçek sorun gibi enerjideki soygunu da gizliyor.
Koç Holding kazanmaya devam ediyor Özelleþtirilen TÜPRAÞ’ý alan Koç Holding þimdi milli tank tasarýmý yapmakla görevlendirildi. Savunma Bakanlýðý Müsteþarlýðý proje için 500 milyon dolarlýk bir bütçe ayýrdý. Pastanýn büyük dilimi yine Koç ailesine düþtü. Ýmza töreninde baþbakanýn yanýnda gülücükler daðýtan Mustafa Koç geçen hafta Sinan Aygün’ü makamýnda ziyaret etmiþti. Sinan Aygün ismi darbe sonrasý
Hasta mahkumlara özgürlük!
kurulacak hükümete dair planlarda baþbakan olarak geçmiþti. Ergenekon terör örgütü operasyonunda gözaltýna alýnan Aygün’e Koç’un geçmiþ olsun ziyareti gözleri darbeyi destekleyen sermaye gruplarýna çevirmiþti. Koç’un ürettiði arabalarýn kalitesizliðine bakýlýrsa ilk milli tank projesinin sonu da iyi gözükmüyor. Ama fark etmez. Memleketin sahibi olan Koç her durumda kazanýr.
Rize'de düzenlenecek olan 3.Yeþil Yayla Festivali, Ermeni dernekleri ile baðlantýlý olduðu iddia edilen ABD'li bir derneðin sponsor olmasý nedeniyle engellendi. Festivalde, "Hemþinliler Ermenidir" propagandasýnýn yapýlacaðýný öne sürenlerin Kaymakamlýða dilekçe vermesi sonrasýnda festivalin Hemþin bölümü iptal edildi. Festival daha sonra Fýndýklý ilçesine kaydýrýldý, ancak orada da benzer tepkiler nedeniyle izin verilmedi Hemþinliler adýna Kaymakamlýða dilekçe veren Ýsmail Cihan þöyel konuþtu: "Ben bu festivale sponsor olan ABD'li derneði araþtýrdým... Amaç olarak, Etnografya müzesi açmak için çalýþma yapmak ve bu amaçla veriler toplayýp derlemek olarak gösteriliyor... Buradaki yöre isimleri, yemek isimleri, burada yaþayan Hemþinlilerin kullandýðý bazý kelimeleri derliyorlar. Bunlarý kayýt altýna alýyorlar. Hemþinlilerin aslýnda Türk olmadýklarýný, asimile olduklarýný söyleyecekler. 'Aslýnda bir diliniz var ama onu da unutmuþsunuz' diyebilmek için festival organize ettiler.”
sayý: 331 z sosyalist iþçi z
sosyalist isci 12 Eylülcüler de yargýlanacak Darbelere Karþý 70 Milyon Adým Koaliyonu darbelere ve darbecilere karþý üçüncü adým olarak 12 Eylül’de gene sokaða çýkýyor. Koalisyon 12 Eylül darbecilerinin yargýlanmasý için, bu kapýnýn açýlmasý için harekete geçiyor. Netekimci paþalarýn yargýlanmasý için bir çok ilde sokaða çýkmaya hazýrlanýyoruz. 13 Eylül’de CHP ve DÝSK ise Ýzmir’de miting hazýrlýðý yapýyor. Baykal ve kemalist brüokrasinin son kale olarak gördüðü Ýzmir’de toplayacaklarý kalabalýðýn arkasýna sýðýnacaklar. Bazý kesimler ise Ergenekoncularýn avukatlýðýna soyunanlarýn yanýnda yer almaktan hiç çekinmiyor. 14 Eylül’de yeniden duruma bakarýz. Darbe yanlýlarýnýn baþýný çektiði mitinglerle diðer darbe karþýtý eylemleri yan yana koyup tartýþýrýz. Ancak mesele bundan sonra, darbelere, çetelere karþý nasýl durulacaðýdýr. Susurluk’ta olduðu gibi Ergenekon’un da üstünü kapatmalarýna izin verecek miyiz? Hrant Dink cinayetinin üzerinin sistematik olarak örtülmesini ssesizce izleyecek miyiz? Malatya’da 3 Hýristiyan’ýn vahþice katledilmesinin hesabýný sormayacak mýyýz? Saðý sola bomba attrýp bunu PKK’nin üzerine yýkanlarýn yaptýklarý yanlarýna kâr mý kalacak? Türk ve Kürt çatýþmasý planlarýnýn uygulanmasýna göz mü yumacaðýz? Haklý mücadelelerimizin önünü her seferinde darbe sopasýyla kesenleri bu kez bertaraf etmeyecek miyiz? Sosyalistler, kemalist rejimin avukatlýðýna soyunanlarýn “ne darbesi, ne çetesi” laflarýndan çok bu sorularýn yanýtlarýyla, pratikteki yanýtlarýyla ilgilenmekte. Kimse 12 Eylül’ün, DÝSK’in “þanlý” geçmiþinin arkasýna sýðýnmamalý. 27 yýl önce yaþananlara karþý hayali mücadeleler yaratmak yerine bugün karþýmýzda apaçýk duran 12 Eylül’ün devamcýlarýna karþý çýkmalý. 12 Eylül’ün ve tüm darbeler sürecinin hesabýný sormak bugünkü aðýr çekim darbeye ve Ergenekon terör örgütüne karþý çýkmaktan geçiyor. “12 Eylül maðduruyum” diye aðlayan kimileri bunu görmeyi reddetse de Türkiye emekçi sýnýflarý aradaki baðý gayet iyi görüyor. Darbeye Karþý 70 Milyon Adým Koalisyonu sadece halka güveniyor. Tüm siyasetçiler halký kandýrýlmýþ bir sürü olarak görürken halk 21 Haziran eyleminin açtýðý kapýdan geçmeye, demokrasi ve özgürlükler için yürümeye baþladý bile. Bu halk ayný zamanda karþýsýnda kimlerin olduðunu da çok iyi biliyor: Bürokrasi, generaller, CHP, ADD, Ergenekon... Kim bunlarla yan yana düþerse, birlikte eylem yapar ya da söylemlerini ortaklaþtýrýrsa halk tarafýndan dýþlanmaktan kurtulamayacak. DÜZELTME: Sevgili Bianet yönetici ve çalýþanlarýna, Sosyalist Ýþçi'nin üç sayý önceki nüshasýnda Bianet'in darbe giriþimlerine karþý sessiz kaldýðý yönünde çýkan hatalý yazýyý düzeltir, özür dileriz. Bianet'i her zaman ezilenlerin, sesi duyulamayanlarýn, ýrkçýlýk karþýtlarýnýn, sayýsýz kampanya ve muhalefet hareketinin, demokrasinin baský altýna alýnmasýna öfke duyanlarýn sesi ve kardeþ haber merkezi olarak gördüðümüzü bu vesileyle bir kez daha vurgulamak isteriz.
DSiP’e üye olun 0536 - 335 10 19
3
AKP kapatýlmadý ancak tehdit sürüyor Doðan TARKAN
G
eçtiðimiz günlerde Türkiye’nin gündemini belirleyen iki konuda önemli adýmlar atýldý. Ýlk olarak, Ergenekon terör örgütü davasýnýn iddianamesi açýklandý. Çeþitli kesimler iddianameyi birbirinden çok farklý biçimlerde deðerlendirdi. Ýkinci olaraksa AKP hakkýnda açýlan kapatma davasý Anayasa Mahkemesi tarafýndan sonuçlandýrýldý ve AKP kapatýlmayýp para cezasýna çarptýrýldý. AKP’nin kapatýlmamasý toplumun büyük kesiminde sevinçle karþýlandý, küçük bir kesim ise ��aþýrdý. Ne diyeceðini tam bilemedi. Açýk ki AKP’nin kapatýlmayarak para cezasýna çarptýrýlmasý bir uzlaþmanýn ürünü. AKP sermaye sýnýfýnýn en gözde partisi. Sermayenin çok çeþitli kesimlerini birleþtirebilmiþ bir parti. Topluma, cumhurbaþkanlýðý seçimleri öncesine kadar, politik ve ekonomik istikrar kazandýrmýþtý. Emekçi yýðýnlar önceki iktidarlarla karþýlaþtýrarak AKP hükümetine katlanabiliyordu. Son olaraksa AKP bugüne kadar iktidara gelen siyasi partilerin hepsinden daha ciddi yeni-liberal adýmlar attý. Saðlýk ve sosyal güvenlik konularýnda yapýlan yeni düzenlemeler (onlar buna reform diyor) þimdi eðitimdeki düzenleme ve kýdem tazminatlarýna saldýrý ile devam edecek. Özelleþtirmeler ise gene AKP döneminde rekor kýrdý. Bütün bu yaptýklarý ve yapmaya çalýþtýklarý ile, AB’ye girme hedefini taþýmasýyla AKP sermayenin gözde partisidir. Ne var ki son bir sene boyunca AKP, kemalist bürokrasinin aðýr bir saldýrýsýna uðradý. Aðýr çekim darbe ile AKP adým adým kemalist bürokrasi karþýsýnda geriye itildi. Bu iki kesim arasýndaki mücadelede sermaye esas olarak tarafsýz davrandý ama kendisine ekonomik büyüme, yabancý sermaye ve istikrar getiren, AB’ye girme konusunda ciddi olan ve baþka bir alternatifi olmayan bir partiyi kaybetmek de istemedi. Anayasa Mahkemesi’nin garip kararýnýn nedeni budur. 10 üye aslýnda AKP’yi suçlarken yeterli çoðunluk saðlanamadýðý için parti kapatýlmadý. CHP Genel Baþkaný Deniz Baykal’ýn dediði gibi suç tesbit edilmiþtir ve artýk AKP çok daha dikkatli olmak zorundadýr. Ýkinci bir hamlede AKP kolaylýkla kapatýlacaktýr, çünkü artýk hakkýnda 10 üyenin suçlu tesbiti vardýr. Deniz Baykal bu arada Ergenekon davasýnda da avukatlýða soyundu. Taraf gazetesinin iddiasýna göre ise Darbeye karþýysan, Kürt sorununda demokratik bir çözüm istiyorsan, Cinsiyetçiliðe ve homofobiye karþýysan Tuzla’da ve baþka yerlerde iþ cinayetlerine karþýysan Küresel ýsýnmaya, nükleer santrallara karþýysan
Foto: Emre Tüngü Deniz Baykal’ýn ismi 2003’te hazýrlanan bir MÝT belgesinde Ergenekon üyesi olarak geçmekte. Deniz Baykal ve CHP’nin yaný sýra birçok çevre Ergenekon davasýný küçümsemeye çalýþýyor. Kimileri bu davayý AKP’nin “psikolojik karþý manevrasý” olarak tesbit ederken, kimileri de iddianameyi zayýf, “kurgusu yetersiz” (iddianame sanki polisiye romanmýþ gibi) olarak deðerlendirdiler. Bazýlarý ise iddianamenin içeriðini bütünüyle görmezden gelemedikleri için “evet ama bu iddianame de Kürtlere dönük saldýrýlara var”, “MÝT’e polise dokunmuyor” diye küçümsedi. Ergenekon iddianamesi açýk ki kabaca derin devlet olarak adlandýrýlan, devlet içindeki gizli devlet yapýsýnýn sadece küçük bir kýsmýný açýða çýkardý. Ýçinde yaþadýðýmýz düzen bütünüyle deðiþmedikçe de derin devlet bütünüyle ortaya çýkarýlýp yýkýlamaz. Ancak þimdi olduðu gibi irili ufaklý parçalarý açýða çýkarýlabilir. Ancak böyle olduðu için Ergenekon iddianamesini küçümsemek mümkün deðil. Ergenekon terör örgütü iddianamesi Türkiye’nin son 30 yýlýna damgasýný
vurmuþ çok sayýda karanlýk olayý açýða çýkartýyor. Bunlar içinde en önemli olanlarý kuþkusuz Danýþtay saldýrýsý ve Cumhuriyet Gazetesi’nin bombalanmasý ile bu çete arasýndaki doðrudan iliþkileri ortaya koymasý. Ergenekon çetesi ile Susurluk çetesi arasýnda da sayýsýz doðrudan iliþki var, dava ilerledikçe daha güçlü baðlantýlar açýða çýkacak. Bir kýsým “garip” çevrer ise nedense Susurluk’un üzerine gitmiþ olmalarýna raðmen bugün Ergenekon’u küçümseme eðilimi içinde. Bunu anlamak mümkün deðil. Onlar þimdiye kadar Ergenekon operasyonunu AKP kapatma davasý karþýsýndaki psikolojik adým olarak gördüler. AKP davasý bitti. Bakalým þimdi ne yapacaklar? Ne diyecekler? Hala bu davanýn AKP kapatma davasýna karþý psikolojik bir adým olduðunu söylemek mümkün olmadýðýna göre bu dava AKPye karþý mücadele etmek isteyenlere, sola karþý bir tehdittir gibi zýrvalýklara mý sarýlacaklar? Veli Küçük solcu mu yoksa? Vah bunu söyleyenlerin haline...
sosyalist isci Sosyalist Ýþçi her hafta savaþa, darbelere, ýrkçýlýða ve milliyetçiliðe, yeni liberalizme, cinsiyetçiliðe ve homofobiye karþý devrimci, antikapitalist bir yayýn yapýyor. Ona omuz verebilirsiniz. Abone olun, daðýtýmcýlarýmýz size her hafta gazetenizi iletsinler ya da posta ile yollayalým. 5 sayý 10 YTL.
firstname.lastname@example.org - 0537 320 62 07
internet linkleri barisarock.org kureselbarisveadalet.org kureseleylem.org durde.org mahalledenmeclise.org hranticinadaleticin.com tuzladaolumlereson.blogspot.com 70milyonadim.org
4z sosyalist iþçiz sayý: 331
GÖRÜÞ Halkýn iradesi ve filler
Savaþa hayýr
Filistin'e özgürlük Þenol Karakaþ Sekiz sene önce Ýsrail Baþbakaný Ariel Þaron bine yakýn Ýsrail polis ve askerinin korumasýyla Müslümanlarýn kutsal mekaný olan Kudüs'teki Harem ül Þerif'e çýkartma yaptý. Filistin halkýna saygýsýzca davranarak mekaný adeta bastý. Bunun büyük bir tepki doðuracaðýný biliyordu. Gerçekten de ortalýk yangýn yerine döndü ve Filistin halkýnýn ikinci Ýntifadasý baþladý. Filistin halkýnýn 2000 yýlýnýn Eylül ayýnda baþlayan ayaklanmasýndan sonra bir yýl içinde Aðustos 2001'e kadar Ýsrail'in saldýrýlarý sonucunda 697 yerleþim yeri yýkýldý, 120 bin aðaç söküldü, 174 okul kapatýldý. 95 okul ise Ýsrail ordusu tarafýndan bombalanarak yýkýldý. Okula gidemeyen öðrenci sayýsý 90 bine ulaþtý. Filistinlilere su saðlayan 15 su kuyusu kapatýldý, hastalýklarýn yayýlmasý hýzlandý. Ýntifadanýn bir yýlýnda 1200 Filistinli öldü, 33 bin Filistinli yaralandý. Ýntifada'nýn her aþamasýnda Ýsrail Filistin halkýna þiddetle saldýrdý, kelimenin tam anlamýyla kirli bir savaþ yürüttü. Filistin halkýna karþý savaþmayý reddeden Ýsrailli bir asker, Savunma Bakanlýðý'na yolladýðý bir mektupta þunlarý söylüyordu: "29 Eylül 2000'den beri Ýsrail ordusu Filistin yönetimine karþý "kirli bir savaþ" yürütüyor. Bu kirli savaþta vahþi cinayetler iþleniyor, kadýn ve çocuklar katlediliyor, Filistin'in ekonomik ve sosyal alt yapýsý yýkýlýyor, tarým arazileri yakýlýyor ve aðaçlar sökülüyor." ABD'nin 11 Eylül'den sonra baþlattýðý intikam ve hegemonya savaþý ise
Ýsrail'e ayrý bir güç verdi. ABD'nin bekçi köpeði olan Ýsrail, ABD'den aldýðý güçle Yaser Arafat'ý öldürmekle tehdit etmekten, Filistin halkýnýn seçimlerde aldýðý tutumu tanýmamaya, caný istediðinde Filistin'i bombalamaktan Filistin'le ilgili yalanlar söyleyerek iþgalini meþrulaþtýrmaya kadar her türden kirli savaþ taktiðini uyguladý. Ama bir gerçek var ki, Ýsrail'in iþgalci politikalarýný her seferinde boþa düþürüyor. Filistin halký direniyor! Bu direniþle dayanýþmak için, Küresel Barýþ ve Adalet Koalisyonu yeni bir kampanya baþlatmaya hazýrlanýyor: "Savaþa hayýr/Filistin'e özgürlük". Küresel BAK'ýn çaðrý metninde þunlar söyleniyor: "Filistin yakýp yýkýlýyor. Filistin yok ediliyor. Çocuklar öldürülüyor, insanlar derin bir yoksulluk içinde. Bu yýkým defalarca, sahte barýþ süreçleriyle gölgeleniyor. Bir türlü barýþ gerçekleþmiyor, milyonlarca Filistinli yurtlarýna
dönemiyor, mülteci olarak sürgün yaþamý sürdürüyor. Gettolar, utanç duvarýyla sýkýþtýrýlmýþ Filistinlilerin dramýný gizlemeye çalýþýyor. Filistin halkýnýn on yýllardýr süren trajedisi tüm dünyanýn gözü önünde cereyan ediyor. Devlet baþkanlarý her defasýnda sahte adalet ve vicdan çaðrýlarý yayýnlýyor, zaman zaman el sýkýþarak Filistin halkýna selam yolluyor. Ama Filistin'in acýsý sönmüyor. Özellikle 11 Eylül'den sonra George Bush yönetiminin savaþ ve iþgal politikalarý Ýsrail'in elini güçlendirdi. Ýsrail 11 Eylül'den sonra Filistin'i defalarca bombaladý. ABD ve Ýsrail arasýnda tam bir karþýlýklý çýkar iliþkisi var. Ýsrail, ABD'nin ekonomik ve askeri yardýmlarý olmaksýzýn ayakta durmasý mümkün olmayan bir ülke. ABD'nin tüm yöneticileri, Ortadoðu'daki ABD çýkarlarýnýn garantörlüðünü üstlenen Ýsrail'e, uluslararasý kamuoyu içinde meþruluk zemini yaratmaya çalýþýyor. George
Bush'tan önce ABD baþkaný olan Clinton döneminde ABD donanmasý Filistin'e býrakýlan topraklarýn yeniden iþgal edilmesini amaçlayan bir askeri tatbikat yapmýþtý. ABD Ýsrail'in en büyük silah tedarikçisi. ABD'nin Ýsrail'e sattýðý silahlarýn sivillere karþý kullanýlýp kullanýlmadýðý sorusundan sýkýlan ABD yetkilileri, "ABD'nin silah satýþlarýnda silahlarýn sivillere karþý kullanýlmayacaðý gibi bir koþul bulunmadýðýný" açýkladý. George Bush önce Afganistan'ý, ardýndan Irak'ý yakýp yýkarken, 8 yýllýk baþkanlýðý döneminde Filistin için sadece acý ve ölüm anlamý taþýdý. Ýsrail Bush ve ekibinin politikalarýndan cesaret buldu." Küresel BAK 27 Eylül'de Filistin halkýný unutmayan, Filistin halkýyla dayanýþmak isteyen tüm muhalefet örgütleriyle birlikte bir miting gerçekleþtirecek. Binlerce savaþ karþýtý, "Milyonlar aç, iþgal altýnda, yaþasýn küresel intifada" sloganlarýný haykýracak.
Filistin susuz, aç, yoksul z 4.5 milyon Filistinli Avrupa, Avustralya, Kuzey Amerika ve Arap ülkelerinde mülteci olarak yaþamakta ve dönüþ haklarý yok. z Ýsrail sýnýrlarý içinde bir milyon Filistinli yaþýyor (nüfusun %20'si). z Gazze ve Batý Þerai'da 3.3 milyon insan balýk istifi halinde yoksul köylerde ve kamplarda, her türden haktan yoksun bir biçimde yaþýyor. z Ýþgal ve sürekli tehdit altýnda yaþayan Filistinliler en kötü okullarda okuyor, seyahat edemiyor, beslenemiyor ve saðlýk hizmetinden yararlanmýyor. z Filistinlilerin %60'ý iþsiz, %50'si sefalet içinde.
z Halkýn yarýsý günde 2 dolardan daha az bir gelirle yaþamak zorunda. z Filistin'de su kaynaklarý tümüyle Ýsrail'in denetimi altýnda. Gazze'de 1.3 miyon Filistinli susuzluktan kavrulurken, suyun %80'ini kullanan birkaç bin Ýsrailli yerleþimci havuzlarýný doldurup bahçelerini sulayabiliyor. z Ýsrail'de 1 milyon Filistinli bütçenin yalnýzca %1'inden yararlanabiliyor. z Yüzlerce Filistinli siyasi tutsak hala hücrelerde. z Filistinliler Ýsrail'de Ýsrail halkýnýn da gözünden saklanarak gettolarda tecrit ediliyor.
Hükümet partisinin kapatýlamamasýna kimler sevinmiþtir, kimler üzülmüþtür? Büyükçe sol partilerden birisinin basýn açýklamasýnda þöyle deniyor: "ABD, Avrupa Birliði, TÜSÝAD çevreleri gibi Türkiye'deki düzenin gerçek belirleyicileri AKP'nin kapatýlmasýný istikrarsýzlýk yaratýr diye istemiyordu. Hatta bu çatýþma ve gerginlikleri onaylamadýklarýný tehdit ve uyarýlarla dile getiriyor, uzlaþma çaðrýsý yapýyorlardý". Ne kadar doðru! Dünya ekonomisi derin bir krizin eþiðinde, hatta yer yer içinde. Ýþyerleri kapanýyor, iþsizlik artýyor, iþsiz kalanlar konut kredisi ile aldýklarý evlerin ödemelerini yapamýyor, evler ellerinden alýnýyor, konut ve inþaat sektörleri çöktü, ödemesi yapýlamayan kredileri veren bankacýlýk sektörleri çökmek üzere ve ancak devlet yardýmýyla ayakta duruyor, petrol ve gýda fiyatlarýndaki engellenemeyen yükseliþ nedeniyle enflasyon gemi azýya almak üzere, ekonomik büyüme hayal oldu. Türkiye'de ise, yýlýn ilk çeyreðinde büyüme hýzý %6 oldu! Oldu ama, er veya geç dünyadaki kriz burayý da vurmaya baþlayacak. TÜSÝAD üyeleri açýsýndan en önemli, her þeyden önemli olan, kararlý ve istikrarlý bir hükümetin saðlam durmasý, önlem almasý, gelmesi kaçýnýlmaz olan krizin etkilerini egemen sýnýf açýsýndan mümkün olduðunca hafifletmesi. Doðrudur, TÜSÝAD AKP'nin kapatýlmasýný istemiyordu, tam kriz gelirken dýmdýzlak hükümetsiz kalmak, krizin etkilerine karþý önlem alamaz duruma düþmek istemiyordu. Ýstemek ne kelime, AKP kapanacak diye herhalde saçlarýný baþlarýný yoluyordu! Ama bu kadarýný söyleyip geçince, sözünü ettiðim basýn açýklamasý ne demiþ oluyor? "Düþmanlarýmýz AKP'nin kapatýlmasýný istemiyordu, onlarýn istediði oldu. Demek ki kötü oldu. Kapansaydý iyi olurdu". Açýklama þöyle devam ediyor: "Kapatma davasý ile demokrasi arasýnda bir iliþki kurmak da mümkün deðildir. Çünkü bu davada halkýn iradesi ve siyaset hakký deðil, bir çýkar çevresi hükümetinin devam edip etmeyeceði konuþuluyordu". Allah allah! "Halkýn iradesi ve siyaset hakký" konuþulmuyormuþ! Konuþulmazsa konuþulmasýn, sen bilmiyor musun? Yargýçlar ve savcýlar ve Hürriyet gazetesi elbette halkýn iradesini konuþacak deðil, bu iradenin ne olduðunu bilmek onlara deðil, madem sosyalistsin, sana düþer. Ve halkýn iradesi gün gibi açýk. Halk bunu tabak gibi ortaya koymuþ. Yüzde 47 AKP'ye oy vermiþ ve tüm kamuoyu yoklamalarýna göre, bu oranda hâlâ bir düþüþ yok. Ýradesini belli etmek için halk daha ne yapsýn? Burada bir sorun var ve sorun sadece bu basýn açýklamasýný yapan partiyle ilgili deðil. Bir baþka sol partinin ruhu olan kiþi þöyle demiþ: "Biri ahý gitmiþ vahý kalmýþ eski rejimi korumaya çalýþýyor, diðeri küresel sermayenin yeni düzenini hakim kýlmaya. Kimse bu kavganýn bir demokrasi kavgasý olduðu yalanýný bize yutturmaya kalkmasýn. Bu bir filler çatýþmasýdýr". Bak sen! Bu fillerden biri Genelkurmay ve derin devlet, diðeri halkýn %47'sinin oy verdiði parti, ama ne önemi var, ikisi de fil. Bunlar solun en büyük iki partisi. Ve sorun þu: Sosyalist siyaset, halkýn iradesi ve talepleri hesaba katýlmadan yapýlamaz. Sosyalistlerin ileri sürdüðü talepler, anlamsýz teorik saptamalar temelinde deðil, halkýn taleplerinden yola çýkarak belirlenmek zorundadýr. Ayný olmak zorunda deðildir, ama iliþkili olmak zorundadýr. Halk yokmuþ, halkýn hiçbir talebi yokmuþ gibi yapýlan sosyalist siyaset, sosyalist partilerin Türkiye'deki gibi küçük ve anlamsýz olmasý sonucunu verir.
Roni Margulies
sayý: 331 z sosyalist iþçi z
Nükleer santrala hayýr! Türkiye'de nükleer santral kurma giriþimi yeni deðil, 1955 yýllarýndan baþlayarak þimdiye kadar 7 giriþimde bulunuldu. Hiçbir hükümet nükleer santral kurmayý baþaramadý. 50 küsur yýldan beri hükümetler enerji açýðýný, enerji kaynaklarýndaki (doðalgaz, petrol) dýþa baðýmlýðý ve maliyetleri gerekçe göstererek nükleer enerjiyi kullanmamýz gerektiðini savundular. AKP hükümeti de ayný gerekçelere ek olarak, nükleer enerjinin küresel iklim deðiþikliðine çözüm olacaðýný, bu sefer toplumun da bir tepkisi olmadýðýný ileri sürerek nükleer santral kurmak istemekte. Bütün bu gerekçeler külliyen yalan.
w w w . k u r e s e l e y l e m . o r g email@example.com iletiþim@kureseleylem.org Ýstanbul:05399784494, Ýzmir: 05556736866, Bursa: 05425002322, Ankara:05434173607
Foto: Ali Öz
Savaþlara, militarizme ve çokuluslu þirketlere karþý
KÜRESEL EYLEM GRUBU Nuran Yüce Kâr için dünyanýn yok edildiðinin en somutlaþan hali küresel iklim deðiþikliði. Buna karþý uzun yýllardan beri mücadele edilmekte. 3 Aralýk 2005’te bu mücadele ilk kez onlarca ülkede tek bir ses olarak sokaða çýktý. Ayný gün bizler de sokaklarda “ABD Kyoto’yu imzala-Temiz enerji istiyoruz” sloganýyla yürüdük. 2005 yýlýndan bu yana da kampanyalarýmýzýn sayýlarý ve konularý artýrarak sokakta mücadele etmeye devam ediyoruz. KEG “Savaþlara, militarizme ve çok uluslu þirketlerin dünya çapýnda yarattýklarý tahribatlara karþý” birlikte mücadele etme isteðinin ürünü olarak kurulan bir kampanyalar birliðidir. Kâr hýrsý ile gözü dönmüþ olanlarýn, milyonlarca yoksul insanýn ve gezegenimizin yaþamýný daha da olumsuzlaþtýracak ya da yok edecek olan politikalarý arasýnda baðlantý kurmayý ve bunlara karþý mücadele etmeyi amaçlamaktadýr. Bu politik arka planla sera gazlarýnýn düþürülmesini hedefleyen uluslararasý tek protokol olan Kyoto’nun baþta ABD olmak üzere Türkiye tarafýndan imzalanmasý için sayýsýz toplantý, basýn açýklamasý, gösteri , “Ne kömür, ne petrol ne de nükleer, güneþ, rüzgar bize yeter” sloganýyla dört büyük miting düzenledik. AKP hükümetinin nükleer
santral yapma isteði ve aceleciliðine, ayný hýzda ve kararlýlýkla karþý koyduk. Çernobil felaketinin yýldönümlerinde “Sinop Çernobil olmasýn”, “Baþka bir enerji mümkün” sloganýyla 26 Nisan 2008’de nükleere hayýr mitingi yaptýk. Yeni-liberal uygulamalarýn kazanýlmýþ olan saðlýk haklarýmýza yönelik saldýrýsýna “Kapatýlamaz, kapatýlamaz saðlýk ocaðý kapatýlamaz. Kapatýlsýn, kapatýlsýn ülkü ocaðý kapatýlsýn” diyerek SSGSS’ye karþý mücadele ettik. Ufak bir azýnlýðýn çýkarlarýnýn savunuculuðunu yapan G8 zirveleri sýrasýnda milyonlarca yoksulun çýkarlarýný savunan gösteriler, toplantýlar düzenledik. Kapitalizmin çirkin yüzünü acýmasýzca gösterdiði iþgal ve savaþ politikalarýna karþý mücadele
edenlerle, “Türbanlýya eðitim, travestiye çalýþma hakký” sloganýyla cinsel özgürlük mücadelesi verenlerle, “ Favori darbemiz yok, her darbeye karþýyýz, özgürlük istiyoruz” diyenlerle, “Su dünyadaki bütün insanlarýn ortak kamusal mülkiyetidir, alýnýp satýlamaz” diyenlerle, kölece çalýþma koþullarý nedeniyle insanlarýn yaþamlarýný yitirmemesi için “ Tuzla’da ölümlere son” diyenlerle “301’e hayýr, Irkçýlýða ve Milliyetçiliðe Dur De” diyenlerle birlikte mücadele ettik , kampanyalar inþa ettik ve etmeye devam ediyoruz. Bütün bu kampanya önerileri, kararlarýn alýnmasý, eylemlerin örgütlenmesi iþlerini KEG aktivistleri birlikte yapmakta. KEG toplantýlarýna katýlan-
lar sadece kendisini temsil ediyor. Bireysel katýlým, temsiliyet ve aþaðýdan demokrasi gibi temel prensiplere sahibiz. KEG’in önümüzdeki dönemde yoðun bir kampanya programý var. Hayatýmýzýn her geçen gün daha yoksullaþmasýna, örgütsüzleþmesine yönelik neoliberal politikalarýn durdurulmasý, iklim deðiþikliði, nükleer santraller, su, özgürlüklerimizin kýsýtlanmasý. Sorunlar çok, ama biz daha çoðuz. Onlar bir avuç, büyük þirketler, devlet yöneticileri. Biz ise milyarlarýz. Sorunlarý bizden baþka, birleþik gücümüzden baþka, bizim kampanyalarýmýzdan baþka bir güç çözemeyecek. Bizim eylemlerimiz çözecek. Hepimizin yapabileceði mutlaka bir þey vardýr.
Kyoto Protokolü hedefleri uygulansýn Hükümet bir kaç ay önce sera gazlarý sýnýrlandýrmayý öngören Kyoto Protokolü’ne imza atmýþtý. KEG bu açýklamanýn ertesinde sokaða çýkmýþ ve hükümeti bir an önce sera gazlarýný kýsmak için adým atmaya çaðýrmýþtý. Ýklim deðiþikliði karþýsýnda her bir dakika bile deðerliyken aylardýr hiçbir somut adým atýlmadý. Üstelik görüldü ki Türkiye’nin küresel ýsýnmaya yüzde 1’lik katkýsýný devam ettirmek, hatta artýrmaktan yana olanlar var.
“Kyoto Protokolü hedeflerini uygulamak ekonomiyi çökertir ve sanayileþmeyi durdurur.” Bu itiraz ilk baþta sermaye örgütü Türkiye Odalar ve Borsalar Birliði’nden geldi. Patronlar ne pahasýna olursa olsun üretime devam etmek niyetiyle tek iklim anlaþmasýný baltaladý. Ýkinci itirazsa Baykal’ýn CHP’sinden geldi. Bir kaç AKP milletvekili de sermaye yanlýsý güdülerle Kyoto’ya karþý tutum aldý. Sadece imza atmakla
olmuyor. Hükümet bir yandan sera gazlarýný kýsmak konusunda ulusal bir planý adým adým hayata geçirirken diðer yandan patronlar üzerinde denetim kurmak zorunda. Bu ise ancak geniþ kitlelerin aþaðýdan muhalefeti ile hükümet üzerinde baský kurarak kabul ettirilebilir. KEG bu yüzden “Kyoto’nun takipçisiyiz” diyerek kampanyaya devam ediyor. Sadece öngörülen hedeflerin deðil daha radikal tedbirlerin alýnmasýný talep ediyor.
Nükleer enerji temiz deðildir Çokuluslu þirketler ve AKP hükümeti bize nükleerin temiz bir enerji olduðunu söylemekte. Nükleer santrallarda kullanýlan uranyum madeninin çýkarýlmasý , taþýnmasý ve nükleer atýklarýn taþýnmasý ve saklanmasý, çelik ve çimentodan yoðun kullanýldýðý nükleer santrallerin yapým aþamasý dikkate alýndýðýnda nükleer enerjinin hiç de söylendiði kadar temiz olmadýðý ortaya çýkmakta. Bütün bu süreçlerde CO2 salýnýmý had safhada ve küresel ýsýnma körükleniyor
Tehlikeli, ölümcül, pahalý 1986 yýlýnda Çernobil'de yaþanan kazanýn sonucunda en az 60 bin kiþinin öldüðü, 165 bin kiþinin sakatlandýðý ve 400 bin kiþinin göç etmek zorunda kaldýðý tahmin ediliyor. Hala binlerce kilometrelik alan radyoaktif kirlenme nedeniyle kullanýlmamakta. Çernobili'in bazý bölgelerine giriþler hala yasak. Nükleer santral kurmaya hevesli AKP hükümetine soruyoruz, böyle bir riski almaya deðer mi? Uluslararasý Atom Enerjisi Ajansý'nýn verilerine göre þu anda ne yapacaklarýný bilemedikleri geçici atýk depolama alanlarýnda 270 bin ton civarýnda tükenmiþ yakýt çubuðu bulunduðunu belirtilmekte. Yani 13 bin kamyonluk ve ne yapýlacaðý bilinemeyen bir atýkla karþý karþýyalar. 20 ila 40 yýl arasýnda enerji elde edebileceðiniz, kapatýlmasý durumda ise yüzlerce yýl sürekli korunmasý ve izlenmesi gereken radyoaktif yapý, makine ve aletler. AKP hükümetine sorumuz þudur: Atýk sorununu nasýl çözeceksiniz? Bu soruya yanýtlarý yok. Çünkü bu sorunun çözümü yok. Sadece atýk sorunu bile nükleer enerjinin canlý yaþamý açýsýndan ne kadar büyük bir tehdit oluþturduðunu gösteriyor. Nükleer santraller ekonomik olarak tercih edilecek yatýrýmlar da deðildir. Bir nükleer santralin kurulumu yaklaþýk olarak 5 milyar dolar mal olmakta.
Nükleer santral ve nükleer silahlar "Nükleer kulüp" olarak adlandýrýlan beþ ülke ABD, Fransa, Ýngiltere, Rusya ve Çin ve bu kulübe dahil olmayýp nükleer silah sahibi olmuþ olan Hindistan, Pakistan, Ýsrail, Kuzey Kore, Güney Afrika bugüne kadar 2 bini aþkýn atom bombasý denemesi yaptý. Bu denemelerin patlayýcý olarak toplam gücü, Hiroþima'ya atýlan bombanýn yaklaþýk 40 bin katýdýr. Bu ülkelerin yýllýk askeri harcamalarý trilyon dolarlarýn üzerindedir. Ama dünyamýzda 1 milyar insan henüz içilebilir su kaynaklarýna sahip deðil. Hükümetlerin enerji politikalarý küçük bir kesimin çýkarlarý doðrultusunda belirlenmekte. Bu yüzden ulaþýmda milyonlarca insanýn daha rahat kullanabileceði, ucuz, konforlu, yaygýn, raylý toplu taþýmacýlýðý tercih etmiyorlar. Bireysel kullanýma dayalý, otomotiv ve petrol sektörlerinin karlarýný arttýrýcý nitelikte karayollarýnýn yapýmýný tercih ediyorlar. Bundan en karlý çýkan kim yanýtýný bulmak çok kolay petrol ve otomotýv þirket sahipleri. Nükleer enerji konusunda da ayný durum sözkonusu. Sanki Türkiye'de yaþayan tüm insanlarýn ortak kararý ve zorunluymuþuz gibi nükleerin nimetlerinden ve ne kadar vazgeçilmez olduðundan bahsedilmekte. Bizler ise, insani, ekolojik ve vicdani nedenlerle hem de bilimsel gerekçelerle nükleer santral yapýmýna karþýyýz. Güneþ ve rüzgar gibi yenilenebilir enerji kaynaklarýna dönmeyi savunuyoruz.
5
6z sosyalist iþçiz sayý: 331
Kasým 1999’da ABD’nin Seattle kentinde toplanan Dünya Ticaret Örgütü (WTO) toplantýsý binlerce antikapitalist tarafýndan bloke edildi. O güne kadar her biri kendi yolunda yürümüþ muhalefet hareketleri ve kampanyalar ilk kez her þeyin sorumlusu olan kapitalizme karþý birleþti. Seattle direniþi anti-kkapitalist hareketin ve yeni bir solun doðuþunun ilaný oldu.
Yeni-lliberalizmin çalýþanlarýn haklarýný gasp etmesine, her þeyi özelleþtirip alýnýr satýlýr hale getirmesine karþý Fransa’da 1995’te gerçekleþen genel grev büyük dönüþü baþlattý. Artýk savunma dönemi bitmiþ ezilenlerin hücum zamaný gelmiþti. 2000’lerde dünya iþçi sýnýfýnýn hem sayýsý, hem örgütlülük düzeyi hem de hareket kapasitesi artarken iþçiler son sözü henüz söylemedi.
Neden sosyalist olmalý? Dünya, biz insanlar ve tüm canlýlar için giderek yaþanmaz bir yere dönüþüyor. Buzullar eriyor. Dünyanýn yarýsý aþýrý yaðýþlar ve sellerle boðuþurken, diðer yarýýsý kuraklýkla mücadele ediyor. Fabrikalardan, otomobillerden açýða çýkan sera gazllarý atmosferde biriktikçe dünyamýz yanýyor. Savaþlar her gün onlarca insanýn ölümüne, yüzlercesinin yaralanmasýna ve sakat kalkmasýna, on binlercesinin yaþadýðý yerden göç etmek zorunda kalmasýna yola açýyor. ABD emperyalizmi Afganistan'ý, Irak'ý kana bulamaya devam ederken, Lübnan ve Filistin'de milyonlar her an savaþ koþullarýný yaþýyor. Dünya her zamankinden çok daha zengin. Milyonlarca mal ve hizmet her gün yeniden üretiliyor. Ýnsan emeðinin verimliliði artýyor. Ancak adaletsizlik her yerde. 1 milyon dolardan daha fazla serveti olanlarýn sayýsý 20 milyona ulaþýrken, 1 milyar insan günde 1 dolar gelirin altýnda ya aþam mücadelesi veriyor. 1 milyar 300 bin insan günde 1 dolarlýk gelirle yaþamýný sürdürüyor. Zengin ve fakir ülkeler arasýndaki uçurum büyürken, her ülkenin kendi için n zenginleþen azýnlýklara karþý milyonlar daha da yoksullaþýyor. Milyarlarca insaan her gün saatlerce çalýþýp ömürlerini tüketirken, zenginler özel uçaklarý, yatlarý vee þampanyalarýyla gününü gün ediyor. Mutsuzluk, küresel bir ruh hali. Özgürlük yok. Herkes sistemi eleþtiriyor,
acýnýn hüküm sürdüðü bu dünyayý sevmiyor. Dünyadaki kaynaklar tüm insanlara yetebilecek kken neden bu vahþeti yaþýyoruz? Dünyada 400 yýldýr kapitalizm hakimiyetini sürdürüyor. Kapitalist sistem, özel mülkiyet temelinde yükseliyor. Küçük bir azýnlýk üretim araçlarýnýn mülkiyetini elinde tutarken milyonlarca insan her gün kölelik koþullarýnda çalýþýyor. Kapitalistler iþçilerin ödenmemiþ emeðine el koyuyor. Kapitalizm toplumun bütünün refahý, mutluluðu, saðlýðý için deðil daha fazla sermaye biriktirmek, daha fazla kâr etmek üz zere örgütlenmiþ bir sistem. Neyin ne kadar üretileceðine, nasýl paylaþýlacaðýna, insanlarýn hangi koþullarda yaþayacaðýna patronlar karar veriyor. Ulus devletler, savaþllar, silahlanma, rekabet hep onlar daha fazla kazansýn diye var. Açýk ki insanlara acýdan baþka bir þey sunmamýþ kapitalizm artýk ömrünü doldurmak zorunda. Milyarlarý aç ve mutsuz kýlan bu sistemin tek bir alternatifi var: Sosyalizm. Sosyalizm,, iþçilerin ve ezilenlerin kapitalist özel mülkiyete aþaðýdan mücadeleyle son vermeleri demektir. Sosyalizm, insanýn insaný ve doðayý sömürmesini durdurmaktýr. Sosyalizm, devletsiz, sýnýrsýz, sýnýfsýz, her türden baský, sömürü, ezme ve ezilme iliþkisinin taasfiye edildiði özgür bir toplumun adýdýr. Dünyayý deðiþtirmek istiyorsak sosyalist olm mak, milyarlara kapitalizmin bir alternatifi olduðunu göstermek zorundayýz.
Bireysel kurtuluþ mümkün mü?
Milliyetçiliðe yurtseverliðe hayýr! Milliyetçi, ulusalcý, vatansever, yurtsever. Sosyalistler milliyetçiliðin çeþitli tonlarýný ifade eden bu kavramlarýn hepsine karþýdýr. Milliyetçilik, kapitalizmle birlikte doðdu. Kapitalistler diðer kapitalistler rekabet etmek ve emekçi sýnýflarý baský altýnda tutmak için ulusdevletleri kurdu. O güne kadar Fransýz ya da Türk gibi bir kimlikle anýlmayan bir çok etnik gruba milli ve homojen
bir kimlik giydirildi. Ermeniler gibi bu gömleðe uymayanlar ya da kendi kimliklerini korumak isteyenler katledildi. Milliyetçilik kapitalist toplumun içerisindeki uzlaþmaz karþýtlýklarý gizleyen bir örtü oldu hep. “Ayný gemideyiz” Ýþçilerle patronlar arasýnda uzlaþmaz bir karþýtlýk olsa da Türk olduklarý için uzlaþmaya davet edildi. Oysa iþçilerin dostu diðer ülkelerdeki iþçiler ve dünyadaki tüm
ezilenlerdir. Kapitalist sistem farklý ulus-devletlere bölünmüþlüðü ve rekabeti üzerinde kurulsa da bu biçimseldir. Sosyalizm dünyadaki mücadeleyi uluslar arasýnda deðil sýnýflar arasýnda olarak görür. Ýþçilerin vataný yoktur. Sosyalizm tek bir ülkede deðil dünya çapýnda kurulabilir. Sosyalistler iþçileri bölen milliyetçiliðe ve yurtseverliðe karþý uzlaþmaz bir mücadele yürütür.
Haksýzlýklara karþý tepkimizi kimi zaman öfkeli bir söz, kimi zaman bir tavýr, kimi zamansa eylemlere katýlarak gösteririz. Karþý olduðumuz þeylere bireysel olarak katýlmamayý, kendi özel hayatýmýzda bunlarý reddederek yaþamayý tercih ederiz. Bir kenara çekilsek, kendimiz gibi düþünenlerle toplumun geri kalanýndan ayrýlsak özgür olmaz mýyýz? Kendimiz eksek, kendimiz üretsek kapitalizmin kölesi olmaktan kurtulmaz mýyýz? Malesef hayýr. Kapitalist sistemin merkezi yapýsý bireysel her türden çýkýþýn ya da kaçýþýn önünü týkýyor. Kapitalist pazarýn dýþýnda baðýmsýz bir ekonomik varlýk göstermek imkansýz. Kapitalizm tüm dünyadaki insanlýðý ortak bir kadere baðlayan kompleks bir sistem ve doðduðu andan itibaren dünya çapýnda örgütlenmiþ Ve bir kiþi bile ezilip sömürülüyorsa dünyada özgürlükten bahsetmek olanaksýz. Kapitalizmi yýkmak, yeni bir dünya kurmak ancak kolektif mücadeleyle ve birlikte örgütlenmeyle mümkün.
sayý: 331 z sosyalist iþçi z
z Yeni-lliberal saldýrganlýða dur de! Kâr deðil insan! z Savaþa, iþgale, emperyalizme karþý mücadeleye! z Ýnsanlarýn düþüncelerinden, inançlarýndan, renklerin-
den, dillerinden, cinsel yönelimlerden dolayý baský ve ayrýmcýlýða uðramasýna hayýr! Özgürlük istiyoruz! z Küresel ýsýnmanýn sorumlusu küresel kapitalizmdir! z Nükleer santrallara ve silahlara hayýr! z Irkçýlýða ve faþizme hayýr! z Herkes için demokrasi, herkese sýnýrsýz düþünce,
örgütlenme ve gösteri özgürlüðü! z Kürt sorununda demokratik ve barýþçýl çözüm istiyoruz! z Reformlar için devrimci mücadeleye!
Ýnsanlar nasýl deðiþir? Herkes dünyada ve Türkiye'de yaþananlardan rahatsýz. Peki niye deðiþmiyor? Milyonlarca insan mutsuz olmasýna raðmen niye iþe gitmeye, sermaye partilerine oy vermeye devam ediyor? Kapitalist sýnýf sadece baský ve þiddetle ayakta dursaydý dünyayý deðiþtirmek kolay olurdu. Tarihte zulmederek ayakta duran tüm iktidarlar enin sonunda yýkýlmýþlardýr. Ancak kapitalizm ve onun egemenliðini saðlayan devletin askerpolis gibi kolluk güçlerinin baskýsýndan çok egemen fikirler sayesinde sistem ayakta duruyor. Egemen sýnýfýn fikirleri egemen fikirlerdir. Doðduðumuz günden beri aile, okul, erkekler için askerlik, medya gibi araçlarla bu toplumun deðiþtirilemez olduðu anlatýlýr; ýrkçýlýk, Yahudi düþmanlýðý, homofobi ve cinsiyetçilik gibi gerici ideolojilerle milyonlara empoze edilir. Ýnsanlarýn farklý sosyal sýnýflarýn üyesi olduklarýnýn üzeri örtülür. Devlet kendisini bütün yurttaþlara eþit mesafede baðýmsýz ve ebedi bir güç olarak gösterir. Egemen sýnýfýn ideolojileri kuþaktan
kuþaða aktarýlýr, böylece düzenin devamý saðlanýr. Bu iþleyiþi kýrabilecek tek gücün sýradan insanlarýn kendi haklarý için mücadele etmeleridir. Bu mücadele çoðu zaman ücret artýþý ya da kreþ hakký gibi sistemi yýkmayý hedeflemeyen taleplerle baþlar. Grevler, sokak gösterileri, boykotlar kimi zaman baþarýlý olur kimi zaman yenilir. Mücadelenin deðeri, katýlanlara, gündelik çýkarlardan çok kapitalist toplumun gerçek yapýsýný görme, kendileri gibi ezilen ve sömürülen yýðýnlarýn olduðunu fark etme ve devletin baðýmsýz olmadýðýný anlama fýrsatýný sunmasýdýr. Ýnsanlar baþka insanlarla birlikte mücadele ettiðinde, kitlesel eylemler ve grevler yaptýðýnda deðiþirler. Bir çok gerici fikre inanmasýna, eðitimsizliðine, ezikliðine raðmen kolektif mücadeleye katýlan bireyler burada insan olduðunu fark eder ve kolayca öðrenir. Sosyalizm insanlarýn deðiþebileceðine ve kendi eylemleriyle dünyayý deðiþtirebileceklerini savunur.
Frederich Engels
Karl Marx
Marksizmi öðrenmek için “Hiç bir þey göründüðü gibi deðilmiþ.” Kapitalist toplumun yapýsýný birazcýk daha ayrýntýlý anlamaya çalýþtýðýmýzda, bugün milyonlarca insana acý veren sömürü ve ezme iliþkilerini incelediðimizde karþýmýza bir çok farklý kavramla tanýmlanabilen karmaþýk bir yapý ortaya çýkar. Bilimsel sosyalizmin kurucularý Karl Marx ve Engels bu karmaþýk ve çoðu zaman tepe taklak duran yapýyý anlamaya çalýþtý. Dönemin fikir akýmlarýyla tartýþtýlar. Ve kapitalizmin devrimci analizini içeren bir çok makale, broþür ve kitap ortaya koydular. Bu kitaplara hevesle baþlayanlar ilk baþta bir çok yabancý kavramla karþýlaþýr, anlamakta zorlanýr ya da bunun bilimsel bir bilgiyle anlaþýlabileceðini düþünür. Ancak bunun da bir kolayý var! Chris Harman’ýn Z Yayýnlarý’ndan çýkan Marksizme Giriþ adlý kitapçýðý her þeyi kolaylaþtýrýyor. Harman, kitaba þu sözlerle baþlýyor: “Marksizmin kavranmasýnýn güç olduðuna iliþkin söylence toplumda hayli yaygýn... ‘Marksist’ olduklarýný söyleyen akademisyenlerin de bu yanlýþ kanýnýn oluþmasýnda pay sahibi: Bunlar, diðer pek çok insanýn yoksun olduðu özel bir bilgi ve kavrayýþa sahip olduklarý izlenimi uyandýrabilmek için, özellikle kavranmasý güç, gizemli ifadeler
kullanýrlar... Çerçekte ise marksizmin temel fikirleri kolayca kavranabilir yalýnlýktadýr. Bu temel fikirler, baþka bir fikirler bütününün yapamadýðý biçimde, içinde yaþadýðýmýz toplumu açýklarlar bize. Dünyanýn neden ekonomik bunalýmlarýn cenderesinden çýkamadýðýný, nasýl olup da bolluk içinde yoksulluk yaþanabildiðine, askeri darbelere ve diktatörlüklere, heyecan verici teknolojik buluþlarýn nasýl olup da milyonlarca insanýn iþsiz kalmasýna yol açtýðýna, iþkencileri besleyip bunlara arka çýkan ‘demokratik’ ülkelere, birbirlerini nükleer füzelerle tehdit eden bir dönemin ‘sosyalist’ devletlrine açýklýk getirir.” Harman Marksizme Giriþ’te tam da bu açýklamayý ele alýyor. Neden marksist bir kurama ihtiyacýmýz var? Tarihi anlamak ve sýnýf mücadelesi. Kapitalizmsistem nasýl baþladý? Emek-edeðer kuramý nedir? Ekonomik bunalým nedir? Ýþçi sýnýfý nedir? Toplum nasýl deðiþtirilebilir? Ýþçiler nasýl devrimcileþir? Devrimci iþçi partisi nedir? Emperyalizm, ulusal kurtuluþ mücadeleleri, feminizm ve savaþ gibi baþlýklarda marksizmin açýklamalarýný ortaya koyuyor. Sosyalist Ýþçi Gazetesi satýcýlarýndan elde edebileceðiniz kitapçýk marksizmi kavramak için bir anahtar.
Hangi gelenek? Marks ve Engels dönemin fikir akýmlarýyla tartýþarak ve uluslarasý iþçi hareketiniin derslerini göz önüne alarak marksist geleneðin temellerini atmýþtý. Ancak takip eden yüzyýlda gerilla liderleri de sosyal demokratlar da maoistler de kendilerini marksist olarak adlandýracaktý. Birbiriyle zýt, çoðu marksizmin özüne aykýrý olarak deðiþimi yukardan bekleyen bu akýmlar hangi geleneði temsil ediyordu? Kapitalistler, devlet ve iþçi sýnýfý karþýsýnda alýnan politik tutumlar herkesi ister istemez biir geleneðe yerleþtiriyor. Tarih için marksist geleneðin geliþimi, kendilerine marksiist diyenlerin ne öçüde Marks’ýn sosyalizm fikrine yakýn olduklarýný, Marks’tan sonra a sosyalist hareketin yaþadýðý bölünme ve ayrýþmalarý anlamak istiyorsanýz John Molyneux’un Gerçek Marksist Gelenek Nedir? kitabýný okumalýsýnýz. Sosyalist Ýþçi gazetesi satýcýlarýndan edinebilirsiniz.
Troçki
7
8z sosyalist iþçiz sayý: 331
Ýranlý aktivistler Amerika'nýn tehditlerine son vermesini istiyor Reform yanlýsý gazeteci Isa Saharkhiz, Ýran'daki demokrasi mücadelesi hakkýnda kon nuþtu. 1990'lý yýllar Ýran'daki demokrasi mücadelesinin zirveye ulaþtýðý yýllardý ve 1997'de Muhammed Hatemi'nin cumhurbaþkaný seçilmesiyle sonuçlandý. Bugünkü reform hareketi ile 90'lýý yýllardaki reform hareketini karþýlaþtýrdýðýnýzda neler söyleyebilirsiniz? Isa Saharkhiz: Reformist teorisyen Saeed Hajarian'ýn ünlü bir sözü vardýr, "Reform öldü, çok yaþa Reform". Bu popüler görüþ, 1990'lý yýllardaki reform döneminin sona erdiðini, fakat hareketin bugün hala ayakta ve etkili olduðunu anlatýr. Ayrýca, kanlý devrimlerin, bugün reformlar için mücadele edenlerin gözünde bir çözüm olmadýðýný kabul eder. Onun yerine, içinde sivil toplum güçlerinin, sendikalarýn güçlenebileceði uzun ve barýþçýl bir sürece ihtiyaç var. 1979 devrimi "baðýmsýzlýk, özgürlük ve Ýslamcý cumhuriyet" sloganýyla Þah rejimini sona erdirdi. Ýran o zamandan beri bir ölçüde baðýmsýzlýðýný kazandý, fakat diðer iki slogan hala önemini koruyor. Bugünkü reform hareketinin amacý "özgürlük ve bir cumhuriyetin" kurulmasýdýr. Isa Saharkhiz: Ýran'da iþçi sýnýfý hareketinin durumu nedir? Ýran'daki sendika hareketi reform hareketinden ayrý deðerlendirilmemeli. Hatemi hükümeti, "Kültürel geliþme" programý altýnda, aktivistlerin faaliyet göstermesi için uygun bir ortam hazýrladý. Bu çok sayýda baðýmsýz gazetenin ve derginin yayýnlanmaya baþlamasýna ve politik partilerin ve sivil toplum örgütlerinin üye sayýlarýnýn artmasýna yol açtý. Öðretmenler, hemþireler ve otobüs þoförleri hükümete grevlerle, toplantýlarla ve oturma eylemleriyle meydan okudular. Fakat, 2005'de gerçekleþen bazý deðiþikliklerle güvenlik önlemleri artýrýldý. Þimdi bu tür eylemler örgütleyenler tutuklanýyorlar ve aðýr cezalar alýyorlar. Diðer sivil toplum örgütleri de ayný tehditlerle karþý karþýya kalýyor -
bütün aktivistler "devrim" istemekle ve "yabancý müdahalesini" teþvik etmekle suçlanýyorlar. Dolayýsyla biz de politik atmosferde gerçek bir deðiþimin gerekli olduðunu düþünüyoruz ve seçilmiþ kurumlarýn halkýn
BM’nin yaptýrýmlarý Ýran'da enflasyon ve iþsizliðin ve bunlarýn sonucunda da yoksulluk, yolsuzluk ve fuhuþun artmasýna neden oldu. ABD'nin yaptýrýmlarýnýn artmasýyla bu koþullar özellikle yoksullar için daha da kötüleþecek. seçilmiþ temsilcilerinin denetimi altýnda olmasýný istiyoruz. Sendika aktivistleri, gelecek yýl yapýlacak seçimleri, parlamentoya kendi temsilcilerini göndermeyi planlýyorlar. Bu strateji daha önce baþarýlý oldu - muhafazakarlarýn hakim olduðu þu
anki parlamentoda, Tahran'daki sendikalardan ve iþçi partilerinden en az iki milletvekili var. Ayrýca, reform dönemi, sendikalar içinde politik bir tartýþma ortamý yarattý ve þu anda bile iþçiler kendi taleplerini öne sürmeye ve dayanýþma eylemleri örgütlemeye devam ediyorlar. Bu baskýya raðmen, hükümet sendikalarý görmezden gelemez ya da tamamen devre dýþý býrakamaz. Fakat, savaþ baskýsýný ve dýþarýdan uygulanan yaptýrýmlarý kullanarak faaliyetlerini sýnýrlayabilir. Isa Saharkhiz: Ýran'ýn "teröre karþý savaþ"ta bir sonraki hedef olduðuna dair çok güçlü iþaretler vaar. Ýran'daki hareket bu yaptýrým ve savaþ tehdidine nasýl bakýyor? Irak ve Afganistan'daki geliþmeler Ýran'a yönelik savaþ tehdidinin küçümsemememiz gerektiðini gösteriyor. Afganistan ve Irak'a yönelik saldýrýya karþý tüm dünyada güçlü
bir muhalefet olmasýna raðmen, ABD demokrasi adýna Irak'ý iþgal etti. BM'nin uyguladýðý yaptýrýmlar ve Batýlý "demokrasilerin" bankacýlýk ve ticarette getirdiði sýnýrlamalar bizi gerçekten çok zor durumda býrakýyor. Bu önlemler Ýran'da enflasyon ve iþsizliðin ve bunlarýn sonucunda da yoksulluk, yolsuzluk ve fuhuþun artmasýna neden oldu. ABD'nin yaptýrýmlarýnýn artmasýyla bu koþullar özellikle yoksullar için daha da kötüleþecek. Geçen yýl Aralýk ayýnda 333 politikacý ve aktivist "Ýran halkýnýn yeni demokrasi çaðrýsý" baþlýklý bir deklerasyon yayýnladý. Bu deklerasyonda, dünyanýn Ýran'a yönelik savaþ tehdidine karþý çýkmasý istendi. Ýran'daki reformcularýn en önemli mesajý þu; "Ekonomik yaptýrýmlarý artýran bütün politikalara karþýyýz, çünkü bu, Ýran'a yönelik bir savaþýn ilk adýmýdýr".
Geçmiþten ders çýkarmalý ve hazýrlýklý olmalýyýz John Rees ABD'de yapýlacak seçimlerde Baþkan adaylarýndan birisi olan Cumhuriyetçi John McCain, seçim kampanyasý sýrasýnda "Ýran'ý Bombala" adlý bir þarký söyleyerek herkesi dehþete düþürdü. Böyle dikkatsiz þovenist davranýþlarýn Amerikan saðýnýn çok hoþuna gittiðinden kimsenin þüphesi yok. Fakat bu hareketler halkýn büyük çoðunluðunu dehþete düþürüyor. Ayrýca yine halkýn büyük çoðunluðu Ýran'daki reform hareketini büyük bir sempati ile izliyor. Ýran uzun ve etkili bir devrimci geleneðe sahip. Bu gelenek kendisini önce 1950'de Ýngiliz iþgaline ve daha sonra 1979'da ABD tarafýndan desteklenen Þah rejimine karþý gösterdi. Ýran'da ve Ortadoðu'da demokratik yönde bir deðiþimin gerçekleþmesi için yine böyle bir harekete ihtiyaç var. Fakat geçmiþteki devrimci hareketler, ayný zamanda, karþý karþýya gelinmesi ve aþýlmasý gereken bazý zorluklar olduðunu gösteriyor. Isa Saharkhiz'in sözünü ettiði türden barýþçýl ve demokratik bir hareketin içerdiði bazý tehlikeler var - birincisi, bu hareket düþmanla etkili bir þekilde mücadele edebilecek kadar güçlü deðil. Herkes barýþçýl, demokratik bir deðiþim olmasýný istiyor, fakat Orta Doðu'da þu an varolan güçlü iktidarlar bu deðiþimi kendi kendilerine gerçekleþtirmeyecekler. Çin'de 1989'da Tiananmen Meydaný'nda gösteri yapanlar 20 yýl sonra bile iktidarda olan rejim tarafýndan vahþice katledildiler. Þili'de 1973'de, demokratik bir þekilde seçilmiþ olan Salvador Allende hükümeti, Þili'nin elitleri ve ABD tarafýndan desteklenen bir askeri darbe tarafýndan devrildi. Fakat bazý demokratik adýmlarýn atýlmasýnýn mümkün olduðu bu örneklerde bile, bir deðiþim olmasý için mücadele edenler karþýlaþtýklarý sonuçlardan dolayý hayal kýrýklýðýna uðradýlar. Bu durumun yakýn zamanda gerçekleþen örneklerinden bir tasni de Güney Afrika'dýr. Barýþçýl protesto gösterileri, grevler ve sýnýrlý silahlý direniþ yöntemleriyle yýllarca devam eden mücadelenin ardýndan, bu mücadeleye önderlik eden Afrika Ulusal Kongresi barýþçýl demokratik geçiþ yolunu tercih etti. Siyah çoðunluk sadece politik yapýya dahil edilirken, Güney Afrika'nýn ekonomik yapýsýnda hiçbir deðiþim olmadý. Bu tabii ki büyük bir ilerlemeydi, fakat ayný zamanda güç yapýsý hiç dokunulmadan ayný kalmýþ oldu. Dolayýsýyla, sonuç olarak, siyah çoðunluk, ayrýlýkçý rejim zamanýnda olduðu gibi, yine sömürü, yoksulluk, hastalýklar ve eþitsizlikle boðuþmaya devam etmek zorunda kaldý. Tabii ki siyahlar devlet yönetiminde üst düzeyde görev almaya baþladýlar ve açýk ayrýmcýlýk büyük ölçüde ortadan kalktý. Fakat þu da bir gerçek ki, politik eþitlik için olduðu kadar ekonomik eþitlik ve sömürünün sona ermesi için de mücadele eden Afrika tarihindeki en dinamik ve devrimci hareket hayal kýrýklýðýna uðradý. 1998'de Endonezya'da, 2000'de Sýrbistan'da ve Doðu Avrupa ve Orta Asya'da da yaþananlar buna benzerdi. Bu ülkelerin eski elitleri kendilerini "yeni demokratlar" ilan ettiler, eski þirketler olduklarý gibi kaldýlar, yeni hükümetler ABD ve müttefiklerine baðlý kalmaya devam ettiler ve sýradan iþçilerin yaþam koþullarýnda hemen hemen hiçbir deðiþiklik olmadý. Eðer bu devrimci hareketlerin bütün politik yapýyý deðiþtirecek güçleri varsa, ekonomik ve toplumsal yapýyý deðiþtirecek güçleri, iþçilerin kendi kaderlerini tayin etmelerini saðlayacak potansiyelleri vardýr. Fakat, bu potansiyelin görülmesinin yolu, deðiþim için mücadele edenlerin, devrimci kriz patlak vermeden çok önce bu perspektifi benimsemelerinden geçer. Mücadele edenler toplumsa dönüþümü bir amaç olarak önlerine koymalýlar ve ve bu tür bir devrimden en çok kazançlý çýkacak kesim olan iþçi sýnýfýna seslenmeliler. Bunu yapabilmek için, benzer düþüncelere sahip ve reform mücadelesine yardýmcý olmuþ olan aktivisitleri bir araya getiren bir örgüt kurmalýlar. Ancak böyle yaparak direnenlerin güveneninin artmasýný ve böylece sistemin bütünüyle deðiþmesini saðlayabilirler.
sayý: 331 z sosyalist iþçi z
9
ÝTTÝHATÇILIKTAN KIZIL ELMA KOALÝSYONUNA,
TÜRK MÝLLÝYETÇÝLÝÐÝ'NÝN TARÝHÝ-3
Turancý hayaller Tekrar Canlanýyor
Macaristan 1956, Kýzýl Ordu iþgaline karþý ayaklanan halk Stalin’in heykellerini devirmiþti
Sorumlu 12 Eylül mü? Volkan Akyýldýrým
"12 Eylül darbesinin getirdiði depolitizasyon süreci…" Bu cümleyi hemen her yaþtan muhalif en az bir kere duymuþtur. Türkiye'de 70'lerde sola kaymýþ kitlesel bir CHP, onun solunda irili ufaklý radikal sol örgütlenmeler, her iki kesiminde denet lediði DÝSK ve bir çok sendikayla temsil edilen iþçi hareketinin ardýndan 80'lerde baþlayan ve 90'larda nihai hale gelen çöküþ konusunda solcu muhalifler hep bu sözleri eder. Türkiye'de sol oylarý küçülten, sol partileri etkisizleþtiren, emekçi sýnýflarý politik mücadeleden alýkoyan hep 12 Eylül darbesi olarak sunulur. Tüm darbeler içinde 12 Eylül'ün yeri elbette baþka. Baþta sol ve iþçi sendikalarý olmak üzere 70'lere sert bir yanýttý bu darbe. Sendikalarý kapattý. Sol örgütleri daðýttý. Yüz binlerce insaný iþkenceden geçirdi. Binlerce devrimciyi hapishanelere týktý. Ancak 1984 yýlýnda ve hâlâ Kenan Evren milli þef iken 4 grev yaþandý. Ertesi yýllarda bu rakam azar azar arttý. Takvim 1987 yýlýný gösterdiðinde Türkiye'de gerçek bir iþçi muhalefeti sokaktaydý. Bahar eylemleri adý altýnda baþlayan grev, protesto ve eylem dalgasý 1991'e kadar sürdü. 1991 gelindiðinde 12 Eylül'ün yarattýðý ücret kayýplarý giderilmiþ, sendikalar açýlmýþ, siyasi yasaklar kaldýrýlmýþ, bir çok muhalifin hapisten ya da sürgünden dönmesini saðlayan af ilan edilmiþti. Sol ve sosyalist yayýnlar ise 1985'ten itibaren yayýnlan-
maktaydý. Durum böyleyken ve üzerinden 28 yýl geçmiþken, solun bu halinin, CHP'nin bu durumunun açýklamasý 12 Eylül olabilir mi?
Peki ya Bolþevikler? 1890-1905 döneminde Çarlýk Rusyasý'da örgütlenen devrimciler çok aðýr baskýlara uðradý. Ama 1905 devrimi oldu ve bir çok üyesi öldürülen, sürgün edilen Bolþevik Partisi devrim sýrasýnda ayaktaydý. 1905 devrimi yenildi, karþý-devrimin sýrasý gelmiþti. 1907'den 1916 yýlýna dek sürecek baský ve daðýlma yýllarý yaþandý. Ancak 1917 yýlýnda Çarlýk devrildi ve Bolþevik Partisi tarihin ilk zafere ulaþan sosyalist devrimine önderlik etti. Tüm bunlar 27 yýlda yaþanýrken Türkiye’de 28 yýl sonra hâlâ birileri reformist solun saða kayýþýný ve emekçi sýnýflarýn siyasal bir alternatiften yoksun oluþunu 12 Eylül'le açýklýyor. Ancak bugünkü durumun bir de marksist bir açýklamasý var. Sosyal demokrasinin saðcýlaþmasýnýn ve geleneksel sol oylarýn gerileyiþinin nedeni olan tarih 12 Eylül 1980 deðil, 1989'da iki Almanya'yý bölen Berlin duvarýnýn Doðu Alman iþçi sýnýfý tarafýndan yýkýlmasýdýr.
Berlin Duvarý’nýn altýnda kalanlar 1980 yýlýnda Türkiye'de sola, Kürtlere, iþçilere ve emekçilere darbe sopasý indirilirken Polonya'da da bir darbe gerçekleþiyordu. Moskova'nýn çýkarlarýný temsil eden General Jaruzelski, 70'lerin sonun-
da fabrikalarda gerçek bir güç olan ve Rus hâkimiyetine karþý iþçilerin direniþinin sembolü haline gelen Dayanýþma Sendikasý’nýn yükselen mücadelesini darbeyle durdurmayý seçti. Türkiye'de Evren cuntasýna karþý direnen ya da muhalefet edenler Polonya'da Jaruzelski'nin iktidarýný destekliyordu. Çünkü SSCB ve uydularý sosyalistti, kim onlarý yýkmak isterse iþçi sýnýfý da dahil karþý-devrimciydi. Kazanan Jaruzelskiler deðil Doðu Avrupa iþçi sýnýfý oldu. 1989'da Stalinist Bloku Batý'dan fiilen ayýran Berlin duvarýnýn yýkýlýþýný Polonya gibi tüm Doðu Avrupa'da stalinist rejimlerin birer birer devriliþi izledi. Deviren bütün ülkelerde iþçi hareketiydi ve baþta madencilerdi. 2. Dünya Savaþý'nýn ardýndan Kýzýl Ordu'nun iþgaliyle kurulan uydu rejimlerin ardýndan 1991'de, baþýný yine madencilerin çektiði grev hareketiyle SCCB'de tarih olacaktý. Çin'de sesiz kalmadý ve bürokrasiye karþý ilk direniþ Tiananmen Meydaný'nda gerçekleþti. Sosyal demokrat partiler ve diðer kitlesel reformist partiler de stalinistlerle hem fikirdi. Doðu Bloku'nda stalinist rejimlerin iþçi sýnýfý tarafýndan yýkýlmasý bir karþý-devrimdi. Dönemin yaygýn fikri iþçilerin CIA ve Vatikan tarafýndan kandýrýldýklarýydý. Milyonlar eðer CIA (günümüzde Soros oldu) tarafýndan kandýrýlarak kendilerine karþý harekete geçmeye ikna edilebiliyorsa mücadelenin ne anlamý vardý? Ýþçi sýnýfý karþý devrimci olabiliyorsa ona
bu güvensiz unsura dayanmaya ya da deðiþimin öznesi olarak görmeye ne gerek vardý? Yoksa sosyalizm iþçi sýnýfýnýn kendi iktidarý deðil miydi? Nasýl olur da iþçiler kendi iktidarlarýný ve kazanýmlarýný kendileri devirebilirdi? Soruyu bu þekilde sormadýlar. 2. Dünya Savaþý'nýn hemen ardýndan Doðu Bloku'nda egemen olan stalinist bürokrasi ve Batý'daki burjuvazi iþçi hareketine karþý ayný yalaný tekrarladý, durdu. SSCB ve Doðu Bloku sosyalistti. Duvar yýkýldýktan sonra arkasýndan çýkan ise tam bir pislikti. En vahþisinden ýrkçýlýk, mafya, etnik savaþ, fuhuþ, alkolizm, Çernobil, Abramoviç gibi süper zenginler ve Putin gibi diktatörler ortaya döküldü. Stalinizmi sosyalizm olarak gören sol için bu artýk yenilgi dolu ve açýklanamayacak bir dünyaydý. Bu yüzden iþçi hareketi ve örgütleriyle baðlarýný koparttýlar, saða kaydýlar, neo-liberalizmin sözcüsü haline geldiler. Tony Blair ve yeni Ýþçi Partisi gibi Irak'ýn iþgalinin birinci derece sorumlusu oldular ya da Baykal ve partisi gibi ýrkçýlýða ve darbeciliðe soyundular. Artýk yeter, kimse 12 Eylül’ün arkasýna sýðýnmaya kalkmasýn. Sosyal demokrasinin ve geleneksel solun saðcýlaþmasýnýn nedeni bürokratik devlet kapitalisti rejimlerin yýkýlýþýný sosyalizmin yenilgisi olarak görmeleridir. Stalinizmle hesaplaþmadan ileriye doðru küçük bir adým bile atmak imkansýzdýr.
Onur Öztürk 1930'larda Türkiye'de yeniden ortaya çýkmýþ olan ýrkçýturancý akýmlar, Ýkinci Dünya Savaþý sýrasýnda faaliyetlerini yoðunlaþtýrýr. Hemen belirtmek gerekir ki savaþýn seyri ile Turancý hareketin faaliyetleri ve CHP iktidarýnýn Turancýlara yaklaþýmý arasýnda doðrudan bir iliþki olmuþtur. Nazi Almanya'sýnýn Sovyetler Birliði'ne saldýrmasý ve Kafkaslar doðrultusunda ilerlemesi, Türkiye'deki Turancýlar’da umut yaratmýþtý. Bu nedenle Almanya'nýn yanýnda savaþa girip, Turan'ýn gerçekleþtirilebileceði hayaline kapýlmýþlardý. Almanya'nýn Türkiye Büyükelçisi Von Papen de Türkiye'deki ýrkçý hareketi örgütlemek için yoðun çaba sarf edecektir. 1944 yýlýna kadar CHP yönetimi, Turancý hareketlere karþý hoþgörüyle yaklaþýrken (Parti içerisinde de Almanya'ya yakýnlýk duyan bir kanat vardýr) , bu tarihten sonra, biraz da savaþýn tamamen Almanya'nýn aleyhine dönmesi ile birlikte, Turancýlarýn yargýlandýðý o çok ünlü davayý baþlatacaktýr. Fakat 1946 yýlýnda soðuk savaþýn baþlamasý ve Türkiye'nin batý kampýnda yer almasý, Turancýlarýn aklanmasýný da beraberinde getirecektir. Hatta bu ýrkçý kadrolar, CHP'nin organize ettiði solcu Tan gazetesine yönelik baskýn ve tahribat veya Dil Tarih Coðrafya Fakültesi'nde solcu öðretim üyelerine yönelik tasfiye sýrasýnda yapýlan gösterilerde olduðu gibi, pek çok anti-komünist etkinlikte kullanýlacaktýr. Savaþ döneminden bahsederken, üzerinde durulmasý gereken önemli bir husus da varlýk vergisidir. Söz konusu vergi, Savaþ sýrasýnda ortaya çýkan karaborsa ve spekülasyon kazançlarýný vergilendirilmesi gerekçesi ile kanunlaþmýþ fakat uygulamada ise tamamen azýnlýklarý hedef almýþtýr. Rum, Ermeni ve Yahudi esnaf ve tüccarlara ödeyemeyecekleri aðýr vergiler konmuþ, vergisini ödeyemeyenler ise Aþkale ve Eskiþehir-Sivrihisar çalýþma kamplarýna gönderilmiþlerdir. Azýnlýklarýn býraktýklarý mülkleri ucuza kapatan taþra kökenli tüccarlar ise, dönemin mizah dergilerinde "Hacý Aða" tiplemeleriyle temsil edilmiþtir. Varlýk vergisi, mülkiyet aktarýmýnýn baþka bir yöntemi olmuþtur.
1950'ler Kýbrýs Politikasý ve milliyetçilik Ýkinci Dünya Savaþý sonunda, umutlarý gerçekleþmeyen ýrkçý-turancýlar, 1950'lerde henüz baðýmsýz bir örgütlenme yoluna gitmemiþlerdir. Dönemin, saðda yer alan ve muhafazakar yönüyle öne çýkan Millet Partisi içersinde yer almýþlardýr. Parti 1953yýlýnda kapatýlacak, yerine Cumhuriyetçi Millet Partisi (CMP) kurulacaktýr. CMP de 1957 yýlýnda Köylü Partisi ile birleþecek ve CKMP'ye dönüþecektir. 1950'lerde Türkiye'nin NATO üyesi olmasý ile birlikte, Gladio olarak bilinen para-militer oluþumlar Türkiye'de de örgütlenmiþtir. Bu örgütlenmenin sivil uzantýlarý büyük ölçüde ýrkçý- faþist hareket içerÝsinden seçilmiþtir. 1950'lerin ortasýndan itibaren Kýbrýs sorununun gündeme gelmesi ile birlikte Demokrat Parti yönetimi de milliyetçilik olgusunu kendi politikalarý doðrultusunda kullanmýþtýr. Ýlginçtir, 1955 yýlýna kadar Türkiye'nin tezi Adada statükonun korunmasýndan(Adada Britanya egemenliði.) yana iken, ani bir dönüþümle, bu tez, Adanýn Yunanistan ve Türkiye tarafýndan Taksim edilmesi biçiminde deðiþtirilir. Bu konuda provokasyonlar da eksik olmaz. 1955 yýlýnda yaþanan ve Rumlar baþta olmak üzere gayrý-müslüm azýnlýklarýn ev ve iþyerlerine yönelik yaðma ve talan hareketi olarak þekillenen 6-7 Eylül olaylarýnýn bizzat Hükümetin bilgisinde, MAH (MÝT'in o zamanki adý.) ve kontrgerilla tarafýndan örgütlendiði ortaya çýkacaktýr. Ýlerleyen yýllarda da Hükümet destekli kitlesel Kýbrýs mitingleri düzenlenecek ve mitinglerde "Kýbrýs Türk'tür, Türk kalacak, Ya taksim, ya ölüm" türünden þoven-milliyetçi sloganlar atýlacaktýr. Bu mitinglerin, ekonomik krizin iyice derinleþtiði 1958 yýlýna rastlamasý dikkat çekicidir. Çünkü pek çok yönetim gibi DP hükümeti de emekçilerin dikkatini milliyetçilik aracýlýðýyla "dýþ düþmanlara" çekecektir.
1960'lar ve 70'ler Faþist Hareketin Örgütlenmesi 1960 darbesi ile DP yönetimini deviren Milli Birlik Komitesi içersinde, geçmiþte Turancýlýk davasýnda yargýlanan Alparslan Türkeþ ve ekibi de vardýr. 14'ler olarak bilinen bu gurup, diðer MBK üyeleri ile anlaþamayýnca bir süre sonra tasfiye edilirler. Türkeþ ise Hindistan Elçiliði'nde göreve gönderilir. Türkeþ ve ekibi Türkiye'ye dönünce, Osman Bölükbaþý'nýn istifasýndan bir süre sonra CKMP'yi ele geçirip, Partiyi faþist partiye dönüþtürürler. Parti'nin adý 1969'daki kongresinde MHP'ye dönüþtürülür. Partinin gençlik ve sokak örgütlenmesi için de komando kamplarý ve ülkü ocaklarý kurulur.
10z sosyalist iþçiz sayý: 331
Küresel ekonomik kriz yaklaþýyor Türkiye darbe tehdidiyle içe kapatýlýp kendi geleceðine tartýþmaya kitlenmiþse de dünya yaklaþan ekonomik krizi tartýþýyor. Kapitalizm ve krizden bahsederken iki þeyi birbirinden ayýrmak gerek. Ýlki dünyada sýk sýk görülen mali krizler. Sistem bu tip krizleri sýk sýk yaþýyor. Ancak dünya ekonomik krizi, geçici mali krizlere benzemiyor. Neredeyse tüm saygýn burjuva iktisatçýlarý yaklaþmak olan krizi 1929 Bunalýmý’ný geride býrakacak þiddette ve insanlýðýn hiç bir zaman tanýk olmadýðý çapta deðiþikliklere yol açacaðýnda anlaþýyor. Alex Callinicos, seçtiðimiz iki makalesinde ABD ekonomisinin durumu, Mortgage krizi ve sermayenin kriz karþýsýnda bir çözümü olup olmadýðý tartýþýyor.
Banka krizi daha büyük Patlayan balon ve üç baþ belasý sorunlarýn iþareti Geçen Mayýs ayýnda finansal kriz için "en kötüsünü atlattýk" diyen ABD merkez bankasý eski baþkaný Alan Greenspan bankalarýn birbirilerine borç verirken uyguladýklarý faiz oranýnýn düþeceðini öngörmüþtü, ama öyle olmadý. Bu da bankalarýn birbirlerine güvenmediklerini gösteriyor. Ýngiltere'de bir zamanlar banliyölerdeki refahýn sembolü olan Bradford & Bingley'in hisse fiyatlarý geçen Aðustos'tan bu yana onda dokuz oranýnda düþünce, yetkili Finansal Hizmetler Kurulu'nun bankanýn mortgage piyasasýnda kumara yatýrýp kaybettiði sermayeyi toplayýp bankayý kurtarmasý gerekti. ABD Hazine bakaný Hank Paulson'ýn önünde daha da büyük bir sorun var. Birkaç hafta önce hükümetin sponsorluðundaki iki devasa mortgage þirketi Fannie Mae ve Freddie Mac için kurtarma planýný devreye sokmak zorunda kaldý. Paulson bankalara ucuz kredi verileceðini ilan etti ve Kongre'den bankalarý satýn alma yetkisi istedi. Bu iflaslarýn yanýnda Ýngiliz Northern Rock'ýn baþýna gelenler devede kulak kalýyor. Northern Rock'ýn elinde 100 milyar dolar deðerinde mortgage vardý, Fannie Mae ve Freddie Mac'in toplamdaki borçlarý veya garantör olduklarý borçlar 5 trilyon 300 milyar dolar. Bu son iflaslar olmasa manþetlere çýkacak olan ama gölgede kalan bir diðeri de ABD tarihindeki en büyük ikinci banka iflasý olan California merkezli IndyMac'in iflasý. Bütün bunlar gösteriyor ki ABD, Ýngiltere ve genelde Avrupa'da konut piyasasý serbest düþüþ halinde. Daha bir ay önce bize Ýngiltere'deki herhangi bir konut piyasasý krizinin kolayca sýnýrlandýrýlabileceði söyleniyordu. O güvenden eser yok artýk, aksine 1990'larýn baþýnda yaþanan "eksi özsermaye" kriziyle karþýlaþtýrmalar yapýlýyor. O dönemde insanlarýn krediyle aldýklarý evlerin fiyatlarý aldýklarý kredi miktarýnýn yani borçlarýnýn altýna düþmüþtü. "Gerçek" ekonomideki en belirgin etki en yakýn sektörlerde en çok da projelerin yarým býrakýldýðý ve iþ kayýplarýnýn sürdüðü inþaat sektöründe görülüyor. Marks & Spencer gibi büyük perakende þirketleri de etkileniyor. Yayýlan küresel yavaþlama giderek bari-
zleþiyor. Yakýn zamana kadar avro-bölgesi ve özelde Almanya Anglo-Sakson ekonomilerinin krizi kazasýz atlatacaðýný söylüyorlardý. Ancak son rakamlar Mayýs ayýnda bütün avro-bölgesinin sanayi üretiminde düþüþ gösteriyor. Financial Times gazetesine göre "Ruh halindeki en þiddetli deðiþim, ekonomisi geçen yýlýn baþýnda istisnai oranda büyüdükten sonra Haziran'a kadarki üç ayda daralan Almanya'da yaþandý." Bazý ülkelerde u-dönüþü çok keskin oldu. Güney Ýrlanda avro-bölgesinin mucize ekonomisiydi. Geçen on yýlda yýllýk yüzde 7 büyüme gösteriyordu. 2008'in son çeyreðinde ekonomi yüzde 1,5 küçüldü. Çin'in bile Haziran'daki ticaret fazlasý geçen yýla göre beþte bir oranýnda az gerçekleþti. Bunlarýn hiçbiri 1930'lardakine benzer bir krize girdiðimiz anlamýna gelmez. Son dönemde görüldüðü gibi, devletler ekonomiye para basarak bankalarý kurtarabiliyorlar. Ama zorlanýyorlar. Enflasyon oranýndaki sýçrama yüzünden merkez bankalarý faiz oranlarýný fazla düþürüp fiyatlarýn roket gibi fýrlamasýna neden olmaktan korkuyorlar. Bu nedenle Ýngiliz merkez bankasý bütün kötü ekonomik haberlere raðmen faiz oranlarýný deðiþtirmemeyi tercih etti. Mevcut kriz piyasalarýn olduðu kadar devletlerin de gücünün sýnýrlarýný gösterebilir. 19.07.2008
Küresel ekonomik krizin sonunun göründüðü yolundaki son umutlar da yok oldu. Dünya kapitalizminin amigolarýndan Financial Times gazetecisi Martin Wolf itiraf etti: "Öyle görünüyor ki henüz baþlangýcýn sonuna bile gelmedik." ABD merkez bankacýlarýndan Janet Yellen ABD ekonomisini Makbet'in üç cadýsýnýn elinde olduðunu söyledi: "Yalnýz buradaki üç baþ belasý konut piyasasý, finansal piyasalar ve mal fiyatlarý." Konut piyasasý, dar gelirlilere verilen konut kredilerindeki spekülasyondan oluþan büyük balon 18 ay önce patladýðýnda krizin baþladýðý yer. ABD'de konut fiyatlarý zirve yaptýklarý noktanýn yüzde 19 altýnda ve yüzde 30 düþmesi bekleniyor. Bu durum ekonomiyi iki türlü vuruyor. Birincisi aileler daha az harcýyor çünkü krediyle aldýklarý evin fiyatý artýk yükselmediðinden onu teminat göstererek yeni borç alamýyorlar veya zaten mortgage ödemelerini yapamaz durumdalar. Ýkincisi bankalar geri ödenmeyen kredi alacaklarý yüzünden sýkýþtýklarýndan diðer bankalara, sanayi ve ticaret þirketlerine ve tüketicilere kredi vermeyi kesiyorlar. Bu da kendini besleyen bir çember oluþturuyor. Bankalar daha az kredi verince daha fazla þirket ve aile iflas ediyor. Ýflaslar arttýkça bankalarýn elindeki geri dönmeyen alacak miktarý artýyor. Verdikleri krediyi daha da kýsýyorlar bu da iflaslarý tekrar arttýrýyor, dibe doðru bir sarmal. Buna bir de geçen Haziranda enflasyonun 1991'den beri en yüksek seviyesini görerek yüzde 5'e ulaþmasýnýn tüketici harcamalarýný baskýlamasýný ekleyin. ABD ekonomik büyümesi yine de 2008'in ilk çeyreðinde yüzde 1, ikinci çeyrekte muhtemel yüzde 2 veya 2,5 ile kendini koruyor. Bu kýsmen dolarýn deðer kaybetmesi sayesinde ihraç mallarýnýn ucuzlayarak rekabet gücünün artmasýndan kaynaklanýyor. Ayrýca ABD Kongresinin kararýyla 110 milyar dolar vergi iadesi ödemesi yapýlarak tüketici harcamalarý desteklendi. Ancak yýlýn ikinci yarýsýnda kredi darboðazý þiddetlenebilir ve vergi
iadelerinin etkisi de o sýrada geçmiþ olacak. Daralma Financial Times'a göre sonuçta artan sayýda iktisatçýnýn beklentisi zigzag çizen bir düþüþ, kimileri yýlbaþýnda ciddi düþüþ bekliyor. Baþka bir deyiþle geçen birkaç ayýn büyüme oranlarý düþüþten önceki geçici bir yükselme olabilir. Ýngiliz ekonomisi de üç cadýnýn elinde. Financial Times þöyle yazýyor: "Birleþik Krallýk uzun bir zayýf büyüme dönemi yaþarken yetkililer enflasyonu kontrol altýnda tutmanýn savaþýný veriyor. Bu hafta açýklanacak veriler ekonominin durgunluða batmasý riskinin önemli ölçüde arttýðýný doðrulayacak." "Ev fiyatlarý 1930'lardan beri en yüksek hýzla artar ve aile bütçesi artan petrol fiyatlarý, faturalar ve gýda fiyatlarýnýn baskýsý altýndayken tüketici harcamalarýnýn durumu bariz ölçüde kötüledi." Ekonomik yavaþlama hükümet maliyesini her zaman olumsuz etkiler. Þirketler ve tüketiciler daha az kazandýkça vergi gelirleri düþer. Devlet hâlihazýrda iþsizlik parasý ve devlet yardýmlarýna daha fazla para harcýyor. Bu harcamayý finanse etmek için daha fazla borç almasý gerekir. Mali yýlýn ilk üç ayýndaki bütçe açýðý 20,4 milyar sterlin ile rekor kýrdý. Geçen yýlýn ayný döneminde rakam 12,5 milyar sterlindi. Hazine hükümet borçlanmasý için Baþbakan Brown'ýn açýkladýðý ulusal gelirin yüzde 40'ý üst sýnýrýnýn geçilmesine izin verebileceðini açýkladý. Bunu alternatifleri yani harcamalarý kýsmak veya vergileri arttýrmak çýlgýnlýk olur. 1930'lardaki Büyük Bunalým'ýn derslerinden biri de hükümet harcamalarýnýn irtifa kaybeden bir ekonomiyi destekleyebileceði. Her halükarda hem Ýngiltere'de hem de Atlantik'in diðer yakasýnda güçlü daralma akýntýlarýna kapýlmýþ olan ekonomik sistemi istikrar kavuþturmak için hükümet harcamalarý yeterli olmayacak. Üç cadýnýn yapacaklarý henüz bitmedi. 26.07.2008
sayý: 331 z sosyalist iþçi z
11
sosyalist iþçi ne savunuyor? Aþaðýdan sosyalizm -Kapitalist toplumda tüm zenginliklerin yaratýcýsý iþçi sýnýfýdýr. Yeni bir toplum, iþçi sýnýfýnýn üretim araçlarýna kolektif olarak el koyup üretimi ve daðýtýmý kontrol etmesiyle mümkündür.
Barýþ Meclisi:
Foto: Emre Tüngü
Güngören katilleri bulunsun
Darbelerin merkez üssünde radikal bir eylem Darbeye Karþý 70 Milyon Adým Koalisyonu 26 Temmuz'da Ankara gerçekleþtirdiði mitinge 5 bin darbe karþýtý katýldý.Saatler 16.00'yý gösterdiðinde Toros Sokak'taki buluþma noktasýndan düdük sesleri yükseldi. "Darbeye karþý ses çýkar" dövizlerinin ve beyaz bayraklarýn havaya kaldýrýlmasý ile birlikte yürüyüþ baþladý. Ergenekoncu ÝP'in Genel Merkezi ve Ulusal Kanal'ýn bulunduðu bina önünden geçerken yoðun protestolar yaþandý. DTP'li gençler, baþörtüsü yasaklanarak aþaðýlanan kadýnlar, Hak-Ýþ Baþkaný Salim Uslu ve konfederasyon üyesi iþçiler, Pembe Hayat LGBTT Derneði üyesi travestiler ve transseksüeller, ak sakallý amcalar, ilk kez bir politik eyleme katýlmýþ ve þehrin varoþlarýndan gelmiþ
fakirler, sosyalistler, herhangi bir politik örgüte baðlý olmayan yüzlerce genç hep birlikte ses çýkardý. Yürüyüþ boyunca "Darbelere dur de", "Darbelere karþý omuz omuza" ve "Öz-öz-özgürlük" sloganlarý atýldý. Kolej Meydaný'nda Darbeye Karþý 70 Milyon Adým Koalisyonu adýna basýn açýklamasýný Zeynep Tanbay okudu. Tanbay 27 Mayýs, 12 Mart, 12 Eylül, 28 Þubat ve aðýr çekim darbe sürecinde Ankara'nýn oynadýðý role dikkat çekti. Miting kürsüsünden Necdet Adalý ve Hrant Dink resimleri açýldý. Kardeþ Türküler'den Feryal Öney ve ardýndan Yasemin Göksu'nun söylediði türküler sýrasýnda katýlýmcýlar, aralarýndaki farklýlýklara raðmen el ele tutuþup halaya durdu.
Barýþ Meclisi bugün Ýstanbul'da basýn açýklamasý yaparak Güngören'de gerçekleþen patlamanýn gerçek faillerinin bir an önce bulunmasýný istedi. Ýstiklal Caddesi Tramvay Duraðý'nda yapýlan basýn açýklamasýna 150 kiþi katýldý. Barýþ Meclisi sözcüsü Murat Çelikkan yaptýðý açýklamada "Ýstanbul Güngören'de gerçekleþen iki patlama ile 17 yurttaþýmýzýn hayatýný kaybetmesine, 140 civarýnda yurttaþýmýzýn da yaralanmasýna yol açan bombalý saldýrýyý kýnýyor ve geliþmelerden endiþe duyuyoruz. Ergenekon çetesi ve AKP'nin kapatma davasý nedeniyle gerilimin týrmandýðý bir dönemde gerçekleþen bu saldýrý, topluma bir þiddet sarmalý dayatýrken, Türk ve Kürt halklarýnýn düþmanlaþtýrýlmasýna da vesile yapýlmak istenmektedir." Çelikkan sözlerine þöyle devam etti, "Acýnýn,
ölümün ve vahþetin üzerinden siyaset yapmaya çalýþan herkesi uyarmak istiyoruz. Bu acý hepimizindir. Bu acýya benzin dökerek ateþ yakmak isteyenleri de uyarýyoruz. Bu ateþ sizi de yakar. Hepimizi acýya boðan bu eylemin faillerinin bir an önce bulunmasýný ve yargý önüne çýkartýlmalarýný istiyoruz. Bu iþlemin uzamasý, her türlü spekülasyondan medet umanlarýn ekmeðine yað sürmektedir." DTP milletvekili Sabahat Tuncel'in de katýldýðý eylem yapýlan açýklamanýn ardýndan sona erdi. Barýþ Meclisi ayrýca diðer þehirlerde de ayný konuyla ilgili olarak basýn açýklamalarý yaptý. Patlamanýn ertesinde KESK ve Eðitim-Sen üyeleriyle birlikte Güngören’de bir basýn açýklamasý yapan Ufuk Uras’ta terörist saldýrýyý kýnamýþtý.
ODTÜ'de yeni öðrenci hareketi Özlem Deðirmenci ODTÜ'de 2 ay önce özellikle Batý Yurtlar Bölgesi'nde kalan arkadaþlarýmýzýn þikâyetçi olduðu yüksek yemek ve barýnma ücretleri, mücadele etme gereksinimi doðurdu. Boykot kararý alýndý. Toplantýlara ilginin ve katýlýmýn oldukça yüksek oldu. "Suya sabuna bulaþmayanlar" gelip fikirlerini açýkladý. Hýzla diðer yurtlara yayýlmasýyla geniþ yanký uyandýran boykotlar kazandý, öðrencilerin belirledikleri fiyatlar yazýyordu artýk menü tabelalarýnda. Bu süreçten bize geriye kalan, minimum düzeyde anlaþtýðýmýz bu konu etrafýnda yürüyen tartýþmalarýn mücadeleleri birleþtirici görev görerek öðrencileri hýzla militanlaþtýrmasý oldu. Yan yana gelmeye alýþýk olmayan gruplar, baðýmsýzlar hep beraber dönüp rektörün politikalarýný eleþtirmeye, tartýþmaya ve önümüzdeki süreçte neler yapabileceklerini tartýþmaya baþladýlar. Ankara Büyükþehir Belediyesinin ODTÜ'deki 45
binanýn imar izni olmadýðý gerekçesiyle ODTÜ'ye 1,8 milyon YTL tutarýnda ceza kesilmesi açýklamasý ODTÜ çalýþanlarý ve öðrencilerinin tepkisini uyandýrmýþtý. Bir kesim bunun ODTÜ'nün Ankara suyu ile ilgili araþtýrma raporu dolayýsýyla yapýlan bir misilleme olduðunu düþünüyor, bir kesim ise AKP- CHP kutuplaþmasýnýn bir uzantýsý olduðunu savunuyordu. Gökçek'e tepki göstermek gerekirdi, fakat "ODTÜ'nün kapýsýna dozerler geldiðinde ben de orada bekliyor olacaðým" açýklamasýnda bulunan rektör Bulut arkasýnda bulacaðýndan emin olduðu öðrenci kitlesiyle ne zamandan beri yan yana saf tutmuþ, onlara her fýrsatta soruþturma açmaktan, onlarý okuldan atmaktan vazgeçmiþti, ne zamandan beri öðrenciden yana tutum almayý benimsemiþti? Bir yandan Gökçek karþýtý eylem planlarken, bir taraftan Türk bayraklarýna sarýnýp gelen, Gökçek'i gerici, þeriatçý olarak nitelendirenlerle ayný safta olmak birkaç grup dýþýnda ODTÜ'leri memnun etmiyor-
du. Bir tarafta ODTÜ'ye ceza keseceðini hatta yýkacaðýný açýklayan neo-liberal tüccar, baskýcý belediye baþkaný. Diðer tarafta ise okulun yeþil alanlarýný yeþil para olarak gören, adý yolsuzluða karýþan, ihtiyaca göre deðil alacaðý reklâma göre bina diktiren, barýþ için yükselen sesleri soruþturmalarla kýsmaya çalýþan, savaþ tamtamlarýnýn sesinin daha gür çýkabilmesi için elinden geleni ardýna koymayan, faþist parti liderlerinin okulumuz yollarýnda elini kolunu sallaya sallaya gezmesini jandarmalar aracýlýðýyla bize karþý saðlayýp, faþist liderlerin aðýzlarýnýn suyu akarak "anarþik" öðrencilerin kellesini uçurma planlarý yapmasýna olanak saðlayan rektörümüz var. Mücadele etme þeklimiz, kimlerin ekmeðine yað sürdüðümüzün bilincinde, “ne o, ne” bu diyerek bertaraf olmadan tepkimizi ortaya koyma hattýný izlemelemek zorunda. Tüm bu tartýþmalarýn ardýndan eylem gerçekleþti. Türk Bayraðýna sarýnýp gelen Biz Kaç Kiþiyizciler,
CHP milletvekilleri rant kokusu almýþ olacaklardý ki eylemde ön sýralarda saf tutmaya gelmiþlerdi. Yapýlan sayýsýz eylemde acaba soruþturma alýr mýyým korkusuyla rektörlük önünden geçen öðrenciler, bu defa alkýþlar eþliðinde geçtiler. Kampanyalarýn bizlere öðrettiði çok önemli bir deneyim vardýr; asgari müþterekte anlaþmak. ODTÜ mücadele neo-liberal politikalarýn eðitimimiz ve yaþamýmýz üzerindeki
yýkýcý etkilerini afiþe etmek üzerinde yükselmeli. Rektör bunu günlük yaþantýmýzýn bir parçasý haline getirmeyi kendine zaten iþ edindi. Durdurulmasý gereken, mücadele etmemiz gereken iki baþlý dev var þimdi. Gökçek karþýtý mücadelede ortaklaþmýþken, rektöre saldýrmak ve tartýþmalarýn öznesi haline gelen öðrencilerin dönüp özgür ve parasýz üniversiteleri savunmak için yine özne olmasýný saðlamak hareket içinde mümkün olacaktýr.
Reform deðil, devrim -Ýçinde yaþadýðýmýz sistem reformlarla köklü bir þekilde deðiþtirilemez, düzeltilemez. -Bu düzenin kurumlarý iþçi sýnýfý tarafýndan ele geçirilip kullanýlamaz. Kapitalist devletin tüm kurumlarý iþçi sýnýfýna karþý sermaye sahiplerini, egemen sýnýfý korumak için oluþturulmuþtur. -Ýþçi sýnýfýna, iþçi konseylerinin ve iþçi milislerinin üzerinde yükselen tamamen farklý bir devlet gereklidir. -Bu sistemi sadece iþçi sýnýfýnýn yýðýnsal eylemi devirebilir. -Sosyalizm için mücadele dünya çapýnda bir mücadelenin parçasýdýr. Sosyalistler baþka ülkelerin iþçileri ile daima dayanýþma içindedir. -Sosyalistler kadýnlarýn tam bir sosyal, ekonomik ve politik eþitliðini savunur. -Sosyalistler insanlarýn cinsel tercihlerinden dolayý aþaðýlanmalarýna ve baský altýna alýnmalarýna karþý çýkarlar. Enternasyonalizm -Sosyalistler, bir ülkenin iþçilerinin diðer ülkelerin iþçileri ile karþý karþýya gelmesine neden olan her þeye karþý çýkarlar. -Sosyalistler ýrkçýlýða ve emperyalizme karþýdýrlar. Bütün halklarýn kendi kaderlerini tayin hakkýný savunurlar. -Sosyalistler bütün haklý ulusal kurtuluþ hareketlerini desteklerler. -Rusya deneyi göstermiþtir ki, sosyalizm tek bir ülkede izole olarak yaþayamaz. Rusya, Çin, Doðu Avrupa ve Küba sosyalist deðil, devlet kapitalistidir. Devrimci parti -Sosyalizmin gerçekleþebilmesi için, iþçi sýnýfýnýn en militan, en mücadeleci kesimi devrimci sosyalist bir partide örgütlenmelidir. Böylesi bir parti iþçi sýnýfýnýn yýðýnsal örgütleri ve hareketi içindeki çalýþma ile inþa edilebilir. -Sosyalistler pratik içinde diðer iþçilere reformizmin iþçi sýnýfýnýn çýkarlarýna aykýrý olduðunu kanýtlamalýdýr. Bu fikirlere katýlan herkesi devrimci bir sosyalist iþçi partisinin inþasý çalýþmasýna omuz vermeye çaðýrýyoruz.
haksýzlýklarý, mücadalenizi, yorumlarýnýzý bize yazýn firstname.lastname@example.org
sosyalist isci
Z Yayýncýlýk ve tanýtým hizmetleri Ltd. Þti. Sahibi: Arife Köse Sorumlu Yazýiþleri Müdürü: Volkan Tamusta Adres: Caferaða Mahallesi, Nail Bey Sokak, No: 9/15, Kadýköy/Ýstanbul Baský: Yön Matbaasý, Davutpaþa Cad. Güven Sanayi Sitesi, B Blok 366 Topkapý, Ýstanbul Yerel süreli yayýn, haftada bir yayýnlanýr
www.sosyalistisci.org
9-10 AÐUSTOS z SARIYER MEHMET AKÝF ERSOY PÝKNÝK ALANI
Barýþarock 6. kez 9-10 Aðustos’ta Ýstanbul’da gerçekleþiyor. Altý yýl önce savaþ karþýtý bir rock konseri düzenleme fikri bir grup aktivist tarafýndan düþünülmüþtü. Savaþa karþý mücadeleden doðan Barýþarock 6. yaþýnda Türkiye’nin en büyük muhalif festivali. 2006’da 80 bin, 2007’de 100 bine yakýn gencin katýldýðý karþý festival Barýþarock bu yýlda dünyamýzýn ve Türkiye’nin güncel sorunlarý
karþýsýnda antikapitalist tutum alýyor: “6 festival üstü savaþa, iþgale, milliyetçiliðe ýrkçýlýða, , küresel ýsýnmaya karþý festival.” Ýki boyunca iki farklý sahnede 23 grup sahne alacak. Festival bu yýlda uluslararasý. Gürcistan, Ýran gibi ülkelerden gelen gruplar sahne alacak. kurulan alternatif sahnede bir çok farklý müzik ve perfomans gerçekleþecek. Barýþarock her yýl olduðu bu senede yoðun bir politik gün-
demin ortasýnda özgürlük yanlýsý muhalefet odaklarýna ev sahipliði yapacak. Küresel BAK, Barýþ Meclisi, Darbeye Karþý 70 Milyon Adým, Irkçýlýða ve Milliyetçiliðe DurDe, Küresel Eylem Grubu, AGOS ve Hrant’ýn Arkadaþlarý gibi bir çok kampanya ve örgüt standlar açacak, forumlar söyleþiler düzenleyecek. DSÝP ve Sosyalist Ýþçi standlarý da her yýl olduðu gibi Barýþarock’ta kurulacak.
ANTÝKAPÝTALÝST SÖYLEÞÝLER SAVAÞA HAYIR! Düzenleyen: BARIÞAROCK - Küresel BAK Harun Tekin/ Pelin Batu / Kerem Kabadayý / Hakan Tahmaz/Mete Çubukçu/Mehmet Güleryüz/ Çaðatay Kadý / Tahsin Yeþildere / Leyla Ýpekçi / Mehmet Ali Alabora / Sami Evren / Roni Margulies
KÜRESEL ISINMAYI DURDURUN Düzenleyen: BARIÞAROCK - Küresel Eylem Grubu Ömer Madra / Ümit Þahin / Nuran Yüce / Pelin Batu / Zeynep Casalini / Korol Diker
MÝLLÝYETÇÝLÝÐÝN DARBE ÝLE DANSI Düzenleyen: BARIÞAROCK - DurDe Ferhat Kentel (Bilgi Üni.) / Roni Margulies (Þair)/ Cengiz Algan (Dur-De)
SUYUMA DOKUNMA Düzenleyen: Suyuma Dokunma Kampanyasý Ayla Akat ( Batman DTP Milletvekili) / Diren Özkan
(Hasankeyf'i Yaþatma Derneði) / Hasan Þen (Munzuruma Dokunma) / Dilaver Demirað (Yeþiller) / Erkin Erdoðan (Küresel Eylem Grubu)
ÖRGÜTLENME VE GENEL AHLAK Düzenleyen: LambdaÝstanbul LGBTT Derneði Erdal Partog (Uluslar arasý Af Örgütü- Lambda) / Meltem Oral (Küresel Eylem Grubu) / Yeþim Baþaran (Lambda) / Yasemin Öz (Kaos GL) / Buse Kýlýçkaya (Pembe Hayat Derneði)
ROCK SAHNESÝ 9 AÐUSTOS Cumartesi 13:00 Kýrmýzý Nokta 14:00 Kaçak 15:00 Human Harvest 16:00 Ahibba 17:00 Serap Yaðýz + Sularýn Uðultusu 18:00 Smyrname 19:00 Zardanadam 20:00 Bajar / Vedat Yýldýrým 21:00 45'lik Þarkýlar 22:00 Gren 23:00 Sakin 24:00 Mor Ve Ötesi 01:00 Heavy Cross
(Gürcistan) 02:00 Deli
10 AÐUSTOS Pazar 13:00 Ferec 14:00 Komik Günler 15:00 Ayýlar 16:00 Hariçten Gazelciler 17:00 DDR 18:00 RockA 19:00 Dinar Bandosu 20:00 Teneke Trampet 21:00 Marsis 22:00 Konguistador (Avustra alya) 23:00 Kramp
ALTERNATÝF SAHNE
MÜZÝK VE MUHALEFET - BARIÞAROCK
16:00 Demet Sinel 17:00 DJ Merve Erol 18:00 Karate Kid 19:00 Dembedem 20:00 Sultan Tunç 21:00 Change of Plans 22:00 Feryal Öney 23:00 Gevende 24:00 Ma ahþeri Cümbüþ (Tiyatro Sporu)
Orkut Murat Yýlmaz / Taner Öngür / Çaðatay Kadý / Kerem Kabadayý / Merve Erol /Feryal Öney / Vedat Yýldýrým / Erbatur Çavuþoðlu / Ragýp Ýncesaðýr
10 AÐUSTOS
(HipHop Atölyesi) 16:00 Hayvanlar Alemi 19:00 Genç Cazcýlar/Ferhat Öz 20:00 Genç Cazcýlar/Evo Trio 21:00 Cümbüþ Cemaat 22:00 Elektronik Mini Festtival / Sona 23:00 Elektronik Mini Festival /Automat 24:00 Elektronik Mini Festival /Diskötek
14:00 BarýþaRap Contest
ayrýntýlar www.barisarock.org
DARBEYE HAYIR! Düzenleyen: Darbeye Karþý 70 Milyon Adým Oral Çalýþlar / Lale Mansur / Þenol Karakaþ / Hakan Tahmaz / Gülsüm Önal / Eren Keskin / Yýldýray Oður
9 AÐUSTOS