Dizanteri Nedir?
Dizanteri genel olarak, başta kolon olmak üzere bağırsakların iltihaplanması ile karakterize edilen bulaşıcı gastrointestinal rahatsızlıkları ifade eder. Dünya Sağlık Örgütü, dizanteriyi, gevşek, sulu dışkılarda kanın bulunduğu herhangi bir ishal dönemi olarak tanımlar.
Dizanteri, kontamine yiyecek ve su yoluyla insanlar arasında yayılır. Bir kişi enfekte olduğunda, bulaşıcı organizma bağırsaklarda yaşar ve enfekte kişinin dışkısına geçer. Bazı enfeksiyonlarda hayvanlara da bulaşabilir ve hastalığı insanlara bulaştırabilir.
Dizanterinin yaygın bakteriyel nedenleri arasında Shigella bakterisi ve bazı Escherichia coli türleri ( E coli ) ile enfeksiyonlar yer alır. Kanlı ishalin diğer daha az yaygın bakteriyel nedenleri arasında Salmonella ve Campylobacter enfeksiyonları bulunur. Dizanteri, kötü sanitasyonun yaygın olduğu çevresel koşullarla ilişkilidir. Örneğin, çocuk bakım kurumları ve gelişmekte olan ülkelerde Shigella oranları daha yüksektir . Entamoeba histolytica parazitinin neden olduğu amipli dizanteri, en yaygın olarak kalabalık yaşam koşulları ve kötü sanitasyona sahip tropik bölgelerde bulunur.
Dizanteri belirtileri ve semptomları beş ila yedi gün veya daha uzun sürebilir. Semptomlar gibi hastalığın seyri de bireyler arasında farklılık gösterir. Bazı dizanteri hastalarında hafif semptomlar görülürken, diğerlerinde dehidrasyon riski oluşturabilecek kusmalı veya kusmasız şiddetli ishal olabilir. Neyse ki dizanteri antibiyotikler ve antiparaziter ilaçlarla tedavi edilebilir.
Tedavi edilmeyen dizanteri ciddi dehidrasyona neden olabilir. Şiddetli dehidrasyon ve elektrolit dengesizlikleri şok veya komaya neden olabilir ve hayati tehlike oluşturabilir. Sizde veya birlikte olduğunuz bir kişide kafa karışıklığı, uyuşukluk , bilinç kaybı, soğuk cilt veya idrar çıkışında azalma gibi ciddi dehidrasyon belirtileri varsa derhal tıbbi yardım alın (112’yi arayın) . İshal ve kusma geliştirirseniz ve kontamine yiyecek veya suya maruz kalmış olabileceğinizi düşünüyorsanız derhal tıbbi yardım alın .
Dizanteri belirtileri nelerdir?
Dizanteri, bir dizi semptomla sonuçlanabilecek bağırsaklarda tahrişe ve iltihaplanmaya neden olur. Semptomlar bireyler arasında yoğunlukta değişebilir. Dizanteri en yaygın semptomları sindirim sistemi rahatsızlıkları ile ilgilidir ve şunları içerir:
- Karın şişkinliği
- Karın ağrısı
- Kanlı ishal (sulu veya mukuslu da olabilir)
- Kramp
- Şişkinlik
- Kusmalı veya kusmasız mide bulantısı
Dizanteri diğer belirtileri
Dizanteri enfeksiyonu ilerledikçe, dehidratasyon semptomları da dahil olmak üzere başka semptomlar gelişebilir. Diğer olası semptomlar şunları içerir:
- Azalmış idrar çıkışı
- Kuru cilt ve mukoza zarları ( ağız kuruluğu gibi )
- Çok susamış hissetmek
- Ateş ve titreme
- Kas krampları
- Kas zayıflığı (güç kaybı)
- Kilo kaybı
Hayatı tehdit eden bir durumu gösterebilecek ciddi semptomlar
Nadir durumlarda, dizanteriden kaynaklanan dehidrasyon o kadar şiddetli olabilir ki yaşamı tehdit eden bir durum gelişebilir. Siz veya birlikte olduğunuz biri aşağıdaki belirtilerden herhangi birine sahipseniz derhal tıbbi yardım alın (112’yi arayın) :
- Bayılma veya tepki vermeme gibi bilinç veya uyanıklık düzeyinde değişiklik
- Zihinsel durumdaki değişiklik veya kafa karışıklığı , deliryum, uyuşukluk, halüsinasyonlar ve sanrılar gibi ani davranış değişikliği
- Yüksek ateş (38,5’ten yüksek)
- Hızlı kalp atış hızı (taşikardi)
- Şiddetli karın ağrısı
- Şiddetli baş dönmesi
Dizanteri için risk faktörleri nelerdir?
Bir dizi faktör dizanteri geliştirme riskini artırır. Risk faktörleri olan tüm insanlar dizanteriye yakalanmaz. Dizanteri için risk faktörleri şunları içerir:
- Enfekte bir kişi veya hayvanla yakın temas
- Göller, nehirler veya akarsulardan arıtılmamış su tüketimi
- Fekal – oral temas
- Enfeksiyonun yaygın olduğu ülkelerde seyahat
- Halka açık yüzme havuzlarının kullanımı
Dizanteri riskinizi azaltmak
Dizanteri geliştirme veya bulaştırma riskinizi şu yollarla azaltabilirsiniz:
- Yüzme havuzlarında, jakuzilerde veya diğer eğlence amaçlı su kaynaklarında su yutmaktan kaçınmak
- Sırt çantasıyla seyahat ederken, kamp yaparken veya yürüyüş yaparken yalnızca arıtılmış su içmek
- Gelişmekte olan ülkeleri ziyaret ederken sadece arıtılmış su içmek
- Gelişmekte olan ülkeleri ziyaret ederken dişlerinizi fırçalamak ve yiyecekleri yıkamak için arıtılmış su kullanmak
- Dışkıya dokunduktan sonra, enfekte bir kişi veya hayvanla temas ettikten, bebek bezini değiştirdikten veya banyoyu kullandıktan sonra ve yemek yemeden veya yemek hazırlamadan önce ellerinizi sabun ve suyla iyice yıkamak
Dizanteri nasıl tedavi edilir?
Dizanteri tedavisi, sağlık uzmanınızdan tıbbi bakım istemekle başlar. Dizanteri olup olmadığınızı belirlemek için sağlık uzmanınız sizden laboratuvar testleri için dışkı örnekleri vermenizi isteyebilir.
Antibiyotik tedavisi, bakteriyel organizmalara bağlı dizanteri tedavisinin temel dayanağıdır ve oldukça etkilidir. Dizanteri için tedavi planınızı tam olarak takip etmek ve yeniden enfeksiyon veya nüksü önlemek için tüm antibiyotikleri belirtildiği şekilde almak önemlidir.
Dizanteriyi iyileştirmek için yapabilecekleriniz
Doktorunuzun talimatlarına uymanın ve tüm ilaçları reçete edildiği şekilde almanın yanı sıra, aşağıdakileri yaparak iyileşmenizi hızlandırabilirsiniz:
- Bol su ve elektrolit solüsyonları içerek yeterli hidrasyonun sağlanması
- Bol dinlenmek
- Dizanteriniz varsa, sizinle yakın temasta bulunanlara enfeksiyonu bulaştırmamak için iyi hijyen uygulamak önemlidir. Banyoyu kullandıktan veya kirlenmiş yatak takımlarına veya giysilere dokunduktan sonra ellerinizi sık sık sabun ve suyla yıkayın. Enfeksiyonunuz temizlenene kadar halka açık havuzları, jakuzileri veya diğer eğlence su tesislerini kullanmaktan kaçının.
Dizanteri olası komplikasyonları nelerdir?
Sizin ve doktorunuzun sizin için özel olarak tasarladığı tedavi planını takip ederek ciddi komplikasyon riskinizi en aza indirmeye yardımcı olabilirsiniz. Dizanteri komplikasyonları şunları içerir:
- Elektrolit dengesizliği
- Bağırsak tıkanması
- Bağırsak perforasyonu
- Karaciğer apsesi
- Postenfeksiyöz artrit (eklem ağrısı, göz tahrişi ve ağrılı idrara çıkma )
- İkincil idrar yolu enfeksiyonu
- nöbetler
- Enfeksiyonun yayılması ( sepsis , bağışıklığı baskılanmış kişilerde daha sık görülür)