Bitcoin gibi kripto varlıkların birkaç benzersiz özelliği vardır. Dünyanın herhangi bir köşesinde, üçüncü bir taraf dâhil edilmeden alım‒satımı yapılabilir ve hemen hemen herkes tarafından kullanılabilir olup kolayca hacklenemez veya kapatılamaz. Yine de bunları sağlamanın bazı getirdiği dezavantajlar da vardır. Bunlardan biri de sınırlı işlem hacmidir. Bu, Blockchain tarafından işlenen saniye başına işlem (TPS) sayısının düşük olabileceği anlamına gelir, bu da önemli bir engel sayılır. Bununla birlikte, bahsettiğimiz sınırlamaların üstesinden gelecek birkaç ölçeklenebilirlik çözümü vardır. Bu çözümlerden biri de Lightning Network'tür.
Bitcoin'in Ölçeklenebilirlik Sorunu
Bitcoin'in ölçeklenebilirlik sorununu belki duymuşsunuzdur. Daha fazla popülerlik kazandıkça ve ağın node'ları (düğüm) büyüdükçe, işlemlerde fikir birliğine varılması daha çok zaman alır. Böylece ağ genişledikçe, ortalama işlem hızı yavaşlar. Şu anda Bitcoin saniyede 3‒7 işlem yapabilme kapasitesine sahiptir. Karşılaştıracaksak Paypal saniyede 150'den fazla işlem kapasitesine sahipken, Visa saniyede 2000 işlem kapasitesine sahiptir ve bu sayı 56.000'e kadar çıkabilir.
Çok fazla para gönderen kullanıcı olmadığında, TPS bir sorun değildir. Bir kullanıcı düşük bir işlem ücreti belirleyebilir ve işlemi bir sonraki bloğa dâhil edebilir. Ağda önemli sayıda kullanıcı olduğunda ise işlem ücreti önemli ölçüde artar ve bir işlem yığını oluşur.
Layer‒2 (Katman-2) Nedir?
Layer‒2, Bitcoin örneğinde olduğu gibi işlem hızı ve ölçeklenebilirlik sorunlarıyla ilgili sorunları çözmek amacıyla mevcut bir Blockchain üzerine inşa edilmiş ikincil bir protokol veya çerçeveyi ifade eden bir terimdir. Layer‒2'deki işlem ve süreçler ana zincir dışında meydana gelerek, ana zincirdeki tıkanıklığı hafifletir ve verimliliği artırır. Layer‒2 çözümlerinin getirdiği bir diğer avantaj ise, ana zincire ekstra bir katman olarak eklenen ikinci katmanın ana zincir üzerinde herhangi bir yapısal değişikliğe neden olmamasıdır. Bu, Layer‒2 çözümlerinin ağ güvenliğinden ödün vermeden yüksek verim elde etmesini sağlar.
Bitcoin Lightning Network Nedir?
Başlangıçta Joseph Poon ve Tadge Dryja tarafından 2015 yılında bir whitepaper'da öngörülen Lightning Network (LN), Bitcoin Blockchain'i üzerine inşa edilmiş bir Layer‒2 çözümüdür. Kullanıcıların, Bitcoin Blockchain'ine bağlı yeni ödeme kanalları aracılığıyla Bitcoin'i hızlı bir şekilde göndermelerine veya almalarına olanak tanır. Testnet Mayıs 2016 'da yayınlanmış ve ilk uygulama Ocak 2017'de yapılmıştır. Lightning Network'teki ilk gerçek dünya işlemi, Aralık 2017'de bir telefon faturasını ödenerek gerçekleşti.
Bitcoin Lightning Network, Bitcoin'in karşılaştığı mevcut sınırlamalara anında işlemler sağlayarak ve saniyede 1 milyona kadar işlem hacmi elde ederek bir çözüm sunar. Ağ, genelde ana zincirde mümkün olmayan mikro ve diğer küçük işlemler için kullanılır ve gas fee neredeyse sıfıra yakındır. Ancak kullanıcılar daha büyük işlemler için de Lightning Network'ü kullanabilir.
Bitcoin Lightning Network Nasıl Çalışır?
Lightning Network, iki taraf arasında bir kanal oluşturarak çalışır. Bir kanal kurulduktan sonra, taraflar birbirlerine anlık olarak küçük ağ ücretleri karşılığında varlık alıp gönderebilirler. İşlemlerin ayrıca Bitcoin Blockchain temel katmanında yayınlanması gerekmezken, ilgili taraflar herhangi bir zamanda Bitcoin Blockchain'ine yerleşebilir ve kanalı kapatabilir.
Kanal kapatılıp taban katmanına yerleşince fonlar, Blockchain'de tek bir işlem olarak eklenip kaydedilir ve bu kayıt kanalın transfer geçmişine işlenerek katılımcı taraflara gönderilir. Bitcoin Network'te (Bitcoin Ağı) yayınlanan Lightning Network ile ilgili tek işlem, kanalların açılıp kapanmasıdır. Sonuç olarak, blok alanı serbest kalır ve ana zincirdeki ağ ücretleri düşürülür. İki taraf arasındaki doğrudan ödeme kanalları daha büyük Lightning Network'ün bir parçası olabilir. İşlem yapan tarafların doğrudan bir kanalı yoksa birbirine bağlı yollar aracılığıyla da fon aktarabilirler.
Bu ifadeyi bir örnek yardımıyla anlayalım: Normalde ağdaki tüm işlemler kaydedilirken Bitcoin Blockchain'ine eklenen ilave bir katman sayesinde bu kayda gerek kalmadan iki taraf arasında bir kanal oluşturuluyor. Lightning Network, iki kişi arasında oluşturulduğu için sonrasında tek bir işlem kaydı oluyor. İşlemin tamamı bu sayede saniyeler içinde gerçekleşmektedir.
Lightning Network, Layer‒2 çözümü olarak çeşitli faydalar sağlamıştır.
● Hız ve Ölçeklenebilirlik - Lightning Network, işlemleri ana zincirden önemli ölçüde daha hızlı tamamlar. İşlem yapan taraflar, akıllı sözleşmelerle denetlenen fonların tahsisi ile blok onaylarını beklemek zorunda değildir, her işlem neredeyse anında tamamlanır.
● Mikro ödemeler - Lightning Network, kullanıcıların mikro ödemeler yapmasını sağlayarak çok küçük işlemleri sıfıra yakın maliyetle tamamlar.
● Gizlilik - Bitcoin Blockchain'deki işlemler izlenebilirken, Lightning Network üzerinden bir işlem yapıldığında yalnızca kanalların açılması ve kapatılması kaydedilir. Bu, Lightning Network aracılığıyla yapılan ödemelerin neredeyse izlenemez olacağı anlamına gelir.
Mart 2022 itibariyleLightning Network 35.000'den fazla çevrim içi node'a (düğüm), 85.000 aktif kanala ve 3570 BTC'den fazla kapasiteye sahiptir. Ayrıca Blockstream'in Core Lightning'i, Lightning Lab'ın Lightning Network Daemon'u gibi birkaç node (düğüm) uygulaması da vardır. Mainnet lansmanından bu yana, Lightning Network'ün popülaritesi önemli ölçüde arttı. Kullanılabilirlik söz konusu olduğunda ise hâlâ birkaç engel vardır. Lightning Network bir node'u (düğüm) çalıştırmak söz konusu olduğunda belirli bir teknik bilgi birikimi gerekir. Bahsettiğimiz sorunlara rağmen Lightning Network, Bitcoin'in ölçeklenebilirlik sorunlarına entegre bir çözüm olmaya hazırdır.
Telif Hakkı 2022 Rain Turkey