Güneşin kapısındaki kent
17 Mart 2001 22:00
Güneşin kapısındaki kent
İnka Kültürü'nün önemli eserlerinden Machu Picchu, yanındaki dağın kayması sonucu, tehlike altında. Turizm gelirinden olmak istemeyen Peru hükmeti ise yer hareketleri olduğunu reddediyor.
İnka kültürünün ayakta kalan en önemli ürünlerinden olan Machu Picchu kaleleri, yıkılma tehdidi ile karşı karşıya. Bilimciler, kaleleri tehdit eden toprak kayması ihtimaline dikkat çekiyorlar. İnkalar, kaleleri 16. yüzyılda işgalci İspanyol işgalinden korunmak amacıyla kullanmışlardı. Saklı kent adıyla da bilinen yapı, İnkalar tarafınan işgale direnmenin bir sembolü olarak kabul ediliyor.
1911'de Yale Üniversitesi tarihçisi Profesör Hiram Bingham tarafından bulunan kaleler, 1983'te UNESCO tarafından "Dünya Mirası" kapsamına alınmıştı. Profesör Bingham, İnkaların İspanyollara karşı son savaşlarını verdikleri Vilcabamba kentini ararken Machu Picchu'yu tesadüfen bulmuş.
Hükümet gizlemek istiyor
Bugün, Kyoto Üniversitesi Felaket Önleme Araştırmaları Enstitüsü üyeleri bölgede incelemeler yapıylor. Bilimciler, kalenin sırtını yasladığı yamaçta, ayda bir santimetrelik bir yer hareketi belirlediler. Bu hızın çok yüksek olduğu ve bir toprak kaymasının habercisi olarak kabul edilmesi gerektiği ifade ediliyor.
Ancak turizm gelirlerinin baltalanmamasını isteyen Peru hükümeti yetkilileri, yer hareketlerini reddediyor.
Yalnız, geçtiğimiz yıl koruma önlemleri kapsamında ziyaretçi sayısının kısıtlanmasına karar verilmişti. Hükümetin kaleye çıkışı kolaylaştırmak için bir teleferik sistemi kurmak istemesi de tarihçilerin büyük tepkisini çekiyor. Kentin altından bir fay hattı geçtiği de biliniyor.
Güneş saatini kırdılar
And dağlarında, 2400 metre yüksekteki kent geçtiğimiz yıl Cusquena markalı biranın reklamında kullanıldı. ABD'li J. Walter Thompson şirketinin çekimler için getirdiği vinçlerden biri devrilerek yüzlerce yıllık bir granit güneş saatini kırdı. "Intihuatana" yani "güneşe uzanan çubuk" kentin en önemli parçalarından biriydi.
Perulu ünlü arkeolog Federico Kaufmann Doig "Machu Picchu arkeolojik mirasımızın kalbidir, Intihuatana da Machu Picchu'nun kalbidir" diyor ve kente karşı yapılanları atalarına karşı bir aşağılama olarak değerlendiriyor.
Güneşin kapısı
Kentin 15. yüzyılın ortalarında inşa edilmiş olabileceği tahmin ediliyor.
Kentin yapımına aslen tapınma amacıyla başlandığı ancak işgalden sonra binaların geliştirilmiş olabileceği ileri sürülüyor. Kent, iki yüksek tepenin arasına kurulmuş. Hemen yanından Urubamba Nehri geçiyor. İnkalar yazılı hiçbir belge bırakmadığnıdan tarihçiler kentle ilgili çok fazla bilgiye sahip değil.
Kentin ortasında geniş bir yeşil alan var. Yerleşim alanlarındaki binalar ise bir göçebe mimarisi özelliği taşımıyor. Machu Picchu'ya varmak için Intipunku dağına yani "Güneşin kapısı"na tırmanmanız gerekiyor.
Yerleşim nasıl başladı
İspanyollan 1532'de Cusco'ya geldiler. Ancak ilk gelenlerin değerli malları yağmalamaktan başkaca bir amacı yoktu ve din adamları ve komutanlar gelmezden önce Machu Picchu'ya dair tüm izler yok edilmişti.
İmparator Manco İnka 1536'da ülke çapında bir isyan başlattı. Ancak Cusco'nun işgal edilmesini engelleyemeyince Ollantaytambo'daki karargâhından Machu Picchu'nun ardına kadar çekildi. Kentin yakınındaki yerleşim alanlarını da yakarak yok etti.
www.evrensel.net