'O azil sürecini hiç başlatmayacaktık!'
Hakan Çopur / Araştırmacı, yazar 14.02.2020
Demokratlar arasındaki bölünmüşlük karşısında Cumhuriyetçilerin Trump etrafında bütünleşmesi, seçimler öncesinde Trump için önemli bir avantaj olarak öne çıkıyor. Eğer başkanlık seçimlerini kaybederlerse Demokratların muhtemelen ilk cümlesi şu olacaktır: O azil sürecini hiç başlatmayacaktık!
3 Kasım 2020de yapılacak 59. başkanlık seçimleri, 3 Şubatta Iowa eyaletinde gerçekleştirilen ön seçimlerle başladı. Halen tartışılan sonuçları Demokrat Parti ancak beş gün sonra açıklarken, 11 Şubattaki New Hampshire ön seçimleri, Demokratlar arasındaki yarışın enteresan ve karmaşık geçeceğini ortaya koydu. Yaklaşık beş ay sürecek ön seçim sürecinin sonunda Donald Trumpı alt edebilecek ismi çıkarmayı umut eden Demokratlar, kötü giden azil sürecinin ardından bu hayali gerçekleştirmeye çok da yakın değil.
Yarış erken kızıştı
Trumpın 2016 yılında sürpriz bir şekilde başkanlık koltuğuna oturduğu günden itibaren 2020 hesaplarına başlayan Demokratlar aslında uzunca bir süre sağlam bir aday çıkarmadılar. Barack Obamanın mirası üzerinden Demokratların oylarına talip olan 77 yaşındaki Joe Biden anketlerde son birkaç haftaya kadar önde gözükse de ilk iki ön seçimdeki berbat sonuçların ardından bundan sonra nasıl bir performans sergileyeceği merak konusu. Geçen seçimlerde Hillary Clintona kaybeden ancak beklentilerin üstünde oylar alan 78 yaşındaki Bernie Sanders ise bu sefer yarışa daha iyi başlamış gözüküyor. Fakat 3 Şubattan bu yana aslında Demokratlar arasında en çok ismi konuşulan kişi 38 yaşındaki eski bir belediye başkanı Pete Buttigieg.
Seçim süreci nasıl işliyor?
ABD tarihinde eşcinsel kimliği açıktan bilinen ilk başkan aday adayı olan Buttigieg, Iowa ve New Hampshiredaki sonuçlarıyla tüm kamuoyunun ilgisini çekti. Her ne kadar Buttigiegin büyük resimdeki yerini söylemek için erken olsa da Biden ve Sandersın olduğu listede şimdiden epey ilgi topladığını söylemek mümkün.
ABDde 4 yılda bir yapılan başkanlık seçimleri geleneksel olarak Cumhuriyetçi Parti ile Demokrat Partinin adayları arasında geçiyor. Partiler çok sayıda aday adayının katıldığı ve yaklaşık beş ay süre ön seçim sürecinin sonunda yaptıkları parti kongrelerinde kimin başkan adayı olacağını belirliyor. Haziran ayında sona erecek ön seçim sürecinin ardından Demokrat Parti Temmuz ayında, Cumhuriyetçi Parti ise Ağustos ayında yapacağı kongre ile başkan adayını resmen belirleyecek ve 3 Kasımda Beyaz Sarayın sahibi olmaya çalışacak.
Ön seçim sürecinde iki tip seçim yöntemi mevcut: Parti toplantıları (caucus) ve sandık başına gidilerek yapılan seçimler (primary). Bazı eyaletler geleneksel olarak caucus yöntemini benimserken, birçok eyalet primary yöntemini uyguluyor.
Süper Salı belirleyici
Cumhuriyetçilerin adayı aslında şimdiden belli olduğu için Cumhuriyetçi Partideki ön seçim süreci formaliteden ibaret denebilir. Hatta bazı eyaletler Donald Trumpa verdikleri desteği göstermek için ön seçimleri iptal ettiler. Trumpın tek rakibi konumundaki eski Massachusetts Valisi William Weldin kısa bir süre sonra yarıştan çekilmesi beklenirken, Trump Iowada yüzde 97, New Hampshireda ise yüzde 85 düzeyinde oy aldı. Demokrat cepheye gelindiğinde ise orada halen yarışan dokuz aday adayı arasında ilginç bir tablo var. Yarışa favori olarak giren eski Başkan Yardımcısı Joe Biden henüz iki eyalette de varlık gösteremezken, Vermont Senatörü ve kendini sosyalist olarak tanımlayan Bernie Sanders ile eşcinsel eski belediye başkanı Pete Buttigieg yarışı önde götürüyor.
Iowayı kıl payı Buttigieg kazanırken, Sanders New Hampshireda ipi göğüsledi. Ancak 38 yaşındaki Buttigiegin hemen Sandersın ardından az farkla ikinci olması, dikkatlerin güçlü bir şekilde Buttigiege yönelmesine neden oldu. Ön seçim sürecinin uzun bir yarış olduğu ve toplamda 50 eyalette bu ön seçimlerin yapılacağı düşünülürse henüz favoriler adına konuşmak için erken.
270e ulaşan kazanıyor
Bu süreçte 3 Martta Süper Salı (Super Tuesday) denen günde yapılacak ön seçimler Demokratlardaki tabloyu önemli ölçüde netleştirebilir. O gün California, Teksas, Minnesota, Colorado, Kuzey Carolina ve Virginianın da aralarında bulunduğu toplam 14 eyalette ön seçimler yapılacak. O günkü tablonun en azından Sanders-Buttigieg-Biden rekabetindeki son durumu ortaya koyması bekleniyor. Ardından salıncak eyaletler (swing states) denen ve Trumpın 2016da kazanmasında kritik rol oynayan eyaletlerden Michigandaki ön seçimler 10 Martta, Florida ve Ohioda 17 Martta, New York ve Pennsylvaniada ise 28 Nisanda gerçekleştirilecek. Ön seçim sürecinin ardından Demokrat Parti 13-16 Temmuzda Milwaukeede kendi başkan adayını resmen belirleyip açıklayacak. Cumhuriyetçiler ise 3 Kasım seçimleri için resmi başkan adayını 24-27 Ağustos tarihleri arasında Charlotteta yapacakları kongrede açıklayacak.
3 Kasım Salı günü yapılacak olan başkanlık seçimlerinde seçmenler esas olarak destekledikleri partinin delegelerine oy veriyor. ABDde Delegeler Kurulu (Electoral College) adı verilen bu sistemde, her eyalete farklı ağırlıklarla dağıtılmış toplam 538 delege belirleniyor. Bu sayının yarıdan 1 fazlasına, yani 270 delegeye ulaşan aday başkan olmaya hak kazanıyor. Burada toplamda daha fazla oy alan kişinin değil, daha fazla delegeye ulaşan kişinin başkan olması, eyaletler arasındaki dengenin gözetildiği Amerikan seçim sisteminin en önemli özelliklerinden biri olarak biliniyor. 2016 yılındaki son seçimleri kazanan Trump 304 delegeye ulaşmış, ancak rakibi Hillary Clinton Trumptan yaklaşık 3 milyon daha fazla oy almıştı.
ABDdeki seçim sistemi göz önüne alındığında tipik Demokrat ve tipik Cumhuriyetçi eyaletlerin değil, her seçimde farklı partilere kayabilen salıncak eyaletlerin bu seçimde de belirleyici olacağını söylemek mümkün. Azil sürecinden fazla yara almadan çıkan Trumpın kendi seçmen kitlesini daha da iyi mobilize ettiği gözlemleniyor. Öte yandan güçlü bir Trump nefreti ile seçimleri adeta dört gözle bekleyen büyük bir anti-Trump kitlenin varlığı da aşikar. Bu iki zıt kutup arasındaki rakamsal değerlerin ne olduğunu elbette 3 Kasımda göreceğiz; ancak Demokratlar arasındaki bölünmüşlük karşısında Cumhuriyetçilerin Trump etrafında bütünleşmesi, seçimler öncesinde Trump için önemli bir avantaj olarak öne çıkıyor. Eğer başkanlık seçimlerini kaybederlerse Demokratların muhtemelen ilk cümlesi şu olacaktır: O azil sürecini hiç başlatmayacaktık!
email@example.com