Hubble Uzay Teleskobu Bir Ölümcül Badireyi Daha Atlattı. Bir Sonrakini Atlatabilecek mi?
Özgün Nedir?
Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.
Bu haber 3 ay öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.
Daha önceden anlattığımız üzere, James Webb Teleskobu, bir aksilik olmazsa yakın gelecekte Hubble Uzay Teleskobu'nun yerini alacak; daha doğrusu Hubble'ın başardıklarını bir adım öteye götürecek. Aslında James Webb Teleskobu fırlatıldıktan sonra da Hubble Uzay Teleskobu'nu kullanmaya devam edebiliriz; ancak ne yazık ki miadını çoktan doldurmuş olan efsanevi uzay teleskobu Hubble, artık daha fazla dayanamayacağının sinyallerini vermeye başladı.
13 Haziran 2021 günü Hubble Uzay Teleskobu, ne yazık ki bozularak kendini “güvenli moda” aldı. O günden bu yana NASA, insanı Evren’in derinlikleriyle tanıştırmış bu önemli teleskobu yeniden başlatmak için sayısız deneme yaptı; ama ne yazık ki hepsi başarısız oldu. Haftalarca sorunu tespit etmeye çalışan ekip, nihayet sorunun kaynağını bulmayı başardı: Uzay teleskobunun Güç Kontrol Ünitesi (İng: "Power Control Unit" ya da kısaca "PCU") arızalandı ve bu nedenle bilimsel ekipmanlara dağıtılan gücü düzgün kontrol edemiyor.
Bu ünite, Bilim Enstrümanları Yönetim ve Veri İşleme (İng: "Science Instrument Command and Data Handling" veya kısaca "SI C&DH") isimli bir diğer ünite içinde bulunuyor. Bunun görevi, Hubble Uzay Teleskobu üzerindeki bütün bilimsel enstrümanların kontrolü, takibi ve koordinasyonu. Güç ünitesi bilgisayarı bozulduğu gün (13 Haziran'da) bütün bilimsel enstrümanlar "güvenli moda" geçtiler. Bu süreçte yapılan müdahaleler Hubble'ın güç ünitesini geri getiremediği için, bir noktada enstrümanların voltaj seviyesi 5 Volt'un altına düştü ve bu da ikincil bir koruma devresini devreye sokarak, güç bilgisayarının tüm işlemleri durdurmasıyla sonuçlandı.
Hubble İlk Defa Bozulmuyor; Ancak Artık Düzeltmek Daha Zor!
Aslında Hubble ilk defa bozulmuyor. Bugüne kadar çok defa bozuldu ve hepsinde er ya da geç sorun bulundu ve çözüldü. Örneğin daha bu yılın mart ayında yaşanan bir diğer arıza nedeniyle Hubble 1 haftalığına kapanmak zorunda kaldı.
Hubble’da yaşanabilecek daha büyük sorunların da çözümü var: Astronot göndermek! James Webb’den farklı olarak Hubble, Dünya yörüngesine çok yakın bir gözlemevi olduğu için, gerektiğinde astronot gönderip tamir etmek de mümkün oluyor; tabii bu çok masraflı bir iş, dolayısıyla her zaman kolay verilen bir karar olmuyor. Bugüne kadar Hubble’a gönderilen görevler sayesinde uzaydaki gözlemevi; yeni enstrümanlar, kameralar, spektrograflar, bataryalar ve hatta bilgisayarlar edindi. İşte bu geliştirmelerin meyveleri şimdi toplanıyor: Güç Kontrol Ünitesi'nin bozulması sonrası, bu görevlerden biriyle tamir edilebilen yedek üniteye geçme kararı alındı. Ancak bu geçiş kolay değildi, günlerce uğraşmayı gerektiren ve çalışmama ihtimali olan bir prosedürdü. Neyse ki Hubble, başarıyla yedek üniteye geçebildi ve normal çalışma sürecine geri dönebildi.[1]
Ama bir sonraki badireyi de atlatabilecek mi? Bilmiyoruz. Eskiden Hubble ciddi bir şekilde bozulduğunda bu ikonik teleskoba gönderebileceğimiz bir uzay mekiği programı vardı. NASA bu programı sonlandırıp, uzaya ulaşma işini özel firmalara bıraktıktan sonra uzay mekiği programı sonlandırıldı. SpaceX gibi firmalar insanları ve düz yükleri Uluslararası Uzay İstasyonu'na göndermek konusunda çok iyi olsalar da uzay mekiği programıyla gönderilen mekikler gibi, geniş robotik kolları koyabileceğimiz bir mekanizmaya sahip değiller. Bu nedenle Hubble'ı tamir etmek artık çok daha zor. Örneğin benzer bir güç kaybı 2008 yılında yaşandığında, NASA önce yedek bilgisayara geçmişti, sonrasında bir diğer sistem bozulduğunda, 2009 yılında (artık var olmayan uzay mekiği programı ile) Hubble Uzay Teleskobu'na gidilmiş ve gerekli tamirler yapılmıştı.
İyi ki Hubble Var!
Her ne kadar yavaş yavaş ömrünün sonuna geliyor olsa da yıllar boyunca Hubble üzerinde yapılan tamir ve geliştirmeler, fırlatılmasından 30 yıl sonra bile bu tarihi teleskobun baş döndürücü keşiflere kapı aralamasını mümkün kılıyor. Sanıyoruz bunlar arasından etkileyici olanı, Hubble’ın gökyüzünde ufacık ve pek de ilgi çekici olmayan bir alana odaklanıp (odaklandığı o bölgeyi Görsel-1’de görebilirsiniz), burayı uzun bir süre gözleyerek fotoğraflaması sonucu elde edilen enfes fotoğraf. Görselde Ay, gerçek boyutunda gösteriliyor. Yani gökyüzündeki ne kadar ufak bir alana baktığını anlayabilirsiniz.
O bölgede ne görmeyi beklersiniz? Belki fotoğraftaki gibi birkaç yıldız? Eh, Hubble çok sönük ışıkları da toplayabildiği için belki çıplak gözle göremediğimiz bazı diğer yıldızları da fark edebilir, değil mi? Ama olsa olsa 30-40 yıldız, hadi bilemediniz 100 yıldız görür, öyle değil mi? Değil. Hubble, bunu gördü:
Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.Kreosus
Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.
Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.Patreon
Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.
Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.YouTube
YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.
Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.Diğer Platformlar
Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.Giriş yapmayı unutmayın!
Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.
O gördüğünüz noktaların hiçbiri bir yıldız değil. Hepsi birer galaksi. Yaklaşık 5.500 adet galaksi… Bunlar arasından en sönük olanları, insan gözünün algılayabildiğinin 10 milyarda biri kadar ışık saçıyor; ancak Hubble uzun dönem veri toplayarak bu hafif ışığı bile algılayabiliyor.
O galaksilerin her birinin içinde, tıpkı Samanyolu Galaksisi’nde olduğu gibi milyarlarca, hatta yüz milyarlarca yıldız var. O yıldızlardan bazıları Güneş büyüklüğünde ve bunların etrafında büyük ihtimalle gezegenler de var. Onların bir kısmı, Dünya gibi kayalık gezegenler ve belki de yıldızlarından yaşanabilir bir uzaklıkta dönüyorlar.
Kim bilir, belki bir kısmında yaşayan zeki bir medeniyet içindeki okurlar, yakın geçmişte geçici olarak bozulan bir uzay teleskobunun gökyüzündeki ufacık bir alanda gördüğü galaksilerle ilgili olarak Gelişim Fidanı adlı bir sitede bir yazı okuyor. "Belki de bu fotoğraftaki galaksilerden birinde yaşam vardır?" diye soruyorlar… Kim bilir?
Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
İlginizi Çekebilecek Sorular
- Yapay zeka ileride daha yüksek boyutlara yükselebilir mi?
- Silikon temelli bir yaşam formu olduğunu varsayarsak bu yaşam formu bizim yaşam formlarımızdan ne kadar farklı olabilir? Yada bir fark olur mu?
- Yılan neden kendini yer?
- 61
- 24
- 15
- 13
- 11
- 9
- 6
- 6
- 2
- 1
- 0
- 0
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 20/10/2021 01:07:57 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10736
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
- Bilim Ağacı> Doğa Bilimleri> Fizik> Astronomi> Gözlemsel Astronomi
- Bilim Ağacı> Uygulamalı Bilimler> Mühendislik> Havacılık Mühendisliği> Uzay Mühendisliği
- Bilim Ağacı> Beşeri Bilimler> İletişim> Gazetecilik (Habercilik)> Bilim Haberciliği
- Uzay Güç Bilim Haber Yıldız Habercilik