Freud’un psikoseksüel gelişim evreleri modelinde Oedipus kompleksi, çocuğun bir ebeveyne kur yapıp diğerine rakip olduğu duyguların toplamını ifade eder.
Ortaya çıkan çatışmanın çözümü, yaşamın 4. yılından 5. yılına kadar olan fallik evre boyunca ana gelişimsel görevdir. Sonuç, cinsiyet rollerinin provası ve cinsiyet kimliğinin oluşturulmasıdır.
- Pozitif Oedipus kompleksi: Çocuk karşı cinsten ebeveyne kur yapar ve aynı cinsten ebeveyne rakip olur.
- Negatif Oedipus kompleksi: Çocuk aynı cinsiyetten ebeveyne kur yapar ve karşı cinsiyetten ebeveyne rakip olur.
- Tam Oedipus kompleksi: Olumlu ve olumsuz Oedipus kompleksleri aşıldığında çatışmanın çözülmesiyle ortaya çıkar.
Freud’a göre Oedipus kompleksi
Sigmund Freud’a göre, ergenlik çağındaki erkek çocuk anneyi arzular ve aynı zamanda rakip olarak ezici babadan korkar. Bu durum, bir yandan annenin şefkatine duyulan arzu ile diğer yandan babanın cezalandırma korkusu arasında bir çatışmaya yol açmaktadır. Sonunda durum, çocuğun yavaş yavaş anneden uzaklaşması ve babayla özdeşleşmesiyle çözülür. Bunu yaparken de kendisine verilen erkek rol modelini benimser.
Electra kompleksi
Bu terim Carl Gustav Jung tarafından, kız çocuğunun babaya ilgi duyduğu ve anneyi bir rakip olarak algıladığı kadın Oedipus kompleksinin eşanlamlısı olarak ortaya atılmıştır.