Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Dünya Bankası'nın ortaklaşa hazırladığı rapora göre her yıl ortalama 1.2 milyon kişinin öldüğü ve 50 milyon kişinin yaralandığı trafik kazalarının dünyaya ekonomik maliyeti yılda 518 milyar doları buluyor. Bu faturanın 65 milyar dolarlık kısmını ise Türkiye'nin de içinde yer aldığı gelişmekte olan ülkeler ödüyor. Özel mülklerde meydana gelen zararlar, sağlık harcamaları, idari masraflar, sigorta ödemeleri ve gelir kaybı gibi giderlerden oluşan trafik kazalarının ekonomik maliyeti, Avrupa Birliği (AB) ülkelerinde yılda 215 milyar dolar iken Amerika Birleşik Devletleri'de (ABD) yılda 230 milyar dolara ulaşıyor.
Rapora göre trafik kazalarının ekonomik maliyeti düşük gelir grubundaki ülkelerde Gayri Safi Milli Hasılanın (GSMH) yüzde 1'ini, orta gelir grubu ülkelerde yüzde 1.5'ini, yüksek gelir grubu ülkelerde ise yüzde 2'sini buluyor.
ABD'de 2000 yılında trafik kazaları sonucu meydana gelen 5.2 milyon ölümcül olmayan yaralanma olayının ekonomik maliyeti 32 milyar dolar olurken, omurilik ve beyin hasarı gibi ciddi yaralanmaların tedavi giderleri ise olay başına ortalama 330 bin doları buldu.
YILDA 1.2 MİLYAN KİŞİ ÖLÜYOR
Rapora göre dünyada yılda yaklaşık 1.2 milyon kişi trafik kazalarında hayatını kaybederken 50 milyon kişi de yaralanıyor. Ölüm nedenleri arasında 5-29 yaş grubunda 2'inci ve 30-44 yaş grubunda 3'üncü olan trafik kazalarında her gün 3 binden fazla kişi hayatını kaybediyor. Durum o kadar ciddi ki ölüm nedenleri arasında 1990'da 9'uncu sırada bulunan trafik kazalarının 2020'de 6'ncı sıraya çıkması bekleniyor. Avrupa Birliği (AB) ülkelerinde her yıl 40 binden fazla insan hayatını kaybederken 150 binden fazla kişi bu kazalar sonucunda sakat kalıyor. Trafik kazalar sonucu hayatını kaybedenlerin yüzde 73'ünü erkekler ve yarısından fazlasını 15-44 yaş grubu oluştururken, gelişmiş ülkelerde 15-29 yaş grubu en fazla ölüm oranına sahip bulunuyor.
TÜRKİYE'DE 468 TRİLYON LİRA ZARAR
Türkiye'de ise 2003 yılı içerisinde toplam 422 bin 302 trafik kazası meydana gelirken, bunların 2 bin 127'sini ölümcül, 54 binini yaralanmalı, 366 bin 169'unu ise maddi hasarlardan oluştu. Bu kazalarda 2 bin 818 kişi hayatını kaybederken 95 bin 324 kişi yaralanmış ve 468 trilyonluk maddi zarar meydana gelmiş.
Ölümler gelişmekte olan ülkelerde yüzde 80 artacak
Motorlu taşıtların yüzde 80'ine, trafik ölümlerinin ise yüzde 10'una sahip gelişmiş ülkelerde 2020 yılına kadar ölümlerin yüzde 30 oranında azalacağı, gelişmekte olan ülkelerde ise bu ölümlerin yüzde 80 artacağı tahmin ediliyor. Bu artışın Çin'de yüzde 92 ve Hindistan'da yüzde 147 olması bekleniyor.
Otoyollar, sürücüler ve araçlar için güvenlik önlemlerine yapılacak yatırımlarla hem insan hayatına mal olan hem de büyük bir ekonomik faturası olan trafik kazalarının önüne geçebilmek mümkün. Bunu birçok gelişmiş ülke başarmış durumda. Örneğin 1960-1970 yılları arasında tarafik kazaları sonucu yüksek oranda ölümlerin meydana geldiği ABD ve Kanada'da alınan önlemler sonucunda, 1975-1998 yılları arasında ölümler ABD'de yüzde 27 ve Kanada'da yüzde 63 oranında azaldı. Malezya ve Çin gibi gelişmekte olan ülkelerde ise 1975-1998 yılları arasında ölüm oranları arttı. Bu dönemde Çin'de yüzde 243 ve Malezya'da yüzde 44 oranında artış görüldü.
Trafik kazaları sonucu ölüm oranı gelişmiş ülkelerin 30-40 katı olan Gana'da kazaların başlıca nedeni şehirler arası yollarda yapılar aşırı hız olarak gösteriliyordu. Ocak 2000 ve Nisan 2001 arasındaki 16 aylık dönemde otoyollarda alınan önlemler sonucu kazalar yüzde 35 oranında, ölümler yüzde 55 oranında ve ciddi yaralanmalar da yüzde 76 oranında azaldı.
Trafik kazalarının ekonomik maliyeti hesaplandığında bu kazaların ciddiyeti ortaya çıkmakta ve kazaları önleyici tedbirlere yatırım yapmanın ne kadar gerekli olduğu ortaya çıkıyor. Maddi ve manevi faturası çok ağır olan bu kazalar önlenebilir.