26.12.2000 - 01:00 | Son Güncelleme: 26.12.2000 - 01:00
Kira gelirlerinin vergilendirilmesinde son durum (2)
Mükelelfler bu yöntemden dilediklerini ve tabii ki kendileri açısından avantajlı olanı seçmekte serbesttiler. Ancak seçim, beyanname bazında olur. Bu nedenle, beyannamede yer alan bütün kira gelirleri için, aynı yöntemin kullanılması gerekir.
Mükelelfler bu yöntemden dilediklerini ve tabii ki kendileri açısından avantajlı olanı seçmekte serbesttiler. Ancak seçim, beyanname bazında olur. Bu nedenle, beyannamede yer alan bütün kira gelirleri için, aynı yöntemin kullanılması gerekir. Bir mükellef, beyannamedeki bir kısım kira gelirleri için gerçek gider usulünü, diğer bir kısmı için götürü gider usülünü seçemez.
Gerçek gider usulünü seçenlerin, indirebilecekleri giderleri şunlardır.
1. Kiraya veren tarafından ödenen aydınlatma, ısıtma, su ve asansör giderleri;
2. Kiraya verilen malların idaresi için yapılan ve gayrimenkulün ehemmiyeti ile mütenasip olan idare giderleri;
3. kiraya verilen mal ve haklara müteallik sigorta giderleri;
4. Kiraya verilen mal ve haklar dolayısıyla yapılan ve bunlara sarf olunan borçların faizleri ile konut olarak kiraya verilen bir adet gayrimenkulün iktisap yılından itibaren 5 yıl süre ile iktisap bedelinin % 5'i (iktisap bedelinin % 5'i tutarındaki bu indirim, sadece ilgili gayrimenkule ait hasılata ve sadece bu hasılat miktarı ile sınırlı olarak uygulanır.
5. Kiraya verilen mal ve haklar için ödenen vergi ve harçlarla, kiraya verenler tarafından ödenmiş olmak şartıyla belediyelere ödenen harcamalara iştirak payları;
6. Kiraya verilen mal ve haklar için ayrılan amortismanlar
7. Kiraya verenin yaptığı onarım giderleri (Emlâkin iktisadi değerini artıracak surette genişletilmesi, tadili veya bunlara ilâveler yapılması için ihtiyar olunan giderler onarım gideri sayılmaz);
8. Kiraya verilen mal ve haklara ait bakım ve idame giderleri,
9. Kiraladıkları mal ve hakları kiraya verenlerin ödedikleri kiralar ve diğer gerçek giderler;
10. Sahibi bulundukları konutları kiraya verenlerin kira ile oturdukları konutun kira bedeli (oturulan konuta ödenen kiranın indirimi, elde edilen kira hasılatından diğer gidirler düşüldükten sonra, kalan miktar üzerinden, ancak bu kalan miktarla sınırlı olarak yapılır)
11. Kiraya verilen mal ve haklarla ilgili olarak mukavelenameye kanuna veya ilâma istinaden ödenen zarar, ziyan ve tazminatlar.
Gerçek gider usulünü seçen mükellefin, aynı zamanda da yukarıda açıkladığımız istisnadan da yararlanıyor olması halinde, önce istisnayı düşmesi ve yaptığı giderlerin bu istisnanın düşülmesinden sonra kalan tutara isabet eden kısmını orantı kurarak hesaplaması ve ancak bulacağı bu miktarı gider olarak indirmesi gerekmektedir. Zira aksi halde, yapılan gidrerlerin, vergiden istisna olan tutara isabet eden kısmının da, vergiye tabi kazançtan düşülmesine yol açılır.
Verginin hesaplanması
Yukarıda açıkladığımız şekilde istisna ve giderlerin düşülmesinden sonra kalan ve yıllık beyanname ile beyan olunan 2000 yılına ait kira gelirinin vergilendirilmesinde uygulanacak olan vergi tarifesi aşağıdaki tabloda verilmiştir..
Kira gelirlerinin beyanında diğer mali yükümlülükler
Kira geliri elde edenlerin verecekleri yıllık beyanname üzerinden ödeyecekleri gelir vergisinin dışında, ödemeleri gereken diğer bazı mali yükümlülükler daha vardır.
a. Mükellefler, hesaplayacakları yıllık verg üzerinden % 10 oranında ayrıca fon hesaplayacaklarıdır.
b. Beyannamenin verilmesi sırasında, beyannameden doğan 600.000 lira damga vergisi ödenecektir.
c. Beyannamenin verilmesi sırasında 2.000.000 lira tutarında eğitime katkı payı ödenecektir.
d. Beyannamenin verilmesi sırasında 2.000.000 lira tutarında özel işlem vergisi ödenecektir.
Hesaplanan vergi ve fon Ocak, Nisan ve Temmuz ayları olmak üzere 3 taksitte ödenecektir. Diğer mali yükümlülüklerin tamamı ise, Oak ayı içerisinde ödenecektir.
Kira gelirlerinin vergilendirilmesinde özellik arzeden stopajlı kira gelirleri ve ihtiyarı beyana ilişkin kuralları da haftaya inceleyeceğiz.
Gelir Vergisine tabi gelirler
2.500.000.000 liraya kadar % 20
6.250.000.000 liranın 2.500.000.000 lirası için 500.000.000 lira, fazlası % 25
12.500.000.000 liranın 6.250.000.000 lirası için 1.437.500.000 lira, fazlası, % 30
31.250.000.000 liranın 12.500.000.000 lirası için 3.312.500.000 lira, fazlası % 35
62.500.000.000 liranın 31.250.000.000 lirası için 9.875.000.000 lira, fazlası % 40
62.500.000.000 liradan fazlasının 62.500.000.000 lirası için 22.375.000.000 lira, fazlası % 45 nispetinde vergilendirilir.
Bu şekilde hesaplanan vergiden, yıl içerisinde örneğin iyeri kiralarında olduğu gibi, stopaj yolu ile kesilen vergiler düşülecektir.