Alopesi Areata (Saçkıran) Nedenleri
Alopesi areata neden olur? Alopesi areata’nın birinci ve temel nedeni otoimmün bir bozukluk olarak kabul edilse de diğer faktörlerin ona katkıda bulunabileceği veya tetikleyiciler olarak işlev göreceği düşünülmektedir. Genetik yatkınlık bilinen tek risk faktörüdür ve otoimmün bozukluk bu nedenle kalıtsaldır. Bununla birlikte, henüz açıkça risk faktörleri olarak tanımlanmayan diğer katkıda bulunan faktörler de rol oynayabilmektedir. Bu faktörler şöyle sıralanabilir:
- Tiroidit, miyastenia gravis ve vitiligo gibi diğer otoimmün bozukluklar,
- Alerjik astım ve alerjik rinit gibi bir atopik dermatit ve atopi öyküsü,
- Down Sendromu
- Şeker hastalığı
- Depresyon ve diğer duygudurum bozukluklarından kişilik ve paranoid bozukluklara kadar değişen psikiyatrik koşullar, (saçları yolma (trikotillomani) bu bozukluklar arasında tanımlanmalıdır)
- Keder ve kaygı ile ilişkili duygusal stres (1)
Alopesi areata, saç dökülme nedenleri altında tartışılan telogen effluvium (saç dökülmesi anlamına gelen bir terim) ile görülen birkaç risk faktörü ile ilişkili olabilir gibi de görünmektedir. Bu predispozan (bir duruma hazırlayıcı nedenler) faktörler arasında şunlar olabilir:
- Febril hastalıklar (ateşli hastalıklar)
- Gebelik
- Travma
- Ciddi bir ameliyat
- Bazı ilaçlar
- Viral enfeksiyonlar
Alopesi Areata ve HIV
HIV’de saç dökülmesi nadir değildir. Bu durum birçok HIV / AIDS hastası tarafından bildirilmiştir. Hastalar saç dökülmesi (telogen effluvium) konusunda genel bir bilgi sahibi olmasına rağmen, çoğu durumda yamalı saç dökülmesi (alopesi areata) olduğu görülmektedir. Özellikle indinavir gibi ajanlar kullanan hastalarda, yüksek derecede aktif antiretroviral tedavi gören hastalarda daha sık görülme eğilimi gösterir. (2)
Alopesi Totalis
Alopesi totalis tüm saçın dökülmesine neden olan otoimmün bozukluktur, ancak sadece saçlı kafa derisi üzerinde oluşmaktadır. Yumuşak saç derisinde saç dökülmesine neden olan alopesi areata’nın neden olduğu bir durumdur.
Bu durum, bağışıklık sisteminizin saç foliküllerine saldırması nedeniyle oluşan otoimmün bozukluğun bir sonucu olarak ortaya çıkar. Çoğu durumda saçları kurtarma şansı azdır, ancak tam bir yenilenme sağlanan vakalar da bulunmaktadır. Bilinmeyen bir tetikleyiciye sahip olan ve bazen bilinmeyen nedenlerle “tetiklenemeyen” genetik bir oto bağışıklık durumudur. Saç foliküllerinin neden otoimmün aktivitelerin hedefi olduğunu hala araştırılmaktadır. (3)
Tüm vücut kıllarının tamamen kaybedildiği bir durumdur. (4)
Alopesi universalis’in altında yatan kesin sebep şu anda bilinmemektedir. Bu, yuvarlak şekillerde saç dökülmesinin yol açan alopesi areata’nın ileri bir formudur. Alopesi universalis’in, bağışıklık sisteminin saç köklerine saldırdığı otoimmün hastalık olduğu düşünülmektedir. Genetik çalışmalarda AA ve AU’nun bağışıklıkla ilgili birçok gen ile ilişkili olduğunu bulmuştur; bununla birlikte, muhtemelen çoklu genetik ve çevresel faktörlerin etkileşiminin yol açtığı karmaşık bozukluklardır. (5)
Alopesi Areata (Saçkıran) Hastalığı Nedir?
Alopesi areata, saçlı deri üzerinde, genellikle yamalar halinde saç dökülmesine neden olan bir deri hastalığıdır. Genellikle, bu saç dökülmeleri aniden ortaya çıkar ve yalnızca sınırlı bir alanı etkiler. Saç 12 ay veya daha kısa bir sürede büyür. Bununla birlikte, bazı insanlar için, problem daha uzun sürer ve daha şiddetli hale gelir. Saçın tamamında oluşan dökülme yani kellik (alopesi totalis) veya vücuttaki tüm kılların dökülmesi (alopesi universalis) gibi durumlara da neden olabilir.
Alopesi areata’nın nedeni muhtemelen bir otoimmün reaksiyonudur. Bu durum bağışıklık sisteminin vücudun kendi hücrelerine yanlışlıkla saldırdığı anlamına gelir. Alopesi areata durumunda saldırı altındaki hücreler kıl foliküllerinde (saçları büyüten yapılar), özellikle de saçlı derideki foliküllerde bulunur. (6)
Alopesi Areata (Saçkıran) Belirtileri
Alopesi areata başlangıcında saç dökülmesi genellikle tek semptomdur. Bazı kişiler yanma hissi veya kaşıntı da hissedebilir.
Alopesi areata nasıl anlaşılır? Alopesi areata genellikle bir ile iki yerde saç dökülmesi sorunu ile başlar. Saç dökülmesi çoğunlukla kafa derisinde görülür. Bazı insanlardaki dökülme sakal, kaşlar, kasık kılı ve kollarda veya bacaklarda da görülebilir.
Saçların döküldüğü yamalar düz ve yuvarlak şekildedir. Şeftali renginde olabilirler. Kırılmış gibi görünen tüyler bazen dökülme olan yamanın kenarlarında görülür.
Alopesi areata saçın tamamen dökülmesine yol açarsa, semptomlar ilk başladıktan sonra genellikle 6 ay içinde ortaya çıkar. (7)
Alopesi Areata (Saçkıran) Tedavisi
Alopesi areata nasıl geçer? Şu anda alopesi areata problemi yaşayan herkes için olumlu ve kesin sonuç veren hiçbir tedavi yöntemi mevcut olmasa da, bazı tedaviler bazı insanlar için etkili olabilmektedir. Sahip olduğunuz alopesi areata türüne, yaşınıza ve saç dökülmesinin derecesine bağlı olarak, çeşitli tedavi seçenekleri mevcuttur. Tedavinin başlıca hedefleri, bağışıklık sisteminin saldırısını engellemek veya saçların yeniden oluşmasını teşvik etmektir. Bu, özellikle hafif formdaki hastalarda (% 50’den daha az saç dökülmesi) etkili olabilir.
Saç derisinde veya vücudun diğer alanlarında % 50’den fazla saç dökülmesine sahip olanlar için oral (hap olarak alınır) ve topikal (cilde uygulanan) ilaçlar, ayrıca fototerapi veya hafif tedaviler bulunmaktadır. (8)
Alopesi areata için hangi doktora gidilir: Dermatologlar alopesi ya da saçkıranın bulaşıcı bir cilt durumu nedeniyle olup olmadığını belirlemede tanı koyabilir ve tedaviye yardımcı olabilirler. Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları uzmanı ise hormona bağlı saç dökülmesi teşhisinde daha iyi bir seçenek olabilir. (9)