Hayatı
1525 yılında, o devirde Venedik Cumhuriyeti'nin toprağı olan Ege Denizi'ndeki Páros adasında, çok zengin bir ailenin kızı olarak dünyaya geldi. Kanuni Sultan Süleyman'ın eşi Haseki Hürrem Sultan tarafından saraya alınarak eğitime yollandı. Daha sonraki yıllarda kendisine Hürrem Sultan tarafından Afife yani "namuslu" adı verilerek II. Selim ile evlendirildi. Hürrem Sultan'ın oğlu Selim tüm kardeşlerinin ölümüyle önce Kanuni Sultan Süleyman'nın varisi, daha sonra da 29 Eylül 1566 tarihinde Kanuni'nin vefat etmesi üzerine Osmanlı Padişahı oldu. Selim'in 21 Aralık 1574 tarihinde ölümü üzerine ise, Nûr-Banû Sultan'ın oğlu Murat'ın Osmanlı tahtına çıkmasıyle, Nûr-Banû Sultan da Valide Sultan ünvanını aldı.
Yaptırdığı Hayır Kurumları
Afife Nûr-Banû Sultan Valide Sultanlığı döneminde İstanbul'un Üsküdar semtinde külliye, cami, medrese, tekke, sıbyan mektebi, kervansaray, hamam, darülkurra ve darüşşifa'dan oluşan Nûrbanû Sultan Valide-î Atik Camii ve Külliyesi'ni Mimar Sinan'a yaptırdı. Bu eserin 1583 tarihinde tamamlanmasının hemen ardından 7 Aralık 1583 tarihinde oğlu III. Murat'ın saltanatı döneminde vefât etti. Ayasofya Camii'nde bulunan II. Selim Türbesi'ne defnedildi.
Nurbanu Sultan'ın Entrikaları
Henüz on yaşındayken Osmanlı korsanları tarafından kaçırılan Nurbanu Sultan zekasıyla Hürrem Sultan'ın ilgisini çekmiş ve onun tarafından Manisa sancağına eğitime yollanmıştır. Döndüğünde ise güzelliğiyle de Hürrem Sultan'ın beğenisini kazanmayı başaran Nurbanu Sultan Şehzade Selim ile evlenir ve Hürrem Sultan'ın gelini olur. Şehzade Selim'in Nurbanu'nun aşkıyla yazdığı şiirler Divan Edebiyatı'nın en güzel örnekleri arasında yer alır. Bunu takip eden yıllarda olmayacak olan olur ve tüm kardeşlerinin ölmesiyle Selim önce Kanuni'nin varisi ve sonra da Osmanlı Devleti'nin padişahı olur Nurbanu da sarayın tek kadın hakimi...
Sultan Selim'in hayatına başka kadınlar girse de hiçbiri Nurbanu Sultan kadar etkili olamaz. Oğlu Murat'ın padişah olmasıyla birlikte Nurbanu Sultan valide sultan olur ve Hürrem Sultan gibi uzun zaman imparatorluğu perde arkasından yönetir. Oğlunun karısı Safiye Sultan'la girdiği rekabete rağmen Nurbanu Sultan saray içindeki etkinliğini uzun süre devam ettirir.
II.SELİMİN ŞİİRLERİ.
Biz bülbül-i muhrik-dem-i gülzâr-ı firâkız
Âteş kesilir geçse sabâ gülşenimizden
(Biz ayrılığın gülbahçesinde yakıcı demler çeken bülbülüz;
sabah rüzgârı gülbahçemiz- den geçse ateş kesilir.)