Özellikle batılı toplumlarda giderek daha çok görülen bu rahatsızlıkta bağırsak hareketleri düzensizdir, dışkıyı atmak zor ve ağrılı olur. Kabızlık kendinizi genel olarak rahatsız hissetmenize ve bazen de basur gibi başka sorunlara yol açabilir. Ayrıca, bir bağırsak hastalığının belirtisi de olabilir.
Sindirimin son safhası, bir buçuk metre uzunluğunda olan ve bağırsak florası diye bilinen milyarlarca bakteri, mantar ve diğer organizmaları barındıran kolonda (kalın bağırsağın ana kısmı) gerçekleşir. Bu organizmaların bazıları atıkları zehirli maddelerden arındırır ve enfeksiyonlara karşı koruma sağlar. Mikroorganizmaların dengesi iyi olursa kabızlık ve ishal gibi rahatsızlıklar önlenir.
Yemek kalıntıları ve diğer atık maddelerin bağırsaklarda ilerlemesi peristalsis (ritmik kas kasılmaları) sayesinde oluşur. Sağlıklı bir vücutta yemek yedikten 12 ila 48 saat sonra bağırsak hareketleri olur. Kişinin bağırsak hareketlerinin düzenli olması halinde, bu sürenin 72 saate kadar çıkabileceği düşünülür. Bağırsakları sağlıklı olan kişilerde bağırsak hareketi günde en az bir kere olur ve dışkı düzgün ve yumuşak olup rahat atılır. Yaşlandıkça bağırsaklar da tembelleşir.
Kabızlığın yaygın nedeni kötü beslenmedir. Çok işlenmiş, az lifli yiyecekler yer ve yeterli miktarda sıvı almazsak sindirim sistemimizin yavaşlamaması neredeyse mümkün değildir. Diğer olası faktörler arasında çok az egzersiz yapmak, uzun süreli stres, hamilelik ve daha ender olarak da, kolon kanseri veya az çalışan tiroid bezi gibi ciddi hastalıklar sayılabilir. Bazı ağrı kesiciler, antidep-resanlar, antibiyotikler ve doğum kontrol hapı gibi belirli ilaçlar kabızlık yapabilir. Çelişkili bir gerçek ise, uzun süre müshil kullananların bağırsakları zayıfladığı ve tembelleştiği için kabız olmasıdır.
Korunma
Egzersiz: Masa başında çalışan hareketsiz kişilerin kabız olma olasılığı çok daha yüksektir. Günlük yaşamınızda bol egzersiz yapmaya çalışın.
Bol lifli bir diyet uygular, yağlı ve çok işlenmiş yiyeceklerden kaçınırsak çoğumuz kabızlıktan kurtulabiliriz. Ancak, bağırsakları tahriş edebileceğinden, yiyeceklerinize ekstra kepekli buğday katmanız önerilmez. Yulaf ve kepekli pirinç daha sağlıklı bir alternatif oluşturur.
Magnezyum bakımından zengin yiyeceklerden (kabuklu deniz ürünleri, sert kabuklu yemişler, hububat, baklagiller ve tam tahıllı yiyecekler) bol tüketin. Bu konuda bir probleminiz varsa, magnezyum takviyesi almak için doktorunuza danışın.
Dışkının daha yumuşak, dolgun ve kolay atılabilir olması için günde en az altı bardak su temelli içecekler için. İri bedenli veya çok hareketli iseniz ya da hava çok sıcak ise sıvı alımınızı artırın. Meyve ve sebze sulan bağırsakları hareketlendirir. Marketlerden alabileceğiniz çok çeşitli meyve-sebze suları vardır; ancak bunları kendiniz hazırlamayı ve taze olarak tüketmeyi tercih edin (aşağıdaki kutuya bakınız).
Düzen için meyve-sebze suları
Özellikle kabızlığı gidermesi amacıyla önerilen aşağıdaki tarifler büyük bir bardak meyve-sebze suyu hazırlayarak günde üç bardak içebilirsiniz.
Ispanak suyu: Bir avuç taze ıspanak yaprağı, bir salatalığın üçte biri ve iki domatesin suyunu sıkıp karıştırın. Bunu eşit miktarda içme suyu ile sulandırın. İsterseniz ıspanak yerine suteresi de kullanabilirsiniz.
Elma ve üzüm suyu: İki elma ve 200 gram kadar üzümün suyunu sıkın. Çeşitlilik yaratmak için elmanın yerine armut, papaya veya ananas kullanabilirsiniz.
Tedavi (Doğal Yöntemler & Bitkisel Çözümler)
Kompresler: Karına bir sıcak bir soğuk kompres yapmak bağırsakları hareketlendirebilir. Sıcakla başlayın. Bir havluyu sıcak suya batınp sıkın, katlayıp karnınızın üstüne koyun ve üç dakika orada tutun. Daha sonra bunu kaldırın ve çok soğuk suya batırılıp sıkılmış ikinci bir havlu koyun. Bu kez yalnızca bir dakika karnınızın üstünde tutun. Bu şekilde 10 ila 20 dakika bir sıcak bir soğuk kompres yapmaya devam edin
Psikolojik faktörler: Nasıl ki bazı kişiler stres karşısında migren veya egzama ile tepki veriyorsa, azılarında da ishal veya kabızlık görülebilir. Kendinizi baskı altında hissediyorsanız, bu stresle sağlığınıza zarar vermeden başa çıkmanın yollarını bulmaya çalışın.
Kabızlığı gidermek için masaj
Birinin yardımıyla
Eşiniz veya arkadaşınız aşağıda anlatılan yumuşak masajı karın bölgenize uygulayabilir; ancak rahatsız olursanız bırakmasını söyleyin: İki eli karnın sağ alt tarafına koyar; büyük, yavaş ve dairesel hareketlerle elleri yukarıya, kaburga kemiklerinin altına kadar görürür ve sol taraftaki kalça kemiğinin iç kısmına kadar iner. Elleri başlangıç noktasına kaydırır ve ritmik dairesel hareketlerle masajı 10 dakika kadar tekrarlar.
Kendi kendinize
Beş çay kaşığı tatlı badem yağı veya soğuk baskı bir bitki yağına ikişer damla biberiye, mercanköşk ve rumi papatya yağı ekleyin (Hamileliğin ilk 20 haftasında biberiye yağı kullanmayın.) Bu karışım ile önce karnınızın alt kısmına, sonra da belinize sıkı ve sert olmayan dairesel hareketlerle masaj yapın ve bunu her gün birkaç dakika tekrarlayın.
Beslenme: “Korunma” konusunda belirtilen önlemlere ek olarak aşağıdakileri de deneyin:
- Her sabah beş veya altı tane kaynatılmış kuru erik suyu için ve gece geç vakitte de doğrudan erik yiyin. İncir de onun yerini tutabilir.
- Bağırsak florasının dengesi antibiyotik veya gastroenterit nedeniyle bozulursa yoğurt yiyin. Bu, bağırsak florasının dengesini bulmasına yardımcı olur.
- Her gün bir çay kaşığı pekmez yiyin.
- Bir veya iki kaşık keten tohumu veya karnıyarık otu çekirdeğini bir bardak sıcak suya koyup iki saat bekletin. Tatlandırmak için limon veya bal ekleyin ve yatmadan önce bu suyu ve taneleri için. Bu ilacı kullanırken bol sıvı almayı ihmal etmeyin.
Bitkisel ilaçlar
- Meyankökü, zencefil, karahindiba kökü, labada kökü ve dulavratotu ile çay hazırlayın. Bu kanşımdan günde üç kez birer bardak için.
- Bağırsak florasını dengelemek için bir hafta kadar her akşam üç tane sanmsak hapı alın.
Ne Zaman Tıbbi Yardım Gerekir?
- Aniden kabız olur ve kendi aldığınız önlemlerin üç gün içinde bir yararını görmezseniz.
- Dışkınız siyah veya kanlıysa.
- Karnınız ağrıyorsa veya ateşiniz varsa.
- Kabızlık durumu uzun süredir devam ediyorsa.
- Yeni kullanmaya başladığınız bir ilacın buna neden olabileceğini düşünüyorsanız.