Bir çok ebeveyn tuvalet eğitimine başlamak veya lazımlığa alıştırmak için doğru zaman olup olmadığından emin olamaz. Her çocuğun aynı zamanlarda buna başlaması beklenemeyeceği gibi, bu eğitim için hazır olduğuna dair sinyaller alıyor olmanız da önemlidir.
Çoğu çocuk 18 ve 24 aylık arasında bu sinyalleri verir. Elbette bazıları daha erken ya da daha geç de hazır hissedebilirler. Genelde tuvalet eğitimi erkeklerde kızlara göre daha geç başlar ve daha bu eğitim daha uzun sürer.
Eğitim için yaşı baz almak yerine, siz çocuğunuzun hazır olduğuna dair bazı sinyallere dikkat edin. Bu sinyaller şöyle anlayabilirsiniz:
*Basit talimatları uygulayabiliyor mu
*Tuvaletle ilgili kelimeleri anlayabiliyor mu
*Tuvaletini tutmak için kaslarını kontrol edebiliyor mu
*2 saat ya da daha fazla süre bezi kuru kalıyor mu
*İhtiyacını kelimelerle ifade edebiliyor mu
*Lazımlığa gidiyor, oturuyor ve kalkabiliyor mu
*Bezini, külodunu ya da alıştırma külodunu aşağıya çekiyor mu
*Lazımlığını kullanmaya veya külot giymeye karşı ilgi duyuyor mu
Zamanlama Hakkında
Tuvalet eğitimini ertelemek isteyeceğiniz bazı stresli ve zor zamanlar olabilir – Seyahat etmek, yeni bir kardeş gelmesi, yeni bir eve taşınmak, beşikten yatağa geçmek ya da çocuğunuzun hasta olması (özellikle ishal) gibi. Çocuğunuzun ortamı güvenli ve durağan oluncaya kadar bunu ertelemeniz daha iyi olacaktır.
Ayrıca, bazı uzmanlar tuvalet eğitimine başlamak için yaz mevsimini önerirler. Çünkü üzerlerinde daha az giysi olur. Ama eğer kışın bunun için hazırsa, yaza kadar beklemek iyi bir fikir değildir.
Tuvalet eğitimi ne kadar sürer?
Elbette bebeğe lazımlık kullanmayı öğretmek bir gecelik bir iş değildir. Bu süreç 3-6 ay arasında sürer. Daha kısa ya da daha uzun sürdüğü de olabilir.
Bazı minikler hem geceleri altlarını ıslatmadan durabilmeyi hem de lazımlığa alışmayı aynı anda öğrenirken, bazıları için geceleri altlarını ıslatmadan, bu alışkanlığı kazanmak aylar ya da yıllar sürebilir.
Lazımlık Türleri
Lazımlık tipleri ikiye ayrılır:
1.Oturak lazımlık
2.Klozet adaptörü
Eğer klozet adaptörü tercih ediyorsanız, tuvalette üzerine kolay oturması için yükseltici bir basamak da almanızda fayda var. Bu basamak ayrıca otururken ayaklarını dayamasını sağlar ve tuvaletini de kolay yapmasını sağlar.
Genellikle erkekler için, ayakta tuvaletini yapmayı öğrenmeden önce, bunu oturarak yapmayı öğrenmeleri daha iyidir. Tuvaletin başında ayakta durup tuvaletini yapmaktan çekinen veya korkan erkekler için, lazımlık daha iyi bir opsiyon olabilir.
Tuvalet eğitimi için, evinizdeki her tuvalete bir tane lazımlık ya da klozet adaptörü alın. Ayrıca arabanızın bagajına da acil durumlar için bir tane koyun. Uzun mesafe yolculuklarda yanınıza lazımlık almayı unutmayın ve her 1-2 saatte bir tuvalet molası verin.
Alıştırma külotları hakkında
Uzmanlar bazen alıştırma külotlarının kullanılmasının uygun olmadığını söylemektedir. Bazıları, bunların bebek bezinden pek farkı olmadıklarını savunurlar. Bebeklerin alıştırma külodunu alt bezi olarak düşünebileceklerini ve böylece tuvaletlerini altlarına yapabildiklerini; sonuç itibariyle tüm bunların da tuvalet eğitimini yavaşlattığını söylerler.
Diğer uzmanlar ise, alıştırma külotlarının bebek bezi ile külot arasında, geçiş için yardımcı bir basamak olduğunu savunurlar. Gece tuvaletini tutma alışkanlığı kazanana kadar bu alıştırma külotları hem altını kuru tutar, hem de beze geri dönmek gerekmez.
Doktorunuza, alıştırma külodu kullanmanızın, bu sürece faydası olup olmayacağını danışabilirsiniz.
Genel problemler
Tuvalet alışkanlığı kazanmış bir çocuğun, stres durumlarında tuvaleti kullanmaması genel bir durumdur. Örneğin, 2-3 yaşında olan ve yeni kardeşi doğmuş bir çocuk tuvalet alışkanlığı konusunda gerileme gösterebilir.
Fakat, çocuğunuz tuvalet alışkanlığını kazanmışken, sonrasında problemler yaşamaya başladıysa doktorunuzla, bir enfeksiyon olup olmayacağından ya da her şeyin yolunda olduğundan emin olmak için görüşün.
Eğer çocuğunuz 3 yaşında ya da daha büyükse ve halen lazımlık/tuvalet eğitimi almadıysa, doktorunuzla konuşun. Problemin ne olduğunu tespit edecek, size tuvalet eğitimi süreci için önerilerde bulunacaktır.
Tuvalet Eğitimi için Öneriler
Çocuğunuzu, tuvalet eğitimi için hazır olmasa bile, öncesinde bu sürece hazırlayabilirsiniz. Şöyle ki;
*Tuvalet için geçen kelimeleri kullanın. (Çiş, kaka ve tuvalet)
*Çocuğunuza, bezine tuvaletini yaptığında size haber vermesini söyleyin.
*Çocuğunuzun çiş ya da kaka yaptığını kendisi idrak etmesi için kendinize davranış biçimi belirleyin; mesela “çişin geldi mi; çişini mi yapacaksın?” şeklinde soru sormak olabilir.
*Bebeğinizin sadece oturmayı öğrenmesi için bir lazımlık alabilirsiniz. Önceleri çocuğunuz üzerinde giysi varken oturabilir. Sonradan, altında bezle oturmaya başlar. Ve hazır olduğunda ise normal şekilde tuvaletini yapmak için oturmaya alışacaktır.
Eğer, çocuğunuzun lazımlık kullanmak için hazır olduğuna karar verdiyseniz, aşağıdaki ipuçları size yardımcı olacaktır.
*Lazımlığa alıştırma çalışmaları için zaman ayırın.
*Çocuğunuzun kendi rızası olmadan kesinlikle tuvalete oturmaya zorlamayın.
*Çocuğunuza tuvalete nasıl oturduğunuzu gösterin ve ne yaptığınız hakkında açıklama yapın. Çünkü çocuğunuz size görerek öğrenir. Ayrıca, çocuğunuz sizi ya da kardeşini tuvaletini yaparken izliyorsa, o da lazımlığına oturur vaziyette olabilir.
*Bir rutin oluşturun. Mesela, çocuğunuzu ıslak bez ile uyanmasının ardından ya da sıvı içtikten 45 dk-1 saat sonra lazımlığa oturtarak tuvalet eğitimine başlamak isteyebilirsiniz. Her gün birkaç dakikalığına lazımlığa oturtun ve eğer kalkmak isterse bırakın kalksın.
*Çocuğunuzu kakasını yaparken yakalamaya çalışın. Çocuklar genellikle tuvaletleri geldiğinde çok net ipuçları verirler. Yüzleri kızarır, çömelirler, sıkışırlar. Ve çoğu çocuk büyük tuvaletini her gün aynı saatte yaparlar.
*Çocuğunuzu yemeklerden 15-30 dk. sonra tuvalete oturtun. Bu hem de; gastro kolik refleks denen, bağırsakları yemekten sonra doğal bir şekilde harekete geçirmeye yarar.
*Çocuğunuzun kakasını bezinden alıp tuvalete atın ve ona attığınızı gösterin.
*Çocuğunuzun gardrobunun tuvalet eğitimi için tedarikli olduğundan emin olun. Diğer bir deyişle, kolay ve hızlı giyilip çıkabilen kıyafetler seçmeli.
*Bazı ebeveynler çocuklarını gün içerisinde belli bir süre bezsiz dolaştırırlar. Eğer altında bez olmadan çişini yaparsa, çocuğunuz bu durumdan rahatsızlık duyabilir. Ama eğer yine de altını çıplak tutmayı istiyorsanız en azından lazımlığı yakınlarında bir yerde tutun. Halıları, kilimleri kaldırın ve sonrasında temizlik yapacak olduğunuzu bilin.
*Oğlunuz ayakta çiş yapmak için hazır olduğu zaman, isabet ettirme çalışmaları yapın. Ona, çişini yaparken tuvaleti nasıl isabet edeceğini gösterin Bazı aileler isabet ettirmesi için tuvaletin içine bir işaret koyarlar.
*Çocuğunuzla ilgilenen kişilerin (bakıcı, büyükanneler, büyükbabalar,..) aynı rutini uyguladıklarından ve tuvalet terimlerinde sizinle aynı kelimeleri kullandıklarından emin olun. Çocuğunuzun bu süreçte aklının karışmaması için bu hususa ilgili hassas olduğunuzu onlara
*Unutmayın ki, kazalar olacaktır. Tuvalet eğitimi alan çocuğunuza, altını ya da yatağını ıslattığında kızmamanız, yüzünüzü buruşturmamanız ve onu cezalandırmamanız çok önemlidir. Bunun yerine çocuğunuza bunun bir kaza olduğunu belirtin ve desteğinizi hissettirin. Çocuğunuza lazımlık kullanma becerisi konusunda büyük bir çocuk kadar iyi olduğunu söyleyip kendine güvenmesini sağlayın.
*Eğer tuvalet eğitimi sürecine ne zaman başlayacağınız konusunda kararsızsanız, çocuğunuzun size rehberlik etmesini bekleyin. Buna başlamak için kendinizi diğer insanların (anne babalar, kardeşler, arkadaşlar,..) baskısı altında hissetmeyin. Önceki jenerasyonlarda ebeveynler, bugünkünden daha erken tuvalet eğitimine başlıyorlarmış. Bu tamamen çocuğa bağlıdır. Çocuklar hazır olduklarında anne-babalar bunu zaten farkedecekler.