İşyerinde Nanomalzemelerin Yönetimi ve Önleme Tedbirleri İçin Araçlar
Thomas Winski
Çeviri: İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü (AÇSHB), Ankara/Türkiye
Based on EU OSHA e-facts No 72 of the same title.
Contents
- 1 Giriş
- 2 İşyerindeki nanomalzemelerin yönetimi ile ilgili rehberler ve araçlar
- 2.1 Web tabanlı etkileşimli kontrol bantlama araçları
- 2.2 Nanomalzemeler için diğer kontrol bantlama araçları
- 2.3 Diğer araçlar
- 3 Önleme tedbirleri
- 4 Kaynaklar
Giriş
Bu makale, uygun işyeri önleme tedbirlerinin seçimine yardımcı olmak için geliştirilmiş ve şirketleri nanomalzemelerle ilgili işyeri risk değerlendirmesini gerçekleştirmede destekleyebilecek bir dizi risk yönetim aracını tanıtmaktadır.
Nanomalzemelerin sağlık ve güvenlik tehlikeleri ve maruziyet yolları
Normal çevresel koşullar altında nanomalzemeler, 100 nm'den daha büyük aglomeralar veya agregalar oluşturabilir, bu da nano-spesifik özelliklerini değiştirir (ancak mutlaka kaybetmez). Bununla birlikte, bu nanomalzemeler zayıf bağlanmış aglomeralardan ve belirli koşullar altında daha güçlü bağlanmış algomeralardan tekrar salınabilir. Şu anda böyle aglomeraların veya agregaların solunmasının ardından akciğer sıvısında olup olmayacağı araştırılmaktadır [1][2]. Bu nedenle, işyeri risk değerlendirmesinde nanomalzemeler içeren aglomeralar ve agregalar da dikkate alınmalıdır. Nanomalzemelerin vücuda girmesini takiben iç maruz kalma mekanizması, daha fazla emilim, dağılım ve metabolizmayı içerebilir. Bazı nanomalzemeler örneğin akciğerler, karaciğer, böbrekler, kalp, üreme organları, fetus, beyin, dalak, iskelet ve yumuşak dokularda bulunmuştur [1]. Nanomalzemelerin biyoakümülasyonu ve hücrelerden ve organlardan yok olma mekanizmaları ile ilgili açık sorular bulunmaktadır. Ek bir husus da, bir nanomalzemenin kendisi toksik olmasa da, bir Truva atı gibi davranabileceğidir, bu da daha toksik bir materyalin kendini nanomalzemeye bağlayarak vücuda, organlara veya hücrelere girebileceği anlamına gelir [3]. Nanomalzemelerin en önemli etkileri akciğerlerde bulunmuştur ve iltihaplanma, doku hasarı, oksidatif stres, kronik toksisite, sitotoksisite, fibroz ve tümör oluşumunu içerir. Bazı nanomalzemeler kardiyovasküler sistemi de etkileyebilir. Üretilen nanomalzemelerin potansiyel tehlikeli özellikleri devam eden bir araştırma konusudur [1][2]. İşyerinde nanomalzemelere maruz kalmanın muhtemel üç ana yolu vardır [1][3][4][5][6][7].
- Soluma, işyerindeki havadaki nanoparçacıklara maruz kalmanın en yaygın yoludur. Solunan nanoparçacıklar şekil ve boyutlarına bağlı olarak solunum sisteminde ve akciğerlerde birikebilir. Solunduktan sonra, pulmoner epitel dokuya geçebilir, kan dolaşımına girebilir ve daha fazla organ ve dokuya ulaşabilirler. Bazı solunan nanomateryallerin koku alma siniriyle yoluyla beyine ulaştığı bulunmuştur.
- Yutma, kontamine yüzeylerden kasıtlı olmayarak elden ağza aktarmanın bir sonucu olarak veya kontamine yiyecek veya suyun yutulmasıyla ortaya çıkabilir. Solunum yolundan temizlenen solunmuş partiküllerin, mukosiliyer yoluyla yükselerek yutulabilmesi nedeniyle, nanomalzemelerin solunmasının bir sonucu olarak yutma meydana gelebilir. Yutulan bazı nanomalzemeler bağırsak epitel dokusunu geçebilir, kan dolaşımına girebilir ve daha fazla organ ve dokuya ulaşabilir.
- Dermal penetrasyon halen araştırılmaktadır [5][7]. Sağlam cilt nanomalzemelerin alımına karşı iyi bir engel gibi görünmektedir [8]. Hasarlı cilt daha az etkili gibi görünmektedir, ancak alım seviyesinin solunmayla ilişkili olandan daha düşük olması muhtemeldir [8]. Bununla birlikte, buna rağmen, dermal temas da önlenmeli ve kontrol altına alınmalıdır. Bu nedenle maruz kalma potansiyeli esas olarak nanomalzemelerin havaya dönüşme olasılığına bağlıdır, toz formunda veya spreylerde, sıvı, macunlar, granül malzemeler veya kompozitlerdeki süspansiyonlardan daha büyük bir risk potansiyeli vardır. Buna karşılık, sıvılardaki nanomalzemeler, bir polimer matrisinde olanlar gibi bağlı veya sabit nanoyapılardan daha büyük bir risk potansiyeli sergiler [9]. Son fakat aynı derecede önemli olarak, güvenlik tehlikeleri ayrıca bazı nanotozların (toz formdaki nanomalzemeler), özellikle metal nanotozlarının yüksek patlayıcılığı, yanıcılığı ve katalitik potansiyelinden kaynaklanabilir.
İşyerindeki nanomalzeme risklerinin yönetimi
İşyerinde, işverenler 89/391 / EEC [10] 'Çerçeve' Direktifinde belirtildiği gibi düzenli risk değerlendirmeleri yaparak işçilerin işleriyle ilgili her açıdan sağlık ve güvenliğini sağlamak için genel bir görev üstlenirler ve bunlar ayrıca nanomalzemelerin olası risklerini de içerir. Buna ek olarak, 98/24 / EC sayılı işyerinde kimyasal maddeler hakkındaki Direktif [11], işyerindeki maddelerden kaynaklanan risklerin yönetimi konusunda daha katı hükümler getirmektedir - özellikle, öncelikli tedbir olarak ortadan kaldırmayı veya ikameyi güçlendiren önleme tedbirleri hiyerarşisi - ki bu da 'maddeler' tanımına girdiği için nanomalzemelere de uygulanır. Eğer bir nanomalzeme veya aynı bileşime sahip makro ölçekli bir malzeme kanserojen veya mutajenik ise, işyerinde kanserojenler ve mutajenler üzerine 2004/37 / EC sayılı Direktif [12] de yerine getirilmelidir. Her durumda, ulusal mevzuatın daha katı hükümleri olabilir ve bunlara danışılmalıdır. Nanomalzemeler madde olarak kabul edildiğinden, REACH (Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi ve Yetkilendirilmesi) düzenlemesi [13] ve CLP (maddelerin ve karışımların sınıflandırılması, etiketlenmesi ve paketlenmesi) düzenlemesi [14] eşit derecede önemlidir. Devam eden araştırmalara rağmen, nanoteknoloji alanı nanomalzemelerin sağlık ve güvenlik yönleri hakkındaki bilginin üretilmesinden daha hızlı gelişmektedir. Nanomalzemelerin işçilerin sağlığı ve güvenliği üzerindeki etkileri ve risk değerlendirme yöntemleri ile ilgili hala bilgi boşlukları vardır. İşyerlerinde nanomateryal risk değerlendirmesi yaparken, işverenler bu nedenle aşağıdakilerle ilgili zorluklarla karşılaşabilir:
1. nanomalzemelerin zararlı özellikleri hakkında yetersiz bilgi;
2. maruziyet seviyelerini ölçmek ve nanomalzemeleri ve emisyon kaynaklarını tanımlamak için kullanılacak standart yöntemler ve cihazlar üzerinde fikir birliği yoktur;
3. risk azaltma önlemlerinin etkinliği hakkında sınırlı bilgi (filtreler, eldivenler, vb.); ve
4. nanomalzemelerin, özellikle karışımlarda veya eşyalarda ve ayrıca nanomalzemeler veya nanomalzemeleri içeren ürünler kullanıldığında veya işlendiğinde kullanıcı zincirinde bilgi eksikliği.
Güvenlik bilgi formları (GBF'ler), işyerlerindeki tehlikeli maddelerden kaynaklanan risklerin önlenmesi için önemli bir bilgi aracıdır. Bununla birlikte, şu anda, genel olarak nanomalzemelerin varlığı ve özellikleri, çalışanlar için riskler ve korunma önlemleri hakkında çok az bilgi içermektedirler veya içermemektedirler [15][16][17]. Bu nedenle kuruluşlardan ek bilgi talep etmek için doğrudan tedarikçilerle iletişime geçmeleri tavsiye edilir. REACH Ek II [18] 'de, GBF'lerin yasal çerçevesindeki değişikliklerin yanı sıra nanomalzemelerin özelliklerinin nasıl ele alınacağı konusunda daha fazla tavsiye veren Avrupa Kimyasallar Ajansı'nın (ECHA) GBF'lerde [19] yer alan bilgilerin kalitesini artırmak konusunda yol göstermesi beklenmektedir. Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü'nden (OECD) [20] gelen rehberlik, çeşitli türdeki süreçlerde ve iş uygulamalarında hava yollu nanomalzemelerin potansiyel emisyon kaynaklarını belirlemek için destek sağlar. Ön göstergeler, nanomalzemeleri içeren aşağıdaki işyeri faaliyetlerinin ve uygulamalarının, maruziyetleri değerlendirirken özel dikkat gerektirdiğini ve risk yönetimi için önceliklendirileceğini göstermektedir:
- Aşağıdaki özelliklere sahip nanomalzemelerin kullanıldığı faaliyetler:
- bilinen spesifik toksik etkileri olan nanomateryaller (örneğin arsenik ve kadmiyum ve bunların bileşikleri veya kristalin silika) veya makro ölçekte aynı spesifik toksik etkilere sahip olduğu bilinen malzemeler;
- hem lifli olmayan (titanyum dioksit, alüminyum oksit) hem de lifli (karbon nanotüpler gibi) biyolojik olarak kalıcı nanomalzemeler; ve
- sağlık tehlikelerinin tanımlandığı veya sağlık tehlikelerinin bulunmadığı kanıtlanmış çözünür malzemeler.
- Nanomalzemelerin havaya dönüşebileceği her türlü durum, örneğin nanomalzemelerin veya nanomalzemeleri içeren kimyasalların öğütme veya karıştırma ekipmanının içine /karıştırma ekipmanından dışarı yüklenmesi veya boşaltılması, kimyasalların kaplara doldurulması, üretilen kimyasalların örneklenmesi ve ürün geri kazanımı için sistemlerin açılması.
- Tesisatların (kapalı üretim sistemleri dahil) ve yerel egzoz havalandırma sistemlerindeki filtreler gibi risk azaltma ekipmanlarının temizliği ve bakımı.
- Kompozit malzemeler gibi nanomalzeme içeren maddelerin araştırılması ve geliştirilmesi.
- Tozlar ve nanomalzemeler içeren sprey karışımlarının taşınması. Tozların güvenlik kaygılarına yol açacak şekilde patlama, kendiliğinden tutuşma ve elektrostatik yüklenme riski artacaktır. Ek olarak, solunum maruziyetine yol açan toz bulutları oluşturabilirler.
- Bu işlemler nedeniyle serbest kalabilecek nanomalzemeler içeren öğelerin mekanik veya termal işlenmesi (örn. Lazer tedavisi, öğütme, kesme).
- Nanomalzeme içeren maddeleri içeren atık arıtma işlemleri.
İlke olarak, kapalı bir kurulumun dışında gerçekleştirilen nanomalzemeleri içeren tüm faaliyetler kritik olarak görülebilir çünkü işçilerin maruz kalma riski vardır. Ancak, sızıntı durumunda veya temizlik ve bakım faaliyetleri gibi örneklerde, kapalı kurulumlarda bile maruziyet hala olasıdır, ve bu durum risk değerlendirmesinde ve önleme tedbirlerinin uygulanmasında dikkate alınmalıdır. Risk yönetimi süreçlerindeki önceliklerin sadece sağlık ve güvenlik üzerinde bilinen etkileri olan nanomalzemelere değil, aynı zamanda tehlikeleri ve maruziyetleri hakkında kayıp, eksik veya belirsiz bilgileri olan nanomalzemelere de verilmesi, tedbirli bir yaklaşım ile işyerinde nanomalzemelere maruz kalmayı önlemek için uygulanmalıdır. Tehlikeli maddelerin risk değerlendirmesi için geleneksel yaklaşımlar, yukarıda belirtilen belirsizlikler nedeniyle, nanomalzemelere her zaman uygulanamayacağından, kontrol bantlaması alternatif bir yaklaşım olarak kullanılmaktır. Bu, faaliyetlerden kaynaklanan riskleri ve içerdikleri maddeleri değerlendirmek ve bunları potansiyel tehlikelerine ve dikkate alınan işyerinde maruz kalma potansiyeline göre bantlamak için basitleştirilmiş bir yöntemdir. Bu makalede, uygun işyeri önleme tedbirlerinin seçimine yardımcı olmak için geliştirilmiş ve yukarıda belirtilen sınırlamalar çerçevesinde şirketleri risk değerlendirme prosedürleri ve rehberliği ile destekleyebilecek bu tür kontrol bantlama risk yönetimi araçları tanıtılmaktadır.
İşyerindeki nanomalzemelerin yönetimi ile ilgili rehberler ve araçlar
Bahsedilen sınırlamaların üstesinden gelmek ve nanomalzemelerin işyeri risk değerlendirmesini ve yönetimini kolaylaştırmak için bir dizi yardımcı ve bilgilendirici kılavuz ve araç geliştirilmiştir. Diğer tüm risk değerlendirmelerinde olduğu gibi, ihtiyaç duyulan karmaşıklık ve ayrıntı, dahil olan tehlikeli maddeye ve yürütülen faaliyete bağlıdır; bu nedenle, daha karmaşık durumlarda, bu araçların uygulanması için uzman yardımının alınması tavsiye edilir. Aşağıda açıklanan kılavuzlara ve araçlara ek olarak, bu belgenin hazırlanması sırasında Avrupa Komisyonu, nanomalzemelerin ve nanoteknolojinin işyerinde potansiyel etkisini tespit etmeyi ve ilgili AB iş sağlığı ve güvenliği mevzuatında olası değişikliklerin kapsamını ve gereksinimlerini değerlendirmeyi amaçlayan daha büyük bir çalışmanın parçası olarak [21], üretilen nanomalzemelerle güvenli çalışma konusunda pratik rehberlik hazırlamak için IVAM UvA BV [22]ile birlikte Risk ve Politika Analistleri Ltd.’yi [23]görevlendirmiştir.
Web tabanlı etkileşimli kontrol bantlama araçları
Kontrol bandı, iş sağlığı ve güvenliğini (İSG) teşvik etmek için nitel veya yarı niceliksel bir risk değerlendirme ve yönetim yaklaşımıdır. Özellikle tehlikeler, maruziyet seviyeleri ve riskler hakkındaki bilgilerin sınırlı olduğu çalışma durumlarında, işyerinde, işyerinde tehlikeli kimyasallara ve diğer risk faktörlerine maruz kalmanın en aza indirilmesi amaçlanmaktadır. Bu araçlar, eldeki potansiyel riski pragmatik ve tedbirli bir şekilde tahmin ederek belirli bir iş ortamında veya faaliyetteki tehlike belirsizlikleri ile ilgilenir. Başka bir deyişle, tam bir veri kümesinin yokluğunda, tedbirli bir yaklaşım benimsenir. İşyerlerinde nanomalzemelerin risklerini değerlendirmek için anlaşılması kolay, pratik bir yaklaşım sağlayarak kuruluşlara yardımcı olma, uygun önleme tedbirlerini seçmelerine yardımcı olma ve nanomalzemelerin taşınması ve kullanımı ile ilgili riskler konusunda farkındalık yaratmalarına yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Bu nedenle, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ'ler) ve özellikle bu alanda daha az kaynağa sahip olma veya kurum içi uzmanlığa sahip olmama gibi ek zorluklarla karşılaşabilecek mikro işletmeler için yararlı olabilirler. Bu araçların çoğu sürekli geliştirilmektedir, böylece nanomalzemelerin sağlık ve güvenlik yönleri, maruziyet seviyelerini ölçme yöntemleri ve önleme tedbirleri hakkında yeni bilgilerle güncel tutulabilirler. Bununla birlikte, bu alandaki bilgilerdeki mevcut sınırlama nedeniyle, kontrol bandı bir dizi tehlikeye ve maruz kalma varsayımına dayanır ve kullanımlarında bazı sınırlamalar vardır.
Stoffenmanager Nano (Felemenkçe, İngilizce ve Fince olarak mevcuttur) [24]
Stoffenmanager Nano Modül 1.0 (sürüm 1.0), iş sağlığı risklerinin, solunma yoluyla nanomalzemelere maruz kalınmasını iş sağlığı risklerinin nitel değerlendirilmesi ve yönetimi için, Hollanda Sosyal İşler ve İstihdam Bakanlığı ve TNO (Hollanda Uygulamalı Bilimsel Araştırma Kurumu) ile Arbo Unie tarafından tasarlanan bir kontrol bantlama aracıdır [25]. Stoffenmanager Nano, işverenlerin ve çalışanların nanomalzemelerin işlenmesini içeren maruz kalma durumlarına öncelik vermelerine ve riskleri kontrol etmek için yeterli önlemlerin seçilmesine yardımcı olmak için geliştirilmiştir. Araç web tabanlı ve ücretsizdir (kayıt gereklidir). Karbon, çözünmez metal ve metal oksit nanoparçacıkları ve kalıcı nanofiberler gibi her türlü çözünmez üretilmiş nanomalzeme için uygundur. Çözünür nanopartiküller durumunda, kullanıcı tehlikeli maddelerle ilişkili mesleki risk yönetimi için genel Stoffenmanager aracına yönlendirilir. Stoffenmanager Nano, birincil nanoparçacıkların boyutu 100 nm'den az olduğunda veya nanopowder'ın spesifik yüzey alanı 60 m2 / g'dan fazla olduğunda kullanılabilir. Alet, tek parçacıkların yanı sıra aglomeralar veya agregalar için de geçerlidir. Her özelliğe bir puan tahsis edilmiş olarak, çeşitli özellikler yoluyla tehlike ve maruziyet bantlarının belirlenmesine dayanır. Tüm bu puanlar belirli bir tehlike bandına (düşük, ortalama, yüksek, çok yüksek veya aşırı) ve maruz kalma bandına (düşük, ortalama, yüksek veya çok yüksek) neden olur. Bu bantların kombinasyonu, genel risk önceliğini (düşük, orta veya yüksek) belirler. Nanomalzemeleri bu tehlike bantlarına sınıflandırmak için kullanılan özellikler, nanomalzemelerin özellikleri ve toksikolojik verileri ile aynı malzemenin kaba formundaki özellikleri ile ilgilidir. Tüm çözünmeyen nanofiberler, inhalasyondan sonra asbest benzeri etkileriyle ilgili endişeler nedeniyle en tehlikeli bantta sınıflandırılır. Potansiyel maruziyet, nanomalzemenin kaynağından işçinin solunum bölgesine kadar çeşitli yönleri dikkate alınarak adım adım değerlendirilir. Maruziyet bandını belirlemek için kullanılan etkenler aşağıdaki gibidir:
- nanomalzemenin havaya yayılma potansiyeli (tozluluk),
- nanomalzemelerin ellenmesi veya taşınması süreci,
- kullanımdaki kontrol önlemleri,
- nanomalzemenin seyreltme / dağılma potansiyeli,
- işçinin ayrılması,
- yüzey kontaminasyonu,
- kullanılan solunum koruyucu ekipman,
- görevin sıklığı ve
- görevin süresi.
Stoffenmanager Nano aracı son olarak maruz kalma ve tehlike bantlama adımlarından elde edilen sonuçları birleştirerek üç risk (veya öncelik) bandı oluşturur. Daha sonra bir risk azaltma planı tasarlanabilir. Stoffenmanager Nano, potansiyel maruziyet risklerini azaltmak ve böylece riski azaltmak için uygulanabilecek her risk bandı için olası kontrol önlemlerinin bir listesini sunar. Ardından, risk değerlendirme süreci otomatik olarak tekrar yapılır. Bu, kullanıcının seçilen kontrol önlemlerinin etkinliğini kontrol etmesini sağlar. Stoffenmanager Nano, risk değerlendirmesinin sonuçları ile bir rapor oluşturma ve yazdırma seçeneği sunar. Buna ek olarak, kullanıcının işyerinde / şirkette kullanılan nano ürünlerin bir listesini / kütüphanesini oluşturmasına izin verir ve iyi uygulama örnekleri ile PIMEX filmleri içeren eğitim bilgi formları sunar.
CB Nanotool 2.0 (İngilizce olarak mevcuttur) [26]
CB Nanotool 2.0, nanomalzemeler için etkileşimli kontrol bandı tabanlı bir araç kitidir. Bu araç kiti, bir risk değerlendirmesi yapmak ve laboratuvardaki araştırmacıları korumak için ABD Lawrence Livermore Ulusal Laboratuarı'nda geliştirilmiştir [27][28][29]. Araç, risk seviyesini belirlemek için bir eksende şiddet parametreleri ve diğer eksende olasılık parametreleri olacak şekilde bir 4x4 risk matrisi kullanır. Şiddet skoru aşağıdaki faktörler kullanılarak hesaplanır:
- nanomalzeme özellikleri:
- yüzey kimyası;
- parçacık şekli;
- parçacık çapı;
- çözünürlük;
- kanserojen, mutajenik ve reprotoksik (KMR) özellikleri (üç faktör);
- dermal toksisite; ve
- astım tetikleyici özellikler (astım yapıcılar).
- ana malzeme özellikleri:
- ana malzemenin mesleki maruziyet sınır değeri (MMSD) dayalı toksisite;
- KRM özellikleri (üç faktör);
- dermal tehlike potansiyeli; ve
- astım tetikleyici özellikler (astım yapıcılar).
- Olasılık puanı, potansiyel maruziyetin kapsamını belirleyen aşağıdaki faktörlere dayanmaktadır:
- iş operasyonu sırasında ellenen nanomalzeme miktarı;
- malzemenin tozluk veya pusluluk seviyesi;
- benzer maruziyete sahip işçi sayısı;
- görevin sıklığı; ve
- görevin süresi.
Araç, bu parametrelerin her birinin nasıl puanlanacağına dair göstergeler sağlar ve her birine verilebilecek maksimum puanı ayarlar. Araç, nanomalzeme ve aynı malzeme hakkındaki bilgileri makro ölçekte birleştirerek nanomalzemelerin sağlık riski belirsizliğini ele alır. Belirli bir parametreye ilişkin gerekli bilgi bilinmiyorsa, araç tarafından bu parametre için tanımlanan maksimum puanın giriş değerinin % 75'i bilinmeyen parametreye atanır. Bunun, tedbirli bir ilke (muhafazakar yaklaşım) ile makul bir bilimsel tahmin arasında bir denge olduğu söylenir ve bu da işçileri korurken araştırmanın ilerlemesini sağlar. Nanomalzeme operasyonunun risk seviyesi, şiddet ve olasılık puanlarının birleştirilmesiyle tespit edilir. Yöntem, her biri karşılık olarak bir kontrol bandına sahip dört olası risk seviyesini tanımlar:
- genel havalandırmanın uygulanması (en düşük risk seviyesi);
- çeker ocak veya yerel egzoz havalandırması;
- muhafaza; ve
- uzman tavsiyesi alın (en yüksek risk seviyesi).
Nanosafer (Danca olarak mevcuttur) [30]
NanoSafer, işyerindeki nanomalzemeleri yönetmek için bir Danimarka kontrol bantlama aracıdır [31]. Bu kontrol bantlama aleti sadece toz formdaki nanomalzemeleri kapsar. NanoSafer, Danimarka Teknoloji Enstitüsü ve Ulusal Çalışma Ortamı Araştırma Merkezi tarafından geliştirilmiştir. Web tabanlı ve ücretsizdir (kayıt gereklidir), ancak yalnızca Danca dilinde mevcuttur. İlk adım, nanomalzemeyi ve fiziksel özelliklerini (parçacık boyutu, yoğunluk ve yüzey alanı), MMSD (varsa), tozlanma indeksini (solunabilir veya mineral tozlar için) ve GBF'den gelen toksikolojik bilgileri tanımlamaktır. İkinci adım işlemi (toz işleme veya kaza ile dökülme gibi kaza sonucu serbest kalma), kullanılan nanomalzemenin miktarını, kullanım sıklığını ve çalışma ortamını tanımlamaktır. Yöntem, malzeme üzerindeki verileri (toksisite seviyesinin değerlendirilmesini mümkün kılarak) proses verileriyle (maruziyet seviyesinin değerlendirilmesini sağlayarak) birleştirir. Risk seviyesi akut maruz kalma (15 dakika) ve 8 saatlik maruziyet açısından değerlendirilir. Bu, emisyon kaynağına hem yakın hem de uzak olan işçiler için gerçekleştirilir (sırasıyla, yakın ve uzak alan maruziyeti). Ayrıca, araç, her bir risk seviyesi için uygun kontrol önlemleri ve bu önlemler hakkında eğitici videolar önerir.
Nanomalzemeler için diğer kontrol bantlama araçları
Nanomalzemeler için ANSES Kontrol Bantlama aracı (Fransızca ve İngilizce olarak mevcuttur)
Nanomalzemeler için bu kontrol bantlama aracı, Ulusal Sağlık Güvenliği, Gıda, Çevre ve İş Ajansı (ANSES, Fransa), Ulusal Araştırma ve Güvenlik Enstitüsü (INRS, Fransa) uzman paneli ile birlikte, Robert Sauvé İş Sağlığı ve Güvenliği Araştırma Enstitüsü (IRSST, Kanada), Halk Sağlığı Bilim Enstitüsü (ISP-WIV, Belçika) ve Çalışma ve Sağlık Enstitüsü (IST, İsviçre) uzmanları tarafından geliştirilmiştir. ANSES Kontrol Bandı aracı sadece basılı versiyon olarak mevcuttur [32]. Bu araç, nanomalzemelerin üretildiği veya kullanıldığı herhangi bir çalışma ortamında, örneğin endüstriyel atölyeler, araştırma laboratuvarları ve pilot tesisler için kullanılabilir. Yazarlar, bu yöntemin aslında bu makalede açıklanan diğer tüm araçlarda olduğu gibi İSG yönetimi için genel bir sisteme entegre edilmesi gerektiğini belirtmektedir. Bununla birlikte, kullanımı bazı sınırlamalara tabidir:
- Yöntem, şirketin normal operasyonlarının bir parçası olarak, yalnızca işyerindeki malzemelerin rutin olarak işlenmesinde uygulanmalıdır.
- Nanomalzemeler çok fazla seyreltilmemeli veya çok büyük miktarda olmamalıdır.
- Yöntem, yalnızca sağlık risklerini belirlemek için kullanılabilir - güvenlik risklerini (yani yangın / patlama riski için değil) veya çevreyi değil.
Ayrıca, kullanıcının kimyasal risk önleme (örneğin kimya ve toksikoloji) ile nanobilim ve nanoteknoloji konularında yeterli niteliklere sahip olması önerilir. Son olarak, yöntemin uzmanlık, eleştirel görünüm veya destek olmadan uygulanmasının, maruziyet riskini artırıcı uygun olmayan önleme tedbirlerinin alındığı yanlış varsayımlara yol açabileceği göz önünde bulundurulmalıdır. Tehlike bandı paylaştırılması, aşağıdakileri belirlemek için ön sorularla başlar:
- çalışma sürecinde kullanılan ürün veya malzemenin nanomalzeme içerip içermediği;
- nanomalzemelerin veya nanomalzemeleri içeren ürünün tehlikeli madde olarak sınıflandırılıp sınıflandırılmadığı; veya
- ürünün biyolojik olarak kalıcı lifli nanomalzemeler içerip içermediği.
Söz konusu nanomalzeme veya ürün kimyasal ve etiketleme mevzuatına göre sınıflandırılmışsa, tehlike sınıfı tahsisi için bu sınıflandırma bilgileri kullanılmalıdır. Toksikolojik bilgi eksikse veya yoksa, ana materyal veya benzer materyal için mevcut bilgilere dayanarak bir ön tehlike bandı tahsisi yapılır (örneğin, söz konusu maddeye benzer belgelenmiş fizikokimyasal özelliklere sahip, benzer bileşime ve / veya kristal fazına ve aynı kimyasal kategoriye sahip bir madde). Bir ana malzeme veya benzer bir malzeme hakkında toksisite bilgisinin kullanıldığı durumlarda, araç, yapılan analojiye bağlı belirsizliği giderecek artış faktörlerini açıklar. Toplu malzeme mevcut olduğunda, benzer malzemeye göre önceliklidir. Son olarak, aynı toplu (benzer) malzeme için birkaç seçenek varsa, en toksik olanı dikkate alınmalıdır. Nanomalzemenin toksisitesi bilinmiyorsa veya herhangi bir ana materyal veya benzer materyalle ilişkilendirilemiyorsa, araç uygulanamaz. Nanomalzeme işlemlerini maruz kalma bantlarına tahsis etmek için, işlemin emisyon potansiyeli tahmin edilmelidir. Bu tahminde önemli bir parametre, işlenen nanomalzemenin fiziksel biçimidir. Dört fiziksel kategori dikkate alınır: katı, sıvı, toz ve aerosol. Bazı durumlarda, fiziksel formun emisyon potansiyeli, malzemenin hava yoluyla yayılma eğilimi dikkate alınarak değiştirilir [ör. ufalanabilir katılar (sıradan bir insan elinin basıncı ile ufalanabilen, toz haline getirilebilen veya toz haline getirilebilen katılar), yüksek derecede uçucu sıvılar veya yüksek veya orta tozlar] ve bazı proses işlemleri (örneğin erime ve püskürtme). Risk kontrol bandı, tehlike ve emisyon potansiyel bantlarının birleştirilmesiyle belirlenir. Araçta tanımlanan beş risk kontrol bandının (KB) her biri için teknik çözümler önerilir:
- doğal veya mekanik genel havalandırma (KB1);
- yerel havalandırma (KB2);
- kapalı havalandırma (KB 3);
- tam muhafaza (KB 4); ve
- bir uzman tarafından tam sınırlama ve inceleme (KB 5).
Nanomalzemeler ve nanoürünler ile güvenli çalışma kılavuzu - işverenler ve çalışanlar için rehber (İngilizce olarak mevcuttur) [33]
Bu kontrol bandı rehberi, Hollandalı işverenler ve işçiler ile sosyal ortaklar FNV, VNO-NCV ve CNV arasında ortak bir çaba ile geliştirilmiştir ve Hollanda Sosyal İşler ve İstihdam Bakanlığı tarafından finanse edilmiştir. Rehber özellikle işverenlere ve çalışanlara yöneliktir, böylece nanomalzemeler ve nanomalzeme içeren ürünlerle çalışmak ve uygun kontrol önlemlerinin tasarlanmasında ve iyi iş uygulamalarının uygulanmasında güvenli bir çalışma ortamı organize edebilmeleri için desteklenirler. Yalnızca basılı versiyon olarak mevcuttur [34]. Bu kılavuz sekiz farklı adımdan oluşur ve gerekli bilgileri toplamak için uygun formları sağlar:
- üretilen veya kullanılan nanomalzemelerin envanterinin çıkarılması;
- üretilen veya kullanılan nanomalzemelerle ilişkili potansiyel sağlık tehlikelerinin oluşturulması (üç kategori);
- nanomalzemelerle gerçekleştirilen faaliyetlerin envanterinin çıkarılması;
- gerçekleştirilen faaliyetlerle işçilerin nanoparçacıklara maruz kalma olasılığının puanlanması (üç kategori);
- her aktivite için sonuçta ortaya çıkan kontrol yaklaşımı bandının elde edilmesi (üç kategori);
- risk kontrol önlemleri ile bir eylem planı hazırlamak;
- tehlike kategorisi 2 veya 3 olan nanomalzemelerle uğraşan tüm çalışanlar için bir kayıt yapmak; ve
- önleyici tıbbi sürveyansın mümkün olup olmadığını araştırmak ve buna göre hareket etmek.
Bu kontrol bantlama kılavuzu basit ve kullanımı kolaydır ve tasarlanmış nanomalzemelerle çalışırken güvenliği artırmak adına risk yönetimi önlem önerileri sunar. Tehlikeli maddelerle çalışmak için mevcut mevzuatın geçerli olduğu vurgulanmaktadır; eğer nanomalzemenin ilgili kaba materyali bir KMR maddesi olarak sınıflandırılmışsa veya nanomalzemenin kendisi KMR özelliklerini gösteriyorsa, uygun mevzuata uyulmalıdır. Kılavuz, dizel veya kaynak dumanı gibi istemeden üretilen nanomalzemelerin risk yönetimini desteklemez.
İşyeri Sağlığı ve Güvenliği Queensland: nanomalzeme kontrol bantlama aracı çalışma sayfası (İngilizce olarak mevcuttur) [35]
Bu çalışma sayfasının kontrol bantlama bölümü CB Nanotool 2.0 ile benzerdir. Ayrıca nanomalzemelerin yanıcılığını da göz önünde bulundurur, ancak nanomalzemelerin yangın ve patlama risklerini değerlendirmek için gereken tüm bilgileri kapsamaz. Bu nanoaleti özellikle küçük miktarlarda nanomalzemelerin kullanılabileceği araştırma tesisleri ile ilgilidir. Bununla birlikte, genellikle nanomalzemelerin bulunduğu tüm işyerlerine de uygulanabilir. Bu araç, nanomalzemelerin tehlikeleri ve riskleri hakkında daha fazla bilgi elde edildikçe gelişecektir.
Diğer araçlar
GoodNanoGuide (GNG) (İngilizce olarak mevcuttur) [36]
GoodNanoGuide (GNG), ABD'deki Rice Üniversitesi'nde Nanoteknoloji Uluslararası Konseyi tarafından geliştirilen web tabanlı bir interaktif işbirliği platformudur. Web sitesi, işyerinde nanomalzemelerin kullanımı ile ilgili fikir alışverişi için bir platform görevi görmektedir. Aynı zamanda temel, orta ve ileri düzey kullanıcılar için mesleki bir ortamda nanomalzemelerin en iyi nasıl ele alınacağı konusunda rehberlik sağlar [37]. Temel bölümde nanomateryaller, nanoteknoloji ve nanoteknoloji güvenliğine ilişkin kısa bir açıklama ve diğer İnternet kaynaklarına bağlantılar bulunmaktadır. Ara bölümde, kullanıcının zaten nanoteknolojilere ve nanomalzemelere aşina olduğu ve belirli türdeki mühendislik nanomateryalleriyle çalışmak için kılavuzlar veya protokoller aradığı varsayılmaktadır. Bu bölüm nanomalzemeleri sınıflandırmak için üç farklı yol önermektedir. Kullanıcılar, iş yerlerindeki durum için hangi yaklaşımı en iyi değerlendireceklerine karar verirler:
- İlk yaklaşım, nanomalzemelerin, nanomalzemenin tehlikeleri hakkındaki bilgi düzeyine göre (inert / reaktif / bilinmeyen) sınıflandırıldığı basitleştirilmiş bir kontrol bantlama yaklaşımıdır. Ayrıca maruz kalma süresine (kısa / orta / uzun) ve nanomalzemenin hava yoluyla yayılma potansiyeline (bağlı malzemeler / potansiyel salım / serbest veya bağlanmamış) dayalı olarak maruziyetin nasıl kontrol edilebileceği konusunda rehberlik sağlar.
- Önerilen ikinci yaklaşım, nanomateryallerin tehlike türüne göre (lifli / Kanserojen, Mutajenik, Astımjenik veya Reprotoksik / çözünmez / çözünür) kategorize edildiği İngiliz Standartları Enstitüsü'nden (BSI) alınmıştır [38]. Tehlike değerlendirmesi için bir başlangıç noktası olarak kabul edilir. Burada maruziyet değerlendirmesi / kontrolü için bir kılavuz belirtilmemiştir.
- Üçüncü yaklaşım nanomalzemenin (fullerenler / karbon nanotüpler (CNT'ler) / metaller / oksitler / kuantum noktaları / yarı iletken nanomalzemelerin) kimyasal yapısına dayanmaktadır. Spesifik riskler ve güvenli kullanım protokolleri hakkında bilgi verilmektedir.
Gelişmiş bölüm nanomalzemelerin güvenli kullanımı için çevre, sağlık ve güvenlik protokolleri sunmaktadır. Nanomateryallerin çeşitli fiziksel formlarıyla (kuru toz, sıvı dispersiyon, katı polimer matris ve polimer olmayan matris) birlikte potansiyel taşıma tehlikeleri oluşturan bir faaliyet matrisine sahiptir.
- Süreç potansiyel tehlikelerin tanımlanması ile başlar. Dikkate alınması gereken potansiyel tehlikeler için göstergeler fizikokimyasal, toksikolojik ve ekotoksikolojik özelliklerdir (örn. partikül büyüklüğü, yüzey alanı, yüzey kimyası, reaktivite, morfoloji, biyo-kalıcılık, biyomoleküllerle etkileşimler ve anti-mikrobiyal etkiler, ayrıca örneğin, nanomalzemenin yaşlanması veya diğer moleküller ile etkileşimler nedeniyle olası değişiklikler). BSI sınıflandırma şeması da önerilmektedir [38].
- İkinci adım, maruz kalma potansiyelini tahmin etmektir. Nanomalzemelerin işlenmesinin farklı aşamalarında maruziyet hakkında bilgi araç tarafından verilmektedir.
- Sürecin üçüncü adımı uygun kontrollerin seçilmesidir. Nanomalzemelerin ele alındığı farklı görevler için önerilen kontroller hakkında bilgi araç tarafından verilir.
- Gelişmiş bilgi bölümü, aynı zamanda, nanomalzemelerin yarattığı riskleri araştırmak ve azaltmak için kullanıcıya rehberlik edecek düzenlenebilir bir İSG Referans Kılavuzu da içerir.
Açıklanan araçlara karşılaştırmalı genel bakış
|Risk yönetimi aracı||Risk yönetimi yaklaşımı||Uygulama alanı||Sınırlamalar|


||(1)Nanomalzemelerin tanımlanması ve nanomalzemelerin özelliklerinin listelenmesi


(2) Süreçlerin tanımı
|Boyutu 100 nm'den küçük ve spesifik yüzey alanı 60 m2/g'dan büyük, çözünmeyen (suda) olarak üretilen nanomalzemeler


Birincil nanoparçacıkları, aglomeraları ve agregaları kapsar
|(a) Nanomalzeme en tehlikeli sınıfa (E) aitse, maruziyet ne olursa olsun, yüksek öncelikli bir risk olacaktır, çünkü alet en tehlikeli maddelerle ilgili tedbirli bir yaklaşıma dayanmaktadır


||Genel risk seviyesini (dört seviye) belirlemek için kullanılan aktivitenin tehlike bandı (şiddet skoru) ve maruz kalma bandı (olasılık skoru) tahmini ile tipik kontrol bantlama şeması. Önem derecesi nanomateryal ve makro ölçekli materyalin özelliklerine göre hesaplanır. Her risk seviyesi için önerilen bir kontrol yaklaşımı verilmiştir||Laboratuvar ölçekli çalışmalar; sadece az miktarda nanomalzemeyi içeren durumlar||Aletin kapsadığı toksikolojik uç noktalar nadiren incelenmiştir; maruziyet bandı sadece birkaç belirleyiciyi kapsar|
|NanoSafer


(Danimarka)
|(1) Nanomateryal ve makro ölçekli malzeme özelliklerinin (parçacık boyutu, yoğunluk ve yüzey alanı), solunabilir veya mineral tozlar için mevcut OEL'lerin, tozluluk indeksinin ve SDS'den toksikolojik bilgilerin tanımlanması


(2) Sürecin tanımlanması (toz elleçleme veya kazara serbest bırakma)
(3) Değerlendirme puanının belirlenmesi
(4) Kontrol önlemleri için rehberlik sağlanması
|Nanomalzemelerin toz halinde işlendiği ve ayrıca nanomalzemelerin kazara serbest bırakıldığı işyerleri||Tehlike değerlendirmesi, nanomalzemeler için nadiren toksikolojik bilgilere sahip olan fiziksel parametrelere ve SDS'lere dayanmaktadır; alet nanomalzemeleri sadece toz formları kapsar; sadece Danca olarak mevcuttur.|
|ANSES Kontrol Bandı (Fransızca, İngilizce)||OHSAS 18001 (İSG yönetim sistemleri için standart) şemasına entegre edilmiş kontrol bandı:


(1) Mevcut bilgilerin analizi (ürün ve iş yeri)
(2) Tehlike bandı tahsisi
(3) Emisyon potansiyeli tahsisi
(4) Eylem planı tanımı
(5) Eylem planının uygulanması
(6) Rutin izleme
(7) Periyodik risk incelemesi
(8) Bilginin güncellenmesi için bilimsel ve teknoloji araştırması
(9) Veri kaydı
|Tüm çalışma ortamları||Tehlike bandı tahsisi için gerekli bilgilerin (örn. Reaktif oksijen türleri aktivitesi) toplanması zor olabilir. Yalnızca basılı sürüm olarak mevcuttur|
|Nanomalzemeler ve nanoproductlarla güvenli çalışma konusunda rehberlik (İngilizce)||1) Üretilen veya kullanılan nanomalzemelerin envanterinin çıkarılması


(2) Üretilen veya kullanılan nanomalzemelerin potansiyel sağlık tehlikelerinin sınıflandırılması
(3) Nanomalzemeler ile gerçekleştirilen faaliyetlerin envanterinin çıkarılması
(4) İşçilerin maruz kalma olasılığını sınıflandırma
(5) Nanomalzemeleri içeren her aktivite için ortaya çıkan kontrol yaklaşımı bandının elde edilmesi
(6) Eylem planı hazırlama
(7) Nanomalzemelerle uğraşan işçilerin kaydını tutmak
(8) Önleyici tıbbi sürveyansın mümkün olup olmadığının araştırılması
|Nanomalzemelerle çalışan işverenler ve çalışanlar için||Yalnızca basılı sürüm olarak mevcuttur|
|Queensland kontrol bandı çalışma sayfası (İngilizce)||Kontrol bantlama kısmı CB Nanotool'e benzer, ancak aynı zamanda yanıcılık yönlerini de içerir||CB Nanotool için; yanıcılığı göz önünde bulundurur
||CB Nanotool için. Yangın ve patlama riski tam olarak tanımlanmamıştır. Yalnızca basılı sürüm olarak kullanılabilir.|
|GoodNanoGuide (İngilizce)||Rehberlik kullanıcının bilgi düzeyine göre sağlanır: temel, orta ve ileri. Gelişmiş seçenekte, risk yönetimi yaklaşımı (1) tehlike potansiyelini tanımlamak, (2) maruziyeti tahmin etmek ve (3) kontrolleri tavsiye etmektir.||Yaklaşım çok geneldir ve nanomalzemelerin ele alındığı birçok durum için geçerlidir.||Aracın birçok web sayfası hala eksik. Rehberlik ABD düzenlemelerine dayanmaktadır (örn. Kişisel koruyucu ekipman için)|
Önleme tedbirleri
Nanomalzemelere maruz kalma riskini değerlendiren işverenler, bu maruziyetin önlenmesini veya yeterince kontrol edilmesini sağlamalıdır.
Eliminasyon ve ikame
Diğer tüm tehlikeli maddeler gibi, eliminasyon ve ikameye diğer önleme tedbirlerine göre öncelik verilmelidir. Amaç, tüm çalışanların nanomalzemelere maruz kalmasını önlemektir. Bununla birlikte, imal edilen nanomalzemelerin, diğer daha az tehlikeli maddeler tarafından sergilenemeyen spesifik özellikler için kullanılması veya üretilmesi durumunda, bunun ortadan kaldırılması veya ikame edilmesi bir seçenek olmayabilir. Bununla birlikte, bir yandan arzu edilen özellikler ve etkiler ile diğer yandan sağlık riskleri arasındaki denge daima göz önünde bulundurulmalı, ortadan kaldırılmalı ve yerine koyulmalıdır. Her durumda, nanomalzemelerin havada taşınabilecek bir formda (toz gibi) kullanılmasından veya üretilmesinden kaçınılmalıdır. Bunlar, çözündürülmüş veya sıvı formlar, granüller veya macunlar veya katılara bağlı nanomalzemeler gibi, daha az tehlikeli bir form ile ikame edilmelidir. Ek olarak, bir nanomalzemenin tehlike potansiyelini kaplama yaparak yani yüzeyini değiştirerek azaltmak mümkün olabilir.
Teknik önlemler
Emisyonun kaynağında teknik önleme tedbirleri uygulanmalıdır. En etkili teknik önleyici tedbir, bir insan ve nanomalzeme arasında fiziksel bir engel oluşturan muhafazalar ve izolasyonlar olan kapalı sistemlerin, kapalı makinelerin ve süreçlerin kullanımı yoluyla kaynakta tutulmadır. Bununla birlikte, bu tür önlemlerle bile, sızıntı riskinin hala dikkate alınması gerektiğini vurgulamak önemlidir. Tamamıyla nano partiküllerin olmadığı işlemler için duman davlumbazları veya aşağı akış kabinlerinde bulunan yüksek verimli partikül hava (HEPA) veya ultra düşük tesirli hava filtreleri gibi partikül filtreleri ile donatılmış yerel egzoz havalandırma sistemleri, diğer standart önlemlerdir. Eğer nano partiküllerin prosesler genişletilirse, örneğin yükleme / boşaltma, örnekleme, temizlik veya bakım için mühendislik kontrolleri dışındaki özel hükümler gerekecektir. Bu durumlarda, solunum koruyucu ekipmanların kullanımı geçerli bir kontrol stratejisi olarak kabul edilir (aşağıya bakınız).
Örgütsel önlemler
İşçilerin potansiyel maruziyetini en aza indirmeye yardımcı olacak en önemli örgütsel önlem, çalışma alanlarının ayrılması, diğer bir deyişle potansiyel olarak maruz kalan insanların sayısını en aza indirmektir. Nanomalzemelerin üretildiği veya kullanıldığı ve dolayısıyla serbest bırakılabileceği belirli alanlar, örneğin diğer işyerlerinden duvarlar ile belirlenmeli, izole edilmeli veya ayrılmalıdır. Bu alanlar, yalnızca yetkili ve eğitimli personele erişime izin verildiğini gösteren uygun işaretlerle açıkça işaretlenmelidir. Şu anda, güvenlik işaretlerinin kullanımı veya işyerlerinin veya nanomalzeme içeren konteynerlerin etiketlenmesi için standart bir yaklaşımın bulunmadığına dikkat etmek önemlidir. Mevcut risk ve güvenlik ifadeleri (maddelerin ve karışımın sınıflandırılması, etiketlenmesi ve ambalajlanması [39]) ve 1272/2008 sayılı Avrupa Tüzüğü (EC), uyarı işaretleri kullanılarak, nanomalzemelerin kullanımından ve kullanılmasından kaynaklanan her türlü gerçek veya potansiyel sağlık ve güvenlik riski, yeterli, ilgili ve spesifik bilgi sağlamak için, özenli bir yaklaşımın uygulanması tavsiye edilir. Nanomalzemelere maruz kalan işçi sayısını azaltmanın yanı sıra, aşağıdaki organizasyonel önlemlerin uygulanması da önemlidir:
- İşçilerin potansiyel maruz kalma süresini en aza indirin.
- Herhangi bir zamanda kullanılan partiküllü nanomalzemenin miktarını en aza indirin.
- Hava konsantrasyon seviyelerini izleyin.
- Çalışma alanlarını düzenli olarak temizleyin (ıslak silme).
- Potansiyel olarak tehlikeli nanomalzemeleri işleyen çalışanlar, maruziyet durumu ayrıntılı olarak belgelenen sağlık gözetim programlarına dahil edilmelidir.
Ayrıca, işyerlerinde nanomalzemelere maruz kalabilecek tüm çalışanlar, güvenlik risklerini anlamak için yeterli talimat, bilgi ve eğitim almalıdır ve nanomalzemelere olan potansiyel maruziyetin neden olduğu sağlık önlemleri, bu tür maruziyetleri önlemek veya en aza indirmek için alınmalıdır. Bu nanomalzemelerin sağlık ve güvenlik etkileri konusunda belirsizlikler varsa, çalışanlar bu konuda eşit olarak bilgilendirilmeli ve ihtiyati tedbir ilkesi uygulanmalıdır.
Kişisel koruyucu ekipman
Kontrol önlemleri hiyerarşisine göre, kişisel koruyucu ekipman (KKD) son çare olarak kullanılmalıdır. Risk değerlendirmesinde KKD'nin gerekli olduğu belirlenirse, bir KKD programı tasarlanmalıdır [40]. İyi bir KKD programı aşağıdaki unsurlardan oluşacaktır: uygun KKD'nin seçimi, KKD'nin montajı, eğitimi ve bakımı. Kullanıcının ekipmanı giymek için yeterince uygun olduğundan emin olmak için herhangi bir KKD giymenin ek fiziksel talebinin değerlendirilmesi gerekir. KKD'nin işçinin işini güvenli bir şekilde yapmasını ve örneğin gözlükler gibi diğer gerekli ekipman ve araçları kullanmasını engellememesini sağlamak için denemeler yapılabilir. Aynı anda birkaç tip KKD kullanıldığında, bir KKD'nin korunma seviyesinin azaltılabileceği unutulmamalıdır. Çözücü buharları gibi ek tehlikeler de KKD'nin etkinliğini azaltabilir. Bu nedenle, nanomalzemelere ek olarak tüm tehlikeler, risk değerlendirme sürecinde ve KKD seçiminde dikkate alınmalıdır. Tüm KKD'lerde bir CE işareti bulunmalı ve değişiklik yapılmadan üreticinin talimatlarına göre kullanılmalıdır.
Solunum koruma
Daha önce bahsedilen önlemler havadaki nanomalzemelere (örn. Nanopowderler veya nanomalzemeler içeren aerosoller) maruziyeti kontrol etmek için yeterli değilse veya bu maruziyeti yeterince azaltmıyorsa, bu tür maruziyetler için uygun solunum koruyucu cihazların (SKC) kullanılması önerilir. Bu, örneğin, kontrol önlemleri korunurken veya onarılırken geçerli olmalıdır. SKC seçimi şunlara bağlı olacaktır:
- havadaki nanomalzemenin türü, boyutu ve konsantrasyonu;
- SKC için atanmış koruyucu faktör (filtreleme etkinliğini ve yüz contasına oturmayı entegre eder); ve
- çalışma şartları.
Seçilen SKC’ler yarım yüz maskeleri veya P3 / FFP3 veya P2 / FFP2 filtreleri olan tam yüz maskeleri, hava üfleyici ve kasklı partikül filtreleme cihazları (TH2P veya MH3P) veya hava üfleyici ve tam veya yarım yüz maskeli (TM2P ve TM3P) partikül filtreleme cihazları olabilir. Havayolları ile ve motorlu filtreleme cihazlarıyla birlikte tam yüz maskeleri genellikle daha yüksek koruma faktörlerine sahiptir. Spesifik koşullar altında belirli bir nanomalzeme için SKC'lerde filtrelerin etkinliği, KKD üreticisi ile kontrol edilmelidir, çünkü test sonuçları tüm nanomalzemeler için genelleştirilemeyebilir. HEPA filtrelerinin, solunum kartuşlarının ve lifli filtreleme malzemeli maskelerin nanomalzemeler için etkili olduğu (daha büyük partiküllerden bile daha etkili) belirtilmelidir [41]. Yüze oturma, uygun SKC bakımı ve giyilen süre gibi diğer faktörler de maruziyetin azaltılmasını etkileyebilir. Yüz maskeleri için ana riskler, maske ve yüz arasındaki yetersiz sıkılıktan kaynaklanmaktadır [41]. Tüm kullanıcılar için sızdırmazlık sağlamak için düzenli olarak maske takılması için testler düzenlenmeli ve kullanıcılar SKC kullanımı konusunda eğitilmelidir. Maruz kalma azaltımı her zaman, bazı AB ülkelerinde solunum faktörleri ile ifade edilen, filtrenin etkinliği ve solunum cihazının kullanım özelliklerinin bir kombinasyonu olarak görülmelidir. SKC'lerin gözleri örtmediği durumlarda, göz koruması da kullanılmalıdır (sıkı oturan güvenlik gözlükleri).
Eldiven
Eldivenlerin yüksek mekanik dayanıklılığa sahip olması gerekir ve genel olarak kimyasal tehlikelere karşı korunmak için sadece EN 374 standart serisinin gerekliliklerini karşılayan eldivenler kullanılmalıdır. Nanomalzemelerle çalışırken, lateks, nitril veya neoprenden yapılan eldivenlerin etkili olduğu bulunmuştur [42]. Belirli bir nanomalzeme için eldivenlerin tesiri, işyerinde bulunan nanomalzemenin fiziksel formuna (tozlar, sıvılar vb.) bağlı olacaktır- bu durum eldiven tedarikçileri tarafından kontrol edilmeli ve onaylanmalıdır. Eldiven malzemesinin kalınlığı nanomalzemenin difüzyon hızını belirlemede önemli bir faktördür; bu nedenle uygun koruma sağlamak için aynı anda iki çift eldivenin kullanılması önerilir [41].
Koruyucu giysi
Koruyucu giysiler risk değerlendirmesine göre seçilmelidir. Yüksek yoğunluklu polietilen (düşük toz tutma ve düşük toz bırakan kumaşlar) gibi dokunmamış tekstiller (hava geçirmez malzemeler) dokuma olanlara göre tercih edilmelidir. Pamuklu kumaştan yapılmış koruyucu giysi kullanımından kaçınılması tavsiye edilir [41]. Tulum gibi yeniden kullanılabilir koruyucu kıyafetler kullanılıyorsa, düzenli çamaşır ve ikincil maruziyetin önlenmesi için önlemler alınmalıdır [43].
Patlama ve / veya yangının önlenmesi
Küçük boyutları ve geniş yüzey alanlarının bir sonucu olarak, toz halindeki parçacıklı nanomalzemeler patlama riski oluşturabilirken, ilgili kaba malzemeler olmayabilir [44]. Nanomalzemeler içeren cilalama malzemeleri de dahil olmak üzere nanotozlar taşlanırken, zımparalanırken dikkatli olunmalıdır. Toz formdaki nanomalzemeler için önleyici tedbirler esasen diğer patlayıcı ve yanıcı kaba malzemeler ve patlayıcı toz bulutları ile aynıdır, ve bu önlemler patlayıcı ortamlar nedeniyle potansiyel olarak risk altında olan çalışanların sağlık ve güvenliğinin arttırılması için, asgari şartlara ilişkin 99/92 / EC sayılı Yönerge'ye uygun olmalıdır. Bunlar:
- Elleçleme mümkün olduğunda belirli bölgelerle sınırlı olmalı ve durağan hava koşullarında gerçekleştirilmelidir.
- Malzemeler işyeri ıslatarak çözdürülmelidir (tozların önlenmesi).
- Kıvılcım çıkarmayan ekipman ve diğer ateşleme kaynakları veya elektrostatik şarjı kolaylaştıran koşullar işyerinden çıkarılmalıdır; bunun yerine, mümkünse kendinden emniyetli ekipman (düşük akım ve gerilimlerle çalışan sinyal ve kontrol devreleri) kullanılmalıdır.
- Toz tabakaları ıslatma ile tasfiye edilmelidir
- Patlayıcıveya yanıcı maddelerin işyerlerinde depolanması en aza indirilmelidir. Antistatik torbalar kullanılabilir.
Nanomateryaller, üretildiklerinin aksine, çalışma faaliyetleri sırasında kullanılırsa, SDS'deki üreticinin önerileri dikkate alınmalıdır. Bununla birlikte, daha önce SDS'lerin nanomalzeme ile ilgili kalitesine ilişkin genel açıklamalar akılda tutulmalıdır.
Önleme tedbirlerinin etkinliğini kontrol etme
Risk değerlendirmesi düzenli olarak gözden geçirilmeli ve risk yönetimi önlemlerinin seçimi ve uygulanması, etkinlikleri açısından düzenli olarak kontrol edilmelidir. Bu, temiz banklar veya laminer akış kabinleri gibi tüm koruyucu ekipmanların düzgün çalışmasını ve tüm havalandırma ekipmanlarının ve ilgili filtreleme sistemlerinin düzenli olarak denetlenmesini sağlamak anlamına gelir. Ayrıca, KKD'nin uygunluğu, gerekirse kontrol edilmeli ve güncellenmelidir. Bir risk azaltma önleminin etkinliği, önleme önleminden önce ve sonra havadaki nanomalzemelerin konsantrasyonunun analiz edilmesiyle değerlendirilebilir. Risk yönetimi önlemleri uygulandığında ölçülen maruziyet seviyeleri, üretilen nanomalzeme kaynağı olmadığında arka plan konsantrasyonlarından önemli ölçüde farklı olmamalıdır. Duman önleme ve / veya kontrol hızı ölçümleri gibi teknik önleyici tedbirlerin etkinliği için başka dolaylı ölçümler de uygulanabilir. Maruziyet sınır değerleri gelecekte geliştirilebilir; ancak maruziyetin en aza indirilmesi işyeri risk yönetiminin birincil hedefi olmalıdır, bu nedenle sınır değerlerin karşılanması yeterli değildir. Günümüzde nanomalzeme için kıyaslama seviyeleri geliştirmek için çeşitli yaklaşımlar bulunmaktadır [45][46].
Kaynaklar
- European Commission (EC), Commission Staff Working Paper: Types and Uses of Nanomaterials, Including Safety Aspects. Accompanying the Communication from the Commission to the European Parliament, the Council and the European Economic and Social Committee on the Second Regulatory Review on Nanomaterials, SWD(2012) 288 final, Brussels, 3 October 2012. Available at: [1]
- European Agency for Safety and Health at Work (EU-OSHA), Workplace Exposure to Nanoparticles, European Risk Observatory, literature review, 2009. Available at: [2]
- Lauterwasser, C., Small Size that Matter: Opportunities and Risks of Nanotechnologies, report of Allianz Center for Technology and OECD. Available at: [3]
- Murashov, V., ‘Occupational exposure to nanomedical applications’, WIREs Nanomed Nanobiotechnol, 2009, 1: pp. 203–213.
- Hanson, N., Harris, J., Joseph, L.A., Ramakrishnan, K., Thompson, T., EPA Needs to Manage Nanomaterial Risks More Effectively, U.S. Environmental Protection Agency, Report No. 12-P-0162, 2011. Available at:
- The National Institute for Occupational Safety and Health (NIOSH), Approaches to Safe Nanotechnology—Managing the Health and Safety Concerns Associated with Engineered Nanomaterials, Department of Health and Human Services, Centers for Disease Control and Prevention, Publication No. 2009–125, 2009.
- Gratieri, T., Schaefer, U.F., Jing, L., Gao, M., Kostka, K.H., Lopez, R.F.V., Schneider, M., ‘Penetration of quantum dot particles through human skin’, Journal of Biomedical Nanotechnology, 2010, 6(5): pp. 586–595.
- The National Institute for Occupational Safety and Health (NIOSH), General Safe Practices for Working with Engineered Nanomaterials in Research Laboratories, Department of Health and Human Services, Centers for Disease Control and Prevention, Publication Number 2012–147, 2012.
- Senjen, R., Nanomaterials Health and Environmental Concerns, European Environmental Bureau, 2009. Available at:[4]
- Council Directive of 12 June 1989 on the introduction of measures to encourage improvements in the safety and health of workers (89/391 EEC), OJL 183, 29 June 1989. Available at:[5]
- Council Directive 98/24/EC of 7 April 1998 on the protection of the health and safety of workers from the risks related to chemical agents at work (fourteenth individual Directive within the meaning of Article 16(1) of Directive 89/391/EEC). Available at: [6]
- European Parliament and Council Directive 2004/37/EC on the protection of workers from the risks related to exposure to carcinogens or mutagens at work (sixth individual Directive within the meaning of Article 16(1) Directive 89/391/EEC). Available at:
- Regulation (EC) No 1907/2006 of the European Parliament and of the Council of 18 December 2006 concerning the Registration, Evaluation, Authorisation and Restriction of Chemicals (REACH), establishing a European Chemicals Agency, amending Directive 1999/45/EC and repealing Council Regulation (EEC) No 793/93 and Commission Regulation (EC) No 1488/94 as well as Council Directive 76/769/EEC and Commission Directives 91/155/EEC, 93/67/EEC, 93/105/EC and 2000/21/EC, OJ L 396, 30 December 2006. Available at:[7]
- Regulation (EC) No 1272/2008 of the European Parliament and of the Council on classification, labelling and packaging of substances and mixtures on the classification, labelling and packaging of substances and mixtures (CLP Regulation), OJ L 353, 31 December 2008. Available at: [8]
- Borm, P., Houba, R., Linker, F., Good Uses of Nanomaterials in the Netherlands, 2008. Available at:[9]
- Austrian Central Labour Inspectorate (ACLI), Use of Nano at the Workplace, 2009. Available at:[10]
- SafeWork Australia, An Evaluation of MSDS and Labels Associated with the Use of Engineered Nanomaterials. Available at: [11]
- Commission Regulation (EU) No 453/2010 of 20 May 2010 amending Regulation (EC) No 1907/2006 of the European Parliament and of the Council on the Registration, Evaluation, Authorisation and Restriction of Chemicals (REACH), OJ L 133, 31 May 2010.
- European Chemicals Agency (ECHA), Guidance on the Compliance of Safety Data Sheets, December 2011. Available at: [12]
- Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD), ‘Emission assessment for the identification of sources and release of airborne manufactured nanomaterials in the workplace: compilation of existing guidance’, ENV/JM/MONO, series on the safety of manufactured nanomaterials, number 11, 2009.
- EU safety and health at work legislation. Available at: [13]
- IVAM UvA BV. Available at:[14]
- European Commision had commissioned Risk & Policy Analysts Ltd. Available at: [15]
- Stoffenmanager Nano. Available at:[16]
- Van Duuren-Stuurman, B., Vink, R., Verbist, K. J. M., Heussen, H. G. A. , Brouwer, D. H., Kroese, D. E. D., Van niftrik, M. F. J., Tielemans, E., Fransman, W., ‘Stoffenmanager Nano Version 1.0: A web-based tool for risk prioritization of airborne manufactured nano objects’, Ann Occup Hyg, 2012, 56(5): pp. 525–541.
- CB Nanotool 2.0. available at:[17]
- Paik, S.Y., Zalk, D.M., Swuste, P., ‘Application of a pilot control banding tool for risk level assessment and control of nanoparticle exposures’, Ann Occup Hyg, 2008, 52(6): pp. 419–428.
- Zalk, D.M., Paik, S.Y., Swuste, P., ‘Evaluating the control banding nanotool: a qualitative risk assessment method for controlling nanoparticle exposures’, J Nanoparti Res, 2009, 11(7): pp. 1685–1704.
- Zalk, D.M., Paik, S.Y., ‘Control banding and nanotechnology’, The Synergist, 2010, 3(10): pp. 26–29.
- NanoSafer. Available at:[18]
- Teknologisk Institut, Nanopartikler i arbejdsmiljöet -Viden og inspiration om håndtering af nanomaterialer, Center for Arbejdsliv/Det Nationale Forskningscenter for Arbejdsmiljö, 2010.
- ANSES, Development of a Specific Control Banding Tool for Nanomaterials, report, 2010. Available at [19](accessed 26 June 2012).
- Guidance on working safely with nanomaterials and nanoproducts -guide for employers and employees. Available at: [20]
- FNV, VNO-NCV, CNV, Guidance Working Safely with Nanomaterials and Nanoproducts -The Guide for Employers and Employees, Version 1.0, 2011. Available at: [21]
- Workplace Health and Safety Queensland: nanomaterial control banding tool worksheet. Available at: [22]
- GoodNanoGuide (GNG). Available at: [23]
- International Council on Nanotechnology (ICON), GoodNanoGuide, 2010. Available at:[24]
- British Standards (BSI), Nanotechnologies -Part 2: Guide to Safe Handling and Disposal of Manufactured Nanomaterials, PD 6699–2:2007.
- Regulation (EC) No 1272/2008 of the European Parliament and of the Council on classification, labelling and packaging of substances and mixtures on the classification, labelling and packaging of substances and mixtures (CLP Regulation), OJ L 353, 31 December 2008. Available at: [25]
- Directive 89/656/EEC -use of personal protective equipment of 30 November 1989 on the minimum health and safety requirements for the use by workers of personal protective equipment at the workplace (third individual directive within the meaning of Article 16 (1) of Directive 89/391/EEC). Available at: [26]
- Golanski, L., Guillot, A., Tardif, F., Are Conventional Protective Devices such as Fibrous Filter Media, Respirator Cartridges, Protective Clothing and Gloves also Efficient for Nanoaerosols?, DR-325/326–200801–1, Nanosafe2, 2008. Available at: [27]
- Hessisches Ministerium für Wirtschaft, Verkehr und Landesentwicklung, ‘Sichere Verwendung von Nanomaterialien in der Lack- und Farbenbranche - Ein Betriebsleitfaden’, Schriftenreihe der Aktionslinie Hessen-Nanotech, Band 11, 2009. Available at:[28]
- UK NanoSafety Partnership Group (UKNSPG), Working Safely with Nanomaterials in Research & Development, August 2012. Available at: [29]
- Dyrba, B., Explosionsschutz: Handlungsbedarf bei Nanostäuben (Explosion Protection: Need for Action for Nano Dusts), undated. Available at: [30](accessed 3 December 2012).
- The Social and Economic Council of the Netherlands (SER), Provisional Nano Reference Values for Engineered Nanomaterials, 2012. Available at: [31](accessed 20 October 2012)
- Nanowerk, SAFENANO Team Complete BSI British Standards Guide to Safe Handling of Nanomaterials, 2012. Available at: [32]