Bu makale editörler ve araştırmacılardan oluşan, makalenin doğruluğu ile kapsamlılığını onaylayan, eğitimli bir ekip tarafından ortaklaşa yazılmıştır.
wikiHow’ın İçerik Yönetim Ekibi, yüksek kalite standartlarımızı sağladığından emin olmak için, editör ekibimizden gelen her çalışmayı dikkatli bir şekilde denetler.
Bu makale 13.240 defa görüntülenmiştir.
Yıllar içinde bozuk paralarda toplanabilecek kir, mikrop ve diğer pislikler paraya doğal parlaklığını kaybettirir ve göze kötü gözükmesine yol açar. Bu nedenle, bozuk paralarını temizleyip eski hâline döndürmek isteyebilirsin. Şunu aklından çıkarma: Eğer koleksiyon değeri olan, özel basım, çil (dolaşıma çıkmamış) ya da yüksek kaliteli bozuk paraların varsa temizlik yapmak değerlerini düşürecektir[1] X Kaynağı araştır ve bozuk paranın zarar görmesi değerini o kadar düşürebilir ki sadece yapıldığı materyal kadar değeri olur.
Adımlar
Yöntem 1 / 3:
Bozuk Paraları Yıkamak
-
1Bozuk parayı ılık suyun altına tut. Bunu yapmak, musluğun ilk biriken kir katmanını temizlemesini sağlar. Bunun yapılabilmesi için muslukta yeterli su basıncı olmalıdır, o yüzden basıncı artıracak herhangi bir şey, örneğin basınçlı su püskürtücü kullanmaktan kaçın. Bozuk paranın her bir yüzünü yaklaşık bir dakika musluğun altında tutman yeterlidir. İşin bitince, bozuk paraları kâğıt havlunun ya da bir bezin üstüne koy.
- Bütün bozuk paralar suyla temizlenebilir. Ama, bakır paralar, nikel ya da gümüşe göre daha fazla şeye reaksiyon gösterir, o yüzden de genellikle çevrenin verdiği zararın izlerini daha çok taşır. Bu, onları sadece suyla temizlemeyi güçleştirir.
- Bozuk paraları lavabonda temizlemeden önce, bozuk paranın elinden kayıp gidere kaçmasını önlemek için gideri kapatmayı ihmal etme.
- Suyun her bir bozuk parayla doğrudan temas edebilmesi için hepsini teker teker temizle.
-
2Bozuk paraları bulaşık deterjanı ve su solüsyonuna koy. Küçük bir kâsede musluk suyuyla bulaşık deterjanını karıştırarak bir solüsyon yap ve her bir bozuk parayı teker teker solüsyona batır. Bozuk parayı işaret parmağınla başparmağının arasına al ve hafifçe ovuşturarak yüzeyindeki kiri al. Kirin temizlenmeye başladığını göreceksin.
- Çok kirli bir bozuk paran varsa solüsyonda bekletebilirsin.
- Saf su gibi aşındırıcı olmayan sıvı bir çözücüyle hafif bir deterjanın temizleme gücü, bozuk paralarını temizlemeye yeter ve onları aşındırabilecek asitleri içermez.
-
3Bozuk paraları yumuşak kıllı bir diş fırçasıyla ya da kâğıt havluyla fırçala. Bozuk paralarını, hâlâ deterjan ve su solüsyonunun içindeyken fırçala. Bozuk paranın yüzeyi tekrar parlayana kadar fırçalamaya devam et. Madeni parayı sık sık durula ki çıkan kirler gözle görülür çiziklere yol açmasın. Bunu, değerli ya da antika bozuk paralara yapmak, paranın değerini düşüren küçük çiziklere neden olabilir.[2] X Kaynağı araştır
- Ovalamayı bitirince, bozuk parayı son bir kez durulamayı ihmal etme.
- Bozuk parayı çok sert ovuşturmamaya dikkat et. Küçük bir alana yoğunlaş ve hafifçe fırçala.
-
4Bozuk paraları bir havluyla kurula. Her bir bozuk parayı bir havluyla kurulayıp kuru bir yere koy. Bozuk paranın zamanla aşınmasını önlemek için, bozuk paraları kaldırmadan önce hiçbirinin nemli kalmadığından emin ol. Bozuk paraların artık parlayacak ve güzel bir ışıltısı olacak.
Reklam
- Pamuk içermeyen bir bez kullanmak, kalıntı bırakmaz.
- Madeni paraları üstüne hafifçe dokunarak temizlersen silmek için kullandığın bez mikro çizikler yaratmamış olur.
Yöntem 2 / 3:
Bozuk Para Banyosu Hazırlamak
-
1İzopropil alkolle tuzdan oluşan bir bozuk para banyosu yap. Bu kimyasallar aşındırıcı ve asitlidir ve bozuk parandaki birikmiş kirleri temizler. Bozuk para banyosunu hazırlamak için, bir su bardağı reçetesiz izopropil alkolle iki çorba kaşığı sofra tuzunu bir kâsede karıştır. Solüsyonu karıştır ve bozuk paraları içine koy. Ne kadar kirli olduklarına bağlı olarak bozuk paraları iki saat ila bir hafta solüsyonda beklet.
- İzopropil alkol evrensel bir çözücüdür ve normal suyun çözemediği her şeyi, örneğin kutupsuz (apolar) bileşikleri çözer.[3] X Kaynağı araştır
- İzopropil alkolün güçlü bir kokusu vardır ve yanıcıdır. Bozuk paralarını bu solüsyona batırırken mutlaka bir pencere aç.
-
2Bozuk paraları, lavabonda saf suyla durula. Musluk suyunda, bozuk paralarını zamanla aşındıracak klor gibi kimyasallar vardır. Bozuk paraları yıkadıktan sonra saf suyla durulamak, geriye kalan kimyasalların yıkanmasını sağlar.[4] X Kaynağı araştır
- Saf su, bütün kirletici maddelerin süzüldüğü sudur.
- Saf suyu süpermarketten satın alabilirsin.
-
3Bozuk paraları bir bezle hafifçe dokunarak kurula ve kendi kendilerine kurumalarını bekle. Ters çevirip işlemi tekrarla. Hiç nem kalmamasını sağlamak için kuruladıktan hemen sonra bozuk paralarını üst üste dizmekten kaçın. Üzerinde nem kalmasına izin vermek, bozuk paranın zamanla zarar görmesine neden olabilir.
- Aşırı sıcaklıklar, bozuk paranın patinasını (zaman içinde oksitlenme sonucu doğal olarak oluşan katmanı) etkileyebilir. Kururlarken bozuk paralara sıcak hava tutmaktan kaçın.
- Bozuk paralarını hafifçe dokunarak kurularken üstlerinde pamuk ya da toz kaldıysa bunları temizlemek için bozuk paranın üstüne üfle, sakın sıkıştırılmış hava kullanma.
-
4Bozuk paralarını oda sıcaklığında, asitsiz naylon kaplarda sakla. Yaygın olarak kullanılan saklama materyalleri, örneğin kâğıt, karton ve bazı plastikler zamanla bozuk paralara zarar verebilir. Polivinil klorür, yani PVC içeren bozuk para kaplarından uzak dur çünkü bu, bozuk paralarına zarar verebilen kimyasallar içerir. Aşırı sıcak ya da soğuk da bozuk paralara zarar verebilir, o yüzden onları oda sıcaklığında, az nemli yerlerde saklamak iyidir.[5] X Kaynağı araştır
Reklam
- Bozuk paralarını düşebilecekleri yerlerde, örneğin sağlam olmayan ve yüksekteki bir rafta saklama.
- Bozuk paralarını sergilemek istersen özellikle para saklamak için üretilmiş bir polyester olan Mylar’dan yapılmış iki cepli kaplardan kullan.
Yöntem 3 / 3:
Koleksiyonluk Bozuk Paraları Temizlemek
-
1Bir profesyonele git. Koleksiyonluk bozuk paralarını temizlemeden önce profesyonel bir bozuk para derecelendirme servisine danışmalısın. Koleksiyonluk bozuk paraları temizlemek, değerlerini önemli ölçüde düşürebilir ve aslında bazen madeni paranın “tonlanması” yani havaya maruz kalmaktan kaynaklanan renk bozulması ve patina, paranın toplam değerini arttırabilir.[6] X Kaynağı araştır Bu nedenle, değerli ya da antika bozuk paraları temizlememelisin.
- Antika bozuk paralarla uğraşıyorsan bozuk parayı yüzeyinden değil de daima kenarından tut. Yağlar ve parmak izleri, bozuk paranın değerini düşürebilir.
- Bozuk paralar için standart hâle gelmiş bir derecelendirme vardır, o yüzden en küçük bir çizik bile değerini önemli ölçüde düşürebilir.
-
2Bir pamuklu çubukla ince bir kat vazelin sür. Özel, hav bırakmayan bir bez kullanarak vazelin çıkana kadar bozuk paraya hafif hafif dokun. Bu, istenmeyen kirleri ya da tozları bozuk paranın değerine zarar vermeden toplamanın bir yoludur. Bunu yaparken dikkatli ol ve bir büyüteç kullan.
- Vazelini sürmek için kulak temizleme çubuğu ya da çok yumuşak, sentetik olmayan bir fırça kullanabilirsin.
- Bozuk paranın üstüne çok fazla vazelin sürme. Olay, mümkün olan en ince katmanı sürmektir.
-
3Bozuk paraları 5 saniye boyunca bir aseton banyosuna koy. Bozuk paralarının üzerinde aseton bırakmak, kahverengi bir bulanıklığa yol açabilir ve kıymetlerini ciddi şekilde düşürebilir. Asetonun havayla kurumasını beklemeden bozuk paralarını hemen saf suyla durulaman ve tüm asetonu temizlemen şarttır. Antika bozuk paralarını silme ya da ovma. Aseton çözücü olduğu ve asit olmadığı için, bozuk paralar uzun süre asetona maruz kalmadığı sürece değerlerini etkilemez.
- Aseton yanıcıdır. Bu kimyasalı kullanmaya karar verirsen pudrasız eldiven tak.
- Eğer saf suyla dolu bir kavanoz kullanıyorsan en altına bir peçete ser ki paralar kavanozun içinde birbirlerini çizmesin.
- %100 aseton kullan. Aseton içeren diğer ürünler, bozuk paranın değerine zarar verebilecek başka kimyasallar da içerir.
-
4Koleksiyonluk bozuk paralarını 2’ye 2 sert plastik kaplarda sakla. Tüm bozuk paralarını sergilemek için 2x2 plastik kaplar kullanabilirsin. Sert plastik daha iyidir çünkü daha dayanıklıdır ve bozuk paralarının zarar görmesini engeller. En önemli şey, kapların hava geçirmez olması ve bozuk paraların etrafındaki ortamdan etkilenmemesidir.
Reklam
- PVC plastik içeren hiçbir şey kullanma. Mylar kapaklı madeni para kaplarından satın al çünkü PVC, bozuk paralara zamanla zarar verir.
- Antika bozuk paralarını zımba tellerinden ve diğer metallerden uzak tut.
- Kâğıt kullanma. Kâğıt, kükürt içerir ve bozuk paraların kararmasına yol açabilir.
İpuçları
- Bozuk parayı kenarından tut. Yüzeyinden tutarsan parmaklarındaki doğal yağlar zamanla bozuk paraya zarar verebilir.
- Bozuk paralarınla uğraşırken alta yumuşak bir havlu koy, böylece düşürürsen zarar görmezler.
Referans
- ↑ http://coinsite.com/how-much-does-light-wiping-andor-cleaning-detract-from-the-value-of-silver-coins/
- ↑ http://www.numismaticnews.net/article/scratches-vary-in-severity-on-coins
- ↑ http://study.com/academy/lesson/what-is-isopropyl-alcohol-uses-structure-formula.html
- ↑ http://www.drinkmorewater.com/distilled-or-purified-water
- ↑ https://www.ngccoin.com/coin-grading/details-grading/
- ↑ http://www.coinnews.net/2007/09/03/what-is-coin-toning-how-does-it-affect-coins-and-their-value-3565/