> Evet, geldik gene güzel bir kitabın incelemesine ve incelememe başlamadan önce, beni bu kitap ile beni tanıştıran ve dostluğuna önem verdiğim bir arkadaşıma çok teşekkür etmek istiyorum. Kitabı okuduktan sonra, kendisinin, benim "bu kitabı muhakkak okumam gerektiği" ısrarını çok yerinde bulduğumu da itiraf etmeliyim doğrusu. Neyse, bu kadar yağlama, ballama ve yancılık yeter diye düşünerek, kitaba dair düşünce ve görüş aktarımına geçmek isterim.Richard Bach
’ın Kısa Biyografisi
Richard David Bach, 1936 doğumlu Amerikalı bir yazardır ve 1955'te Long Beach'te öğrenimini tamamlamıştır. Eğitimini tamamladıktan kısa bir süre sonra donanmaya ve Ulusal Muhafız programına katılmıştır. Burada ayrıca, Fighter Squadron USAF'da pilot olmuştur.
Birleşik Devletler ordunun bir parçası olduktan sonra yazma kariyerine başlar ve uçmayla ilgili olmakla birlikte, başka kitaplar da kaleme alır. Aslında, Bach’ın sevgisinin uçaklara yansımasıdır bu kaleme aldıkları. "Martı Jonathan Livingstone 1970, Mavi Tüy - Gönülsüz Bir Mesihin Serüvenleri 1977, Uzak Diye Bir Yer Yoktur 1979, Sonsuza Uzanan Köprü 1984, Pırpır 1991" ve 2014 yılına kadar uzanan toplamda 14 eser.
Kendisinin ilk kitabı olan Martı Jonathan Livingstone 1970 yılında yayınlandıktan sonra ünlü oldu.
Birazdan, aşağıda incelememde de okuyacağınız gibi, kitap, uçan, özgürlükte sınır tanımayan martıları inanılmaz bir dille anlatmaktadır ve bu kitap kendisini yaklaşık olarak 1.000.000 adetten fazla sattırma başarısını da beraberinde getirmiştir.
Çünkü Bach için uçmak, yaşamın içinden geçen bir yoldur! Özgür olmak isteyen bireylerin ve yaşam arayışı içerisinde olanların sürekli öğrenme arzusudur uçmak ve insanların aslında bildiklerini, ama zaman ile unuttuklarını yeniden keşfetmesinin kitaba dökülmüş halidir.
Kitaba Dair İncelemem
> “Martı Jonathan Livingstone”, modern zaman temalarına dayanan çağdaş bir masaldır. Okumuş ya da okumakta olduğumuz bazı efsanevi yaratıkların olduğu geleneksel masalların aksine, burada, bu kitapta kurgusal dünyevi yaratıklara sahipsiniz. Ayrıca, bu sadece modern bir masal değil, aynı zamanda alegorik bir hikâyedir, çünkü bütün kurgu, hikâyenin anlattığı ve bize göstermek istediği bir şeye işaret etmektedir. Bu nedenle, alegorik bir hikâye ve modern bir masal kombinasyonunun olduğunu da kesin bir dille ifade edebilirim.
> Richard Bach tarafından kaleme alınan Martı, biz okurlara, sürüye karşı çıkan ve zamanın sınırlarını zorlayan, sınır ve engellerin olmadığını öğreten bir hikâyedir. Ortalama bir şeyden/hayattan hiç memnun kalmayan, ancak her zaman daha fazlasını yapmak isteyen bir martı hakkında hikâye yazan Bach, aslında insan yaşamını ve tek bir bireyin topluluk içinde nasıl hayat sürdüğünü anlatmaya çalışır. Bu süreçte zaman ve yer belirtilmemiştir, ancak yerin deniz ve kıyı olduğunu gözlemleyecek olursak, Bach’ın bununla birlikte bize, sınırların olmadığını hissettirmeye çalıştığını gayet net anlayacağız. Richard Bach kitabında kısa ve basit cümleleri tercih ettiği için, kitabın bize vermek istediği mesajı almamız çok zor olmasa gerek. Bach burada iç monolog, diyalog, monolog, açıklama ve hikâye anlatımı gibi birçok farklı hikâye anlatım tekniğini bir araya getirilmiştir. Kendisi okur için neyin önemli olduğuna odaklanmıştır ve kurguda öne gelen hiçbir şeyi ayrıntılarla örtbas etmez ve okuru gereksiz bir şekilde sıkmaz.
Kitabın Türü: Modern hikâye
Konunun Geçtiği Yer: Gökyüzü ve Toprak
> Sürünün içince duran Jonathan Livingstone’nun hayata geliş amacı diğer martılarla aynı kaderi paylaşmak değildi. O’ içsel olarak bunun farkındaydı ve kendisinin da adlandıramadığı bir duygu, ona buraya, en azından böylesi bir ortama ait olmadığını hissettirmekteydi. Kendisinin Dünya’ya asıl geliş amacı ve hedefi, her gün uçmak ve balık artıkları aramak değildi. Kendisinin seçim şansı olmadığı kurallara ilgi itibar etmeyen, asi ruhlu bir martıydı. O’ hep mümkün olduğunca kanat çırparak, en yüksek hıza ulaşmak ve çabucak uçmayı arzu ediyordu. Her gün doğanın kendisine koyduğu sınırlarını zorluyordu ve her hangi bir martının bile cesaret edemeyeceği türden karmaşık uçuş denemeleri ve dönüşler yapıyordu. Zaman içerisinde ailesinden ve sürüden görmüş olduğu tepkilere karşı sürüden uzaklaştı ve Jonathan Livingstone yalnızlığı tercih etti.
> Asla tatminkâr olmayan Jonathan Livingstone, her zaman uçuş becerilerini geliştirmekten yanaydı ve bu yüzden her gün yeni yeni denemeler yapma gayreti içerisindeydi. Kısa zaman içerisinde normal bir martının göze alabileceği hızı aşarak, saatte 165 km/s hızla uçmayı öğrendi. Ama hesaba katamadığı deneyimsizliği, o an için kendisine pahalıya mal oldu ve yaşadığı bir kaza sonrasında duyduğu iç sesi ona; “yaşamında sınırları olduğunu ve onları kabul etmesi gerektiğini” söylüyordu. Martı artık sürüye geri dönmeye karar verdi vermesine, ama bu kaza aslında bir geri dönüşten çok, yeni bir başlangıcında öncüsüydü.
> Jonathan Livingstone sürüsünden kovulur ve sürünün ileri gelenleri tarafından, artık uzaktaki kayaların üzerinde yaşaması emredilir. Martı onlara hayatın yeni anlamını, tecrübelerini, sınırları aşabileceklerini açıklamaya çalışsa da, artık kimse onun bildiği doğruları dinlemek istememektedir. Herkesten uzak, yalnız yaşanan bir hayat martıya kendini iyi hissettirmektedir. Artık hayat kendisi için daha anlamlıdır ve kendini kendine yetebilen, kendisine bakabilen martı uzun bir yaşam sürer.
> Bir gece turu esnasında tanışacağı iki martı sayesinde Sullivan ile tanışır ve kendisinin ona kattığı tecrübeler ve düşüncelerin gücü ile Jonathan, Dünya'ya geri döner. Kendisine katılan değerleri önceki hayatında yaşadığı sürüsüne de katmak ister ve onlara tecrübe edindiği her şeyi öğretmek/aşılamak arzusunda olan Jonathan, sürüsünün yaşamakta olduğu kayalıklara geri döndükten sonra, orada Fletcher Lynd ile tanışır. Jonathan ile aynı sebepten dolayı sürüden sürgün edilen, istenmeyen başka bir martıdır. Bu ikilinin azimli duruşuna zamanla daha fazla martı katılır ve hep birlikte, eşzamanlı uçuşlar yaparak tecrübelerini bir diğerlerine aktarırlar ve zaman içerisinde beklentileri meyvelerini vermeye başlar.
Karakter Analizi
> Martı Jonathan Livingstone hikâyemizin ana kahramanıdır. Sürünün geleneklerine aldırış etmeyen, daha çok bilgi ve beceri toplama ve içsel arzusunun peşinde uçan yalnız bir martı olarak tanımlanır. Bütün hayatını düşlediği şeye göre ayarlar ve kendisini sürüsünden ayırır ve kendisini ancak bu şekilde mükemmelleştirmenin yolunu bulur.
> Kitapta, her bir martının güçlü olduğu ve bulunduğu ortamda, içinde yaşadığı bu cehaletin üzerine çıkması ve mükemmel yaratıklar olduklarının farkına varmalarının gerektiğini anlatan bir kısım var. Bu mesaj aracılığı ile onlara da, isterlerse özgür olabileceklerini aktarmaya çalışmaktadır.
> Bilgi ve özgürlüğe ulaşmaya ya da değiştirmeye hazır olmayan bireylerin sınırlarının çarpışmasıdır Martı. Sürünün ileri gelen yaşlıları, martıya toplum şartları gereği sorumsuz davranamayacağı mesajını verdiler ve onu bulundukları sürünün/toplumun dışına itelediler.
> Martı, alınan bu karar doğrultusunda yalnızken daha da cesaret edindi ve ısrarla yaşamını sürdürdü. Her ne kadar yalnız olsa da, her gün özgür bir birey olduğunu fark etti ve bedelini ödemek zorunda olduğu özgürlük için cezalandırıldığına asla üzülmedi.
> Mükemmelliğe giden bu yolda martı, hedeflerine ulaşma konusundaki ısrarını ve bilgiye olan susuzluğunu her daim korudu. Sürüsünden atılma/uzaklaştırılma gerçeğine rağmen, kendisini onlardan daha sorumlu hissetti ve zamanı geldiğinde de onlara ders vermek istedi. Öğrendiği en büyük erdem ise, ona karşı yanlış yapanları affetme yeteneği oldu.
> Birkaç martı toplandılar ve onlara hayatta neyin önemli olduğunu öğretmeye, bildiklerini aktarmaya başladı. Sürü, Jonathan'a katılanların hepsini dışladı ve onun güçlü, özel olduğunu anladıklarında ise, onu bir şeytanmışçasına linçe kalkıştılar. O’ ise onu linç etmek isteyenlere karşı kin gütmeme erdemini gösterdi.
> Martı’yı, her zaman daha iyi bir şey için çabalayan ve kendisine sunulanlar ile asla yetinmeyen olmayan bir karakter olarak tanımlayabiliriz.
Şimdiden keyifli okumalar dilerim arkadaşlar.
Bir sonraki kitap yorumu ve değerlendirmesin de görüşmek dileğiyle. Esen kalınız!
~ A.Y. ~