Bir yaz günü Tim Thomas, sırt çantasına gerekli birkaç eşyasını alarak, İngiltere’nin güneyindeki küçük memleketinden ayrıldı ve bir trene atlayarak Fransa’ya gitti. İşte demiryoluyla Avrupa’yı gezeceği bir aylık bir seyahati bu türlü başladı.
Yıllardan 1972’ydi ve Thomas o sıralarda 18 yaşındaydı. 21 iştirakçi ülkede 21 yaşın altındaki gençlerin Avrupa çapında sınırsız seyahati için makul bir fiyata bilet satan Avrupa Interrail geçişinden yararlanan birinci yolcular ortasındaydı.
CNN Travel’a konuşan Thomas, “Genç ve formdaydınız, her gün önünüzde keşfedeceğiniz yeni bir ülke yahut kasaba olurdu” diyor. “Her vakit dört gözle bekleyecek bir şey vardı.”
Interrail makul bir müddet için, kapsadığı ülkelerde, 2. sınıf tüm trenlere fiyat ödemeden binebilme imkânı sağlayan özel bir tren bileti. Nisan 2007 tarihine kadar bölgesel bilet uygulaması varken, bu sistem yerini global ve tek ülke formunda iki çeşide bıraktı.
Interrail belli bir müddet için, kapsadığı ülkelerde, 2. sınıf tüm trenlere fiyat ödemeden binebilme imkânı sağlayan özel bir tren bileti. Nisan 2007 tarihine kadar bölgesel bilet uygulaması varken, bu sistem yerini global ve tek ülke biçiminde iki çeşide bıraktı.
Interrail, Avrupa demiryollarını denetleyen ve Interrail’in denetimini bağımsız Eurail şirketine bırakan Milletlerarası Demiryolları Birliği (UIC) tarafından ortaya çıkarıldı.
UIC, Birinci Dünya Savaşı ve Versay Antlaşması’nın akabinde Avrupa’nın hudutlarının tekrar düzenlenmesinden sonra 1922’de ortaya çıktı. 1972’de tertip, 50. yaş gününü kutlamak ve Avrupa gençliği ortasında demiryolu seyahatini teşvik etmek için Avrupa çapında eğlenceli bir seyahat tasarladı.
Eurail lideri Alexander Mokros CNN Travel’a verdiği demeçte, “Yüksek süratli tren yoktu, düşük maliyetli uçuşlar yoktu, daha az otobüs vardı. Genel olarak seyahat bugünkünden büsbütün farklı bir seviyedeydi” tabirlerini kullanıyor.
Avrupa’daki tren istasyonlarına Interrail’i tanıtan parlak renkli afişler asılmıştı ve Thomas Interrail’i birinci olarak bir poster aracılığıyla keşfettiğini hatırlıyor.
“Tren seyahatini her vakit sevmişimdir ve bu yüzden okuldan bir arkadaşımla gittim” diyor.
YOLCULUĞU BAŞLAMADAN BİTECEKTİ
Thomas’ın seyahati neredeyse başlamadan bitecekti. İngiliz kıyılarından Dover limanına hakikat yola çıkarken, çantasını Londra çizgisindeki bir durak olan Ashford istasyonundaki bekleme odasında bıraktığını fark etti. Bugün, tren istasyonunda terk edilen bir çanta, imha edilir. Lakin 1972’de çalışanlar Thomas’a endişelenmemesini söylüyorlardı. Zira çanta bir sonraki trenle gönderilecek ve Dover’da bir zaman teslim yapabileceklerdi.
Thomas, “Bir sonraki tren gelip, çantamı teslim alana kadar yalnızca peronda beklemek zorunda kaldığını” anımsıyor. “O andan itibaren, bu üzere kusurlar yapmaktan kaçındık” diyor.
Thomas ve arkadaşı, evvel güneybatı Fransa’ya, akabinde İsviçre’ye, Danimarka’ya, akabinde Yugoslavya ve Münih, Almanya üzerinden de Atina’ya gittiler.
Tüm bu seyahat için hala ‘Avrupa Demiryolu Tarifesi’ ismi altında yayınlanan ve tüm tren saatleri, istasyon ortasındaki araları içeren bir çizelgeye güveniyordu.
TRENDE UYUYUP PARA BİRİKTİRDİLER
Çevrimiçi bankacılık öncesi dünyada, gezginler para alışverişi yapmak istiyorlarsa, ellerinde pasaportlarıyla bankada sıraya girmeleri gerekiyordu. Bu zorluk sebebiyle Thomas ve arkadaşı mümkün olan her gün trende uyuyarak dolaylı yoldan para biriktirdiler. Aksi takdirde, geceyi pansiyonlarda para ödeyip geçirmeleri gerekiyordu.
Thomas, yolda karşılaştıkları en büyük mahzurun güneş yanığı olduğu için şanslı olduklarını düşünüyor.
“Evden uzakta olmak tam bir özgürlük” diyor Thomas.
‘SEYAHAT EDENLERLE ÇOK FAZLA ORTAK NOKTAMIZ VAR’
Kuzey İrlanda’da büyüyen Martin McKee, 1972’de birinci Interrail seyahatine çıktı. Üç arkadaşıyla yalnızca 15 yaşındayken çıktığı bu seyahatte vakit zaman yolları ayrılsa da seyahat boyunca çeşitli noktalarda tekrar bir ortaya geldiler. Avrupa’yı çok küçük yaşta keşfetmek, McKee’nin niyet şekli üzerinde değerli bir tesire sahipti. Hatta nereli olduğunu soranlara da Avrupalıyım diyordu.
CNN Travel’e verdiği demeçte, “Seyahat eden ve dünyayı görmek isteyen beşerler, hepimizin, geldiğimiz topluluklardan çok, çok daha fazla ortak noktası vardı” diyor.
Eurail’e nazaran, 1972’de toplamda 87 bin genç Interrail pass bileti ile seyahat etti.
İÇİNDE İNSANLARIN OLDUĞU FOTOĞRAFLARI SEVİYOR
Thomas 1973 ve 1974’te tekrar Interrail’e gitti. Avrupa’nın her bir köşesini fotoğraflayan Thomas, fotoğraflarına insanları çekmekten kaçınmaya çalıştı. Fakat bugün bakarken, boş sahnelerden çok, içinde yabancıların olduğu fotoğraflardan hoşlanıyor. Zira o vakitlerin modasını, insanların üslubunu bu halde görebiliyor.
‘PROGRAMIN MÜSAADE VERDİĞİ KADAR İLERİ GİTTİM’
1970’ler ilerledikçe, “Interrail” artık bir fiil haline geldi ve Avrupa seyahat lisanının temel taşı oldu.
London South Bank Üniversitesi’nde fahri profesör olan Trudy Harpham, arka arda üç üniversite yaz tatilinde Interrail’e gitti.
CNN Travel’a “Bir öğrenci olarak, yaz aylarında bir aylık ucuz Interrail seyahati hayli karşı konulmazdı” diyor. “Programın müsaade verdiği kadar ileri gitmek istedim.”
1975’teki birinci seyahatinde Harpham ve arkadaşı sırt çantalarını ve iki kişilik çadırını toplayıp demiryoluyla İstanbul’a ulaştı.
“Bilinmeyene adım atıyordum” diyor Harpham.
Harpham seyahat boyunca çok hoş şeyler yaşadı, fakat natürel ki her şey çok eğlenceli değildi. Trenlerde uzun müddetler sıkıcı olabilir. Harpham Norveç seyahatinde, “bundan sonra hayatında öbür bir huş ağacı ormanı görmek istemediğini” düşündüğünü hatırlıyor.
KONSEPT HİÇ DEĞİŞMEDİ
2022’de Avrupa Interrail geçişi 50. yılına girdi. Yıllar içinde değişti ve gelişti, lakin temel konsept değişmedi.
Programın bugünkü ile birinci yılları ortasındaki en büyük fark, artık her yaştan herkese açık olması. Demiryolu uzmanı Mark Smith, bu değişikliğin elli yıllık varlığı boyunca ‘en düzgün şey’ olduğunu söylüyor.
Berlin Duvarı’nın yıkılmasından sonra 400.000’den fazla Interrail bileti satıldı”. Bugün çok daha azı satılıyor. Geçen yıl 250 bin 341 Interrail bileti satıldı. En kıymetli maksat küme, 26 yaşın altındaki genç gezginler olmaya devam ediyor.
Bugün, ayrıyeten daha geniş bir Interrail seçenekleri yelpazesi var. Gezginler, seyahat günlerinin sayısına ve bilet sınıfına nazaran seçim yapabilir.
Avrupa’nın demiryolları da değişti. Yüksek süratli servisler artık daha yaygın.
Bugün 33 ülke Interrail programına katılıyor ve geçiş kartı dijital biçimde mevcut. Fiyatlar, bir ay içinde dört gün seyahat eden 27 yaşın altındakiler için 185 €’dan (yaklaşık 3 bin 200 TL) başlar.
Bugün 33 ülke Interrail programına katılıyor ve geçiş kartı dijital biçimde mevcut. Fiyatlar, bir ay içinde dört gün seyahat eden 27 yaşın altındakiler için 185 €’dan (yaklaşık 3 bin 200 TL) başlar.
‘YALNIZ SEYAHAT EDİYORSANIZ BİLE YALNIZ DEĞİLSİNİZ’
Zaman değişti, lakin Eurail grubundan Mokros, Interrail’in cazibesinin aşağı üst 1970’lerin birinci yolcuları için olanla tıpkı olduğunu söylüyor.
Mokros, “Yalnız seyahat ediyor olsanız bile, yalnız seyahat etmiyorsunuz. Bir formda diğerleriyle seyahat ediyorsunuz, diğerleriyle konuşuyorsunuz.” diyor.
Bugün, Tim Thomas Interrail günlerine ilişkin çok sayıda fotoğrafa baktığında, kendisini gelecekteki demiryolu maceralarının hayalini kurarken buluyor. Temmuz ayında Belçika’nın Antwerp kentine bir tren seyahati var ve daha fazlasının olabileceğini umuyor.
CNN Travel’da yer alan ‘The train ticket that revolutionized European rail travel’ isimli yazıdan derlenmiştir.