Mavi Balina
Bilimsel Sınıflandırması
Alem (Kingdom): Hayvanlar (Animalia)
Şube (Phylum): Kordalılar (Chordata)
Sınıf (Class): Memeliler
Takım (Order): Deniz Memelileri
Aile (Family): Balaenopteridae
Cins (Genus): Balaenoptera
Bilimsel Adı: Balsenoptera musculus
Genel Bilgiler
Av: Krill, Kabuklular, Küçük Balıklar
Avcı: İnsanlar, Katil Balinalar
Yaşam Alanı: Kutup ve subtropikal sular
Beslenme Şekli: Etobur
Renk: Gri, mavi, siyah, beyaz
Yaşam Süresi: 80 – 90 yıl
Ağırlık: 100 – 160 ton
Uzunluk: 25 – 30 m
Hız: 21 km / saat
Mavi Balina ya da Gök Balina, dünya çapında subtropikal ve kutup sularında bulunan devasa boyutta bir balina türüdür. 30 metre uzunluğundan da fazla uzunlukta bireyleri bulunabilen Mavi Balina, yalnızca dünyanın en büyük hayvan türü değil, aynı zamanda şimdiye kadar var olmuş en büyük canlı olabileceği de düşünülmektedir. Mavi Balinanın tanınmış üç alt türü vardır: Kuzey Mavi Balina, Güney Mavi Balina ve Pigme Mavi Balina. Muazzam boyutları ve yavaş olgunlaşan doğaları, dünyadaki Mavi Balina popülasyonunun hiçbir zaman çok fazla olmadığı anlamına gelse de, özellikle son 100 yılda İnsanlar tarafından avlanmaları nedeniyle sayıları büyük ölçüde azalmıştır. Mavi Balinalar artık yasal olarak korunmaktadır ve 1970’lerden beri kasıtlı olarak yakalanmamış olmalarına rağmen, sayıları düşmeye devam etmektedir.
1947’de yakalanan 190 ton ağırlığındaki mavi balina, şimdiye kadar görülen en büyüğüydü!
Mavi Balina Hakkında İlginç Bilgiler
- Mavi Balina gezegendeki yaşayan en büyük hayvandır.
- Mavi Balina’nın kalbi o kadar büyüktür ki, küçük bir araba büyüklüğündedir ve ana damarları bir insanın rahatça yüzerek geçebileceği kadar büyüktür!
- Mavi Balinalar memeli olduklarından nefes almak için yüzeye çıkmalı ama aynı zamanda onu dışarı atmalı ve bunu ciğerlerindeki tüm sıcak, nemli havayı, mukusu ve deniz suyunu iki hava deliğinden dışarı üfleyerek ve akciğerlerine üfleyerek yapmalıdır. Mavi Balinalar bunu öyle bir kuvvetle yaparlar ki, bu sütun gökyüzüne dokuz metre kadar yükseğe fırlayabilir.
- Yapılan araştırmalara göre 54 milyon yıldır dünyada oldukları tahmin edilmektedir.
- Bu Mavi Balinalar ne zaman uyuyor? Onlar yüzerken uyuyorlar. Bunun nedeni, beyinlerinin yarısını uyku için kullanabilme yeteneğine sahip olması ve beynin kalan yarısının aktif olması nedeniyle mümkündür.
Mavi Balina Nerede Yaşar?
Mavi Balinalar, hem kutup bölgesi hem de tropikal sularda yaşarlar ve yılın farklı zamanlarında ikisi arasında göç ederler. Yaz aylarında, Mavi Balinalar, bol miktarda yiyecekle beslendikleri Kuzey Kutbu ve Antarktika’nın soğuk sularında bulunurlar ve kış için daha sıcak sulara yol alırlar. Sonbahar aylarında tropik altı bölgelere yapılan göçün nedeni ise enerji tüketimini azaltmak, buzlar arasında sıkışmaktan kaçınmak ve sıcak sularda üremek içindir.
Fiziksel Özellikleri ve Davranışı
Mavi Balina, ince ve son derece uzun bir gövdeye sahiptir, bu da suyu kolaylıkla yarıp geçebilecekleri anlamına gelir. Mavi balinalar günümüzde yaşayan en büyük memelilerdir. Tüysüz ve pürüzsüz derileri grimsi mavi renktedir, alt tarafı daha açık renklidir. Boğazlarında Mavi Balina beslenirken normal boyutunun dört katından daha fazla genişlemesine olanak tanıyan bir dizi kıvrım vardır. Mavi Balinanın büyük kuyruğu düzdür ve kuyruğun sonu 2 yöne ayrılır. Bu devasa kuyruk, devasa vücutlarını suda ilerletmeye yardımcı olur. Mavi Balinaların üst çenelerinden sarkan ve yiyecekleri sudan süzmek için kullanılan 395 kadar sert ve kıl benzeri balenli plaka vardır. Akrabaları gibi Mavi Balinaların da büyük kafalarının üstünde nefes almak için iki hava deliği vardır.
Yavrularıyla birlikte olan dişiler dışında, Mavi Balinalar beslenmek için ara sıra gruplar halinde toplandıkları bilinen genellikle yalnız hayvanlardır. Bu muazzam hayvanlar, özellikle kışın üreme mevsiminde birbirleriyle iletişim kurmak için çeşitli sesler (şarkılar olarak bilinir) kullanır. Seslerinin duyulmasını sağlamak için, çıkardıkları sesler inanılmaz derecede yüksektir ve 180 desibelden daha yüksek ses seviyelerine ulaşabilir. Gezegendeki canlılar arasında en yüksek sesi çıkardıkları tahmin edilmektedir. Mavi Balinanın vücuduna oranla çok küçük yüzgeçleri vardır, bu nedenle okyanusta ilerlemelerine yardımcı olmak için devasa kuyruğu asıl rolü oynar. Mavi Balinalar ayrıca kuyruklarını derin dalışlar yapmak için de kullanırlar.
Mavi Balina Yaşam Döngüsü
Mavi Balinalar, yaklaşık bir yıllık bir gebelik döneminden sonra kış aylarında veya ilkbaharın başlarında daha sıcak, tropik sularda ürerler, dişi Mavi Balina ertesi yıl bölgeye döndüğünde tek bir yavru doğurur. Bütün yazı kutuplardaki soğuk, zengin sularda beslenerek geçiren dişi Mavi Balinalar, yavrularını emzirirken neredeyse hiçbir şey yemezler. Yeni Doğan Mavi Balinalar neredeyse yedi metre uzunluğa ve yaklaşık 2,5 ton ağırlığa sahip olurlar. Yaşamlarının ilk yıllarında ise annelerinin yanında kalırlar. Mavi Balina yavrularının sekiz aylıkken sütten kesilmeden önce her gün 90 kg’a kadar süt tükettikleri bilinmektedir. Mavi Balinalar 10 ila 15 yaşları arasında üremeye başlayabilir ve dişileri her iki veya üç yılda bir doğum yapar. Ortalama ise 70 – 90 yıl ömürleri vardır.
Avları ve Avcıları
Yetişkin bir Mavi Balinanın muazzam boyutu nedeniyle, okyanusta avcıları yoktur ve insanlar en büyük tehditleridir. Bununla birlikte, yavrular, özellikle yuvalarının daha güvenli, daha sıcak sularını terk edip daha tehlikeli denizlerde seyahat etmeye başladıklarında daha savunmasızdır. Mavi Balina yavruları, böylesine büyük bir hayvanı yakalayıp öldürmek için zekalarını ve ekip çalışmasını kullanabilen Katil Balina sürüleri tarafından avlanır. Ancak 1800’lerde daha teknik bir zıpkın icadıyla Mavi Balina avcılığı başlayınca Mavi Balinaların en büyük sıkıntısı insanlar olmuştur. Gittikçe daha iyi teknolojilerle, 1900’lerde bu sıkıntı iyice artmıştır ve küresel Mavi Balina popülasyonunu neredeyse yok olmuştur. İnsanlar onları etleri ve yağları için avladılar, ta ki 1960’larda uluslararası bir yasak onlara bir miktar koruma sağlayana kadar.
Mavi Balina, düzgün dişleri olmamasına rağmen, çoğunlukla kril ve küçük kabuklular ile ara sıra küçük balıklardan oluşan bir beslenmeyle hayatta kalan etçil bir hayvandır. Mavi Balinalar bir av sürüsüne doğru yüzerek beslenirler ve boğazlarının genişlemesini sağlayan boyunlarındaki kıvrımlar sayesinde alt çenelerinde oluşturdukları keseye muazzam bir su yutarlar ve ağızlarını kapatırlar. Su daha sonra dışarı atılır, ancak binlerce küçük canlı tutulur. Mavi Balinalar, yaz aylarını geçirdikleri kutupların çevresindeki soğuk, zengin sularda her gün altı tona kadar av tüketebilirler. Yazın çok fazla yedikleri bilinmesine rağmen, kışın üremek için daha sıcak sulara göç ettiklerinde neredeyse hiç yemek yemezler.
Mavi Balina Popülasyonu
Bugün, IUCN tarafından dünya çapında 20.000’den az mavi balinanın kaldığı tahmin edilmektedir. Yüz yıl önce, Mavi Balina popülasyonunun kabaca 200.000 ile önemli ölçüde daha yüksek olduğu tahmin edilmektedir. Ancak avlanma nedeniyle sayıları azalmıştır. Mavi Balina popülasyonlarının bugün büyük bir tehditle karşı karşıya olmadığı düşünülse de küresel ısınmanın kutuplardaki buz tabakalarını eritmesi en büyük endişe kaynağıdır.
Mavi Balina ve İnsanlar
Tarihsel olarak, insanlar Mavi Balinaları avlayamazlardı, çünkü bunu yapmak için hiçbir araçları yoktu. Avlanmak için daha iyi tekneler ve aletlerle Mavi Balina avcılığı 1868’de Kuzey Atlantik’te başladı ve yüzyılın başında tüm dünyaya yayıldı. 1966’da, dünya çapında nüfus sayılarının büyük ölçüde düşmesinin ardından Mavi Balinalar avlanmaktan korundu ve 1978’den beri İspanya kıyılarında kasıtlı olarak hiçbir Mavi Balina avlanmadı. Bugün insanlar, dünya çapında popüler olan balina izleme gezileriyle bu nazik devlere büyük hayranlık duymaktadır.