f/8 ile Orada Olmak
Samuel Aranda
Şu an New York Times’tan aldığı bir işle memleketi Barselona’da olan Samuel Aranda, konuştuğumuzda düşünceli bir haldeydi. "Bir yerlerde okumuştum," dedi, "iki tür fotoğrafçı vardır: avcılar ve balıkçılar. Avcılar, hikayeleri için ihtiyaçları olanı arar bulur. Peki balıkçılar? Biz belki daha tembeliz, daha kaotiğiz ve bazen iyi balıklar yakalarız ama deniz güzel değilse de..." omzunu silkti, "Yakalayamayız."
Samuel’in işine olan tavrını bundan daha iyi açıklayamazsınız; konuya dahil olmaya inanan bir basın fotoğrafçısı. O da avcı yerine bir balıkçı gibi, mesafesini korumayı değil, nesneleriyle veya ortamıyla samimi bir ilişki kurmayı tercih ediyor. Yılın Dünya Basın Fotoğrafı ödülünü (ve daha pek çok ödülü) kazanmasıyla ve ardında bıraktığı 20 yıllık bir kariyerle, bu yaklaşımın faydalı olduğu açıkça görülüyor.
© Samuel Aranda | Sony α7R II + 35 mm f/2.8 ZA | 1/1250 sn f/5.0, ISO 800
Samuel’in ilgi alanı her şeyden önce insanlar ve hikayeleri, mutlulukları ve çektikleri sıkıntılar; fotoğrafçılık sadece bunları aktarmak için bulduğu bir araç. Babasının komünist partide çalışması nedeniyle politik bir ortamda doğan Samuel, evde her zaman bir aktivizm ruhu olduğunu söylüyor ki onu en başta mahallesini fotoğraflamaya iten de bu ruh olmuş.
"Her zaman polisle işgalciler arasında bir şeyler oluyordu. Arkadaşlarımı tutuklamaya başladılar, ben de önce bunu, sonra gösterileri ve polisle çatışmaları çekmeye başladım."
© Samuel Aranda | Sony α7R II + 85 mm f/1.8 GM | 1/125 sn f/4.5, ISO 200
19 yaşında profesyonel fotoğrafçı olup yerel ve ulusal gazetelerde çalıştı, daha sonra 21 yaşında Kudüs’e taşınıp orada çatışmaları yaşadı. O zamandan beri Arap Baharı, Irak ve Yemen’deki savaşlar ve Sierra Leone’deki Ebola salgını gibi çağımızın en önemli hikayelerinden bazılarını çekti.
© Samuel Aranda | Sony α7R II + 85 mm f/1.8 GM | 1/800 sn f/8.0, ISO 200
İyi bir belgesel fotoğrafçısını yaratan şeyin duygu olduğunu söylüyor. "Buna her zaman ihtiyacım var. Hangi fotoğraf makinesini kullanırsam kullanayım, görüntü odakta olsun ya da olmasın, ister siyah-beyaz ister renkli olsun... Fotoğrafı görünce bir şey hissetmeniz gerekir." İşte bu noktada belgelediği insanlarla olan ilişkisi ona yardımcı oluyor. Samuel için formüle en yakın şey bu: "İnsanlarla olmam lazım. Yemen ve Libya’daki Arap Baharı gibi, onlar değişiklik isteyen genç insanlardı. Evlerinde uyumama ve onlarla ön cepheye gitmeme izin verdiler; onlarla bağ kurdum ve bu bağ, hikayeyi anlatmamı kolaylaştırıyor."
© Samuel Aranda | Sony α7R II + 35 mm f/2.8 ZA | 1/160 sn f/7.1, ISO 50
"Ama sınırlar da var," diye ekliyor Samuel, "bir belgesel fotoğrafçısı olarak, kararlarım konusunda rahat olmam gerekiyor. Hiçbir zaman işe öncelik vermem; o fotoğrafı çekmek zorunda olduğumu düşünmediğim bir durumdaysam veya karşımdaki kişi rahat değilse fotoğrafı çekmem." New York Times için Barselona’da Afrikalı bir işportacıyı takip ettiği altı aylık görevini anlatıyor. Bu görev, göçmenlerin Avrupa’ya nasıl geldiklerini ve nasıl hayatta kaldıklarını anlatan bir hikaye olmuş.
"Adamı aylarca takip ettim, sonra birden beni çağırıp fotoğrafın yayınlanmasını istemediğini söyledi, dediğine göre bunu kendisinden faydalanmak olarak görüyordu. Benim için profesyonel açıdan kötü oldu çünkü güçlü fotoğraflardı ama arzusunu görmezden gelemedim. Fotoğrafladığım kişilere saygı göstermem gerekiyor; bu, anlaşma gibi bir şey. Acı çekiyorlar ve gerçek sorunlar yaşıyorlar."
Tersini yapanlar, kendi tabiriyle avcılar, yaptıkları işin amacını unutuyorlar, "kendilerini fotoğraflardan daha büyük olmaya kaptırıyorlar."
© Samuel Aranda | Sony α7R II + 35 mm f/2.8 ZA | 1/1000 sn f/3.2, ISO 100
Bu tür durumlara maruz kalmanın başka bir konu olduğunu ve hikayeye kendini fazla kaptırınca neler olduğu çok iyi biliyor: "Yaptığınız işe inanmanız lazım ama bazen de bir adım geri çekilmeniz gerekiyor." Samuel, Sierra Leone’deki 2015 Ebola salgınını çektikten sonra bunun nasıl olduğunu anlatıyor: "Bittiğinde devam edemeyecek haldeydim, gördüğüm şeyler yüzünden çok duygulanmıştım. Zihnimi temizlemek için mola vermek zorunda kaldım çünkü bu çekim yaptığım en zor şeydi." Hissettiği yoğun ve uç duyguları, insanların acılarını nasıl gördüğünü ama aynı zamanda bir foto muhabiri olarak yaratılabilecek olumlu etkiyi açıklayarak devam ediyor: "Hiç kaynağı olmayan ve insanların öldüğü bir hastaneyle ilgili bir haber yayınladık, New York Times’ta manşet oldu; üç gün sonra, yardım geldi ve hemşireler bizi çağırıp teşekkür etti."
© Samuel Aranda | Sony α7R II + 35 mm f/2.8 ZA | 1/80 sn f/8.0, ISO 100
Kısa süre önce, Barselona’daki bağımsızlık hareketini çekerken, Samuel nesneden kaçamamanın nasıl bir şey olduğunu öğrenmiş. "Arkadaşlarımın çoğu harekete katılmıştı ve helikopterler aylarca evlerimizin üstünde gezindi. Vurulanlar oldu ve bir arkadaşım gözünü kaybetti. Bir polisin dövdüğü insanları fotoğraflamaya koşuyordum, bir fotoğrafları New York Times’a göndermek için koşa koşa yukarı çıkıyordum."
Aradaki engelin yok olduğunu hissettiği ilk an bu olmuş. Duygularını şöyle açıklıyor: "Güvenli bir mesafe yoktu. Referandumdan sonra köyüme gittim, oradaki herkes mahvolmuştu. Jandarma, seçim sandıklarını almak için okula girmişti ve tanıdığım insanları dövmüştü. Kırsal alanlarda jandarma olduğu için durum daha zordu. Ama işte ön cephede bu hikayeleri anlatan insanlara ihtiyaç duyulmasının nedeni de bu."