Dartmouth College’ın yaptığı bir araştırmaya göre, nehir sistemlerinde gözlemlenen “aşırı akıntı” olaylarının sayısı, geçen yüzyılda Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada’da önemli ölçüde arttı.
Kar erimesinden kaynaklanan su akışının nehir akışına ana katkı sağladığı bölgelerde, çalışma sel gibi aşırı olaylarda bir artış buldu.
Batı ve güneydoğu ABD’deki kuraklığa eğilimli bölgelerde, çalışma, aşırı düşük akış olaylarının sıklığının, özellikle yaz ve sonbahar aylarında daha yaygın hale geldiğini buldu.
Science Advances’da yayınlanan araştırma, yağış seviyelerindeki son değişikliklerin nehir sistemleri üzerindeki etkilerini doğrulamak için 1910 yılına kadar uzanan kayıtları analiz etti.
Dartmouth’da doktora sonrası araştırmacı ve makalenin baş yazarı Evan Dethier, “Sel ve kuraklık son derece pahalıdır ve çoğu zaman yaşamı tehdit eden olaylardır” dedi. “Aşırı olayların ne kadar muhtemel olacağına ve bu olasılığın değişip değişmediğine dair iyi tahminlere sahip olmamız gerçekten önemli.”
Geçmişte yağışlarda ve aşırı akarsu akışlarında değişiklikler gözlemlenmiş olsa da, kuraklık ve sellerin sıklığının gerçekten artıp artmadığı konusunda hiçbir araştırma fikir birliği olmamıştır.
Geçmiş araştırma çabaları, çoğunlukla, günlük akış kayıtlarından alınabilecek aşırı düşük akış olaylarına yönelik önemli mevsimsel değişiklikleri kaçırma potansiyeli olan yıllık tepe akışlarına odaklanmıştır. Bu çabalar, farklı yağış modellerine ve doğal mevsimsel döngülere sahip bölgelerden gelen verilerin karıştırılmasıyla da engellenmiştir.
Nehir Araştırıldı!
Araştırma makalesine göre: Sonuçlar, “hem yüksek hem de düşük akış aşırı akış olaylarının sıklığındaki artışların aslında yaygın olduğunu” göstermektedir.
Dartmouth’da yer bilimleri profesörü olan Carl Renshaw, “Akarsu akışında bölgesel örüntüyü analiz etmeye yönelik önceki girişimler genellikle büyük ölçüde başarısız olan sabit coğrafi bölgelere dayanıyordu,” dedi. “Bu araştırmada kullanılan yeni kümeleme yaklaşımı, hem yüksek hem de düşük akış akışlarında meydana gelen önemli değişimleri daha iyi ortaya çıkarmak için bölgeleri coğrafi veya politik sınırlara değil hidrolojiye dayalı olarak tanımlar.”
Dartmouth çalışması, ABD ve Kanada’daki 541 nehri, tropikal fırtınalar nedeniyle akarsuların sel mi yoksa eriyen kar üzerine düşen yağmur gibi mevsimsel akış özelliklerine göre düzenlenmiş 15 hidrolojik bölgede birleştirdi. Bu gruplama, aşırı akış olaylarındaki eğilimlerin hem yıllık hem de mevsimsel olarak daha hassas bir şekilde tespit edilmesini sağladı.
Oluşturulan 15 “hidro-bölgeden” 12’sinde, çalışmada analiz edilmek için yeterli nehir vardı. İncelenen nehirlerin insan faaliyetlerinden minimum düzeyde etkilendiği yargısına varıldı ve 60 veya daha fazla yılı kapsayan kapsamlı kayıtlar içeriyordu.
Dethier, “Daha aşırı olaylara doğru kaymalar özellikle barajlarımızın, köprülerimizin ve yollarımızın yaşı göz önüne alındığında önemlidir. Bulduğumuz nehir akışlarındaki değişiklikler, bu tür altyapıyı yönetenler veya bunlara bağlı olanlar için önemlidir” dedi.
Araştırmaya göre, dere akışı değişikliklerinin istatistiksel olarak önemli olduğu bölgelerde, sel ve kuraklıkların sıklığı, 1950-1969 dönemine göre ortalama olarak iki katına çıktı.
Sellerin sıklığındaki önemli değişikliklerin, yıllık en yüksek akışların tutarlı bir şekilde ilkbaharda kar erimesi akışıyla ilişkilendirildiği Kanada ve Kuzey ABD bölgelerinde en yaygın olduğu görülmüştür.
Su baskınlarındaki artış, kış sıcaklıklarının ısınmasının neden olduğu kar paketindeki azalmaya rağmen geldi. Araştırma ekibi, yüksek akışlı mevsimde aşırı yağıştaki artışların kar paketi depolamasındaki azalmayı telafi edebileceğine inanıyor.
Kuraklıktaki değişiklikler ve aşırı düşük akış frekansı daha değişken bulundu.
Sellerin daha lokalize olduğu tespit edilirken, kuraklıkların “genel olarak büyük ölçekli iklim zorlamalarını yansıttığı” ve bir bölgede daha yaygın olduğu görüldü.
Makalemizin İngilizcesi:https://www.sciencedaily.com/releases/2021/01/210107135710.htm
Başka Makalemiz:https://www.galiparduc.com/isinma/