Mısır’ın antik dönemlerdeki en önemli limanlarından olan Berenike antik şehrinin kaynağı bilinmeyen bir volkanik patlama sonucu şehrin terkedildiği öne sürülüyor.
Berenike MÖ. 275 yılında Mısır Kralı II. Ptolemy tarafından annesi Berennike adına kurulmuştur. Kral annesinin adını verdiği bu şehre Berenike I. adını vermiştir.
Berenike’nin coğrafi konumu doğal bir liman kurulumuna uygundu. Bu sebeple şehir gün geçtikçe güçlendi ve önemli bir ticaret merkezi haline geldi. Özellikle Roma döneminde Berenike önemli bir ticaret üssü durumundaydı. Baharat, tütsü, inci ve tekstil ürünleri berenike üzerinden İskenderiye ve Roma’ya gönderildi.
Berenike gelişimini sürdürürken Helenistik dönemin ilk evresinden yaklaşık yarım asır önce, M.Ö.200 yıllarında, MÖ 2. yüzyılın ikinci yarısında yeniden işgal edilene kadar uzun süreli bir kesintiye uğramıştır.
Arkeologlar şehir garnizonu tarafından kullanılan eski bir kuyuyu araştırırken dolgu katmanlarındaki değerlendirilmeler sonucu volkanik bir patlamanın neden olduğu iklim değişikliği nedeniyle şehrin terk edildiğini öne sürüyorlar.
Antiquity dergisindeki yeni bir rapora göre, yaklaşık M.Ö. 209’da kimliği belirsiz bir volkanın patlaması, stratosfere büyük miktarda kül ve kükürt saldı.
Bu iklimsel olay büyük olasılıkla Kızıldeniz bölgesinin hassas iklimini bozarak Berenike’de kuraklığa neden olarak kuyuların kurumasına ve rüzgârla savrulan kumlarla gömülmesine neden oldu.
Arkeologlar, madeni paralar, amforalar ve tarihlendirilebilecek diğer materyalleri buldukları kuyuyu dolduran kalın kum katmanlarını metodik olarak kaldırdılar ve bu da olayın MÖ 3. yüzyılın sonunda meydana geldiğini düşündürdü.
Kumda bulunan seramikler, muhtemelen sırasıyla MÖ 246’dan 222’ye ve 221’den 204’e kadar hüküm süren Ptolemy III veya IV’ün hükümdarlığı sırasında aynı döneme kadar izlenebiliyor.
Şehir daha sonra MÖ 2. yüzyılın ikinci yarısında yeniden işgal edildi ve daha da müreffeh bir Roma liman kenti haline geldi, ancak 6. yüzyılın ortalarında şehir tekrar terk edildi ve bir daha asla işgal edilmedi.
Berenike kaynağı hakkında bilgi: Berenike projesi