1936'da Hans Selye'nin çalışmalarına göre stresin üç aşaması var. organizmanın gerçek veya algılanan tehditlerle karşılaştıktan sonra geçtiği yer: alarm, direnç ve tükenme ve strese cevap olarak bulunmayan faz.
İnsanların evrimi boyunca, hayatta kalmamız, yaşamlarımız için tehdit edici durumların üstesinden gelme yeteneğine, yırtıcı hayvanlar tarafından zulüm görmeye, hastalıklardan iyileşmeye kadar dayanıyordu. Fakat bir durumun o kadar tehlikeli olduğunu, nasıl adapte olacağımız ve hayatta kalacağımızın nasıl farkına vardık?
Genelde, bir durumun tehdit edici olduğunun farkındayız, çünkü kalp atış hızımız yükseliyor; stresin yan etkilerinden biri. Viyana'da Hans Selye (1907-1982) adlı bir endokrin, bu yan etkilere dikkat çeken ve bunları toplu olarak stresin sonuçları olarak tanımlayan ilk bilim insanıydı. Bugün rutin olarak kullandığımız bir terim. yüz yıldan az.
Bilim adamı Hans Selye, 1936'da Genel Adaptasyon Sendromu modelini sundu ve stresin vücut üzerindeki etkilerini üç aşamada gösterdi. Stres araştırmalarının babası Selye, çalışmasında, stresin birçok hastalığın ana nedeni olduğu teorisini geliştirmiştir, çünkü kronik stres uzun vadede kalıcı kimyasal değişimlere neden olmaktadır.
Selye, vücudun içsel homeostazını eski haline getirme çabasıyla, herhangi bir biyolojik dış kaynaklı biyolojik kaynağa, öngörülebilir bir biyolojik paternle cevap verdiğini gözlemledi. Bu başlangıçtaki hormonal reaksiyon, stres kaynağını neredeyse otomatik olarak halletmeyi amaçlayan "kavga ya da uçuş" olarak bilinen tepkidir.
Organizmamızın dengeyi korumak için çaba gösterdiği süreç Selye'nin Genel Uyum Sendromu olarak adlandırdığı süreçtir.
Basınçlar, suşlar ve diğer stres maddeleri metabolizmamızı büyük ölçüde etkileyebilir. Selye, stresle başa çıkmak için kullandığımız enerjinin sınırlı kaynağı olduğunu belirledi. Bu miktar, strese neden olan elementlere sürekli maruz kaldıkça azalır.
Hans Selye'ye göre gerilme evreleri
Vücudumuz bir dizi aşamadan geçerek, stres kaynağının bizden aldığı istikrarı sağlamak için çalışır. Genel Adaptasyon Sendromu modeline göre, insanların strese girmesi gereken adaptif yanıt üç farklı aşamada gelişir:
1- Alarm fazı
Strese karşı ilk tepkimiz, tehlikenin varlığını tanımak ve "savaş ya da uçuş tepkisi" olarak bilinen bir tepki olan tehdide karşı hazırlıklı olmaktır. Vücut, türümüzün başından itibaren organizmamızda kaydedilen bir reaksiyonun tehdidin öngördüğü uyaranla kaçmanın ya da onlarla mücadele etmenin daha uygun olup olmadığına "hızlı" karar verir.
Aktivasyon, stres reaksiyonlarını kontrol eden ve sindirim ve bağışıklık sistemi gibi çeşitli vücut fonksiyonlarını düzenleyen endokrin sistemin bir parçası olan hipotalamo-hipofiz-adrenal (HPA) ekseninde gerçekleşir. Merkezi sinir sistemi ve böbreküstü bezleri de aktivasyona uğrar.
Bu evrede, ana stres hormonları olan kortizol, adrenalin ve noradrenalin, hemen enerji sağlamak için serbest bırakılır. Bu enerjinin uzun vadede, art arda dövüşmeyi veya kaçmayı gerektiren fiziksel aktiviteyi gerçekleştirmek için kullanılmaması durumunda zararlı etkileri olabilir.
Aşırı adrenalin, uzun vadede, kalp ve beynin kan damarlarına zarar verebilecek kan basıncında bir artışa neden olur; kalp krizi ve felç için geçerli olan bir risk faktörü.
Ayrıca, bu fazda salgılanan kortizol hormonunun aşırı üretimi, hücrelere ve kas dokularına zarar verebilir. Bu aşırı kortizol üretiminden kaynaklanan strese bağlı bazı bozukluklar arasında kardiyovasküler durumlar, mide ülseri ve yüksek kan şekeri seviyeleri bulunur.
Bu aşamada, her şey olması gerektiği gibi çalışıyor: stresli bir uyaran algılıyorsunuz, organizmanız sizi ani bir hormonal şok şokuyla uyarıyor ve hemen tehdidi yönetmek için gerekli enerjiyi kullanıyorsunuz.
2- direnç aşaması
Organizma, stres kaynağının çözüldüğü varsayıldığında ikinci aşamaya geçer. Homeostaz süreçleri dengeyi korumaya başlar, bu da bir iyileşme ve onarım sürecine yol açar.
Stres hormonları genellikle başlangıç seviyelerine geri döner, ancak savunmalar azalır ve stres ile başa çıkmak için kullandığımız adaptif enerji kaynakları azalır. Stresli durum devam ederse, beden sürekli bir direnç çabasıyla uyum sağlar ve aktivasyon halinde kalır.
Tam bir iyileşme elde etmeden kendinizi bu işlemi çok sık tekrarladığınızda bulduğunuzda sorunlar ortaya çıkmaya başlar. Sonuçta, bu süreç son aşamaya doğru gelişir.
3- Tükenme evresi
Bu son aşamada stres bir süredir mevcut. Vücudunuzun direnme kabiliyeti kayboldu çünkü adaptasyon için enerji kaynakları tükenmişti. Aşırı yük, tükenmişlik, adrenal yorgunluk veya işlev bozukluğu olarak bilinen bu, stres seviyelerinin yükseldiği ve yüksek kaldığı aşamadır.
Uyum süreci sona ermiştir ve beklendiği gibi, Genel Uyum Sendromunun bu aşaması sağlığınız için en tehlikelidir. Kronik stres, vücuttaki doku ve organlardaki sinir hücrelerine zarar verebilir.
Beyindeki hipotalamusun kesiti bu süreçlere karşı özellikle savunmasızdır. Kronik stres koşulları altında, düşünme ve hafızanın bozulma ve depresif ve endişeli semptomlara yönelme eğilimi göstermesi muhtemeldir.
Ayrıca yüksek tansiyon, kalp hastalığı, romatoid artrit ve diğer stres kaynaklı hastalıkların üretilmesine katkıda bulunan otonom sinir sistemi üzerinde olumsuz etkiler de olabilir.
Strese cevaben eksik olan faz
Bugün stres paradigmasında eksik olan bu stres tepkisinin temel unsuru iyileşmedir.
Bazı yırtıcı hayvanların zulmüne maruz kaldıktan sonra genellikle bir iyileşme süresi vardır, ancak trafik sıkışıklığı, ilişki sorunları, kalıpları gibi günlük hayatımızda tekrarlayan olaylardan sonra tazminat dönemimiz daha sık görülür. Yetersiz uyku, işteki sorunlar, ekonomik problemler ...
Aslında, bu tip stresörler, her gün stres yanıtını sürekli "açık" hale getirerek bağlanabilir.
2007'de Amerikan Psikologlar Birliği (APA), ülkedeki stres durumunu incelemek için yıllık ulusal anketini gerçekleştirdi. Ana keşifler “Ulusal düdüklü tencere portresi” adı altında toplanmış ve insanların neredeyse% 80'i stres nedeniyle fiziksel semptomlar yaşadıklarını bildirmişlerdir.
Günümüzdeki günlerin stresi, psikolojik danışmalarda günden güne görülen şikayetlerin birçoğunun suçu.
Sonuç
Genel Adaptasyon Sendromunun ilerici evreleri, bizi kronik ve aşırı stres koşulları altında kalmaya nereye götürebileceğini açıkça göstermektedir. Bununla birlikte, örneğin bazı rahatlama teknikleri veya bitkisel takviyeler yoluyla bu işlemleri kontrol altında tutma seçeneğine sahibiz.