Dolandırıcılık suçu, ileli bir eylemde birini aldattığında ve mağdurun veya bir başkasının pahasına kendisi veya bir başkası için menfaat elde ettiğinde ortaya çıkar. Nitelikli dolandırıcılık suçu ise belirli bir dini, sosyal, mesleki, teknik aracın veya kamu kurumunun bir suç işleme aracı olarak kullanılmasıdır.
Dolandırıcılık Suçu Zamanaşımı ve Uzlaştırma
Dolandırıcılık, kovuşturmanın ihbara bağlı olduğu suçlardan biri değildir. Savcılar bir suçun işlendiğini belirledikten sonra kendileri araştırmalı ve suç işlendiğini tespit ederlerse suç duyurusunda bulunmalıdırlar. Dolandırıcılık suçlamaları için herhangi bir ihbar süresi yoktur. Ancak, zamanaşımı süresi sekiz yıl olduğundan, en geç sekiz yıl içinde temyiz hakkı kullanılarak Cumhuriyet savcılığına basit ceza davalarının açılması gerekir. Taraflar arasında arabuluculuk yapılmasını gerektiren suçlar arasında basit dolandırıcılık yer alır (TCK 157). Yerleşik suçlar için hem soruşturma hem de kovuşturma aşamaları öncelikle arabuluculuk sürecini kullanmalı ve uzlaşma sağlanamazsa soruşturma veya sürece devam etmelidir.
Dolandırıcılık Suçunun Şartları
Dolandırıcılık, çeşitli araçlar kullanılarak işlenebilen bir suçtur. Ancak dolandırıcılık suçlarının koşulları olarak adlandırılabilecek tüm eylemlerin ortak altyapısını oluşturan üç koşul vardır.
- Hileli Hareket: Aldatma, fail tarafından gerçekleştirilmelidir. Dolandırıcılık faaliyeti fail tarafından gösterilmelidir ve mağdur soruşturma yapamaz hale getirilmelidir. Dolandırıcılığı diğer mülkiyet suçlarından ayıran önemli bir özellik, bir araç olarak kullanılmasıdır. Mağdura söylenen her yalan hile sayılmaz. Dolandırıcılığın parçası olan dolandırıcılık, nitelikli bir yalandır ve mağdurun yargılanmasına engel olacak şekilde ustaca sergilenmiş olmalıdır.
- Aldatıcılık: Hileli bir eylem, mağduru aldatabilmelidir. Dolandırıcılık faaliyetinin mağduru aldatıp aldatmayacağı, her bir özel vaka için vaka bazında değerlendirilmelidir. Hangi eylemlerin aldatmaya uygun olduğu somut olaya ve mağdurun durumuna göre belirlenmelidir. Bu konuda standartların önceden belirlenmesi mümkün değildir. Dolandırıcılığın mağduru yanıltıcı olması yeterlidir. Sıradan bir insanı yanıltmak için tasarlanmış olması gerekmez. Bu nedenle, eylemin dolandırıcılık teşkil edip etmediği, alıcıya ve aynı zamanda olaya göre değerlendirilmelidir.
Hasar, dolandırıcılık faaliyeti yoluyla aldatmadan kaynaklanmalıdır. Yaralanma, mağdurdan veya mağdur üzerinden zarar görmüş bir başkası da olabilir. Zararın miktarı veya tespit edilip edilemeyeceği ihtimali bu noktada hiçbir şekilde önemli değildir. Zararın mülke, yani ekonomik anlamda herhangi bir değeri olan herhangi bir şeye verilmesi gerektiğine de dikkat edilmelidir.
Dolandırıcılık Suçunun Cezası Nedir?
Basit dolandırıcılık biçimlerinin cezası 1 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar para cezasıdır. Nitelikli dolandırıcılık cezası ise 3 yıldan 10 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar para cezası şeklindedir. Yukarıda belirtildiği gibi, TCK 158 1-e, f, j maddelerinde belirtilen suçlar için hapis cezası alt sınır dört yıl olup, para cezasının alt sınırı suçtan elde edilmiş olan kazancın iki katıdır. Dolandırıcılık, yasal bir iddia oluşturmak için yapılırsa, suçlu 6 aydan 1 yıla kadar hapis veya para cezası ile cezalandırılır.
Dolandırıcılık suçlamaları re’sen araştırılır ve raporlara dayanmaz. Hukuki bir iddia tesis etmek için bir suç işlenirse, bu hafifletici bir faktördür ve suçun soruşturulması ve kovuşturulmasının şikayete tabi olduğunu unutmayın.
Dolandırıcılık suçlarından asliye ceza mahkemeleri sorumludur. Kısacası dolandırıcılıkla korunan yasal değer, bir kişinin mülkiyeti ve özgür iradesidir. Korunan birden fazla yasal değer vardır, ancak mülkiyet öne çıkar. Yazımızda dolandırıcılığın ne olduğunu, cezalarını ve şartlarını detaylandırdık. Dolandırıcılık ceza hukuku içerir. Haklarınızı korumak için dolandırıcılığa maruz kalmanız durumunda, mutlaka alanında uzman ceza avukatlarından destek almanız gerekli olur. Dolandırıcılık suçları içerik açısından farklılık taşıdığından her dava kendi özelinde değerlendirilir ve çözüme kavuşması için uzman avukat yardımı almak gerekebilir.