Bilimsel Araştırma Ne Demektir?
Bilimsel araştırma; hangi bilim dalında olursa olsun (eğitim, tıp, biyoloji, sosyoloji, psikoloji, antropoloji, fizik, kimya vb. gibi tüm sosyal ve fen bilimleri alanlarında) sistematik, nesnel, ve sınırları titizlikle ve net olarak çizilmiş yöntem ve teknikler kullanılarak geçerli ve güvenilir bilgilere ulaşmak olarak tanımlanabilir. Araştırma yapan kişiye araştırmacı denir.
Bilimsel Araştırma Yöntemleri Nelerdir?
Alana göre ve kriterlerine göre araştırma yöntemleri farklı sınıflandırmalara tabi tutulmakla birlikte, genel olarak bir araştırma nitel, nicel veya karma olabilir. Nitel veya nicel olmasına göre araştırmanın araştırma soruları, değişkenleri, katılımcıların seçilme prosedürü, veri toplama teknik ve araçları, veri analiz teknik ve yöntemleri, ve bulguların yorumlanması ve sonuçlar geliştirilir.
Nitel (kalitatif) Araştırma Yöntemi
Nitel araştırma yönteminde, durum çalışması (case study), olgusal çalışma (phenomenology) ve grounded theory gibi yaklaşımlar kullanılır. Gözlem, mülakat ve belge inceleme gibi nitel veri toplama teknikleri kişilere, gruplara veya nesnelere uygulanır. Veriler kelimelerden, cümlelerden veya ifadelerden oluşur.
Nicel (kantitatif) Yöntem
Nicel araştırma betimsel, yordayıcı, ilişkisel veya sebep-sonuç ilişkisi kurmak amaçlı olabilir. Sebep-sonuç ilişkisi kurmak için yapılan çalışmalar tam deneysel veya yarı deneysel çalışmalardır. Araştırma bir durumu/değişkeni manipüle ediyorsa deneysel araştırmadır. Araştırmada bir müdahale yoksa, diğer bir deyişle değişken araştırmacı tarafından manipüle edilmiyorsa ilişkisel araştırmadan söz edilir, ve araştırma katılımcılarının mevcut durumları çalışılır. Veriler sayısaldır veya sayısallaştırılmıştır.
Araştırma bir zaman dilimi içinde yapılıp bitiyorsa kesitsel araştırmadır ve araştırma evrenindeki farklı grupların karşılaştırılmasına imkan sunar. Boylamsal araştırmalarda araştırmacı aynı katılımcılardan aynı araştırma için veri toplamaya tekrarlayan ölçümlerle devam eder. Bazen araştırma yıllar sürebilir. Bu araştırmalarda, araştırmanın katılımcılarındaki değişme ve gelişmeleri tespit etmek mümkündür.
Bilimsel Araştırma Basamakları Nelerdir?
Bilimsel araştırmanın aşamalarını 8 başlıkta toplamak mümkündür:
Konu Seçimi: İlgilendiğiniz ve alanınıza uygun bir konu seçin (örn. obezlik, kanser, öğrenme stilleri, savunma mekanizmanları, yoksulluk, fermantasyon vb)
- Literatür Taraması: Seçilen konu hakkında temel bilgiler, istatistiksel veriler, geliştirilmiş olan teoriler ve daha önce yapılmış bilimsel çalışmalar araştırılır ve konu hakkında detaylı bilgi edinilir.
- Araştırma Problemini Tespit Etme: Literatür taramasının yardımıyla, genel ve çok kapsamlı olan araştırma konusu daraltılarak daha net ve spesifik bir araştırma problemi tespit edilir (örn. spor yapma ile obezlik arasındaki ilişki).
Tanım ve Kavramları Netleştirme: Araştırmada kullanılan ve araştırmayı okuyan herkesin anladığı tanım ve kavramlar geliştirilir (örn. spor yapmak tanımlanır: her hafta belli gün, saat ve mesafe kadar yürüyüş ve koşmak).
Evreni Tanımlama: Araştırmanın yapılacağı evren belirlenmelidir. Spesifik bir grup, işletme, program, kurum, coğrafik bölge olabilir (örn. 16-18 yaşındaki ergenler).
Araştırma Planı Yapma: Verilerin kimden (örneklemi), nasıl, nerede, ne zaman, kim tarafından ve hangi araçlarla (ölçek, anket vb.) toplanacağını, toplanan verilerin nasıl analiz edileceğinin planlandığı bir yol haritası hazırlanmalıdır.
Araştırma İzinlerinin Alınması: Üniversitenin ve/veya ilgili kurumun etik kurulundan, araştırmanın etik kurallarına uygun olduğu ve etik kurallar çerçevesinde yürütüleceği garantisi verilerek araştırma izni alınmalıdır.
Verilerin Toplanması: Araştırmanın planlaması yapıldıktan ve izinleri alındıktan sonra veri toplanır.
Veri Analizi ve Analiz Sonuçlarının (Bulgular) Yazılması: Plana uygun bir şekilde verilerin analizi yapılır ve analiz sonuçları araştırma sorularına cevap verecek şekilde yazılır.
Bilimsel Araştırma Kimler İçin Gereklidir?
- Tez Hazırlayanlar: Lisans tezi, yüksek lisans tezi, doktora tezi.
- Akademisyenler: Üniversitelerde akademik kariyer sahibi olan doktor öğretim üyeleri, doçentler, profesörler.
- Araştırma şirketleri:Ticari bir firma veya STK’lar adına talep edilen konuda
- Kamu kurumları: TÜİK, MEB vb. kurumlar alanlarında göre hizmet politikalarını yönlendirmek için
- Bağımsız araştırmacılar
Bilimsel Araştırma Yapma Becerileri Nelerdir?
- Sabır
- İstikrar
- Esneklik,
- Kararlılık
- Detaylara dikkat
- Mantıklı düşünebilme
- Bağımsız düşünebilme
- Zaman yönetimi
- İletişim becerisi
- Takımla çalışma
- Bilimsel okuma, okuduğunu anlama ve yorumlama
- Bilimsel yazma
- Araştırma yöntemleri bilgisi
- Veri toplama teknikleri bilgisi
- Veri analiz teknikleri bilgisi
- İstatistik (En az temel düzeyde)
- İngilizce (En azından akademik bir metni okuyup anlama düzeyinde
- Akademik yönergeleri takip etme ve yerine getirme
- Akademik yorum ve çıkarımlarda bulunabilme
- Analitik düşünme vb.
Bilimsel Araştırma Süreci ve Zorlukları
Araştırmanın en temel özelliği –aslında bilimsel olmasının dayanağı– araştırma sürecinin başından sonuna kadar sistematik olarak gerçekleştirilmesidir. Diğer bir deyişle; araştırmanın amacının veya sorunun belirlenmesi, verilerin toplanması ve yönetimi, bulguların yorumlanması ve açıklanması belirlenmiş kurallar ve sistem içinde yürütülür.
İyi düşünülmüş bir araştırma deseni araştırma sorunuza etkin ve doğru cevap bulmak için şarttır. Araştırmanın planlanması; ne, nerede, ne zaman, nasıl, neden ve kim sorularına net olarak cevap verilmesini gerektirir. Uygulama aşamasında ise herşey planlandığı gibi gitmeyebilir. Gerektiğinde planların revize edilmesi ve uygulanması gerekir.
Araştırmanızın planlanması ve uygulanması karmaşık bir süreç olup, bilimsel ilkelere bağlı kalmak oldukça önemlidir.
Her bilimsel araştırmanın bilimselliğini sağlayan olmazsa olmaz şartları olmakla birlikte, araştırmanın çeşidi, kapsamı, ve sonuçlarının raporlaştırılması sektöre göre veya akademik veya iş dünyasına göre değişiklik gösterir.
Bilimsel Araştırma Danışmanlığı Hizmetlerimiz
BİZ Akademik Danışmanlık olarak Bilim ve Bilim İnsanı odaklı bir yaklaşımla, alanınızda trend olan konu/konuların saptanması, bu konulara uygulanabilecek araştırma metodolojisinin belirlenmesi ve araştırmayı desenleme, ölçeklerin ve anketlerin oluşturulması/tespit edilmesi, araştırmanın uygulanması, verilerin toplanması ve analizi, ve bulguların yorumlanması ve tartışılması gibi anahatlarıyla özetlenebilecek bilimsel araştırma sürecinde danışmanlık hizmeti sunuyoruz.
Nicel (Kantitatif) Araştırmalar
Nitel (Kalitatif) Araştırmalar
Not: Tanışma ve bilgi edinme görüşmeleri ücretsizdir.