Osmanlı Devletî, «Yükselme Çağı» olan 16'ncı yüzyılda, mutlak ve Teokratik bir imparatorluk olmuştu. Yavuz'un Mısır seferinden dönüşte Halifeliği alması, Osmanlı Devleti'ne yeni bir biçim vermiş, Osmanlı Padişahları, din ve Dünya işlerini bir elden yöneten Teokratik bir saltanat kurmuşlardı.
Devlet Yönetimi
Osmanlı Devleti, çağının en iyi idare sistemine sahipti. Ülke birtakım eyaletlere, eyaletler sancaklara ayrılmıştı. Sınırların genişlemesiyle «Merkeze bağlı eyaletler» ile «Özel idaresi olan eyaletler» e bir de «İmtiyazlı Hükümet ve Beylikler» diye üçüncü bir bölüm eklendi.
Merkeze bağlı eyaletler içinde en önemlileri şunlardı: Rumeli, Bosna, Tameşvar, Budin, Eğri, Anadolu, Dulkadir, Trabzon, Şam, Halep, Raka, Diyarbakır, Van, Kars ve Kefe Beylerbeylikleri.
Sayıları çoğalan imtiyazlı hükümetler ise Kırım, Eflak, Boğdan, Erdel ve Hicaz'dı. Yükselme çağında yapılan savaş ya da katılmalarla Osmanlı İmparatorluğu'na bağlanan eyaletlerde özel idareler kurulmuştu. Bunlar, Garp Ocakları diye anılan Trablusgarp, Tunus, Cezayir ile Mısır, Basra, Bağdat, Yemen ve Habeş'di.
Ordu
Fatih çağında her yönden üstün ve düzenli bir kuruluş kazanmış olan Osmanlı ordusu, «Yükselme Çağı» nda da bu durumunu korumuş, asker sayısı 300.000'e yaklaşmıştı.
Maliye
«Yükselme Çağı» Osmanlı Devleti'nin en zengin çağıydı.
Eğitim ve Öğretim
Fatih çağında başlayan kültür hareketleri, «Yükselme Çağı» nda da devam etmiş, özellikle İstanbul, Kanunî çağında büyük bir bilim merkezi olmuştu. Bu çağın belli başlı Türk bilginleri içinde Zembilli Ali Cemali Efendi, İbni Kemal ve Ebussuut Efendi büyük ün sağlamışlardı. Tarihçiler arasında ise Ali, Peçevi, Selaniki, Lütfi Paşa, coğrafyacılar arasında da Piri Reis ve Şeydi Ali Reis en ünlüleriydi.
Dil ve Edebiyat
Türk Edebiyatı'nın «Klasik Çağı» nı meydana getiren Baki ve Fuzulî'den ayrı olarak Lamiî, Hayalî, Nev'î ve Ruhî de büyük ün salmışlardı. Halk Edebiyatında ise Pir Sultan Abdal ve Köroğlu başta geliyordu.
Güzel Sanatlar
«Yükselme Çağı» nda Osmanlı-Türk Klasik Mimarlığı'nın en büyük ustası Mimar Koca Sinan'dı. Bunun yanında çinicilik, kakmacılık, oymacılık, nakkaşlık, hattatlık, tezhip gibi süsleyici sanatlar da çok gelişmişti.