Bu altın rengi kozaların parıltısı, içlerinde büyüyen uçurtma kelebeklerine kamuflaj sağlıyor.
Renk kelebeklere kamuflaj sağlıyor, aç yırtıcılara yem olmaktan kurtarıyor.
Basit bir soru. Uçurtma kelebeği neden altın rengi koza yapıyor?
Corvallis’teki Oregon Eyalet Üniversitesi biyologlarından Katy Prudic, kozanın neden altın rengi olduğunun bilinmediğini ama parlaklığın gelişmekte olan kelebeği kamufle etmeye yaradığını söylüyor.
Parlaklık potansiyel yırtıcılar için özellikle “rahatsız edici”. Kozanın “karmaşık fonda görülmesini zorlaştırıyor,” diyor Prudic. Aç bir kuş, su damlasına benzediğini bile düşünebilir.
Kolay Hedef
Kamuflaj pupalar için hayati önemde. Çünkü büyümekte olan kelebek hareket edemez ve parazitler tarafından yenilme tehlikesi altındadır. “Kolay hedeftir” diye belirtiyor Prudic.
Dev kırlangıçkuyruk, pupa kamuflajının bir başka örneği. Bu türde koza sarktığı ağacı anımsatıyor ya da bakılan noktaya bağlı olarak biraz da yılana benziyor.
Bu türün tırtılının bazı gizli hileleri var: Kuş pisliğini anımsatıyor, hatta gelişmesinin daha sonraki evresinde küçük bir yılana benziyor.
Kral kelebek kozasının altın rengi noktaları ve çizgileri de gelişmekte olan böceğin yapraklar arasında kaybolup ortama karışmasına yardımcı oluyor.
Christian Richter, Westend61/Corbis
Morfo kelebeğinin parlak mavisi hayvana kendi türünün başka üyeleriyle iletişim kurma olanağı veriyor.
Peter Lilja
Baykuş kelebeklerinin kanatlarında bulunan ve baykuş gözlerini andıran desenler yırtıcıların kafasını karıştırmaya yetiyor.
Renk Avantajı
Yetişkin kelebekler de renklerini avantajlı biçimde kullanıyorlar. Sadece ortama karışmak için değil, uyarmak için de renge başvuruyorlar.
Örneğin kral kelebeğin yetişkininin parlak turuncu rengi ve belirgin desenleri, potansiyel yırtıcıları lezzetsiz ve zehirli olduğu konusunda uyarıyor.
Hanımeli kelebeği adı verilen bir başka türün de, yırtıcıları uzaklaştırmak için kral kelebeğin görüntüsünü taklit ettiğini söylüyor Prudic.
İki farklı rengin özellikle etkileyici bir kullanımının, Orta ve Güney Amerika’nın yağmur ormanlarında yaşayan mavi morfo kelebeğinde görüldüğünü ekliyor.
Bu hayvanın çarpıcı mavi kanat rengi, “kelebekler arasında iletişim kurmakta kullanılıyor, o nedenle kur ve çiftleşme esnasında sergileniyor,” diyor.
Kanadın altındaki mat kahverengi fon üzerine gözbebeği benzeri muhteşem noktalar ise yırtıcıların kafasını karıştırıyor.
Görünenden Fazlası
Biz insanların bu parlak kelebek renklerini nasıl algıladığı duruma göre değişiyor. Gördüğümüz renklerin bazıları gerçek pigment, bazıları ise yapısal, yani ışığın yüzeyden yansımasına bağlı.
Prudic, kelebekte görülen mavi, mor ve beyazın yapısal renkler, turuncu, sarı ve siyahın ise pigment olduğunu söylüyor.
“Kitinin yani kanat pullarının mikroskobik yapısı hangi ışığın nasıl yansıtılacağını etkiliyor,” diyor Prudic.
Kelebek kanatlarının yanardöner olmasını, baktığınız açıya göre renk değiştirmesini sağlayan şeyin bu olduğunu söylüyor.
Tırtıl Beslenmesi
Peki kozanın altın rengine dönüşmesinde uçurtma kelebeği tırtıllarının ne yediği de önem taşıyor mu? Prudic, tırtılın beslenme biçiminin uçurtma kelebeği pupasının rengini belirlemediğini ama başka türlerin koza rengini belirleyebildiğini söylüyor.
Yaprak, çiçek ve tohumlarda farklı biçimlerde bulunan flavonoid adlı bitki kökenli kimyasallar pupa rengini etkileyebiliyor.
Örneğin zebra kırlangıçkuyruk, Asimina'nın da dahil olduğu familyadan bitki yapraklarıyla besleniyor ve yaprak yeşili bir kozası oluyor.