... konulu sunumlar: "Prof. Dr. Nezih Güven ODTÜ"— Sunum transkripti:
1 Prof. Dr. Nezih Güven ODTÜ Avrupa Nitelikler Çerçevesi Ulusal Nitelikler Çerçevesi Öğrenim Çıktıları YetkinliklerProf. Dr. Nezih GüvenODTÜ
2 Avrupa Nitelikler Çerçevesi (EQF: European Qualifications Framework) Berlin Bildirgesi, 2003Üye ülkeler yüksek öğrenim sistemlerindeki her derece/kademe için karşılaştırılabilir ve karşılıklı anlaşılabilir nitelikleri belirlemek için çalışacaktır.Ulusal çerçeve, uluslararası alanda anlaşılabilir ve her eğitim seviyesinde kazanılan yetkinliklere ve diğer öğrenim çıktılarına odaklı ve kalite güvencesini sağlar olacaktır.
3 Avrupa Nitelikler Çerçevesi (EQF) Bergen Bildirgesi, 2005Avrupa Yüksek Öğrenim Alanı için en üstte bir (Avrupa) Nitelikler Çerçevesi oluşturulacaktır (2010)Şemsiye Çerçeve- “framework for frameworks”Neden?Uluslararası şeffaflıkNiteliklerin uluslararası tanınmasıÖğrenenler ve mezunların uluslararası hareketliliği için...
4 Avrupa Nitelikler Çerçevesi (EQF) EQF, Ulusal Nitelikler Çerçevelerinden daha az ayrıntılı merkezi bir çerçeve olacak.Sektörel Nitelikler bunlarla ilişkilendirilecek
5 Avrupa Nitelikler Çerçevesi (EQF) MEVCUT DURUM:“EQF for EHEA”: Bologna süreci (45 ülke)Yükseköğretimdeki her kademe için Öğrenim Çıktıları (Dublin tanımlıyıcıları) ve ECTS cinsinden tanımlar“EQF for LLL”: Kopenhag süreci (25 EU ülkesi)8 seviyede nitelikler, seviyeler yükseköğretimle ilgili, üç çeşit öğrenim çıktısı ile ifade edilecek: Bilgi, beceri ve kişisel ve mesleki yeterliliklerİki yaklaşımdaki nitelik tanımları hemen hemen aynı.
6 ULUSAL NİTELİKLER ÇERÇEVESİ -Niteliklerin hedef ve seviyeleri öğrenim çıktıları ile ifade edilmeli-Paydaşlar için fayda ve roller gösterilmeli-Müfredat geliştirmeye yardımcı olmalı-Erişim ve sosyal kapsamın geniş tutulması sağlanmalı-Toplumun değişen ihtiyaçları karşılanmalı
7 ULUSAL NİTELİKLER ÇERÇEVESİ -Her ülkede niteliklerin Avrupa Nitelikler Çerçevesi ile bağlantısına Ulusal Otoriteler karar vermelidir. Bazı ülkelerde Ulusal Nitelikler Çerçevesi kanunla belirlenmiştir.-Ulusal nitelikler çerçevesi, o ülkede yükseköğretim kurumlarının diğer ülke vatandaşları nezdinde çekiciliğini artıracaktır.-Kalite güvencesi nitelikler çerçevesinin en önemli boyutudur.
8 Ülke A Ülke B EQF Seviye 8 EQF Seviye 7 EQF Seviye 6 EQF Seviye 5 EQ Seviye 1EQF Seviye 2EQF Seviye 3EQF Seviye 4EQF Seviye 5EQF Seviye 6EQF Seviye 7EQF Seviye 8NitelikNitelik
9 Avrupa Nitelikler Çerçevesi (EQF) Bergen Yüksek Öğretimdeki Seviyeler ve Kredi Karşılıkları:(Kısa seviye (ön-lisans): 120 ECTS)Birinci seviye (lisans): ECTSİkinci seviye (master): ECTSÜçüncü seviye (Doktora): 3-4 YılNiteliklerin genel (jenerik) tanımlayıcıları ve öğrenim çıktıları
10 ÖĞRENİM ÇIKTISI (LEARNING OUTCOME) Öğrenim çıktısı, öğrenim sürecinin tamamlanmasının ardından öğrencinin ne bileceğini, ne anlayabileceğini veya ne yapabileceğini ifade eden yetkinliklerdir.Öğrenim çıktısı, öğretenin amacından ziyade öğrenenin başarısı ile ilgilidir. Bu nedenle dersin amaçları ile öğrenim çıktıları aynı değildir.
11 ÖĞRENİM ÇIKTISI (LEARNING OUTCOME) Öğrenim çıktısı, öğrencinin ne öğrenmesinin beklendiğidir. Dolayısıyla, öğrenci merkezli bir sistemdir.Öğrenim çıktıları akademisyenler tarafından belirlenir ve yetkinliklerle ifade edilir. Yetkinlikler bilgi, anlama ve becerilerin dinamik bir kombinasyonudur.Yetkinlikler öğrencilerce edinilir. Yetkinlikler öğrenme çıktılarının gerektirdiğinden daha yüksek seviyede geliştirilebilir.Öğrenim çıktıları öğretmekten öğrenmeye bir paradigma değişimidir.Öğrenim çıktıları gözlenebilir ve ölçülebilir olmalıdır.
12 ÖĞRENİM ÇIKTISI (LEARNING OUTCOME) Program (müfredat) tasarımında ve geliştirilmesinde ana unsurKolay okunabilen ve karşılaştırılan derecelerUlusal Nitelik Çerçevelerinin tanınması (NQF)Öğrenmenin nicelleştirilmesi (ECTS)Mesleki eğitim ile bağlantılı yaşam boyu eğitimin desteklenmesi
13 Avrupa’da Yüksek Öğretim Yapılarının Ayarlanması (Tuning Projesi) ‘Tuning Educational Structures in Europe’( 3 dönem)Univ. Deusto- Univ. Groningen (koordinatörler).100 üniv.-135 üniv. katılıyor.Projenin amacı: 27 alanda (işletme, kimya, tarih,..) iki eğitim kademesi (lisans+yüksek. lis.) için genel ve dala özgün yetkinlikler için referans noktalarını belirleme.
14 Avrupa’da Yüksek Öğretim Yapılarının Ayarlanması Projesi Tuning Projesi ile bağlantılı 30 genel yetkinlik tanımlanmıştır. Bu yetkinlikler üç gruba ayrılmıştır:Yardımcı (enstrümental) YetkinliklerKişilerarası (sosyal) YetkinliklerSistematik Yetkinlikler
15 Yardımcı Yetkinlikler Analiz ve sentez kapasitesiOrganizasyon ve planlama kapasitesiTemel genel bilgi (Kültür)Mesleki temel bilgiAnadilde sözlü ve yazılı iletişimİkinci dil bilgisiBilgisayar becerisiFarklı kaynaklardan bilgi toplama ve analiz yeteneğiProblem çözme becerisiKarar verme becerisi
16 Kişilerarası Yetkinlikler Eleştiri ve öz-eleştiri yeteneğiTakım çalışmasıKişiler arası beceriDisiplinler arası bir takımda çalışma yeteneğiBaşka alanların uzmanları ile iletişim becerisiFarklılığı takdir etme ve çok kültürlülükUluslar arası alanda çalışma yeteneğiEtik bağlılık
17 Sistematik Yetkinlikler Bilgiyi pratiğe dönüştürme kapasitesiAraştırma becerisiÖğrenme kapasitesiYeni durumlara uyabilme becerisiYeni fikirler üretme kapasitesi (yaratıcılık)LiderlikFarklı kültür ve geleneklerini anlayabilmeBağımsız çalışabilme yeteneğiProje tasarımı ve yönetimiAtılımcı ve girişimci ruhKalite anlayışına sahip olmaBaşarı arzusu
18 Müfredat Tasarımı ve Planlaması İçin Bir Yöntem Tuning Yaklaşımının Özellikleri:Öğrenci merkezli, çıktı odaklı müfredat hazırlanmasıAkademik ve mesleki profillerin tanımlanmasıÖğrenim Çıktılarının tanımlanmasıGenel ve alana özel yetkinliklerin belirlenmesi
19 Müfredat Tasarımı ve Planlaması İçin Bir Yöntem Tuning yöntem ve modeli:Tek disiplinli veya disiplinlerarası programlara uygunGeniş profil alanına sahip mezunlarYetkinliklere odaklanma
20 Müfredat Tasarımı ve Planlaması İçin Bir Yöntem Müfredat tasarımında basamaklar :Sosyal ihtiyaçların belirlenmesi, paydaşlar, kaynak sorunu,Akademik ve profesyonel profillerin tanımlanması,Programın amaç ve öğrenim çıktılarının belirlenmesi,Genel ve alana özel yetkinliklerin belirlenmesi,Müfredata dönüştürülmesi (içerik ve yapının oluşturulması),Belirlenen program öğrenim çıktılarını sağlayacak derslerin oluşturulması,Öğretme-öğrenme-değerlendirme yönteminin belirlenmesiProgram Kalite Güvenceleri : Gözlem, değerlendirme ve güncelleme prosedürlerini kurma ve geliştirme
21 SONUÇÖğrenci Merkezli Eğitim son yıllarda Bologna Sürecinde ortaya çıkan en önemli gelişmelerden birisidir.Üniversitelerin tüm programları için “program çıktıları”nı tanımlamaları gerekmektedir.Bunun için her bir ders için “öğrenim çıktıları” belirlenmelidir.Bürokratik bir işlem gibi görünse de, bu bütün üniversitelerin ev ödevidir.
23 BOLOGNA SÜRECİNDEN ETKİLENENLER Ülkelerin Eğitim BakanlıklarıYüksek Öğrenim KurumlarıÜniversitelerÖğretim Birimleriİdari BirimlerÖğretim ÜyeleriÖğrencilerDış paydaşlar: İşverenler, çalışanlar, STK
24 BOLOGNA SÜRECİ KAPSAMINDA TÜRKİYE’DE YAPILANLAR Bologna Süreci Türkiye resmi temsilcisi (BFUG: Bologna Follow up Grup üyesi): YÖK Başkan Vekili Prof.Dr. Aybar ErtepınarDPT bünyesinde 2002 yılında kurulan Ulusal Ajans vasıtasıyla AB eğitim programları ve Bologna Süreci’nin ülke içinde tanıtımı için finansal destek sağlandıBologna Rehberleri Ulusal TakımıBologna süreci sonrası hızlanan çalışmalar:Öğrenci/Öğretim elemanı hareketliliğiErasmus Üniversite Beyannamesi: 83 Üniversite
25 BOLOGNA SÜRECİ KAPSAMINDA TÜRKİYE’DE YAPILANLAR Ulusal Öğrenci Temsilcileri Konseyi (YÖK yönetmeliği, 2005): Öğrenci katılımı“Eurostudent III Projesi”ne katılım: Öğrencilerin sosyo-ekonomik profilinin çıkarılması, 2006Kalite ve Akreditasyon Kurulu (YÖK yönetmeliği, 2005)ECTS/Diploma Eki çalışmaları (YÖK )Yurt içi Öğrenci/öğretim üyesi hareketliliği (YÖK yönetmeliği, Mart 2006)
26 BOLOGNA SÜRECİNDE ÜNİVERSİTELERDEN BEKLENENLER Bologna Sürecine uyum kararlılığı,Bologna Sürecinin tanıtılması ve paydaşların sürece katılımının özendirilmesi ve sağlanması,Üniversite içinde bir Bologna Süreci birim/çalışma grubu kurulması ve bu gruba yönetsel destek verilmesi,Bu amaçlar doğrultusunda stratejik planlama yapılması,Öğretim Programlarının gözden geçirilmesi,Sürekli kalite iyileştirme mekanizmalarının kurulması.
27 BOLOGNA SÜRECİNİN BİZE NE FAYDASI OLACAK ? Üniversitelerin kendilerini tanımaları sağlanacak (İç değerlendirme >Stratejik Planlama),Üniversiteler, ulusal ve uluslararası akademik dünya tarafından daha iyi tanınacak,Üniversitelerin, Avrupa’da ve dünyadaki rekabet gücü artacak,Üye ülkelerdeki bilimsel çalışmaları ulaşma, ağlarına dahil olma ve başarılı çalışmaları örnek alabilme imkanı sağlayacak,Bu çalışmalar için AB’den finansal destek sağlanacak.Üniversitelerin kendilerini tanımaları sağlanacak (İç değerlendirme >Stratejik Planlama)
28 Teşekkürler….Üniversitelerin kendilerini tanımaları sağlanacak (İç değerlendirme >Stratejik Planlama)
29 Birinci Kademe Nitelikleri (180-240 AKTS) Bu kademeyi tamamlayan öğrencilerin öğrenme çıktıları ile tanımlanan nitelikleri:-Genel lise eğitimine dayalı olarak ileri düzey ders kitapları ile desteklenen ve çalışma alanlarının önemli bilgileri ile bilgilendirildiğini tipik bir seviyede gösterebilen bilgi ve anlamaya sahip olanlar-Çalışmalarına ya da mesleklerine profesyonel bir yaklaşım sergileyecek bir şekilde bilgi ve anlamalarını uygulayabilen ve çalışma alanlarına özel argümanlar getiren ve geliştiren ve problemler çözerek gösterebilen yeterlilikleri olanlar
30 Birinci Kademe Nitelikleri (devam): -İlgili toplumsal, bilimsel ya da etik konular üzerine düşünmeyi içeren yargıları bildirmek için ilgili verileri (genellikle kendi çalışma alanında) yorumlayabilme ve bir araya getirebilme yeteneğine sahip olanlar-Gerek uzman gerekse de uzman olmayan dinleyicilere bilgi, düşünce, problem ve çözümler iletebilenler-Üst düzey bağımsızlıkla ileri çalışmaları yürütmeyi sürdürmeleri için gerekli olan öğrenme becerilerini geliştirmiş olanlar
31 İkinci Kademe Nitelikleri (90-120 AKTS): Bu kademeyi tamamlayan öğrencilerin öğrenme çıktıları ile tanımlanan nitelikleri:-Tipik olarak birinci kademeyle ilgili olanlar üzerine kurulu ve bunları genişleten ve/veya artıran ve genellikle bir araştırma bağlamında fikirlerin geliştirilmesi için fırsat ya da temel oluşturan bilgi ve anlamaya sahip olduğunu gösterenler-Kendi çalışma alanları ile ilgili olarak geniş (ya da disiplinler arası) bağlamlarda yeni veya tanıdık olmayan çevrelerde kendi bilgi ve anlama ve problem çözme yeteneklerini uygulayabilenler
32 İkinci Kademe Nitelikleri (devam): -Bilgileri bütünleştirme ve karmaşık durumları çözebilme ve eksik veya sınırlı bilgiyle yargılamalar üretebilme yeteneğine sahip olanlar, ancak bilgi ve yargılamaların uygulamasıyla ilgili sosyal ve etik sorumlulukların idrakinde olarak-Kendi değerlendirmelerini ve bilgilerini mantıklı bir temelle uzman olan/olmayan kimselere açıkça ve muğlak olmayan bir şekilde iletebilenler-Büyük ölçüde kendi başlarına veya bağımsız bir şekilde çalışma sürdürmelerine izin verecek öğrenme becerilerine sahip olanlar
33 European Qualifications Framework (EQF) A meta-framework that should enable qualifications frameworks at national and sectoral level to relate and communicate to each otherA set of common reference points – referring to learning outcomes and levels of competences related to a qualification obtained at national levelCommon reference points – located in a hierarchy of 8 levelsIndividual qualifications awarded at national level should contain a reference to the frameworkA translation device and a common reference for quality assuranceEnable individual citizens to navigate within and between different education systems and locate their own learning outcomes in this broader context
35 ORTAK DERECELER: TARİHÇE Bologna Süreci(Bologna/1999, Prague/2001, Berlin/2003)Ortak derecelerin teşvikiEUA: Avrupa’da Yüksek Lisans ve Ortak Dereceler Üzerine Araştırma (2002)EUA: Ortak Dereceler Pilot Projesi ( )Erasmus Mundus Programı ( )
36 ORTAK DERECELERDeğişik ülkelerden en az iki üniversite tarafından birlikteTasarlanan/geliştirilen,Organize edilen/uygulanan derece programı.Öğrenci değişik üniversitelerde eğitimini tamamlar.Diploma/Derece: Tek, Tek ortak, Çift(single, single joint, double, multiple)
37 ORTAK DERECELER: NEDEN? Bologna Sürecinin tüm boyutları ile ilişkili:Kalite güvencesiTanınmaŞeffaflık ve yükseköğretim sistemlerinin yakınsamasıHareketlilikYükseköğretimde Avrupa boyutuAvrupa yükseköğretiminin çekiciliğinin artırılmasıİstihdam edilebilirlik.YARATICI BİR MEKANİZMA (ARAÇ)
38 TÜRKİYE’DE ORTAK PROGRAMLAR SUNY ile ortak lisans programları (20 program)- Anadolu, Bilkent, Boğaziçi, İTÜ, İzmir Ekonomi, ODTÜ,…ODTÜ- Fransız Üniversiteleri ortak doktora programlarıMevzuat: Engel yok, YÖK yeni bir yönetmelik hazırlıyor.
39 EUA: Ortak Dereceler Pilot Projesi (2002-04) 100 üniversite katıldı; 11 ortak yüksek lisans programıKazanımlar: Denklik/ tanınmaya katkı, kültürler arası diyalog, öğrenci-öğretim elemanı hareketliliği,Sorunlar: Tanınma/denklik hala sorun; kalite güvencesi sorun; fonlar.Öneriler: Temkinli adımlarla iyi işleyen program oluşturma (ortak seçimi, dil hazırlığı, sorumluluk paylaşma)
40 Erasmus Mundus ( )Avrupa yüksek öğrenim alanında kaliteyi yükseltmeyi, ortak dersler yaratmayı ve üçüncü ülkelerden iyi öğrencileri Avrupa’ya taşımayı hedefleyen bir programHedef: 250 ortak yüksek lisans programıDestek: 230 milyon EuroDört Eylemi (destek programı) var