07.11.2012 - 01:00 | Son Güncelleme: 07.11.2012 - 01:00
Başkanımızı Amerikalılar gibi seçseydik...
ABD başkanlık seçimindeki kurallar bire bir Türkiyede uygulansa (veya uygulansaydı) sonuçlar ne olurdu? Adamların başkanlık seçimi aslında çoğunluk usulüne dayanıyor.
ABD başkanlık seçimindeki kurallar bire bir Türkiyede uygulansa (veya uygulansaydı) sonuçlar ne olurdu? Adamların başkanlık seçimi aslında çoğunluk usulüne dayanıyor. Çetrefil hesaplar yok, çok yalın. Seçmen delegeleri delegeler başkanı seçiyor. Eyaletlerin delege sayısı Kongreye gönderdikleri üye sayısı kadar. Bir eyalette oyların yarıdan bir fazlasını alan, seçici kurul üyelerinin tamamını almış oluyor. 48 eyalette uygulama böyle.. İki eyalette farklı uygulama var; çoğunluk usulü yerine partiler aldıkları oy nispetinde seçici kurul üyesini merkeze gönderiyor. Temsilciler Meclisinde sandalye sayısı 435. Her eyalet büyüklüğü oranında temsilci gönderiyor. Senatoda sandalye sayısı 100.. Nüfusu ne olursa olsun her eyaletten 2 senatör seçiliyor. Seçiciler Kurulu Üyelerinin sayısı, Senato ve Temsilciler Meclisinin üye sayısının 3 fazlası.. Özel bir statüsü olan ve eyalet olarak kabul edilmeyen Washingtonın da 3 seçici oyu var. Toplam delege sayısı 538. 270 delegesi olan başkan oluyor. Seçici kurulun (delegelerin) el kaldırması göstermelik. Parti delegesi hükmünde oldukları için el kaldırma işleminden önce hangi adayın ne kadar delegesi olduğu belli. Eyaletlerde çoğunluk sistemi uygulanınca ülke genelinde oyların yüzde 51ini alan bir adayın delege sayısı 268 olabiliyor. Oyların yüzde 49unu alan adayınki 270 olabiliyor. Aynı sistem bizde geçmişte uygulansaydı, bu oran hiçbir zaman birbirine yakın çıkmazdı. Belki ülke genelinde başkan adayları için kullanılan oy oranları mesela yüzde 45, 35, 15.5 olurken delege dağılımı yüzde 80-20 veya 80-15-5 olabilirdi. İllerde oyların yarıdan bir fazlasını alan aday o ildeki bütün delegeleri kazanmış olacağı için ülke geneli ile uyumlu olmazdı. Bu sistem bize uymaz. Göstermelik eyalet sistemine geçilse de olmaz. Onlar da, nihayetinde her biri ayrı bir devlet ve federasyonun başkanını kendi devletlerinde çoğunluk usulü ile seçmiş oluyorlar. Seçiciler Kurulunu aradan çıkarıp yüzde 51 şartı arayınca sistem bize uygun hale geliyor. İlk turda yüzde 51i alan seçilmiş olur. Çok aday olur, ilk turda yüzde 51 sağlanamazsa ikinci tura kalanlardan biri ister istemez yüzde 51i geçer. Yıllar süren iç savaştan sonra düşe kalka bulunan ve mutabık kalınan bir yol, bu süreci yaşamayan, emir komuta, hile desise düzenine alışmış bir bölgede uygulanamaz.