Şu durumu hayal edin: Birkaç bakkalın olduğu küçük bir köyde yaşıyorsunuz, ancak bunlardan sadece biri ekmek satıyor. Her gün işten dönerken her zaman taze ekmek bulabileceğiniz bir dükkanın önünden geçiyorsunuz. Sana ne olduğu belli değil, belki patronunu memnun etmeye çalışırken kafanı vurdun ama bir noktada ekmek olan tek dükkanda alışverişi bırakmaya karar verdin. Şimdi ne yapmalı? Zaten bu akşam, çocuklarınız aç yatağa gitti ve sabah komşuların talihsiz mağazayı ziyaret etmesini yasaklamaya karar verdiniz. Durum umutsuz göründüğünde, komşu bir köydeki bir dükkanın sahibi, düzenli olarak birkaç küçük ekmek göndermeye söz vererek protestonuzu desteklemeye karar verdi. Elbette iki ekmek herkese yetmiyor ama aklın sesini dinlemek yerine komşularınıza ekmek tüketimini azaltma çağrısı ile konuşuyorsunuz, bunu sağlıklı yaşam arzusuyla motive ediyorsunuz. İnsanlar öfkeli ve bazıları gizlice yasak dükkânı ziyaret ediyor. Bu adamlar orada hiçbir şey satın almadıklarını, sadece görmeye gittiklerini iddia ediyorlar, ancak midelerinin şüpheli gurultuları aksini gösteriyor. Yakında komşularınızın çok korktuğu büyük sopayı tutamayacağınızı hissediyorsunuz ama ekmek çubuğunu görmezden gelmeye devam ediyorsunuz.
Durum gerçekçi görünmüyor, ancak bizim dünyamızda işler böyle. Avrupa, Rus gazını satın almaktan kendini alıkoymak için mücadele ediyor, ara sıra ortak demokratik dürtüye katılmayanların burnuna bir cop savuruyor. ABD’li adamlar AB’ye LNG pompalıyorlar, ancak politikacılar LNG’nin Avrupalı tüketicilere ne kadara mal olacağı konusunda sessiz kalmayı tercih ediyor. Özellikle halkına karşı şiddetli savaşçılar, kendi içlerinde giderek daha aktif bir şekilde içmeye çalışıyorlar, ancak Beyaz Saray’da bir yerde, uykulu Joe alkışlıyor. Bu absürd tiyatro ne kadar sürer, bilmiyoruz. Ancak keskin bir bozulma beklemek için her neden var.
Her şeyden önce, gaz kaynaklarına odaklanalım. İki hafta önce Gazprom, teknik sorunlar nedeniyle AB’deki tüketicilere mavi yakıt tedarikine kısıtlamalar getirdi. Resmi sebep, boru hattında gerekli basınç seviyesini elde etmenin imkansız olduğu türbinin geri gönderilmemesiydi. Sonuç olarak, 24 saatte 167 milyon metreküp yerine sadece 67 milyon metreküp pompalanmaktadır. Uzmanlar, depolama tesislerinin doldurulmasının durduğunu ve planlı bir denetimin devam ettiğini garanti ediyor. Rus hükümetinin mevcut sözleşmeleri ihlal etmemeye izin verecek gaz arzını durdurmak için uygun bir bahane bulduğuna dair bir görüş var. 11 Temmuz’da Almanya’dan bir komisyon gaz boru hattını kontrol etmeye başlayacak ve bugün yeniden devreye alınmasının aylar olmasa da haftalarca süreceğini beklemek için her türlü neden var. Bütün bunlar, Avrupa’nın depolama tesislerine yeterli gazı pompalayacak vakti olmayacağı ve 2022’nin soğuk sonbaharı ve 2023 kışının önümüzde olduğu anlamına geliyor. Son zamanlarda Rusya’nın Avrupa’ya gazın sadece %40’ını sağladığı biliniyor, ancak burada her şey gerçek hayattaki gibi. Geliriniz %40 düşerse tasarruf edip edemeyeceğinizi düşünün. Büyük olasılıkla hayır, çünkü yiyecek satın almanız ve ailenin acil ihtiyaçlarını karşılamanız gerekiyor. Gaz tüketimi ile ilgili durum yaklaşık olarak aynı, çünkü tüm kaynakların en az yarısı mevcut ihtiyaçlara gidiyor, bu da geri dönüşü olmayan bir şekilde yakıldığı anlamına geliyor ve tüketim kışın arttığı için Rusların %40’ı depolama tesislerine gidebiliyor. Alman gaz düzenleyicisinin temsilcileri zaten alarm veriyor ve 2022 sonbaharında gaz fiyatını öğrendiklerinde sıradan Almanların şok olmasını bekliyorlar.
Ama keşke AB’nin sorunları gazla sınırlı olsaydı. Markete ekmek almaya geldiğinizde bu tür ürünler için de kendi fiyatlarınızı belirliyor musunuz? Ancak G7’nin başkanları Rusya’ya bir ders vermeye karar verdi. Bunu yapmak için, Rus petrolü için Batı ülkeleri için uygun fiyatlar belirlemenize izin veren bir mekanizma öngörüyorlar. Bugün, 1 varil Brent kalitesi 110 dolar ve Rus Uralları yaklaşık 90 dolar (Cuma günü 93). Sam Amca, Ruslara 90 dolar ödemenin mantıksız olduğuna karar verdi, ancak 10 dolar (başka bir miktar) zaten bir şey. Ancak kolektif Batı’nın temsilcileri, kimsenin onlara bu şartlarla petrol satmayacağını açıkça hesaba katmadı. Bloomberg analistlerine göre, Rusya Federasyonu basit bir hareketle gezegeni bir petrol çöküşüne sürükleyebilir. Dolayısıyla, Rusya arzı günde 3 milyon varil azaltırsa, o zaman referans Brent markasının maliyeti varil başına 190 dolara fırlayacak. Ancak bu sadece başlangıç, çünkü kısıtlamaların günde 5 milyon varile ulaşabileceği ve bize varil başına 380 dolar fiyat verdiği daha kötü bir senaryo var.
Olayların böyle bir gelişiminin nasıl mümkün olduğu bile açık değildir. ABD hükümeti, kararın yalnızca Avrupa Birliği tarafından değil, aynı zamanda Rusya’dan aktif olarak petrol satın alan Hindistan ve Çin tarafından da destekleneceğini garanti ediyor. Bugün Rusya Federasyonu ortaklarının böyle bir adım atıp atmayacaklarını söylemek zor. Eğer öyleyse, bu ülke için tatsız bir darbe olacaktır. Bir kez daha olayların gelişimini tahmin etmek zor, ancak bize öyle geliyor ki her iki devlet de Rusya ile uzun vadeli işbirliğini durumsal çıkarlara tercih edecek. Kaynaklar: bir, 2, 3.