Bu saate bakmak 21 milyon dolar!
Bir daha iPad’inizdeki saate bakarken ya da alarmınızı kurarken bir kez daha düşünün. Zira Apple o saat için tam 21 milyon dolar ödeyecek. Neden mi? İşte o saatin ve İsviçreli tasarımcısı Hans Hilfiker’in hikâyesi…
Hans Hilfiker öleli 19 yıl oldu. Ancak onun tasarımlarına bugün hâlâ İsviçre’de neredeyse her adımda rastlamak mümkün. Ama hikâyesi çok daha eskilere dayanıyor. 1926 yılında çalıştığı firma ile Arjantin’e gönderilen mühendis, Arjantin ordusuna teknik konularda danışmanlık yapmaya başladı. Özelliklere subaylara verdiği telekomünikasyon teknolojisi eğitimleriyle dikkat çekti. 1929 yılında Arjantin’in başkenti Buenos Aires’e telefon hatları döşenirken o da kıdemli mühendis olarak görev yaptı. İki yıl sonra ülkesi İsviçre’ye dönerek İsviçre Federal Demiryolları’nda çalışmaya başladı. Hilfiker’i bugünkü ününe kavuşturan ise demiryolları için 1944 yılında yaptığı bir tasarım oldu.
İsviçre Demiryolları’nın dakikliğini göstermek için tasarlamıştı
İsviçre Demiryolları 1940’lı yılların başında kendilerini temsil edecek bir sembol arayışına girdi. Kapısını çaldıkları isim de şirketin çalışanlarından, dönemin ünlü mühendisi Hans Hilfiker oldu. Firma dakikliğiyle ünlüydü. Hilfiker de bunun en güzel bir saatle anlatabileceğine karar verdi. Tasarladığı saat hayli minimalistti. Üzerinde rakamlar yoktu. Beyaz kadran üzerine siyah çizgiler yerleştirilmişti. Akrep ve yelkovan da siyah çizgilerden oluşuyordu. İlk tasarımdan yaklaşık on yıl sonra Hilfiker buna bir de saniye ibresini ekledi. Kırmızı bu çizginin ucunda da yine kırmızı bir daire vardı. Bu da tren istasyonundaki görevlilerin trenleri durdurmak için kullandıkları yuvarlak kırmızı işaretten geliyordu. Saniye ibresi 58.5 saniyede bir turu tamamlıyor, daha sonra tepede (saatin 12’yi gösterdiği yere gelince) 1.5 saniye bekliyordu. İşte bu bekleme anında tüm trenler hareket ediyordu. Böylece demiryolu şirketi saniyelik sapmaları göz ardı edip, dakiklik konusundaki şanını koruyordu.
Birçok tren istasyonunda da var
Tasarım kısa sürede ülke çapında kabul gördü. Her istasyonda aynı merkezden kontrol edilen bu saatlerden olması trenlerin aynı anda hareket etmesi için de büyük avantaj sağladı. İsviçre’deki tüm tren istasyonları bu saatlerle donatıldı. Hatta ilerleyen yıllarda dünyanın dört bir yanındaki tren istasyonları bu saati kullanmaya başladı. Daha sonra ofislere, evlere yayıldı, kol saati oldu. Hatta 2004 yılında pulu bile basıldı. Bu saat artık resmen İsviçre’nin bir sembolüydü… Hilfiker sadece demiryolu şirketi için değil, ulusal bir simge yaratmıştı.
“Vakit nakittir” sözü gerçek oldu
Saatin tasarlanmasından 68 yıl sonra beklenmedik bir gelişme oldu. Dünyaca ünlü ABD’li teknoloji devi Apple, yeni işletim sistemi iOS 6 yüklenen iPad’lerdeki saat uygulamasını değiştirmişti. İşte bu yeni saat Hans Hilfiker’in tasarımının aynısıydı. Durumu fark eden İsviçre Federal Demiryolları hızla konuyla ilgili açıklama yaptı. Demiryolu, Apple gibi büyük bir firmanın dizaynlarını kullanmasından gurur duyduklarını söyledi. Ancak tasarımın patentine sahip olan şirket Apple’ın saati izinsiz kullanmasından rahatsızdı. Dava açacaklarını açıkladı. Yıllardır kendi tasarımlarını korumak için soluğu mahkeme salonlarında alan Apple ise mahkeme kararı olursa ödeyeceği tazminatın yükünü tahmin edebiliyordu. Çareyi geri adım atmakta buldu. Kapalı kapılar ardında süren pazarlıklarda uzlaşma sağlandı. Anlaşmanın detayları açıklanmadı. Fakat geçen hafta kulislere sızan bilgi; Apple’ın 21 milyon dolar tazminat ödemeyi kabul ettiği oldu. Ancak saatin patent hakları İsviçre Federal Demiryolları’na ait olduğu için bu para Hilfiker’in ailesine değil, şirkete gidecek.