

Aradığınız soruların cevabını bulamadınız mı? Forumlarımızda sorun.
XVIII. Yüzyılda Osmanlı-Afgan İlişkileri
Osmanlı devletinin Afgan devleti ile ilişkileri, tabi oldukları Safevîlere isyan ederek İran'ı istilâ eden Kılcı Türklerinden Mir Üveys oğlu Mir Mahmud ve daha sonra bunun yerine İran ve Afgan hükümdarı olan Mir Eşref ile başlar.
Mir Eşref, Osmanlıların İran'dan zabtettikleri yerlerin iadesini istemek suretiyle düşmanlığa geçmiş ve hattâ 1726 Kasımı'nda Hemedan civarındaki Andican muharebesinde Bağdat valisi Ahmed Paşa'yı mağlûp etmiş ise de, sonra her iki taraf daha ileri gitmeyerek Hemedan'da bir anlaşmaya varmışlardı.
Bu anlaşma gereğince Eşref Şah, Osmanlıların Batı İran'dan aldıkları yerlerin Osmanlılarda kalmasını kabul etmiş ve buna mukabil kendisinin de İran şahlığı tasdik olunmak suretiyle harbe son verilmişti (1727).
Eşref Şah'ı İran'dan çıkaran Nadir Şah eskiden İran'a tabi olan Herat ile daha sonra Hindistan'a tabi Kandehar ve Kabil taraflarını istilâ ederek Hindistan'a, karşı meşhur taarruzunu yapmıştır (1150 H. - 1737 M.). 1747 senesinde Nadir Şah'ın katlinden sonra Afganistan kabilelerinden Abdal kabilesi reisi olup kendisini Nadir Şah'a sevdirip itimadını kazanmış olan Mazenderan valisi Ahmed Han Kandehar'a gelmiş ve İran tahtı üzerindeki mücadelelerden cesaret alarak Kabil, Gazneyin ve Pişaver ve o taraflardaki sair halkın ısrarlarıyla ve Dürr-i Dürranî unvanıyla Afgan hükümdarlığını üân eylemiştir (1160 H. - 1747 M.).
Ahmed Şah, Hindistan'a çok sayıda seferler yapmıştır. Birinci seferinde sabık Hindistan hükümdarının oğlu Mir Menu'yu Pencap muharebesinde mağlûp ederek, Pencap ile Keşmir'i almış, ikinci seferinde büyük bir Hind ordusunu mağlûp ettikten sonra' süratle Türk-Moğol devletinin merkezi olan Cihanâbad (Delhi) üzerine giderek Âlemgir Şah ile görüşmüş ve Hindistan'da zabtettiği Serhend, Lahor ülkelerini oğlu Timurşah'a vermiştir.
Ahmed Şah, 1172 H. - 1758 M.'deki üçüncü Hindistan seferinde, Cihanâbâd'a hücum ederek Âlemgir Şah'ı öldüren Hinduları mağlûp ettikten sonra, Âlemgir'in yerine oğlu Celâleddin Şah Âlem'in hükümdar yapmış ve sonra memleketine dönmüştür.
Ahmed Şah, İran işlerine de müdahale ile Herat'ı üç ay muhasaradan sonra zabtedip Horansan'a giderek Nadir Şah'ın torunu Şahruh'u makamına oturtup geri dönmüştür.
Ahmed Şah Dürr-i Dürani, Osmanlı hükümdarına gönderdiği nâmesinde, İran'daki saltanat kavgaları dolayısıyla İran'a karşı müttefikan hareket edilmesini, bir nâme ile ve Bağdat valisi Ali Paşa vasıtasıyla III. Mustafa'ya teklif etmiş ise de pâdişâh 1176 Cemaziyelâhır (1763 Ocak) tarihli nâmesiyle Nadir Şah ile yapılan anlaşmaya sadık kalacağını ve her ne kadar İran'ın istilâsı kolay ise de, zaten perişan bir halde bulunan halkın çiğnenmesinin muvafık olamayacağını bildirmiştir.
Ahmed Şah 1187 H. - 1773 M. senesinde Murgab'da vefat ederek yerine oğlu Timurşah geçmiştir; bu zat, 1773'ten 1793 tarihine kadar 20 sene hükümdarlık etmiştir.
Timurşah, Osmanlı hükümdarı tarafından Buhara'ya elçilik ile gönderilerek, Kabil'e gelmiş olan Seyyid Mehmed Emin Efendi ile Osmanlı hükümdarına dostluk nâmesi göndermiştir.
Bize her konuda çekinmeden yazabilirsiniz

