Oktay Sinanoğlu, İtalya'nın Bari şehrinde dünyaya gelmiş ve ardından ailesi ile 1939 senesinde Türkiye’ye dönmüştür. Eğitim hayatı başarılarla doludur:
1953 yılında TED Ankara Koleji'nden birincilikle mezun oldu.
1953 yılında okul bursu ile ABD'ye gitti.
1956'da ABD, Berkeley'deki Kaliforniya Üniversitesi'nden kimya mühendisi olarak mezun oldu.
1957'de Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nde yüksek lisansını tamamladı.
1957’de "Sloan Ödülü"nü kazandı. Doçentlik tezini tamamlamasının ardından Berkeley'de kuramsal kimya alanında doktorasını tamamladı.
1960'ta Yale Üniversitesi'nde öğretim üyesi oldu.
20. yüzyılda Yale Üniversitesi'nde "tam profesörlük" unvanını kazandı.
1964 senesinde Yale Üniversitesi'nde teorik kimya bölümünü kurdu. Yale'deki görevi boyunca, "Atom ve moleküllerin çok-elektron teorisi", "Çözgeniter kuramı”,"Kimyasal tepkime mekanizmaları kuramı”, "Mikrotermodinamik” ve "Değerlik kabuğu etkileşim kuramı" çalışmalarını gerçekleştirdi.
1988 senesinde, "Sinanoğlu indirgemesi" olarak adlandırılan yöntemini yayınladı.
Yale'de 37 sene çalıştıktan sonra, 1997'de emekli oldu.
Yale'de çalıştığı süre boyunca, çeşitli Türk üniversitelerine, TÜBİTAK'a ve Japan Society for the Promotion of Science'a danışmanlık yaptı.
1962 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi mütevelli heyeti Oktay Sinanoğlu'na danışman profesör ünvânı verdi.
1975 yılında çıkartılan özel kanunla devlet tarafından kendisine "cumhuriyet profesörü" unvanı verildi.
1966'da kimya dalında "TÜBİTAK Bilim Ödülü"nü aldı.
1973'te kimya dalında "Alexander von Humboldt Research Award"ı aldı.
1975'te "International Outstanding Scientist Award of Japan"ı aldı.
1973'te "fahrî büyükelçi" olarak Japonya'ya gönderildi. Sinanoğlu ayrıca Nobel ödülü için iki defa aday gösterildi.
1997 yılında Yale'den emekli olmasının ardından Yıldız Teknik Üniversitesi'nde profesör olarak çalışmaya başladı.
2002 senesinde kadar Yıldız Teknik Üniversitesi kimya bölümünde çalışmaya devam etti.
"Hedef Türkiye" ve "Bye Bye Türkçe"(2005) gibi eserler ortaya çıkardı.
Yaşamı boyunca kuantum mekaniği'ne birçok katkıda bulundu.
"Kuantum mekaniği'nde Hilbert uzayının topolojisi ve içerdiği yüksek simetrileri" problemini çözdü.
19 Nisan 2015 tarihinde Amerika'nın Florida eyaletinde hayatını kaybetti.
Bunları neden mi madde madde sıraladık? Sıraladık, sıralayacağız da tabi! Bakın karşımızda duran şey nedir: Vazgeçmeyiştir, mücadeledir! Bilimdir, gönüldür: Gönül ile bilimin toplamıdır. Mücadeleyi, kaybetmeden kazanmaktır. Ne olduğunu asla unutmamaktır.
Sinanoğlu, eğitimini Türkçe aldığını söyler. Bu ayrıntıyı es geçen çoğu birey, “Bu adamın hayatının çoğu Türkiye’de bile geçmemiş, neyi savunuyorsunuz!” diye karşımıza çıkabilir. Çıksın, bunu bekleriz. Ve ilk olarak Sinanoğlu'nun kendi cümleleri ile yanıt veririz:
“Beni onlar profesör yapmasaydı, Avrupalılar da, Ruslar da profesör yapardı. Niye kendimi borçlu hissedeyim! Zaten ben eğitimimin yarısını tamamen Türkçe dille, Türkiye’de liseyi bitirinceye kadar aldım. Bu eğitimle Amerika’ya gidip üç sene birden atladım. Yani beni yetiştiren Türkiye’dir.” Der çünkü. Zevk veren cümleler bunlar, çünkü insan özünü nasıl muhafaza edeceğini, yerinden yurdundan uzaklaştıkça daha iyi kavrayacaktır. Kendinden emin olan her insan, nereye giderse gitsin herhangi bir “değişime” uğramayacaktır.
Evet, bunu önemsiyoruz. Minik evlatlarımızın eğitiminde en çok öncelediğimiz şey “yabancı dilde eğitim” olduğundan, önemsiyoruz. Evlatlarımıza öncelikle öğreteceğimiz şey “ana dili” olmak zorundadır.
Bilim mi? Teknoloji mi? Nedir peşini kovaladığımız şey? Sinanoğlu der ki: "Bilim dili İngilizce diye de uyutulduk. Oysa bilim dili matematiktir.” Kendisi aynı zamanda Türkiye’de öğretilen İngilizce ’ye Tarzanca adını takmıştır. “Tarzanca ile bilim adamı olunsaydı, Tarzan fizikçi olurdu. Milleti Tarzanlar kalabalığına döndürdüler.” Onun ısrarla savunduğu şey, Türkçe eğitimin öneminin anlaşılması ve vurgulanmasıdır. Ve yine ona göre ortaöğretimde alınan eğitim, ciddi manada önemlidir. Eğer bu eğitim, ana dilde yapılmazsa, ülke yok olmaya doğru ilk adımını atmış olacaktır.
Katılmamak elde mi? Çevremize bakalım, düşüncelerimize, sohbetlerimize… Biz, büyük bir hazineyi hazin bir son ile savurup duruyoruz. Bile isteye kaybediyoruz.
Savunduğumuz yargı, ana diliniz haricindeki herşeyi reddedin, batıyı reddedin falan filan gibi yargılar kesinlikle değildir. Yalnızca, sahibi olunan bir şeyin tekrar hatırlanması ve muhafaza edilmesi gerekliliğidir. Sinanoğlu’nun şu cümlesine bakalım: “Gideceğim ve kısmetse orada söz sahibi olacağım, ondan sonra gelip o namussuzlarla burada uğraşacağım.”
Bu cümlelerin ardından gelen yıllarda, Nobel Fizik Ödülü’ne aday gösterilecek kişiler için bilin bakalım kime danışılıyordu…
Şu anda genç nesillerde hissedilen büyük bir “Amerikancılık Rüyası” yer edinmektedir. Bizler köklerimizin ve özümüzün ne olduğunu bilerek, vatana olan borcumuzu ödemek zorundayız. Çok üzgünüm bu cümlelerimiz saldırı olarak algılanmasın ama gününü: alışverişle, tüketimle, sosyal medya ile ve düşünmekten bütünü ile uzakta olan beyni ile geçiren bir gençlik, bu vatana olan borcunu asla ödeyemeyecektir.
Uyanmak zorundayız. Unuttuk, hatırlamak zorundayız.
Çünkü evet, “Türkçe giderse, Türkiye gider”
Oktay Sinanoğlu, bugün şahsiyetler kategorimizde. Düşündüğü herşeyi körü körüne savunduğumuz için mi? Eğer böyle bir izlenim uyandırdı isek, okuduklarınızın hepsini unutun ve devam etmeyin.
Hayatın karşımıza çıkardığı herşeyde, gizli bir anlam saklıdır. Sinanoğlu -yahut bir başka şahsiyet- yaşı ve düşünceleri ne olursa olsun, daha evvel fark etmediğimiz yahut zihni alt yapımızın doluluğu -boş bir doluluk- sebebi ile “bize yanlış aksettirilen” çoğu şeye karşı bazı sorunları görmemizi sağlayabildiği ölçüde şahsiyettir.
Doğru vardır, yanlış da… Hakikat ise tektir. Bu bağlamda önemli olan şey, bir olayın, insanın yahut bir dizenin zihnimizde yankılanacak eleştirel düşünme gücünün başlangıç noktasını bize aşılayabiliyor olmasıdır.
Kendi düşüncelerine tamı tamına sarılamayan insan, kendisine yöneltilen eleştirilere karşı karşısındakine, “milliyetçi” , “sağcı”, “solcu” ya da bilmem bir sürü ön ad takmayı sever . Çünkü anlatmaktan çok, saldırmaktır onun amacı.
“Dil gönlü yüzdüren gemidir, dil gemisi batarsa gönül de batar. Toplumun diline de kültür deriz.” Ve insanların arasında oluşması gereken bağ, çıkar bağı değildir. “Gönül bağıdır.” Gönül bağı ile bağlı insanlar, bağlandıklarını karşılarında görmezler. Hatta onu kendilerinden ayıramazlar bile… Bir şair demiş…
Şimdi soralım tüm bunların dahilinde:
“Türk olmak size ağır mı geliyor?”
Zeynep Betül DEM.