Kurumsal Sosyal Sorumluluk kavramı Türkçe'de KSS şeklinde kısaltılmıştır. Farklı yaklaşımlar değerlendirilerek KSS'nin genel bir açıklaması yapılabilir. KSS, kurumların ticari amaçlarının yanında toplumların çeşitli ihtiyaçlarına yönelik fayda sağlamak amaçlı sorumluluk üstlenmesidir. Bu bağlamda kurumlar sadece kâr odaklı değil aynı zamanda toplumsal olaylara duyarlı olan, çevreye önem veren ve en iyi hizmeti amaçlayan yapılar olarak düşünülmektedir.
KSS, iş adamlarına yüklenen sosyal sorumluluğun kurumsal düzeye ulaşması şeklinde bir gelişim süreci yaşamıştır. Örneğin 1950'lerde işadamlarından işle ilgili kararların alınması sürecinde ekonomik ve sosyal sonuçlar konusunda daha sorumlu davranmaları beklenmiştir. 1970'li yıllarda ise kurumsal sorumluluk ön plana çıkmıştır. Bu dönemde bazı önemli yaklaşımlar ortaya çıkmıştır. Ekonomik Gelişme Komitesinin söz ettiği üç eşmerkezli halka modeli;
şeklinde açıklanmaktadır. 1970'li yıllarda ayrıca Carroll'un kurumsal sosyal performans modeli ortaya çıkmaktadır. Bu model ise kurumsal sosyal sorumluluk, sosyal konular ve sosyal tepkisellikler boyutlarından oluşmaktadır. Öte yandan 1980'li yıllarda KSS bir durağanlık yaşamış 1990'lı yıllarda ise uluslararası ölçekte birçok kurum ortaya çıkmıştır.
Türkiye'de sosyal sorumluluğun geçmişi Osmanlı Devletindeki Ahilik Teşkilatı, Lonca Teşkilatı ve Vakıfların faaliyetleri kapsamında değerlendirilebilmektedir. Türkiye'de ekonomik değişimlere bağlı olarak 2000'li yıllardan sonra etkin bir sosyal sorumluluğun ortaya çıktığı anlaşılmaktadır. Yine ekonomideki olumlu gelişmeler KSS yaygınlığını artırmıştır. Türkiye'de Kurumsal Sosyal Sorumluluk derneği 2008 yılında KSS Avrupa üyeliğine kabul edilmiş aynı yıl dernek ilk raporunu yayımlamıştır.
KSS kavramıyla bağlantılı olan kavramlar şu şekildedir:
Klasik sosyal sorumluluk anlayışı, kurumun çıkarlarını ön plana çıkarır. Buna göre, kurumların örgütsel amaçları dışında herhangi bir görevi yoktur. Dolayısıyla kurumlar ticari örgütlenmeler olup, sosyal sorumluluklarla ilgilenmezler.
Modern yaklaşım ise klasik sosyal sorumluluk anlayışından farklı olarak kurumun yerine müşterileri ön plana çıkarmaktadır. Bu yaklaşıma göre, kurum kâr elde etmenin yanında diğer çevrelerin de çıkarlarını korumalıdır. Bu çevreler arasında çalışanlar, toplum olduğu kadar ekolojik çevrenin de kirletilmemesi korunması gibi yaklaşımlar yer almaktadır. Modern yaklaşıma göre kurum sahibi veya yöneticiler şu eylemlerde bulunabilmektedir:
KSS ile ilgili temel modeller 1970'lerden sonra geliştirilmiş ve bu modellerin veya yaklaşımların birbirinden etkilendiği ve geliştirilmesiyle ortaya çıktığı anlaşılmaktadır.
Archie Carrol'un modelinde ekonomik, yasal, etik ve hayırseverlik olmak üzere dört boyut yer almaktadır.
Frederick üretimsel araçların üretimi ve dağıtımının sosyal ve ekonomik refahı yükseltecek şekilde istihdam edilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Ayrıca işadamlarının halkın beklentilerini karşılayan bir ekonomik sistemi denetlemesi önem kazanmaktadır.
Frederick'in modelinde kurumsal sosyal sorumluluk kavramı (CSR1) işletmenin toplumu geliştirmek için faaliyet göstermesi gerektiğini içerir. Kurumsal sosyal tepkisellik kavramı (CSR2) işletmenin toplumsal baskılara yanıt verebilme gücü olarak tanımlanmaktadır. Kurumsal sosyal doğruluk (CSR3) işletmenin faaliyetlerinde iş etiğinin öne çıkması ve doğruluğun ön plana çıkmasıdır. Evren, bilim ve din kavramlarının bileşeninden oluşan CSR4 kavramı ise kurumun evrendeki konumunun belirlenmesinde bilime yönelmesi şeklindedir.
Keith Davis'e göre toplumdan kurumlara verilen gücün sorumlu bir şekilde kullanılması gerekmektedir. Buna göre, kurumlar ekonomik, teknik ve yasal zorunlulukların dışında toplumsal faydaları üretecek sorumlulukta hareket etmelidir. Bu modelde toplumun refahını koruyan kurumların neden ve nasıl önlem aldıklarına ilişkin beş varsayım yer almaktadır:
Bu modelde önemli olan öğeler şunlardır:
Modele göre kurumların dış çevresi ile olan ilişkilerinde yürüttüğü aktiviteler sosyal performans açısından üç öğeyi içermektedir:
Sosyal sorumluluk ilkeleri ise toplumun, tüm kurumlardan ekonomik beklentileri, toplumun kurumun faaliyetli sonucu oluşan beklentileri ve moral aktör olarak kurum yöneticisinden olan beklentiler şeklinde özetlenebilir.
Farklı yaklaşımlara göre KSS'nin kurumlara getirdiği bazı dezavantajlar ve avantajlar vardır. Müşteri sadakati, marka imajı, yeni pazarlar için fırsatlar avantajlar arasında iken, işletme sahiplerinin sosyal konulara aşırı duyarlı olmasından kaynaklı örgütsel amaçlardan uzaklaşması veya sosyal eylemler için yeni iş gücü gibi ihtiyaçlar dezavantajlar arasındadır.
visibility 3552
visibility 5723
visibility 8665
visibility 1258