ULUSLARARASI KURULUŞLAR
Türkiye'nin Kurucusu Olduğu Uluslararası Kuruluşlar
* Birleşmiş Milletler(BM)
*Avrupa Konseyi
*Avrupa Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı(OECD)
*Ekonomik İşbirliği Örgütü(ECO)
*İslam Konferansı Örgütü(İKÖ)
* Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı(KEİ)
* İslam Kalkınma Bankası(İKB)
*Gelişmekte Olan Sekiz Ülke(D-8 Ülkeleri)
*Uluslararası Ödemeler Bankası(BIS)
Türk Kültür ve Sanatları Ortak Yönetimi(TÜRKSOY)
Türkiye'nin Kurucusu Olmadığı Ancak Üyesi Olduğu Uluslararası Kuruluşlar
*Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü(NATO)
*Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı(AGİT)
*Batı Avrupa Birliği(BAB)
*Avrupa Ödemler Birliği(EPU)
*Dünya Ekonomik Forumu(WEF)
Türkiye'nin Üyesi Olmadığı Uluslararası Kuruluşlar
*Avrupa Birliği(AB)
*Arap Para Fonu(AMF)
*Gelişmiş 8 Ülke(G-8 Ülkeleri)
*Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü(OPEC)
*Kuzey Amerika Serbest Ticaret Bölgesi(NAFTA)
*Latin Amerika Serbest Ticaret Bölgesi(LAFTA)
*Arap Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü(OAPEC)
*Avrupa Serbest Mübadele Birliği(EFTA)
Kuruluş Tarihi: Birleşmiş Milletler Antlaşmasının 24 Ekim 1945'te yürürlüğe girmesiyle Birleşmiş Milletler resmen kurulmuştur.
Kurulma Merkezi: New York
Kuruluş Amacı: Diğer devletlerle ilişkileri geliştirmek, diğer milletlerle ekonomik, kültürel, sosyal alanlarda işbirliği yapmak üyelerin dış politikada uyum içinde olmasını sağlayan merkez konumunda olmak.
Üye Sayısı: Birleşmiş Milletler 193 üyeden oluşur. Birleşmiş Milletlerin kurucu(asil) ve diğer üyeleri olmak üzere iki çeşit üyesi vardır. Asil üyeler 50 devletten oluşur. Türkiye bu asil üyeler arasında yer alır. Yeni yani diğer üyeler ise Birleşmiş Mİlletler Teşkilatına sonradan katılmıştır. Birleşmiş Milletler Teşkilatına katılmak isteye ülke Güvenlik Konseyi'nin tavsiyesi üzerine Genel Kurul kararıyla kabul edilir. Son olarak Polonya Bİrleşmiş Mİlletler Yasasını imzalamış ve krucu devlet sayısı 51'e yükselmiştir. Bİrleşmiş Mİlletler Teşkilatına katılan son ülke 2011 yılında katılan Güney Sudan olmuştur.
Bİrleşmiş Milletler dünyada tek evrensel örgüt olma niteliğini hala korumaktadır.2002 yılında İsviçre ve Doğu Timor'un örgüte üye olmasıyla teşkilatın üye sayısı 189'dan 191' çıkmıştır. Karadağ'ın da üye olmasıyla 192'ye yükselmiştir.
Bİrleşmiş Milletlerin daimi veto hakkına sahip 5 üye ülkesi vardır. Bunlar; İngiltere, Fransa, Rusya, Çin ve Amerika Birleşik Devletleri'dir.
Kurucu Ülkeler: Belçika, Çin, Venezüella, Paraguay, Avustralya, Bolivya, Kanada, Türkiye, Ukrayna, Suriye, Yugoslavya, ABD, Hndistan, Lübnan, Liberya, Güney Afrika, Peru, Suudi Arabistan, Guatemala, Panama, Paraguay, Ekvator, Küba, Lübnan, Arjantin, Brezilya, Norveç, Nikaragua, Lüksemburg, Meksika, Hollanda, Yeni Zellanda, Kostarika, Danimarka, Çekoslavakya, Honduras, Haiti, Etiyopya, Şili, Belarus, Belarus, Şili, Çin, Kolombiya, Dominik Cumhuriyeti, Mısır, El Salvador, Fransa, Yunanistan, İran, Irak, Lübnan, Polonya, Rusya.
Birleşmiş Milletlere Üye Olmadan Daimi Temsilcileri Bulunan Kuruluşlar: Vatikan, Karahipler Topluluğu, Filistin Devleti, AB Uluslararası Göç Örgütü, Uluslararası Deniz Yatağı Otoritesi, Arap Devletleri Birliği, Uluslararası Kızılhaç Örgütü ve Kızılay Dernekleri Federasyonu, Malta İçin Bağımsız Askeri Otorite, İKÖ, Afrika-Asya Hukuki Danışma Organizasyonu, Afrika Birliği, İngiliz Ulusal Topluluğu Sekretaryası, Fransızca Konuşan Ülkeler Topluluğu, Uluslararası Deniz Hukuku Mahkemesi, Uluslararası Doğayı ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği
Birleşmiş Milletler II. Dünya Savaşı'ndan sonra 20. Yüzyılın ilk yarısında binlerce insanın ölmesi sonucunda yaşanan acıların tekrar yaşanmasını ve savaşları önlemek, barışa karşı oluşan tehditlerin önüne geçmek, Uluslarası barışı sağlamak ve güvenliği sağlamak amacıyla kurulmuştur.
Birleşmiş Milletlerin Kuruluşunun Temel Amaçları
- Dünya barışını korumak ve güvenliği sağlamak
- Devletler arası işbirliğini sağlamak
- Uluslararası ekonomik, sosyal, kültürel, toplumsal, çevresel ve beşeri sorunların silahlanmanın denetimini ve silahsızlanmayı sağlamak.
- Millet ayrımı yapmaksızın insan haklarını korumak.
Türkiye'nin Birleşmiş Milletler Teşkilatına Bağlı Olarak Asker Gönderdiği Ülkeler
- Somali
-Kosova
-Lübnan
-Bosna-Hersek
Birleşmiş Milletlerin Temel Organları
*Genel Kurul
*Güvenlik Konseyi
*Ekonomik Sosyal Konsey
*Vesayet Konseyi
*Uluslararası Adalet Divanı
*Sekreterlik
Genel Kurul
Teşkilata üye olan tüm devletlerin en fazla beş temsilcisi ile katılabildikleri ve bir oya sahip oldukları organdır. üye olan 192 ülkenin temsilcilerinden oluşur. Bu kurul olağan toplantılarını eylül ve aralık aylarında yapar. Genel Kurul bir komisyonlar sistemidir. Genel Kurul dört kategorideki komisyonlar tarafından yürütülür.Genel Kurulda olağan konulardaki kararlarda basit çoğunluk, önemli konulardaki kararlarda üçte iki çoğunluk aranır. Genel Kurul, Güvenlik Konsey'nin incelemesinde bulunmayan konularda yetkiye sahiptir.Genel Kurul; güvenlik, barış, yeni üyelerin kabulü, ve bütçe gibi önemli konularda kararlarını 2/3 çoğunluğu ile alırken daha öncede söylediimiz gibi önem derecesi düşük konularda kararlarını salt çoğunlukla verir.
Genel Kurul'un Görevleri
-Barış ve güvenliği sağlayacak görüşmelerde bulunmak ve bu konularda önerilerde bulunmak.
- Silahsızlanma ve silah denetimi gibi konularda önerilerde bulunmak.
-ülkeler arasında ilişkileri bozan sorunların barış yoluyla çözümü için önerilerde bulunmak.
Güvenlik Konseyi
Teşkilatın barış ve güvenliğinin korunmasında ve sağlanmasında sorumlu olan organdır.Güvenlik Konseyinin kararları bağlayıcı niteliktedir. Bu konuda üye ülkeler alınan kararlara uymak zorundadır. GÜvenlik Konseyi 15 üyeden oluşur.Bu üyelerden 5 tanesi(ABD, Çin, Rusya Federasyonu, İngiltere, Fransa) daimi üyeleri oluşturan ülkelerdir. Diğer 10 üye ülke ise Genel Kurul tarafından iki yıllık dönemler için geçici olarak seçilir. Daimi ülkeler her türlü karara karşı veto hakkına sahiptir. Güvenlik Konseyi tarafların da onayını alarak sorun yaşanan bölgelere barış gücü gönderebilir. Barış gücü göndermesine rağmen sorun çözülemediği ve antlaşma sağlanamadığı taktirde ekonomik yaptırım uygulayabilir. Gerekli görülen her zamanda toplanma yetkisine sahiptir. Konsey'de kararlar 3/5 çoğunlukla alınır.
Güvenlik Konseyi'nin Görevleri
* Barış ve güvenliği korumak
*Uluslararası bir anlaşmazlığa yol açan her türlü sorunu soruşturmak
*Silahlanmayı denetleyen planlar oluşturmak.
*Uluslararası anlaşmazlıkların yaşandığı konularda anlaşma koşulları önermek.
* Savaş ve saldırıları önlemek.
Güvenlik Konseyi'nin Özellikleri
* Güvenlik Konseyi Uyulması zorunlu olan kararlar alma yetkisini elinde bulundurmaktadır.
* Gerekli görüldüğü taktirde her zaman toplantıya hazırdır.
* Güvenlik Konseyi'de kararlar 3/5 oy çokluğuyla alınır.
* Konsey, kendisine sunulan veya müdahale ettiği bir uyuşmazlığın çözüme kavuşturulmasında Uzlaştırma, arabuluculuk ve soruşturma faaliyetlerinde bulunur.
* Konseyin 15 üyesi vardır. Bu on beş üyenin 5 tanesi olan Rusya, ABD, Çin Halk Cumhuriyeti, Fransa ve İngiltere Konsey'in daimi üyeleridir. Diğer on üye ise coğrafya bakımından dağılımda dikkate alınarak iki yıl süre için Genel Kurul tarafından seçilir.
* Konsey yöntem sorununa ilişkin bir kararda 15 üyeden herhangi dokuz üyenin olumlu oyunu alır. Dokuz üye içinde herhangi bir ülkenin olumsuz oy kullanarak kararın alınmasına engel olması, o ülkenin veto hakkını kullanması demektir.
Ekonomik Sosyal Konsey
Ekonomik ve Sosyal Konsey, Birleşmiş Milletler'in ekonomik ve sosyal alandaki önceliklerini belirleyen ve çalışmalarını planlayan temel organdır.
Görevleri
* Kalkınmayı sağlar.
* İnsan haklarının korunmasını sağlar.
* suçların önlenmesi alanında faaliyet gösterir.
* Nüfus ve aile planlaması alanında faaliyet gösterir.
* Irk ayrımının önüne geçmek için çalışmalarda bulunur.
* Konut, ticaret ve sanayileşme alanında çalışmalar yapar.
* Kadın haklarının yerine getirilmesini sağlar.
* Bilim ve teknolojinin gelişmesi ve yaygınlaşması için çalışmalarda bulunur.
* Çevre konusunda çalışmalarda bulunur.
Özellikleri
Ekonomik ve Sosyal Konseyin içinde Birleşmiş Milletler Çocuk Fonu(UNİCEF), Birleşmiş Milletler Ticaret Fonu(UNİCEF), Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı(UNDP), Dünya Gıda Konseyi(WFC), Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı(UNCTAD), Birleşmil Milletler Kalkınma Programı(UNDP), Dünya Gıda Programı(WFP), Birleşmiş Milletler Kalkınma Fonu(UNCOF), Dünya Gıda Programı(WFP), Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komisyonu(UNHCR), Birleşmiş Sosyal Kalkınma İçin Araştırma Enstitüsü(UNRISO), Uluslararası Uyuşturucu Kontrol İdaresi(INCB), Birleşmiş Milletler İlaç Kontrol Fonu(UNFDAC)
Vesayet Konseyi
Görevi
Birleşmiş Milletlerin vesayeti altına alınmış olan 11 bölgenin kendi yönetimlerini oluşturmalarını sağlamak ve bağımsızlıklarını ilan etmelerine yardımcı olmak için kurulmuş konseydir. Şu an etkin değildir. askıda olan bir konseydir.
Uluslararası Adalet Divanı
Görevi
Birleşmiş Milletlere üye olan devletler arasındaki uyuşmazlıkları, uzmanlık kuruluşlarının danışma etkinliklerini, örgütün içindeki hukuksal sorunları çözmek için kurulmuş organdır. Merkezi Lahey'de bulunmaktadır. Dokuz yıl süreyle seçilmiş 15 hakimden oluşur.
Sekreterlik
Birleşmiş Milletler'in etkimliklerini düzenleyen ve yöneten mercidir. Güvenlik Konseyi'nin önerisi üzerine Genel Kurul tarafından 5 yıllık dönem için seçilen bir Genel Sekreter ve Birleşmiş Milletler örgütünde görevli üyelerden oluşur. Genel Sekreter, sekreteryanın başı unvanıyla yönetici olarak örgütün işleyişinden ve Ana Sözleşme'nin kendisi için belirlediği konum sebebiyle Birleşmiş Milletlerin çeşitli organları tarafından alınan kararların uygulanmasında sorumludur. Şu an Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği görevini Güney Kore yürütmektedir.
Uluslararası Adalet Divanı
Uluslararası Adalet Divanı, Birleşmiş Milletlerin temel adli organını oluşturur.
Özellikleri
* Birleşmiş Milletlere üye olmayan devletler Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'ne taraf olabilme şartları her defasında Güvenlik Konseyi'nin önerisi üzerine Genel Kurul tarafından belirlenir.
* Birleşmiş Milletlerin bütün üyeleri, bu üyeliklerin bir sonucu olaraktan Uluslararası Adalet Divanı Statüsüne taraftırlar.
* Birleşmiş Milletlerin bütün üyeleri taraf olduğu tüm uyuşmazlıklarda Uluslararası Adalet Divanı'nın vereceği karara uymak zorundadır.
* Bir uyuzmalık durumunda bu uyuşmazlığa taraf olan devletlerden biri Uluslararası Adalet Divanının verdiği bir hükme göre kendisine düşen yükümlülüğü yerine getirmezse uyuşmazlığa konu olan diğer taraf Güvenlik Konseyi'ne başvurabilir. Konsey gerekli gördüğü taktirde bu hükmün yerine getirilmesi için önerilerde bulunabilir veya bu konuda alınacak önlemleri kararlaştırabilir.
Birleşmiş Milletlere Bağlı Önemli Kuruluşların Açıklamaları
Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu(UNICEF)
Birleşmiş Milletler Genel Kurulunca Çocukların haklarının korunması için çocuklar adına savunma ve tanıtım yapmak, çocukların temel ihtiyaçlarının karşılanmasına yardım etmek, çocukların elinde bulundurduğu potansiyellerinin tam olarak gerçekleşmesini sağlamak amacıyla fırsatlar oluşturmak için görevlendirilmiştir.
Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü(UNESCO)
Birleşmiş Milletlere bağlıdır ve bir uzmanlık kuruluşudur. 16 Kasım 1945'te Londra'da imzalanan bir antlaşma sonucunda kurulmuştur. 1946 yılında Birleşmiş Milletlere bağlı bir kuruluş haline gelmiştir. Kuruluşa üye ülkeler arasında haberleşme, eğitim, bilim ve kültür alanında işbirliğini geliştirerek barışa hizmet etmek amacıyla kurulmuştur. Merkezi Paris'te bulunmaktadır.Birleşmiş Milletlerin içinde yer alan bir çeşit Danışma Kurulu olarak da kabul edilir.
Uluslararası Çalışma Örgütü(ILO)
1919 yılında Versay Antlaşmasına bağl olarak Mİlletler Cemiyeti ile birlikte kuruldu. Uluslararası Çalışma Örgütü dünyadaki kuruluşlar içierisinde işçi ve işveren temsilcilerinin politikalarını ve çalışma programlarını tespit ederken haklarını hükümet temsilcileri ile eşit biçimde duyurabildikleri tek kuruluştur.
Gıda ve Tarım Örgütü(FAO)
Gıda ve Tarım Örgütü, Birleşmiş Milletlere bağlı bir uzmanlık kuruluşudur. 1945 yılında Kanada'da kurulmuştur. Tarım, ormancılık ve balıkçılık alanında araştırma ve geliştirme çalışmaları yapmak, dünyadaki gıda sorunlarıyla ilgilenecek ekonomik ve teknik imkanları araştırmak ve az gelişmiş ülkelerin tarımsal etkinliklerinin gelişimini sağlamak amacıyla kurulmuştur.
Dünya Sağlık Örgütü(WHO)
Elli bir üye devletin net olarak onaylayarak kurduğu bir kuruluştur. sağlık için anlayışı geliştirme yöntemleri oluşturacak ulusal ve uluslararası işbirliğine teşvik edecek, hukuksal dayanağa ve kapasiteye sahiptir. Dünya Sağlık Örgütü Avrupa'da ''21. yüzyılda herkese sağlık''(HFA21) isimli bölgesel bir anlayışla yürütülmektedir.
Birleşmiş Milletler Sınai Kalkınma Örgütü(UNIDO)
Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun 1965 Aralık ayında kabul ettiği bir kararla sınai kalkınma amacıyla BM örgütü adı altında bir kuruluşun kurlmasını kararlaştırmıştır. 1975 yılında UNIDO'nun gelişmekte olan ülkelere yaptığı yardımları daha etkin bir biçimde yapması için Bİrleşmiş Milletlerin içinde yer alan bir ihtisas kuruluşuna dönüştürülmesi istenmiştir. 1979 yılında UNIDO'nun Birleşmiş Mİlletler'in bir kuruluşu olmasına dönük bir karar kabul edilmiştir. Bu karara dayalı olarak 1 Ocak 1986 tarihinde UNIDO Birleşmiş Milletlerin ihtisas kuruluşu haline gelmiştir. Gelişmekte olan ülkelerin sinai kalkınmalarına teşvik etmek UNIDO'nun asıl amacını oluşturur.
Birleşmiş Milletlere Bağlı Kuruluşlar
-Uzmanlık(İhtisas Kuruluşları)
* Gıda ve Tarım Örgütü
* Dünya Bankası(WB)
* Uluslararası Çalışma Örgütü(ILO)
* Uluslararası Para Fonu(IMF)
* Dünya Sağlık Örgütü(WHO)
* Uluslararası Tarımsal Gelişme Fonu(IFAD)
* Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü(UNESCO)
* Uluslararası Denizcilik Örgütü(IMO)
* Evrensel Posta Birliği(UPU)
* Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü(ICAO)
* Dünya Turizm Örgütü(UNWTO)
* Dünya Meteoroloji Örgütü(WMO)
* Uluslararası Telekominikasyon Birliği(ITU)
* Dünya Fikri Mülkiyet Hakları Örgütü(WIPO)
* Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu(IAEA)
* Birleşmiş Milletler Sanayi Kalkınma Teşkilatı(UNIDO)
- Birleşmiş Milletler Program ve Fonları
* BM Çocuk Fonu(UNICEF)
* Dünya Gıda Örgütü(WFP)
* BM Kalkınma ve Ticaret Örgütü(UNCTAD)
* BM Çevre Programı(UNEP)
*BM Nüfus Fonu( UNFPA)
* BM Uyuşturucu Kontrol Programı(UNDCP)
* BM Yakındoğu Filistinli Mülteciler Yardım Ajansı ( UNRWA)
* BM Kalkınma Programı(UNDP)
* BM İnsan Yerleştirmeleri Programı(UN-HABITAT)
* BM Mülteciler Yüksek Komiserliği(UNHCR)
Not: Uluslararası Atom Enerjisi Kurulu (IAEA) ve Dünya Ticaret Örgütü(WTO) Birleşmiş Milletler'in ilişkili kuruluşudur.
ULUSLARARASI ÇALIŞMA ÖRGÜTÜ(ILO)
Uluslararası Çalışma Örgütü, Birleşmiş Milletler'in insan haklarıyla ilgili olan uzmanlık kuruluşlarından birini oluşturmaktadır. Uluslararası Çalışma Örgütü, dünyadaki tüm ülkelerde çalışma ve yaşam şartlarının iyileştirilmesine, evrensel barışın oluşmasına ve sosyal adaletin geliştirilmesine katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Uluslararası Çalışma Örgütü, 1919 yılında Versay Barış Antlaşmasına dayanarak kurulmuş. 1946 yılında Birleşmiş Milletler'in uzmanlık kuruluşu haline gelmiştir. Evrensel insan hakları, sosyal adalet ilkeleri ve çalışma haklarının korunması çerçevesinde kurulmuştur. Uluslararası Çalışma Örgütü milletlerarası çalışma standartlarını sözleşmeler ve öneriler yoluyla dile getirmektedir. Bu sözleşme ve öneriler, örgütlenme hakkı, çalışma hakları, zoraki emeğin ortadan kaldırılması, toplu pazarlık, fırsat eşitliği ve çalışma hayatı ve bağlantılı diğer konularda en düşük standartlar koymaktadır.Bunun yanında başta mesleki eğitim ve mesleki rehabilitasyon, emek yönetimi, endüstriyel ilişkiler, çalışma hukuku, çalışma koşulları, çalışma politikası, işletme gelişimi, çalışma istatistikleri, işçi sağlığı, iş güvenliği, kooperatifler, sosyal güvenlik gibi konularda teknik yardım vermektedir.
G-8 ÜLKELERİ
G-8 ülkeleri olarak kabul edilen devletleri ABD, Japonya, Kanada, Fransa, Rusya, İtalya, İngiltere ve Almanya oluşturmaktadır. Bu ülkelere en son katılan ülke Rusya'dır. G-8 ülkeleri olarak isimlendirilen bu ülkelerin dünyanın en gelişmiş ekonomileri oldukları kabul edilir.
KARADENİZ EKONOMİK İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI(KEİ)
Kuruluş Tarihi
Karadeniz Ekonomik İşbirliği Antlaşması 25 Haziran 1992 tarihinde İstanbul'da yapılan zirve toplantısında dokuz üye ülkenin yanında Arnavutluk ve Yunanistan'ında kurucu üye ülke olarak katıldığı on bir ülkenin devlet başkanları ve hükümet başkanları tarafından imzalanarak resmi olarak yürürlüğe girmiştir.
Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatını uluslararası örgüte KEİ antlaşması dönüştürmüştür.Bu antlaşma 5 Haziran 1998 tarihinde Yalta'da yapılan hükümet başkanları zirvesinde imzalandı.
Merkezi
İstanbul Deklarasyonu ile oluşturulmuştur.
Üye Sayısı
12 üyeden oluşmaktadır. Bu üyelerden 11'i kurucudur. 1 üye ise sonradan katılmıştır.Örgüte sonradan katılan ülke Sırbistan'dır. Genel Sekreteri Victor Tvircun'dur.
Kurucu Üyeler
Türkiye, Azerbaycan, Bulgaristan, Yunanistan, Ermenistan, Ukrayna, Rusya, Moldova, Arnavutluk, Romanya ve Gürcistan'dır.
Amacı
KEİ, Birleşmiş Milletler Sözleşmesinde milletlerarası hukukun genellikle kabul edilen prensip ve kurallarını benimseyerek Karadeniz çevresinde bulunan ülkeler arasında yakın ve kalıcı işbirliğini teşvik etmeye kararlı olma, ilerlemenin özendirilmesinde ve çağdaş milletlerarası yaşamın şekillendirilmesinde, bölgesel girişimlerin şekillendirilmesinde giderek artan rol ve tedbirlerin bilincinde olarak insanların durumlarını sürekli geliştirmeyi sağlamayı amaç edinmektedir.
Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı'nın Çeşitli Düzeylerdeki Amaç ve İlkeleri
* İyi komşuluk ilişkilerini baz alarak ve dostluk ilişkisi çerçevesinde hareket etmek ve üye ülkeler arasında karşılıklı saygıya, diyaloğa, işbirliğine, ve güvene dayalı ilişkileri sağlamlaştırmak.
* Üye devletlerin uluslararası kuruluşlara ve ekonomik işbirliğini tam ya da diğer nitelikteki üyeliklerinden ortaya çıkan yükümlülükleriyle çelişmeyecek ve üçüncü ülkelerle ilişkilerini geliştirmelerine engel olmayacak şekilde geliştirmek.
* Üye devletlerin, uluslararası ekonomik ve mali kuruluşlarla özel ekonomik şartlarını ve çıkarlarını gözetmek.
* İlgili diğer devletlerin, uluslararası milletlerarası ekonomik ve mali kuruluşlarla şirket ve girişimlerin Karadeniz Ekonomik İşbirliği Sürecine katılımını teşvik etmek.
* Ekonomik işbirliği sürecine doğrudan doğruya katılan şirket ve kuruluşların bireysel ve toplu girişimlerini özendirmek.
* İkili ve çok yönlü işbirliğini milletlerarası hukuk kuralları ve prensipleri temeli üzerinde çeşitlendirmek ve daha çok geliştirmek.
Not: KEİ'ye üye olabilmek için ülkelerin Karadeniz'e kıyısı olma şartı aranmaz. Kei, Türkiye önderliğinde kurulmuş bir örgüttür.
DÜNYA BANKASI(WB)
Kuruluş Tarihi
Dünya Bankası İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra 1945 yılında Uluslararası Yeniden Yapılanma ve Kalkınma Bankası(IBRD) ismiyle kurulmuştur. 1947 yılında ise Birleşmiş Milletler'in özerk uzman kuruluşlarından biri olma özelliğine sahip olmuştur.
Merkezi ve Başkanı
Merkezi Washington'dur. Başkanı Jim Yong Kim'dir.
Üye Sayısı
Üye sayısı 188'dir.
Türkiye bu kuruluşa 1947 yılında üye olmuştur. Görüşmeleri Dışişleri Müsteşarlığı yapar.
Kuruluş Amacı
Gelişmiş ülkelerin ekonomik imkanlarını gelişmekte olan ülkelere yönlendirerek dünya genelinde yaşam standartlarını yükseltmek ve fakirliği azaltma için gelişmekte olan ülkelere proje ve program kredileri vermek Dünya Bankası'nın kuruluşunun temel amacını oluşturur. Kuruluşun diğer amaçları ise; Uluslararası ticareti geliştirmek, özel yabancı yatırımlara garanti vermek, özel sermayenin yetersiz olduğu kurumlarda kendi kaynaklarını kullandırmak şartıyla destek sağlamaktır.
D-8 ÜLKELERİ
Kuruluş Tarihi
Gelişmekte olan 8ülke adlı örgüt 1996 yılında İstanbul'da kurulmuştur. Genel Sekreteri Ali Muhammed Musavi'dir.
Üye Devletler
Türkiye, Mısır, Pakistan, Bangladeş, Endonezya, İran, Nijerya, Malezya'dır.
Kuruluş Amacı
D-8'e üye olan ülkelerin hepsi aynı zamanda İslam Kalkınma Örgütü üyesidir. Aynı zamanda İslam Kalkınma Örgütü içinde ekonomik ve teknolojik kalkınma düzeyleri nüfusları ve ticari kapasiteleri itibariyle önde gelen ülkeler arasında bulunmaktadır. Bu örgütün asıl kuruluş amacı üye olan ülkeler arasında ticari ve ekonomik işbirliğini geliştirmektir. Kalkınma aşamasındaki ülkelerin dünya ekonomisindeki konumlarını daha da iyileştirmek, ticari alanda üye olan ülkelere yeni olanaklar sağlamak, üye ülkelerin ticari ilişkilerini çeşitlendirmek, uluslararası düzeyde karar verme gücüne etkili biçimde katılımını sağlamak ve üye ülkelerde yaşayan halkların yaşam kalitesini yükseltmek örgütün önemli amaçlarını oluşturur.
İlkeleri ve üye ülkelerin bulunduğu coğrafi alanın kapsamı da göz önüne alınarak D-8 ülkeleri bölgesel olmaktan çok küresel bir oluşum özelliği gösterir.
ULUSLARARASI PARA FONU(IMF)
Kuruluş Tarihi
IMF, Bretton Woods Konferansı'nda kabul edilen şartlar üzerine 45 ülkenin katılımıyla 29 ülkenin sözleşmeyi imzalamasıyla 27 Aralık 1945 tarihinde kurulmuştur. 1 Mart 1947 tarihinde finansal operasyonlara başlamıştır.
Merkezi ve Başkanı
Merkezi Washington'dur. Başkanı Christine Lagarde'dir.
Üye Sayısı ve Türkiye'nin Üyeliği
Üye sayısı 188'dir Türkiye bu kuruluşa 1947 yılında üye olmuştur.
Kuruluş Amacı
Kuruluşa üye olan ülkelerin ödeme tutarlarındaki dengeleme sürecini kolaylaştırmak, üye ülkelerin para biriminin değerini artırarak ülke ekonomisini daha istikrarlı hale getirmek için parasal yardım yapmayı amaçlamaktadır. IMF'nin finansal yardım yapmasının şartı finansal yardım alan ülkenin IMF programını yani uyum programını gerçekleştirmesi gerektiğidir.IMF'den alınan finansal yardımın şartı vardır. Bu şart bu yardımın yalnızca ülke ekonomisini düzeltmek için belirlenen programa destek olmak için finansal yardımın sağlanmasıdır.
IMF Dünya Bankası ile birlikte kurulmuştur. Bu kuruluşun temel amacı; uluslararası para sisteminin düzenli bir şekilde işlemesini sağlamak, ve üye ülkelerin borcunun olduğu ülkelere olan ödeme güçlüklerini çözüme kavuşturmaktır.
IMF, üye ülkelere kısa vadede kredi vererek uluslararası ticaretin daralmasına engel olmak, Dünya Bankası ise uzun vadede kredi vererek Avrupa ülkelerinin yeniden yapılanmasını sağlamak, ve ortaya çıkan dengesizlikleri ortadan kaldırmak için kurulmuştur.
IMF ile Türkiye İlişkileri
* Türkiye IMF ile Washington'da yapılan temel sözleşmeyi 11 Mart 1947 tarihinde kabul ederek IMF'ye üye olmuştur.
* Türkiye ile IMF arasında olan ilişkileri kurumlar bazında Hazine Müsteşarlığı yürütür.
* Türkiye ile IMF arasındaki ilk Stand-by Antlaşması 1961 yılında imzalanmıştır.
* Stand-by düzenlemeleri, IMF'ye üye olan ülkelerle IMF arasında kararlaştırılan bir antlaşmanın sonucunda hazırlanır. Dış ödeme güçlüğü içinde bulunan ülkelere IMF kaynakları uygulanacak olan istikrar brogramına bağlı olarak ve belirlenmiş bir tarihe göre aktarmaktır.
* IMF temel sözleşmesi hükümleri gereğince, bütün üye ülkeler IMF ile ilişkilerini Hazine Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Merkez Bankası vasıtasıyla sürdürmek zorundadır.
* Türkiye'nin 1999-2008 yılları arasındaki dönemde çektiği krediler 47 yıldır IMF'den aldığı kredilerin % 92'sine karşılık geliyordu.
* Türkiye'nin IMF ile 2005 yılında imzaladığı son Stand-by Antlaşması 10 Mayıs 2008'de sonuçlandı. Türkiye'nin IMF'ye olan borcu 19 yıl aradan sonra 2013 yılının mayıs ayında son taksidini ödemesiyle sıfırlandı.
IMF'nin Organları
IMF'nin;
1. Guvenorler Kurulu
2. İcra Direktörleri Kurulu(Yönetim Kurulu)
3. Yönetim Kurulu Başkanı(IMF Başkanı)
olmak üzere üç en önemli organı vardır.
1. Guvenorler Kurulu
IMF yönetiminin en yetkili organını oluşturmaktadır. Guvenorler Kurulu, bütün ülkelerin temsil edildiği kurulu oluşturmaktadır. IMF'nin en üst karar organı Yönetim Kurulu'dur. Guvenorler Kurulu'nun olağan toplantıları, IMF ve Dünya Bankası'nın yıllık toplantıları esasına göre yapılır. GUvenorler Kurulu, IMF'ye üye olan ülkelerin 5 yıl süreyle seçmiş oldukları ekonomiden sorumlu devlet bakanları, Maliye Bakanı ve Merkez Bankası Başkanlarından oluşur. Guvenorler Kurulu'nun görevi yeni ülkeleri fona dahil etmek, üye ülkeleri fonun dışında bırakmakve fona koyulan sermayeye yeniden bakmaktır. Guvenorler Kurulu Uluslararası Para Fonu'nun günlük işlerini gözetme ve yürütme yetkisini İcra Direktörleri Kurulu'na bırakmıştır. Türkiye'yi Guvenorler Kurulu'nda ise ekonomiden sorumlu devlet bakanı temsil eder.
2. İcra Direktörleri Kurulu(Yönetim Kurulu)
IMF'nin sürekli karar organını oluşturur. IMF'ye üye seçilen ya da atanan direktörlerden oluşmaktadır. Görevi günlük işleri yönetmektir.Aynı zamanda uluslararası döviz sistemini de gözetmektedir. 24 kişiden meydana gelir. Guvenorler Kurulu'na daha önceden ait olup bıraktığı birçok görevi Yönetim Kurulu yerine getirmektedir. İngiltere, Fransa, Almanya, Çin, Suudi Arabistan, ABD, Almanya, ve Japonya kendi kendilerini temsil ederken geriye kalan üye ülkelerin temsili bazı diğer ülkelerle oluşturdukları gruplar içinden seçilen İcra Direktörleri vasıtasıyla yerine getirilmektedir.
3. Yönetim Kurulu Başkanı(IMF Başkanı)
Günlük işlerin yerine getirilmesinden sorumludur. Beş yıllık süre için seçilir. IMF çalışanlarının başını oluşturur.
DÜNYA TİCARET ÖRGÜTÜ(WTO)
Kuruluş Tarihi
Dünya Ticaret Örgütü, Uruguay Round Müzakereleri neticesinde, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Antlaşması'nın yerine geçen 29 farklı çok taraflı hukuki antlaşmayı ve 25 Bakanlar Bildirisini içeren , 15 Nisan 1994 tarihinde marakeş'te imzalanan Dünya Ticaret Örgütü Antlaşmasıyla kurulmuştur. 1 Ocak 1995 tarihinde Dünya Ticaret Örgütü uluslararası ticaretin en etkili kuruluşu olarak Gümrük ve Ticaret Genel Antlaşması'nın yerine kurulmuştur.
Merkezi
İsviçre'nin Cenevre kentinde kurulmuştur.
Üye Sayısı
154 üyeden oluşmaktadır. Türkiye bu örgüte 1995 yılında üye olmuştur. Aynı zamanda Türkiye bu örgütün kurucu üyelerindendir.
Kuruluş Amacı
* Ticaretle ilgili anlaşmazlıkları çözüme kavuşturmak
* Küresel ekonomik politikayla ilgili olan başka kuruluşlarla işbirliği içinde olmalarını sağlamak.
* Dünya Ticaret Örgütü'nü oluşturan çok taraflı ve çoklu ticaret antlaşmalarının uygulanmasını ve denetlenmesini sağlamak.
* Üye olan ülkelerin milli ticaret politikalarını izlemek.
* Çok taraflı ticaret görüşmelerinin yürütüldüğü bir forum oluşturmak.
* Gelişmekte ve geçiş sürecinde olan ekonomilerin çok taraflı ticaret sistemiyle bütünleşmesine yardım etmek.
EKONOMİK İŞBİRLİĞİ VE KALKINMA ÖRGÜTÜ(OECD)
Kuruluş Tarihi
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı 1947-1960 yılları arasında faaliyette bulunmuş, Avrupa Ekonomik İşbirliği Teşkilatı'nın yerine kurulmuş bir kuruluştur. 14 Aralık 1960 tarihinde imzalanan Paris Sözleşmesi ile yeni işbirliği alanlarına yönelmeyi amaç edinen Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü kurularak 30 Eylül1961'de resmi olarak çalışmalarına başlamıştır.
Merkezi ve Başkanı
Merkezi Fransa'nı başkenti Paris'te bulunmaktadır.Genel Sekreter'i Angel Gurria'dır.
Üye Sayısı ve Bu Kuruluşa Türkiye'nin Üye Olma Tarihi
Üye Sayısı 33'tür. Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü 20 kurucu üyeden oluşmaktadır. Türkiye bu kuruluşa Kurucu üye olarak 1961 yılında üye olmuştur.Bu üyeler; Türkiye, İngiltere, Fransa, Federal Almanya, Avusturya, Hollanda, İsveç, ABD, Lüksemburg, Danimarka, İsviçre, Belçika, Portekiz, İrlanda, Yunanistan, İzlanda, Norveç, Avrupa Topluluğu Kurucu üyeleri oluşturmaktadır. Finlandiya, Japonya, Avustralya ve Yeni Zelanda da kuruluşa sonradan katılan ülkelerdendir. 1994 yılından sonra örgüte yeni üyeler katılmaya başlamıştır. Meksika 1994 yılında, Çek Cumhuriyeti 1995 yılında, Polonya, Macaristan, Güney Kore 1996 yılında ve Slovakya 2000 yılında örgüte üye olmuştur. Bu ülkelerin üye olmasıyla üye sayısı 30 olmuştur.
Amaçları
* Üye ülkelerin halklarının yaşam standardını yükseltmek ve iyileştirmek.
* İşsizliğin ortadan kaldırılmasını sağlamak.
* Dengeli ve sürekli ekonomik gelişmeyi sağlayan politikalara yardımcı olmak ve bu politikaları desteklemek.
* Uluslararası yükümlülüklere uygun bir biçimde çok taraflı devletler arası ayrım yapmayan dünya ticaretinin geliştirilmesine destek vermek.
* Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütüne üye olan ve bu kuruluşa üyelik isteğinde bulunan devletler tarafından sosyo-politik ve ekonomik yaşamda demokrasinin, insan haklarına bağlılığın ve piyasa ekonomisi sınırları etrafında istikrarlı gelişimin olmazsa olmaz değerleri olarak benimsemek.
İSLAM KONFERANSI TEŞKİLATI(İKT-OIC)
Kuruluş Tarihi
Fas ve Suudi Arabistan Kralının önder olması neticesinde 22-25 Eylül 1995 tarihleri arasında Fas'ın başkenti Rabat'ta Birinci İslam Zirve Konferans'ı düzenlenmiştir. Bu konferansa Türkiye, Dışişleri Bakanı başkanlığında bir heyetle katılmıştır. İkinci İslam Dışişleri Bakanları Konferansı 1970 yılında Karaçi'de yapılmıştır. Bu konferans sonucunda teşkilata bir Genel Sekreter ataması yapılmıştır. Üçüncü İslam Dışişleri Bakanları Konferansı ise Cidde'de 1973 yılında yapılmşıtır. Bu konferans sonucunda da ''İslam Konferansı Şartı'' kabul edilmiştir.
Merkezi ve Genel Sekreteri
Merkezi Cidde'de bulunmaktadır. Genel Sekreteri Ekmelettin İhsanoğlu'dur.
Üye Sayısı ve Türkiye'nin Üye Olma Tarihi
Örgütün 57 üyesi vardır. KKTC de dahil olmak üzere 5 ülke gözlemci statüsünde bulunmaktadır. Bütün İslam ülkelerinin örgüte üye olma hakkı vardır. Bu kuruluşa yeni üye kabulü için üye olan ülkelerin 2/3 çoğunluğunun onayı gerekmektedir. Türkiye bu örgüte 1969 yılında üye olmuştur.
Amaçları
* Irk ayrımı yapmadan ve farklılıkları ortadan kaldırmadan sömürgeciliğn bütün türlerini ortadan kaldırmak.
* Adaleti temele alarak uluslararası güvenliği ve barışı desteklemek için gerekli önlemleri almak.
* Kuruluşa üye olan devletler arasında dayanışmayı sağlamak.
* Kutsal yerlerin korunması için sarf edilen çabaları ve Filistin halkının mücadele etmesi için verilen desteği yürütmek ve Filistin halkının önceki haklarını tekrar kazanması ve topraklarını kurtarması için Filistinlilere yardım etmek.
* Sosyal, kültürel, bilimsel, iktisadi ve diğer önemli faaliyet alanlarında üye olan ülkeler arasında işbirliğini güçlendirmek ve diğer uluslararası örgütlerde üye devletler arasında dayanışmayı organize etmek.
* Kuruluşa üye olan devletlerle diğer devletler arasında işbirliğini ve anlayışı geliştirmeye uygun ortamlar oluşturmak.
* Bütün Müslüman ülkelerin bağımsızlığını, şerefini, onurunu ve ulusal haklarını korumak için ortaya koydukları mücadeleyi desteklemek.
Not: İslam Konferansı Örgütü 1973 yılında Türkiye'nin de kurucu üyesi olduğu ''İslam Kalkınma Bankası'' nı kurmuştur.
İslam Konferansı Teşkilatının Organları
İslam Konferansı Teşkilatının
* İslam Zirvesi
*Genel Sekreterlik
* İslam Ülkeleri Dışişleri Bakanları Konferansı (İDBK)
* İSEDAK
olmak üzere dört önemli organı vardır.
İslam Zirvesi
Kuruluş şartı göz önüne alınarak İslam Zirvesi İslam Konferansı Örgütünün en yetkili organıdır. Hatta bu zirveye Devlet ve Hükümet Başkanlarının katıldığını daha önce söylemiştik. İslam Zirvesi üç yılda bir toplanmaktadır. Son İslam Zirvesi yani 10. İslam Zirvesi 11-18 Ekim 2003 tarihleri arasında Malezya'nın başkenti Kuala Lumpur'da düzenlenmiştir. Bunun yanı sıra 2005 yılının aralık ayında Mekke'de Olağanüstü İslam Zirvesi düzenlenmiştir. 11. İslam Zirvesi'nin ise Senegal'de düzenlenmesi düşünülmektedir.
Genel Sekreterlik
İslam Konferansı Teşkilatının yazmanlık hizmetlerini Genel Sekreterlik yerine getirmektedir.İslam Konferansı Kalkınma Örgütünün Genel Sekreteri İslam Ülkeleri Dışişleri Bakanları Konferansı tarafından 4 yıl süre için bölge esasına göre( Asya, Afrika ve Arap ülkeleri) örgüte üye olan ülkeler tarafından gösterilen adayların içinden seçilmektedir. Türkiye'nin adayı Prof. Dr. Ekmeleddin İhsanoğlu 14-16 Haziran 2014 tarihleri arasında İstanbul'da düzenlenen 31. İslam Ülkeleri Dışişleri Bakanları Konferansı toplantısında İslam Konferansı Örgütü Genel Sekreterliğine seçilmiştir.
İslam Ülkeleri Dışişleri Bakanları Konferansı(İDBK)
İslam Ülkeleri Dışişleri Bakanları Konferansı en az iki yılda bir toplanmaktadır. 14-16 Haziran 2014 tarihleri arasında düzenlenen 31. İDBK toplantısına Türkiye ev sahipliği yapmıştır.Bu konferansta KKTC'nin gelecekte düzenlenecek İslam Konfernsı Toplantılarına planda da Birleşmiş Milletler Genel Sekreterinin kullanmış olduğu tanıma uygun olarak ''Kıbrıs Türk Devleti'' unvanıyla katılmasına karar verilmiştir.
34. İDBK toplantısı ise 15-17 Mayıs 2007 tarihleri arasında Pakistan'ın başkenti İslamabad'da düzenlenmiştir. 35. IDBK toplantısının 2008 yılında Uganda'da yapılmasına karar verilmiştir.
İSEDAK
İSEDAK, teşkilatın ekonomik işbirliği konusunda görevli olan temel birimidir. Açılımı Ekonomi ve ve Ticari İşbirliği Daimi Komitesidir.
İSEDAK'ın Görevleri
* Teşkilata üye olan ülkeler arasında ekonomik ve ticari işbirliğini güçlendirecek ve geliştirecek bütün önlemleri almak.
* Üye ülkelerin ticari ve ekonomik kapasitelerini artıracak planlar ve programlar hazırlamak ve bunlara ilişkin önerilerde bulunmak.
* İslam Kalkınma Teşkilatı tarafından ticari ve ekonomik işbirliği alanında daha önceden alınmış veya sonradan alınabilecek kararların uygulanmasını izlemek.
Not: Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı İSEDAK'ın daimi başkanıdır.
AVRUPA BİRLİĞİ
Kuruluş Tarihi
1951 yılında imzalanan Paris Antlaşması'yla Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu(AKÇT) kurulmuştur.1957 yılında imzalanan Roma Antlaşması'yla Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu ve Avrupa Ekonomik Topluluğu kurulmuştur. 1992 yılında Maastrich'te imzalanan Avrupa Birliği Antlaşması ile parasal ve ekonomik birlik yönünde hareket eden ve belli başlı alanlarda devletler arasında işbirliğini kapsayan Avrupa Birliği kurulmuştur.
Merkezi
Avrupa Birliği'nin merkezi Belçika'nın Brüksel kentinde bulunmaktadır.
Üye Sayısı
Avrupa Birliği 28 üye devletten oluşmaktadır. Türkiye bu kuruluşa üye değil fakat üyeliğe adaydır. Türkiye'nin üyelik süreci hala devam etmektedir. Avrupa Birliğine üye olan son ülke Hırvatistan'dır 2013 yılında üye olmuştur.
Avrupa Birliği'nin Kurucu Üyeleri
Almanya, İtalya, Fransa, Belçika, Lüksemburg ve Hollanda'dır. Kurucu olan bu altı üye Avrupa Ekonomik Topluluğu'nu meydana getirmektedir.
Üye Ülkeler
1973 yılında İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya, Lüksemburg, Belçika, Hollanda, Danimarka ve İrlanda; 1981 yılında Yunanistan; 1986 yılında İspanya, Portekiz; 1995 yılında Avusturya, Finlandiya ve İsveç; 2004 yılında Çek Cumhuriyeti, Slovenya, Macaristan, Polonya, Litvanya, Malta, Kuzey Kıbrıs Rum Kesimi, Letonya, Estonya ve Slovakya; 2007 yılında Bulgaristan ve Romanya ve son olarak da 2013 yılında Hırvatistan Avrupa Birliği'ne katılmıştır.
Avrupa Birliğinin Gelişim Süreci
1950 yılında İkinci Dünya Savaşı'nın devam ettiği dönemde Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu, Avrupa Ekonomik Topluluğu, Avrupa Toplulukları ve son olarak Avrupa Topluluğu olarak adlandırılan süreçte Avrpa Birliği kurulma yolunda ilk adımını atmıştır.
Robert Schuman ve Jean Monnet bir plan imzalamıştır. Bu imzalı bildirinin amacı Alman ve Fransız demir ve çelik üretimini üstün yetkilerle donatılmış bir şekilde bir kurumun denetimine bırakmaktır. Bu kurumun tüm Avrupa ülkelerinin katılımına açık olacağı kararlaştırıldı. Görünüş olarak iktisadi bir plan olarak algılanmaktaydı fakat önemli derecede sşyasş uzantıları olan bir karar niteliğindedir.
Avrupa Birliğinin içinde ortak kurumları bulunan üç topluluk bulunmaktadır. Bu üç topluluğun içinde ilk kurulanı Topluluklardır. Topluluklar birliğe üye olan devletler arasındaki iç sınırları ortadan kaldırarak tek bir pazar meydana getirmişlerdir.
1 Ocak 1973 topluluğun ilk genişleme tarihidir. Bu genişlemeye 1973 yılında İngiltere, İrlanda ve Danimarka katılmıştır.Bu grubun içinde yer alan Norveç ise yapılan halk oylaması sonucunda Avrupa Ekonomik Topluluğunun dışında kalmıştır. 1 Ocak 1981, Topluluğun ikinci genişleme tarihini oluşturmaktadır. Bu tarihte Yunanistan'ın Topluluğa katılmasıyla üye sayısı 10'a yükselmiştir. Fakat 1977 yılında yani Yunanistan'dan önce Topluluğa üye olmak için başvuru yapmasına rağmen Yunanistan'dan sonra yani 1 Ocak 1986 tarihinde Avrupa Birliğine üye olmuştur.
Avrupa Birliği tarihinin en büyük genişleme sürecini 2000'li yılların başında başlatmıştır. Polonya, Macaristan, Çek Cumhuriyeti, Slovenya, Letonya, Slovakya, Estonya, Malta, Litvanya, Kuzey Kıbrıs Rum Kesimi 2004 yılının mayıs ayında birliğe tam üye olarak katıldılar.
2014 yılı itibarıyla birliğin 27 üyesi vardır. Bu genişlemenin devam etmesi yönünde çalışmalar tüm hızıyla devam etmektedir. 1999 yılının aralık ayında yapılan ''Helsinki Zirvesi'' sonucunca Türkiye de aday ülke konumunda bu sürece dahil edilmiştir.
Avrupa Birliğinin Organları
Avrupa Birliğinin
1. Avrupa Birliği Konseyi(Avrupa Zirvesi)
2. Bakanlar Konseyi
3. Avrupa parlamentosu
4. Avrupa Komisyonu
5. Adalet Divanı
olmak üzere beş önemli organı vardır.
1. Avrupa Birliği Konseyi(Avrupa Zirvesi)
Avrupa Birliğine üye olan ülkelerin hükümet ve devlet başkanlarının altı ayda bir yaptıkları Avrupa Konseyi toplantıları Avrupa Birliği Zirvesi olarak adlandırılır.Avrupa'nın en üst düzey siyasi kurumunu oluşturmaktadır. Avrupa Birliğinin temel politik ve stratejik kararları bu toplantıda alınır. Avrupa Birliği Konseyi ile Avrupa Konseyi birbirinden farklıdır. Bu nedenle bu iki konseyin birbirine karıştırılmaması gerekir. 2005 yılında Brüksel Zirvesi yapılmış ve bu zirvede toplumun bütçesi tartışılarak anlaşmaya varılmıştır. Brüksel'de düzenlenen Avrupa Zirvesi'nde;
* Terörle mücadelenin nasıl yapılacağı
* Göç durumu
* Sürdürülebilir kalkınma
*İstihdam(iş)
* Küresel ısınma vb.
konular görüşülmüştür.
* Makedonya'nın durumu görüşülmüş ve bu ülkeye adaylık statüsünün verilmesi kararlaştırılmıştır.
2. Bakanlar Konseyi
Avrupa Birliğine üye olan ülkelerin her birinden bir Bakanın katılmasıyla oluşur. Bu bakan genellikle Dışişleri Bakanıdır. Bakanlar Konseyi'nin Toplulukları yasama ve karar alma kuruludur.
Bakanlar Konseyi'nin Görevleri
* Parlamentonun değişiklik konusundaki önerilerini karara bağlar.
* Topluluğa üye olan ülkelerin ekonomik politikalarının organizasyonunu ve Roma Antlaşması'nın yürütülmesini sağlar.
* Avrupa Birliğinin şekillendirir.
* Avrupa Birliğinin dış politikasını belirler.
3. Avrupa Parlamentosu
Yapılan doğrudan seçimle belirlenen üyelerden oluşmaktadır. Bakanlar Konseyi ile birlikte Komisyonu denetler. Avrupa Birliğinin demokratik tek organıdır. Avrupa Parlamentosu Avrupa Komisyonu üyelerinin atamalrını onaylamaktan sorumludur.Parlamentonun çalıştığı ülkeler; Belçika, Fransa ve Lüksemburg'dur. Avrupa Parlamentosunun kuruluş amacı, Avrupa Topluluğu içinde yer alan konsey ve komisyon arasında bulunan paylaşılmış yasama ve yürütme yetkilerinin kullanılmasını demokratik bir şekilde denetlemektir.
4. Avrupa Komisyonu
Avrupa Komisyonu, Avrupa Birliğinin yürütme organını oluşturur. Avrupa Komisyonu Avrupa Parlamentosuna karşı sorumludur. Gerekli görüldüğü takdirde parlamento tarafından güvensizlik nedeniyle feshedilebilir.Bakanlar Konseyine uygulamalrı konusunda bilgi verir ve bu yöndeki kararları yürütür. Avrupa Birliği içinde karar önerilerinin oluşturulmasında tek yetkili organ Avrupa Komisyonu'dur. Komisyon aynı zamanda kurucu antlaşmaların koruyuculuğunu yapar. Avrupa Komisyonu Başkanı beş yıllık süre için Avrupa Birliği Konseyi tarafından oy birliğiyle seçilir. Avrupa Birliği tarihinde en çok kadın komisere sahip komisyonu Barosso Komisyonu oluşturur.
5. Adalet Divanı
Birliğe üye olan ülkelerin ortak anlaşmalrı sonucunda atanmış hakimlerden oluşmaktadır. Roma Antlaşması'nın hükümlerinin yerine getirilip getirilmediğinin denetimini yapar. 2005 yılında çevre konusundaki topluluk hukukunun önemli bir biçimde ihlal edilmesi durumunda Avrupa Komisyonunun üye ülkelerinin cezai yaptırım uygulamalarını isteyeceğine ilişkin bir karar verilmiştir. Adalet Divanı; Avrupa Birliği Konseyi'nin çevrenin korunmasının ceza hukukuna başvurarak yerine getirilmesine ilişkin çerçeve kararı iptal etmiştir. Bir üye devletin, başka bir üye devlete karşı açtığı davalar topluluk kurumlarının zararına açılan davalar gibi çeşitli konulara bakar.Kararlar konusunda temyize gidilmesi imkansızdır.
Not: Avrupa Birliğine üye olmak için ilk başvuru Avrupa Komisyonuna yapılır. Avrupa Komisyonu üyelik için olan bu başvuruyu karara bağlamak için kendi görüşünü de katarak Bakanlar Konseyine gönderir.
Avrupa Birliğinin Tarihi Gelişiminin Özeti
1951--> Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu adı altında Avrupa Birliğinin temeleri atıldı.
1957--> Roma Antlaşması sonucunda Avrupa Ekonomik Topluluğu kuruldu.
1958--> Avrupa Birlğine üye olan ülkeler arasında Gümrük Birliği yürürlüğe girdi.
1978--> Avrupa parlamentosu'nun kararı sonucunda isim değiştirerek Avrupa Topluluğu adını aldı.
1992--> Maastricht Antlaşması sonucunda Avrupa Topluluğunun ismi değişerek Avrupa Birliği oldu.
1993--> Kopenhag kriterleri belirlenerek Avrupa Birliğinin eski Doğu Bloku ülkelerini de kapsayacak biçimde genişlemesi kararlaştırıldı.
2002--> 12 üye ülke Euro'yu ortak para birimi olarak kullanmaya başladı.
Not: Avrupa Birliğine üye olmasına rağmen İngiltere, isveç ve Danimarka Euro'yu para birimi olarak kullanmamaktadır.
2004--> 10 Avrupa ülkesinin daha Avrupa Birliğine üye olmasıyla birlikte birliğe en geniş katılımın olduğu yıl 2002 yılı oldu.
2007--> Birliğe Bulgaristan ve Yunanistan üye oldu.
2013--> Birliğe katılan en son ülke 1 Temmuz 2013 tarihinde Hırvatistan olmuştur.
Türkiye- Avrupa Birliği İlişkileri
1959--> Türkiye Avrupa Ekonomik Topluluğuna ortak olmak için başvurdu.
1963--> Gümrük Birliğine üye olmak için Ankara Ortaklık Antlaşmasını imzaladı.
1970--> Katma Protokolü'nün yürürlüğe girmesiyle ''Geçiş Dönemi'' başladı.
1987--> Tam üyelik için başvuruda bulunduk.
1996--> Gümrük Birliğine girdik.
1999--> Türkiye'ye adaylık statüsü verildi.
2001--> Avrupa Birliği Bakanlık Konseyi Türkiye için Katılım ortaklığı Belgesini kabul etti.
2004--> Türkiye Avrupa Birliği Anayasasını( Avrupa Nihai Senedini) üye olan diğer ülkelerle birlikte imzaladı.
2005--> Avrupa Birliği Türkiye ile tam üyelik görüşmelerin başlattı.
Avrupa Birliğiyle İlgili Bilinmesi Gerekenler
* Avrupa Birliğine üye olmayıp Gümrük Birliği'ne üye olan tek ülke Türkiye'dir.
* Ülkemiz adına Avrupa Birliğiyle üyelik konusunda görüşmeleri yürüten baş müzakereci Egemen Bağış'tır.
* Fransa ve Hollanda halk oylaması sonucunda Avrupa Birliği Anayasasını kabul etmişlerdir.
* Türkiye, Makedonya ile beraber birliğe üye olmak için birlikte müzakerelerini devam ettirmektedir.
* Sırbistan, Karadağ, Bosna Hersek ve Arnavutluk Avrupa Birliğine katılmak için başvuruda bulunmuşlardır.
* Rusya, İsviçre, Norveç, İzlanda ve Moldova Avrupa Birliğine üye değildir.
* Hırvatistan 1 Temmuz 2013 tarihinde Avrupa Birliğine üye olmuştur.
* Avrupa Birliğinin Başkanı Belçika Başbakanı Herman Van Rompuy'dur.
* Avrupa Birliğinin Dışişleri Bakanı İngiliz Catherine Ashton'dur.
* Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Jose Manuel Barroso'dur.
* 2013 yılının ikinci altı ayının Avrupa Birliği Dönem Başkanlığını İrlanda yapmaktadır.
KUZEY ATLANTİK ANTLAŞMASI ÖRGÜTÜ(NATO)
Kuruluş Tarihi
04 Nisan 1949 tarihinde kurulmuştur.
Merkezi
Merkezi Belçika'nın Brüksel kentinde bulunmaktadır.
Üye Sayısı ve Türkiye'nin Üye Olma Tarih,
28 üyeden oluşmaktadır. Türkiye bu kuruluşa 1952 yılında üye olmuştur.
Kurucu Üyeleri
Örgütün kurucu üyelerini; ABD, İngiltere, Kanada, Hollanda, İtalya, Norveç, Lüksemburg, Portekiz, İzlanda, Fransa, Danimarka ve Belçika oluşturmaktadır.
Genel Sekreteri
Örgütün Genel Sekreteri Anders Fogh Rasmussen'dir.
Kuruluşa üye Olan Devletler
Türkiye, İngiltere, Fransa, İtalya, Almanya, ABD, Hollanda, İspanya, Kanada, Portekiz, Yunanistan, Norveç, Hırvatistan, Slovenya, Belçika, Bulgaristan, Danimarka, Letonya, Arnavutluk, Slovakya, Romanya, Polonya, macaristan, Lüksemburg, Litvanya, İzlanda, Estonya, Çek Cumhuriyeti.
Amacı&l