Kan basıncı ölçümü basit ama kuralları olan bir iştir. Doğru bir ölçüm için gerekli hazırlığı yapmak için zaman ayrılmalıdır.
- Ölçüm yapan ve yapılan kişi rahat ve gevşemiş bir pozisyonda bulunmalıdır. Hasta, kan basıncı ölçümünden yarım saat önce egzersizden kaçınmalı, bir şeyler yememeli, kafein almamalı ve sigara içmemelidir.
- Ortamın ısısı uygun ve ortam gürültüsüz olmalıdır. Ölçüm yapılan kişi üşümemeli, ağrı çekmemeli, endişeli olmamalıdır. Ölçüm yapılmadan önce idrara veya büyük abdeste sıkışık olmamak gerekir.
- Hasta ölçümden önce oturur pozisyonda olmalı ve ölçümden en az 5 dakika önce istirahat etmelidir. Avuç gevşek bir pozisyonda bulunmalı, açık olmalı ve yukarı bakmalıdır. Hasta ölçüm sırasında elini yumruk yapmamalıdır (kan basıncının yüksek bulunmasına neden olabilir). Sırt desteklenmelidir. Ayaklar yerle temas halinde rahat bir şekilde uzatılmalıdır, bacaklar üst üste atılmamalıdır.
- Basıncın ölçüldüğü kol, kalbin hizasında ve yere paralel bulunmalıdır. Kol kaslarında kasılmayı engellemek için kol havada tutulmamalı, altından desteklenmelidir.
- Kolda kalacak giysiler kesinlikle dar olmamalıdır. Mümkünse tansiyon ölçülecek koldaki tüm giysiler çıkartılmalıdır.
- Tansiyon ölçümünde kullanılacak manşonun boyutları uygun olmalıdır. Manşonu kolun tamamını veya en az % 80′ini sarmalıdır.
- Manşon ölçüm yapılan kola, sıkmayacak ve yerinden oynamayacak bir sıkılıkta sarılmalıdır.
- Dirseğin iç kısmındaki bölgede buradan geçen atardamarın atışları işaret ve orta parmağının uçları ile hissedilmeli; manşonun alt ucu bu atımların hissedildiği noktadan 2-3 cm yukarıda olması gereklidir.
- Stetoskobu tutarken, kola basınç uygulanmamalı; Stetoskop manşonun altına sıkıştırılmamalı.
- Ölçüm esnasında nabız bilekten elle hissedilmeli ve manşon süratle nabzın kaybolma noktasının 30 mmHg üzerine kadar şişirilmeli ve daha sonra yavaşça boşaltılmalıdır (her kalp atımında veya saniyede 2-3 mmHg hızla olacak şekilde).Kalp atım seslerinin duyulmaya başladığı nokta sistolik kan basıncıdır (Büyük tansiyon). Seslerin kaybolduğu nokta ise diyastolik kan basıncıdır (Küçük tansiyon).
- İki dakika aralıklarla iki veya daha fazla ölçüm alınmalıdır. İki ölçüm arasında 5 mmHg’dan fazla fark varsa ilave ölçümler yapılmalıdır.
- Kan basıncı takibi ve ölçümlerin kaydedilmesi alışkanlık haline getirilmelidir. Ölçüm değerleri mmHg cinsinden ve yuvarlama yapılmadan kaydedilmelidir (örneğin 148/96 mmHg).
- Eğer ölçüm değerlerinde bir tereddüt olmuşsa, ikinci defa ölçmeden önce hava kesesini tamamen boşaltın ve manşonu yeniden şişirin. Yarı boşalmış bir kese tekrar şişirilirse kan basıncı yanlış olarak yüksek çıkabilir.
- Aritmilerde (kalp atışının düzensiz olduğu durumlarda), sistolik ve diyastolik basınçların her birisi için ortalama 3 ölçüm yapılmalıdır.
Uygun Manşonun Belirlenmesi
Aşağıdaki tablodan hastanın fiziki özelliklerine göre uygun manşon belirlenebilir.
Kan basıncı ölçümünde sık yapılan hatalar
- Acele ölçüm yapılması
- Hastanın yeterli süre dinlenmemesi
- Kolun çıplak olmaması
- Dirseğin boşlukta olması, desteklenmemesi
- Kan basıncı ölçülürken elin yumruk yapılması
- Stetoskobun manşonun altında sokulması
- Sırtın arkaya dayanmaması veya desteklenmemesi
- Manşonun yanlış yerleştirilmesi
- Uygun manşon boyutlarının kullanılmaması
- Ölçüm yapılırken konuşulması