Kamil Erdoğdu
Kış Bitti, Bahar Geldi
Geleneksel Ay takvimine göre Boğa Yılı’na giren Çinliler 26 Şubat akşamı Yuanxiao (Yüenşiao), diğer adıyla Fener Bayramını kutladılar. Yuanxiao, baharın habercisi olarak yorumlanır. İnsanlar Yuanxiao'da hem Bahar Bayramı'nın son kutlamalarını yapar hem de ilkbahar mevsimini karşılar. Coşkulu kutlamanın nedeni, Yuanxiao Bayramı'nın Bahar Bayramı'nın sonu olması ve bayramdan sonra herkesin normal yaşama dönmesidir.
Fener Bayramı hakkında birçok efsane var; ancak Budizm'in Çin'e girmesi, bayramın yaygınlaşmasında büyük etki yarattı. Doğu Han imparatorlarından Mingdi (28-75) Budizm'i teşvik eden birisi olarak, ilk ayın 15. gününde fener asarak Budalara saygı gösterme töreninin imparatorluk sarayı, tapınaklar ve sıradan ailelerde yaygınlaştırılması talimatını verdi. Zamanla Yuanxiao gecesinde fenerler asarak eğlenme geleneği oluştu.
YUANXİAO GELENEKLERİ
Yuanxiao Bayramı gecesi, Ay Takvimi'ne göre yeni yılın ilk dolunay gecesidir. O gece, Çin'de halk arasında renkli fenerler asma geleneği vardır. Bu nedenle Yuanxiao Bayramı, "Fener Bayramı" olarak da adlandırılır.
Bayram, tüm toplumun karnavalı sayılır. Çünkü eskilerin geleneksel protokolüne göre eve kapatılan kadınlar Yuanxiao Bayramı'nda serbestçe evden çıkıp eğlenebilirmiş. Bayramda bazı gençler fırsat bulup sevgilileriyle buluşurmuş. Bununla ilgili olarak, ünlü şair Xin Qiji bir şiir yazmış. Şiirinde şu satırlar yer alıyor.
"Kalabalık içinde onu yüz defa, bin defa aradım.
Aniden arkama dönüp bakarken,
Onu parlak ışıkların ortasında gördüm."
Yuanxiao Bayramı'nda dini inançlarla ilgili faaliyetler de yapılır. Eskiden Çinlilerin ataları insanoğlunun kaderini belirleyen Gök Tanrısı'na ibadet edip, bereket ve huzur dilerdi. Ayrıca ipekböceği yetiştiriciliği için Toprak Tanrısı'na taparlardı.
Yuanxiao Günü, çocuk sahibi olmayan kadınların çocuk dilediği önemli bir gündür. Yuanxiao Bayramı'nda fenerleri ışıklandırmak, ilk başlangıçta sadece gece karanlıklarında yürütülen faaliyetlerin bir gereğiydi. Daha sonra fenerleri ışıklandırmak eğlence unsuruna dönüştü. Fener Bayramı, aynı zamanda doğum dileğini de kapsıyordu.
KUTLAMA ETKİNLİKLERİ
Yuanxiao Bayramı, Çinlilerin kutladığı diğer geleneksel bayramlar gibi neşe içinde kutlanır. Ancak diğer bayramlarla kıyaslandığında Yuanxiao Bayramı değişik bir özellik taşır. Diğer bayramlar aile birliğine vurgu yaparken, Yuanxiao Bayramı'nda tüm halk eğlenceye önem verir.
Belirlenen kurallara göre, umumi yerlerde ve her ailede fenerler asılmalı, rengârenk kurdelelerle süslenmeli, özellikle işlek caddelerde ve kültür merkezlerinde görkemli fener festivalleri ve fener sergileri düzenlenmeli. Yediden yetmişe kadın erkek demeden herkes geceleri rengârenk fenerleri seyreder, fenerler üzerindeki bilmeceleri çözer ve ejderha fenerlerini oynatır. Bu kutlama etkinlikleri kuşaktan kuşağa devam ettirilerek gelenek haline geldi.
Yuanxiao Bayramı'nda Yuanxiao yemek de geleneklerden biridir. Bayrama özgü her Yuanxiao tanesi içinde reçel, ceviz, susam ve yerfıstığı ezmesi olan, yapışkan pirinç unundan masa tenisi topu şeklinde yapılan Yuanxiao, suda pişirildikten sonra tabaklarda servis edilir, çok lezzetli ve tatlıdır.