Bu eser, yazarın deyişiyle “tarihe cesurca bir yaklaşım” benimserken kimi zaman dağınık ve bazen de çelişkili görünen birçok ampirik veri çerçevesinde insanoğlunun uzun tarihini çarpıcı gerçeklerle gözler önüne seriyor.
Neden, dünyanın bazı bölgeleri bu kadar zenginken, diğer bölgeler sefalet çekmektedir?
Niçin, Sanayi Devrimi ile gelen benzersiz ekonomik büyüme ve gelişme 18. yüzyıl İngilteresi’nde ortaya çıkmış dünyanın diğer bölgeleri yoksullukla baş başa kalmıştır?
Bu eşitsiz gelişmenin kaynağı neye dayanmaktadır?
California Üniversitesi öğretim üyesi Gregory Clark, bu sorulara cevap ararken, dünya ekonomi tarihinin temel hatlarını basit evrelerle açıklayarak, kolay anlaşılır bir tarihi temele oturtuyor. 1800’den önce basit ama güçlü bir işleyiş olan Malthus Kapanı, teknolojik ilerleme ve değişimlerle elde edilen gelir artışlarının sonunda nüfus artışıyla kaybedilmesine yol açıyordu. Ancak Sanayi Devrimi ile birlikte maddi tüketim imkânları gelişti; toprak ve sermaye sahipleri ile eğitimliler, vasıfsız işçiler bu yeni nimetlerden yararlandı. Ancak bundan tüm toplumlar yararlanmadı, refah belirli bölgelerle sınırlı kaldı. Sanayi Devrimi, belli toplumlar içinde eşitsizlikleri azaltırken, toplumlar arasındaki uçurumu arttırdı. Bu noktada başka bir süreç yani Büyük Ayrışma başladı.
Clark, ilk yayınlandığında yankılar yaratan Fukaralığa Veda-Dünyanın Kısa İktisadi Tarihi adlı bu kitabında, dünya ekonomik tarihini sorgulayıp, Malthus Kapanı’nın neden bu kadar uzun sürdüğünü, Sanayi Devrimi’nin neden küçük bir adada başladığını ve bunun sonucunda Büyük Ayrılış’ın nasıl ortaya çıktığını açıklarken, bugün dünyada ülkeler arasındaki gelir farkının 50’ye 1 oranında olduğunu ve en zenginlerle en yoksulların aynı dünyada yaşamakta olduğunu kışkırtıcı bir dille vurguluyor.
Clark, bir uçtan bir başka uca topladığı parçaları –buna izole bir şekilde günümüzde varlığını sürdüren avcı-toplayıcı topluluklar da dahil– ustalıkla birleştiriyor. Böylece, makul bir temel yapı ortaya koymaktadır: Endüstri Devrimi’nden binlerce yıl önce, esasen ne insanoğlunun yaşam koşullarında belirli bir gelişme, ne de dünyanın farklı bölgelerinde çeşitlilik vardı. Endüstri Devrimi tüm farklılıkları ortaya koymuştur.
Robert Solow, New York Review of Books
Endüstri Devrimi’ne sebep olan şey neydi? Gregory Clark yüz bin yıllık durağan insanlık tarihinin yaşadığı bu kalıcı değişimi, şaşaalı ve etkileyici bir ifadeyle anlatıyor.
George Akerlof, University of California
Clark’ın zengin fikirlerle donatılmış bu kitabı ekonomi alanının yeni gözdesi olacak. Clark, iyi kurumların ekonomik temellerinin ve süregelen fakirliğin hikâyesini sunuyor. İnsanoğlunun kat ettiği yolun gizemini henüz çözememiş olabiliriz ama Fukaralığa Veda bizi çözüme daha önce hiç olmadığımız kadar yaklaştırıyor.
Tyler Cowen, New York Times
Clark’ın ortaya koyduğu, düşündürücü ve özenle yazılmış bu eser, jargonlar ve denklemler üzerine yeniden ışık tutmaktadır. Görünen o ki, bu eser uzun yıllar tartışılmaya devam edecek.
The Economist
-
Kitap Hakkında Basında Çıkanlar:
Fukaralığa Veda - Gazete Vatan
Gregory Clark – Fukaralığa Veda (2013) - Kitap Kokusu