Periferik Vasküler Hastalığı
Dolaşım sisteminde iki tip kan damarı bulunur: Atardamarlar (arterler) ve toplardamarlar (venler). Bunlar kanı vücudun her yerine taşıyan boru şeklindeki yapılardır.
- Atardamarlar oksijen ve besin yönünden zengin olan kanı kalpten organlara ve hücrelere taşır.
- Toplardamarlar ise oksijeni tükenmiş olan kanı ve atıkları, atıkların süzüldüğü ve vücuttan atıldığı organlar olan böbrek, karaciğer ve akciğere ulaştırır. Akciğerde tekrar oksijen yüklenen toplardamar kanı yeniden kalbe döner.
- Atardamarlar ve toplardamarlar, kılcal damar denilen damar ağları ile birbirine bağlanır.
Periferik vasküler hastalığı, beyin ve kalp dışındaki dolaşım sisteminde bir bozukluğun veya hastalığın olması anlamına gelir.
- Periferik vasküler hastalığı terimi her ne kadar kan damarlarını etkileyen bozuklukları içine alsa da, çoğunlukla periferik arter hastalığı ile eşanlamlı olarak kullanılır.
- Periferik vasküler hastalık atardamarlarda en yaygın görülen hastalıktır.
- Hastalığın sebebi, ateroskleroz (damar tıkanıklığı) denilen damarlarda yağ birikmesidir.
- Bu durumun diğer adı arteriyoskleroz ya da atardamar sertliğidir.
- Bu, atardamarın yavaş yavaş tıkanması, daralması ve zayıflamasıyla (güçsüzleşmesi) aşamalı olarak gelişen bir seyirdir.
- Bu durum kalp atardamarlarını etkilediğinde buna koroner kalp hastalığı (koroner arter hastalığı) denir.
Damar tıkanıklığının (ateroskleroz) özellikle kalp atardamarlarını (koroner arter) ve beyin atardamarlarını (karotis arter - şahdamarı) etkilediği bilinmektedir. En sık olarak, bacaklardaki periferik atardamarlar etkilenir. Damar tıkanıklığından etkilenen diğer atardamarlar ise böbreklere ve kollara kan sağlayanlardır.
- Bir atardamar tıkandığında ya da daraldığında, vücudun bu atardamarın kan sağladığı bölümüne yeteri kadar kan/oksijen ulaşamaz. Tıp uzmanları bunu iskemi olarak adlandırır.
- Bu durum, etkilenen organa bağlı olarak çeşitli belirtilere yol açabilir. Bu belirtiler ağrı, ayaklarda soğukluk ve mavi renk değişikliklerinden felç ya da kangrene kadar farklılık gösterir; eğer geriye döndürülmezse vücudun etkilenmiş olan bölümü zarar görür ve neticede ölmeye başlar. Hasar meydana gelmeden önce daralmış olan atardamarı bulmak önemlidir. Kollarda ya da damarlardaki nabız, atardamarlarda kan akışının olmadığının göstergesi olarak zayıflar ya da yok olur.