Dışkı inkontinansı, dışkılamanın kontrol edilememesidir ve dışkının beklenmedik bir şekilde rektumdan sızmasına neden olur. Bağırsak inkontinansı olarak da adlandırılan dışkı inkontinansı, gaz geçirirken ara sıra dışkı sızıntısından bağırsak kontrolünün tamamen kaybına kadar uzanır.
Dışkı inkontinansının yaygın nedenleri arasında ishal, kabızlık ve kas veya sinir hasarı bulunur. Kas veya sinir hasarı yaşlanmayla veya doğumla ilişkilendirilebilir.
Sebep ne olursa olsun, fekal inkontinans utanç verici olabilir. Ancak bu yaygın sorun hakkında doktorunuzla konuşmaktan çekinmeyin. Tedaviler fekal inkontinansı ve yaşam kalitenizi iyileştirebilir.
Dışkı inkontinansının belirtileri
Fekal inkontinans, ara sıra görülen ishal sırasında geçici olarak ortaya çıkabilir, ancak bazı kişiler için fekal inkontinans kroniktir veya tekrar eder. Bu rahatsızlığı olan kişiler, tuvalete zamanında yetişemeyecek kadar aniden ortaya çıkan dışkılama dürtüsünü durduramayabilir. Bu duruma dışkılama inkontinansı denir.
Dışkı yapma ihtiyacının farkında olmayan kişilerde başka bir dışkı inkontinansı türü ortaya çıkar. Bu duruma pasif dışkılama inkontinansı denir.
Dışkı inkontinansına aşağıdaki gibi başka bağırsak problemleri eşlik edebilir:
- İshal
- Kabızlık
- Osurma ve şişkinlik
Siz veya çocuğunuz dışkı inkontinansı geliştirirseniz, özellikle sık veya şiddetliyse veya duygusal sıkıntıya neden oluyorsa, doktorunuza görünün. Çoğu zaman, insanlar doktorlarına dışkı inkontinansı hakkında bilgi verme konusunda isteksizdirler. Ancak tedaviler mevcuttur ve ne kadar erken değerlendirilirseniz, belirtilerinizden o kadar çabuk kurtulabilirsiniz.
Dışkı inkontinansına ne sebep olur?
Birçok insan için dışkı inkontinansının birden fazla nedeni vardır.
Nedenler şunları içerebilir:
- Kas hasarı. Rektumun sonundaki kas halkalarının (anal sfinkter) yaralanması, dışkıyı düzgün şekilde tutmayı zorlaştırabilir. Bu tür hasarlar, özellikle doğum sırasında epizyotominiz varsa veya forseps kullanılırsa doğum sırasında ortaya çıkabilir.
- Sinir hasarı. Rektumda dışkıyı algılayan sinirlerin veya anal sfinkteri kontrol edenlerin yaralanması, fekal inkontinansa neden olabilir. Sinir hasarına doğum, defekasyon sırasında sürekli zorlanma, omurilik yaralanması veya felç neden olabilir. Şeker hastalığı ve multipl skleroz gibi bazı hastalıklar da bu sinirleri etkileyerek dışkı kaçırmaya yol açan hasara neden olabilir.
- Kabızlık. Kronik kabızlık, rektumda kuru, sert bir dışkı kütlesi (gömülü dışkı) oluşmasına ve geçemeyecek kadar büyük olmasına neden olabilir. Rektum ve bağırsak kasları gerilir ve sonunda zayıflar, bu da sulu dışkının sindirim kanalının daha uzaklarından etkilenen dışkı etrafında hareket etmesine ve dışarı sızmasına izin verir. Kronik kabızlık ayrıca fekal inkontinansa yol açan sinir hasarına da neden olabilir.
- İshal. Katı dışkının rektumda tutulması gevşek dışkıya göre daha kolaydır, bu nedenle ishalin gevşek dışkısı dışkı inkontinansına neden olabilir veya kötüleştirebilir.
- Hemoroid. Rektumunuzdaki damarlar şişip hemoroide neden olduğunda, bu anüsünüzün tamamen kapanmasını engeller ve bu da dışkının dışarı sızmasına neden olabilir.
- Rektumda depolama kapasitesi kaybı. Normalde rektum dışkıyı barındırmak için uzanır. Ameliyat, radyasyon tedavisi veya iltihaplı bağırsak hastalığı nedeniyle rektumunuz yaralanmışsa veya sertleşmişse, rektum gerektiği kadar gerilemez ve fazla dışkı dışarı sızabilir.
- Ameliyat. Rektum veya anüsteki genişlemiş damarları (hemoroid) tedavi etmek için yapılan ameliyatın yanı sıra rektum ve anüsü içeren daha karmaşık işlemler, dışkı inkontinansına yol açan kas ve sinir hasarına neden olabilir.
- Rektal prolapsus. Dışkı inkontinansı, rektumun anüse düştüğü bu durumun bir sonucu olabilir. Rektal sfinkterin prolapsus ile gerilmesi, rektal sfinkteri kontrol eden sinirlere zarar verir. Bu ne kadar uzun sürerse, sinirlerin ve kasların iyileşme olasılığı o kadar azdır.
- Rektosel. Kadınlarda, rektum vajinadan dışarı çıkarsa fekal inkontinans meydana gelebilir.
Risk faktörleri
Aşağıdakiler dahil olmak üzere bir dizi faktör fekal inkontinans geliştirme riskinizi artırabilir:
- Yaş. Dışkı inkontinansı her yaşta ortaya çıkabilse de 65 yaş üstü yetişkinlerde daha yaygındır.
- Kadın olmak. Dışkı inkontinansı, doğumun bir komplikasyonu olabilir. Son zamanlarda yapılan araştırmalar, menopozal hormon replasman tedavisi alan kadınların, fekal inkontinans riskinde mütevazı bir artış olduğunu da bulmuştur.
- Sinir hasarı. Uzun süredir diyabet, multipl skleroz veya yaralanma veya ameliyattan kaynaklanan sırt travması olan kişiler, dışkı kaçırma riski altında olabilir, çünkü bu koşullar dışkılamayı kontrol etmeye yardımcı olan sinirlere zarar verebilir.
- Demans. Fekal inkontinans genellikle geç dönem Alzheimer hastalığı ve demansta mevcuttur.
- Fiziksel engel. Bedensel engelli olmak zamanla tuvalete ulaşmayı zorlaştırabilir. Fiziksel bir engelliliğe neden olan bir yaralanma, rektal sinir hasarına da neden olarak fekal inkontinansa yol açabilir.
Komplikasyonlar
- Duygusal rahatsizlik. Kişinin bedensel işlevleri üzerindeki kontrolünü kaybetmeyle ilişkili haysiyet kaybı, utanç, utanç, hayal kırıklığı ve depresyona yol açabilir. Dışkı inkontinansı olan kişilerin sorunu gizlemeye çalışması veya sosyal ilişkilerden kaçınması yaygındır.
- Cilt tahrişi. Anüs çevresindeki cilt hassas ve hassastır. Dışkı ile tekrarlanan temas ağrıya ve kaşıntıya ve potansiyel olarak tıbbi tedavi gerektiren yaralara (ülserler) yol açabilir.
Dışkı inkontinansının önlenmesi
Sebebe bağlı olarak, fekal inkontinansı iyileştirmek veya önlemek mümkün olabilir. Bu eylemler yardımcı olabilir:
- Kabızlığı azaltın. Egzersizinizi artırın, daha fazla lif içeren yiyecekler yiyin ve bol miktarda sıvı için.
- İshali kontrol altına alın. Bağırsak enfeksiyonu gibi ishalin nedenini tedavi etmek veya ortadan kaldırmak, fekal inkontinanstan kaçınmanıza yardımcı olabilir.
- Zorlamaktan kaçının. Dışkılama sırasında gerilme, sonunda anal sfinkter kaslarını zayıflatabilir veya sinirlere zarar verebilir ve muhtemelen fekal inkontinansa yol açabilir.
Teşhis
Doktorunuz durumunuz hakkında sorular soracak ve genellikle anüsünüzün görsel olarak incelenmesini içeren bir fiziksel muayene yapacaktır. Bu bölgeyi sinir hasarı açısından incelemek için bir prob kullanılabilir. Normalde, bu dokunma anal sfinkterinizin kasılmasına ve anüsünüzün büzüşmesine neden olur.
Tıbbi testler
Dışkı inkontinansının nedenini belirlemeye yardımcı olacak bir dizi test mevcuttur:
- Dijital rektal muayene. Doktorunuz, sfinkter kaslarınızın gücünü değerlendirmek ve rektal bölgede herhangi bir anormallik olup olmadığını kontrol etmek için rektumunuza eldivenli ve kaygan bir parmak sokar. Muayene sırasında doktorunuz sizden rektal sarkmayı kontrol etmek için aşağı inmenizi isteyebilir.
- Balon çıkarma testi. Rektuma küçük bir balon yerleştirilir ve suyla doldurulur. Daha sonra balonu atmak için tuvalete gitmeniz istenecektir. Bunu yapmak bir ila üç dakikadan uzun sürerse, muhtemelen bir dışkılama bozukluğunuz vardır.
- Anal manometri. Anüs ve rektuma dar, esnek bir tüp yerleştirilir. Tüpün ucundaki küçük bir balon genişletilebilir. Bu test, anal sfinkterinizin gerginliğini ve rektumunuzun hassasiyetini ve işleyişini ölçmeye yardımcı olur.
- Anorektal ultrasonografi. Dar, değnek benzeri bir alet anüs ve rektuma yerleştirilir. Cihaz, doktorunuzun sfinkterinizin yapısını değerlendirmesine izin veren video görüntüleri üretir.
- Proktografi. Özel tasarlanmış bir tuvalette dışkıladığınızda röntgen video görüntüleri çekilir. Test, rektumunuzun ne kadar dışkıyı tutabildiğini ölçer ve vücudunuzun dışkıyı ne kadar iyi dışarı attığını değerlendirir.
- Kolonoskopi. Tüm kolonu incelemek için rektumunuza esnek bir tüp yerleştirilir.
- Manyetik rezonans görüntüleme (MRI). Bir MRI, kasların sağlam olup olmadığını belirlemek için sfinkterin net resimlerini sağlayabilir ve ayrıca dışkılama sırasında görüntüler sağlayabilir (defekografi).
Dışkı inkontinansının tedavisi
İlaçlar
Dışkı inkontinansının nedenine bağlı olarak seçenekler şunları içerir:
- Anti-ishal ilaçları, örneğin loperamid hidroklorür (Imodyum AD) ve difenoksilat ve atropin sülfat (Lomotil)
- Gibi toplu müshiller Kronik kabızlık idrar kaçırmanıza neden oluyorsa metilselüloz (Citrucel) ve psyllium (Metamucil)
Egzersiz ve diğer terapiler
Kas hasarı fekal inkontinansa neden oluyorsa, doktorunuz kas gücünü geri kazanmak için bir egzersiz programı ve başka tedaviler önerebilir. Bu tedaviler anal sfinkter kontrolünü ve dışkılama dürtüsünün farkındalığını iyileştirebilir.
Seçenekler şunları içerir:
-
Kegel egzersizleri. Kegel egzersizleri, mesane ve bağırsakları ve kadınlarda uterusu destekleyen pelvik taban kaslarını güçlendirir ve inkontinansı azaltmaya yardımcı olabilir. Kegel egzersizlerini yapmak için, normalde idrar akışını durdurmak için kullanacağınız kasları kasın.
Kasılmayı üç saniye tutun, ardından üç saniye rahatlayın. Bu kalıbı 10 kez tekrarlayın. Kaslarınız güçlendikçe, kasılmayı daha uzun süre tutun ve her gün üç set 10 kasılmaya kadar kademeli olarak çalışın.
- Biyolojik geri bildirim. Özel olarak eğitilmiş fizyoterapistler, anal kas gücünü artırabilecek basit egzersizler öğretir. İnsanlar pelvik taban kaslarını nasıl güçlendireceklerini öğrenirler, dışkının serbest bırakılmaya hazır olduğunu sezin ve eğer belirli bir zamanda dışkılama yapmak sakıncalıysa kasları kasılır. Eğitim bazen anal manometri ve rektal balon yardımıyla yapılır.
- Bağırsak eğitimi. Doktorunuz günün belirli bir saatinde, örneğin yemek yedikten sonra, dışkılamak için bilinçli bir çaba göstermenizi tavsiye edebilir. Tuvaleti ne zaman kullanmanız gerektiğini belirlemek, daha fazla kontrole sahip olmanıza yardımcı olabilir.
- Dolum maddeleri. Emilemeyen hacim artırıcı ajanların enjeksiyonları, anüsünüzün duvarlarını kalınlaştırabilir. Bu, sızıntının önlenmesine yardımcı olur.
- Sakral sinir uyarımı (SNS). Sakral sinirler omuriliğinizden pelvisinizdeki kaslara doğru ilerler ve rektal ve anal sfinkter kaslarınızın hissini ve gücünü düzenler. Sinirlere sürekli olarak küçük elektriksel uyarılar gönderen bir cihazın implante edilmesi bağırsaktaki kasları güçlendirebilir.
- Posterior tibial sinir stimülasyonu (PTNS / TENS). Bu minimal invaziv tedavi, ayak bileğindeki posterior tibial siniri uyarır. Ancak büyük bir çalışmada, bu terapinin bir plasebodan önemli ölçüde daha iyi olduğu kanıtlanmadı.
- Vajinal balon (Eclipse Sistemi). Bu, vajinaya yerleştirilen pompa tipi bir cihazdır. Şişirilmiş balon, rektal bölge üzerinde baskıya neden olarak fekal inkontinans epizodlarının sayısında bir azalmaya yol açar.
- Radyofrekans tedavisi. Secca prosedürü olarak bilinen bu, kas tonusunu iyileştirmeye yardımcı olmak için anal kanalın duvarına sıcaklık kontrollü radyo frekansı enerjisinin verilmesini içerir. Radyofrekans tedavisi minimal invazivdir ve genellikle lokal anestezi ve sedasyon altında yapılır. Ancak bu prosedür her zaman sigorta kapsamında değildir.
Ameliyat
Dışkı inkontinansını tedavi etmek, doğumdan kaynaklanan rektal prolaps veya sfinkter hasarı gibi altta yatan bir sorunu düzeltmek için ameliyat gerektirebilir. Seçenekler şunları içerir:
- Sfinkteroplasti. Bu prosedür, doğum sırasında meydana gelen hasarlı veya zayıflamış bir anal sfinkteri onarır. Doktorlar, yaralı bir kas bölgesini tanımlar ve kenarlarını çevreleyen dokudan kurtarır. Daha sonra kas kenarlarını tekrar bir araya getirir ve üst üste gelecek şekilde dikerek kası güçlendirir ve sfinkteri sıkılaştırır. Sfinkteroplasti, kolostomiden kaçınmaya çalışan hastalar için bir seçenek olabilir.
- Rektal sarkma, rektosel veya hemoroid tedavisi. Bu sorunların cerrahi olarak düzeltilmesi büyük olasılıkla fekal inkontinansı azaltacak veya ortadan kaldıracaktır. Zamanla, rektumun rektal sfinkter yoluyla sarkması, sfinkterin sinirlerine ve kaslarına zarar verir. Sarkma ne kadar uzun süre tedavi edilmezse, dışkı inkontinansının ameliyattan sonra düzelmeme riski o kadar yüksek olacaktır.
- Kolostomi (bağırsak saptırma). Bu ameliyat, dışkıyı karındaki bir açıklıktan yönlendirir. Doktorlar, dışkıyı toplamak için bu açıklığa özel bir torba bağlarlar. Kolostomi genellikle ancak diğer tedaviler başarılı olmadığında düşünülür.
.