09
E-BÜLTEN Mayýs 2011 sayý:6 08
ETKÝNLÝKLERÝMÝZ ARAÞTIRMACI ÇOCUK MERKEZÝNDE MAYIS 18-19 Mayýs tarihleri arasýnda Ýngiltere'de "Institute of Education, University of London" tarafýndan düzenlenen 1.Uluslararasý Araþtýrmacý Çocuk Konferansý'na Darüþþafaka Eðitim Kurumlarý'nda yürütülen Araþtýrmacý Çocuk Programý kapsamýnda hazýrlanan iki araþtýrma projesiyle katýldýk. Darüþþafakalý öðrenciler "okul yaþantýsý" ve "çevre bilinci" konulu araþtýrmalarýný Ýngiltere ve Hindistandan gelen araþtýrmacý çocuklar, öðretmenler ve akademisyenlerle paylaþtýlar.
02
Bilimsel Araþtýrma Raporlarý Darüþþafaka'lý Öðrencilerin Yürüttükleri Araþtýrma Çalýþmalarý Bir Kitapta Toplandý. Öðrencilerimizin araþtýrma sorularý ise bir hayli ilginç: Eskimo evleri buzdan yapýldýðý halde içleri neden sýcaktýr?, Yatýlý Okul Ortamý Öðrencileri Nasýl Etkiliyor?, 5 milyar yýl sonra Güneþe ne olacak?, Epilepsi hastalýðý nedir? Belirtileri nelerdir?, Darüþþafaka öðrencilerinin çevre duyarlýlýðý ne kadar geliþmiþtir?, Bataklýklarýn Özellikleri Nelerdir?, Güvercinler ne ile beslenir?, Kar Baþka Hangi Renkte Olabilir?, Günümüzde Dinozorlarýn Akrabalarý var mý?, Mamutlarýn soyu neden tükendi?, Tavuklar nasýl yumurtlar?, Voleybol ve futbol toplarý neden farklýdýr?, Fen Bilimlerindeki dergilerde resim ve yazýlar uzaylýlarýn var olduðunu kanýtlýyor mu?, Ýlköðretim 4. ve 5. sýnýf öðrencilerinin eðlenme algýlarý?, Meteor taþlarýnýn arkasýndaki ýþýk nasýl oluþur?, 145. Dönem öðrencilerin hayvanlar hakkýndaki görüþleri nelerdir?, Bambu Bitkisinin Büyümesinde Sevgi Etkisi, 5-D sýnýfý kaç aðaç türü biliyor?, Ýnsanlar uzaylýlar hakkýnda neler düþünüyor?, Bermuda þeytan üçgeni nasýldýr?, Yanardaðlar neden ve nasýl patlar?, Gezegenlerde yaþam var mý? Varsa hangi gezegenler?, Kainat nasýl oluþtu?, Gözlük camlarýnýn içinde hangi maddeler vardýr?.
03 Araþtýrmacý Çocuk Merkezi, E-Bülten, Mayýs 2011, Sayý:6
KAPAK KONUSU ÇOCUKLARIN ARAÞTIRMA YAPMALARINA ÝLÝÞKÝN FARKLI BAKIÞ AÇILARI VE DENEYÝMLER Çocuklarýn Aktif Araþtýrmacýlar Olmalarýný Saðlamak Ýçin Bir Kaç Sebep Douglas Springate - Ýngiltere
"Büyükler hiçbir þeyi kendi kendilerine anlayamazlar. Onlara durmadan her þeyi anlatmak da çocuklar için yorucudur."Antoine de Saint Exupery (Küçük Prens) Birkaç yýl önce 10 yaþýndaki öðrencilerle birlikte araþtýrma yöntemleri üzerine bir çalýþma yürüttüm. Çocuklar araþtýrma sorularý, izleyecekleri yöntemler ve ulaþabilecekleri sonuçlar gibi araþtýrmanýn tüm aþamalarýnda sorumluluk aldý. Ben de sýnýf öðretmeniyle birlikte çocuklarýn bireysel araþtýrmalarýna destek oldum. Çalýþmayý yürüttüðüm sýnýfta, bir azýnlýk grubuna ait iki çocuk "Okulda ýrkçýlýk" konusunu araþtýrmak isterken, diðer bir çocuk ise "Ýnsanlar neden birbirlerine zarar verir?" sorusu üzerinde araþtýrma yapmak istediðini belirtti.
04
Çocuklarýn araþtýrma yapma becerileri kazanmasý hem bilgiye ulaþmalarý hem de yetiþkinlere kendi bakýþ açýlarýný ifade etmeleri açýsýndan büyük önem taþýr. Çocuklarýn yaþantýlarý ve deneyimleri bir araþtýrmanýn baþlangýcýný oluþturur. Bültenimizin bu sayýsýnda Ýngiltere ve Norveç'teki eðitimcilerin çocuklarla yürüttükleri araþtýrmalardan edindikleri deneyimleri sizlerle paylaþýyoruz. Çocuklarýn seçtiði bu iki araþtýrma konusu hem öðretmenlere önemli mesajlar vermesi hem de çocuklarýn araþtýrmacý kimliði kazanmasý açýsýndan önemli ve deðerliydi.
Okulda Irkçýlýk
Çalýþmayý yürüttüðüm okul Ýngiltere'deki diðer tüm okullar gibi okuldaki ýrkçýlýk konusunu
KAPAK KONUSU önemsiyor ve tüm öðretmenlerin de ýrkçýlýk konusunda iyi bir eðitim almasýný destekliyordu. On yaþýndaki bu iki çocuðun yürüttüðü araþtýrma okulda öðretmenlerin ve idarecilerin fark edemedikleri birçok ýrkçý eylemler olduðunu ortaya koyduðu gibi okulun da gözden kaçýrdýðý birçok noktayý fark etmesini, yaþ ve cinsiyet gibi diðer ayrýmcýlýk konularýna olan tutumlarýný gözden geçirmesini saðladý.
Ýnsanlar Neden Birbirlerine Zarar Verir?
Bu araþtýrmanýn oldukça zor olduðu ve yaþ grubuna uygun olmadýðýný düþünerek bu konuda araþtýrma yapmak isteyen çocuðu önce düþüncesinden vazgeçirmeye çalýþtým. Ancak daha sonra neden bu konuyu seçtiðini öðrenmek istediðimde geçmiþte yaþadýðý tatsýz deneyimlerin onun hayatýnda önemli bir yer tuttuðunu fark ettim. Yaptýðý araþtýrma hem ona hem de arkadaþlarýna tartýþmalý konularda bile araþtýrma yapmanýn ne kadar yararlý olduðunu gösterdi. Bu iki örnek çocuklarýn düþüncelerini kabul etme, bu düþünceler üzerine yenilerini yapýlandýrma ve onlarýn keþfetmek istediklerini dikkate almanýn önemini vurguladý. Her iki araþtýrma nitelik açýsýndan yetersiz olarak görülebilir ancak bu ve benzeri araþtýrmalar öðretmenler, öðrenciler ve okulun tamamý düþünüldüðünde büyük önem taþýr.
Örneðin ilk araþtýrma çocuklarýn ýrkçýlýk konusunu algýlayamamalarý ve bunlarý öðretmenlere ifade etmekten çekinmeleriyle gözden kaçan durumlarý ortaya çýkarýrken, ikinci araþtýrma tartýþmalý görülen konularýn deðerli araþtýrma çalýþmalarý oluþturabileceðini göstermiþtir. Yaptýðým deðerlendirmelerden anladýðým þey çocuklarýn kendi araþtýrmalarýný yapmalarýna yardýmcý olmanýn kendi düþüncelerini yapýlandýrmalarý ve eleþtirel bir yolla keþfetmeleri için özgüven saðladýðýdýr.
Douglas Springate
Greenwich Üniversitesinden emekli olan Doug Springate ilk ve ortaokullarda öðretmenlik, erken yaþ seviyelerine yönelik 30 yýlý aþkýn öðretmen yetiþtiriciliði, bir Amerikan Üniversitesi de dâhil olmak üzere dört kurumda ders verme deneyimlerine sahiptir. Bunlarýn yaný sýra Avrupa Öðretmen Eðitim Aðýnýn (ETEN) aktif üyesi ve eski baþkanýdýr. Þu anda "Araþtýrmacý Çocuk" alanýnda geliþtirmeler ve araþtýrmalar yapmakta ve ilköðretim seviyesini demokrasi açýsýndan incelemektedir. Bu çalýþmalarýna Avrupa Konseyi tarafýndan fon saðlanan ve 7 Avrupa ülkesinin katýldýðý bir proje de dâhildir. Kendisi British Council ve Open University tarafýndan düzenlenen etkinliklerde de görev almýþtýr.
05 Araþtýrmacý Çocuk Merkezi, E-Bülten, Mayýs 2011, Sayý:6
TROLL KÝMDÝR? Liv Torunn Grindheim, Sidsel HadlerOlsen, Modgunn Ohm- Norveç Troll, Ýskandinav folklorunda ve masallarýnda geçen bir çeþit hayal dünyasý kahramanýdýr. "Troll kimdir?" araþtýrma projesinde Norveç'teki 6 yaþ grubu çocuklarýn akranlarýyla birlikte açýk alanda yaptýklarý bir öðrenme deneyimi anlatýlmaktadýr. Küçük çocuklarýn merak ettikleri birçok þeyi keþfetmek istemeleri projenin baþlangýcýný oluþturmuþtur. Bu süreçte çocuklarýn konuya ilgi duymasý, sürece katýlmasý, zorluklarla baþ etmesi, iletiþim kurmasý ve sorumluluk almasý öðrenme deneyimlerinin gerçekleþmesini saðlamýþtýr. Okul yakýnlarýndaki aðaçlýk bir alana yapýlan bir gezi esnasýnda çocuklardan birisinin Troll'ler hakkýnda sorular sormasý diðer çocuklarýn da ilgisini çekmiþtir. "Troll gerçekten var mý? Troll kim; nasýl yaþar, neye benzer ve nasýl davranýr? Ne tür hazineleri var?" gibi sorular çocuklarýn konuya ilgisini çekmiþtir. Bireysel beceri ve öðrenme þekilleri de araþtýrmaya yaptýklarý katkýlarda belirleyici olmuþtur. Araþtýrma devam ettikçe bazý çocuklarda bu masal kahramanýna yönelik korku ve bilinmezlik duygusu ortaya çýkmýþ bu zorluk grup içerisinde dayanýþma ve sorumluluk alma yollarýyla aþýlmýþtýr. Çocuklarýn motivasyonu arttýkça öðretmenlerinin yönlendirmesine duyduklarý ihtiyaç gözle
06
görülür þekilde azalmýþ; çocuklar keþfettikleri, sorguladýklarý þeylerle ve aldýklarý sorumluluklarla olumsuz duygularýný yenmeyi baþarmýþlardýr. Sürecin sonunda çocuklar bu masal kahramanýyla ilgili görüþlerini ve gözlemlerinden yola çýkarak ulaþtýklarý varsayýmlarýný içeren eþsiz bir kitap ortaya çýkararak Troll'ün gerçekte var olmadýðýný öðrendiklerini belirtmiþlerdir. Projeye katýlan öðretmenlerin gözlemleri çocuklarýn öðrendikleri konularla ilgili yaptýklarý tartýþmalarýn ve ulaþtýklarý çýkarýmlarýn araþtýrma basamaklarý ilerledikçe daha bilinçli bir seviyeye çýktýðý yönündedir. Araþtýrma süresince çocuklarýn üstlendikleri farklý görevler ve karþýlaþtýklarý durumlar bu çalýþmaya deðer katan diðer unsurlardýr. Grubun bir parçasý olmak, zorluk ve belirsizlikle mücadele etmek, iletiþim yollarýný geliþtirmek, birbirleri adýna sorumluluk almak ve iþbirliðine katýlmak bu deneyimlerin en önemlilerindendir. Son olarak araþtýrma sorusunu oluþturan kavramýn kültürel deðeri de büyük önem taþýmaktadýr. Bu durum çocuklarýn öðrenme deneyimlerini zenginleþtirmiþtir. Bu eðlenceli, heyecan ve merak uyandýran araþtýrma çocuklarýn aktif katýlýmcýlar olarak yaptýklarý gözlemler, grup içi iletiþim ve tartýþmalarla öðretmen yönlendirmesinin olmadýðý durumlarda bile yeni bilgiler edindiklerini ortaya koymuþtur. Böylece araþtýrma sürecinin çocuklarýn ilgi ve iletiþim yollarý doðrultusunda kurgulanmasýnýn önemi bir kez daha anlaþýlmýþtýr. (Çalýþmanýn detaylý halini görmek için týklayýnýz.)
07 Araþtýrmacý Çocuk Merkezi, E-Bülten, Mayýs 2011, Sayý:6
Havalar ýsýndýkça farklý þekillerde bulutlar görmeye baþlarýz. Bu bulutlarý gözlemlemeye, isimlerini ve özelliklerini öðrenmeye ne dersin?