Noel kutlaması mı? Nargudan gecesi mi?
Hristiyan Batı kültürünün bir parçası olarak kabul edilen 'yılbaşı', 'çam' ve 'Noel' ile ilgili iddiaları ve Fransız La Depeche gazetesinin bu konuda verdiği haberi daha önce size hatırlatmıştık. La Depeche; "Her yıl 25 Aralık tarihinde İsa'nın doğumunun kutlandığı Hristiyan aleminin bayramı olan; Doğuş Bayramı, Kutsal Doğuş veya Milat Yortusu olarak da kabul edilen Noel Bayramı dolayısıyla çam ağacı süslemesinin aslında Orta Asya'daki Türk kabilelerinden gelen bir Türk geleneği" diye bir iddiada bulunmuştu. Biz de bu konuda bilim adamlarının ne düşündüğünü araştıracağımızı söylemiştik. Bu konuda Sümerolog Muazzez İlmiye Çığ ne diyor, gelin ona kulak verelim:
Noel ve yılbaşı gibi kutlamalar Orta Asya'daki eski Türklere ait bir gelenek... Noel Bayramı, çok eski Türklerde "Yeniden Doğuş-Çam Bayramı" olarak kutlanıyor. Bu yüzden yılbaşının bir Türk geleneği olduğunu söylüyor. Ünlü Sümerolog Çığ, Noel'in geçmişteki adının "Nargudan" olduğunu belirerek, şunları sıralıyor:
"Türklerin tek tanrılı dinlere girmesinden önceki inançlarına göre, yerin göbeği sayılan yeryüzünün tam ortasında bir 'Akçam Ağacı' bulunuyor. Bu ağacın tepesi de gökyüzünde oturan tanrı Ülgen'in sarayına kadar uzuyor ve buna 'hayat ağacı' deniyor. Ülgen, insanların koruyucusu; sakallı ve kaftan giymiş olarak sarayında oturuyor. Buradan da geceyi, gündüzü, güneşi yönetiyor. Türklerde güneş çok önemli! İnançlarına göre, gecelerin kısalıp gündüzlerin uzamaya başladığı 22 Aralık'ta gece, gündüzle savaşıyor. Uzun bir savaştan sonra da gün, geceyi yenerek zafer kazanıyor. Bu, güneşin yeniden doğuşu; bir 'yeni doğum' olarak algılanıyor. Türkler bu bayrama 'Nardugan' diyor. 'Nar; güneş', tugan ise doğan' anlamına geliyor. Türkler, güneşin zaferini ve yeniden doğuşunu, büyük şenliklerle 'Akçam Ağacı' altında kutluyorlar."
Batıda Noel, ülkemizde ise 'yılbaşı' olarak kutlanan ve eski Türklerde 'Nargudan' olarak bilinen bayramın Hun akınıyla Avrupa'ya taşındığını belirten Çığ, Nargudan'da yapılan ritüelleri şöyle anlatıyor: "Nargudan Bayramı, Hunlar'ın Avrupa'ya gelişlerinden sonra yayılmaya başlıyor. Hıristiyanlıkla birlikte Nargudan törenini İsa'nın doğumuyla ilişkilendirip Noel adıyla kutlamaya başlıyorlar. Aslında tamamen Hun Türklerinden alıntı yapıyorlar. Nargudan güneşin doğuşunu simgeleyen bir bayram."
"İmparator Kostantin zamanında 324-337'te İznik'te toplanan konsülde, 22 Aralık'ta güneşin doğumu için yapılan 'bayram' İsa'nın doğumu olarak 24 Aralık'a alınıyor ve buna da "Noel Bayramı" deniyor. Batı kilisesi ise 25 Aralık'ta kutluyor Noel'i. Çam süslemeleri ise ilk olarak 1605'te Almanya'da görülüyor ve orada diğer Hrıstiyan ülkelere geçiyor. Batı dünyası en büyük bayramını göçebe ve ilkel olarak tanımladığı Türklerden yürütüyor aslında."
Sümerolog Muazzez İlmiye Çığ'ın bu söylemine, hemen destek geliyor. Türk halkbilimci, bilimsel araştırmacı, yazar, Ön Türk kültürü, dili ve tarihi üzerine araştırmalar yapan Sorbonne Üniversitesi'nde görev yapmış Haluk Tarcan da Muazzez İlmiye Çığ'la aynı fikirde.
Haluk Tarcan bunu şu şekilde ifade ediyor: "İslam öncesinde Türkler, en uzun gece olan 21 Aralık'ta çam ağacı altında toplu yemek yiyor ve merasim sonunda çam ağacını yakıyorlardı. Altay Dağları eteklerinde yaşayan küçük gruplar ve Türk köylerinde bu gelenekler halen devam ediyor. Avrupalılar, son yıllarda kendilerine özgü bir kült kökü yaratmak için Asya'da araştırmalar yapıyorlar.
Noel kutlamaları Anadolu'da Hristiyanlığı yaymak isteyen Aziz Saint Poul tarafından M.S. 60 senelerinde bizim coğrafyamıza taşınıyor. Noel, Avrupalılar tarafından uydurulmuş ve Türklerden çalınmıştır."
Prof. Dr. İlber Ortaylı ise şu görüşü taşıyor: "Herkes kendine göre bir kutlama tercih ediyor. Kutlamalar kültürler arası farklar gösterebilir. Folklorik tarihle ilgilenmiyorum. Türk tarihçileri de foklorik tarihle ilgilenmezler. Türk tarihinde defalarca takvim değiştirmişiz. Çam ağacı meselesi Orta Asya'da ne kadar yaygın bilmiyorum. Noel'in eski Türklerden Avrupa'ya geçip, geçmediği için net bir şey diyemem. Ancak kimden geçmiş olursa olsun bir önemi olduğunu düşünmüyorum."
Gördüğünüz gibi tarihçiler Noel konusunda tartışırken, çam ağacı süslemenin eski bir Türk geleneği olduğu gerçeğini kabul etmiş görünüyorlar.