Yeni genetik araştırmalar, Doğu Akdeniz halkının Tunç Çağı boyunca yaşadığı devasa kültürel değişimlere ışık tuttu. Bitişik bir dijital yeniden yapılanma projesi, bu zamanı yaşayan insanların yüzlerine bir bakış sağladı.
Science Advances dergisinde bu hafta bildirildiği üzere, MÖ 3.000 ila 1.500 yılları arasında Güney İberya, günümüz İspanya ve Portekiz'de yaşamış 136 eski insanın DNA'sı, İnsan Tarihi ve Evrimsel Antropoloji Bilimi için Barselona Otonom Üniversitesi ve Max Planck Enstitüleri tarafından araştırıldı.
MÖ 2200 civarında, dünyanın bu bölgesi, Bakır Çağı kültüründen Tunç Çağı kültürüne geçiş yaparak çarpıcı bir sosyal ve politik değişim geçirdi. Bu dönemde ortaya çıkan en belirgin kültürlerden biri, Avrupa kıtasındaki ilk devlet düzeyindeki topluluklardan biri olan “El Argar” topluluğuydu. Büyük yerleşim yerleri, farklı çanak çömlekleri, özel silahları ve bronz, gümüş ve altından yapılmış narin eserler ile tanınırlardı.Bu kültür değişimiyle birlikte popülasyonun genetik yapısında da dinamik bir değişim yaşandı. Yeni araştırmaya göre, El Argar kültürünün insanları, Orta Avrupa'dan gelen insanlarda bulunan "bozkırla ilgili ata" ile güçlü genetik bağlantılara sahipti. Öte yandan, o dönemde bu bölgeden yerel Kalkolitik gibi diğer kültürler Neolitik çiftçi nüfusu, Orta Avrupa ile bu bağlantıya sahip değildi.
Max Planck İnsan Tarihi Bilimi Enstitüleri'nden kıdemli çalışma yazarı ve araştırmanın baş araştırmacısı Wolfgang Haak, yaptığı açıklamada, "MÖ üçüncü bin yılda Avrupa'ya yayılmış olan sözde 'bozkır' ile ilgili ataların, sonunda MÖ 2400 civarında kuzey İber Yarımadası'na ulaştığı biliniyor olsa da, El Argar'dan tüm tarih öncesi bireylerinin de bu genleri taşıdığını görüncek şaşırdık. Bu genler Kalkolitik bireylerde yoktu." dedi.
Bu projenin henüz bir dergide yayınlanmayan bir diğer kolu, Barselona Otonom Üniversitesi'nde doktora öğrencisi olan Joana Bruno'nun, El Argar'ın önemli bir yerleşim yeri olan La Almoloya'da gömülü insanların dijital yüz rekonstrüksiyonlarını oluşturduğunu gördü.
Belirgin bir şekilde, genetik çalışma erkeklerin "bozkırla ilgili ata" ile daha güçlü bağları olduğu ortaya çıkarken, dişilerin çoğunlukla yerel atadan geldiğini ortaya çıkardı. Ayrıca El Argar grubundan erkekler akrabalarının çoğuyla birlikte gömüldüler. Ancak dişilerin yanında kayda değer ölçüde daha az akrabası vardı. Aynı zamanda, El Argar kültüründe kadınların önemli bir güce ve saygınlığa sahip olduğuna ve sıklıkla gümüş bir taçla gömülen biri gibi güzel güç süslerinin yanına gömüldüğüne dair kanıtlar var.
Genetik çalışmanın ortak yazarlarından Dr Rihuete-Herrada, New York Times Times'a bu eğilimin arkasında birkaç neden olabileceğini söyledi. Muhtemel bir açıklama, yerel yerleşimlerin kızlarını bu yeni yabancı insan grubuyla evlenmeye ve ittifak kurmaya göndermesidir.
Kesin sosyal dinamiklerden bağımsız olarak, bu kitlesel göçü ve nüfus arasındaki genetik değişimi neyin tetiklediği belli değil. Değişimin arkasında pek çok faktörün olması muhtemel, ancak bu dönemde Doğu Akdeniz'i etkilediği bilinen bir salgın veya iklim değişikliği olsun, bir tür felaketle ilgili olduğundan şüpheleniliyor.
"Genetik değişimin Kuzey ve Orta İberya'dan göç eden gruplar tarafından mı yoksa MÖ 2200 civarında Doğu Akdeniz'i etkileyen iklimsel bozulmalardan mı kaynaklandığı milyon dolarlık bir sorudur" diye açıklıyor baş araştırmacı ve kıdemli yazar Profesör Roberto Risch. "Her şeyin basit, tek faktörlü bir modelle açıklanabileceğini düşünmek aptallık olur. Zamansal tesadüf çarpıcı olsa da, birçok faktörün rol oynamış olması muhtemeldir. ”
Kaynak: