Ivan Illich
Ivan Illich, 1926 yılında Viyana’da doğdu. Roma Gregorian Üniversitesi’nde ilahiyat ve felsefe eğitimi gördü. Salzburg Üniversitesi’nde tarih alanında doktorasını verdi. 1951 yılında Amerika Birleşik Devletleri’ne gitti. New York şehrindeki İrlanda-Puerto Rico dini bölgesinde yardımcı rahip olarak görev aldı. 1956 yılından 1960 yılına kadar Puerto Rico Katolik Üniversitesi’ne rektör yardımcısı olarak atandı. Bu görevi sırasında, Latin Amerika’da görev yapan Amerikalı rahipler için bir Eğitim Merkezi’nin çalışmalarını yönetti. İllich, Cuernavaca’daki Uluslararası Dökümantasyon Merkezi’nin (CIDOC) kuruluşunda rol aldı. 1964 yılından beri özellikle “Latin Amerika merkezli Bir Endüstriyel Toplumdaki Kurumsal Alternatifler” üzerine araştırma programları çalışmalarını yürüttü. Bilinç Kutlaması isimli eseri 1971 yılında Penguen Yayınevi tarafından yayımlandı.
“Okulsuz Toplum” ABD’de Harper ve Row Yayınevi tarafından Dünya Perspektifleri Dizisi’nde yayınlandı.
Ivan Illich, “Okulsuz Toplum” kitabına, “Kamu eğitimine ilgi duymamı Everett Reimer’a borçluyum. Sayın Remer’la birlikte, insanların çoğunun öğrenme hakkının okula devam mecburiyetiyle kısıtlandığını fark ettik. CIDOC’da ortaya konulan ve bu kitapta toplanan çalışmalar ona sunduğum ve 1970’li yıllarda birlikte tartıştığımız anlaşma taslağının bir sonucunu oluşturmaktadır”. giriş cümlesiyle başlıyor.
“Günümüzdeki gelecekçilik eğilimlerini araştırmamız gerekmektedir. İnsan doğasını, dünya görüşümüzü ve dilimizi şekillendiren modern kurumların sahip oldukları genel sorunu ortaya koymak istiyorum. Bu nedenle okulu örnek olarak seçtim. Okulun gizli müfredatıyla ilgili yaptığım analiz sayesinde aile yaşamı, siyaset, güvenlik, inanç sistemi ve iletişimin toplumun okulsuzlaştırılmasından fayda sağlayacağı gibi kamu eğitiminin de aynı süreçten fayda sağlayacağını açıkça ortaya koyacağım”. iddiası ile “Okulu Neden Devlet Kurumu Olmaktan Çıkarmalıyız?” konusuna başlıyor.
“İvan İllich, zorunlu eğitim kaçınılmaz bir şekilde topluma kutuplaştırıcı gibi uluslararası kast sistemine göre dünya milletleri arasında bir sınıflamanın oluşmasına da yol açmaktadır.”
“Ayrıca gerçekten de çocukların suçlu bulunmalarından önce suç işlemelerini önlemeye yönelik eğitim kampları okul sistemi üzerinde olumlu bir gelişme sağlayabilir.”
“Fakat pek çok insan sahip oldukları bilgilerin çoğunu Okul dışında edinmektedir.”
“Pek çok öğrenme kendiliğinden olmaktadır ve pek çok planlı öğrenme bile programlanmış eğitimin sonucu değildir.”
“Çağdaş toplum bilinçli tasarımların bir sonucudur ve eğitim fırsatları onlara uygun olarak tasarlanmak zorundadır. Okul vasıtasıyla belli bir amaca uygun olarak geliştirilmiş, tüm günü kapsayan eğitime olan güvenimiz günümüzde azalmaktadır. öğrenmek ve öğretmek için daha farklı yollar bulmak zorundayız.”
Okulun tanımını yapan İvan İllich, “Okulu zorunlu bir müfredatı takip eden tam gün devamı gerektiren sınırlı yaş ve öğretmenle ilişki olarak tanımlayacağım..”
“Okul, insanları yaşlarına göre gruplandırmaktadır. Bu gruplama sorgulanması mümkün olmayan üç önermeye dayanmaktadır. Çocuklar okula aittir; çocuklar okulda öğrenir; çocuklar için öğretim sadece okulda gerçekleştirilmektedir.”
“Hepimiz sahip olduğumuz bilginin çoğunu okul dışından elde etmişizdir. Öğrenciler öğrendiklerinin çoğunu öğretmenin yardımı olmadan hatta öğretmenlere rağmen öğrenirler.”
“Herkes nasıl yaşanacağını, en iyi, okul dışında öğrenmektedir. Bizler bir öğretmenin müdahalesi olmaksızın konuşmayı, düşünmeyi, sevmeyi, hissetmeyi, oynamayı, lanet etmeyi, politika yapmayı ve çalışmayı öğreniriz. Öksüzler, aptallar ve öğretmenlerin kendi çocukları, sahip oldukları bilginin çoğunu kendileri için planlanmış eğitim sürecinin dışında edinmişlerdir.”
“Eğitim ile ilgili araştırmalar, giderek artan bir şekilde, çocukların, arkadaş guruplarından, çizgi romanlardan, birtakım gözlemlerden; okul ritüellerindeki katılımdan onlara öğretmeye yeltendiklerine oranla daha çok şey öğrendiklerini göstermektedir.”
“Okul diğer Ticari mallar gibi aynı yapıya sahip aynı sürece göre uyarlanmış olan bir eşya satmaktadır: Müfredat.”
“Eğitim reformcuları her bir nesile, en sonuncusu ve en iyisi sözü vermektedir.“
Ivan Illich, “Okulsuz Toplum” kitabını, şu şiirle bitiriyor:
Enteresandır her insan
Alın yazıları gezegenlerin el yazısına benzer.
Özeldir onlardaki herşey
ve bir gezegen diğerine benzemez.
Ve bir insan yaşasa karanlıkta
Buluşsa dostlarıyla o karanlıkta
enteresandır o karanlık da
mükemmel bir dakika.
Özeldir her insanın iç dünyası
ve bu dünyada eşsiz bir dakika.
Ve trajik bir dakika d bu dünyada
Özeldir işte bunların hepsi.