Hızlı Trenler
Avrupa Birliği Standartlarında saatte 200 km'den daha hızlı giden trenler "Hızlı
Tren" olarak tanımlanmaktadır. Amerika'da da hemen hemen aynı; saatte 201 km'den
hızlı giden trenlere "Hızlı Tren" denilmektedir. 200 km/saat hızını ilk geçen
tren Elektrikli Siemens/Halske yapımı elektrikli trendir; 1903 yılında
Almanya'nın askeri demiryolunda Marienfeld ve Zossen arasında 203 km/saat hıza
ulaşıldı...
1963 : Japonya, 256 km/saat
Petrol ithal etmek istemeyen Japonya elektrikli hızlı tren tasarımına başladı ve
1957 yılında Odakyu Elektric Railway şirketi 145 km/saat hızla giden trenler
üretti. Bu sırada 1959 yılında hızlı trenler için yeni demiryolları inşaası da
başlamıştı. Japonya'da, 1963 yılındaki testlerde 256 km/saat hızına ulaşıldı ve
1964 yılında ilk modern hızlı tren taşımacılığına "Shinkansen (Mermi Tren)"
trenleriyle başladılar.
Yolcu taşımacılında kullanılan Shinkasen'ler maksimum 210 km/saat ve ortalama
162.8 km/saat hızla Nagoya ve Kyoto arasında yolcu taşıdılar. Şimdilerdeyse
Shinkasen'ler ortalama 300 km/saat hızla gitmektedirler.
1965 : Münih Uluslararası Taşımacılık Fuarı, 200/saat
1965 yılındaki Münih Uluslararası Taşımacılık Fuarında DB Class 103 trenleri
Münih'le Augsbur arasında 200 km/saat hızla denemeler yaptılar.
1975 : İngiltere, Advanced Passanger Train (Gelişmiş Yolcu TReni), 245 km/saat
İngiliz Demiryolları, 1975 yılında, "Advanced Passenger Train" adını verdikleri
trenle 245 km/saat hızına ulaştılar.1979 yılında bu hızı 261 km/saat'te
çıkardılar. Bu trenler dizel lokomotif kullanıyorlardı ve uzun süre yolcu
taşımacılında kullanılamadılar.
1979 : Fransa, TGV, 300 km/saat
1979 yılında Fransa'da TGV'ler 300 km/saat hızına ulaştılar. TGV'ler ortalama
213 km/saat hızla yolcu taşıdılar.
1990 : Fransa, TGV, 515 km/saat
Fransızlar TGV'leri geliştirmeye devam ettiler ve 1990 yılnıda 515 km/saat
hızına ulaştılar. Daha sonra bu hız 574.8 km/saat hızna çıkacaktır.
2003 : Japonya, Maglev (Magnetic Levitation, Manyetik Havalanma), 581 km/saat
Japonya Shinkasen'lerle birlikte manyetik raylar üzerinde havalanarak sürtünme
olmadan raylar üzerinde giden trenler üretti. 2003 yılında yapılan deneysel
testlerde 581 km/saat hızına ulaşıldı. 2027 yılında bitecek şekilde, Tokyo ve
Nagoya arasında Maglev'lerin kullanılması için yeni demiryolu inşaası devam
etmektedir. 2045 yılındaysa Osaka'ya kadar olan kısım tamamlanması planlanmakta;
yeni demiryolu tamamlandığında Tokyo-Osaka (520 km) arası tren yolculuğu 60
dakikaya inecektir.
Trenlerin Tarihi
Kömür taşımacılığından kullanılan raylar üzerinde atla çekilen ilk vagonlardan
günümüzeki hızlı trenlere kadar trenlerin gelişimi...
En Eski Raylar ve Kömür Taşımacılığı
Pompei kentinde yollarda bulunan oyulmuş yivler Romalılar zamanından beri
raylarda ilerleyen vagonların kullanıldığını gösteriyor. Raylar belki daha
önceden de kullanılıyprdu ama günümüze bilinen en eski raylar, lavlar altınta
kalıp iyi korunmasından dolayı Pompei'deki oyulmuş yivlerdir. Tahta raylar ise
maden ocaklarındaysa 16. yüzyıldan itibaren kullanılmaya başlandı. Maden
ocaklarında, tahta raylar üzerinde vagonlar insan gücüyle ya da atla
çekiliyordu. Sürtünmenin az olmasından dolayı raylar üzerindeki bir taşıtı
haraket ettirmek daha kolay oluyordu.
İlk Buharlı Araç
Fransız Nicholas Cugnot 1769 yılında buharla çalışan, üç tekerlekli ilk aracı
üretti. Orduda kullanılan topları taşımak için üretilmişti ama aracın
önündeki çok büyük buhar kazanı manevra yapmasını zorlaştırıyordu; ilk
denemesinde taş bir duvara çarptı. İkinci denemesinde ise virajı alamayarak
devrildi ve halka zarar verdiği gerekçesiyle tutuklandı.
İlk Buharlı Lokomotif, 1804
İngiliz Richard Trevithick, kalay madeninde tekniker olarak çalışıyordu. Maden
ocaklarında biriken suyun dışarı atılması için buharla çalışan bir pompa
yapmıştı. Raylar üzerinde atlarla çekilen vagonların buhar gücüyle çalışan bir
makine tarafından çekilebileceği fikrini 1801 yılında hayata geçirdi; Noel
akşamı, yaptığı lokomotifle, arkadaşlarını dik bir yokuştan yukarı çıkardı. 1804
yılında İngiltere'de bir demir işletmesinde kullanılmak üzere ilk demiryolu
lokomotifini üretti.
Trevithick, halkın ilgisini çekebilmek için Londa'nın en işlek bölgelerinden
birine daire şeklinde demir raylar döşetti ve halkı lokomotifin çektiği
vagonlara bindirdi fakat ilgi görmedi.
1812 yılında, 5 km uzaklıktaki madenden İngiltere'nin Leeds kentine kömür
taşımak için raylar döşendi ve John Blenkinsop bu raylar üzerinde kullanılacak
olan lokomotifi üretti.
İlk Yolcu Trenleri
İngiltere'de Stockton ve Darlington arasında, 1825 yılında, o zamana kadar
yapılmış en uzun demiryolu döşendi. 35 kilometrelik bu demiryolu kömür
taşımacılığı için yapılmış olsa da insan da taşınıyordu.
1829 yılında, Liverpool ve Manchester Demiryolu şirketi lokomotif seçimi için
yarışma düzenledi ve yarışmayı Robert Stephhenson'un ürettiği Rocket isimli
lokomotif kazandı. Rocket, saatte 25 km hızla 110 kilimetre yol aldı.
Amerika Birleşik Devletlerinde, 1930 yılında, "Charlestown'un En İyi Dostu" adlı
lokomotif ilk yolcularını taşımaya başladı.
Atlas Okyanusu'ndan Büyük Okyanus'a Rayların Döşenmesi
Amerika Birleşik Devletlerinde iki okyanus arasında, ülkeyi bir uçtan diğerine
bağlayacak demiryolu yapımana karar verildi. 1863 yılının Ocak ayında Central
Pacific Demiryolu Şirketi 10 bin işçisiyle Sacramento'dan, 1965 yılının Aralık
ayındaysa Union Pacific Demiryolu Şirketi, 12 bin işçiyle Omaha'nın doğusundan
raylar döşemeye başladı.
İki demiryolu, yaklaşık üç yıl sonra, 10 Mayıs 1869 günü, Utah, Promontory
Point'te altın çiviyle birleştirildi. 1870 yılına kadar, Amerika Birleşik
Devletlerinde 75 bin kilometre uzunluğunda ray döşenmişti. 1900 yılında, 300
bin; 1916 yılındaysa toplam demiryolu uzunluğu 450 bine ulaştı.
Dünya'da Demiryoları
İlk Lokomotifler İngilizler tarafından üretildi. Amerika Birleşik Devletlerinde,
demiryollarında kullanılan lokomotifler genellikle İngiltere'den getiriliyordu.
Fakat 1850'lerden sonra Amerika Birleşik Devletleri ve Almanya'da lokomotif
üretimde yer almaya başladı.
Fransa'da ilk demiryolu 1837 yılında Paris'le St. Germain arasında açıldı ve
İngiliz tasarımı olan "Crampton" lokomotifleri kullanılıyordu.
Almanya'daki ilk demiryolu 1835 yılında, Nurember ile Fürth kentleri arasında
açıldı, İngiliz üretimi "Der Adler" isimli lokomotif kullanıldı.
İngiliz denetimindeki Hindistan'da Bombay'la Thana arasında 18 Nisan 1853
yılında, 40 km'lik ray döşendi.
Japonya'da ilk demiryolu, 12 Haziran 1872 yılında, Yokohama ile Singawa arasında
kullanılmaya başlandı. 1890 yılında toplam demiryolu uzunluğu 2000 km'ye 1892
yılında ise 20 bine ulaştı.
Çin'deki ilk demiryolu 1876 yılında Şangay'la Vuzong kentleri arasında açıldı.
Afrika'daki demiryoları Avrupalı ülkeler tarafından 1880 yılındaki toplantıda
paylaşıldı. Afrika ülkeleri bağımsızlıklarına kavuştuklarında demiryollarının
rayları arasındaki uzunlukların 12 değişik ölçüde olduğunu fark ettiler.
Pullman Vagonları
Lokomotifler daha güçlü hale gelirken yolcu taşımanın da daha konforlu hale
getirilmesine çalışıyordu. Amerikalı Sanayici George Pullman, 1863 yılında ilk
yataklı vagonları üretti; 1868 yılındaysa yemek vagonunu ekledi.
Tren İstasyonları ve Sinyalizasyon
Dünyanın ilk büyük istasyonu olarak, 1830 yılında inşa edilen Londra'daki Euston
İstasyonu kabul edilmektedir. Dönemin en modern ulaşım olduğundan istasyonların
inşaasında en iyi mimar ve mühandisler çalışmaya başladı.
Trenlerin bir istasyonda durup durmayacaklarına karar vermeleri için mekanik
kollardan oluşan sinyalizasyon sistemi kullanılmaya başlandı.
Elektrikli Trenler ve Tramvaylar
Elektrikli tren tasarımı ilk olarak, 1835 yılında Amerikalı Thomas Davenport
tarafından yapıldı. 1842 yılındaysa İskoçya'nın Edinburgh ile Glasgow şehirleri
arasında ilk elektrikli tren kullanılmaya başlandı ve saatte 6 km hızla
gidiyordu ve yolcu taşımacılında kullanılamadı.
Yolcu taşımacılında kullanılan ilk elektrikli tren Alman Werner Von Siemens
tarafından yapıldı. Siemens'in ilk elektrikli treni 1879 yılında Berlin Ticaret
Fuarında 270 metre ray üzerinde tanıtıldı ve o da 6 km hızla gidebiliyordu.
Yolcu taşımak için iki yıl daha beklemek gerekiyordu. 1881 yılında, Berlin
yakınlarında ilk elektrikli tren yolcu taşımaya başladı.
4 Ağustos 1883 yılında İngiltere'de Brigton ile Rottingdean arasında elektrikli
tren kullanılmaya başlandı.
Amerika Birleşik Devletlerinde, New York'ta, 1895 yılında elektrikli trenler
çalışmaya başlandı. Aynı yıl Baltimore ve Ohio arasındaki çoğu tünellerden geçen
6 km'lik yolda da elektrikli trenler kullanılmaya başlandı.
Dizel Trenler
Dizel motoru icat eden kişi Fransa doğumlu Alman Rudolph Diesel ilk dizel
motorunu 1893 yılnda tanıttı. Fakat tam anlamıyla çalışan ve kullanılabilen
dizel motoru 1897 yılında üretmeyi başardı.
Trenlerde dizel motorun kullanıma başlanması 1912 yılında oldu; Kuzey Britanya
Lokomotif Şirketi ilk dizel lokomotif denemelerine başladı. Bu trenler ilk
olarak İsveç'te kullanılmaya başlandı. Dizel Lokomotifler, 1923'ten sonra da
Amerika'da kullanılmaya başlandı. İngiltere'de ise 1931 yılında ilk dizel
lokomotifler raylarda yerini alacaktı.
Hızlı Trenler
1981 yılında, Fransa'da üretilen TGV'ler saatte 320 kilometre hızla gitmeyi
başardı ve Eylül 1981'de Paris Lyon arasında kullanıldı.
Günümüzde Japonya, Avrupa ve Amerika'da hızlı trenler bir çok hatta yerini
almaktadır. Daha konforlu, daha hızlı, şehir içinde istasyonların olmasından
dolayı uçaklar gibi bekleme gerektirmeyen bu trenlere uygun hatların uzunluğu
her geçen gün artmaktadır.
Bu sayfa hakkında yorum ekle: