Ortega y Gasset
Çağdaş İspanya'nın en önemli filozofu Ortega y Gasset, 1883'te Madrid'de dünyaya geldi. 1902'de Madrid Üniversitesi Edebiyat ve Felsefe Fakültesi'ni bitirdi, 1904'te Merkez Üniversitesi'nde Felsefe Tarihi doktorasını verdi. 1906-7 arası Marburg Üniversitesi'nde Hermann Cohen yönetiminde çalıştı ve Yeni-Kantçı Marburg felsefe okulundan etkilendi. 1910'da Merkez Üniversitesi'nde metafizik profesörü olarak çalışmaya başladı ve aynı yıl Adán en el paraíso'yu (Adem Cennette) yayımladı. 1914'te Escorial'e yerleşen Ortega, Meditaciones del Quijote (1914, Don Kişot Üzerine Düşünceler) ile Yeni-Kantçı düşünceden uzaklaştığını gösterdi. İnsanın bireysel yaşamının temel gerçeklik olduğunu vurguladı; mutlak aklın yerine bireysel aklı öne çıkardı. Ülkesinin sorunlarıyla yakından ilgilenen Ortega 1915'te España, 1917'de El Sol 1923'te de Revista de Occidente dergilerinin kurucuları arasında yer aldı; 1921'de España invertebrada'yı (Omurgasız İspanya) yayımladı. 1923'te, Primo de Rivera'nın askeri dikta kurduğu yıl, El tema de nuestro tiempo'yu (Çağımızın Sorunu) yayımladı. 1929'da üniversitenin kapatılışını protesto etmek için istifa etti. 1930'da askeri dikta yıkılıp 1931'de II. Cumhuriyet ilan edilince aktif politikadan çekildi. 1936'da İç Savaş başlayınca İspanya'yı terk ederek önce Paris'e, sonra Arjantin'e gitti ve Buenos Aires'te bir dizi konferans verdi. Dünya Savaşı'nın bitiminde ülkesine dönerek 1949'da İnsan Bilimleri Enstitüsü'nü kurdu; burada verdiği "İnsan ve 'Herkes'" başlıklı kursun metinlerini, kitaplaştırmak üzere hazırlamaya başladı. Resmi çevrelerin baskısı yüzünden Enstitü'yü kapatmak zorunda kalınca çeşitli ülkelerde konferanslarını sürdüren Ortega, 1955'te, İnsan ve 'Herkes'in kitaplaşması tamamlanamadan yaşama veda etti.
Türkçe'ye La Rebelión de las masas (1929, Kitlelerin Ayaklanışı, 1968) ve Sobre el Amor (1933, Sevgi Üstüne, 1995) kitapları çevrilmiş olan Ortega'nın çeşitli yapıtlarını bir araya getiren Tarihsel Bunalım ve İnsan başlıklı seçki, 1992'de Neyire Gül Işık'ın Ortega üzerine kapsamlı sunuşu ve çevirisiyle, yayınevimizce yayımlanmıştır.