Jagatai ulusunun Maverannahr bölgesindeki son Cengizid, Kazan Khan, eski geleneklerin bir destekçisi Bek Kazagan'ın (1346'da) liderliğindeki internecine savaşında öldü. Kazanan, han'ın unvanını kabul etmedi: kendisini emir rütbesi ile sınırladı, mahkemesinde Cengiz Han klanından ön hanlar getirdi (daha sonra Timur ve Mamai bu şekilde gitti). 1358'de Kazagan avda öldürüldü ve Maverannahr tam bir anarşi haline geldi. Shakhrisyabz, Hacı Barlas, Khojent'e - Jelaer klanının başına, Bayazed, Balkh'a - Kazagan Hüseyin'in torununa ve Badakhshan dağlarında yönetilen çok sayıda küçük prens'e itaat etti. Bu olayların sonucunda Maverannahr, 1360-1361'de Moğolistan Han Toklug-Timur'un avı oldu. bu ülkeyi istila etti. Ve burada tarihi sahne Barlas Bek Taragay Timur'un oğlu kahramanımız tarafından yapıldı.
Timur. Göğüs fatihi
Eski bir efsaneye göre, Timur gri doğdu ve elinde bir parça kuru kan vardı. 25 736 shaban oldu, i. Nisan 9 (diğer verilere göre - Mayıs 7) 1336, Shakhrisabs kasabası yakınlarındaki Hoca Ilgar köyünde idi. Timur çocukluğundan beri, mükemmel bir yaydan vurulmuş atları severdi, erken bir liderin niteliklerini gösterdi ve bu yüzden zaten gençliğinde onun akranları tarafından kuşatılmıştı.
Kastilya kralı Henry III Büyükelçisi Henry III Ruy González de Claviho’nın “Diyorlar” diye yazdı, “O (Timur), dört ya da beş memurunun yardımıyla, bir gün bir koç, başka bir gün bir inek, komşulardan uzaklaşmaya başladı” dedi.
Yavaş yavaş, iyi bir silahlı insan topluluğu, komşularının ve tüccarların karavanlarının topraklarına saldırdığı başarılı bir Bek soyguncusu etrafında toplandı. Bazı kaynaklar (Rus kronikleri dahil), bu baskınlardan biri sırasında sağ kolunda ve sağ bacağında yaralandığını iddia ediyor. Yaralar iyileşti, ama Timur sonsuza kadar topal kaldı ve ünlü takma adını aldı - Timurleng (topal) ya da Avrupa transkripsiyonunda Tamerlane. Ancak, aslında, bu yara Timur tarafından daha sonra alındı. Örneğin, Ermeni kronikçi Thomas Metsopsky, Timur’un "Seistan’daki Türkmenlerle yapılan bir savaşta 1362’te yaralandığını" bildirdi. Yani öyleydi. Yıllar sonra (1383'ta) Timur, Sistan'daki düşmanlarının lideri ile karşılaştı ve onu yaylarla vurmaya karar verdi.
Rus kronikleri, Timur Temir-Aksak'a ("Demir Chromzem") atıfta bulunur; "elle demir demir ustası" olduğunu ve hatta "demiri ile kırılmış bir bacak oluşturduğunu" iddia eder. Buradaki Rus yazar, bu mesleği dünyanın yarısının gelecekteki hakimi olarak da belirten “Timur'un Olaylarında Öngörü Mucizeleri” adlı kitabın yazarı olan İbn Arabshah ile özdeşleşmiştir.
Mayıs-haziran ayında, M.Gerasimov tarafından hazırlanan 1941, iskelet yapısının çalışmasına dayanarak Tamerlan'ın heykelsi bir portresini yaratmaya çalıştı. Bu amaçla Timur'un mezarı, Gur-Emir Türbesi'nde açılmıştır. Fatih'in büyümesinin 170 cm'ye eşit olduğu ortaya çıktı (o zaman bu boydaki insanlar uzun boylu kabul edildi). İskelet yapısına dayanarak, Tamerlane'in sağ kol ve bacağındaki oklarla gerçekten yaralandığı ve çok sayıda çürük izinin korunduğu sonucuna varıldı. Ek olarak, Tamerlan’ın sağ bacağının tüberküloz sürecinden etkilendiği ve hastalığın büyük acı çekmesine neden olduğu tespit edildi. Araştırmacılar, ata binerken Timur'un yürüdüğünden daha iyi hissetmesi gerektiğini önerdi. Pelvis, omur ve kaburga kemikleri incelendiğinde, Tamerlane'nin gövdesinin sol omuz sağdan daha yüksek olacak şekilde bükülmüş olduğu, ancak bunun başın gururlu inişini etkilememesi gerektiği sonucuna varıldı. Aynı zamanda, ölüm anında Timur'un vücudun genel yaşlanmasına ilişkin yaşlılık olayları neredeyse hiç belirtisi göstermediği ve 72 yıllık faturanın biyolojik yaşının 50 yıllarını aşmadığı belirtildi. Saçın kalıntıları, Timur'un kama şeklinde bir formda küçük bir kalın sakal ve dudak üzerinde gevşek bir şekilde asılı uzun bıyık olduğu sonucuna varmıştır. Saç rengi - gri ile kırmızı. Araştırma verileri, Timur’un bazı çağdaşlar tarafından bırakılan görünümünün hatıralarıyla örtüşüyor: Thomas Metsopsky: “Chingiz’in Kadın Hattındaki Çoluklarından Lame Timur. Ryzheborod, uzun boylu ve alışılmadık derecede güçlüydü” Asya'daki göçebeleri tarafından sayıca az, onlar uzun boylu, kırmızı sakallı ve mavi gözlü insanlardı).
İbn Arabshah: “Timur iyi inşa edilmiş, uzun, açık bir alın, büyük bir kafa, güçlü bir ses vardı ve gücü cesaretinden daha düşük değildi, yüzünün beyazlığını parlattı parlak bir allık. Geniş omuzları, kalın parmakları, uzun kalçaları, güçlü kasları vardı. Uzun bir sakal taktı, sağ kolu ve bacağı sakatlandı, görünüşü oldukça şefkatliydi, ölümü ihmal etti ve öldüğünde 80 yıl boyunca yeteri kadar olmamasına rağmen, hala dehasını kaybetmedi. Korkusuzluğu: O yalanların düşmanıydı, şakalar onu eğlendirmedi ... Sevdi Shiva olursa olsun zalim ne kadar, gerçektir. "
Timur'u ölümünden kısa bir süre önce gören İspanyol büyükelçisi Clavijo, “senorun” topallanmasının doğrudan vücut pozisyonunda görünmez olduğunu ancak görüşlerinin çok zayıf olduğunu, bu yüzden İspanyolları kendisine çok yakın görebildiğini bildirdi. Timur'un en iyi saati 1361'e geldi, Khan Mogolistan, Toklug-Timur, hiçbir direnç göremediğinde ve Maverannakhr topraklarını ve şehirlerini ele geçirdiğinde 25 yaşındaydı. Şahrisabz hükümdarı Hacı Barlas, Horasan'a kaçtı, ancak Timur, onu Kashka-Darya vilayetinin yönetimine transfer eden Moğol hanının hizmetine girmeyi tercih etti. Bununla birlikte, oğlu Ilyas-Hoca'yı Maverannakhr'da bırakan Toklug-Timur Moğolistan bozkırına gittiğinde Timur, göçmenler ile hesaplaşmayı bıraktı ve hatta kuzeyde uzaylılar tarafından hapsedilen peygamberler Muhammed'in soyundan gelen 70 soylarını serbest bıraktı. Böylece sıradan bir Bek-soyguncusundan Timur Maverannakhr'ın bağımsız yöneticilerinden biri haline geldi ve hem dindar Müslümanlar arasında hem de vatansever vatandaşlar arasında popülerlik kazandı. Bu sırada, kız kardeşi evlendiği Bek Kazagan Hüseyin'in torununa yakınlaştı. Müttefiklerin ana işgali, amacı Maverannahr'ın yeni alanlarının baskınlığı olan komşulara karşı yapılan kampanyaydı. Timur'un bu tür davranışları doğal olarak, ölümünü emreden Khan Mogolistan ile hoşnutsuzluğa neden oldu. Bu emir Timur’un ellerine düştü ve 1362’te Khorezm’e doğru kaçmak zorunda kaldı. O yılın gecelerinden birinde Timur, karısı ve Emir Hüseyin, onları bir zindana atan Türkmen lideri Ali Bey tarafından esir alındı. Timur, uzun yıllar sonra Autobiography'de, “Esaret altında geçirilen günler, iz bırakmadan geçmedi:“ Hapishanedeyken, kesin olarak karar verdim ve Tanrı'ya hiçbir zaman dava açmadan kimseyi hapishaneye koymama izin vermeyeceğime dair söz verdim ”dedi. ". Günün 62'i boyunca Timur rüşvet aldığı muhafızlardan bir kılıç aldı:
"Bununla silah ellerimde, beni serbest bırakmayı kabul etmeyen ve onları uçurmaya çalışmayan gardiyanların üzerine koştum. Etrafımda ağlamalar duydum: “Koştum, koştum”, ve tapumdan utanıyordum, hemen Ali-bek Dzhany-Kurbani'ye gittim ve o ... cesaretime saygı duyuyor ve utanıyordu (Otobiyografi) .
Ali-bey, çizilmiş bir kılıcı sallayarak, şikayette bulunan bir adamla tartışmadı. Bu nedenle, Timur "yakında on iki atlı eşliğinde orada kaldı ve Khorezm bozkırına gitti." 1365’te Moğolistan’ın yeni Hanı İlyas-Hoca Maverannahr’a karşı bir kampanya başlattı. Timur ve Hüseyin onunla buluşmaya geldi. Savaş sırasında şiddetli bir sağanak başladı ve Müttefik süvariler manevra kabiliyetini kaybetti. “Çamur savaşı” kaybedildi, Timur ve Hüseyin, bozkır sakinlerinin Semerkant'a açılan yolunu açtı. Şehrin duvarları, garnizonu veya askeri liderleri yoktu. Ancak, şehir sakinleri arasında, pek çok seberdar vardı - "darağacı", darağacında ölmenin Moğollar'dan önce bükülmekten daha iyi olduğunu iddia etti. Ulusal milislerin başında, Mevlana Zadeh medresesinin, pençeci Ebu Bekir'in ve Hurdek ve Buhari'nin yay okçusunun öğrencisi vardı. Şehrin dar sokaklarında barikatlar kuruldu, öyle ki sadece ana cadde geçiş için serbest kaldı. Moğollar şehre girdiğinde, oklar ve taşlar üzerlerinden her yönden düştü. Ağır kayıplara uğrayan İlyas-Hoca, önce geri çekilmek zorunda kaldı ve ardından fidye veya yağma almadan Semerkand'ı tamamen terk etti. Beklenmedik bir zafer kazandığını öğrendikten sonra Timur ve Hüseyin gelecek yılın ilkbaharına Semerkand'da girdiler. Burada, onlara inanan ve idam eden sebat liderlerini haince ele geçirdiler. Timur'un ısrarı ile sadece Mowlana Zadeh kurtarıldı. 1366'te müttefikler arasında sürtünme ortaya çıktı. Hüseyin'in Timurlu ortaklarından savaşın harcadığı harcanan büyük miktarda para talep etmeye başladığı gerçeğiyle başladı. Timur bu borçları kendi üzerine aldı ve alacaklılarını ödemek için karısının küpelerini bile sattı. Bu karşılaşma 1370 için duyduğu özveriye ulaştı ve Hüseyin’in Balkh kentinin kuşatılmasıyla sonuçlandı. Hüseyin'e teslim olmak için, Tamerlane sadece yaşam sözü verdi. Onu gerçekten öldürmedi, ancak Timur'u eski yoldaşından kurtaran kan düşmanlarından korumadı. Hüseyin hareminden Timur kendi adına dört eş aldı, aralarında Han Kazan'ın kızı Sarai Mulk-Khanum vardı. Bu durum, kendisine hayatı boyunca taşıdığı "Khan'ın kayınpederi" (gurgan) unvanı verme hakkı verdi.
Hüseyin'in ölümünden sonra Timur, Maverannahr'ın çoğunun gerçek sahibi haline gelmesine rağmen, gelenekleri hesaba katarak, Jagat'ın soyundan Suyurgatamysh'den birini seçmesini sağladı. Timur bir barlastı, belki de bu nedenle Maverannakhr (Hocent bölgesinde yaşayan) başka Moğol kabilesi temsilcileri Jelayers, yeni emire itaatsizliklerini dile getirdi. İsyancıların kaderi üzgündü: Jelavilerin ulusu varlığını bıraktı, sakinleri Maverannahr'a yerleştirildi ve yavaş yavaş yerel halk tarafından asimile edildiler.
Timur, Amu-Darya ve Syr-Darya, Fergana ve Şaş bölgesi arasındaki araziyi kolaylıkla bastırmayı başardı. Khorezm'i iade etmek çok daha zordu. Moğollar bu bölgeyi fethettikten sonra iki bölüme ayrıldı: Kuzey Khorezm (Urgenç kentiyle), Güney (Kyat kentiyle) - Dzhagatai ulusuna Altınordu'nun bir parçası oldu. Bununla birlikte, XIII. Yüzyılın 60'inde, Kuzey Khorezm, Altınordu'dan çıkmayı başardı, ayrıca Horezm Hüseyin Sufi'nin hükümdarı da Kyat ve Hiva'yı ele geçirdi. Bu şehirlerin ele geçirilmesi yasadışı kabul edilirken Timur, geri dönmek istedi. Düşmanlıklar 1372'ta başladı ve 1374 döneminde, Horezm şehri Timur'un otoritesini tanıdı. 1380’te, Tamerlane, Horassan, Kandahar ve Afganistan’ı fethederken, 1383, Timur’un askerlerinin Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan’a başkanlık ettiği Mazanderand’a döndü. Bunu Isfagani ve Şiraz’ın ele geçirmesi izledi, ancak daha sonra Timur, çıkarlarının yörüngesine giren Khorezm’in Altınordu’nun yeni yöneticisinin dikkatini çektiğini öğrendi. Bunun hükümdarı, Kulikovo Savaşı'ndan sadece iki yıl sonra Moskova'yı yakmasıyla ünlenen Han Tokhtamysh idi. Batı (Altın) ve Doğu (Beyaz) Hordes, Çinggis Juchi'nin en büyük oğlunun ulusunun ayrılmaz parçalarıydı. Bu bölünme, Moğol ordusunun örgütlenme gelenekleri ile bağlantılıydı: Altınordu sağ kanattaki askerleri halkından, Beyazordu sol kanadın askerlerini sağladı. Ancak, Beyaz Horde kısa bir süre sonra Altın Olan'dan izole edildi ve bu, Juchi'nin soyundan gelenler arasında çok sayıda askeri çatışmalara neden oldu.
1360-1380'ten itibaren. Altınordu, hem vasat Chingizidlerin hem de köksüz, ancak yetenekli maceracıların en meşhurları Temnik Mamai'nin yer aldığı kalıcı bir iç savaşla ilgili uzun süren bir kriz ("kafa karışıklığı") yaşadı. Sarai'deki 20 yıllarında toplam 25 hanları değişti. Beyaz Ordunun hükümdarı Urushan'ın, eski komşusu Jochi ulusunu kendi yönetimi altında birleştirmek için batı komşularının bariz zayıflığından yararlanmaya karar vermesi şaşırtıcı değildir. Altınordu bölgesinin bir parçasını ele geçiren ve şimdi kuzey göçebelerinin güçlenmesini önlemeye çalışan bu endişeli Timur. Geleneksel olarak Temir-Aksak'ı siyah renkle boyayan Rus kronikciler, 1376'ta Rusya'da güçlü bir müttefikin göründüğünden şüphelenmediler, Rus müttefikleri ve Timur hakkında hiçbir şey bilmiyordu. O yıl Tsarevich Chingizid Tokhtamysh, Beyaz Orda'dan kaçtı ve Timur'un desteğiyle Urus Han'a karşı askeri eylemler başlattı. Komutan Tokhtamysh o kadar önemsizdi ki, görkemli Timur birliklerinin emrinde olsa bile, iki kez Urus Han'ın bozkır sakinlerinin ordusunda ezici bir yenilgiye uğradı. Mesele sadece Tamerlane'nin kendisi yürüdüğü zaman sorunsuz geçti, 1379'teki zaferleri sayesinde Tokhtamysh White Horde Hanı olarak ilan edildi. Ne var ki, Tamerlane, Timur - Urus-Khan düşmanı politikasının aktif bir takipçisi haline gelen ve derhal teşhirini gösteren Tokhtamysh’de bir hata yaptı: Kulikovo savaşında mağlup Maulia’nın zayıflatılmasından faydalanarak, Kalka’daki Altın Horde birliklerini kolayca yenerek, neredeyse tamamen Resed ulus Juchi.
Daha önce de belirtildiği gibi, Timur tüm göçebelerin tutarlı bir düşmanıydı. L.N.Gilyily, ona "İslam'ın paladini" adını verdi ve son Khorezm Şah'ın oğlu çılgın Celal-Din ile karşılaştırıldı. Bununla birlikte, tümüyle güçlü emirin rakiplerinden hiçbiri Çinggis Hanı ve ünlü yoldaşları gibi görünmüyordu. Timur, İlyas-Hacı'ya karşı savaşlardan başladı ve sonra, emir Kamar ad-Din tarafından yapılan han öldürüldükten sonra, kampçıya acımasızca mahvolup sığırlarını çaldırarak bozkırları ölümüne mahkum ederek, ustabaşına karşı altı kampanya düzenledi. Qamar ad-Din'e karşı son kampanya 1377'te yapıldı. Sırada, başını başarıdan döndüren ve yeteneklerini açıkça abartmış olan Tokhtamysh vardı. 1380'teki Altınordu tahtı ele geçiren 1382'teki Ryazan ve Moskova topraklarını acımasızca yıktı, 1385'teki Azerbaycan ve Transkafkasya'ya geziler düzenledi, 1387'teki Tokhtamysh eski müşterinin mallarına çarptı. Timur o sırada Semerkant'ta değildi - 1386'tan. ordusu İran’da savaştı. 1387 şehirde İsfahan (başarısız bir ayaklanmadan sonra, 70 000 insan kafalarından kuleler inşa edildi) ve Şiraz (burada Timur'un yukarıda açıklanan Hafız ile sohbet ettiği) alındı. Bu arada, Altınordu'nun birlikleri, yağmur damlaları gibi sayısız, Khorezm ve Maverannakhr'dan Amu-Darya'ya geçti ve birçok Urrezch halkı, özellikle Urgenç kentinden Tokhtamysh'i destekledi. Timur’un hızlı geri dönüşü, Horde birliklerinin saflarında geniş bir alana dağılmış panik yarattı: kaçtılar, Khorezm'i kaderin insafına bıraktılar. 1388 şehirde Urgenç tahrip edildi, şehir yerine arpa ekildi ve bölge sakinleri Maverannahr'a taşındı. Sadece 1391 içinde, Timur bu antik kenti restore etmesini emretti ve sakinleri memleketlerine dönebildiler. 1389'ta Khorezm, Timur ile yerleşmiş Aşağı Syr-Darya yakınlarında Tokhtamysh'i devraldı. Altınordu'nun birlikleri Kıpçaklar, Çerkesler, Alanslar, Bulgarlar, Başkirler, Kafa, Azak ve Rusların sakinlerinden oluşuyordu (diğerleri arasında Tokhtamysh ordusunda, Suzdal Prens Boris Konstantinovich yeğenleri tarafından Nizhny Novgorod'dan kovuldu). Birkaç savaşta mağlup edilen bu ordu Urallara kaçtı. Öte yandan Timur, birliklerini doğuya yerleştirdi ve devletine Horde'la aynı anda saldıran Irtysh göçebelerine ezici bir darbe verdi. Açıklanan olayların zirvesinde (1388'ta), Han Suyurgatmysh öldü ve oğlu Sultan Mahmud, Maverannakhr'un yeni nominal hükümdarı oldu. Babası gibi, herhangi bir politik rol oynamadı, Timur’un emirlerine müdahale etmedi, ancak hükümdar tarafından saygı duyuldu. Bir askeri lider olarak, Sultan Mahmud birçok askeri kampanyaya katıldı ve Ankara savaşında Türk Sultan Bayazid'i bile ele geçirdi. Sultan Mahmud'un (1402) ölümünden sonra, Timur yeni bir han atamadı ve ölen kişinin adına bozuk para bastı. 1391 şehirde Timur Altın Orda'ya karşı yeni bir kampanya başlattı. Modern Kazakistan topraklarında, Ulug dağında, taşa, Turan Timur'un padişahının 200 bininci ordusuyla birlikte Tokhtamysh’in kanına yürüdüğünü söyledi. (Yirminci yüzyılın ortalarında bu taş keşfedildi ve şimdi Hermitage'de depolandı). 18 1391 Haziran
Tokhtamysh, vasisi olan Moskova prensi Vasily Dmitrievich'in yardımına güveniyordu, ama neyse ki Rus birlikleri için geç kaldılar ve kayıpsız eve döndüler. Dahası, 1392'taki Dmitry Donskoy'un oğlu Altınordu'nun zayıflamasının avantajlarından yararlanarak, düşmanı ve Tokhtamysh Boris Konstantinovich'in müttefiki Nizhny Novgorod'dan bu şehri Moskova devletine ekleyerek öldürdü. Yenilen Tokhtamysh'in paraya ihtiyacı vardı, bu yüzden 1392'te Vasily Dmitrievich'ten “çıkış yolunu” kabul etti ve kendisine Nizhny Novgorod, Gorodets, Mescher ve Tarus'ta hüküm sürdüğü için bir etiket verdi.
Bununla birlikte, Timur'un bu kampanyası henüz Altınordu'nun çöküşü anlamına gelmiyordu: Volga'nın sol yakası dokunulmadan kaldı ve bu nedenle zaten 1394'ta Tokhtamysh yeni bir ordu topladı ve onu Kafkasya'ya götürdü - Derbent ve daha düşük Kura'ya. Tamerlan barış yapmak için bir girişimde bulundu: “Yüce Tanrı adına, size şunu soruyorum: Gururla iblis tarafından yönetilen kıpçak Han, ne niyeti ile tekrar silah tuttunuz?” Tokhtamysh, “Elimin toza dönüştüğü son savaşımızı unuttun mu? güçlerini, zenginliklerini ve gücünü hatırla. Bana ne kadar borcun olduğunu hatırla. Barış mı istiyorsun, savaş mı istiyorsun? Seçim yap. Buna ve diğerlerine devam etmeye hazırım. Ama bu sefer merhamet olmayacağını unutma. " Yanıt mektubunda Tokhtamysh, Timur'a hakaret etti ve 1395'te Tamerlane şehri, birliklerini Derbent Geçidi'nden geçirdi ve Nisan ayında 14'in Tokhtamysh ve Altınordu'nun kaderine karar veren üç günlük bir savaşı olduğu Terek'i geçti. Düşman birliklerinin sayısı yaklaşık olarak eşitti, ancak Timur ordusunda görev yapan Timber çobanları değil, eyer ve sürekli baskınlarda yaşamaya alışkın olsalar da, en yüksek sınıftaki profesyonel savaşçılar. Tokhtamysh birliklerinin, "çekirge ve karıncalar kadar sayısız" nın yenilmesi ve kaçması şaşırtıcı değildir. Düşmanın peşinde olan Timur, her on kişiden 7 adamını gönderdi - Horde'u Volga'ya sürdü ve 200'e rakiplerinin cesedinin verilmesine yol açtı. Timur'un kendisi, kalan birliklerin başında, Sarai Berke ve Hacı-Tarkhan (Astrakhan) da dahil olmak üzere Altınordu'nun tüm şehirlerini ve köylerini yok ederek Samara Bend'e ulaştı. Oradan batıya döndü, ordusunun ön koruyucusu Dinyeper'a ulaştı ve Kiev yakınlarındaki Tokhtamysh Bek-Yaryk yetkisi altında askerleri yendi. Timur'un birliklerinden biri Kırım'ı işgal etti, diğeri Azak'ı ele geçirdi. Daha sonra Timurov ordusunun ayrı kısımları Kuban'a ulaştı ve Çerkesleri yönlendirdi. Bu arada Timur, Rus sınırındaki kale Yelets'i ele geçirdi.
Timur'un işgalinden Rusya'nın mucizevi kurtuluşunun atfedildiği Vladimir Tanrının Annesi'nin simgesi Tretyakov Galerisinde tutuluyor
Scheref ad-Din ve Nizam ad-Din'in raporlarına göre, bu küçük kasaba, "cevher altın ve saf gümüş, karartma ay ışığı ve kanvas, tuval ve Ahir karşıtı ev bezleri ... parlak kunduzlar, sayısız siyah sable, ermin .. vaşak kürkleri ... parlak sincaplar ve yakut, tilkiler gibi kırmızılar ve henüz at nalı görmemiş aygırlar. " Bu mesajlar, Timur'un gizemli geri çekilişine Rus sınırlarından çekilmesine ışık tuttu: "Onları sürdük değil, Tanrı onları görünmez gücüyle kovdu ... valilerimiz Temir-Aksak'ı sürükledi, birliklerimiz onu korkutmak için değil ..." "Temir-Aksak Masalı", Tamerlane ordularından Rusya'nın mucizevi kurtuluşuna, Vladimir'den Moskova'ya teslim edilen Tanrı'nın Annesi simgesinin mucizevi gücüne atıfta bulundu.
Anlaşılan, Moskova Prensi Vasily Dmitrievich, Timur'dan barış almayı başardı. Bu yıldan itibaren Altınordu'nun gerçek acısı başladı. Rusya, avlanan bir canavar gibi, bozkırda koşan Tokhtamysh'e haraç ödemeyi bıraktı. 1396'te para aramak için Cenevizli Cafu kentini ele geçirmeye çalıştı, ancak mağlup edilip Kiev'deki Litvanya Vitovt Dükü'ne kaçtı. O zamandan beri, Tokhtamysh artık bağımsız eylem gücüne sahip değildi, bu nedenle Timur'un atadığı kişilere (Khans Edigei ve Temir-Kutlug) karşı savaşta yardım almak için Altınordu’nun milletini kabul eden Moskova Rusya’nın haklarını Vitovt’a verdi.
Durum, Müttefiklerin planlarından yana görünüyordu, çünkü Timur'un 1398'teki muzaffer ordusu Hindistan kampanyasına girdi. Ancak Vitovt için bu macera, Vorksl Muharebesi'nde (Ağustos 12'teki 1399) savaşta acımasız bir yenilgiyle sona erdi; bunun içinde, binlerce sıradan askere ek olarak, Kulikovo savaşının kahramanları, Andrei ve Dmitry Olgerdovich ve ayrıca ünlü savaş valisi Dmitry Dokoçan Dimitri Boundkonstandoçi Doundók Borokrat Dimitri Donskow Doankón Botankoçya Borokendeki Dimitri Donskoçtan Boost Donskuban Dorok. -Volynsky. Savaştan kaçan ilk kişi Tokhtamysh oldu. Vitovt geri çekilme sırasında ormanda üç gün sonra çıkmayı başardı. Bence Elena Glinskaya'nın adı okuyucuların biliniyor. Efsaneye göre, Vitovt, ana ünvanı ve bu hizmet için Kil traktı verilen belirli bir Kazak Mamai olan annesi Ivan IV'ün atalarından birinin yardımıyla ormandan çıkmayı başardı.
Müttefikler olmadan bırakılan ve tahttan yoksun bırakılan Tokhtamysh, Trans-Volga bölgesine doğru yürüdü. Timur'un ölümünden sonra, Altınordu tahtına geri dönmek için son girişiminde bulunmuş, kardeşi Temir-Kutlug Shadibek tarafından yenilmiş ve kısa bir süre sonra Tobol'un alt kısımlarında öldürülmüştür.
Hindustan'daki kampanya için Timur, 92 000 savaşçılarını aldı. Sayı, Hz. Muhammed'in adlarının sayısına tekabül etti - bu şekilde Timur gelecekteki bir savaşın dini karakterini vurgulamak istedi. Bu nispeten küçük bir ordu Tamerlan'ın Hindistan'ı tamamen yenmesi ve Delhi'yi ele geçirmesi için yeterliydi. Savaş filleri de Hindular'a yardım etmedi: Onlarla savaşmak için, Tamerlane’nin savaşçıları, boynuzu yanan saman demetleri bağlanmış bufaloları kullandı. Delhi kentinin sultanı Mahmud ile savaştan önce Timur, 100'e, davranışları kendisine şüpheli görünen binlerce yakalanan Kızılderili'yi öldürmesini emretti. Sanırım bu karar onun için kolay değildi - köleler arasında Tamerlane'nin her zaman askeri ganimetinin her zaman en değerli parçası olduğu düşünülen yetenekli zanaatkarlar vardı. Diğer birçok durumda Timur, ordunun sadece küçük bir kısmını savaşa atma riskini almayı tercih ederken, ana güçler bir milyon esir yakalayana ve altın ve mücevherlerle dolu bir vagon trenine eşlik etti. Örneğin, Ocak ayında, Ganj yazı tipi adı verilen geçitte bulunan 1399, 1.500 kadrolu Timur'a 10 bin hebrasının karşısındaydı. Bununla birlikte, yalnızca Tamerlane tarafından yönetilen 100 insanları düşmanla savaşa girdi: geri kalanlar deve, sığır, altın ve gümüş takılardan oluşan ganimetini korumak için kaldı. Timur'dan önceki korku o kadar büyüktü ki, bu ekip düşmanı uçuracak kadar yeterliydi. Şubat ayının başlarında, 1399 Timur Gürcistan'daki ayaklanmalar ve Türk Sultan Bayazid’in birliklerinin imparatorluğunun sınır mülklerine girmesi haberi aldı ve aynı yılın Mayıs ayında Semerkand'a geri döndü. Bir yıl sonra, Tamerlan zaten Gürcistan'daydı, ama Bayazid'e karşı savaş başlatmak için acele etmiyordu ve Osmanlıların hükümdarıyla "Doğu diplomatik taciz biçimlerinin tükenmesine izin verildi" yazışmasına girdi. Timur, Bayazid’in “kâfirlerle” muzaffer savaşlarda ün kazandığı ve dolayısıyla tüm Müslüman ülkelerde yüksek prestije sahip olduğu gerçeğini görmezden gelemedi. Ne yazık ki, Bayazid bir sarhoştu (yani, Kur'an'ın ana emirlerinden birinin ihlali). Ayrıca, ticaretini iki kutsal kentin karavanı olan Mekke ve Medine'de hırsızlık yapan Türkmen Kara-Yusuf'a da korudu. Bu yüzden hala savaş için makul bir bahane var.
Bayazid, yenilmez Tamerlane'un layık bir rakibi idi. Sırpların krallığını Kosova savaşında (1389) ezen Sultan Murad'ın oğluydu, ancak kendisi Milos Obilic'in ellerinde öldü. Bayazid hiçbir zaman savunmadı ya da geri çekilmedi, kampanyalar için hızlıydı, beklendiği yerde görünmüyordu. Zaten 1390’te Bayazid, Asya’daki en son Yunanistan kalesini Philadelphia’da ele geçirdi, ertesi yıl Selanik’i ele geçirdi ve Konstantinopolis kuşatmasının ilk başarısız denemesini yaptı. 1392’te, Sinop’u 1393’te ele geçirdi, Bulgaristan’ı fethetti ve 1396’te ordusu Nikopol’deki yüzbinlerce ordusunu yendi. Bir şölen için en seçkin şövalyelere 70'i davet eden Bayazid daha sonra serbest bırakmalarına izin verdi, yeni bir ordu kurmayı teklif etti ve onunla tekrar savaş: "Seni kazanmaktan hoşlandım!" 1397'te Bayazid Macaristan'ı işgal etti ve şimdi Konstantinopolis'i ele geçirmeye hazırlanıyordu. Başkana yardımcısı John Palaeologa'yı bırakan İmparator Manuel, yardımlarını isteyen boşuna Avrupa Hristiyan hükümdarlarının bahçelerine gitti. Boğaz'ın Asya kıyısında, iki cam çoktan çekiciydi ve Ege gemilerine Osmanlı gemileri hakim oldu. Bizans'ın ölmesi gerekiyordu ama 1400'te Timur'un birlikleri batıya taşındı. Başlangıçta, Küçük Asya'daki Sebaste ve Malatia kaleleri ele geçirildi, ardından askeri operasyonlar, Mısır'ın ve Türk padişahların geleneksel bir müttefiki olan Suriye topraklarına transfer edildi. Sivas kentinin yıkılışını öğrenen Bayazid ordusunu Sezariye'ye taşıdı. Fakat Timur zaten güneye gitmişti, Halep ve Şam'a koşuyordu ve hayatında ilk kez Bayazid düşmanı takip etmeye cesaret edemedi: kuvvetlerini Araplarla olan çatışmada geçirdikten sonra Timur Samarkand'a gidecekti - karar verdi ve birliklerini geri döndürdü. Halep, şehir surlarının dışında savaş için askerlerini geri çekmeye cesaret eden komutanlarının özgüvenini mahvetti. Bunların çoğu, Hintli sürüngenlerin önderlik ettiği filler tarafından kuşatıldı ve ezildi ve Arap süvari birimlerinden sadece biri Şam'a giden yola çıkabildi. Diğerleri geçide koştu ve Tamerlane'nin askerleri onlardan sonra şehre koştu. Halep garnizonunun sadece küçük bir kısmı, birkaç gün sonra düştüğü iç kalenin duvarlarının arkasına saklanmayı başardı.
Timur Sultan-Hüseyin'in torunu komutasındaki Orta Asya ordusunun öncüsü, Halep'ten çekilerek Arap süvarilerinin ayrılmasından ve ana güçlerden uzaklaşmasından sonra Şam'a gitti. Saldırıdan kaçınmak için Şam sakinleri prensi kentin yöneticisi olmaya davet etti. Sultan-Hüseyin kabul etti: Tamerlan'ın torunuydu, oğlundan değil, o da imparatorluğun büyükbabasında yüksek bir pozisyonda kalma şansına sahip değildi. Şamlı Araplar, Timur'un torunu tarafından yönetilen şehri koruyacağını umuyordu. Ancak, Tamerlane, torununun bu tür bir keyfiyetini beğenmedi: Şam kuşatıldı ve bir baskın sırasında Sultan Hüseyin'in, sopalarla cezalandırılmasını emreden, büyükbabası tarafından yakalandığı baskınlardan biri sırasında. Şam kuşatması, şehir sakinleriyle sona erdi, ödeme izni aldı, kapıları Tamerlane'ya açtı. Görgü tanıklarının ifadelerine atıfta bulunan, Şamlı kadınların Timur’a "bu kentteki bütün erkeklerin kötü niyetli ve eşcinseller, özellikle de mollalar olduğu" şikayeti ile geldiğini iddia eden Ermeni kronikçi Thomas Metsopsky'nin raporundan bilinen başka olaylar da var. Timur ilk başta inanmıyordu, ama "eşlerinin yanında bulunan eşler yasadışı eylemler hakkında söylenen her şeyi doğruladılar" derken askerlerini emretti: "Ben bugün 700 000 insanım var ve 700 000 kuleleri bana yarın getirdi ve 7 kuleleri benim için inşa etti. başını getirecek, başı kesilecek. Ve eğer biri şöyle der: "Ben İsa'yım" - ona yaklaşmamak ... "Ordu emrini yerine getirdi ... Başını öldürüp kesemeyen, 100 tang için satın aldı ve "Bu olayların sonucunda camilerin bile öldürüldüğü kentte yangınlar başladı ve nilsya tek minare, geleneğe göre, "Eğer ölüleri ve dirileri yargılamak zorunda, İsa'yı almalısınız."
Şam'ın düşmesinden sonra, Mısır'ın padişahı Sultan Kahire'ye kaçtı ve iki ay süren kuşatma sonrasında Timur Bağdat'ı aldı. Alışkanlıklarına göre, insan kafalarından 120 kuleleri de inşa etti, ancak camilere, eğitim kurumlarına ve hastanelere dokunmadı. Gürcistan'a geri dönen Tamerlane, Bayazid'den zaten tanıdık olan Kara-Yusuf'u çıkarmasını istedi ve reddedilmiş olarak 1402'ta askerlerini Küçük Asya'ya getirdi. Ankara'yı kuşatmış olan Timur, yakında mülklerini koruduğu ortaya çıkan Bayazid'i burada bekliyordu. Tamerlane savaş alanı Ankara'dan bir geçiş mesafesinden seçildi. Sayısal üstünlük Timur tarafındaydı, ancak Tamerlan’ın ordusunun sağ kanadının etkisine iten Sırplar, Türk birliklerinin saflarında en büyük direnişi gösterdiler. Fakat sol kanadın saldırısı başarılı oldu: Türk komutanı Perislav öldürüldü ve Türk ordusunun bir parçası olan Tatarların bir kısmı Timur'a geçti. Bir sonraki darbeyle Timur, şiddetli bir şekilde savaşan Sırpları Bayazid'den ayırmaya çalıştı, ancak düşman rütbelerini aşmayı başardılar ve Türklerin yedek birimlerine katıldılar.
Tamerlane’nin Bayezid’e karşı yürüdüğü şaşırtan “Bu kara savaşları aslanlar gibi savaşıyor” dedi.
Sırpların başı Stefan, Sultan'a kaçmasını tavsiye etti, ancak olay yerindeki Yeniçeriyle kalmaya ve sonuna kadar savaşmaya karar verdi. Bayazidin oğulları padişahtan ayrıldılar: Muhammed kuzeydoğuda İsa'ya - güneyde - geri çekildi ve Sırp korumalı Süleyman, en büyük oğlu ve padişahın varisi batıya gitti. Timur Mirza-Muhammed-Sultan'ın torunu tarafından takip edilmekle birlikte, Brouss kentine ulaştı ve gemiyi bindi, kazananları tüm hazinelerle, kütüphaneyle ve Bayazid haremiyle bıraktı. Bayazid, geceden önce Tamerlane'in üstün güçlerinin saldırılarını yansıtıyordu ve kaçmaya karar verdiğinde, atı düştü ve tüm Avrupa'yı korkutmuş olan cetvel, Jagatai ulus Sultan Mahmud'un güçsüz Hanının eline düştü.
Sırplarla yapılan eski bir savaşta gözünü kaybeden bir düşmanı görerek, “Dünyanın yarısını toprağa, diğeri de çarpıklığa vermiş olduğundan,“ Tanrı'nın Dünya üzerindeki gücü çok az takdir etmesi gerekir ”dedi.
Bazı kaynaklara göre, Tamerlane, biniciliği sırasında Bayezid'i demir tabanına koydu ve onun için bir basamaktı. Diğer kaynaklara göre, aksine, mağlup düşmana çok nezaket gösterdi. Neyse, aynı 1402'ta Bayazid esaret altında öldü.
Timur, “İnsan ırkı buna değmez, iki liderin olması için, sadece bir kişi tarafından yönetilmesi gerekir ve bu da benim gibi çirkin” dedi Timur.
Timur'un sonsuza dek Osmanlı devletine son vermek istediğine dair bilgiler var: savaşa devam etmek için, İmparator Manuel 20'ten savaş gemileri istedi, ayrıca Venedik ve Cenova'yı istedi. Ancak, Ankara savaşından sonra, Manuil anlaşmanın şartlarını yerine getirmedi ve hatta mağlup olmuş Türklere yardım etti. Çok kısa görüşlü bir karardı ve olayların ardından 50 yıllarında Bizans İmparatorluğu'nun yıkılışı ile sonuçlandı. Bayazid'e karşı kazanılan zaferden sonra Timur, ün ve dünyadaki hiçbir devletin ona direnme gücü yoktu. Tamerlane eyaleti Maverannahr, Khorezm, Khorassan, Transkafkasya, İran ve Pencap'ı içeriyordu. Suriye ve Mısır, kendilerini Timur’un vasileri olarak tanıdılar ve ismiyle bir yazı tura verdiler. Terkedilmiş bölgelerdeki yöneticileri atadıktan ve Bağdat'ı yeniden inşa etmeyi emrettikten sonra, Tamerlane, kral, haraç sunan, yıkıcı bir işgalden kaçınmayı başarabilen Gürcistan'a gitti. O sırada Timur, İspanya kralı elçilerini aldı ve Fransa ve İngiltere hükümdarlarıyla yazışmalara girdi. Timur’un mektuplarından, Batı’daki savaşa devam etme niyetinde olmadığı, Fransa’nın Kral Kralı VI. Semerkant'a dönen Tamerlane, ana tutkusuna teslim oldu, yani. Şam'dan alınan zanaatkarlara yeni bir saray inşa etmeleri, duvarlarını süslemesi için Persli sanatçılara sipariş vermeleri için sevgili Semerkand'ı süslemek. Ancak, uzun süre evde oturamıyordu: Timur döndükten sonra 5 ay sonra, 200 bininci ordunun doğusuna yöneldi. Son kampanyanın amacı Çin'di. Tamerlane’ye göre, Çin putperestleri ile savaş, ordusunun Suriye ve Küçük Asya’daki ordusu tarafından dökülen Müslüman kanı için bir kefaret görevi görmekti. Bununla birlikte, Timur’un yarattığı devlet sınırlarında bulunan son büyük devleti ezme arzusu, bu kampanyanın daha muhtemel nedeni olarak görülmeli ve dolayısıyla halefinin yönetimini kolaylaştırmalıdır. 11 Şubat 1405 şehir Timur, üşütmüş ve ölümcül derecede hastalandığı Otrar'a geldi. Nizam ad-Din, "Timur’un aklı başından sonuna kadar sağlıklı kaldığı için, Timur, şiddetli acılara rağmen, birliklerin durumu ve konumu hakkında bilgi almaktan vazgeçmediğini" bildirdi. Ancak Timur, "hastalığının uyuşturucudan daha güçlü olduğunu" fark ederek, Timur, eşlerini ve emirlerine veda etti ve torununu Jehangir'in en büyük oğlu Pir Muhammed’in görevine atadı. 18 Şubat Büyük fatih kalbi durdu. Timur'un ortakları, planının en azından bir bölümünü uygulamak ve Orta Asya'daki Moğol ulusuna saldırmak için liderin ölümünü gizlemeye çalıştı. Başarısız ve bu. Timur yıllarca 36'a hükmetti ve Scheref ad-Din'in belirttiği gibi, bu rakam oğullarının ve torunlarının sayısına denk geldi. Tamerlan'ın "Soy ağacı" na göre "Emir Temir'in mirasçıları çoğunlukla iktidar mücadelesinde birbirlerini öldürdü." Kısa süre sonra Timur'un çok uluslu devleti kurucu parçalarına çarptı, evde Timuriler diğer hanedanların yöneticilerine ve sadece 1807'a kadar sadece uzak Hindistan'da yol açtı.