Monte Melkonyan, Ermenistan Cumhuriyeti’ne Artsakh kurtuluş mücadelesi başlamışken geldi. 1991’de hapisten çıktıktan sonra, “Ermenistan ve Komşuları” başlıklı kitabını yazmak ve yayınlamak amacıyla Yerevan’a geldi ve burada yedi ay boyunca Bilimler Akademisi’nde çalıştı. Burada Avo lakabını benimsedi ve Eylül 1991’de Artsakh’a gitti.
Birkaç zorlu çatışmalardan sonra, Ocak 1992’de Monte, Martuni bölgesindeki öz savunma güçlerinin komutanı olarak atandı. Martuni, Artsakh’ın en korunmuş ve en savaşmaya hazır bölgesi oldu.
1993 yılının Mart-Nisan aylarında Monte liderliğinde Karvacar ve Omar dağ geçidi kurtarıldı. Monte’nin “Artsakh’ı kaybedersek, Ermeni tarihinin son sayfasını çevirmiş olacağız” dediği söz, tüm Ermeni halkı için, cephedeki savaşçılar için bir uyanış çağrısı gibi oldu.
İlk Ermeni öz savunma güçlerini organize etme ve ardından düzenli bir ordu oluşturma fikrinde yeri doldurulamaz bir rol oynadı.
“Parlayan Bir Yıldız Batı Ermenistan”