Meme Problemleri
Bazı meme durumları bazen emzirme güçlüklerine yol açabilir.
– Düz veya içe çökük meme basları, büyük ya da uzun meme basları;
– Göğüste tıkanıklık, birikme;
– Kanal tıkanıklığı ve mastit;
– Ağrılı ve çatlak meme uçları.
Bu durumların tanınması ve tedavisi hem anneyi rahatlatma, hem de emzirmenin devamı
açısından önemlidir.
Birçok değişik şekilde ve boyutta göğüs vardır. Bebekler hemen hepsinden emebilir.
Düz ve İçe Dönük Meme Ucu Problemi
Doğum öncesi tedavi
- Büyük olasılıkla yararsız.
Hemen doğum sonrası
- Anneye özgüven kazandırmak, memeler düzelecektir.
- Bebeğin meme ucunu değil MEMEYİ emdiğini açıklamak, bebeğin tensel temasla memeyi keşfini sağlamak.
- Annenin Bebeği memeye erken tutmasına yardım etmek.
- Değişik bir pozisyon denemek, örneğin koltukaltı
- Meme ucunu çıkarmak için anneye yardım
- Pompa veya şırınga kullanımı
Gerekirse ilk iki hafta
- Anne sütünü alıp bebeğe bardakla verme
- Anne sütünü bebeğin ağzına sağma
Düz ve içe çökük meme uçlarının düzeltilmesi
Doğum öncesi tedavi genellikle yararsızdır.
Örneğin meme ucunu germek ya da meme kılıfı takmak ise yaramaz.
Meme uçlarının çoğu herhangi bir tedavi gerekmeksizin doğum zamanı düzelirler.
Hemen doğum sonrasında anneye yardım, bebeğini emzirmeye başladığı zaman
önemlidir.
▲ Anneye özgüven kazandırınız.
Basta zor olacağını, fakat sabır ve kararlılıkla başarılı olacağını anlatınız.
Doğumdan sonraki iki hafta içinde memelerinin gelişip yumuşayacağını belirtiniz.
▲ Bebeğin meme ucunu değil, memeyi emdiğini açıklayınız.
Bebeğin ağzına alabildiğince çok meme alması gerekir. Bu arada bebek emdikçe
memeyi ve ucunu dışarıya çekeceğini açıklayınız.
▲ Anneyi tensel temas ve bebeğin memeyi keşfetmesi için özendiriniz.
Bebeğin kendi istediği şekilde memeye yerleşmesine izin verin. Bazı bebekler bunu
kendi kendilerine öğrenirler.
▲ Bebeğin memeye daha iyi yerleşmesine yardım ediniz.
Eğer bebek kendi basına memeye iyi yerleşemiyorsa memeye bebeğin daha iyi
yerleşmesi için yardım edin. Bu yardımı erken yapın, hatta ilk gün süt gelip memeler
dolmadan yapmanız. iyi olur.
▲ Annenin bebeği değişik pozisyonlarda tutmasına yardım ediniz.
Bazen bebeğin pozisyonunu değiştirmek memeye yerleşmesini kolaylaştırır. Örneğin
bazı anneler koltukaltı pozisyonunun ise yaradığını söylerler.
▲ Emzirme öncesinde meme ucunu çıkarmak için anneye yardım ediniz.
Bazen emzirme öncesinde meme ucunun çıkmış olması bebeğin yerleşmesini
kolaylaştırır. Bunun için meme ucunun uyarılması bazen yeterli olur. Bu durumda
meme pompası ya da şırınga da kullanılabilir.
Bazen memenin elle şekillendirilmesi de bebeğin işini kolaylaştırır. Elle şekillendirme
için avuç memeyi aşağıdan desteklerken başparmakla da yukarıdan yavaşça bastırılır.
Eli meme ucundan uzak tutmaya özen gösterilmelidir.
Eğer çift kabul ederse, koca karısının memelerini birkaç kez emip gerginleştirebilir.
İlk iki hafta başarılı emzirme yapılamamışsa, şunlar denenir:
▲ Anne sütünün bebeğe bardakla verilmesi.
Anne sütünün boşaltılması memeyi yumuşatacağından bebeğin memeyi almasını
kolaylaştırır, aynı zamanda süt üretiminin devamını sağlar.
Biberon kullanımı bebeğin memeyi almasını zorlaştıracağından bundan kaçınılmalıdır.
▲ Anne sütünün doğrudan bebeğin ağzına sağılması.
Bazı anneler bunu çok yararlı bulurlar. Bebek sütü doğrudan alacağından sinirlenmez,
hatta emmeye bile daha istekli olabilir.
▲ Bebeğe sık sık memeyi keşfetmesi için fırsat verilmesi.
Tensel temasa devam edilmeli, bebeğin memeye kendi basına yerleşmesine izin
verilmelidir.
Tıkanık (sis) memenin tedavisi
Tıkanık meme tedavisi için sütün memeden boşaltılması ön koşuldur. Eğer süt boşaltılmazsa
mastı, apse oluşabilir ve süt üretimi azalır. Bu nedenle anneye göğsünü “dinlendirmesini’ önermeyin.
▲ Eğer bebek emmeyi becerebiliyorsa sık emmelidir.
Bu, sütü boşaltmanın en iyi yoludur. Anneye, bebeğe pozisyon vermesinde yardımcı
olun. Böylece etkin şekilde emsin ve meme basına zarar vermesin.
▲ Eğer bebek emmiyorsa sütü sağmasında anneye yardımcı olun.
Anne, sütü eliyle sağabilir ya da meme pompasına veya sıcak bir şişeye ihtiyacı olabilir.
Bazen çocuğun emebilmesi için göğsü yumuşatmak amacıyla az miktar süt sağmak
yeterli olabilir.
▲ Emzirmeden ya da sütü sağmadan önce annenin oksitsin refleksi uyarılmalıdır.
Bunlar anneye yardım edebileceğiniz ya da kendisinin yapabileceği şeylerdir.
– Memelerin üzerine sıcak bir kompres uygulayın; ya da anne sıcak dus alsın.
– Sırtına ve boynuna masaj yapın;
– Memesine hafifçe masaj yapın;
– Meme ve meme bası derisini uyarın.
– Annenin sakinleşmesine yardımcı olun.
Bazen sıcak bir duş ya da banyo göğüslerden sütün akmasını sağlar. Böylece memeler bebek
emebilecek şekilde yumuşak hale gelir.
▲ Bir emzirmeden sonra memelerinin üzerine soğuk kompres uygulayın
Bu ödemi (şişkinliği) azaltmada yararlı olabilir.
Kanal Tıkanıklığı ve Mastit Belirtileri:
Meme iltihabı meme tıkanıklığı (sis meme) ya da kanal tıkanıklığı sonucu gelişebilir.
Kanal tıkanıklığı, memenin bir kısmındaki süt oradan uzaklaştırılamadığında gelişir. Kanal
bazen sütün kıvamlı, koyu olması sonucu tıkanmış olabilir. Memenin bir bölgesinde hassas,
üzeri kırmızı bir sislik gözlenir. Annenin ateşi yoktur ve kendini iyi hisseder.
Süt memenin bir bölümünde kalırsa buna süt stazı (sütün birikmesi) denir. Süt boşaltılamazsa
meme dokusunda iltihap oluşur. Buna efektif olmayan mastit (meme iltihabı) denir. Bazen
meme dokusu bakteri ile efekte olur. Buna efektif mastit adı verilir.
Yalnızca belirtilerin yardımıyla meme iltihabının efektif olup olmadığı anlaşılamaz. Eğer
belirtiler ciddi ise annenin antibiyotik tedavisine ihtiyacı vardır.
Kanal tıkanıklığı ve meme iltihabı nedenleri
Kanal tıkanıklığının ve meme iltihabının en önemli nedeni memenin tümünden veya bir
bölümünden süt boşalmasının yeterince olmamasıdır.
Memenin tümünden süt boşalmasının yetersiz oluşunun sebepleri:
– Seyrek emzirme.
Örneğin:
– Anne çok meşgul olduğunda
– Gece uyuduğu ya da düzensiz uyuduğu için bebek daha az emmeye başladığında.
– Emzirme düzeninde değişiklik (örneğin bir yolculuk nedeniyle) olduğunda.
– Etkin olmayan emme. (bebek memeye iyi yerleşmediğinde görülür.)
Memenin bir bölümünden süt boşaltılmasının yetersiz olması:
– Etkin olmayan emme, bebeğin iyi yerleşmemesi sonucunda memenin sadece bir
kısmındaki sütün boşalması,
– Sıkı giyeceklerin baskısı, annenin özellikle gece sutyen giyerek veya memenin
üzerine yatarak süt kanalının tıkanmasına neden olması;
– Emzirme sırasında annenin parmaklarının baskısı;
– Sarkık bir göğsün alt bölümünün iyi boşalmaması.
Diğer önemli bir faktör annenin stresi ve çok çalışmasıdır. Bu yüzden bebek daha seyrek ve
kısa süre emmektedir.
Ani bir vuruş veya daha büyük bir çocuğun tekmesi gibi bir travma meme dokusunu hasara
uğratarak mastit (memenin iltihabı)’e neden olabilir.
Eğer meme basında çatlak varsa bakteriler meme dokusuna kolayca girebilir. Bu da memeye
iyi yerleşmemenin mastite neden olmasının bir yoludur.
Kanal tıkanıklığı ve meme iltihabının tedavisi:
Tedavinin en önemli kısmı, etkilenmiş meme bölgesindeki sütün boşaltılmasıdır.
– Zayıf boşalmanın nedenlerini araştırın ve düzeltin:
– Bebeğin memeye yerleşmesinin uygun olup olmadığını araştırın
– Giyeceklere, özellikle gece giyilen sütyene bağlı ya da memenin üzerine yatmaya
bağlı bası olup olmadığını araştırın.
– Anne bebeğini emzirirken parmaklarıyla ne yaptığına bakın. Areolayı nasıl
tutuyor, süt akımını engelliyor mu ?
– Annenin büyük, sarkık memeleri olup olmadığına bakın. Eğer böyleyse bebeğini
emzirirken memesini daha yukarı kaldırmaya dikkat etmelidir.
▲ Bir hedef bulsanız da bulmasanız da anneye şunları yapmasını önerin:
– Sık sık emzirin
En iyisi bebekle beraber yatmaktır, böylece bebek istediği zaman anne emzirebilir.
– Bebek emerken memeye masaj:
Anneye tıkalı alana ve bu alandan meme ucuna doğru nasıl masaj yapacağını
gösterin. Bu masaj tıkalı yoldaki engeli ortadan kaldırır. Anne bu sırada
koyulaşmış bir süt parçasının geldiğini fark edebilir. (Bebeğin bunu yutmasının bir
tehlikesi yoktur.)
– Öğünler arasında memelere sıcak kompresler uygulayın.
▲ Bazen bunları yapmak yararlıdır:
– Emzirmeye etkilenmemiş memeden başlayın.
Eğer oksitsin refleksini etkiliyorsa bu yardımcı olabilir. Refleks çalışmaya
başladığı zaman etkilenmiş memeye geçebilirsiniz.
– Bebeğe her emzirmede değişik bir pozisyon verilmesi.
Bu memenin çeşitli yerlerindeki sütün boşaltılmasını sağlar. Anneye her
emzirmede bebeği kucağında yüz yüze değil, değişik pozisyonlarda emzirmesini
▲ Eğer emzirmek zorsa, anneye sütünü sağmasında yardımcı olun:
– Bazen anne özellikle çok acı veriyorsa hasta memesinden bebeğini emzirmek istemez.,
– Bazen bebek olasılıkla sütün tadı değiştiği için efekte memeden emmek istemez.
Bu durumda sütün sağılması gereklidir. Eğer süt memede kalmaya devam ederse
apse gelişebilir.
Genelde kanal tıkanıklığı veya mastit, memenin o bölümünden süt boşalıyorsa bir gün içinde
iyileşebilir.
Eğer Şunlar Varsa Ek Tedavi Gerekebilir:
– Anneyi ilk gördüğünüzde ciddi belirtileri varsa, YA DA
Meme ucunda çatlak dolayısıyla bakterilerin bulaşma olasılığı varsa, YA DA
– Sütün akısı sağlandıktan sonraki 24 saat içinde hiçbir düzelme olmazsa.