Bilgisayar mühendisliği gibi bir meslek her ne kadar erkek mesleği gibi görünse de, bilgisayar bilimlerinin ilk adımları kadın akademisyenler tarafından atıldı. 80’li yıllarda bilgisayarlar erkek çocuklara yönelik pazarlandı. Bu da kadınların bilgisayar biliminden uzaklaşmasına, erkeklerin de bu alana el atmasına neden oldu. Buna rağmen bilgisayar bilimiyle ilgilenen kadınların sayısı son yıllarda gittikçe arttı.
İşte, bilgisayar dünyasının öncü kadınları…
1. Ada Lovelace
Tarihteki ilk programcı olarak bilinen Ada Lovelace, 10 Aralık 1815’te Londra’da doğdu. 19. yüzyıldaki çoğu kadının aksine, annesi tarafından matematik ve bilim konusunda yüreklendirildi. İlk olarak 13 yaşındayken uçan bir makine tasarladı. 17 yaşına geldiğinde ise Cambridge Üniversitesi matematik profesörlerinden Charles Babbage ile tanıştı. Lovelace, Babbage’in makinesi üzerine yazılmış Fransızca bir makaleyi İngilizce’ye çevirdi. Babbage, bu çalışmayı çok beğendi ve makaleye kendi notlarını da eklemesini istedi. Ada, aldığı notlarda makinenin belli ve sonlu sayıda adımdan oluşan bir plan kullanarak Bernoulli sayılarını nasıl hesaplayabileceğini tarif etti. Bu notlar, tarihteki ilk bilgisayar algoritması ve ilk bilgisayar programı olarak kabul edilir.
2. Grace Hopper
Tümamiral Grace Hopper, 9 Aralık 1906’da Newyork’ta doğdu. Amerika donanmasında görevli bir askerdi. Hopper aynı zamanda Harvard Mark I bilgisayarının ilk programcılarından biriydi ve bilgisayar programlama dilleri için ilk derleyiciyi geliştirdi. Hopper, bilgisayar dilinde “debugging” olarak bilinen programları hatalardan temizleme konseptinin de ilk kullanıcılarından biri olarak biliniyor.
3. Hedy Lamarr
9 Kasım 1914 doğumlu olan Hollywood’un etkileyici kadını Hedy Lamarr, bir Nazi asilzadesiyle yaptığı başarısız evlilikten sonra Amerika’ya kaçtı ve film yıldızı oldu. Hedy Lamarr, uygulamalı bilimin sihirli dünyasını keşfetti. Başarılı film kariyerinin yanında kendini bilim, matematik ve fizik konularında eğitti. 2. Dünya Savaşı’nın ardından Avusturyalı aktris Amerika Birleşik Devletleri’nde ünlü savaş tahvillerini satmak ve bilgisayar bilimcisi olarak Alman torpidolarının radyo frekanslarını bozacak bir sistem geliştirmekle görevlendirildi. Geliştirdiği sistemler sayesinde, bugün aktif olarak kullanmakta olduğumuz Wi-Fi ve Bluetooth’un öncüsü oldu.
4. Frances E. Allen
1932’de doğan Frances E. Allen, bilgisayar biliminin Nobel Ödülü olarak bilinen Turing Ödülü’nün sahibi olan ilk kadındır. Otomatik program optimizasyonu teknolojisi üzerine çalışmaları ve süper soyut derleyiciler üzerinde yaptığı iyileştirme çalışmaları ile biliniyor. Allen’ın koşut hesaplama, programlama dilleri ve kod güvenliği konulu araştırmaları modern işletim sistemlerinin geliştirilmesine katkı sağladı.
5. Karen Spärck Jones
1935 doğumlu İngiliz bilgisayar bilimcisi Karen Spärck Jones, bugün birçok arama motoru tarafından kullanılan ters belge frekansını (IDF) geliştirdi. İngiliz Akademisi ve Bilişimsel Dilbilim Derneği’nin başkanlık ve başkan yardımcılığı görevlerinde bulundu.
6. Margaret Hamilton
Margaret Hamilton, MIT Laboratuvar Direktörü olduğu sırada NASA’da bilgisayar bilimcisi olarak çalıştı. “Yazılım mühendisliği” teriminin öncüsü oldu. Apollo Uzay Programı’nın kokpit uçuş yazılımlarını tasarlayan MIT Enstrümentasyon Laboratuvarı’nın başkanı olarak çalıştı.
7. Lynn Conway
Çığır açan bir bilgisayar bilimcisi Lynn Conway, 1960’ların ortalarında cinsiyet değiştirerek kadın olduktan sonra IBM tarafından işten atıldı. Conway, çip tasarımı üzerine önemli bir kitap yazdı ve MIT’de teknoloji tarihindeki en ünlü bilgisayar tasarımı kursunu verdi. Bilgisayar parçalarının kapasitelerinin geliştirilmesi ve bilgisayarların performanslarının yükseltilebilmesini sağlayan altyapılar için yeni sistemler geliştirdi.
8. Barbara Liskov
Liskov, Stanford Üniversitesi’nden bilgisayar biliminde doktora unvanı alan ilk kadın olarak biliniyor. Kendi adıyla anılan “Liskov’un İkâme Prensibi”ni geliştirmiştir. Liskov, MIT’de Programlama Metodolojisi Grubu’nun yönetmeni olarak bilgisayar dünyasının en tanınan ve en çok ödül alan profesörüdür.
Bonus: ENIAC Kadınları
İlk dijital bilgisayar Eniac’ın programcıları da tamamı kadınlardan oluşan bir ekip ile geliştirilmiştir. Bunlar; Frances Snyder Holber, Kathleen Mcnulty, Mauchly Antonelli, Jean Jennings Bartik, Marlyn Wescoff Meltzer, Frances Bilas Spence and Ruth Lichterman Teitelbaum. O dönem “programcı” adında bir meslek olmadığı için çoğu matematik, fizik gibi bölümlerde okumuşlar.