Faktör V aktivitesi (Proakselerin) testi başlıca olarak aPTT ve protrombin zamanının beraberce uzamasına yol açan sebeplerin araştırılması, konjenital yetersizlik veya karaciğer hastalığı sebebiyle aktivasyonunda azalma olup olmadığının değerlendirilmesi amacıyla kullanılır.
Büyük ölçüde karaciğerde K vitaminine bağımlı olmaksızın üretilen bir faktör olmakla birlikte aynı zamanda endotel hücrelerinde, megakarositlerde ve trombositlerde de sentez edilir.
Sağlıklı bireylerde plazma aktivitesinin % 20-25 kadarının kaynağı trombositlerdir.
Aktivasyonu trombin tarafından gerçekleştirilir.
İnaktivasyonu ise aktive protein C tarafından sağlanır.
Protein C aynı zamanda FVIII’in de inaktivasyonunu sağlayarak anti-koagülan etki yapar. Aktif hale geçen Faktör Va, protrombinin trombine dönüşmesini sağlar. Bu kompleksin aktivitesi için fosfolipit yüzeyi ve kalsiyum da gereklidir.
Plazma yarılanma ömrü 12-36 saat arasıdır.
Faktör V eksikliği otozomal resesif geçiş gösterir.
Erkekleri ve kadınları eşit sıklıkta etkiler.
Kanama şikâyetleri yalnızca homozigot bireylerde görülür.
Homozigotlarda Faktör V aktivitesi % 10’dan (genellikle < % 5) düşüktür.
Heterozigotlar çok büyük ölçüde asemptomatiktir.
Parahemofili olarak da adlandırılan kalıtsal Faktör V eksikliğinde, ekimozlar, burun kanamaları, menoraji, travma, cerrahi müdahale veya diş çekimini takip eden anormal kanamalar görülür.
Gastrointestinal kanama ve hemartroz da olabilir. Kanamanın şiddeti plazma Faktör V düzeyi ile her zaman tam bir korelasyon göstermez.
Homozigot bireylerde bile semptomlar genellikle çok şiddetli değildir.
Koagülasyon şelalesinin ortak yolunda yer alan bir faktör olduğundan, homozigot bireylerde, pıhtılaşma zamanı, PT ve aPTT testlerinde genellikle uzama tespit edilir.
Üretimi K vitaminine bağımlı olmadığından Faktör V düzeyi, karaciğer hastalığı ile K vitamini yetersizliğinin ayırıcı tanısında da kullanılabilir.
Parankimal karaciğer hastalıklarında faktör V ve K vitaminine bağımlı olarak sentezlenen pıhtılaşma faktörleri (Faktör II, VII, IX ve X) azalırken, K vitamini yetersizliğinde faktör V normal, diğer faktör düzeyleri düşüktür.
Bu ayrımın yapılması için genellikle Faktör V ve VII aktiviteleri ölçülür.
Değerlendirme:
Homozigot mutasyona bağlı konjenital yetersizliklerde aktivite % 10-20 veya daha düşük bulunur. Heterozigot bireylerde ise aktivite genellikle % 50’nin bir miktar altında ölçülür.
Akut karaciğer yetmezliğinde azalmış senteze, DIC’de ise artmış tüketime bağlı olarak faktör V düzeyleri düşük bulunabilir.
Gebelikte birçok pıhtılaşma faktörü gibi faktör V seviyelerinde de hafif artışlar gözlenir.
Zamanında doğan bebeklerde faktör V aktivitesi % 30-35 veya üzerinde bulunabilir. Aktivite yaklaşık 3 hafta içinde yetişkin seviyesine yükselir.
Numune:
Sitratlı tüpe (mavi kapaklı tüp) alınan kandan elde edilen plazma örneği kullanılır.
Numune alındıktan sonra santrifüj edilerek, hemoliz edilmeden plazma hemen ayrılmalı, plastik tüp içinde ve soğuk ortamda gönderilmelidir.
Kesinlikle cam tüp kullanılmamalıdır.
Referans aralığı:
Normal aktivitenin % 50 – 150’si.
Bunları da Merak Edebilirsiniz;