Hollanda enteresan bir ülke. Birçok Hollanda ürünü olduğu düşünülen şey aslında başka yerlerden aktarılmadır. Örneğin lale aslında Türkiye’den alınmış ve Hollanda’nın zannedilen bir üründür. Dünyaca ünlü 'Delft seramik ürünler' aslında Çin porselenlerinden ilham alınarak gerçekleştirilmiştir. Hollanda‘daki siyah bisikletler de aslında İngiltere’de yaratılıp Hollanda’ya transfer edilmiştir. Dünya Kupası’nda favori İspanya’yı 5-1 yenerek ve 3 maçını da kazanıp 9 puanla grup birincisi olan Hollanda’nın futbolu da orijinal sanılır. Ama gerçekler biraz farklı. Konuyu yakından bilmeyenler total futbol adı verilen Hollanda futbolunun Rinus Michels tarafından geliştirildiği ve Cruyff tarafından da Barcelona’ya taşındığını ve tiki taka adını aldığını düşünürler. Ama gerçek böyle değil.
Hollanda'nın futbolu: Çim hokeyi
1881 yılında İngiltere’de doğan Musevi kökenli Jack Reynolds sert ve uzun havadan pasla hücuma dayanan, tekniği zayıf, aşırı fiziki İngiliz futbolundan bıkar. Manchester City ve Sheffield Wednesday gibi takımlarda vasat kanat futbolcusu olarak yer aldıktan sonra 1912'de antrenörlüğe başlayarak farklı ve topa hakim olma, paslaşma ve teknik beceriye dayanan yeni bir hücum futbolu anlayışını ön plana çıkartmaya çalışmak için İsviçre’de St. Gallen takımına antrenör olarak geçer. 1912-1914 arasında başarılı olur, oradan da Birinci Dünya Savaşı nedeniyle Almanlardan kaçarak Hollanda’da Musevi takımı olan Ajax’a geçer ve total futbol adı verilen Hollanda futbolunu öğretir.
İkinci Dünya Savaşı’nda Almanlar tarafından Polonya’ya sürgün edilir ama her seferinde Hollanda’ya geri döner. Reynolds total futbol yaklaşımını öğrencisi Rinus Michels’e öğretir. Total futbolun en iyi uygulayıcısı olan Johan Cruiff ise 1964-73 arasında Ajax ve sonra da 1973-1978 arasında Michels tarafından götürüldüğü Barcelona’da oynamış ve sonra da 1985-1988 arasında Ajax ve 1988-1996 arasında da Barcelona teknik adamlığını yapmıştır. Total futbol, Barcelona’nın ve Cruiff’un uygulamasıyla İspanya’da tiki-taka adını almış bulunuyor.
Ancak Barcelona’yı son on yılda başarıdan başarıya koşturan tiki taka futbolu herkesçe öğrenildi. Bugün birçok kimse İspanya’nın nasıl 5 gol yiyerek yenildiğini anlayamıyor. Ama van Gaal’ın Hollanda’sının sırrı da yavaş yavaş deşifre oluyor.
Özet vermek gerekirse 1991-1997 arasında Ajax teknik adamlığını yapan ve sonra da Barcelona’ya geçen van Gaal bu gün aynen futbol gibi 22 kişiyle ama sopalarla oynanan çim hokeyinden esinlenerek bu seferki savunmadan hızlı çıkan, beş savunmacılı ama kontratak ve prese dayalı yeni Hollanda yaklaşımını yaratmış. Geride beşli alan savunması var, ileride ise her oyuncunun katkı yaptığı adam adama ve çok ileride basan pres. Van Gaal takımının bu yeni yaklaşımı Hollanda’nın futbolda ikinci defa global devrim yaratması anlamına gelecek diye düşünenlerin sayısı artıyor. Şu anda van Gaal’in yanında yardımcısı olarak iki çim hokeyi antrenörü oturuyor. Detaylarını bir sonraki futbol yazımızda vereceğiz.
Yani yeni Hollanda futbolu da, laleler gibi kopya, çim hokeyinden kopya!