Temiz bir tabağa birkaç damla su damlattıktan sonra tabağı ters çevirerek su damlalarının yere düşüp düşmeyeceğini gözlemleyelim. Eğer su damlaları uygun büyüklükte ise su damlalarının tabağa yapışarak düşmediğini görürüz. Bu durum su tanecikleri ve tabak arasında bir çekim kuvveti olduğunu gösterir. Bir maddenin kendi molekülleri arasında çekim kuvveti olduğu gibi farklı maddelerin tanecikleri arasında da elektriksel kuvvetlerin sebep olduğu çekim kuvveti vardır. Farklı maddelerin tanecikleri arasındaki bu çekim kuvvetine de adezyon kuvveti denir. Ters çevirdiğimiz tabaktan su damlarının düşmemesinin nedeni su tanecikleri ile tabağın yapıldığı maddenin tanecikleri arasındaki adezyon kuvvetidir.
Bir bal kaşığını balın içine tamamen daldıralım. Daha sona kaşığı hızla dışarı çekelim. Bal tanecikleri arasındaki kohezyon kuvveti bu dirence neden olur. Kaşığı dışarı çıkardığımızda ise bir miktar balın kaşığa yapıştığını görürüz. Bu yapışmanın sebebi de kaşık ve bal arasındaki adezyon kuvvetidir.
Bir sıvının katı bir yüzeye yapışması o yüzeyi ıslatması olarak adlandırılabilir. Metal bir kaşık bal içine batırılıp çıkarıldığında çok miktarda bal kaşığa yapışır. Ancak aynı kaşık temiz iken su içine daldırılıp çıkarıldığında ise çok daha az suyun kaşığa yapıştığı görülür. Aynı kaşık cıva içine batırıldığında ise kaşığa cıvanın hiç yapışmadığı görülür. Sıvıların başka bir maddeye yapışması adezyon ve kohezyon kuvvetinin bir sonucu olarak gerçekleşir. Bal ve kaşık arasındaki adezyon kuvveti, bal tanecikleri arasındaki kohezyon kuvvetinden büyük olması nedeniyle bal kaşığa yapışır.
Aynı şey su içinde söylenebilir. Su ve kaşık arasındaki adezyon kuvveti, bal ve kaşık arasındaki kadar değildir. Bu nedenle daha az su kaşığa yapışır. Civa molekülleri arasındaki kohezyon kuvvetinin, cıva ile kaşık arasındaki adezyon dan daha büyük olması nedeniyle cıva tanecikleri kaşığa yapışmaz.
[ads]
Adezyon kuvvetine Örnekler
Suyun cama yapışması, kağıt peçete ve havluların suyu emmesi, ıslanma ve kurulanma olayları adezyon kuvveti sayesinde geçekleşir.
Kohezyon kuvveti
Suyun veya civanın yere döküldüğünde yarım küre veya küre şeklini alması
Kohezyon kuvveti sıvının sıcaklığına bağlıdır. Sıvının sıcaklığı arttıkça tanecikleri arası boşluk artacağından çekim kuvveti yani kohezyon kuvveti azalır.
Kohezyon kuvveti sıvı içerisine katılan tuz şeker gibi maddelere bağlıdır. Örneğin su içerisine tuz katıldığında kohezyon kuvveti artarken, detejan katıldığında azalır.
Adezyon ve Kohezyon Kuvveti Videolu Anlatım