Psoriyatik Artrit (PsA - Sedef Romatizması) Nedir?
Psoriyatik artrit (sedef romatizması), çoğunlukla psoriazisi (sedef hastalığı) olan hastalarda ortaya çıkan, el, ayak, diz, dirsek, omuz gibi eklemleri, omurgayı ve entesis gibi kas iskelet sistemi bölgelerini etkileyebilen kronik inflamatuar (iltihaplı) bir romatizma türüdür.1
Hastaların yaklaşık %70’inde sedef hastalığının cilt lezyonlarından sonra romatizma gelişirken, %15’inde cilt lezyonları ve romatizma eş zamanlı ve %15’inde ise romatizma geliştikten sonra cilt lezyonları ortaya çıkar.2
-
Psoriyatik Artrit Hakkında
PsA’nın nedenleri nelerdir?
PsA, bağışıklık sistemi hücrelerinin vücuttaki sağlıklı hücre ve dokulara saldırması ile gelişen otoimmün bir hastalıktır.3 Nedenleri arasında genetik yatkınlık, sedef hastalığı varlığı ve aile öyküsü bulunmaktadır.
Sedef Romatizması Sık Görülen Bir Hastalık mıdır?
Sedef deri lezyonları, toplumda en sık görülen uzun süreli deri hastalıklarından biridir. Sedef hastalığı genel olarak, toplumdaki 100 kişiden 2’sinde görülmektedir. Sedef artriti ise, sedefi olan hastaların yaklaşık olarak 5’te 1’inde ortaya çıkmaktadır. Sedef artriti diğer iltihaplı romatizmalardan, örneğin romatoid artrit ve ankilozan spondilitten çok daha az sıklıkta görülür.1
PsA Kimlerde görülür?1
Hastalık en sık 30-40 yaş arası, kadın ve erkeklerde benzer oranlarda görülmektedir. Çocukluk döneminde de başlayabilir. 65 yaşından sonra hastalığın başlaması genellikle beklenmez.1
-
Psoriyatik Artrit Belirtileri
Belirtileri nelerdir?4
- Eklemlerde ağrı ve şişkinlik (tipik olarak ayak bileği, dizler, parmaklar, ayak parmakları ve bel etkilenir)
- Eklemlerde sabahları ve dinlenme sonrası sertlik/katılık
- El ve ayak parmaklarında sosis benzeri şişkinlik
- Sıklıkla kasların ve bağ dokunun kemiğe yapıştığı bölgelerde ağrı ve şişlik (entezit)
- Ciltte döküntü, tırnaklarda kendine özgü değişiklikler
- Yorgunluk
- Hareket kısıtlılığı
- Göz problemleri (gözlerde kızarıklık, irritasyon, görmede bozulma –üveit-)
- Sıklıkla hastalık aktivitesinde ve semptomlarında artış (alevlenmeler)4
Yukarıdaki belirtilere sahip olduğunuzu düşünüyorsanız bir romatoloji uzmanına başvurunuz.
Sedef Romatizması Omurga ve Eklemler Dışında Başka Sistemleri de Etkiler mi?1
Hastalık sürecinde varolan iltihap, zaman içerisinde kalp damar rahatsızlıklarına neden olabilir. Bu hastalıklar, kalp krizi, inme ve çevresel damar hastalıklarının gelişme riskini artırabilir. Sedef hastalarında, dislipidemi (koruyucu kolesterolün azalması, trigliseridin yükselmesi), hipertansiyon, şeker hastalığı, obezite ve ürik asit yüksekliği de normal popülasyona göre daha sık görülmektedir. Kalp damar hastalıkları açısından önemli risk faktörleri olan bu değişiklikler de sedef hastalarında kalp-damar hastalığına yakalanma riskini artırmaktadır.1
-
Psoriyatik Artrit Tanı & Tedavi
PsA tanısı nasıl konur?
Tanı için öykü, fizik muayene bulguları, çeşitli laboratuvar testleri ve radyolojik bulgular göz önünde bulundurulur. Genellikle romatoloji uzmanı tarafından tanı konur.1
PsA hastaların hayatını nasıl etkiler?
Olguların çoğu kronik ve ilerleyicidir. Hastalık ciddi fonksiyonel kayba yol açar ve hastaların yaşam kalitesini düşürür.5,6
PsA nasıl tedavi edilir?
PsA tedavisinde temel amaç hem eklem hem de cilt bulgularında düzelme sağlamak, semptomları azaltmak, yaşam kalitesini artırmak, fonksiyonları korumak ve iyileştirmektir.2,7 Tedavi farmakolojik ve non-farmakolojik yaklaşımları içerir.2 Eklemlerdeki ağrı ve şişliği, omurgadaki ağrı ve tutukluğu gideren ve şekil bozukluklarının ortaya çıkmasını engelleyen tedaviler aynı zamanda sedef bulgularını da düzeltir.1
Referanslar
1. http://www.romatoloji.org/Dokumanlar/HastaKitapciklari/SRT.pdf (Erişim tarihi: 06.03.2019)
2. Cansu Üsküdar D, Korkmaz C. Psöriatik Artrit Tedavisi: 2015 Güncelleme. Osmangazi Tıp Dergisi 2016;38.
3. https://www.arthritis.org/about-arthritis/types/psoriatic-arthritis/what-is-psoriatic-arthritis.php (Erişim tarihi: 06.03.2019)
4. https://www.arthritis.org/about-arthritis/types/psoriatic-arthritis/symptoms.php (Erişim tarihi: 22.03.2019)
5. Bodur H. Psöriyatik Artrit Tedavisi. Türk Fiz Tıp Rehab Derg 2008: 54 Özel Sayı 1; 31-3.
6. Doğan S ve ark. Turkderm-Turk Arch Dermatol Venereolgy 2017;51:88-91.
7. http://www.turkiyeklinikleri.com/article/en-psoriyatik-artrit-tedavisi-69632.html