Jean Baptiste Joseph Delambre Kimdir, Jean Baptiste Joseph Delambre Hayatı Biyografi
Fransız astronomi bilgini. Uranüs gezegeninin hareketine ilişkin hesaplar yapmış, astronomi tarihine ilişkin önemli bir yapıt hazırlamıştır.
19 Eylül 1749’da Amiens’de doğdu, 19 Ağustos 1822’de Paris’te öldü. İlk eğitimini Amiens’deki okullarda yaptı; kazandığı bir bursla Latince, Yunanca ve tarih konularında eğitim görmek üzere Paris’te College du Plessis’e devam etti. Geçimini sağlamak amacıyla çeviriler yaptı. Astronomi öğrenmeye başladığı zaman otuz yaşına varmıştı. 1771’de oğluna özel dersler vermeye başladığı, geniş olanakları bulunan Geoffroy d’Assy’nin de desteğiyle 1788’de ufak bir gözlemevi kurdu. Lalande’m College de France’ta verdiği derslere devam etti. Güçlü belleği ve astronomi çalışmalarıyla Lalande’m ilgisini çeken, astronomi ders kitabına getirdiği açıklama ve eleştirileriyle de saygısını kazanan Delambre, sonunda bu ünlü astronomun asistanı oldu. 1795’te Boylamlar Dairesi’ne atanan Delambre, 1807’de Lalande’m ölümü üzerine College de France’ta astronomi profesörlüğüne getirildi.
Fransız Bilimler Akademisi 1790’da Herschel’in 1781’de keşfettiği Uranüs gezegeninin hareketlerini konu eden bir yarışma açtı. Bu gezegenin yörünge ve hareketini saptamak üzere Jüpiter ve Satürn’ün oluşturduğu tedirginliğini de göz önünde bulunduran Delambre, hazırladığı Uranüs cetvelleriyle konulan ödülü, 1792’de de Akademi’riin yıllık ödülünü kazandı. Ardı ardına gelen bu başarıları sonucu Akademi üyeliğine seçildiği gibi, o sırada standart uzunluk birimi olarak düşünülen metre sistemi için öngörülen geodetik ölçümleri gerçekleştirecek komisyona da girdi. 1792’den 1799’a değin Pierre Mechain (1744- 1804) ile birlikte türlü zorluklara karşın Dunkerque ile Barcelona arasındaki meridyen yayını ölçmeyi başaran Delambre, ölçümün öyküsünü ve sonuçlarını 1807-1810 arasında Base du systeme metrique (“Metrik Sistemin Temeli”) adlı üç ciltlik yapıtında yayımladı.
Delambre yaşamının yaklaşık son yirmi yılını daha çok bilim tarihi çalışmalarına ayırdı. 1810’da yayımladığı Rapport historique sur les progres des sciences mathematiques depuis 1789’dz matematik alanında 1789’dan sonraki gelişmeleri özetledi; hemen sonra da astronomi tarihi üzerine çalışmalara başladı. Birçok dil bilen, bilim tarihi konusunda derin bilgiye sahip olan Delambre, konu ettiği kimi yapıtların çevirisine de katkıda bulunarak altı ciltlik bir astronomi tarihi hazırladı. İlk iki cildi 1817’de, son cildi de ölümünden sonra 1827’de yayımlanan bu çalışması, o güne değin hiçbir bilim dalında benzeri bulunmayan, astronomi alanındaki gelişmeleri ayrıntılı bir biçimde, kronolojik sırayla veren dev bir yapıttı.
• Eserler (başlıca): Base du systeme metrique, 3 cilt, 1806,1807,1810, (“Metrik Sistemin Temeli”); Rapport historique sur les progres des sciences mathematiques depuis 1789, 1810, (“1789’dan Bu Yana Matematik Bilimindeki Gelişmeler Üzerine Tarihi Rapor”); Histoire de’l’astronomie, 6 cilt, 1817-1827, (“Astronomi Tarihi”).