Flood'un Yayınlandığı Tarih:13 Ekim 2019 @ 00:54
Çin anti-hümanist politikalarıyla dünya gündeminde üst sıralarda yer almaya devam ediyor. Buna karşın uluslararası ticaretteki rolü bu ülkeye adeta kalkan vazifesi görmekte; eleştirilen lakin karar alıcıların karşı karşıya gelmekten çekindiği bir güç…
- Yakın tarihe baktığımızda ise bunun tam tersi bir tabloyla karşılaşıyoruz. Buna verebileceğimiz en iyi örneklerden biri hiç şüphesiz Afyon Savaşları’dır.
- İngiltere’nin afyonu Çin piyasasına sokarak çay ithal ettiği bu ülkeyi kendine bağlamaya çalıştığı; araç olarak da donanmayı kullandığı bu savaşlar dünya sömürgecilik tarihinin en ilginç konularından birini oluşturur.
- 1821’de Çin’in, büyük oranda İngiliz Doğu Hindistan Şirketi tarafından ithal edilen afyon ticaretini kesmek amacıyla çay ihracatını geçici olarak durdurması yıllık afyon ithalat oranının 1830’larda neredeyse iki katına çıkmasına yol açar.
- Mayıs 1839’da Çin İmparatorunun emriyle, Kanton’da (yabancı tüccarlara açık olan tek liman) 20.000 sandık dolusu afyon yok edilir. İngiliz Donanmasına ait bir filo; aynı tarihlerde Rus tehdidini Boğazlardan uzaklaştırmak için Osmanlı-Mısır mücadelesinde aktif görev alır.
- Öte yandan Çin ile olan krizin derinleşmesi üzerine başka bir filo afyon ticareti uğruna savaşmak için Uzak Doğu’ya gönderilir. Chuenpi Savaşı’nda (3 Kasım 1839), İngiliz savaş gemileri, Amiral Kuan T’ien-p’ei komutasındaki on beş adet yelkenliden oluşan filoyu yok eder;
- Temmuz 1840’ta Yangtze Nehri ağzı yakınındaki Chusan Adası’nı kuşatır ve Ocak 1841’de Kanton yakınlarındaki Pearl Nehri’nin ağzını muhafaza ederek, tekrar Chuenpi’ye saldırır.
- Kanton’un bunu müteakip savunmasında Amiral Kuan öldürülür ancak İngilizler Kanton’u işgal etmeyip bunun yerine cazibeli limanıyla seyrek olarak yerleşim yapılmış bir ada konumundaki Hong Kong’u ele geçirirler.
- Ağustos 1841’de, tuğamiral Sir William Parker operasyonun komutasını almak için bölgeye ulaşır ve Yangtze Nehri’nin ağzındaki Chen-hai’i güvenceye alarak komşu şehir Ningpo’nun düşmesini sağlar.
- 29 Ağustos 1842’de buharlı gemilerden oluşan İngiliz donanması karşısında varlık gösteremeyen Çin, Nanking Antlaşması’nı imzalamaya razı olur. İngiltere’ye Hong Kong’un hâkimiyetini, Kanton, Şanghay ve diğer üç limanda ticaret yapma hakkını verir ve.
- İngiliz malları üzerinden ithalat vergisini sınırlamayı kabul eder. Böylelikle İngiltere Çin pazarına resmen dâhil olur; ticari hacmini büyük ölçüde genişletir ve çay tedarikini de garantiye alır.
- Bu İngiltere için o kadar önemlidir ki ünlü deniz tarihçisi Sondhaus’un da işaret ettiği gibi tamamen ticari bir amaçla ve ahlaka mugayir kabul edilen bir madde uğruna Pax Britannica’yı idame ettiren bahriyesini rahatlıkla kullanabildiğini göstermiştir.
- Çin ise halkını afyon bağımlılığından kurtarmak isterken o dönemin süper gücünü karşısına almaktan çekinmemiş; lakin sömürgeciliğin kendi topraklarındaki varlığını engelleyememiştir.
- Tekrar bugüne döndüğümüzde Çin’in bu deneyimden çok şey öğrendiğini, ama bunu farklı değerlendirmeyi seçtiğini görebiliriz. Ucuz ve çoğu sağlığa zararlı ürünler üretip tüm dünya piyasalarına hâkim olma hedefleri çoktan beridir uygulanmaya başlandı..
- Anti hümanist yaklaşımlarına dış politikada engel olunmamasının en büyük sebebi de malesef bu.. Kısaca günümüzde Çin’e ait politikalar sözde sosyalist olsa da özde tamamen kapitalist, ve uygulamada hiçbir kapitalist uygarlıkta görülmemiş ve bu yüzyıla yakışmayacak ölçüde vahşi…