Yumurta Toplama İşlemi
Tüp bebek tedavisi; yumurtalıkların uyarılması, yumurtaların toplanması, döllenme, embriyo gelişimi ve embriyo transferi gibi temel aşamalardan oluşan yardımlı üreme prosedürüdür. Kısırlık nedeni ve bireysel ihtiyaçlara göre ek prosedürler de uygulanabilir. Yumurta toplama işlemi, tüp bebek tedavisinin başarıyla sonuçlanabilmesi için önemlidir.
Yumurta toplama işlemi nedir?
Yumurta toplama işlemi, yumurtaların döllenme amacıyla kadın vücudundan çıkarıldığı cerrahi prosedürü tanımlamak için kullanılan terimdir. Alınan yumurtalarla embriyo oluşturulabilir veya gelecekte kullanmak üzere dondurulabilir.
Yumurta toplama işlemi kaçıncı gün yapılır?
Normal döngüde, yumurtalıklar üzerinde sadece bir folikül gelişir. Bu yumurta döllenmezse adet kanaması meydana gelir. Tüp bebek tedavisinde ise hem yumurtalıkların uyarılması hem de daha fazla folikülün gelişmesi için birtakım ilaçlar verilir. İlaç dozu, yeterli sayıda folikülün büyümesine izin verecek şekilde olmalıdır. Aksi takdirde yumurtalıkların aşırı uyarılmasıyla ilişkili ovaryan hiperstimülasyon sendromu oluşabilir.
Yumurta toplama işleminin günü, yumurtalıkların uyarılma aşamasına göre planlanır. Kadının adet döngüsünün 2-4. günlerinde alınmaya başlanan ilaçlara yaklaşık on gün boyunca devam edilir. Düzenli veya herhangi bir siklusa sahip olmayan kadınlarda ise herhangi bir zamanda ilaç tedavisi başlatılabilir. İlaçların alındığı kesin süre ve yumurta toplama günü, foliküler gelişime dayanır. Folikül gelişimi, folikül boyutu, endometriyal doku, hormon seviyeleri gibi bir dizi faktörü ölçmek için her kontrol muayenesinde ultrason ve kan tetkikleri kullanılır.
Birden fazla yumurtanın olgunlaşmasına yardımcı olmak için, uyarım aşamasının sonunda insan koryonik gonadotropinin (hCG) hormonal enjeksiyonu uygulanır. Yaklaşık 36 saat sonra yumurtalar toplanmaya hazır hale gelecektir. Normal bir yumurtlama döngüsünde bir folikül yırtılır ve yumurta foliküler keseden dışarı atılarak fallop tüpünden rahime doğru ilerler. Yumurta toplama işlemi ise, yumurtaların döllenmeye hazır ancak hala foliküllerinin içinde oldukları noktada yapılır. Bu nedenle, tetikleme enjeksiyonunun zamanlaması oldukça önemlidir. Yumurta toplama işlemi için planlanan gün, genellikle adet başlangıcından sonraki 12.gündür.
İlginizi çekebilir: Tüp Bebekte HCG Değerleri Kaç Olmalıdır?
Tüp bebek yumurta toplama işlemi nasıl yapılır?
Kadının işlem için hazırlanmasından sonra kan basıncını ve kalp atış hızını izleyecek ekipmanlar bağlanır. Son bir tanımlama ve onay kontrolü yapıldıktan sonra anestezi uygulamasına geçilir. Bu aşamada genellikle lokal anestezi veya hafif sedasyon uygulanır. Hastanın bilinci yerindedir ancak ağrı veya acı hissi oluşmayacaktır. İşlem sırasında ve sonrasında ekstra ağrı kesici sağlanabilir.
İşlemi gerçekleştirecek cerrah tarafından rehberlik amacıyla vajinal ultrason kullanılır. Yumurtaları toplamak için gerekli olan iğne, vajinanın duvarından her bir folikül içerisine geçirilir. Hafif bir emme gücü kullanılarak öncelikle folikül sıvısı boşaltılır. Yumurta hücreleri ise embriyoloğa iletilecek olan test tüplerinde toplanır. Tüm foliküller tek tek toplana dek işlem devam eder. Yumurtaların sayısına göre, işlem 10 ila 30 dakika arasında tamamlanır. Herhangi bir kesi veya dikiş yapılmamaktadır.
Tüp bebekte yumurta toplama işlemi ağrılı mıdır?
Yumurta toplama işlemi sırasında anestezi uygulandığı için ağrı hissi yoktur. Ancak, operasyon sonrasında vajinal bölgede hafif ağrı, hafif karın krampları ve hassasiyet oluşabilir. Komplikasyonların yoğunlaşmaması için 1-2 gün boyunca hastanın dinlenmesi önerilir.
İşlemi takip eden birkaç gün boyunca hafif vajinal lekelenme, karın ağrısı, şişkinlik gibi problemlerin oluşması normal kabul edilir. Doktorun tavsiye etmiş olduğu ağrı kesiciler kullanılarak şikayetler yönetilebilir. Ancak aşırı şişkinlik, kusma, şiddetli ağrı, ateş gibi semptomlar mevcutsa mutlaka kontrol gerekir.
Yumurta toplama işlemi sonrası yumurtalar ne olur?
Yumurtalar; embriyologlar tarafından embriyoloji laboratuvarına taşınır, sayılır ve fallop tüplerine benzer besleyici ortamlara yerleştirir. Kadının kişisel bilgileri ve tıbbi kayıt numarasıyla etiketlenen inkübatöre yerleştirilir.
Yumurtalar döllendirilecekse erkekten alınan sperm örneğine yerleştirilebilir veya intrasitoplazmik sperm enjeksiyonu (ICSI) kullanılarak ayrı ayrı döllenir. Döllenmiş yumurtalar, embriyoların gelişimini değerlendirmek için birkaç günde bir kontrol edilir.
Embriyo transferi gelecek bir zaman diliminde gerçekleşecekse, döllenmiş veya döllenmemiş durumda bulunan yumurtalar istenilen zamana dek dondurulabilir. Dondurulmuş yumurtalar kullanılmadan önce çözünür, en yüksek kalitede olanlar belirlenir.
Tüp bebek yumurta toplama işlemi sonrası transfer ne zaman yapılır?
Döllenme, yumurta toplama işlemi sonrasında gerçekleşecek olan ilk aşamadır. Embriyologlar hareketli spermleri seminal sıvıdan ayırarak sperm örneğini hazırlayarak döllenmeyi mümkün hale getirir. Bir araya getirilen sperm ve yumurtalar, ertesi gün mikroskop altında incelenir. Döllenme mevcutsa meydana gelen karakteristik değişiklikler araştırılır. Yumurtalarının hiçbirinin döllenememesi çok nadir görülür.
Döllenmiş yumurtalara embriyo denir. Embriyolar geliştikçe hücreleri bölünür. Döllenmeden iki gün sonra embriyoda iki ila dört hücre; üç gün sonra ise altı ila sekiz hücre olmalıdır. Hücreler bu aşamadan sonra çok hızlı bir şekilde bölünür. 4.gün bir hücre topu (morula), 5.gün ise blastosist seviyesine ulaşır.
Blastosist, bir embriyonun rahime yerleşme oranının en yüksek olduğu evredir. Bu nedenle embriyolar, genellikle yumurta toplama işleminden 2 ile 6 gün sonra transfer edilir.
Embriyo transferi nasıl yapılır?
Embriyo transferi; yumurta toplama işlemine oranla oldukça basit, ağrısız ve kısa sürede tamamlanabilen bir prosedürüdür. Transfer için seçilen embriyolar, yumuşak bir kateter içine yüklenir, rahim ağzından iletilerek rahime ulaştırılır. Karından yapılan ultrason görüntülemesinde kateterin pozisyonu kontrol edilir. Doğru yerleştirildiğinden emin olduktan sonra, embriyolar rahime hafifçe enjekte edilir ve kateter çekilir. Embriyolog, tüm embriyoların aktarıldığından emin olmak için kateteri kontrol edecektir. Kadın, kısa bir süre dinlendikten sonra evine gönderilebilir.
Detaylar için: Embriyo Transferi Nedir?