

Entüisyonizm Nedir?
Bu düşünüşün en önde gelen temsilcisi Fransız düşünür Henri
Bergson'dur (1859-1941). Bergson'a göre yaşam, sürekli değişim
gösteren bir süreçtir. Zaman da yaşamla birlikte değişim gösterir.
Yaşamın bu değişimi yaratıcı bir atılımdır.
Yaratıcı atılım (Hayat hamlesi), bütün canlı varlıklardaki iç
kuvvettir. Bu kuvvet, yaratıcılık özelliğiyle sürekli yeni türler ve
yeni cinsler meydana getirir. Yaratıcı atılım, her canlıya sıçramalı
hayat veren tanrısal güçtür. Tanrı, bitip tükenmeyen bir hayattır,
sonsuz eylem ve özgürlüktür.
Zekâ, sürekli yaşam değişimini kavrayamaz. Zekâ, duruk ve eylemsiz
maddeyi kavrayıp bilebilir. Sezgi, kavradığı madde bilgisinden ve
pozitif bilimlerin sağladığı bilgiden farklı bir bilgidir. İnsan böyle
bir bilgiye, varlığın iç gelişimini, iç dinamiğini sağlayarak
ulaşabilir.
Bergson'un sezgici görüşü, Ortaçağ'da İslam düşünürü Gazali tarafından
da benzer biçimde dile getirilmiştir. Gazali'ye göre insan, "Kalp
Gözü" ile her şeyi bilebilir. Bu ise ancak içsel temizlenme ve
arınmayla mümkün olabilir.