Ampul Komplosu (The Light Bulb Conspiracy)
Ampul Komplosu (The Light Bulb Conspiracy)
Hiç ortada bir şey yokken bilgisayarınız bozuldu mu? Ya da durduk yere ayakkıbınız açıldı mı? Peki cep telefonunuzun pili kullanılmaz hale geldi mi? Lambanız patladı mı? Dedelerimizin ninelerimizin evladiyelik ürünleri hala çalışırken neden bizimkiler bozuluyor? Bunun nedeni genelde “Kullanıcı Hatası” olarak lanse edilir. Oysa durum farklı mı acaba? Buyrun bir bakalım aslında öyle mi?
Ampuller ilk yapıldığında uzun süreli çalıştığı reklamı yapılırmış. ABD’de 1972 yılında bir itfaiye merkezinde varlığı keşfedilen ampul 1902 den beri yanıyormuş. 1895 yılında üretildiği anlaşılan ampulun 2001 yılında yüzüncü yaşını, 2011 yılında 110. yaşını kutlamışlar. Yaratıcılığın sembolü olan ampul ilk planlı eskitmenin konusu olmuş. 1920’lerde yapılan ampuller 2.500 saat çalışırmış. Aralarında Philips ve Osram’ın bulunduğu çok uluslu şirketler bir araya gelerek ampulün ömrünü kısaltarak talebi ve satışları artırmaya karar vermişler. Phoebus Karteli denen bu oluşum kartelin dünyadaki ilk örneği. “1.000 saat komitesi” kuruyor ve kademeli olarak ampullerin ömrünü kısaltarak 1940 yılında hedefledikleri 1.000 saate düşürüyorlar. 100.000 saat ve daha uzun ömürlü ampul patentlerini de toplayarak piyasaya çıkmasını engelliyorlar.