Cenk kitapları, Hz. Ali’nin savaşlarını konu edinen dinsel-destansı halk kitaplarının genel adı.
Hz. Ali’nin Hz. Muhammet’ten aldığı buyruğa uyarak islam dinini yaymak için giriştiği cenkleri anlatır. Kahramanları arasında tarihsel kişiler (Hz. Ali, S’ad ibn Ebi Vakkas, Halit bin Velit, Kayser-i Rum), belirli yer adları (iran, Hayber kalesi) bulunmasına karşın olaylar bütünüyle kurmacadır.
Sık sık devler, ejderhalar, cadılar, periler gibi masal yaratıklarına yer verilir. Hz. Ali Zülfikâr adlı kılıcı, Düldül adlı atının yardımıyla müslümanların düşmanlarını alt eder.
Anadolu’da XVI. yy.’dan başlayarak kaleme alınmış cenk kitapları daima geniş halk topluluklarının ilgisiyle karşılandı. Muhammet Hanefi cengi ve benzeri örneklerin ilk biçimleri, manzum olarak kaleme alınmıştı. Başlıcalarını Muhammet Hanefi cengi, Kan kalesi, Haverzemin ve billur-ı azam, Gazavat-ı bahr-ı umman ve sandık gibi kitapların oluşturduğu bu yapıtlar Arap abecesiyle ve taşbaskısıyla basılarak geniş çevrelere yayıldı; dilleri sadeleştirilip kısaltılarak daha yeni basımları da yapıldı. Murathan Mungan, bu hikâyelerden çağdaş edebiyatı besleyecek bir kaynak olarak yararlandı (Cenk hikâyeleri, 1986).