DOB'da sahnelenen 'Midas'ın Kulakları', satirik opera olarak nitelendiriliyor. 'Satirik' tamam ama 'opera' kısmına itirazım var.
İstanbul Devlet Opera ve Balesi (İDOB), Ferit Tüzün'ün, Güngör Dilmen'in librettosu üzerine bestelediği `Midas'ın Kulakları' adı sahne eserini Yücel Erten'in rejisiyle sahneliyor. TRT'nin siparişi üzerine 1967 yılında `radyofonik opera' olarak bestelenen eseri dünyada ilk kez 20 Aralık 1969 tarihinde İstanbul'da Aydın Gün sahneye koymuştu.
Ferit Tüzün (1929-1977), erken denebilecek bir yaşta kaybettiğimiz önemli bir değerimiz. Tüzün, Ankara Devlet Konservatuvarı'nda okuduktan sonra gittiği Almanya'nın Münih şehrinde sergileme olanağı bulduğu ilk eserleriyle Carl Orff ve Karl Amadeus Hartmann gibi önemli bestecilerin desteğini görür. 6 Ocak 1977 tarihinde getirildiği DÖB Genel Müdürlüğü görevindeyken o yılın 21 Ekim günü geçirdiği bir kalp krizi sonucunda yaşama veda eder. `Midas'ın Kulakları' dışında, Tüzün'den geriye, aralarında `Çeşmebaşı', `Çayda Çıra'nın da yer aldığı Çeşitli bale müzikleri ve senfonik yapıtlar kalmıştır. Ama Tüzün denildiğinde belki de akla gelen ilk eseri, `Esintiler' (1965) adlı üç bölümlü orkestra süitidir.
Tüzün, `Midas'ın Kulakları'nı DOB Genel Müdürü olarak görev yaptığı sırada yeniden gözden geçirmiş ve eser bu yeni haliyle, bestecinin ani vefatından altı gün önce, 15 Ekim 1977 tarihinde Ankara'da sahnelenmişti. Şefik Kahramankaptan'ın, Tüzün'ün yaşamını tanıklık edenlere başvurarak anlattığı kitabında (Ferit Tüzün Çeşmebaşı'ndan Esintilerle, SCAV Yayınları) bestecinin ani vefatında, `Midas'ın o yılki sezon açılışına yetiştirilmesi sırasında içine girdiği yorucu temponun da etkili olabileceğini vurguluyor.
`Midas'ın Kulakları', İDOB sahnelemesinde de `satirik opera' olarak nitelendiriliyor. `Satirik' kısmına tamam ama `opera' kısmına itirazım var. Bana kalırsa, Tüzün'ün eseri bir `müzikli tiyatro'. Almanların `Singspiel' diye tabir edilen şarkılı oyunlarına da benzemiyor çünkü o eserlerde müzik daha ön plandadır, tiyatronun altında kalmaz. Ama bir bestecinin elinden çıkan `Midas'ın Kulakları'nda müzik, tiyatronun altında ezilmiş. `Satirik opera nedir?' diye sorarsanız, Soştakoviç,'in `Burun' adlı eserini dinlemenizi öneririm.
İşin ilginci, Tüzün ve Dilmen `klasik opera sanatı'nı sevmedikleri için bu türrde bir eser ortaya koymak yoluna gitmiş.
İkisinin de operada hazzetmedikleri ve tiyatronun doğal akışını zedelediklerini düşündükleri iki unsurun `resitatif' ve `vokal akrobasi' olduğunu anlıyoruz. Ama opera sanatı olduğu yerde saymadı ki! Wagner'de zirvesini bulan `kesintisiz müzik' anlayışıyla ikisi de tarihe karıştı. O yüzden, rahmetli Dilmen'in, yeni bir tür yaratma uğruna, opera sanatını yerden yere vururken bu sanatın tarih içindeki gelişimini eksik değerlendirdiğini söylemeliyiz. `Tiyatroya daha yakın duran opera' arayışı bağlamında `Midas'ın Kulakları', kendi iç,inde tutarlı bir çaaba olmakla birlikte ortaya çıkan esere `opera' diyebilmek mümkün değil.
Midas'ın şancı-oyuncu kadrosu, başta Sedat Öztoprak, Zafer Erdaş, Timur Doğanay, Sevan Şencan ve Tülay Uyar olmak üzere 6 Kasım Salı akşamı Süreyya Operası'ndaki temsilde doyurucu performanslar sergilediler.
Bugüne kadar Altan Erbulak, Levent Kırca gibi tiyatrocuların üstlendiği, eserdeki konuşma rolü olan Berberbaşı'nı bu kez tenor Süha Yıldız tatmin edici biçimde canlandırdı.
Zeki Sarayoğlu'nun sade dekorları, Çimen Somuncuoğlu'nun özellikle Pan'ın rengarenk kılığında somutlaşan güzel kostümleri dikkat çekiciydi. Usta tiyatro rejisörü Yücel Erten, Midas'ı olabildiğince devingen bir sahneleme anlayışıyla izleyiciye sunarak kanımca librettodaki statikliği biraz olsun azalttı.