fransa'da ki 3. cumhuriyet döneminden görüntüler. o dönem fransa'da basın özgürlüğü, ücretsiz ve zorunlu eğitim, dernek kurma özgürlüğü, laiklik ve toplantı özgürlüğü gibi şeyler yasalarla korunuyordu. öyle bir dönem ki yüzbaşı dreyfus olayı üzerine emile zola l'aurore
gazetesinde fransa cumhurbaşkanına suçluyorum
diye bir yazı yazar, çok ağır eleştirilerde bulunur o gün emile zola'nın fransa cumhurbaşkanına yaptığı eleştirinin onda birini bugün türkiye'de bırakın gazetede yayınlamayı ekşiye bile yazamazsınız. good old laik days.
edit: emile zola'nın fransa cumhurbaşkanına yazdığı yazının ufak bir kısmını paylaşmak isterim.
''sırtınızı ahlaksız basına dayamak, paris'in tüm ipsizlerince savunulmaya boyun eğmek de bir suç; işte ipsizler takımı, hukukun ve yalın gerçeğin bozgunu içinde, hayasızca utkuya ulaşıyorlar. tüm dünya önünde yanlışı zorla benimsetmek gibi düşüncesizce bir komplo tezgahlarken, kendisini özgür ve dürüst ulusların başında yiğit bir ordu olarak görmek isteyenleri fransa'yı bulandırmakla suçlamış olmakta bir suç. kamuoyunu saptırmak, yoldan çıkarılmış olan kamuoyunu, onu sabuklamaya götürecek ölçüde bir ölüm görevinde kullanmakta bir suç. içinden atamaması durumunda insan haklarının savunucusu büyük ve özgürlükçü fransa'nın ölmesine yol açaçak iğrenç yahudi düşmanlığının arkasına sığınarak küçükleri ve alçakgönüllüleri zehirlemek, tutuculuk ve hoşgörüsüzlük tutkularını azdırmakta bir suç. kin yolunda yurttaşlığı sömürmekte bir suç, son olarak; tüm bilim gerçek ve adalet çağını oluşturma yolunda iş başındayken,kılıcı çağdaş bir tanrı yapmakta bir suçtur.''
emile zola