-
20. yüzyilin önemli bilim adamlarindan stephen jay gould un 1972'de çalisma arkadasi niles eldredge ile birlikte darwin kuramini elestirel olarak ele alan çalismalarinin sonunda one surdugu "noktali [ya da , "kesintili] dengeler kurami" ya da "sicramali evrim kurami" olarak dilimize tercume edilebilecek olan dogada yeni türlerin, darwin'in savundugu gibi milyonlarca yil boyunca çok yavas bir biçimde gelismedigini, siçramalarla daha hizli bir biçimde, birkaç yillik süreler içinde ortaya çiktigini; ardindan onu organizmanin bir dizi ufak degismeler geçirdigi uzun dengelenme dönemleri izledigini darwinizm'in "kademeciliginin" fosil kayitlari tarafindan çürütüldügünü one suren kuram.
-
bu kurama göre türleşme aniden ortaya çıkan bir biyolojik süreçtir.
bir hayvan toplumunda yararlı mutasyonlar oluyor ve birikiyor. milyonlarca yıl hayvanların fenotipinde (görünüşlerinde) bir değişiklik olmuyor. ama son bir mutasyon, bardağı taşıran son bir damla gibi, aniden yeni tür oluşturuyor.. birkaç bin yıl içinde aniden yeni bir tür ortaya çıkıyor.
yani milyonlarca yıl süren denge (equilibrium), bir anda noktalanıyor (punctuated).
eski türden yeni bir tür çıkıyor. eski türe bir şey olmuyor. o hala varlığını sürdürüyor. tabii yeni tür onunla rekabet etmiyorsa.. ediyorsa o yok oluyor. yeni tür onun yerini alıyor. insanın evriminde bu gözlemleniyor. yani diğer insanlar kayboluyor.
ama bazı hayvanların evriminde görülmüyor. punctuated equilibrium için en güzel örnek zürefaların ve cüce geyiklerin ortaya çıkışı.. geyiklerde vuku bulan evrim bazılarının boynunun büyümesine neden olurken, diğerlerin küçülmesi ile sonlanıyor. her iki hayvan türü de doğada bir niche oluşturuyor ve çıktıkları hayvan türü ile rekabet etmiyor.. hepsi birlikte harmoni içinde yaşıyorlar.
punctated equilibrium ara şekillerin neden var olmadığını açıklayan bir kuram. daha çok birkaç yıl önce ölen jay gould'un desteklediği bir kuram. bu kuram darwin'in tedrici evrim kuramını reddediyor. yani darwinci değil..