Bebeğinizin o ilk sözcükleri, yanlış söylediği kelimeler, ilk kurduğu cümleler ne kadar unutulmazdır. “Erkek çocukları kız çocuklara göre daha geç konuşur, merak etme”, “Bebeğinle ne kadar çok konuşursan, o da o kadar çabuk konuşur” gibi diğer annelerden gelen deneyim aktarımları ve tavsiyeler kimi zaman içinizi rahatlatır, kimi zaman da “Acaba doktora danışmalı mıyım?” endişesini uyandırır. Bebeğinizin dil gelişiminin normal seyrinde olup olmadığını nasıl takip edebilirsiniz ve gelişimini nasıl destekleyebilirsiniz isterseniz göz atalım.
Konuşmak, çocuğunuzun hayatındaki en önemli dönüm noktalarından biridir. Konuşma eylemi aslında taklit edilerek kazanılan bir yetenek olduğu için çocuğunuzun doğru ve güzel konuşmasında sizin destekleriniz oldukça önem taşır.
Bebeğin ağzından ilk anlamlı kelimeler ortalama 12 aylıkken çıkmaya başlar. İki kelimeden oluşan cümlelere geçiş ise genellikle 2 yaşındayken gerçekleşir. Yaşıtlarına kıyasla daha az konuşan bir çocuk birdenbire daha fazla konuşmaya başlayabilir veya erken konuşmaya başlayan bir çocuk sadece öğrendiği kelimelerde takılmış gibi durabilir. İki durumda da böyle bir sürecin gayet normal olduğunu ve panik yapmamanız gerektiğini bilmelisiniz.
Dil Gelişiminde Hangi Ayda Ne Beklenmeli?
Bebeğiniz:
- 3. ayın sonunda sizin sesinizi tanır ve kendisi de farklı ihtiyaçları için farklı sesler çıkarır.
- 6. ayın sonunda çıkardığı sesler iyice çoğalmıştır. Tek başınayken, oynarken de sesler çıkarmaya devam eder. Sizin ses tonunuzdaki değişikliklere göre tepkisi değişir. Bu dönem, onun ses çıkaran oyuncaklarla ve müzikle tanıştırıldığı dönemdir.
- 12. ayın sonunda “baba” “mama” gibi ilk sözcüklerini söylemeye, duyduğu sesleri taklit etmeye başlamıştır. “Buraya gel” gibi basit komutları anlar. Ayakkabı, burun, ağız gibi kelimeleri tanır.
- 18. ayın sonunda ona yakın olan kişilerin isimlerini, çok kullanılan eşyaların ve temel vücut organlarının adlarını bilir. 8 ilâ 10 kelimeyi telaffuz edebilmektedir.
- 24. ayın sonunda iki kelimeden oluşan basit cümlelerini kurmaya başlamıştır. Tek kelimelik veya iki kelimelik soru cümleleri de kurabilir. En az 50 kelimeden oluşan bir sözcük haznesi oluşmuştur.
Dil Gelişiminde Ona Nasıl Destek Olabilirsiniz?
Bebeğiniz doğar doğmaz hatta anne karnındayken bile onunla konuşmak fayda sağlar. Erken yaşlardan itibaren kendisiyle sözlü iletişim kurulan bebeklerin düzgün ve çabuk konuşabildikleri gözlenmiştir. Çocuğunuzun ileriki hayatında güzel konuşabilmesi için bebekliğinden itibaren ona şu 3 unsuru sağladığınızdan emin olun:
- Özgüvenin ve başarının desteklendiği bir ortam
- Bol tekrar
- Eğlence
Onunla konuşurken; göz göze gelmeyi sağlamak, ona sürekli ismiyle hitap etmek ve kelime zenginliği taşıyan cümleler kurmanız önemli. Bebeğinizin nasıl olsa sizi anlamadığını düşünerek konuşmaktan kaçınmamalısınız.
0 – 3 Ay: Bebeğinize şarkı söyleyin. Hem onunla konuşun hem de onun yanında başkaları ile konuşun. Kelimeleri anlamayacak ama sesinizi duymaktan hoşlanacaktır.
6 – 9 Ay: Henüz kelimeleri söyleyebilecek yaşta değildir. Ancak onunla iletişiminizde bazı kelimeleri daha sık tekrarlayarak, anlaşılır kılmaya çalışabilirsiniz. “Köpek nerede?” gibi basit sorular sorup, nerede olduğunu gösterebilirsiniz. Aynada kendisini gösterip “O kim?” diye sorduktan sonra, onun adını tekrar ederek söyleyebilirsiniz.
9 – 12 Ay: “Anne nerede?” diye sorulduğunda sizi arayacak; istediklerini ifade edebilmek için parmağıyla gösterecek, sesler çıkartacak veya vücudunu kullanacaktır. Bunlara daha çok teşvik edebilirsiniz. “Bay-Bay” hareketi bu dönemde bebeğinizin öğreneceği en kolay iletişim hareketidir.
12 – 15 Ay: Artık kelimeleri kullanmaya başladığı için sık kullandığınız eşyaları ona vererek isimlerini tekrarlamasını isteyebilirsiniz. Resimli kitaplara birlikte bakarken, resimdeki nesnelerin adlarını söyletebilirsiniz. Her zaman ona zengin cümlelerle konuşmanız onun daha fazla kelime öğrenmesini sağlayacaktır. Örneğin; “top” dediği zaman, “evet, bu kırmızı, büyük bir top” şeklinde ona geri tekrarlayın.
15 – 18 Ay: Size bir şey gösterdiğinde veya bir şey verdiğinde onunla o nesne hakkında konuşun. Örneğin, “Bana kitabını verdin. Teşekkür ederim. Bak, kitaptaki bebek nasıl top oynuyor?” gibi.
18 Ay – 2 Yaş: Ona basit şarkıları öğretebileceğiniz, “ayakkabını getir”, “bardağını getir” gibi temel komutları verebileceğiniz yaşa gelmiştir. Onunla oyunlar oynayabilirsiniz: Telefonla konuşmak, bebeklere yemek yedirmek gibi.
Annelerin Aklına Takılan Diğer Sorular
Kız Çocuklar Gerçekten Daha mı Erken Konuşur? Uzmanlara göre kız çocuklar erkek çocuklara kıyasla konuşma sürecinde daha hızlı yol katediyorlar. Bunun sebebi tam olarak açıklanamıyor. Konuşma problemleri ve geç konuşma durumu erkek çocuklarda daha sık rastlanıyor. Ancak, zaman içinde dil yetenekleri eşitleniyor.
Arkadaşınızın 15 aylık bebeği cümle kurarken, sizin bebeğiniz sadece “mama, baba” gibi sadece basit kelimeleri söylüyor. Endişelenmeniz normal. Ancak, çocukların ilk kelimelerini söyleme yaşları 9 aydan 15 aya kadar geniş bir zaman dilimine yayılabiliyor. Özellikle çok dilin kullanıldığı ailelerde konuşma gecikiyor.
Hangi Hallerde Profesyonel Destek Almalıyım?
Eğer bebeğiniz:
- 4 aylık olmuş ama hiç ses çıkarmıyorsa,
- 15. aylık olmuş ve hiç anlaşılabilir bir kelime söylemiyorsa,
- 2 yaşına gelmiş ve hâlâ kelimeleri yan yana getiremiyorsa bir profesyonele danışmanız yerinde olur.