rehabilitasyon ve Fizik terapi nedir?
Fiziksel terapi, hastanın durumunu mümkün olan en işlevsel seviyeye çıkarmak için çeşitli araçlar ve teknikler kullanarak doğumdan kaynaklanan rahatsızlıklar veya yaralanmalarla bağlantılı olarak kısmi veya tam hareket sorunları olan kişilerin hareket sistemini içeren hastalıkların tedavi edildiği bir araçtır. Fiziksel terapi; dışardan vücuda sıcak ve soğuk uygulama, masaj, elektrik şoklarıyla tedavi, egzersizler, ağrı giderme ve kas-iskelet sistemi ve sinir sisteminde hastalıklar veya yaralanmalar için farmakolojik olmayan tedavi gibi çeşitli araçları içerir. Fiziksel tedavi uygulaması, ağrıyı ortadan kaldırmayı ve hastanın günlük yaşamıyla uyumunu sağlamayı, vücut fonksiyonlarını daha sağlıklı hale getirmeyi ve kas-iskelet ve tüm hastalıkları tedavi etmek için doğal tedavi kullanmayı amaçlar.
Rehabilitasyon nedir?
Rehabilitasyon, fizyolojik veya konjenital anatomik eksikliği olan bir kişinin fiziksel, zihinsel, sosyal ve profesyonel potansiyelini maksimuma çıkarmayı amaçlar. Rehabilitasyonun amacı, kişiye günlük yaşamında olabildiğince fazla özgürlük vermektir. Hasta, hastanın sağlık ve fizyolojik durumunu belirlemek için tedaviye başlamadan önce yetkin bir doktor tarafından iyice incelenipi rehabilitasyon uzmanı tarafından yapılan muayene sonucunda fiziksel ve rehabilitasyon programı gerektiği şekilde uygulanır. Bu programda, bu tedavi sırasında hekimin rehabilitasyon sırasında kullanılacak yöntemleri belirlemesi ve gerekirse değişiklik yapması için ağrılı birleştirme veya enjeksiyondaki fiziksel terapi, egzersiz, manuel tedavi, masaj terapisi ve diğer enjeksiyonların kullanılması. Rehabilitasyon sırasında hastalığın sebepleri hastaya açıklanmakta ve hastanın durumunun bozulmaması ve tedaviden tam olarak faydalanılması için önlemler alınmaktadır.
Fiziksel tedaviyle tedavi olabilecek en önemli hastalıklar:
Felç:
Bu tedavinin amacı, hastaya nasıl yürüyeceğini ve kişisel bakım yapılacağını öğretmek ve böylece hastanın daha önce yaptığı hareketleri gerçekleştirebilmesini sağlamaktadır. Fiziksel tedavi ve rehabilitasyon uzmanı, rehabilitasyonun gerekip gerekmediğini belirler ve rehabilitasyon gerekirse hasta için her türlü rehabilitasyon vermekterdir. Hastaların çoğu rehabilitasyondan sonra daha iyi olacaktır. Rehabilitasyon, hastanın tıbbi durumu stabil hale geldikten hemen sonra başlar ve iyileştirmeler otomatik olarak gerçekleşebilir. Rehabilitasyonda ilerleme kaydedildiği için, hastanın kurtarılması yakın zamanda daha umut verici hale geldi, çünkü rehabilitasyon programı tüm bireysel hasta ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde tasarlanmıştır ve her hastaya uygulanacak program farklı olacaktır. Bununla birlikte, tedavi ilkelerinden bazıları şunlardır:
- Temel hastalıkların doğrudan tedavisi ve komplikasyonların önlenmesi.
- Engellilik durumu ortadan kalkması ve hasta fonksiyonlarının iyileştirilmesi.
- Yaşam tarzı değişikliklerine göre hasta ve aile eğitimi.
Hidroterapi:
Suda birçok egzersiz ve tedavi uygulanır. Bu, hastanın termal spa’da egzersiz yapmakta olduğu ve sıcak su etkisi ile kasların gevşediği, kalp dolaşımının hızlandığı ve açık gözenekler aracılığıyla vücuda uygulanan minerallerinin de bu tedavilerde yararlı olduğu fiziksel terapinin önemli bir parçasıdır. Tedavi sırasında vücudun emdiği bu mineraller, hasarlı hücrelerin yenilenme işlemini hızlandırmak ve aynı zamanda bağışıklık sistemini güçlendirmek için kullanışlıdır.
Bel ve boyun traksyonu:
Boyun ağrısı yalnızca emeklilik yaşına ulaşan insanların sorunu değil, aynı zamanda ofis çalışanları, üniversite öğrencileri, büyük fiziksel aktivitelerde bulunan işçiler, araç sürücüleri ve diğer birçok yaş ve profesyonel grubun da kemik ve kıkırdak rahatsızlıkları veya fıtık gibi tam mekanik faktörler ve sistematik bozukluklar sonucunda ortaya çıkan sorundur.
Boyun bölgesindeki kas spazmı tedavisi için kullanılan birçok rehabilitasyon ve Fizoterapi yöntemi vardır, ağrıyı azaltır ve boyun romatizmi ve boyun spazmı gibi durumlarda boyun alanının hareket aralığını artırır. Boyun traksyonu, tüm omurga çekilmesine olanak sağlayan bir araç olduğundan fiziksel tedavinin bir parçasıdır. Bu uygulama, boyun omurgasından yükü kaldırmak ve boyun bölgesindeki bağların ve kasların gücünü elde etmenin yanı sıra yalnızca bir uzmanın gözetiminde gerçekleştirilir.
El rehabilitasyonu:
Bu yöntem, uzman doktorun yumuşak doku doldurma gibi uygulamaları kullandığı zayıf kasları güçlendirerek kasları kontrol etmek amacıyla el ve omuz bölgesini tedavi etmek için sinir sistemini etkinleştirmektir. Yumuşaklık ve güçlendirme egzersizleri, hastanın durumunun bilgisayarla değerlendirmesi, statik ve dinamik alçılar kullanımı, çalışma ortamının simülasyonu ve bu ve diğer uygulamaların işlevsel el kapasitesini artırdığı, parmak ucu hissini artırdığı ve doğru dengeli bir el hissi elde ettiği ve kemik ve eklem hasarının ortadan kalkmasına katkıda bulunduğu ispat edilmiştir. El rehabilitasyonu programı kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Bazı durumlarda tedaviyi evden devam ettirebilirsiniz. Bu durumda, düzenli aralıklarla bir doktor görmek gerekir. Tedavi amacına uygun şekilde devam etmiyorsa cerrahi tedavi gerekebilir.
Ortopedik rehabilitasyon:
Hastanın tıbbi, cerrahi veya tedavi müdahalesi gerektiren bir yaralanması durumunda meydana gelen eklemlerin ve kasların sertleşmesini önlemek için kullanılır. Bir hasta kemik yapısı sürecinden geçerken, hastanın hareketini engellemekte olan alçılar ve dahili sabitleme implantlarının kullanılması nedeniyle eklem sertliğinin bir kısmı meydana gelir. Örneğin, el alçıyı çıkardıktan sonra hastanın kemiğin kullanılması nedeniyle kas zayıflanması ve ağrı olması nedeniyle hasta normal şekilde bileğini kullanamıyor.
Ortopedik rehabilitasyon en çok tedavi edilen vakalar:
- Ampütasyon rehabilitasyonu: Kol veya bacak kemiklerinin tamamı veya bir kısmı cerrahi müdahale ile kaldırılır. Ortez ölçümleri teknisyenler tarafından yapılır. Daha sonra rehabilitasyon, kullanılan yapay ortezin konumuna ve durumuna göre pilanlanır.
- Protezin rehabilitasyonu: Bu rehabilitasyon türü genellikle kalça ve omuzlara, dirseklere ve diğer eklemlere uygulanır. Bir uzuvun deforme olması veya gerekli fonksiyonların gerçekleştirilememesi nedeniyle hastanın yaşamını engelleyen eklem kaldırılır. Bunun Yerine yapay protez cerrahi müdahele ile takılır. Bunun amacı, hasta yaşamını daha iyi hale getirmek ve etkilenen bölgedeki ağrıların hafifletilmesidir.
- Kırığın rehabilitasyonu: Kırıklar üzerindeki alçı çıkarıldıktan veya cerrahi müdahale sonrasında, yürüyüş ve denge eğitimi verilir ve hasta, eklem becerisini geliştirmek ve kas hareketini artırmak için birkaç seansa tabi tutulmaktadır.
- Skolyoz (Omurga Eğriliği) rehabilitasyonu: Skolyoz bir belirtidir ve omurganın yapısında görülen bir bozukluk olarak kabul edilir bir hastalık olarak değildir. Farklı nedenlerden dolayı gerçekleşmediği için kişiden kişiye değişen özel tedavi yöntemleri vardır.
Nörorehabilitasyon:
Periferik ve merkezi sinir sisteminin hasar gördüğü durumlarda Nörorehabilitasyon gerçekleştirilir. Travma, enflamasyon, yapısal anormallikler ve dolaşım sorunları ve omurilik felcinden kaynaklanan felç gibi nörolojik hastalıklarda gerçekleştirilebilir. Rehabilitasyon, en yüksek performans seviyesine ulaşmak için nörorehabilitasyonda bireysel tatbikatlar ve çeşitli ekipmanlar kullanılarak gerçekleştirilir.
Tedavi programı, yeterli nörolojik muayene ve hasta takibi sonucunda gerçekleştirilecek nörorehabilitasyonun adı altında olmalıdır ve bu program dahilinde hastanın iyileşme süreci yakından izlenmelidir. Ayrıca gerekirse hastanın durumu uyarınca gerekli değişiklikler de yapılabilir. Nörorehabilitasyon programı ile hastanın tamamı tedavi edilir ve meslek tedavisi başladığında fiziksel, duygusal ve sosyal durumu iyileşmiş ve rehabilitasyonun ilk gününden maksimum bağımsızlık elde etmek için en yüksek düzeyde motivasyonu korumaya devam etmektedir.
Nörorehabilitasyon hangi hastalıklarda gerçekleştirilmelidir?
- Dolaşım sorunları: Felç, beyin kanaması.
- Hastalıklar: Menenjit, ensefalit, ve omurilik apsesi.
- Yapısal veya nörolojik hastalıklar: Beyin tümörleri ve omurilik, nörolojik bozukluklar, kas atrofisi.
- Fonksiyonel hastalıklar: Baş ağrısı, yaşlanma gibi Nöroağrı.
- Nöral hastalıklar: Parkinson ve Alzheimer.
Pediatrik rehabilitasyon:
Çocukların bazı konjenital hastalıklarının ve yapısal kas bozukluklarının neden olduğu ve çocuk bakımı ve rehabilitasyon uygulamalarının bir araya getirildiği nörolojik hastalıkların tedavisidir. Başlangıçta bir tedavi planı, çocuğun günlük faaliyetlerini korumak ve doğum ağırlığı, doğum sırasında ortaya çıkan anormal koşullar, gebelik süresi, genetik bozukluklar ve kas zayıflığı gibi çeşitli nedenlerin göz önünde bulundurulduğunda mevcut faaliyetleri geliştirmek üzere tasarlanmıştır; çocukların rehabilitasyon tedavisi başlatılmadan önce tedavi ihtiyacı değerlendirilir. 3 yaşından küçük çocuklar için standart prosedür dahilinde nörolojik ölçüm ve baş çevresinin incelenmesi gerekir ve bir sağlık anormalliği durumunda ayrıntılı bir değerlendirme gerekebilir.
Pediatrik rehabilitasyonla hangi hastalıklar tedavi edilebilir?
- Nöromüsküler bozukluklar.
- Beyin yaralanmaları.
- Omurilik yaralanmaları.
- Ekstremite eksiklikleri.
- Yürüme anormallikleri.
- Kas-iskelet sistemi sorunları.
Fizik tedavinin yöntemleri:
- Egzersizler: Bu, Fizoterapi tedavisinin en yaygın biçimidir. Eklemdeki hareket seviyesi arttırmak için uygulanır. Kasların güçlendirilmesi gerekiyorsa, hastalar belli kas stimülasyon alıştırmaları yapmalıdır ve bu tedavi genellikle eklem hareketinin hasar gördüğü, felç ve solunum bozukluklarının olduğu koşullarda kullanılır. Hareketler, uzman görüşü altında egzersiz cihazlarıyla gerçekleştirilir. Bu, düzenli olarak doktorun önerdiği tedavileri tek başına gerçekleştiren hastalara yardımcı olur.
- Isı terapisi: Genel olarak, tedavi edilen alanda ısı, kan akışını ve tendonların uzama kabiliyetini artırıp bağlantı sertliğini azalttığı durumlarda kan dolaşımını düzenlemek ve ağrının etkisini azaltmak için kullanılır. Isı, kısa dalga radyasyonunu, termal akımları, kızılötesi lambaları, ultrason, sıcak su ve erimiş parafin mumu gibi yöntemler uygulanır.
- Soğuk uygulama: Kas tutulmasının tedavi etmek için kullanılır.
- Masaj: Kan dolaşımını düzenlemek, kasların spazmlarını önlemek için masaj kullanılır. Masajlar genellikle manuel olarak, bazen mekanik cihazlar veya su ile uygulanır.
- Lazer: Fiziksel tedavide, lazerler düşük yoğunlukla kullanılır, böylece termal etkiye neden olmaz. Genellikle kan dolaşımını hızlandırmak, kolajen ayarını artırmak ve doku iyileşmesini hızlandırmak için kullanılır.
- Ultrason: Kaslar, tendonlar ve kemikler gibi derin dokuları ısıtmak için kullanılır. Ek olarak, ultrason dokularda sıvı hareketine izin veren mikroskobik bir etki yaratır.
- Hidroterapi: Suyun kaldırma gücü sayesinde eklemlerini hareket ettiremeyen hastaların kaslarda ve eklemlerde meydana gelen fonksiyonel hastalıkların tedavisi veya yaralanmalarla ilgili olarak suyun fiziksel özellikleri (örn. Kaldırma kuvveti) kullanılarak uygulanan en kapsamlı fiziksel terapi ve rehabilitasyon programlarından biri olan su içi tedavi programı.
- Elektroterapi: Kaslara uygulanan düşük akımlarla kontraksiyon alınabilir. Zayıf kaslarla başa çıkmak ve sinirlerin sağlıklı olup olmadığını belirlemek için kullanılır.
- Hava basıncı tedavisi: Kan dolaşımını ve lenflerin tedavisini düzenlemek amacıyla uygulanır.
- Gerginlik: Eklem yüzeyleri ve kemik yapılarını ayırmak amacıyla yumuşak dokuları uzatmak için kullanılır. Genellikle omurilik bozukluklarını tedavi etmek için kullanılır.
Termal su:
Termal su, Dünya’nın içinde bulunan ve 20 derecenin üzerinde sıcaklıktaki sudır. Ayrıca, iyot, flor ve sülfür gibi bir dizi mineralin bulunduğu bu su da vücuda eklem ağrısı, romatizma, nöroenflamasyon gibi çeşitli cilt hastalıklarının tedavisi gibi birçok fayda sağlar. Sıcak su, yüksek sıcaklığıyla kasların rahatlamasına yardımcı olarak kan damarlarının genişlemesine yol açar ve kalp hızını düzenler, böylece kardiyovasküler hastalıkların önlenmesine katkıda bulunur.