Kapitalizm, bireylerin veya şirketlerin sermaye mallarına sahip olduğu ekonomik bir sistemdir. Mal ve hizmetlerin üretimi, planlı veya komuta ekonomisi olarak bilinen merkezi planlama yerine, piyasa ekonomisi olarak bilinen genel pazardaki arz ve talebe dayalıdır.
Kapitalizmin en saf biçimi serbest piyasa veya laissez-faire kapitalizmidir. Burada özel kişiler sınırsızdır. Nereye yatırım yapacaklarını, neyin üretileceğini veya satılacağını ve mal ve hizmetlerin hangi fiyatlarla değiş tokuş edileceğini belirleyebilirler. Laissez-faire piyasası, kontrollerle veya kontroller olmadan çalışır.
Bugün çoğu ülke, belirli endüstrilerin ve şirketlerin mülkiyetinin bir dereceye kadar hükümet tarafından düzenlenmesini içeren karma bir kapitalist sistem uygulamaktadır.
İşlevsel olarak konuşursak, kapitalizm, ekonomik üretim ve kaynak tahsisi sorunlarının çözülebileceği bir süreçtir. Sosyalizm veya feodalizmde olduğu gibi, ekonomik kararları merkezi siyasi yöntemlerle planlamak yerine, kapitalizmde ekonomik planlama, merkezi olmayan ve gönüllü kararlarla yapılır.
ÖNEMLİ ÇIKARIMLAR
Özel mülkiyet hakları kapitalizmin temelidir. Modern özel mülkiyet kavramlarının çoğu, John Locke’un insanların emeklerini sahipsiz kaynaklarla karıştırarak mülkiyet talep ettikleri çiftçilik teorisinden türemiştir. Bir kez sahip olunduğunda, mülkü transfer etmenin tek meşru yolu gönüllü takas, hediye, miras veya terkedilmiş mülkün eski haline getirilmesidir.
Özel mülkiyet, kaynak sahiplerine mülklerinin değerini en üst düzeye çıkarmak için bir teşvik vererek verimliliği artırır. Kaynak ne kadar değerli olursa, sahibine o kadar fazla ticaret gücü sunar. Kapitalist bir sistemde, mülk sahibi olan kişi, o mülkle ilişkili herhangi bir değere hak kazanır.
Bireylerin veya şirketlerin sermaye mallarını güvenli bir şekilde dağıtabilmeleri için, özel mülkiyetin mülkiyetine veya devrine ilişkin yasal hakları koruyan bir sistem bulunmalıdır. Kapitalist bir toplum, bu özel mülkiyet haklarını kolaylaştırmak ve uygulamak için sözleşmelerin, adil ticaretin ve haksız fiil hukukunun kullanımına güvenecektir.
Bir mülk özel mülkiyete ait olmayıp halk tarafından paylaşıldığında, müştereklerin trajedisi olarak bilinen bir sorun ortaya çıkabilir. Tüm insanlar için mevcut olan ve hiç kimsenin erişimi sınırlayamayacağı ortak bir kaynak havuzuyla, tüm bireylerin mümkün olduğu kadar çok kullanım değeri elde etme teşviki vardır ve kaynağı korumak veya yeniden yatırım yapmak için hiçbir teşvik yoktur. Kaynak özelleştirmesi, kolektif eyleme yönelik çeşitli gönüllü veya gönülsüz yaklaşımlarla birlikte bu soruna olası bir çözümdür.
Kâr, özel mülkiyet kavramıyla yakından ilişkilidir. Tanımı gereği, bir kişi gönüllü özel mülkiyet mübadelesine ancak mübadelenin kendisine psikolojik veya maddi olarak fayda sağlayacağına inanıyorsa girer. Bu tür işlemlerde, taraflardan her biri işlemden ek sübjektif değer veya kâr elde eder.
Gönüllü ticaret, kapitalist bir sistemde faaliyeti yönlendiren mekanizmadır. Kaynak sahipleri, tüketiciler için birbirleriyle rekabet eder, onlar da mal ve hizmetler için diğer tüketicilerle rekabet eder. Tüm bu faaliyetler, kaynak tahsisini koordine etmek için arz ve talebi dengeleyen fiyatlandırma sistemine yerleştirilmiştir.
Bir kapitalist, sermaye mallarını en verimli şekilde kullanarak en yüksek kârı elde ederken en değerli mal veya hizmetleri üretir. Bu sistemde, neyin en yüksek değere sahip olduğu bilgisi, başka bir kişinin kapitalistin malını veya hizmetini isteyerek satın aldığı fiyatlar aracılığıyla iletilir. Kazançlar, daha az değerli girdilerin daha değerli çıktılara dönüştürüldüğünün bir göstergesidir. Tersine, sermaye kaynakları verimli kullanılmadığında ve bunun yerine daha az değerli çıktılar ürettiğinde kapitalist zarar görür.
Kapitalizm ve serbest girişim genellikle eş anlamlı olarak görülür. Gerçekte, bunlar yakından ilişkili ancak örtüşen özelliklere sahip farklı terimlerdir. Tam serbest girişim olmadan kapitalist bir ekonomiye sahip olmak mümkündür ve kapitalizm olmadan serbest bir piyasaya sahip olmak mümkündür.
Özel bireyler üretim faktörlerini kontrol ettiği sürece herhangi bir ekonomi kapitalisttir. Bununla birlikte, kapitalist bir sistem yine de hükümet yasalarıyla düzenlenebilir ve kapitalist çabaların kârları yine de ağır bir şekilde vergilendirilebilir.
“Serbest girişim” kabaca, zorlayıcı devlet etkisinden bağımsız ekonomik değişim olarak anlaşılabilir. Pek olası olmasa da, bireylerin tüm mülkiyet haklarına toplu olarak sahip olmayı seçtikleri bir sistem tasarlamak mümkündür. Özel mülkiyet hakları hür teşebbüste hâlâ mevcuttur, ancak hükümet yetkisi olmaksızın toplu olarak gönüllü olarak ele alınabilirler.
Birçok Kızılderili kabilesi bu düzenlemelerin unsurlarıyla var olmuştur ve daha büyük kapitalist ekonomik aile içinde, kulüpler, kooperatifler ve ortaklıklar veya şirketler gibi şirketler ortak mülkiyet kurumlarının örnekleridir.
Birikim, mülkiyet ve sermaye kazancı kapitalizmin temel ilkelerinden biriyse, o zaman devlet zorlamasından özgürlük, serbest girişimin temel ilkesidir.
Politik ekonomi açısından, kapitalizm genellikle sosyalizme karşıdır. Kapitalizm ile sosyalizm arasındaki temel fark, üretim araçları üzerindeki mülkiyet ve kontroldür. Kapitalist bir ekonomide, mülk ve işletmeler bireyler tarafından sahiplenilir ve kontrol edilir. Sosyalist bir ekonomide devlet, hayati üretim araçlarına sahip olur ve onları yönetir. Ancak, eşitlik, verimlilik ve istihdam biçiminde başka farklılıklar da vardır.
Kapitalist ekonomi adil düzenlemelere aldırmaz. Argüman, eşitsizliğin yeniliği besleyen ve ardından ekonomik kalkınmayı yönlendiren itici güç olduğudur. Sosyalist modelin temel kaygısı, zenginliğin ve kaynakların zenginden fakire adaletsiz bir şekilde yeniden dağıtılması ve eşit fırsat ve sonuçların sağlanmasıdır. Eşitliğe, yüksek başarıdan daha çok değer verilir ve kolektif iyiye, ilerleme için bireysel fırsatlardan daha fazla değer verilir.
Kapitalist argüman, kâr teşviklerinin firmaları tüketicilerin istediği ve pazarların talep ettiği yenilikçi yeni ürünler yaratmaya yönlendirdiğidir. Daha fazla para kazanma motivasyonu olmadan üretim araçları üzerinde devlet mülkiyetinin, yönetim, işçiler ve geliştiriciler yeni fikirleri veya ürünleri teşvik etmek için daha az çaba sarf etmesi nedeniyle verimsizliğe yol açtığı iddia edilmektedir.
Kapitalist bir ekonomide devlet doğrudan işçi çalıştırmaz. Devlet istihdamının bu eksikliği, durgunluk ve depresyon sırasında işsizliğe yol açabilir. Sosyalist bir ekonomide, devlet ana işverendir. Ekonomik acil durumlarda, sosyalist devlet işe alım emri verebilir, böylece tam istihdam sağlanır. Aynı zamanda sosyalist sistemlerde yaralanan veya kalıcı olarak sakat bırakılan işçiler için daha güçlü bir “güvenlik ağı” olma eğilimindedir. Kapitalist toplumlarda, artık çalışamayacak durumda olanların kendilerine yardım etme fırsatları daha azdır.