Şubat 2022’nin başlarında, Rus birlikleri kısa bir mesafede Ukrayna-Beyaz Rusya sınırına yığılırken, Ukraynalı askerler yaklaşmakta olan çatışma için eğitim aldı. Terk edilmiş, çürüyen binaların gölgelerinde silahlarını ateşleyerek ve bazılarında dağılmış Sovyetler Birliği’nin eski çekiç ve orak sembolünü sergileyen el bombaları ve havanlar atarak ıssız bir şehirde dolaştılar. Onlar tatbikatlarını sürdürürken, özel bir radyasyon kontrol birimi, bu Reuters gönderisinin ayrıntılı olarak anlatıldığı gibi, askerlerin maruz kaldıkları seviyeleri izledi . Pripyat: Çernobil’in Gölgesindeki Ukrayna Hayalet Kasabası…
Bu ürkütücü sahnenin yeri, 26 Nisan 1986’da feci bir kaza geçiren Çernobil nükleer santralinin çevresinde yaklaşık 19 mil (30 kilometre) yarıçaplı bir daire olan Çernobil Hariç Tutma Bölgesi’nin kalbine yakın bir yerde bulunan Pripyat adlı bir yerdi. Bölge, yüksek radyasyon seviyeleri nedeniyle boşaltıldı ve bir zamanlar nükleer santralde çalışan birçok işçi de dahil olmak üzere 50.000 nüfuslu gelişen bir şehir olan Pripyat terk edildi. Zamanla, kentsel peyzajı ağaçlar ve asmalarla kaplandı.
Son yıllarda, insanlar bölgeye giderek daha fazla girmeye cesaret etse de, bir zamanlar Sovyet atomgrad – “atom şehri” için Rusça – hiçbir zaman yeniden doldurulmadı. Bunun yerine, çökmekte olan binaları, düzgün bir şekilde yönetilmediğinde ve güvenlik önlemlerinin yetersiz kaldığında nükleer enerji tehlikesinin bir hatırlatıcısı olarak hizmet ediyor.
Pripyat, Felaket Başlamadan Önce Modern Bir Şehirdi
Pripyat’ın Sovyet atom çağı fütürizminin bir vitrini olduğu bir zaman vardı. Orta Tennessee Eyalet Üniversitesi’nde siyaset bilimi ve uluslararası ilişkiler profesörü olan Andrei Korobkov, 1970’lerin sonlarında, nükleer işçileri barındırmak için inşa edildikten on yıldan kısa bir süre sonra şehri ziyaret eden Andrei Korobkov , “Çok güzel bir yerdi” diye hatırlıyor . “Sıfırdan inşa edilmiş çok modern bir şehirdi.” Pripyat’ın modern mimarisi – geçmişi 12. yüzyılın sonlarına kadar uzanan çok daha küçük Çernobil kasabasının aksine – “yüksek teknoloji ve modern başarılarla ilişkili olduğunu vurgulamak için” tasarlandı.
Korobkov, Pripyat’ın alışveriş bölgesi, sağlık tesisleri, okullar ve çoğunlukla apartmanlardan oluşan bir yerleşim bölgesi ile eksiksiz bir topluluk olduğunu hatırlıyor. Diğer bazı atomgradların aksine, Pripyat Sovyet nükleer silah programına bağlı değildi, bu yüzden yabancılara kapalı değildi.
Pripyat Ne Kadar Radyasyona Maruz Kaldı?
Çernobil’deki kaza meydana geldiğinde, nükleer santralden 3 kilometrenin hemen altında bulunan Pripyat, tehlikeli bir noktadaydı.
“Radyasyon dozları ve kontaminasyon seviyeleri genellikle bölgede radyolojik bir salınımın birkaç mil yakınında en yüksek olduğu için, bu yakınlarda bulunan kişiler hem radyoaktif dumanlara maruz kalmaktan hem de zemin ve yapıların kirlenmesinden ciddi tehlike altındaydı.” 20 yıl sonra şehri ziyaret eden bir fizikçi ve Endişeli Bilim Adamları Birliği’nin nükleer enerji güvenliği direktörü Edwin Lyman’ı açıklıyor .
“Ancak, 26 Nisan sabahı erken saatlerde Ünite 4’ün patlaması sırasında,” diyor, “hakim rüzgar batıya doğruydu ve doğrudan Pripyat yönünde esmiyordu, bu yüzden neyse ki kasaba rüzgarla karşılaşmadı. Kazadan hemen sonra en yüksek doz oranları ve sakinler en kötü sonuçlardan büyük ölçüde kurtuldu.”
Öyle olsa bile, Lyman, patlama gününde Pripyat’ta hava dozu oranlarının saatte 0,01 rem’e kadar – normal arka plan hızının yüzlerce katı – değiştiğini belirtiyor.
“Bunu bir perspektife oturtmak gerekirse, uluslararası standartlar genellikle halkın bir yıl içinde yapay kaynaklardan 0,1’den fazla rem almamasını tavsiye eder ve ABD Çevre Koruma Ajansı’nın koruyucu eylem kılavuzları gibi standartlar, beklenen dozun alınması durumunda tahliye edilmesini önerir. dört günde 1 rem’i (tüm vücut maruziyeti) aşıyor” diye yazıyor Lyman bir e-postada. “Ayrıca, dumandaki radyoaktif iyotun solunmasından belirgin bir risk vardı. Bu nedenle, bu alanların derhal boşaltılması açıkça uygun oldu.”
Lyman, yetkililerin kazanın olduğu gün akşam geç saatlere kadar tahliye emri vermekte tereddüt ettiğini söyledi. Lyman’a göre, kasaba ertesi gün insanlardan temizlenmiş olsa da, tahliye edilen Pripyatlara verilen ortalama tüm vücut dozunun yaklaşık 2 rem olduğu tahmin ediliyordu.
Lyman, “Bu, akut etkilerin meydana geldiği dozun çok altındaydı, ancak yaşam boyu kanser riskini yüzde birkaç oranında artırabilir” diyor. “Ancak, özellikle küçük çocuklar için tiroid maruziyeti daha önemliydi. Tahliye edilenlere stabil potasyum iyodür verilmesine rağmen, çok geç olana kadar almayı ertelediler.”
Radyasyonun sağlıklarını ne kadar etkilediği belirsizliğini koruyor. Frontiers in Endocrinology’de yayınlanan 2021 tarihli bir makale , Çernobil bölgesinde yaşayan insanlarda tiroid kanseri oranının arttığını, ancak çalışmada Pripyat’tan tahliye edilenlerin sağlığının bozulmadığını buldu.
Kasaba Şimdi Nasıl?
Son yıllarda maceraperest gezginler, harabelere göz atmak için ıssız şehri ziyaret ediyor. YouTube kanalı Adam Mark Explores’ın terk edilmiş yerlere adanmış bir şehir kaşifi olan Adam Mark, Rus işgalinden aylar önce, 2021 sonbaharında Pripyat’ta dolaştı.
Mark bir e-postada “Çernobil ve Pripyat’ı keşfetmek her zaman yapmak istediğim bir şeydi” diye açıklıyor. “Gerçekten tehlikeyi düşünmedim. Geziyi düşünürken, yıllardır yasak bölgeye giren rehberlerden bazılarının iyi olduğunu düşündüm, bu da içimi rahatlattı. Herhangi bir yan etki yaşamadık, bölgeye girerken ve çıkarken sürekli kontrol edildik.”
Mark, Pripyat’ın terk edilmesinden 36 yıl sonra bile, sakinlerinin günlük yaşamlarına dair kanıtların kaldığını buldu. “Gördüğüm en şaşırtıcı şeylerden biri anaokuluydu. Tüm çocuk oyuncaklarının, bebek karyolalarının ve ayakkabılarının hala kalmış olduğunu görmek gerçek bir göz açıcıydı ve gördüğüm kıyamet dünyasına en yakın şeydi” diyor. “Bütün şehir gerçeküstüydü. Bir başka sürpriz de hastaneyi ve morgu geride kalan ekipmanlarla görmekti.”
Ancak Mark ayrıca çeşitli çürüme durumlarında terk edilmiş binalar da gördü. “Doğanın yaptıklarını yaptığını ve bu devasa [insan] yapımı yapıları geri aldığını görmek ürkütücü derecede güzeldi” diye hatırlıyor.
Mark, ziyaret sırasında maruz kaldığı radyasyon seviyelerini izlemeye ve çok uzun süre kalmamaya özen gösterdi. Lyman’a göre orada uzun süre yaşamak daha tehlikeli olurdu.
Pripyat Hiç Yeniden Yaşanacak mı?
Lyman, “Bu alan en yüksek kontaminasyon seviyelerinden bazılarını aldı” diyor. “Birkaç yıl sonra, yaşanabilirlik için endişe duyulan ana izotop, güçlü bir gama ışını yayan ve 30 yıllık bir yarı ömre sahip olan sezyum-137’dir, yani bugün kaza sırasında salınan sezyum-137’nin yaklaşık yarısı hala çevrede, çoğu dağılmış ve bir kısmı kaldırılmış ve gömülmüş olmasına rağmen, öyle olsa bile, bugün bölgedeki ortalama doz oranları tipik arka plan seviyelerinin birkaç katı üzerinde kalıyor ve çok sayıda sıcak nokta var. sıradan bir ziyaretçi için kısa bir süre için risk oldukça düşüktür, bu yüzden turizme izin verildi.Fakat bölgenin çoğu yeniden iskan edilmedi.Ancak, 2006’da oraya gittiğimde, orada yaşayan insanların bazı işaretlerini gördüm. dışlama bölgesi, Pripyat’ta uygun olmasa da.”
Pripyat’ın bir gün yeniden yerleşebileceği akla yatkın olsa da, Lyman bunun iyi bir fikir olduğunu düşünmüyor.
“Zamanla radyasyon seviyeleri düşüyor ve bir alanı dezenfekte etmek her zaman mümkün – bu öncelikle bir maliyet meselesi” diyor. “Ancak konumu, harap reaktör sahasına yakınlığı ve hala daha yüksek oranda kirlenmiş alanların bulunduğu dışlama bölgesinin merkezine yakın konumu göz önüne alındığında, onu yaşanabilir hale getirmeye çalışmak için fazla neden olduğunu düşünmüyorum.”
Lyman, bunun yerine, “belki de bir müze olarak bırakılması ve nükleer santrallerin en yüksek güvenlik standardına göre düzenlenmemesi ve işletilmemesi durumunda ortaya çıkabilecek sonuçların net bir hatırlatıcısı olması en iyisi” diyor. “Ziyaret etmek için ürpertici bir yer – tarihteki korkunç bir anın anında bir anlık görüntüsü olan ve doğa tarafından geri alınmaya bırakılmış bir zamanlar gelişen bir kasaba.”