Şizotipal Kişilik Bozukluğu Nedir?
Şizotipal kişilik bozukluğu, diğer kişilik bozuklukları gibi, uzun süredir devam eden bir davranış ve deneyim kalıbıdır. Bu kalıbın bir parçası olarak, kişi ya işlev görmekte güçlük çeker ya da çok fazla sıkıntı yaşar.
Şizotipal kişilik bozukluğu olan kişiler, diğerlerinden uzak durmayı tercih eden ve ilişkilerde bulunmaktan rahatsız olan yalnızlardır. Bazen garip konuşma veya davranışlar sergilerler ve sınırlı veya düz bir duygu yelpazesine sahiptirler. Bu kalıp yetişkinlikte erken başlar ve yaşam boyunca devam eder.
Bu bozukluğa sahip olanlar, aynı zamanda, yaygın fikirlerle tutarlı olmayan olağandışı fikirler veya garip inançlarla, örneğin, duyular dışı algıya (ESP) güçlü bir inançla, belirgin şekilde mantıksız düşünmeye eğilimlidirler. Olağandışı algılar veya garip vücut deneyimleri bildirebilirler.
Şizotipal kişilik bozukluğu, daha hafif uçta şizoid kişilik bozukluğu ve daha şiddetli uçta şizofreni olmak üzere, ilgili bozuklukların bir yelpazesinin ortasındadır. Bu bozukluklar muhtemelen biyolojik olarak ilişkilidir. Pek çok uzman, bu bozuklukları olan kişilerin benzer genetik güvenlik açıklarına sahip olduğuna inanmaktadır, ancak bir kişinin neden daha fazla veya daha az şiddetli bir hastalık şekli geliştirdiği açık değildir.
Şizotipal kişilik bozukluğu olan birçok insan, hafıza, öğrenme ve dikkat ile ilgili ince güçlüklere sahiptir. Genellikle şizofrenide görülen sanrılar ve halüsinasyonlar gibi daha şiddetli ve engelleyici psikotik semptomlara sahip değildirler. Bununla birlikte, şizotipal kişilik bozukluğu olan kişilerde bazen şizofreni gelişir.
Şizotipal kişilik bozukluğu erkeklerde kadınlardan daha sık görülür. Depresyon ve anksiyete belirtileri oldukça yaygındır. Bu bozukluğu olan insanların yaklaşık yarısı, hayatlarının bir noktasında bir majör depresyon atağı geçirir. Stres, bozukluğun daha da kötüleşmesine neden olabilir.
Belirtiler
Şizotipal kişilik bozukluğunun temel belirtileri şunlardır:
- Dış olayların alışılmadık bir kişisel anlamı olduğu hissi
- Olağandışı düşünme, inançlar, algılar veya davranışlar
- Garip konuşma
- Şüpheli veya paranoyak fikirler
- Mülayim veya garip duygusal tepkiler
- Aile dışında yakın arkadaş eksikliği
- Aşırı, kalıcı sosyal kaygı
Teşhis
Şizotipal kişilik bozukluğu, genellikle bir akıl sağlığı uzmanı tarafından kişinin semptomlarına ve geçmişine dayanarak teşhis edilir. Bir kişinin bu bozukluğa sahip olup olmadığını belirlemek için laboratuvar testleri yoktur.
Şizotipal kişilik bozukluğunu diğer zihinsel bozukluklardan ayırt etmek için, profesyonel bir duygudurum veya anksiyete bozukluğu belirtileri veya psikotik düşüncenin varlığına bakacaktır.
Beklenen süre
Tüm kişilik bozuklukları uzun sürelidir (kronik), genellikle ömür boyu sürer. Depresyon gibi bir hastalığın aksine, semptomlar ataklar halinde ortaya çıkmak yerine sürekli olarak mevcut olma eğilimindedir.
önleme
Bu bozukluğu önlemenin bilinen bir yolu yoktur, ancak erken müdahale semptomları azaltabilir ve uzun vadede işlevselliği iyileştirebilir.
Tedavi
Şizotipal kişilik bozukluğu genellikle ilaç ve psikoterapi kombinasyonu ile tedavi edilir.
Belirgin semptomlar varsa ilaçlar reçete edilebilir. Mantıksız düşünme, genellikle düşük dozlarda antipsikotik ilaçlarla tedavi edilebilir. Depresyon veya anksiyete belirtileri varsa, doktor antidepresan veya antianksiyete ilaçları reçete edebilir.
Şizotipal kişilik bozukluğu olan kişiler psikoterapiyi zor bulabilirler çünkü bozukluğun bir parçası olarak ilişkilerde rahatsız olmaya eğilimlidirler. Bununla birlikte bir terapist, kişinin daha fazla mesafeye olan ihtiyacını kabul ederek güvene dayalı bir ilişki geliştirebilir.
Bu bozukluğu olan kişiler sosyal ipuçlarını kavramakta güçlük çektiklerinden, genellikle belirli sosyal becerileri öğretmek, örneğin belirli davranışların başkaları tarafından kaba veya itici olarak görülebileceğini açıklamak gerekir. Benzer şekilde, bir terapist, şizotipal kişilik bozukluğu olan bir kişinin, düşüncelerinin ve algılarının nasıl çarpıtıldığını ve bunlara en iyi nasıl yanıt verileceğini öğrenmesine yardımcı olabilir.
Sosyal etkileşimlerdeki zorluklar, yaşam boyunca kişisel hayal kırıklığına ve zayıf benlik imajına yol açabilir. Bu tür sorunlar psikoterapide önemli bir odak noktası haline gelebilir.
Bir kişinin semptomları hafif ila orta derecedeyse, nispeten az destekle uyum sağlayabilir.
Bununla birlikte, sorunlar daha şiddetliyse, şizotipal kişilik bozukluğu olan bir kişi, bir işi sürdürmek veya bağımsız yaşamak konusunda ortalamadan daha fazla zorluk çekebilir. Örneğin, işteki rutin etkileşimler çok garip olabilir veya kaygı uyandırabilir. Kişi, yiyecek veya diğer ihtiyaçlar için alışveriş yapmak gibi günlük görevleri yerine getiremeyebilir.
Bu nedenle, bu bozukluğu olan kişiler, aile üyelerinden daha fazla desteğe ihtiyaç duyabilir veya bir yatılı tedavi ortamı çerçevesine ihtiyaç duyabilir. Ayrıca, çok fazla yapı içeren ve varsa bile çok az sosyal etkileşim gerektiren bir işi yapma konusunda daha yetenekli olabilir. Ve bir iş amirinin, kişinin tuhaflıklarını anlayabilmesi ve bunlara uyum sağlayabilmesi yararlıdır.
Bir Profesyonel Ne Zaman Çağırılır?
Kişilik stilleri, insanlar yaşlandıkça daha yerleşik hale gelme eğiliminde olduğundan, önemli bir sıkıntı veya işlev bozukluğu fark edilir edilmez yardım sağlanabileceği zaman en iyisidir.
prognoz
Şizotipal kişilik bozukluğunun görünümü değişir ve semptomların şiddeti, desteğin mevcudiyeti, kişinin işlev görme yeteneğinin ne kadar bozulduğu ve kişinin depresyon veya anksiyete olup olmadığı gibi birçok faktöre bağlıdır. Bir kişi tedaviye istekli ve katılabiliyorsa, prognoz iyileşir.
Şizotipal kişilik bozukluğu olan bir kişinin sosyal olarak çok rahat olmasını beklemek gerçekçi olmayabilir. Bununla birlikte, bu bozukluğu olan bazıları ilaç tedavisine çok iyi yanıt verir. En iyi durumda, şizotipal kişilik bozukluğu olan kişiler, uygun iş bularak ve kişilik tarzlarına uygun ilişkiler ve boş zaman etkinliklerinin tadını çıkararak tatmin edici bir yaşam sürdürebilirler.
Dış kaynaklar
Amerikan Psikiyatri Birliği
http://www.psikiyatri.org
Amerika Psikoloji Derneği
http://www.apa.org
Akıl Hastalıkları Ulusal İttifakı
http://www.nami.org
Akıl Sağlığı Amerika
http://www.mentalhealthamerica.org
Ulusal Ruh Sağlığı Enstitüsü
http://www.nimh.nih.gov
Daha fazla bilgi
Bu sayfada görüntülenen bilgilerin kişisel durumunuz için geçerli olduğundan emin olmak için her zaman sağlık uzmanınıza danışın.