Kartaca İmparatorluğu
Kartaca , Roma ile Pön Savaşları (MÖ 264-146) olarak bilinen çatışmadan önce, Kuzey Afrika kıyısında ( günümüzde Tunus'un bulunduğu yer) bir Fenike şehir devletiydi ve en büyük, en zengin ve güçlüydü. Akdeniz'deki siyasi oluşum . Şehir başlangıçta, yakındaki eski Fenike şehri Utica'dan ayırt etmek için Kart-hadasht (yeni şehir ) olarak biliniyordu . Yunanlılar şehre Karchedon adını vermişler ve Romalılar bu ismi Carthago'ya çevirmişler .
Kartaca
Efsanevi Fenike kraliçesi Dido tarafından MÖ 814 , Büyük İskender'in MÖ 332'deki fetihlerinin ardından Tire kentinden gelen bir mülteci akınından sonra boyutu arttı ve daha sonra kolonilerle Kartaca İmparatorluğu'nun (örneğin Sabratha ) Kuzey Afrika kıyıları boyunca, Sicilya , İspanya ve başka yerlerde; bunların hepsi, Roma'yı Kartaca'nın en büyük Akdeniz gücü konumuna yükselten Pön Savaşları'nın ardından kaybedilecekti .
Antik kentin tarihi genellikle beş döneme ayrılır:
- Antik Kartaca (Pön Cumhuriyeti) – c. 814-146 M.Ö.
- Roma Kartaca - MÖ 146 - MS 439
- Vandal Kartaca - 439-534 CE
- Bizans Kartacası (Afrika Eksarhlığı) – 534-698 CE
- Müslüman Arap Kartaca (İslami Kartaca) – 698-1270 CE
Alan sınırlamaları nedeniyle, bu makale öncelikle Antik Kartaca/Pön Cumhuriyeti ile ilgilenecektir.
MS 698'de şehir, Müslüman Arapların Kuzey Afrika'yı işgali sırasında fethedildi ve yıkıldı. Sekizinci Haçlı Seferi'nin Avrupa Hıristiyan işgalini yendikten sonra Muhammed I el-Mustansir (m. 1228-1277) döneminde tamamen yıkılana kadar, yüksekliğindeki şehre kıyasla mütevazı bir ölçekte olsa da yeniden inşa edilecekti . 1270 CE. Modern kazıların başladığı 1830'lara kadar antik kalıntılar ihmal edilmiş olsa da, site yerleşime devam edecekti.
Temel ve Genişletme
Efsaneye göre Kartaca, Fenike Kraliçesi Elissa (daha çok Dido olarak bilinir) tarafından kurulmuştur. MÖ 814; Dido'nun tarihselliği sorgulanmış olsa da, kuruluş bu zamana kadar uzanıyor. Dido'nun iddiaya göre kardeşi Lübnanlı Pygmalion'un zulmünden kaçtığı, Kuzey Afrika kıyılarına ayak bastığı ve şehri daha sonra Byrsa olarak bilinen yüksek tepenin üzerine kurduğu iddia ediliyor. Efsane , bölgeyi kontrol eden Berberi şefinin ona bir öküz postunun kaplayabileceği kadar toprağa sahip olabileceğini söylediğini iddia ediyor; Dido, tek bir öküz derisini ince şeritler halinde kesti ve onları tepenin çevresine uçtan uca sererek halkı için başarılı bir şekilde üzerinde hak iddia etti.
MÜLTECİLER KARTACA'YA KAÇTIĞINDA, İSKENDER'İN BÜYÜK SANAYİ VE TİCARET MERKEZİ OLAN TİRE'Yİ YOK ETMESİNİN ARDINDAN ŞEHİR ÖNEMLİ ÖLÇÜDE GELİŞTİ .
Dido'nun saltanatı, Romalı şair Virgil (l. 70-19 BCE) ve diğerleri tarafından, şehrin tepedeki küçük topluluktan büyük bir metropole nasıl büyüdüğünü belirterek etkileyici olarak tanımlanır. Bu anlatım ve buna benzer diğerleri efsanevidir, ancak başlangıçta Fenikeli tüccarların gemilerini ikmal veya tamir etmek için durdukları kıyıda küçük bir liman gibi görünen Kartaca, MÖ 4. yüzyılda açıkça büyük bir ticaret merkeziydi.
Şehir, İskender'in büyük sanayi ve ticaret merkezi olan Tire'yi (Kartaca'nın ana şehri olarak kabul edilir) MÖ 332'de yıkması ve Fenikeli mültecilerin oradan Kartaca'ya kaçmasıyla önemli ölçüde gelişti. Bu Tiranlar, sahip oldukları her türlü servetle geldiler ve İskender'in bağışladığı pek çok kişi hayatlarını satın alacak kadar zengin olduklarından, önemli araçlarla şehre indiler ve Kartaca'yı Fenike ticaretinin yeni merkezi haline getirdiler.
Kartacalılar daha sonra Kuzey Afrika Berberi (Imazighen) Numidia Krallığı'nın Masaesyli ve Massylii olarak bilinen ve öncelikle zorlu süvari birlikleri olarak ordularının saflarını dolduracak kabilelerle çalışan bir ilişki kurdular. Kıyıdaki küçük bir kasabadan, şehir, kilometrelerce yüzölçümü kaplayan devasa mülklerle birlikte büyüklük ve ihtişam içinde büyüdü. Kartaca hızla Akdeniz'in en zengin ve en güçlü şehri oldu.
Eskiden bir monarşi olan Kartaca hükümeti , MÖ 4. yüzyılda meritokrasi (elitin yönetimi) üzerine kurulu bir cumhuriyetti. En üst pozisyon, ömür boyu görevde bulunan 200-300 üyeden oluşan bir senato ile birlikte yönetilen ve suffetes ("hakimler") olarak bilinen iki seçilmiş sulh hakimi tarafından tutuldu. Kanunlar, suffetes ve senato tarafından önerilen önlemleri oylayacak olan bir vatandaşlar meclisi tarafından kabul edildi . Aristokratlar saraylarda, daha az varlıklı olanlar mütevazı ama çekici evlerde, alt sınıflar ise şehir dışındaki apartmanlarda veya kulübelerde yaşıyordu.
Haraç ve tarifeler düzenli olarak şehrin zenginliğini, deniz ticaretindeki kazançlı işin üstüne çıkardı. 220 rıhtım, çevresinde yarım daire şeklinde yükselen parıldayan sütunlar, yükselen kemerler ve Yunan heykelleriyle süslenmiş binaların önünden şehrin limanları muazzamdı . Biri ticaret, diğeri savaş gemileri için sürekli olarak gemilere ikmal, onarım ve donatım yapan iki liman vardı. Kartaca ticaret gemileri her gün Akdeniz'in dört bir yanındaki limanlara yelken açarken, bölgedeki en üstün donanmaları onları güvende tutuyor ve ayrıca Kartacalılar imparatorluklarını kurarken fetih yoluyla ticaret ve kaynaklar için yeni bölgeler açtı.
Şehir, merkezdeki Byrsa kalesinin çevresinde büyüyen ve iç kısımlardaki limanlardan 23 mil (37 kilometre) uzunluğunda surlarla çevrili dört yerleşim bölümüne sahipti. Şehir, herhangi bir büyük antik kentin tüm konaklama ve inceliklerine sahipti - eğlence için bir tiyatro, dini törenler için tapınaklar, bir nekropol, bir agora (pazar yeri) - ama çok daha büyük bir ölçekte. Onun koruyucu tanrısı, eşi Baal -Hamon ile birlikte tapılan aşk ve bereket tanrıçası Tanit'ti. Çocukların Tanit'e olarak bilinen kutsal bölgede kurban edilmiş olmaları mümkündür Tanit'e kurban edilmiş olmaları mümkündür., ancak bu iddia reddedilmiştir ve Kartaca'nın Tophet'inin sadece bebekler ve gençler için ayrılmış bir nekropol olması da aynı derecede muhtemeldir.
Zenginlik ve İstila
Şehrin zenginliği, yalnızca kendisi ile Sicilya'daki kolonisi arasındaki deniz trafiğini kontrol edebildiği Kuzey Afrika kıyısındaki avantajlı konumundan değil, aynı zamanda insanların tarımdaki becerisinden de kaynaklanıyordu . Yazar Mago of Carthage (tarihi bilinmiyor) tarım ve veterinerlik bilimine ayrılmış , döneminin konusunda en kapsamlı olarak kabul edilen ve Kartacalıların çiftçilik ve hayvancılığa olan yoğun ilgisini yansıtan 28 ciltlik bir eser yazmıştır . Mago'nun eserleri o kadar önemli kabul edildi ki, MÖ 146'da Kartaca'nın son yenilgisinden sonra Romalılar tarafından bağışlanacak az sayıdaki eser arasındaydılar. Kitaplara yapılan Roma referansları artık onlardan geriye kalan tek şey.
Kartacalılar, küçük kanallarla sulanan bir bahçe halkasına meyve ağaçları, üzümler, zeytin ağaçları ve sebzeler diktiler ve daha sonra ekimlerini şehir duvarlarının ötesine tahıl tarlalarına kadar genişlettiler. Toprağın verimliliği ve ekimdeki uzmanlıkları, Kartaca'nın gelişmeye devam ettiği diğer yerlerde deniz ticaretinin yanı sıra iç ticaret yoluyla şehrin zenginliğini artırdı.
Kartaca'yı diğerleriyle çatışmaya sokan ilk şey bu genişleme oldu. MÖ 310-307'de Kuzey Afrika, Kartaca'yı boyunduruk altına almaya ve onun servetini savaşlarını finanse etmek için kullanmaya çalışan Syracuse'lu Agathocles ( MÖ 317-289) tarafından işgal edildi. Agathocles, mahsuller çok bol büyüdüğü için ordusunu karadan kolayca besleyebildi. O sadece, toprağı işleyen Libyalılar ve Berberiler , kendilerine iyi davranan Kartacalıların yanında yer aldıkları için yenildi. Agathocles Kuzey Afrika'dan sürüldü ve Kartaca , MÖ 264'te İtalya'da Tiber Nehri üzerinde sadece küçük bir şehir devleti olan Roma ile bir çatışmaya karışana kadar gelişmeye devam etti .
Pön Savaşları
Sicilya'nın kontrolü, adadaki karşıt grupları destekleyen Roma ve Kartaca arasında bölündü ve bu da her iki tarafı da hızla birbirleriyle doğrudan çatışmaya soktu. Bu çatışmalar, Kartaca vatandaşları için Fenike kelimesinden ( Yunanca Phoinix ve Latince Punicus olarak verilmiştir ) Pön Savaşları olarak bilinecektir. Roma, Kartaca'dan daha zayıfken hiçbir tehdit oluşturmuyorlardı. Kartaca donanması, Roma Cumhuriyeti'ni Batı Akdeniz'de ticaret yapmaktan alıkoyan anlaşmayı uzun süredir uygulayabiliyordu . Bununla birlikte , Birinci Pön Savaşı (MÖ 264-241) başladığında, Roma, Kartaca'nın hayal edebileceğinden çok daha becerikli olduğunu kanıtladı.
Donanmaları olmamasına ve denizde savaşmak hakkında hiçbir şey bilmemelerine rağmen, Roma, bir düşman gemisine indirilip emniyete alınabilecek akıllı rampalar ve iskelelerle ( korvus ) donattıkları 330 gemiyi hızla inşa etti; böylece bir deniz savaşını kara savaşına çevirir. Askeri taktiklerle ilk mücadeleden sonra, Roma bir dizi zafer kazandı ve sonunda MÖ 241'de Kartaca'yı mağlup etti. Kartaca, Sicilya'yı Roma'ya bırakmak ve ağır bir savaş tazminatı ödemek zorunda kaldı.
Bu savaşın ardından Kartaca, Kartacalı paralı asker ordusunun Kartaca'nın borçlu olduğu ödemeyi talep etmesiyle başlayan Paralı Asker Savaşı (MÖ 241-237) olarak bilinen şeye bulaştı . Bu savaş, İkinci Pön Savaşı'nın ünlü Hannibal Barca'nın (MÖ 247-183) babası olan general Hamilcar Barca'nın (MÖ 285 - c. 228 M.Ö.) çabalarıyla sonunda Kartaca tarafından kazanıldı .
Kartaca, Birinci Pön ve Paralı Asker Savaşı'ndan büyük zarar gördü ve Roma, Sardunya ve Korsika'daki Kartaca kolonilerini işgal ettiğinde, Kartacalıların bu konuda yapabileceği hiçbir şey yoktu. İspanya'daki mülklerini genişleterek durumlarından en iyi şekilde yararlanmaya çalıştılar, ancak Hannibal MÖ 218'de İspanya'daki Roma'nın müttefiki Saguntum şehrine saldırdığında Roma ile tekrar savaşa girdiler.
İkinci Pön Savaşı (MÖ 218-202), Hannibal, güçlerini Alpler üzerinde yürüterek İspanya'dan İtalya'yı işgal ettiğinde, büyük ölçüde kuzey İtalya'da savaştı. Hannibal, İtalya'daki Romalılara karşı her angajmanı kazandı. MÖ 216'da Cannae Muharebesi'nde en büyük zaferini kazandı, ancak yeterli birlik ve erzaktan yoksun olduğundan başarılarının üzerine inşa edemedi. Sonunda İtalya'dan çekildi ve MÖ 202'de Kuzey Afrika'daki Zama Savaşı'nda Romalı general Scipio Africanus (MÖ 236-183) tarafından yenildi ve Kartaca yeniden barış için dava açtı.
Yine Roma tarafından ağır bir savaş tazminatı altına alınan Kartaca, bir yandan borçlarını ödemek için mücadele ederken, bir yandan da kral Masinissa (MÖ 202-148 M.Ö. Masinissa, İkinci Pön Savaşı'nda Roma'nın müttefiki olmuştu ve Roma tarafından istediği zaman Kartaca topraklarına baskın yapmaya teşvik edildi. Kartaca, Numidia'ya karşı savaşa girdi ve bunu yaparak, Roma ile Kartaca'nın bir orduyu seferber etmesini yasaklayan barış anlaşmasını bozdu.
Kartaca, Masinissa'nın istilalarına karşı kendini savunmaktan başka seçeneği olmadığını hissetti, ancak Roma tarafından sansürlendi ve Numidia'ya yeni bir savaş borcu ödemesi emredildi. Daha yakın zamanda Roma'ya olan borçlarını ödemiş olduklarından, şimdi yeni bir sakatlayıcı savaş borcu borçluydular. Roma, Kartaca ve Numidia'nın dahil olduğu herhangi bir çatışmayla ilgilenmiyordu, ancak Kartaca ordusunun aniden yeniden canlanmasını umursamadı.
Kartaca, savaş borçları ödendiğinde Roma ile yaptıkları anlaşmanın sona erdiğine inanıyordu; Roma aynı fikirde değildi. Romalılar, Kartaca'nın hala Roma iradesine boyun eğmek zorunda olduğunu hissettiler; Öyle ki Romalı Senatör Yaşlı Cato, konusu ne olursa olsun tüm konuşmalarını “Ayrıca bence Kartaca yıkılmalı” sözleriyle noktaladı. MÖ 149'da Roma tam da bu hareket tarzına karar verdi.
Kartaca'daki bir Roma büyükelçiliği, Kartaca'nın dağıtılması ve daha sonra iç kesimlerde yeniden inşa edilmesi şartını içeren bir talep listesi sundu, böylece ticarette kıyıdaki konumundan uzun süredir tanınan avantajını ortadan kaldırdı. Anlaşılacağı üzere Kartacalılar bunu yapmayı reddettiler ve Üçüncü Pön Savaşı (MÖ 149-146) başladı.
Romalı general Scipio Aemilianus (l. 185-129 BCE) Kartaca düşene kadar üç yıl boyunca kuşattı. Şehri yağmaladıktan sonra, Romalılar şehri yaktı ve hiçbir taş üst üste bırakmadı. Roma güçlerinin daha sonra orada hiçbir şeyin yetişmemesi için harabelere tuz ektiğine dair modern bir efsane büyüdü, ancak bu iddianın aslında hiçbir temeli yok. Scipio Aemilianus'un şehrin yıkılmasını emrettiğinde ağladığı ve kuşatmadan kurtulanlara karşı erdemli davrandığı söylenir.
Utica şimdi Roma'nın Afrika eyaletlerinin başkenti oldu ve Kartaca, MÖ 122'de Roma tribünü Gaius Sempronius Gracchus'un (l. 154-121 BCE) orada küçük bir koloni kurduğu zamana kadar harabeye döndü. Gaius'un siyasi sorunları ve Pön savaşlarının hafızasının hala çok taze olması, koloninin başarısız olmasına neden oldu. Julius Caesar , Kartaca'nın yeniden inşasını önerdi ve planladı ve ölümünden beş yıl sonra Kartaca yeniden yükseldi. Güç şimdi Utica'dan Kartaca'ya geri döndü - daha önce onu zenginleştiren aynı tarımsal başarı nedeniyle Roma'nın ekmek sepeti haline geldi - ve kralları Gaiseric (MS 428-478) altındaki Vandalların eline geçene kadar önemli bir Roma kolonisi olarak kaldı. 439 CE'de.
Hıristiyanlık büyüdükçe ve Hippo'lu Augustine (St. Augustine , l. 354-430 CE) Kartaca'nın önemi, burada yaşayarak ve öğreterek prestijine katkıda bulundu. Şehir o kadar ünlüydü ki, MS 397'de Kartaca Konseyi burada toplandı; Batı Kilisesi için İncil kanonunu onaylayacak ve İncil olarak bilinecek olan anlatıları meşrulaştıracak bir dizi sinod . Kuzey Afrika'nın Vandal istilası orada Hristiyanlığın gelişimini durdurmak için hiçbir şey yapmadı, ancak diğer yerlerde olduğu gibi Arian Hristiyanları (öncelikle Vandallar) ve Teslis Hristiyanları arasında gerilim artacaktı.
Gaiseric komutasındaki Vandallar, yeni şehirlerinin konumundan tam anlamıyla yararlandılar ve kıyı şehirlerine baskın düzenlerken, istedikleri gibi geçen gemileri yağmaladılar . Roma'nın onları yerinden etme girişimleri başarısız oldu ve bu nedenle MS 442'de Gaiseric ve Valentinianus III (MS 425-455) arasında Kuzey Afrika Vandal Krallığı'nı meşru bir siyasi varlık olarak tanıyan ve barışçıl ilişkiler kuran bir anlaşma imzalandı. Ancak MS 455'te III. Valentinianus suikaste uğradığında Gaiseric, anlaşmanın sadece kendisi ile imparator arasında bir anlaşma olduğuna inanarak anlaşmayı göz ardı etti ve Roma'ya doğru yola çıktı. Şehri yağmaladı, ancak Papa I. Leo'nun isteği üzerine (MS 440-461'e hizmet etti), ne ona ne de halka zarar verdi. Vandallar, Gaiseric'in ölümüne kadar Kartaca'yı elinde tutmaya ve konumundan yararlanmaya devam edecekti.
Daha sonraki Vandal kralı Gelimer (m.S. 530-534), bir Arian Hristiyanı, Teslis Hristiyanlarına yönelik zulmü yeniden başlattı ve bu , büyük generali Belisarius'u gönderen Doğu Roma imparatoru I. Justinian'ı (MS 527-565) öfkelendirdi. (l. 505-565 CE) Kuzey Afrika'ya. Belisarius kısa ömürlü Vandalik Savaşı'nı (533-534 CE) kazandı, Gelimer'i zincirlerle Konstantinopolis'e geri getirdi ve Kartaca'yı altında gelişmeye devam ettiği Bizans İmparatorluğu'na (MS 330-1453) geri verdi.
Bizanslılar döneminde, Kartaca ticaret yoluyla ve Doğu Roma İmparatorluğu için önemli bir tahıl kaynağı olarak zenginleşti ( Batı Roma İmparatorluğu MS 476 dolaylarında düştü). MS 585 civarında, Kartaca, imparatorluğun batı bölgelerinin daha etkin yönetimi için kurulmuş ayrı bir idari bölge olan Bizans imparatoru Maurice (m.
MS 698'de Müslümanlar Kartaca Savaşı'nda Bizans güçlerini yendiler, şehri tamamen yok ettiler ve Bizanslıları Afrika'dan sürdüler. Daha sonra komşu şehir Tunus'u güçlendirip geliştirdiler ve onu bölgenin yeni ticaret ve valilik merkezi olarak kurdular. Arap Müslümanları altında Tunus, Kartaca'dan daha iyi durumdaydı, ancak şehir, Byrsa kalesini güçlendiren Avrupalı Haçlılar tarafından alındığında 1270'teki Sekizinci Haçlı Seferi'ne kadar gelişmeye devam etti. Yenildikleri zaman, I. Muhammed el-Mustansir şehrin savunmasını yıktırdı ve bu tür bir işgali önlemek için binaların çoğu yerle bir etti.
Çözüm
Antik kentin yeri yerleşime devam etti ve kalıntıları kazmakla ilgilenmeyen Osmanlı İmparatorluğu (MS 1299-1922) tarafından alınan bölgeye dahil edildi . Yıkılmış evlerin, tapınakların ve duvarların taşları, kişisel veya idari bina projeleri için taşınmış veya bulundukları yere bırakılmıştır. Modern arkeolojik kazı, 1830'larda Danimarka konsolosluğunun çabalarıyla başladı ve c. 1860-1900 CE.
Alanda daha fazla çalışma, MS 20. yüzyılın ilk kısmı boyunca üstlenildi, ancak Sabratha ve diğer sitelerde olduğu gibi, arkeologlar Roma'nın Kartaca tarihiyle daha fazla ilgileniyorlardı. Zamanın siyasi ve kültürel zeitgeisti, Sami olan Kartacalıları çok az değere sahip bir halk olarak tanımladı ve anti-Semitizm, yalnızca fiziksel kanıtların yorumlanmasını değil, müzelere yerleştirilmek üzere saklanan veya atılanların seçimini de önemli ölçüde etkiledi.
Bu nedenle, Antik Kartaca döneminin tarihi, kentin Roma tarafından yıkılmasından veya daha sonraki çatışmalardan olduğu kadar bu modern kazılardan da zarar görmüştür. Kartaca'da sistematik, tarafsız çalışma ancak II. Dünya Savaşı'ndan sonra başlayacaktı; diğer birçok antik sitenin kazılması ve yorumlanmasıyla tutarlı bir paradigma.
Kartaca, günümüz Tunus'unda hala harabe halindedir ve önemli bir turistik ve arkeolojik alan olmaya devam etmektedir. Büyük limanın ana hatları, Kartaca şehrinin Kuzey Afrika kıyılarının en zengin mücevheri olarak Akdeniz'i yönettiği zamanlardan kalma evlerin, hamamların, tapınakların ve sarayların kalıntılarının yanı sıra hala görülebilmektedir.