Hortumlar, şiddetli fırtınalar olup rüzgar ve gök gürültülü bulutların güçlü dönen bir karışımı olarak hızlı şekilde büyür ve bulutlardan yere huni biçiminde uzanırlar. En güçlü ve yıkıcı atmosferik olaylar (rüzgar sistemleri) olarak bilinirler ve ABD’nin doğu kıyısına uzanan orta kuşağında çok yaygındır.
Her yıl, ABD’nin çeşitli bölgelerini vuran ortalama 800 kasırga vardır. Dünya genelinde ise bu sayı bir hayli fazladır. Çoğu pek hafif olmasına ve sadece güçlü rüzgar gibi görülebilmesine rağmen, yol boyunca birçok ev, okul ve yapılara yıkıcı hasarlar vermiştir.
Hortum olayları, özellikle yaz başında (Mayıs ve Haziran) meydana gelmesine rağmen, ilkbaharın başında (Mart) ve bütün yıl boyunca görülebilir. Sonbaharda sayıları ve güçlü yönleri azalır.
Hortum Özellikleri
- Hortumlar genellikle gündüzleri, öğleden sonradan akşamın erken saatine kadar meydana gelir.
- Hareketleri genellikle güney batıdan kuzey doğuya doğrudur. Bazen herhangi bir yönde ve gök gürültülü fırtınanın genel yolunda ilerlemektedirler.
- Dönen rüzgarlar yaklaşık 3-4 km² alanı kaplar, yaklaşık 5 – 60 mil hızında ve ortalama 5 mil yol boyunca ilerleyebilir.
- Bazen, kasırgalar çok kısa sürede ortaya çıkarak, insanlara uyarı ve hazırlık için çok az zaman bırakır.
Hortumlar Nasıl Oluşur?
Bu soru, hava durumu okuyan insanlar arasında cevabı bilinen bir sorundur, ancak burada birçok kişinin muhtemelen hortumların neden ve nasıl ortaya çıktığına dair bir fikri yoktur. Aşama aşama hortum gelimi;
Aşama 1
Tüm rüzgarlar ve fırtınalar gibi, güneş topraklarında ısınmaya başladığında kasırga başlar. Sıcak hava ağırlaşıp yükselmeye başlayınca, üstündeki daha soğuk hava, ağır havayı karşılar.
Aşama 2
Hızlı hareket eden hava daha yavaş hareket eden rüzgarın üzerinden dönmeye başlar. Bu esnada hortumlar ve boyutları büyümeye devam eder.
Aşama 3
Bu aşamada, görünmez bir yatay rüzgar, silindir gibi döner ve yuvarlanır. Rüzgarlar hızlanmaya devam ederken, daha güçlü sıcak hava dönen rüzgarları dikey olarak yukarıya doğru zorlar ve bu da yukarı doğru çekime neden olur.
Aşama 4
Sıcak hava yükselirken, rüzgarın içindeki hava, daha fazla hava akımı ile karşılaşır. Rüzgarlar daha hızlı ve dikey olarak yukarı doğru dönerken, daha fazla momentum kazanır.
Aşama 5
Bu aşamada, dönen rüzgarlar bir girdap oluşturur ve rüzgar kendisini kuvvetlendirecek yeterli enerjiye sahip olur.
Aşama 6
Kasırga tam olarak oluşmuştur. Artık fırtına rüzgarları yönünde hareket edebiliyor.
Hortum Felaketi Öncesi ve Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler
Bazen kasırgalar hava tahmincilerine, insanlara haber vermek ve felakete hazırlık yapmak için zaman tanımaz. Hazırlık aşamasında yapılması gereken birkaç önemli madde var. Özellikle de kasırga bölgesinde yaşıyorsanız!
Kasırga Öncesi
Kasırga felatinden önce evinizde gidebileceğiniz daha güvenli yerlerin (sığınak alanları) bilincinde olun.
Evinizde bodrum yoksa, afet esnasında hızlı şekilde ulaşacağınız sığınakları belirleyin.
Duvarlara, en yakın güvenli alanın nerede olduğunu gösteren tabelalar asın.
Yeterli zaman varsa, yanınıza ilk yardım malzemesi alın ve işlerin kötüye gitme ihtimaline karşı birkaç gününüze yetecek kadar su ve bazı acil durum malzemeleri için stok yapın.
Yerel hava istasyonunuzla bağlantı kurarak, olası kasırgalar hakkında bilgi alamaya çalışın. Karanlık bulutlar ve sağanak fırtınalara dikkat edin.
Sığınakta fazladan iletişim malzemesi bulundurunuz ve dönem dönem bakımlarını yapmaya özen gösterin.
Kasırga Esnasında
İletişim malzemelerinizi yanınızdan ayırmayın. Sürekli yetkililer ile iletişim halinde olun.
Yaklaşan bir kasırgama esnasında, halka açık bir yerde iseniz, hızla sığınağa veya belirlenmiş alana geçin. Okullarda, hastanelerde ve birçok işletme binasında insanların barınabileceği daha güvenli alanların bulunduğunu unutmayın.
Yürüyüşte veya bir araçtaysanız, en yakın sağlam binaya gidin. Etrafında bir şey yoksa, arabada kalın, emniyet kemerinizi takın ve kafanızı kollarınızla veya bir yastıkla örtün. Pencerenizi parçalayabilecek uçan enkaz olabileceğinden pencereye bakmamaya veya dışarı çıkmamaya çalışmayın. Uçan nesnelerin, kasırga sırasında meydana gelen yaralanmalara ve ölümlere neden olduğunu unutmayın.
Kasırga Sonrası
Hortumlardan sonra da birçok yaralanma meydana gelir. Hasar gören nesneler ve yapılar düşebileceğinden barınaktan çıkarken dikkatli olun.
Bozuk camlar, açık çiviler ve diğer tehlikeli kimyasallar olabileceğinden, enkaz boyunca yürürken ve çalışırken emniyetli giysiler giyin.
Elektrikli tellerin etrafta olabileceğinden elektrik hatlarına ve su birikintilerinin içindeki nesnelere dokunmayın.
Evinizi temizlemek zorunda kalırsanız, emniyet tertibatı giydiğinizden ve tehlikelerin farkında olduğunuzdan emin olun.
Sigorta şirketinizin ihtiyaçları durumunda, kayıtları, notları, kırık eşyaların fotoğraflarını tutun.