302- HATANIN ESASI:
İslam hukukunda hatanın esası; tedbirsizlik ve ihtiyatsızlıktır. Fakat hata işleyen kişinin sorumlu tutulabilmesi için her zaman bir eksikliğin bulunması şart değildir. Eksikliğin bulunması şartı başka fiillerden doğan hatalarda gereklidir. Bunun dışında kalan hata çeşitlerinde ise, eksiklilk meşru bir nedendir, ama suçluyu sorumluluktan kurtarmaz. Ancak zorla o eksikliğe başvurmuş olduğunu ispat etmesi hali müstesnadır.
İslam hukukçuları hata ile ilgili hükümlerde ve tatbikatta iki genel kaide üzerinde haraket etmektedirler. Biz bu kaidelerle herhangi bir kişinin hatalı mı, hatasız mı olduğunu tespit edebiliriz331:
((331) Bedaiüs-sanai, C: 7, S: 271, 272.
Birinci Temel Kaide: Suçlu mübah bir fiili doğrudan doğruya veya sebeb olarak veya zolayıcı bir sebeb olmaksızın işlerse; işlediği bu fiilden cezai sorumluluğa maruz kalır. İster o fiilden kaçma imkanı olsun, ister olmasın.