Yazan: Tennessee Williams
Yöneten: Kamuran Yüce
Oynayanlar: Yıldız Kenter, Müşfik Kenter, Çiğdem Selışık, Tuncel Kurtiz
lirik tiyatro oyunları ve sembol açısından zengin sahne efektleriyle dramın yeni biçimi olan 'plastik tiyatyo'yu kuran tennessee williams, thomas lanier williams adıyla 26 mart 1911'de columbus / mississippi'de dünyaya geldi. tekstil ürünleri satıcısı olan babası sık sık iş seyahatlerinde bulunduğu için, ruhsal açıdan sağlıklı olmayan annesi tarafından büyütüldü. geçirdiği difteri hastalığı nedeniyle bacağında zaman zaman nükseden felç meydana geldi. birinci dünya savaşı'nın hemen ardından taşındıkları st. louis'de okulu bitiren tennessee williams, ekonomik olarak oldukça kötü duruma düştü. bu nedenle 1931'de başladığı gazetecilik, teoloji ve edebiyat öğrenimine iki yıllığına ara vererek ayakkabı fabrikasında çalışmak zorunda kaldı. yazı yazmayı ekonomik olarak rahata kavuşmanın bir yolu olarak gören yazar, boş kaldığı her dakika kaleme sarıldığı ve hiç dinlenmediği için 24 yaşına geldiğinde sinir krizi geçirdi. 1936 yılında önce washington ardından da st. louis'de yeniden başladığı tahsilini yine değişik işlerde çalışarak finanse etti ve iki yıl sonra üniversiteden mezun olabildi. ilk yapıtında kendi adını kullandı. ancak bu eserinde başarılı olamadı ve ikinci kitabını tennessee williams adıyla yayınladı. 1942'de hollywood'da senaryo yazarlığına başladı. bu arada tiyatro için oyunlar yazıyordu. hollywood tarafından senaryo olarak kabul edilmeyen cam kırıkları / sırça kümes sahnede büyük başarı elde etti. bu oyunu, izleyen oyunlarda olduğu gibi güney eyaletlerinde geçer. cam kırıkları'nda williams, çocukluğunun umutsuz dünyasından kurtulmak için nörotik annesiyle kırılgan kız kardeşini terk eden bir denizcinin ve aynı zamanda başarısız bir şairin öyküsünü anlatır. anılardan oluşan dramında 'plastik tiyatro' düşüncesi gerçekleşmiştir. fon müziği, ışık efektleri ve aşırı ışıklandırma aracılığıyla şiirsel, sembolik bir sahne dünyası yaratılmıştır.
williams'ın 1947'de ilk kez sahnelenen ihtiras tramvayı adlı oyunu aynı yıl içinde pulitzer ödülü'ne layık görüldü. bu psikolojik dramın ana kahramanı güney'de oldukça itibarlı bir aileye mensup genç bir kadındır. genç kadın hayallerini yıkan eniştesi yüzünden sonunda akıl hastanesine düşer.
dövme gül adlı komedide ölmüş kocasına, kendini aldattığını öğreninceye kadar sadık kalan bir kadının hikayesini anlatır. kadın düş kırıklığına uğramakla birlikte hayatında yeniden aşka ve tutkuya yer vermeye başlar. yazarın bir avrupa yolculuğundan sonra kaleme aldığı bu oyun williams'ın içgüdüsel, nörotik baş kahramanlarıyla güneyli eyaletleri gerçeğinden kaçmak için italyan göçmenlerinin eğlenceli yaşantısından medet umduğu tektük girişimlerden biridir.
başarısızlıkla sonuçlanan camino real oyunundan sonra 1955'te en başarılı oyunu olarak kabul edilen kızgın damdaki kedi'yi kaleme aldı. üç yıl sonra richard brooks tarafından beyazperdeye uyarlanan kızgın damdaki kedi'nin başrollerinde elizabeth taylor ile paul newman oynadı. insanların kurduğu ilişkilerde hem kendilerini hem de karşılarındakini aldatma merakları üzerine kurulu bu oyunda toplumdaki yalancılıktan ve insanın kendine acıma duygusundan yakınır. dar kafalı gooper ile hırslı karısı, kanser hastası babalarının doğum gününde, mirasa konabilmek umuduyla türlü şaklabanlıklar yaparlar. babasının en sevdiği çocuğu olan erkek kardeşi brick, evliliği bitmiş olup kendine acımak dışında bir şey yapmayan alkoliktir. brick'in karısı maggie mücadeleci ruhuyla kendileri için olumlu bir sonuç almayı başarır. maggie kocasıyla barışır ve mirası alabilmek için big daddy'i hamile olduğuna ve kendisin bir torun vereceğine inandırır.
hayatın geçiciliği ve başarısız yaşantıları konu alan gençliğin sevimli kuşu'ndan sonra williams'ın üretiminde ciddi bir gerileme olmuştur. bu durum karşısında eleştirmenler yazarın yeni konular bulmakta güçlük çektiğini ileri sürünce tennessee williams, ruhsal bir buhran geçirerek uyuşturucu kullanaya başlar. tedavi olmak için sık sık hastanelere yatmak zorunda kalan yazar, birlikte yaşadığı erkek arkadaşının, ardından da kız kardeşinin ölümü üzerine büsbütün fenalaşır.
yaşamın yalanlarıyla içli dışlı olmuş, yalnızlığa itilmiş güneylileri yapıtlarının baş kahramanı olarak seçen tennessee williams, 24 şubat 1893'te, kaldığı bir otelde, şişe kapağının boğazına takılması sonucunda boğularak öldü.
eserleri
oyunları:
cam kırıkları/sırça kümes (the glass managerie, 1942), ihtiras tramvayı (a streetcar named desire, 1947), dövme gül (the rose tattoo, 1950), camino real (1953), kızgın damdaki kedi (cat on a hot tin roof, 1955), orfe'nin inişi (orpheus descending, 1957), geçen yaz birdenbire (suddenly last summer, 1958), iguana gecesi (the night of the iguana, 1961) (edepsizsözlük)