Astrositom: Belirtileri, Teşhisi ve Tedavisi
Beyin ve omurga; düşünce, konuşma ve kuvvet de dahil olmak üzere vücudun tüm hayati fonksiyonlarını kontrol eden merkezi sinir sistemini oluştur.
Astrositom Nedir?
Astrositom, “astrositler” denilen hücrelerde meydana gelen merkezi sinir sistemi (MSS) tümör türüdür. Sağlıklı astrositler beyne bağlantı ağı sağlar, omurilik ve merkezi sinir sistemi hasar gördüğünde skar dokusu oluşturur. Sağlıklı astrositlerin değişikliği ile astrositom başlar, kontrolsüzce büyür ve tümör adı verilen bir kitle oluşturur.
Astrositom, aşağıdaki yerlerde de dahil olmak üzere merkezi sinir sistemi boyunca oluşabilir:
- Beynin arka parçası olan beyincik, koordinasyon ve dengeden sorumludur.
- Beynin en üst kısmı olan serebrum, motor aktiviteleri ve konuşmayı kontrol eder.
- Beynin orta kısmında olan diensefalon (ara beyin); görme, hormon üretimi, kol ve bacak hareketini denetler.
- Beyin sapı; göz ve yüz hareketlerini, kol ve bacak hareketlerini, nefes almayı kontrol eder.
- Omurilik; duyguları, kol ve bacak motor fonksiyonunu kontrol eder.
Genel olarak, tümör kanserli veya iyi huylu olabilir. Kanserli tümör büyümeye devam eder ve vücudun diğer bölümlerine yayılabilir. İyi huylu tümör büyüyebilir ancak yayılmaz. Astrositom daha çok yüksek dereceli veya düşük dereceli olarak ifade edilir. Derecesi, tümör hücrelerin ne kadar sağlıklı hücre gibi göründüğüne, ne kadar hızlı büyüdüğüne ve yayıldığına, tümör hücrelerinin sayısı ve şekline bağlıdır. Düşük dereceli tümörün hızla büyüme ya da yayılma olasılığı daha azdır. Tümör merkezi sinir sisteminde bulunduğunda, doktorunuz tümörü görmek, astrositom ve tümörün derecesini belirlemek için genellikle biyopsi yapar. Biyopsi mikroskop altında incelenmesi için küçük bir miktar dokunun kaldırılmasıdır.
Astrositom Belirtileri ve Bulgular
Astrositom olan çocuklarda aşağıdaki belirtilerle veya işaretler ile karşılaşılabilir. Bazen, astrositom olan çocuklarda bu belirtilerden herhangi biri görünmeyebilir. Ya da, bu belirtiler tümör olmayan bir sağlık durumu nedeniyle olabilir.
- Baş ağrısı
- Yorgunluk ve bitkinlik
- Nöbetler (yüksek ateşle ilgili olmayan)
- Çift görme gibi görme problemleri
- Büyüme veya gelişmede farklılık
Bebeklerde tek belirti kafasının çok hızlı büyümesi olabilir. Bebeğin kafatası, beyinde büyüyen tümöre yer açmak için genişleyebilir. Yani, astrositom olan bebeklerin kafatası normalden daha büyük olabilir.
Not: Eğer yukarıda yer alan listedeki semptom ve bulguların biri veya daha fazlası hakkında endişeleriniz varsa, çocuğunuzun doktoru ile konuşunuz. Doktor belirtilerin ne kadar süredir ve ne sıklıkta görüldüğüne dair sorular soracaktır. Bu sorular, tanı konulmasına yardımcı olur.
Astrositom Teşhisi
Astrositom tanısı için fiziksel muayenenin yanı sıra aşağıda yer alan testler de kullanılabilir:
- Bilgisayarlı tomografi (BT veya CAT) taraması
- Manyetik rezonans görüntüleme (MRG)
- Biyopsi
Tanısal testler yapıldıktan sonra, çocuğunuzun doktoru sizinle tüm sonuçları gözden geçirecektir.
Astrositom Tedavi Seçenekleri
Genel olarak, çocuklarda tümörler nadir görülür, bu yüzden diğer çocuklarda hangi seçeneğin daha etkili olduğunu bilmediklerinden, doktor tarafından tedavi planı oluşturmak zor olabilir. Çocukların %60’ından fazlasının klinik çalışmanın parçası olarak kabul edilmesinin nedeni budur. Klinik çalışmalarda, standart tedaviler (mevcut en iyi bilinen tedaviler) karşılaştırılır, daha etkili olabilecek bir tedavi için yeni yaklaşımlar araştırılır. Klinik deneyler, yeni bir ilaç, standart tedavilerin yeni kombinasyonu ya da mevcut tedavilerin yeni dozu gibi yaklaşımları test edebilir. Yeni tedavilerin incelenmesi, bilimsel yöntemleri kullanarak dikkatli gözlem, tüm katılımcıların sağlık ve ilerlemesini izlemek için yakından takip içerir.
Bu yeni tedavilerden yararlanmak için, MSS tümörü olan çocuklar özel bir kanser merkezinde tedavi edilmelidir. Bu merkezlerdeki doktorlar çocukların tedavisinde geniş deneyime sahiptirler ve son araştırmaya erişimleri vardır.
Pediatrik kanser merkezlerinde genellikle çocuklar ve aileleri için ekstra destek hizmetleri vardır.
Astrositom için en yaygın tedavi seçenekleri aşağıda listelenmiştir. Tedavi seçenekleri ve önerileri; tümörün tipi ve derecesini, olası yan etkileri, ailenin tercihleri ve çocuğun genel sağlığı da dahil olmak üzere çeşitli faktörlere bağlıdır.
Astrositom için çocuklarda genellikle 3 tip tedavi kullanılır:
- Ameliyat
- Radyoterapi
- Kemoterapi
Çocuğunuzun bakım planı, semptomların tedavisi ve yan etkileri gibi kanser bakımının önemli bir bölümünü içerebilir. Tüm tedavi seçenekleri hakkında bilgi edinmek için zaman ayırın ve belirli olan şeyler hakkında soru sorduğunuza emin olun. Ayrıca, tedavi sırasında nelerin sizi beklediğini ve tedavinin hedefleri hakkında çocuğunuzun doktoruyla konuşun.
a) Ameliyat
Ameliyat, tümörün ve çevredeki bazı sağlıklı dokuların kaldırılmasını içeren bir operasyondur. Astrositom için en sık uygulanan tedavidir. Ameliyat sırasında, cerrah mümkün olduğunca tümörü kaldırır. Bazen, tümör ameliyat edilemez olarak tanımlanması, konumu nedeniyle cerrahi operasyonla ulaşılamaz olduğu anlamına gelir. Ancak, ameliyat edilemez tümör için bile, cerrahi biyopsi genellikle tümörün tipini ve derecesini öğrenmek için yapılabilir.
Eğer düşük dereceli tümörün tamamen kaldırılabilir olması mümkün değilse, doktor genelde diğer tedavi türlerini düşünmeden önce, tümörün büyüme belirtileri izler. Eğer tümör semptomlara neden olursa ve ameliyat ile tamamen temizlenmesi mümkün değilse, radyoterapi veya kemoterapi sıklıkla kullanılmaktadır. Yüksek dereceli tümörü olan bir çocukta, tümör ameliyat sırasında çıkarılsa bile, genellikle ne olursa olsun, ek tedaviye ihtiyacı vardır.
b) Radyoterapi
Radyoterapinin yan etkileri yorgunluk, hafif deri reaksiyonları, mide bozulması ve gevşek bağırsak hareketleri içerebilir. Bu kısa süreli yan etkiler, tedavi sona erdikten sonra gider. Ancak, radyasyon tedavisi çocuğun beyninin uzun vadeli büyüme ve gelişme sorunlarına neden olabilir. Doktor tümörü başka bir şekilde tedavi etmeyi tercih edebilir. Küçük çocuklarda radyasyon tedavisi ihtiyacını önlemek veya azaltmak için doktor önce tümörü küçültmek amacıyla kemoterapi kullanabilir.
c) Kemoterapi
Kemoterapi rejimi (zamanlama) genellikle belirli bir süre boyunca verilen, belirli bir sayıda döngüden oluşur. Hastalar tek seferde bir ilaç alabilir veya aynı anda farklı ilaçların kombinasyonu şeklinde uygulanabilir. Astrositom için kemoterapi sıklıkla iki ya da üç ilacın kombinasyonundan oluşur.
Düşük dereceli tümörü olan çocuklarda radyoterapi kullanmaktan kaçınmak veya geciktirmek için kemoterapi kullanılabilir. Yüksek dereceli bir tümör için kemoterapi tedavisi cerrahi ve radyoterapi ile birlikte kullanıldığı zaman daha etkili olabilir.
Kemoterapinin yan etkileri, birey ve kullanılan doza bağlıdır. Ancak yorgunluk, enfeksiyon riski, mide bulantısı ve kusma, saç dökülmesi, iştah kaybı ve ishal gibi yan etkiler görülebilir. Genellikle tedavi bittikten sonra bu yan etkiler de gitmektedir.
Astrositom: Risk Faktörleri
Doktorlar ve araştırmacılar, çoğu çocukluk çağı tümörlerinin nedenini henüz bilmemektedir. Genetik faktörlerin serebral astrositom olan çocukların küçük bir yüzdesinde rol oynadığına dair bazı kanıtlar vardır. Aşağıdaki faktörler gelişmekte olan astrositom riskini artırabilir:
- Nörofibromatozis: Nörofibromatozis kalıtsal bir hastalıktır. Nörofibrom denilen kanserli olmayan tümör türüne neden olur. Vücutta periferal sinirler üzerinde oluşturulması, cilt üzerinde kahverengi lekeler ve doku ve kemik deformitelerinde sorumludur. Nörofibromatozis, Recklinghausen hastalığı veya von Recklinghausen hastalığı olarak adlandırılır.
Diğer genetik hastalıklar: Daha az yaygın olarak, aşağıdaki genetik koşullar, merkezi sinir sistemi tümör gelişimi ile daha yüksek bir riskle ilişkilidir:
- Li-Fraumeni sendromu
- Tüberoz skleroz
- Nevoid bazal hücreli karsinom sendromu
- Turcot sendromu
Astrositom: İstatistikleri
Yaklaşık olarak her yıl 20 yaşından küçük olan kişilerde 4000 MSS tümörü tanısı konur ve yaklaşık % 35’inde çocukluk çağı beyin tümörleri olarak bilinen astrositom vardır.
Çocuklarda, yayılma olasılığı olmayan astrositom türüne “non-infiltrating astrositom” adı verilir ve genellikle 5 yıllık sağ kalım oranı daha yüksektir.
Düşük dereceli astrositom tanısı konulan çocuklar için 5 yıllık sağ kalım oranı %85’dir.Yüksek dereceli astrositom tanısı konulan çocuklarda 5 yıllık sağ kalım oranı ise %20 civarındadır. Ameliyat sırasında ne kadar tümörün kaldırılmış olduğu gibi ek faktörler, hayatta kalma oranlarını etkiler.
Not: Yukarıda yer alan tahminler, Amerika Birleşik Devletleri’nde her yıl bu kanserle mücadele eden binlerce çocuk verisinden geliyor. Yani, kendi çocuğunuzun riski farklı olabilir. Doktorlar astrositom tanısı konan çocukların ne kadar süre hayatta kalacağı konusunda emin tahminler yürütemeyebilirler.
Önerilen Makaleler:
- Beyin Sapı Gliomu: Belirtileri, Tanı ve Tedavisi
- Ataksi Telenjiektazi: Nedenleri ve Tanı Kriterleri
- Beckwith Wiedemann Sendromu: Nedenleri, Belirtileri ve Teşhisi