Buzullar Buzullar, Derin ve kalın buz örtüleri buzul denir. Buzullar, yıl boyunca yüksek miktarda yağan karları eritmeye yetmeyen sıcaklık olmaması nedeni ile soğuk bölgeler de oluşur. Buzullar dağ yamaçlarında ise ısının arması ile birlikte aşağılara akmaya başlar. Düz arazilerde buzul oluşmuş ise kalın buz örtüleri şeklinde kısmen erir, fakat çevre sıcaklığının düşmesi ile tekrar buz haline gelir. Buzullar sürekli hareket halindedir. Yalnız bu hareket çok azdır. Öyle ki günde 1 cm. civarında bir hareketi vardır. Buzullardan düz yerlerde oluşan ve büyük alan kaplayan türlerine "iç buzul veya buz örtüsü" denir. Dünyada en büyük iç buzullar Antarktika bölgesindedir. Bundan sonra Danimarka toprağı olan Grönland ve bunları İzlanda ve Norveç buz örtüleri takip eder. İç buzullardan başka birde nehir gibi uzanan buzullar vardır. Bunlara "Alp tipi buzullar" denir. Alp tipi buzulların kollara ayrılarak yayılan şekline ise "Norveç tipi buzul" denir. Buzullar nasıl oluştu? Buzullar, dünyada canlı yaşamının oluşumu için elverişli çevre koşullarının oluşmaya başlandığı dönemlerde oluşmaya başladı. Bu dönem Dünya tarihinde "buzul çağı" olarak bilinir. Buzul çağı, tam bir kıyamet görüntüsünden sonra başladı. İlk önce yer küre tabakalarının yerleşimi döneminde yanardağlardan püsküren lavlar o kadar uzun süre devam etti ki Dünyanın milyonlarca yıl Güneş ışığını alamamasına neden oldu. Böylece soğuyan hava Dünyada o zamana kadar oluşmuş bütün su varlığını buz haline getirdi. Dünyanın yaşamsal bir alan olması için epey zaman geçmiştir. Öyle ki 4,5 milyar yaşında olan Dünyamızda modern yaşam formlarının ortaya çıkışı 500 milyon yıl öncesine dayanır. Bu kadar zaman aralığının hepsi buzul değildi. Günümüzden yaklaşık 2,5 milyon yıl önce başlayan buzul çağı, 10 bin yıl önce sona ermiştir. Dünya üzerinde bulunan büyük buzullar bu çağlardan kalmadır. İklimsel ve çevresel değişimleri sağlayan dinamitler (yanardağlar, depremler, meteor yağmurları) eski Dünyadaki gibi etkili olmadığından şimdilerde değişim hızlı değildir. Fakat değişim ve dönüşüm yavaş yavaş devam etmektedir. Dünya oluşumunda dört zaman belirlenmiştir, Kuaterner dördüncü zamandır. Bu zaman diliminin ilk ve en uzun devresi Pleistosen olarak adlandırılır. Pleistosen'in sabit ısı ile günümüzden 18 bin yıl öncesine kadar kalmış, daha sonra Dünya ısınmaya başlamıştır. Son 10 bin yıldır ise ısınma yavaşlamıştır. Antarktika ve Grönland'dan başka Dünya'da önemli buzullar Alp dağları, Avrupa'da Kanada ve Alaska buzulları, ABD'nin batı bölgesinde, Altsch buzulu Alp dağlarında, Maiaspina buz dağları, Alaska'da, Mer de Glace buz denizi Alp dağlarında bulunur. Türkiye'de ki buzullar Ülkemizde Doğu Anadolu bölgesinin yüksek rakımlı yerlerinde buzullar bulunur. Hakkari Cilo dağları buzulları 2,5 km boyunca uzanan dört buzuldan meydana gelir. Cilo buzullarının eni yer yer üç yüz metreyi bulur. Kalınlığı 20-40 metre arasında değişir. Cilo buzulları Reşko, Suppa ve Durak buzulları olarak ta isimlendirilir. Ayrıca Doğu Anadolu bölgesi içinde Sat buzulu, Süphan buzulu, Ağrı buzulu, İç Anadolu bölgesinde Erciyes buzulu bulunur. Bunlardan başka Doğu Karadeniz'de de buzul bölgeleri bulunur.