PHİLADELPHİA ?? Bu yaz Mexico City'den bir arkadaşım bana e-posta attı. Palacio de Bellas Artes'te bir retrospektif ve Kahlo'nun evi olan Mavi Saray'daki Casa Azul'da hatıra gösterileri ile Frida Kahlo'nun yüzüncü yılı için aşağı inmek istedi. Gelmelisiniz, diye yazdı, sadece muhteşem görünen sanat için değil, aynı zamanda yer, insanlar için.
Genç, yaşlı, zengin ve fakir on binlerce Meksikalı, Kahlo'nun resimlerine ve kişisel kalıntılarına bir göz atmak için saatlerce sıraya girmişti: onun enstantane fotoğrafları, fırçaları, külleri, altına giydiği çelik ortopedik korseler. harap bir vücudu bir arada tutmak için köylü bluzları ve etekleri.
Biri, kutlamanın her zamanki Fridamaniacal aşkı değildi. Daha çok bir fiesta, bir adanmışlık yıldönümüydü, 1907'de doğup 1954'te öldüğü şehirde Meksikalı bir azize bir saygı duruşuydu. Geziye gidemedim ama temel Kahlo deneyiminin her yerde aynı olduğundan şüpheleniyorum. Sanatı aracılığıyla, yüksek Modernist maceranın parlayan bir yolu ve fiziksel acı, politik tutku ve aşk azabının bir Via Crucis'i olan hayatını dolaşıyoruz. Temel olarak, hepimizin hissettiklerini hissetti, ancak çok, çok korkunç. Onu halkın sanatçısı yapan da budur. Ve onu aşırılıkçı havasını almayanlar için romantik bir klişe yapan şey.
Frida Kahlo için Frida Kahlo için, Kahlo'nun az sayıdaki hayatta kalan tablolarından 42'sinin ve bir dizi fotoğrafın yer aldığı yüzüncü yıl gösterisinin bir damıtılması olan Philadelphia Sanat Müzesi'nde uzun süre var. Anketler devam ederken, mütevazı ve kompakt, ancak bu nedenle çabucak emiliyor. Kahlo'nun sisteminize hızlı, sarsıntılı, sinir bozucu ve hatta zevkli olduğu kadar itici bir etkisi ile girme şekli budur.
Kahlo biyografisini yazan Hayden Herrera ve Minneapolis'teki Walker Sanat Merkezi'nden Elizabeth Carpenter tarafından düzenlenen sergi, tek bir resim olan Maymunlarla Otoportre (1943) ile açılıyor. Kahlo kendini yarım uzunlukta, şimdi efsanevi nitelikleri tam olarak ayrıntılı olarak sunar: gidon kaşları, soluk bıyık, heykelsi bir yığın halinde toplanmış koyu renk saç. Soğukkanlı bir şekilde kendi kendine yetiyor, ama ona eşlik ediyor: dörtlüsü küskün maymun. Biri boynuna sarılır; bir başkası bluzunu çekiştiriyor, sanki meme istiyormuş gibi. O huzursuz. O bir doğa tanrısıdır, hayvanların hanımıdır; bu yaratıklar onun tebaası ve çocuklarıdır. Onlar da onun eşiti, arkadaşları. O onlardan biri.
Bu karizmatik girişten hemen sonra gösteri, çoğu Kahlo'nun kişisel koleksiyonundan dört oda fotoğrafla belgesel moduna giriyor. Kaba bir kronolojik sıraya göre düzenlenmişler, biyografik bir çerçeve, resimler için bir bağlam sağlarlar.resim
Almanya'dan bir göçmen olan babası tarafından çekilen bir genç Kahlo'nun aile fotoğrafında, zaten hayatını kendi zevkine göre şekillendiriyor: üç parçalı bir erkek takım elbise giyiyor. Sonra onu 1929'da, 22'de görüyoruz? veya onun sayısına göre 19; doğum yılını Meksika Devrimi'nin başlangıcına denk gelecek şekilde 1910 olarak değiştirdi ?? duvarcı ve diğer devrimci Diego Rivera'nın gelini, kendisinden 20 yaş büyük bir adamın bebek yüzlü keşif balonu.
Bu noktada Kahlo sadece dört yıldır resim yapıyordu. Omurgasını ve pelvisini ezen, onu kalıcı olarak sakat bırakan ve çocuk doğuramaz hale getiren, neredeyse ölümcül bir tramvay kazasının ardından sağlığına kavuşurken başladı. Onun için sanatın her zaman terapötik bir boyutu vardı. Onu tekrar tekrar krizlerden geçirdi, bu da kendini neden sanata dönüştürdüğünü açıklamaya yardımcı olabilir.
Kazanın fiziksel kanıtını en aza indiren yerli Meksika etekleri ve şallar giyerek çok kültürlü bir tiyatro parçası haline geldi. Bu nedenle, fotoğrafçılar ve kendisi için karşı konulmaz egzotik bir konuydu. Carl van Vechten egzotizmini ortaya koydu; Lola Álvarez Bravo oyunu küçümsedi. Macar fotoğrafçı Nickolas Muray'ın Kodachrome fotoğraflarında, olgun tropik meyvelerden oluşan bir natürmort gibi görünüyor. Gösterideki 1930 tarihli bir otoportrede, egzotik görünüm hala şekilleniyor. Düz pembe bir duvarın önündeki bir sandalyede tek başına oturuyor, bakıyor, değerlendiriyor. Aksesuarlar henüz gelmedi.
Muray ile uzun bir ilişkisi vardı ve söylendiğine göre göçmen Leon Troçki ile kısa bir ilişkisi vardı ve ayrıca birkaç kadınla uzun süreli ilişkiler kurdu. Bu takıntılardan bazıları, değişken bir evliliğe tepkilerdi ve onun çapkın kocasını cezalandırmayı amaçlıyordu.
Bu evlilik hayatının dönüm noktasıydı ve en iyi işlerinin çoğunu en kötü zamanında yaptı. 1939'da Rivera'dan boşanmasının arifesinde, en büyük ve en ünlü resimlerinden biri olan The Two Fridas'ı yaptı. İçinde ikizler gibi görünüyor, biri Rivera'nın noktalı yerel kıyafetleri giymiş, diğeri beyaz bir Viktorya elbisesi giymiş. Her iki figürde de kalpler teşhir edilmiştir, Hristiyan ve Kolomb öncesi kökleri olan bir sembol: İsa'nın kutsal kalbi, Aztek kurbanlarında törenle göğsünden sökülen kalp.
Kahlo'nun sanatı bu tür sembollerle zengindir. Meksikalı meslektaşlarının çoğu siyasi duvar resimlerine odaklandığında, küçük adak resimlerine, feci ölümlerin ve mucizevi dirilişlerin halk görüntülerine bakıyor ve çalışmalarını bunlar üzerinde modelliyordu. Ayrıca kendisi için herhangi bir kilise sanatı kadar etkili olan Kolomb öncesi heykelleri de topluyordu. Özellikle güzel bir Kahlo resminde ?? çok mu düşündü?? Hemşirem ve Ben (1937) adlı filmde Kahlo'nun bir bebek boyutuna küçültülmüş ve yüz için Teotihuacan maskeli koyu tenli bir Madonna tarafından emzirildiğini görüyoruz.
Batı sanatında, başka türlü nadiren dokunulan kültürel dünyaları kaynaştıran bunun gibi bir Bakire ve Çocuk hiç olmamıştı kuşkusuz. Doğuş'un bir görüntüsü de var mıydı? yoksa bir Çarmıha Gerilme mi? ?? Birkaç düşük ve kürtajdan birinin ardından kana bulanmış bir yatakta çıplak yattığı Henry Ford Hastanesi (1932) gibi, ölü cenin üzerinde bir balon gibi yüzüyor.
Kahlo'nun çağdaşları bu sanatla ne yapacaklarını bilmiyorlardı, çok açık sözlü. André Breton buna Sürrealizm adını verdi, ancak Kahlo terimi reddetti. Resmim gerçek, dedi; benim, benim hayatım. Ancak 1960'larda ve sonrasında feminizm, eşcinsel hakları ve kimlik politikalarının yükselişiyle birlikte çalışmaları anlam kazanmaya başladı. Ve sonra bu çok mantıklı geldi: daha önce cinsiyetleri büken, etnik kökenleri harmanlayan, kişisel olanı politik hale getiren ve güzel nesiller konseptinde devrim yaratan bir sanatçı.
Yaptığı şeyi, fiziksel olarak bile nasıl yaptığını anlamak zor. Hayatı boyunca, çoğu gençliğinde geçirdiği kazayla ilgili 30 kadar cerrahi işlem geçirdi ve hiçbiri etkili olmadı. 1944 tarihli The Broken Column adlı tablosunda kendini büyük gözyaşları dökerek, vücudu yarılarak açılmış, omurgası paramparça bir anıt olarak tasvir ediyor. Bazı izleyiciler için bu görüntü çok ileri gidiyor, melodram, kitsch: Frida, Şehitler Kraliçesi! Ama eğer kendinizi Kahlo'ya teslim ettiyseniz, kitsch'in ötesindesiniz, öğrenilmiş estetik edep kurallarını bir kenara koymuşsunuz demektir. Ona kendi kurallarını yazma izni verdin. O yapar. Güçlüler.
Güç onun son yıllarında geldi ve gitti. Çok içti ve ağrı kesici bağımlısı oldu. Devrimci siyaseti ters gitti: Stalin bir kurtarıcıydı; Mao, geleceğin umudu. Hâlâ resim yapıyordu, ama çoğunlukla cansız, cansız, narenciye gibi, bu kadar tuhaf olmasalar tatlı olacak, meyveleri kesik ve kanayan şeylerle yaşıyordu.
Sonunda 1953'te ilk Meksika kişisel sergisini açtı ve açılışa sedyeyle gitti. Yakında bir bacağını kangrene kaybedecekti. Haziran 1954'te Guatemala'daki Kuzey Amerika müdahalesine karşı bir protestoya katılmak için kendini tekerlekli sandalyeye itti. Birkaç gün sonra Mavi Saray'da resmen zatürreden öldü, ancak her zaman intihardan söz edildi. Cenazesi, geçen yaz gösterisinin asıldığı Palacio de Bellas Artes'deydi.
Herhangi bir kült figür gibi, sanatında titizlikle hesaplanmış benlik imajıyla, fırsatçı narsisizmiyle alay eden kötüleyicileri var. Kendini yüceltiyor muydu? Tabii ki. Dediği gibi, o onun sanatıydı. Ama öznelliği geniş ve empatikti. O kadar çok şey kapsıyor ki?? siyaset, dinler, cinsellikler, etnik kökenler ?? neredeyse kendi kendine geriliyor. Biyografik detayın Kahlo'nun çalışmalarını anlamak için sadece bir başlangıç olduğunu söyleyebilirim. Onu yaratan hayattan çok daha büyük bir sanattır.
Ayrıca megalomani suçlamalarının kısmen sosyal önyargılardan kaynaklandığını da öne sürüyorum. Picasso'nun sanatı rutin olarak biyografinin merceğinden izlenir, çalışma gruplarının şu ya da bu kadına duygusal tepkisinin kanıtı olduğu söylenir, aktif unsur onun dehasıdır. Çok az insan, sanatın bu versiyonundan egomani olarak ciddi şekilde şikayet ediyor. Picasso yaratıcı alanını genişletiyordu. Kahlo yerini nasıl koruyacağını bilmiyordu.
Ama elbette, onu nasıl koruyacağını biliyordu ve hala da biliyor. Orası artık hemen hemen her yerde, sanatı nerede olursa olsun, Mexico City'de, Philadelphia'da, internette ona adanmış sayısız binlerce Web sitesinin olduğu yerde. Ve onun görüntüleri, özellikle de kendi portreleri başka hiçbir şeye benzemediğinden, sizinle kalıyor, sizinle seyahat ediyor. Kahlo deneyimini mi istiyorsun? beklemek zorunda değilsin. Gözlerini kapat ve yüzünü, her zaman ilk sırada olduğun aklına getir.