HUZURSUZ BACAK SENDROMU NEDİR ?
Huzursuz bacak sendromu, dinlenme veya inaktivite dönemlerinde bacakları hareket ettirme isteğiyle karakterize ortak bir nörolojik sensorimotor bozukluk olarak tanımlanır. Uluslararası Huzursuz Bacak Sendromu Çalışma Grubu, RLS tanısını koymak için dört zorunlu klinik özellik olduğunu düşünmektedir:
- Genellikle bacaklarda rahatsızlık verici ve hoş olmayan duyular nedeniyle hareket etme isteği.
- Dinlenme veya hareketsizlik dönemlerinde başlayan veya kötüleşen belirtiler (uyurken, yatarken veya otururken de dahil).
- Hareket edilince kısmen veya tamamen rahatlayan semptomlar.
- Akşam veya gece saatlerinde kötüleşen belirtiler.
Klinik Uyku Tıbbı Dergisi’nde yayınlanan bir rapora göre, RLS’nin çok az hastada tanı konulabildiği düşünülmektedir ve bazı araştırmalar bazı popülasyonlarda ki tüm yaşlı yetişkinlerin yüzde 25’ini etkileyebileceğini göstermektedir. Genel olarak, yetişkinlerin yaklaşık yüzde 11’i düzenli olarak RLS ile ilgilenmekte, yüzde 10’u en az haftalık semptomlar yaşamakta ve yüzde 3’ü RLS’nin yaşam kalitesini büyük ölçüde azalttığını belirtmektedir.
Huzursuz bacak sendromu iki farklı şekilde meydana gelebilir:
Birincil “idiyopatik” RLS için şimdiye dek somut bir temel neden bulunamamıştır.
İkincil “semptomatik” RLS türleridir ve bazı belirli hastalıklarda (örn. böbrek yetmezliği) veya gebelik sırasında meydana gelebilirler.
Huzursuz Bacak Sendromu Neden Olur?
Huzursuz bacak sendromun altında genetik yatkınlık ya da çevresel faktörler yatıyor olabilir.Huzursuz bacak sendromu hastalığına sahip insanların %40’ ının ailelerinde de bu sendrom vardır. Aslında bu hastalıkla ilişkili beş farklı gen bulunmaktadır. Ailesinde huzursuz bacak sendromu olan hastalar genellikle 40 yaşından evvel bu sendromu geliştirirler.
Huzursuz bacak sendromu ile beyindeki demir miktarı arasında bir bağlantı olduğu da düşünülmektedir. Hastanın kanındaki demir miktarı normal olsa da beyindeki demir miktarı azalmış olabilmektedir.
Bunun yanı sıra kafein ve alkol gibi bazı maddelerin de belirtileri tetiklemeleri ya da şiddetlendirmeleri mümkündür. Aşağıdaki hastalık ve durumların tedavisinde kullanılan ilaçların da bu sendroma neden olabildiği düşünülmektedir.
İlaca bağlı huzursuz bacak sendromu nedenleri şunlardır:
- Alerji
- Mide bulantısı
- Depresyon
- Psikoz
Huzursuz bacak sendromu gelişimine katkıda bulunan genel faktörler şunlardır:
- Genetik: RLS’nin ailelerde çalıştığına inanılmaktadır ve bazı araştırmalar, bu durumu taşıyan kişilerin yaklaşık yarısının RLS’nin aile öykülerine sahip olduğunu bulmuştur.
- Toplumsal Cinsiyet: Kadınlar, RLS’yi erkeklerden daha fazla deneyimleme eğilimindedirler; bu uzmanlar, hormonal etkilere bağlı olduğuna inanmaktadırlar.
- Anemi veya Demir Eksikliği: RLS aynı zamanda son dönem böbrek hastalığı için diyalize giren hastalarda da çok yaygındır.Magnezyum eksikliği veya folat eksikliği dahil olmak üzere diğer besin eksiklikleri.
- Varisli Damarlar: Bacaklarda ki varisli damarların, sağlıksız kanı geriye doğru saran veya sızdıran valflere sahip olduğundan, birçok hasta için RLS semptomlarına neden olabileceğine inanılmaktadır. Ulusal Uyku Vakfı, bazı çalışmalarda, RLS’den etkilenen hastaların yüzde 98’inin, cerrahi olmayan skleroterapi ile bacaklarındaki variköz venleri tedavi ettikten sonra bir miktar semptom rahatlaması olduğunu bildirmektedir.
- Böbrekleri veya Akciğerleri Etkileyen Kronik Tıbbi Durumlar: Bu, elektrolit dengesizliklerine neden olan obstrüktif akciğer hastalığı veya böbrek bozuklukları içerebilir.
- Gebelik: Çalışmalar, RLS semptomlarının gebe kadınlarda doğumdan kısa bir süre sonra gitmesine rağmen, özellikle üçüncü trimesterlerinde, RLS riskinin artmakta olduğunu göstermektedir. Kadınların yüzde 25 kadarı hamilelik sırasında RLS geliştirir.
- Östrojen İçeren İlaçların Kullanımı: Bu, doğum kontrol haplarını veya menopoz semptomlarını yönetmek için kullanılan hormon replasman tedavisini içerir.
- Otoimmün Bozukluklar veya Diyabet: Bunlar böbrek problemlerine, malnütrisyona, anemiye, nörolojik problemlere veya sinir hasarına katkıda bulunabilir. Diyabetikler arasında, RLS’ye yol açabilen nörolojinin (sinir hasarı) belirtileri gelişmesi yaygındır.
- Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB): Çocuklarda ve RLS’li erişkinlerde dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) yaygın olarak bulunmuştur.
- Parkinson hastalığı dahil olmak üzere bilişsel bozukluklar.
Huzursuz bacak sendromu kişinin genel sağlığının ve hayat kalitesinin bozulmasına neden olabilmektedir. Huzursuz bacak sendromuna uyku yoksunluğu da eşlik ettiğinde aşağıdaki hastalıkların gelişme riski yükselir:
- Kalp hastalığı
- İnme
- Şeker hastalığı
- Böbrek hastalıkları
- Depresyon
- Erken ölüm
En sık görülen huzursuz bacak sendromu belirtileri şunlardır:
- Bacaklar da sürünme, emekleme, titreme, yanma veya ağrılar olarak tanımlanan hisler.
- Çoğu zaman, duyular baldır kaslarının içinde veya ayaklarda, uyluklarda ve hatta kollarda derin hissedilir.
- Duyguları durdurmak için bacakları derhal kaşımanız, hareket ettirmeniz, sallamanız veya germeniz gereken güçlü bir dürtü veya his.
- Bacakları hareket ettirdiğinizde semptomlardan geçici olarak kurtulma (bu genellikle kısa süreliğine etkili olur ).
- Istemsiz bacak seğirmeleri ve ani hareketler, bir krampa benzer (buna periyodik bacak hareketleri denir). Gece kramplarının neden olduğu bacak seğirmeleri, huzursuz bacak sendromuna bağlı olarak en sık bildirilen periyodik ekstremite hareketleri arasındadır.
- Rahatsız hissetmek ve sık sık uyanmaktan dolayı yetersiz ve kötü uyku almak. Birçok insan için, RLS semptomları uykuya, uykusuzluğa ve gündüz uyuşukluğuna veya yorgunluğa neden olacak şekilde, gece boyunca uykulu olmanıza rağmen ve inatçı bir şekilde devam eder.
- Huzursuz bacak sendromu ile ilişkili en büyük problemlerden biri, normal uykuyu bozması ve kronik yorgunluk ve yetersiz uyku ile ilişkili birçok komplikasyona yol açabilmesidir. Ayrıca, birçok kişinin reçete, bağımlılık ve yan etki riski yüksek olan reçeteli uyku veya ağrı azaltıcı ilaçları kullanmasına neden olur.
Huzursuz Bacak Sendromu Tedavisi
1.Belirtilerin Muhtemel Nedenlerini Bulmak
- Aışkanlıklar
- İlaçlar
- Başka hastalıklar
- Diğer tetikleyiciler
Huzursuz bacak sendromu ile mücadelede yapılacak ilk iş ona neyin sebep olduğunu bulmaktır. Alkol ve sigara kullanımı gibi alışkanlıklar , kullanmakta olduğumuz ilaçlar ve bazı başka faktörler huzursuz bacak sendromunu tetikliyor ya da şiddetlendiriyor olabilir.
2. Sağlıklı ve Düzenli Uyku
Düzenli uyku alışkanlığı herkes için tavsiye edilen bir şeydir, ama özellikle huzursuz bacak sendromlu insanlar düzenli ve sağlıklı bir uyku alışkanlığına sahip olmalıdır. İyi bir uyku düzeni huzursuz bacak sendromunun çaresi değildir ancak huzursuz bacak sendromundan kaynaklanan uykusuzluğu gidermenin yoludur. Aşağıda sıralayacaklarımızı deneyerek uykunuzu düzene sokabilirsiniz:
- Her gün aynı saatte uyuyun ve aynı saatte kalkın
- Yatak odanızın ılık, sessiz ve karanlık olmasına dikkat edin
- Cep telefonu ve televizyon gibi uykunuzu kaçıran şeyleri yatak odanıza sokmayın.
- Yatmadan en az iki ya da üç saat evvel elektronik ekranlara bakmayın. Bu ekranlardan gelen mavi ışık sirkadiyen ritminizi bozabilir.
3. İlaçlar
4. Masaj
5. Egzersiz
6. Yoga ve Esneme Hareketleri
KAYNAKÇA
Yusra KARADEMİR