- Dow Teorisi, averajlarından birinin diğeri averajda benzer bir ilerlemeyle birlikte piyasanın yükselme eğiliminde bulunduğunu öngören teknik bir çerçevedir.
- Bu kuram, piyasanın her şeyi verimli piyasa hipoteziyle tutarlı bir halde indirgediği fikrine dayanmaktadır.
- Bu şekilde bir paradigmada, değişik piyasa endeksleri, trendler tersine dönene kadar fiyat hareketi ve hacim modelleri açısından birbirlerini doğrulamalıdır.
Dow Teorisini Algılamak
Dow teorisi, Edward Jones ve Charles Bergstresser ile birlikte Dow Jones & Company, Inc.’i kuran ve 1896’da Dow Jones Endüstriyel Ortalamasını geliştiren Charles H. Dow tarafınca geliştirilmiş bir tecim yaklaşımıdır.
Charles Dow 1902’de öldü ve ölümü sebebiyle teorisinin tamamını piyasalarda asla yayınlamadı. Bir tek ölümünün peşinden birkaç eseri yayınlandı. Dow teorisine meydana getirilen en önemli katkılardan bazıları şunlardır:
Kuram, 1920’lerde William Hamilton, 1930’larda Robert Rhea ve 1960’larda E. George Shaefer ve Richard Russell’ın katkıları da dahil olmak suretiyle, 100 yılı aşkın süredir büyük bir gelişme kaydetti. Dow’ın yaklaşımı hala çağıl teknik analizin temelini oluşturuyor.
Dow Teorisi Iyi mi Çalışır?
Dow teorisinin altı ana bileşeni vardır.
1. Piyasa Her Şeyi Yansıtır
Dow teorisi, varlık fiyatlarının mevcut tüm bilgileri içerdiğini belirten verimli piyasalar hipotezi (EMH) üstünde çalışır. Başka bir deyişle, bu yaklaşım davranışsal iktisadın antitezidir.
Kazanç potansiyeli, rekabet pozitif yanları, yönetim yetkinliği – tüm bu faktörler ve daha fazlası, her fert bu ayrıntıların tamamını yada herhangi birini bilmese bile, piyasaya bakılırsa fiyatlandırılır. Bu teorinin daha katı okumalarında, gelecekteki vakalar bile risk biçiminde göz ardı edilir.
2. Üç Temel Piyasa Trendi Vardır
Ana trend – Aylardan birçok yıla kadar sürebilir, başlıca piyasa hareketidir.
İkincil trend – Haftalardan birkaç aya kadar sürebilir.
Üçüncül trend – Bir haftadan daha kısa süre içinde yok olur ya da 10 günden daha uzun süre etkili olmaz. Bazı durumlarda yalnızca birkaç saat ya da bigün sürebilir.
3. Ana Trendlerin Üç Aşaması Vardır
Sözgelişi bir boğa piyasasında aşamalar şu şekilde olur:
-
Biriktirme – Önceki ayı piyasasını takiben piyasa duygusallığı yaygın olarak negatif olmayı sürdürdüğü için varlıkların kıymeti hala düşüktür. Akıllı tacirler ve piyasa yapıcılar fiyatlarda önemli bir artış olmadan ilkin bu zamanda biriktirmeye adım atar.
-
Genel Katılım – Akıllı yatırımcıların daha evvel gözlemlediği fırsatlar piyasanın geneli tarafınca da fark edilir ve daha büyük bir topluluk etken olarak satın almaya adım atar. Bu aşamada fiyat hızla yükselme eğiliminde olur.
-
Fazlalık & Dağıtım – Üçüncü aşamada genel topluluk spekülasyona devam eder fakat trend sona yaklaşmaktadır. Piyasa yapıcılar birikimlerini dağıtmaya adım atar (örn. trendin değişmek suretiyle bulunduğunu fark etmeyen diğeri katılımcılara satarak).
Bir ayı piyasasında bu aşamalar tersine döner. Trend, işaretleri fark edenlerin dağıtıma geçmesiyle adım atar ve genel katılımla devam eder. Üçüncü aşamada genel topluluk umutsuzluk içindedir fakat gelen değişimi gören yatırımcılar gene biriktirme sürecine girer.
4. Çapraz Endeks Korelasyonu
Bir trendin ortaya çıkması için, Dow tarafınca öngörülen endekslerin yada piyasa ortalamalarının birbirini doğrulaması gerekir. Bu ifade, bir endekste meydana gelen sinyallerin diğeri endeksteki sinyallerle eşleşmesi yada karşılık gelmesi gerektiği anlamına gelir. Dow Jones Industrial Average benzer şekilde bir endeks yeni bir birincil yükseliş trendini doğruluyorsa ve başka bir endeks birincil düşüş trendinde kalıyorsa, yatırımcılarlar yeni bir trendin başladığını varsaymamalıdır.
Dow, DJIA’daki bir yükselişin olabileceği varsayımıyla, kendisinin ve ortaklarının buluş etmiş olduğu iki endeksi (Dow Jones Industrial Average-DJIA ve Dow Jones Transportation Average-DJTA) kullandı. Demiryollarının bu ticari faaliyetin gerektirdiği yükün taşınmasından kâr elde edeceğini öne sürüyoruz. Varlık tutarları yükseliyor, yalnız demiryolları zarar görüyor olsaydı, eğilim muhtemelen sürdürülebilir olmazdı. Bunun tersi de geçerlidir. Demiryolları kazanç sağlıyorsa, yalnız piyasa gerileme içindeyse, net bir eğilim yoktur.
5. Hacim Önemlidir
Günümüzdeki birçok yatırımcı benzer şekilde Dow da hacmin önemli bir ikincil gösterge olduğuna inanıyordu. Özetlemek gerekirse güçlü bir trende yüksek işlem hacmi eşlik etmelidir. Hacim ne kadar yüksek olursa hareketin piyasadaki gerçek bir trendi yansıtması o denli ihtimaller içindedir. İşlem hacmi düşük olduğunda fiyat hareketleri gerçek bir piyasa trendini yansıtmayabilir.
6. Trendler bir dönüş olduğu doğrulanana kadar geçerlidir
Dow, piyasa bir trend içindeyse bu trendin devam edeceğine inanıyordu. Özetlemek gerekirse sözgelişi bir işletmenin hisseleri pozitif yönde haberlerin peşinden yükseliş trendine geçerse, kati bir trend değişimi görülene kadar yükselişe devam etmeliydi.
Dow bu yüzden yeni bir ana trendin başladığı doğrulanana kadar trend dönüşlerine şüpheyle yaklaşılması gerektiğine inanıyordu. Organik olarak ki bir ana trend ile ikincil trendi birbirinden ayırmak kolay değildir ve tacirler çoğunlukla yalnızca bir ikincil trend olduğu ortaya çıkan yanıltıcı trend değişimleriyle karşı karşıya kalır.