

Yüksek Yağlı Beslenme: Biyolojik Saatimizi Bozabilir!


Deneyde kullanılan laboratuvar faresinden alınan sonuçlar incelendiğinde, "biyolojik saat" ve "beslenme" arasında sebep sonuç ilişkisine dikkat çekiyor.
Kudüs İbrani Üniversitesi araştırmacıları, fazla yağlı beslenme bağımlılığının, sadece fazla kalori alımından kaynaklanan aşırı kiloya yol açmadığını, bunun yanında günlük ritim dengesini de etkileyebildiğini gösterdiler. Günlük ritim, herkesin 24 saatlik biyolojik saatidir.
Biyolojik saat, metabolizmanın içerdiği enzim ve hormonların etkinliğini ve ifadesini düzenlemektedir. Biyolojik saatin bozulması; hormon düzensizliği, obezite, psikolojik bozukluk, uyku bozuklukları ve kanser gibi bir takım durumlara yol açmaktadır.
Rehavot'taki İbrani Üniversitesi, Biyokimya, Gıda Bilimi ve Beslenme Enstitüsü, Robert H. Smith Tarım, Gıda ve Çevre Fakültesi'nden Dr. Oren Froy ve meslektaşları, ışığın günlük ritmi etkileyen en güçlü faktör olmasına rağmen, laboratuvar fareleri ile yaptıkları araştırmalarında, biyolojik saat dengesi ve beslenme arasında neden-sonuç ilişkisi olduğunu gösterdiler.
Bu tezi incelemek için Froy ve meslektaşları, doktora öğrencileri Maayan Barnea, Zacharia Madar ve Tarımsal Biyokimya profesörü Karl Bach, günlük saatin, karaciğerdeki adiponektin bildirim mekanizmasını kontrol edip etmediğini test ettiler. Eğer öyleyse, açlık ve yüksek yağlı beslenme bu kontrolü nasıl etkilemektedir. Adiponektin, farklılaşmış adipositlerden (yağ hücreleri) salgılanır ve glikoz ve lipit mekanizmasını kapsar. Adiponektin, düzgün yağ metabolizmasını devam ettirmede yüksek derecede önem taşıyan iki faktör olan; yağ asidi oksidasyonunu ve ensülin duyarlılığını düzenler.
Araştırmacılar, fareleri, hem düşük yağlı hem de yüksek yağlı besinlerle beslediler. Bunu takip eden gün tamamen aç bıraktılar ve adiponektin metabolik mekanizmasının bileşenlerini, çeşitli etkinlik seviyelerinde ölçtüler.
Düşük yağlı besinlerle beslenen farelerde, adiponektin bildirim mekanizması bileşenleri, normal günlük ritim sergilerken, açlık durumunda erken evrede gerçekleşmiştir. Yüksek yağlı beslenme de ise normal ritim gecikmesiyle sonuçlanmıştır. Açlık, adenosin monofosfat-aktive olmuş protein kinaz (AMPK) seviyesini artırırken, yüksek yağlı beslenme düşürmüştür. Bu protein, düşük seviyelerle bozulabilen yağ asidi metabolizmasını kapsamaktadır.
"Endokrinoloji bülteni"nde yakın zamanda yayınlanan bir makalede; araştırmacılar yüksek yağlı beslenmenin, obeziteye katkısının sadece yüksek kalori içermesiyle ilişkili olmadığını, aynı zamanda biyolojik saat genlerinin günlük ritim ve aşamalarını bozmasıyla da ilişkili olduğunu öne sürmektedirler. Araştırmacılar aynı zamanda biyolojik saatte ve adiponektin bildirim mekanizmasında yüksek yağ oranının neden olduğu değişikliklerin; kan basıncı seviyesi ve uyku-uyanıklık döngüsü gibi metabolik düzensizliklerle ilişkili saat kontrollü sistemlerdeki bozulmaları da açıklamaya yardım edebileceğini eklemekteler.
Güncelleme: 03/05/2009
Kaynak: "Another Reason to Avoid High-Fat Diet: It Can Disrupt Our Biological Clock, Say Researchers", sciencedaily, Çev. Hatice Öztürk, yaklasansaat.com, 31/12/2008.