“Nereden geldiğini görebiliyor musun?” SWAT üyeleri, zırhlı aracın içinde nefes nefese birbirlerine sordular. Bir anda ıssız görünen, bir sonraki anda güvenli bir yere kaçmaya çalışan sivillerle dolup taşan sokaklara sadece küçük bir pencere şeridi sağlıyor.
Polis, son 72 saat içinde 400 Mawozo çetesinin bir liderini öldürdü ve onlardan altı rehineyi kurtardı. Ancak başkentte terör estiren onlarca kişiden biri olan çete bu sokaklardan atılmış değil.
Bir SWAT memuru, silahlı adamların pozisyonunu belirterek, “Şu kırmızı ‘SMS’ işaretini görebiliyor musunuz? Bu onlar,” dedi. Ekibi gibi, güvenliklerini gerekçe göstererek ismini vermek istemedi. Düzinelerce insan ara sokaktan sokağa akın ederken, yolun aşağısındaki küçük bir kulübeyi işaret etti.
Kalabalığa, zırhlı aracın hoparlöründen, “Defolun,” dedi. “Çok açıktasın. Bu tehlikeli.”
Görevli, araca yeni bir konuma hareket etmesini emretti. “Oraya vardığımızda, hareket eden her şeyi açın” dedi. Bunu polis ve çete üyeleri arasında yoğun silah sesleri izledi.
Port-au-Prince, polis ile giderek daha iyi donanımlı ve organize suç grupları arasında tam bir savaşa girerken, çeteler tarafından kontrol edilen düzinelerce mahalleden birinde yaygın bir yaralanma, silah sesi ve panik sahnesi.
Ve bu tanıdık bir rutindir: Polis, menzillerini göstermek için çete bölgelerini araştırır ve çeteler yoğun kurşun yağmuru ile karşılık verir.
Alanın içinden gelen sosyal medya videosu, çetelerin, muhtemelen rakiplerinin evlerini yıkmak için çelik levhalarla kaplı bir buldozer kullandığını gösteriyor. Diğer evler yakılmıştı ve diğer videoda çatışmanın en yoğun olduğu sırada bölgeden geceleyin yaya olarak kaçan düzinelerce yerliyi gösteriyordu.
Cité Soleil’den kaçan siviller, Dünya Gıda Programı’ndan gıda yardımları alan ve Hugo Chavez eğlence parkının açık havasında barınan düzinelerce insanla çok az soluk aldılar.
Dört aylık çocukların hava şartlarına maruz kalarak uyumaya çalıştığı amfi tiyatro sahnesinin yağmurdan sırılsıklam beton zeminini sinekler kaplıyor. Birinde düşme sonucu morluklar var, diğerinde acı verici ve çirkin bir kızarıklık var ama yaşıyorlar.
Burada, Natalie Aristel bize yeni, tatsız evini öfkeyle gösteriyor.
“İşte burada bir su birikintisinde uyuduğum yer,” dedi suyu işaret ederek. Çete üyelerine atıfta bulunarak, “Evimi yaktılar ve kocamı yedi kez vurdular” diyor.
“Onu görmeye bile gücüm yetmez. [in hospital]. Bu parkta yiyecek getirseler bile herkese yetmiyor. Çocuklar ölüyor.”
Diğerleri kayıp. Başka bir kadın, “Dört çocuğum var ama ilk çocuğum kayıp ve onu bulamıyorum” dedi. Bir diğeri, “Devlet tarafından tamamen terk edildik ve tuvaleti kullanmak için bile para ödemek zorundayız” diye ekledi.
Genç bir çocuk, “Annem ve babam öldü. Halam beni kurtardı. Okula gitmek istiyorum ama yıkıldı” dedi.
Yerliler mükemmel bir felaket fırtınasından bahsediyorlar – ve ülkenin giderek toplumsal çöküşün eşiğinde olduğu konusunda uyarıyorlar.
Geçen yıl Başkan Jovenel Moïse’nin öldürülmesinden sonra oluşturulan ülkenin acil durum geçici hükümetinden geriye kalanlar parçalanmaya ve hareketsizlik suçlamalarıyla dolup taşmaya başlıyor. Halefi Başbakan Ariel Henry, güvensizlikle mücadele etme ve yeni seçimler yapma sözü verdi, ancak şimdiye kadar her iki hedefte de çok az ilerleme kaydetti.
Bu arada analistler ülkedeki enflasyonu %30 olarak hesaplıyor. Gaz kıt ve istasyonlarda öfkeli kuyruklara konu oluyor. BM, aileleri yiyeceğe erişemediği veya işe gidemediği için çete şiddetinin aktif çatışma alanlarındaki en küçük çocukları yakın açlık riskiyle karşı karşıya bırakabileceği konusunda uyardı.
CNN’e konuşan bir Haiti güvenlik gücü kaynağı, çetelerin şehrin dörtte üçünü kontrol ettiğini veya etkilediğini tahmin ediyor.
Haiti Ulusal Polisi Genel Müdürü Frantz Elbe iddiayı reddediyor. CNN’e verdiği demeçte, yüzde vermeyi reddederek, “Bu metropolde genel bir sorun değil” dedi.
Yine de, ulusal altyapının hayati bölümlerinin artık tamamen suçluların elinde olduğu tartışılmaz. Şehrin hayati limanı – Haiti’nin ana limanı – dışarıdaki yola hakim olan çeteler tarafından kontrol ediliyor. Ülkenin güneyine giden ana otoyol da öyle, bu da geçen yıl bir depremin vurduğu ülkenin kırılgan bölümünün başkentten fiilen kesildiği anlamına geliyor. Gözlemciler, çetelerin Croix-des-Bouquets’in bulunduğu şehrin doğusunda ve kuzeyde Cité Soleil civarında da kontrollerini genişlettiğini söyledi.
Elbe, CNN’e verdiği demeçte, genellikle silahsız olan polis ellerinden geleni yapıyor.
“Çeteler savaşma biçimlerini değiştiriyor. Eskiden bıçaklarla yapılıyordu şimdi büyük silahlarla. Polisin donanımlı olması gerekiyor. Elimizdeki az şeyle çeteye karşı elimizden geleni yapacağız. üyeler” dedi.
Karşılaştıkları zorluk, bir kamyonun çeteler tarafından ana yol boyunca sürüklenip ateşe verildiği Croix-des-Bouquets’te kurulan kısa bir kontrol noktası tarafından ortaya çıkar.
Polis, zaten başka kamyon leşleriyle dolu enkazı yol kenarına itmek için zırhlı bir askeri buldozer getiriyor. Ateş altında çalışıp çalışmadığını soran buldozer operatörü, “Sık sık” yanıtını verir.
SWAT polisi, çevredeki çatıları tarayarak bir çevre oluşturdu. Yerliler ve seyahat ettikleri araçlar durdurulup kontrol ediliyor. Bir adam durumun “kötü, çok kötü” olduğunu söylerken, diğeri ona sert bir bakış atıyor.
Aniden tonunu değiştirir: “Hiçbir şey bilmiyoruz.”
Korku, bu savaşın para birimidir, ancak basına mı yoksa polise mi konuşmaktan korktuğu ya da çetenin daha sonra ne öğrenebileceği belli değil.
Ancak bu korkudan kaçmak için daha fazlasına katlanmak gerekir. Anakaradan kısa bir tekne yolculuğu, insan tacirlerinin merkezi olan La Gonave adasıdır.
La Gonave’deki küçücük bir körfezin cansız temposu ve mavi suyu, yoksulluğunu yalanlıyor. Isı, çöp, açlık ve terk etme işi bu dünyaya hükmediyor.
Kendisini Johnny olarak tanıtan bir kaçakçı olan biri, işinin nasıl yürüdüğünü sakince açıkladı.
Yolculuk genellikle tekne için tek yönlüdür, bu nedenle her çaba, teknenin yaklaşık 10.000 ABD Doları tutarında doğrudan satın alınmasını gerektirir, diyor. Bu maliyeti karşılamak için Johnny’nin darmadağınık gövdesinde toplanacak en az iki yüz müşteriye ihtiyacı var.
Ağ parçaları, gövdedeki boşlukları kapatıyor gibi görünüyor ve gevşek ahşap kalaslar teknenin içini oluşturacak. Johnny, pompanın ve motorların sonunda nereye gideceğini gösterir.
“Ölürsek ölürüz. Başarırsak yaparız” dedi.
Tekneyi “iyi” durumda gördüğü için 250 yolcu ile paketlemeyi umduğunu da sözlerine ekledi.
Nihai hedef Amerika Birleşik Devletleri’dir, Küba ve Turks ve Caicos adaları bazen yol boyunca kazara durur.
Ve Uluslararası Göç Örgütü, bu üç yerden, bu yılın ilk yedi ayında, 2021’in tamamı için 19.629’a kıyasla, şimdiye kadar 20.016 ile Haitililerin zorunlu geri dönüş sayılarının arttığını bildirdi.
Rakamlar riskler kadar şaşırtıcı. Bu koydan önceki yolculuklar trajediyle sona erdi. Johnny, son teknenin zamanlaması konusunda net değil, ancak olası kayıplar konusunda kesin: Son zamanlarda düzenlediği bir gezi 29 kişinin ölümüne yol açtı.
“Teknede motor sorunu vardı” dedi. “Teknenin içine su girdi. Yardım çağırdık ama çok uzun sürdü. Ben insanları kurtarmaya çalışırken tekne batıyordu. Yardım geldiğinde iş işten geçmişti.”
Risklere rağmen, birçok Haitili hala bir çıkış yolu arıyor. La Gonave’deki yerliler CNN’ye, tekne gezisini denemeyi amaçlayan en az 40 kişinin zaten adada olduğunu ve Johnny teknenin hazır olduğunu söyledikten sonra geri kalanının anakaradan geleceğini söyledi.
Bir zamanlar öğretmen olan bir üniversite mezunu potansiyel yolcu, yolculuğa çıkmak için neden her şeyi riske attığını anlattı.
“Öğretmen olarak çalıştım ama olmadı. Şimdi her gün güneşte ve tozda motosiklet kullanıyorum. Ailem varken nasıl bakabileceğim?”
Yolculuğu yapmak için bir yıllık para biriktirdiğini ve teknenin cılız koşullarından korkmadığını söyledi. “Bir köpekbalığı tarafından yenebilirim ya da Amerika’ya gidebilirim.”
Kaynak : https://www.cnn.com/2022/08/09/americas/haiti-gang-violence-npw-intl-latam/index.html