AİDS nedir?
AİDS (edinilmiş bağışıklık eksikliği sendromu), insan immün yetmezlik virüsünün (HIV) neden olduğu hayatı tehdit eden bir durumdur. Virüs vücudunuzu zayıflatır ve enfeksiyonlarla savaşamaz. Bunu vücudunuzun bağışıklık sistemine saldırarak, CD4 hücrelerini (T hücreleri de denir) öldürerek yapar. Tedavi edilmediği takdirde HIV, vücudunuzun artık enfeksiyonlarla savaşamayacağı kadar çok CD4 hücresini öldürebilir. Bu olduğunda, evre 3 HIV veya AIDS olarak kabul edilir.AİDS belirtileri hiv virüsü bulaştıktan belli bir süre sonra ortaya çıkar.
AIDS belirtileri
AIDS belirtileri vücudun zayıflamış bağışıklık sistemi tarafından tetiklenir. Bu, AIDS’iniz varsa, vücudunuzun enfeksiyonlarla ve diğer koşullarla savaşamayacağı anlamına gelir. AİDS hastalarının fırsatçı enfeksiyonlara yakalanma riski yüksektir. Bu enfeksiyonlara bakteri, virüs, mantar vb. neden olabilir. Vücudun herhangi bir bölümünü etkileyebilirler. Ulusal Sağlık Enstitüleri’ne (NIH) göre, AIDS sizi belirli kanserler, özellikle lenfomalar ve cilt kanseri için daha yüksek risk altında bırakır.
AİDS belirtileri değişecektir, ancak şunları içerebilir:
- Akciğer enfeksiyonları (öksürük, ateş ve nefes darlığı)
- Bağırsak enfeksiyonları (ishal, karın ağrısı ve kusma)
- Aşırı yorgunluk
- Şişmiş lenf bezleri
- Ağız yaraları
- Ateş
- Terleme
- Döküntüler veya cilt lezyonları
- Kilo kaybı
AİDS’e ne sebep olur?
AİDS’e HIV virüsü neden olur. Virüs kişiden kişiye çeşitli yollarla bulaşır. HIV olan bir kişiyle cinsel ilişki kurarak HIV bulaşır. HIV’li biriyle bir iğne paylaşırsanız da bulaşır. HIV olan hamile anneler hamilelik, doğum veya emzirme döneminde bebeklerine geçirebilirler.
AİDS nasıl teşhis edilir?
HIV varsa, doktorunuz kan testi yaparak CD4 sayınızı izleyecektir. Sağlıklı bir CD4 sayısı 500 ila 1.600 CD4 hücresi arasında değişir. CD4 sayınız ne kadar düşük olursa, vücudunuz enfeksiyonla daha az savaşır. CD4 sayınız 200’ün altına düşerse, doktorunuz size AIDS teşhisi koyabilir. Birçok kez, az sayıda CD4 hücresi nedeniyle zaten bir enfeksiyon veya zatürre yaşarsınız.
AİDS önlenebilir mi?
HIV’i önleyerek AIDS’i önleyebilirsiniz. HIV’i önlemenin en iyi yolu, HIV’li bir kişiyle seks yapmamak (vajinal, anal veya oral) veya HIV taşıyan bir kişiyle iğne paylaşmamaktır.
HIV’i önlemenin diğer yolları şunlardır:
- Seks yaptığınızda, prezervatif kullanarak “daha güvenli” seks yapın. En iyi prezervatif bir erkek lateks prezervatifidir. Bir kadın prezervatifi o kadar etkili değildir, ancak biraz koruma sağlar.
- İğneleri ve şırıngaları paylaşmayın.
- Asla başka birinin kanının, spermasının, idrarının, vajinal sıvısının vücudunuza girmesine izin vermeyin.
AİDS tedavisi
HIV için bir tedavi olmamasına rağmen, onunla savaşmaya yardımcı olacak birçok ilaç vardır. Bu ilaçlar (antiretroviral tedavi veya ART olarak adlandırılır) genellikle HIV’in AIDS’e ilerlemesini önleyecektir. HIV AIDS’e ilerlediğinde bile, antiretroviral tedavi genellikle hala etkilidir. Bununla birlikte, tedaviye ne kadar erken başlarsanız o kadar etkilidir.
AİDS ile yaşamak
Tedavi olmadan, AİDS’li bir kişinin hayatta kalma oranı yaklaşık 3 yıldır. Zayıf bağışıklık sistemlerinin bir sonucu olarak enfeksiyon veya kansere yakalanırsanız bu sayı azalır.
Bununla birlikte, tedavi ile HIV ve hatta AİDS için hayatta kalma oranı çok daha iyidir. Sağlık sistemleri iyi bir çok ülkede, HIV’li çoğu insan AİDS geliştirmez, çünkü etkili ART hastalığın ilerlemesini durdurur. Erken teşhis konan HIV’li kişilerin HIV olmayan biriyle aynı yaşam süreleri olabilir.