Tıbbi Araştırmalarda Hayvan Kullanımıyla İlgili Kurallar ve Sorumluluklar
1. İnsan, hayvan ve bitkilerin hastalıklardan korunması ve/veya hastalıkların önlenmesi. Bunun için ilaçların, maddelerin veya ürünlerin etkinliğinin, emniyetinin, kalitesinin ve yapımının test edilmesi,
2. İnsan, hayvan ve bitkilerdeki hastalıkların tanısı ve tedavisi,
3. İnsan, hayvan ve bitkilerde fizyolojik koşulların tanısı, belirlenmesi, düzenlenmesi ve modifikasyonu,
4. Çevrenin korunması,
5. Eğitim ve alıştırma,
6. Adli soruşturma,
7. Etik Kurulun kabul edeceği diğer bilimsel araştırmalar için deney hayvanı kullanılabilir.
1. Replacement (yerine koyma),
2. Reduction (azaltma),
3. Refinement (sadeleştirme).
Replacement, gelişmiş hayvan yerine:
1. Filojenik skalada düşük hayvanları kullanma (böcekler, omurgasızlar),
2. Organ, doku, hücre kültürü gibi in vitro teknikler kullanma,
3. Hayvan olmayan cansız sistemleri kullanma (retroviral gen transferi) veya
4. Canlı olmayan sistemleri (örneğin komputer sistem) kullanılmasıdır.
1. Uygun sedatif, analjezik veya anesteziklerle (SAA) yapılmalıdır. SAA bilimsel şekilde ve gerekli aralıklarda kullanılmalıdır.
2. Planlamada veteriner konsültasyonu istenmelidir.
3. Paralitikler, anestezisiz kullanılmamalıdır.
1. Hayvan canlı kalacaksa cerrahi girişim için eldiven, maske, steril alet ve aseptik teknik kullanılmalıdır. Tüm cerrahi uygulamalarda cerrahi işlem öncesi ve sonrası bakım yapılmalıdır. Hayvanın cerrahi işlem sonrasında sıkıntı çekmesi önlenmelidir. Ağrı, huzursuzluk ve sıkıntı çekmesi önlenemiyorsa hayvan daima insanca ve ağrısız olarak öldürülmelidir.
2. Hayvan deneyin bitiminde canlı kalmayacaksa deneyde sterilite gerekli değildir. Uygulama sonrası hayvan insanca ve ağrısız bir yöntemle öldürülmelidir.
3. Öldürülen veya ölen hayvan kendi ürünleriyle birlikte imha edilinceye kadar soğuk odada saklanmalıdır. İmha yalnızca gösterilen özel yerde yakılarak ya da gömülerek yapılmalıdır.
4. Şiddetli veya devamlı ağrı ve sıkıntı verici işlemde kullanılan hayvan, sağlığına kavuşmadıkça ileride yapılacak final deneyde kullanılmamalıdır.
1. Bilimsel gerekçe varsa,
2. Veteriner bakım için gerekliyse yapılabilir
1. Limit Test, test bileşiğinin önceden tayin edilen doz düzeyinde (genellikle tek büyük bir doz), toksik veya letal olup olmadığını tayin etmek için uygundur. Her cinsiyetten 5-10 hayvana veya hassas cinsiyetten 10 hayvana yasal olarak saptanan doz verilir. Belirli bir süre içerisinde görülen toksik yanıtlar kaydedilir. Sonuçlara göre ek test yapılır. Normal koşullarda bir veya iki hayvan ilk olarak maruz bırakılır ve toksisite gözlenmezse başka hayvanlarla aynı doz, aynı maddenin "güvenirliğini" doğrulamak için kullanılır.
2. Aralık bulma testleri, şayet bileşiğin letalitesi bilinmiyorsa kullanılan hayvan sayısını azaltmak için uygun doz düzeylerini saptamada kullanılmalıdır. Genellikle bir veya iki hayvan her doz düzeyi için yaklaşık LD50'nin tahminine izin verecek doz aralığında kullanılır.
3. LD50 testi, bir maddeye veya ürüne maruz kalındığında meydana gelen akut letaliteyi değerlendirir. LD50 değeri, test hayvanlarının %50'sini öldürmesi beklenen dozdur. Bu yöntem tipik olarak 100 veya daha fazla hayvanda kullanılabilir. Test materyeli artan dozlarda genellikle 5 veya daha fazla dozda, 10 dişi ve 10 erkek hayvan gruplarına verilir. Belirli bir süre içindeki mortalite kaydedilir; istatistiksel yöntem yardımıyla LD50 saptanır. Çeşitli amaçlarlarla bu test yapılır:
o Güvenli taşıma ve işaretlemede yasal zorunluluklar için madde veya ürünleri test etme,
o Kimyasal doz-yanıt eğrisinde karşılaştırmalı bilgi sağlamak,
o Akut intoksikasyon tedavisi için bilgi sağlamak,
o Bazı biyolojik ürünleri standart hale getirme,
o Toksisite çalışmaları için doz düzeylerini ayarlama,
o Alternatif test yöntemini değerlendirme için veri sağlamak.
1. Ağrısız veya sıkıntısız olabildiği gibi
2. Uygun anestezik, analjezik veya trankilizan ilaçların verildiği ağrı veya sıkıntılı olabilir.
1. Aşağıdakilerin uygulanmasında,
o Anestezik, analjezik ve trankilizanlar,
o Sıvı ve elektrolit tedavisi,
o İmmünizasyon,
o Oral tedavi;
2. Kronik olmayan kateterizasyon;
3. Kan alma (intrakardiyak ve bazı türlerde periorbital hariç);
4. Gastrik gavaj;
5. Veterinerlerin tanı ve tedavi için yaptıkları bazı rutin uygulamalar (örneğin enjeksiyonlar; palpasyon, röntgen, deri sıkma),
6. Önerilen yönteme göre yapılan ötanazi;
7. Neonatal kemirgenlerde intraserebral inokülasyonlar. Birçok neonatal kemirgende intraserebral inokülasyonlar eğitilmiş personel tarafından yapılabilir. Bu uygulama sadece geçici ağrı veya sıkıntıya neden olur. Yukarıdaki işlemlerin herhangi birinin sonucu ağrı veya sıkıntı olursa bu işlem aşağıdaki kategoride değerlendirilmelidir.
1. Biopsi, gonadektomi, elektrot ve kayıt aletlerinin yerleştirilmesini içeren tüm cerrahi uygulamalar,
2. Yanık, donma ve dağlama uygulamaları,
3. Kemik kırıkları,
4. İnsanlarda genellikle ağrıya neden olduğu kabul edilen elektrik şokları,
5. Aşırı iltihap ve nekroza neden olan bir ajanın kullanımı,
6. İlaç veya radyasyon toksisitesinin LD50 tayini için yapılan testler,
7. Adaptasyon işlemine girmeyen hayvanlarda 12 saatten daha uzun süre harekette kısıtlama,
8. Deri veya korneanın aşınma testi,
9. İntrakardiyak kan alma,
10. Fare ve hamster dışındaki herhangi bir türden periorbital kan alma. Fare ve hamster gibi gerçek orbital sinüse sahip olmayan anestezi edilmemiş hayvanlardan periorbital kan alma uygun değildir.
AKTS
Akademik Takvim
Personel Yemek Listesi
Öğrenci Yemek Listesi
Personel Bilgi Sistemi
İşçi Maaş Bordroları
Lojman Başvuru Sistemi
Dicle Kart
Yönetim Bilgi Sistemi
Kalite Dökümanları
Ek Ders Otomasyonu
Program Değerlendirme Sistemi