Torasik Aort Anevrizması Nedir? Belirtileri ve Tedavisi Nelerdir?
Aort, vücuttaki en büyük kan damarıdır. Kalpten vücudun geri kalanına oksijenli kan iletir. Aort anevrizması, aort duvarındaki şişkin, zayıflamış bir alandır. Zamanla, kan damarı balonlanır ve patlama (kopma) veya ayrılma (diseksiyon) riski vardır. Bu hayatı tehdit eden kanamaya ve potansiyel olarak ölüme neden olabilir. Aşağıda daha fazla bilgi bulabilirsiniz.
Torasik aort anevrizması nedir?
Torasik aort anevrizması, vücuda kan sağlayan ana kan damarında (aort) zayıf bir alandır. Aort zayıf olduğunda, damar duvarına doğru itilen kan, damarın bir balon gibi (anevrizma) şişmesine neden olabilir.
Torasik aort anevrizması torasik anevrizma olarak da adlandırılır ve anevrizma nedeniyle aort diseksiyonu oluşabilir. Diseksiyon, aort duvarında hayatı tehdit eden kanamaya veya ani ölüme neden olabilecek bir yırtılmadır. Büyük, hızlı büyüyen anevrizmaların yırtılma olasılığı fazlayken, küçük ve yavaş büyüyen anevrizmaların yırtılma olasılığı daha azdır.
Torasik aort anevrizmasının nedenine, büyüklüğüne ve büyüme hızına bağlı olarak, tedavi dikkatli bekleme durumundan acil cerrahiye kadar değişebilir. İdeal olarak, gerekirse cerrahi planlanabilir.
Torasik aort anevrizması neden olur?
Anevrizmanın gelişimine katkıda bulunabilecek faktörler şunlardır:
- Arterlerin sertleşmesi (ateroskleroz): Arter duvarlarında plak biriktikçe, daha az esnek hale gelirler ve ek basınç onların zayıflamasına ve şişmesine neden olabilir. Yüksek tansiyon ve yüksek kolesterol, arterlerin sertleşmesi için risk faktörleridir. Bu yaşlı insanlar da daha yaygındır.
- Genetik koşullar: Genç insanlarda aort anevrizmalarının genellikle genetik bir nedeni vardır. Vücuttaki bağ dokusunu etkileyen genetik bir durum olan Marfan sendromuyla doğan insanlar özellikle aort duvarında zayıflık gösterebileceğinden torasik aort anevrizması riski altındadır. Marfan sendromu genellikle uzun boylu, çok uzun kollar, deforme olmuş bir göğüs kemiği ve göz problemleri gibi farklı fiziksel özelliklere neden olur. Aileyle ilgili diğer bozukluklar, Ehlers-Danlos sendromu, Loeys-Dietz sendromu ve Turner sendromu da dahil olmak üzere aort anevrizmasına neden olabilir.
- Diğer tıbbi durumlar: Dev hücreli arterit ve Takayasu arterit gibi inflamatuar durumlar torasik aort anevrizmaları ile ilişkilidir.
- Kalbinizin aort kapağı ile ilgili sorunlar: Bazen kalpten çıkarken kanın aktığı kapakla ilgili problemleri olan kişilerde torasik aort anevrizması riski artar.
- Tedavi edilmeyen enfeksiyon: Nadir olsa da, sifiliz veya salmonella gibi tedavi edilmemiş bir enfeksiyon varsa bu bir risk faktörüdür.
- Travmatik yaralanma: Nadiren, düşme veya motorlu taşıt kazalarında yaralanan bazı kişilerde de bu hastalık gelişebilir.
Aort diseksiyonu
Aort diseksiyonunda, aort duvarında bir yırtılma meydana gelir. Bu, aort duvarına, aort boyunca ve bazı durumlarda tamamen aortun dışında kanamaya neden olur.
Aort diseksiyonu, aortun neresinde meydana geldiğine bağlı olarak hayatı tehdit eden potansiyel bir acil durumdur. Diseksiyonu önlemek için aort anevrizmasını tedavi etmek önemlidir. Diseksiyon meydana gelirse, insanlar hala ameliyatla tedavi edilebilir, ancak daha yüksek komplikasyon riski taşırlar.
Kimler risk altındadır?
Torasik aort anevrizması risk faktörleri şunları içerir:
- Yaş: Torasik aort anevrizmaları en sık 65 yaş ve üstü kişilerde görülür.
- Tütün kullanımı: Tütün kullanımı aort anevrizmasının gelişimi için güçlü bir risk faktörüdür.
- Yüksek tansiyon: Artan kan basıncı, vücuttaki kan damarlarına zarar vererek anevrizma geliştirme riskini artırır.
- Arterlerde plak birikimi: Bir kan damarının kaplamasına zarar verebilecek yağ ve diğer maddelerin birikmesi anevrizma riskini artırır. Bu yaşlılarda daha yaygın bir risktir.
- Aile sağlığı geçmişi: Ailede aort anevrizması geçmişi olan kişilerde daha fazla risk vardır. Bu genç insanlarda birincil risk faktörüdür.
- Marfan sendromu ve ilgili durumlar: Hastanın Marfan sendromu, Loeys-Dietz sendromu veya Ehlers-Danlos sendromu gibi ilgili bir durumu varsa, torasik aort anevrizmaları ve aort veya diğer kan damarı diseksiyonu veya rüptürü riski önemli ölçüde yüksektir.
- Biküspit aort kapağı: Üç yerine iki aort kapağı olanların yaklaşık yarısı aort anevrizması geliştirebilir.
Torasik aort anevrizması belirtileri nelerdir?
Torasik aort anevrizmaları genellikle yavaş ve semptomsuz ilerler, bu da tespit edilmelerini zorlaştırır. Bazı anevrizmalar asla yırtılmaz. Birçoğu küçük başlar ve küçük kalır, ancak bazıları zamanla genişler. Aort anevrizmasının ne kadar hızlı büyüyebileceğini tahmin etmek zordur.
Torasik aort anevrizması büyüdükçe, bazı insanlar aşağıdakileri fark edebilir:
- Göğüste hassasiyet veya ağrı
- Sırt ağrısı
- Ses kısıklığı
- Öksürük
- Nefes darlığı
Aort anevrizmaları, kalpten çıkarak göğüs ve karından geçen aort boyunca herhangi bir yerde gelişebilir. Göğüste ortaya çıktıklarında, buna torasik aort anevrizması denir. Anevrizmalar, torasik aortta, kalbe yakın, aortik kemerde ve torasik aortun alt kısmında herhangi bir yerde ortaya çıkabilir.
Torasik aort anevrizmaları, aortun alt kısmında (abdominal aort anevrizmaları) oluşan anevrizmalardan daha az yaygındır. Aortun üst ve alt kısımları arasında bir anevrizma da ortaya çıkabilir. Bu tip anevrizmaya torakoabdominal anevrizma denir.
Ne zaman doktora görünmeli?
Aort anevrizması olan insanların çoğunda yırtılma meydana gelmedikçe semptomlar görülmez. Bir diseksiyon veya yırtılma tıbbi bir acil durumdur.
Bir anevrizma ya da arter duvarının bir veya daha fazla katmanı yırtılırsa, aşağıdakileri hissedebilirsiniz:
- Üst sırtta aşağı doğru yayılan keskin, ani ağrı
- Göğüste, çenede, boyunda veya kollarda ağrı
- Nefes almada zorluk
Ailede aort anevrizması, Marfan sendromu veya başka bir bağ dokusu hastalığı veya bisüspit aort kapağı öyküsü varsa, doktor aort anevrizması taraması için bilgisayarlı tomografi taramaları veya manyetik rezonans görüntüleme muayeneleri gibi düzenli ultrason veya radyoloji testleri önerebilir.
Torasik aort anevriması nasıl teşhis edilir?
Göğüs röntgeni, bilgisayarlı tomografi gibi rutin tıbbi testler sırasında torasik aort anevrizmaları sıklıkla bulunur. Doktor belirtiler ile ailenin anevrizma veya ani ölüm öyküsü hakkında da sorular soracaktır.
Aort anevrizması olduğunu düşünüyorsa, görüntüleme testleri bunu doğrulayabilir. Torasik aort anevrizması testleri şunları içerir:
- Ekokardiyogram: Bir ekokardiyogram, kalbin ve çıkan aortun gerçek zamanlı görüntülerini yakalamak için ses dalgalarını kullanır.
- Bilgisayarlı tomografi: Bilgisayarlı tomografi, aort dahil vücudun enine kesit görüntülerini oluşturmak için X-ışınlarını kullanır.
- Manyetik rezonans görüntüleme: Bir manyetik rezonans görüntüleme vücudun resimlerini yapmak için bir manyetik alan ve radyo dalgaları kullanır.
Torasik aort anevrizmalarının taranması
Torasik aort anevrizmasına neden olan durumlar genetik olarak ailelerde görülebilir. Bir ebeveyn, kardeş, oğul veya kız gibi birinci derece bir akrabanın Marfan sendromu veya torasik aort anevrizmasına neden olabilecek başka bir durumu varsa doktorunuz tarama önerebilir.
Torasik aort anevrizmalarını taramak için kullanılan testler şunları içerebilir:
- Ekokardiyogram: Bir ekokardiyogramda genişlemiş aort veya anevrizma varsa, muhtemelen büyümediğinden emin olmak için 6 veya 12 ay içinde başka bir görüntüleme testine ihtiyaç duyulacaktır.
- Genetik test: Ailede anevrizma öyküsü veya torasik aort anevrizması riskini artıran başka bir şüpheli genetik durum varsa, genetik test düşünülebilir. Ayrıca bir aile kurmandan önce de genetik danışmanlık düşünebilirsiniz.
Torasik aort anevrizması nasıl tedavi edilir?
Tedavinin amacı, anevrizmanın büyümesini önlemek ve diseksiyonu veya yırtılmasından önce tedavi etmektir. Torasik aort anevrizmanın büyüklüğüne ve büyüme hızına bağlı olarak, tedavi dikkatli olarak beklemeden cerrahiye kadar değişebilir.
İzleme
Torasik aort anevrizması küçükse, doktor anevrizmayı izlemek için ilaç ve diğer tıbbi durumların yönetimi ile birlikte görüntüleme testleri önerebilir.
Genellikle, anevrizma teşhis edildikten en az altı ay sonra ve düzenli takip muayenelerinde ekokardiyogram, bilgisayarlı tomografi veya manyetik rezonans anjiyografi taraması yapılır. Bu testlerin ne sıklıkta yapılacağı anevrizmanın nedenine, büyüklüğüne ve ne kadar hızlı büyüdüğüne bağlıdır.
İlaçlar
Arterlerde yüksek tansiyon veya tıkanıklıklar varsa, doktor muhtemelen tansiyonu ve kolesterolü düşürmek için ilaçlar reçete edecektir.
Bu ilaçlar şunları içerebilir:
- Beta blokerleri: Beta blokerler kalp atış hızınızı yavaşlatarak kan basıncını düşürür. Marfan sendromlu insanlar için beta blokerler aortun hızlı genişlemesini azaltabilir. Beta blokerlerin örnekleri arasında metoprolol, atenolol ve bisoprolol bulunur.
- Anjiyotensin 2 reseptör blokerleri: Beta blokerler kan basıncını kontrol etmek için yeterli değilse veya hasta beta bloker kullanamıyorsa, doktor bu ilaçları da reçete edebilir. Bu ilaçlar genellikle yüksek tansiyonu olmasa bile Marfan sendromu olan kişiler için önerilir. Anjiyotensin 2 reseptör blokerlerinin örnekleri arasında losartan, valsartan ve olmesartan bulunur.
- Statinler: Bu ilaçlar, arterlerdeki tıkanıklıkları azaltmaya ve anevrizma komplikasyonları riskini azaltmaya yardımcı olarak kolesterolü düşürmeye yardımcı olabilir. Statin örnekleri arasında atorvastatin, lovastatin, simvastatin ve diğerleri bulunur.
Unutmayın, hangi ilacı ne şekilde alacağınıza doktorunuz karar verecektir.
Hasta sigara içiyorsa veya tütün çiğniyorsa, bırakması oldukça önemlidir. Tütün kullanmak anevrizmayı kötüleştirebilir.
Ameliyat
Genellikle 1,9 ila 2,4 inç (yaklaşık 5 ila 6 santimetre) ve daha büyük torasik aort anevrizmaları için cerrahi önerilir. Hastada Marfan sendromu, başka bir bağ dokusu hastalığı, bisüspit aort kapağı veya ailede aort diseksiyonu öyküsü varsa, yüksek aort diseksiyonu riski nedeniyle daha küçük anevrizmalar için ameliyat önerilebilir.
Torasik aort anevrizması olan çoğu insanı açık göğüs cerrahisi olur, ancak bazı belirli durumlarda doktor endovasküler cerrahi adı verilen daha az invaziv bir onarıma da karar verebilir.
Sahip olunan ameliyat türü, duruma ve torasik aort anevrizmanın konumuna bağlıdır.
- Açık göğüs cerrahisi: Torasik aort anevrizmasını onarmak için açık göğüs cerrahisi genellikle aortun hasarlı kısmının çıkarılmasını ve yerine dikilen sentetik bir tüp (greft) ile değiştirilmesini içerir. Hastada Marfan sendromu veya diğer ilgili durumlar varsa, aort kökü replasmanı olabilir. Cerrah aortun bir bölümünü ve bazen aort kapağını çıkarır ve aortun bir bölümünü bir greftle değiştirir. Aort kapağı mekanik veya biyolojik bir kapak ile değiştirilebilir. Valf çıkarılmazsa, cerrahi valfe koruyucu aort kökü onarımı denir.
- Endovasküler cerrahi: Doktorlar, bacaktaki bir arterden sokulan ve aorta geçirilen ince bir tüpün ucuna sentetik bir greft ekler. Greft – metal örgü desteğiyle kaplanmış dokuma bir tüp – anevrizma bölgesine yerleştirilir. Küçük kancalar veya pimler grefti yerinde tutar. Greft, anevrizmanın yırtılmasını önlemek için aortun zayıflamış bölümünü güçlendirir. Bu işlemle iyileşme süresi genellikle açık göğüs cerrahisine göre daha hızlıdır, ancak endovasküler cerrahi herkes için yapılamaz. Endovasküler cerrahiden sonra greftin sızmadığından emin olmak için düzenli takip görüntüleme taramaları gerekir.
- Acil cerrahi: Rüptüre aort anevrizmasını acil cerrahi ile tamir etmek mümkün olsa da, risk çok daha yüksektir ve daha büyük komplikasyon olasılığı vardır. Bu nedenle, doktorlar torasik aort anevrizmalarını yırtılmadan önce tanımlamayı, tedavi etmeyi ve yaşam boyu kontrol ve uygun koruyucu cerrahi ile izlemeyi tercih ederler.
Kaynak:
Not: Konu hakkında ilgili videoyu aşağıdan izleyebilirsiniz: