Che Guevara kimdir diye soracak olursak kısaca; Küba Devrimi sırasında Fidel Castro ile müttefik olan bir Marksist devrimciydi.
Che Guevara Kimdir?
Ernesto “Che” Guevara de la Serna, Küba Devrimi sırasında önemli bir figür olan Arjantinli bir Marksist devrimciydi. Guevara, onu Marksizm’i savunmaya iten koşulları gözlemleyerek Güney Amerika’yı dolaşmadan önce tıp okudu. 1950’lerin sonlarında Batista hükümetini devirmek için Fidel Castro’ya yardım etti. Ardından Castro’nun rejimi sırasında önemli siyasi görevlerde bulundu. Guevara daha sonra, 1967’de yakalanıp idam edildiği Bolivya da dâhil olmak üzere başka yerlerde gerilla eylemlerinde bulundu.
Gençlik Yılları
Guevara, 14 Haziran 1928’de Arjantin, Rosario’da orta sınıf bir ailede dünyaya geldi. Gençliğinde astım hastasıydı. Buna rağmen kendisini bir atlet olarak yetiştirmeyi başardı. Ailesinin ve arkadaşlarının sol eğilimli siyasi görüşlerini benimsedi. Henüz gençlik yıllarında politik olarak aktif hale geldi ve Juan Perón hükümetine karşı çıkan bir gruba katıldı. Liseden onur derecesiyle mezun olduktan sonra Guevara, Buenos Aires Üniversitesi’nde tıp okudu. Ancak 1951’de bir arkadaşıyla Güney Amerika’yı dolaşmak için okulu bıraktı. Dokuz aylık yolculuklarında tanık olduğu kötü yaşam koşulları Guevara’yı derinden etkiledi. Ertesi yıl muhtaçlara bakım sağlamak amacıyla tıp fakültesine döndü. 1953’te mezun oldu.
Küba Devrimi
Ancak Guevara’nın Marksizm’e olan ilgisi arttıkça, Güney Amerika halkına yalnızca devrimin adalet getirebileceğine inanarak tıbbı bırakmaya karar verdi. 1953’te Guatemala’ya gitti ve burada CIA’nin desteği ile solcu hükümetin devrilmesine tanık oldu. Yalnızca bu olay bile devrim inançlarına daha sıkı bağlanmasına vesile oldu. 1955’te Guevara evlendi ve Meksika’da yaşamaya başladı. Burada Kübalı devrimci Fidel Castro ve onun kardeşi, Fulgencio Batista hükümetini devirmeyi planlayan Raúl ile tanıştı. Kurdukları küçük silahlı kuvvetleri 2 Aralık 1956’da Küba’ya çıktığında, Guevara onlarla birlikteydi. İlk saldırıdan sağ kurtulanlar arasındaydı. Sonraki birkaç yıl boyunca, Castro’ya birincil danışman olarak hizmet edecek ve çökmekte olan Batista rejimine karşı saldırılarda büyüyen gerilla güçlerine liderlik edecekti.
Ocak 1959’da Castro, Küba’nın kontrolünü ele geçirdi. Guevara’yı onun yasadışı emirleri doğrultusunda yüzlerce kişinin idam edildiği tahmin edilen La Cabaña hapishanesine atadı. Daha sonra ulusal banka başkanı ve sanayi bakanı olarak atandı. Ülkenin komünist bir devlete dönüşümüne yardımcı olmak için birçok şey yaptı. 1960’ların başında Guevara, büyükelçi olarak da görev yaptı. Diğer ülkelerle, bilhassa Sovyetler Birliği ile ilişkiler kurmak için dünyayı dolaştı. Domuzlar Körfezi işgali ve Küba Füze Krizi sırasında kilit bir oyuncuydu. Ayrıca gerilla savaşı üzerine bir el kitabı yazdı. 1964’te Birleşmiş Milletler’e ABD dış politikasını ve Güney Afrika’daki ırkçılığı kınayan bir konuşma yaptı.
Ölümü ve Mirası
1965’te Küba ekonomisi darmadağın olmaya başladığında Guevara, devrimci ideolojilerini dünyanın diğer bölgelerine yaymak için görevinden ayrıldı. Önce bir devrimi desteklemek için gerilla savaşında asker yetiştirmek amacıyla Kongo’ya gitti. Ancak başarısız olunca o yıl ayrıldı. Kısa bir süre için Küba’ya döndükten sonra, 1966’da, orada bir devrimi teşvik etmek için küçük bir isyancı gücüyle Bolivya’ya gitti. Ancak Bolivya ordusu tarafından yakalandı. 9 Ekim 1967’de La Higuera’da öldürüldü.
Guevara, ölümünden beri efsanevi bir siyasi figür haline geldi. Onun adı genellikle isyan, devrim ve sosyalizm ile özdeşleştirildi. Ancak bir kesim, onun ne kadar acımasız olabileceğini ve Küba’da mahkûmların yargılanmadan infaz edilmesini emrettiğini hatırlıyor. Her halükarda, Guevara’nın hayatı halkın büyük ilgisini çeken bir konu olmaya devam ediyor. Aralarında Gael García Bernal’in Guevara olarak rol aldığı “Motorsiklet Günlüğü (2004)” ve Benicio Del Toro’nun devrimciyi canlandırdığı, iki bölümlük biyografi “Che (2008)”nin de bulunduğu çok sayıda kitap ve filmde konu olmuş ve tasvir edilmiştir.
Mustafa S. ALACA