Avrupa, tarihinin en derin ve yaygın ekonomik krizlerinin birisini yaşıyor. Ülkeler öylesi,ne ağır borçlar altına girmiş durumdalar ki buraya nasıl geldiklerini düşününce işin içinden çıkamıyor insan.
Önce Avrupa ülkelerinin bugünkü borç stoklarının GSYH'larına oranlarını Euroya geçiş öncesindeki (1999 yılı) borç stoklarının GSYH'larına oranlarıyla karşılaştıralım:
Tablodan görüleceği gibi Euro sistemine geçişle birlikte İspanya dışında bu ülkelerin hepsinde kamu borçlarında büyük artışlar ortaya çıkmış bulunuyor. İspanya'daki artış makul düzeyde kalmış. Rekor Portekiz ile İrlanda'da. Onları Yunanistan izliyor.
Aşağıdaki grafik bu ülkelerde piyasaya sürülen 10 yıl vadeli Devlet Tahvillerinin yıllık faiz oranlarını 1995 yılından başlayarak 2011 yılına kadar olan periyotta gösteriyor.
Dikkat edilecek olursa Euro sistemine girmeden önce her ülke aşağı yukarı o tarihteki borç yüküyle orantılı bir faiz ödemek zorundaymış. Euro sistemine girdikten sonra Avrupa Merkez Bankası'nın saptadığı faiz aşağı yukarı bütün ülkelerin devletleri için borçlanma faizinin belirleyicisi olunca bütün ekonomilerin borçlanma faizleri Almanya'nın Devlet tahvili faiz oranları dolayında tekdüze hale gelmişler. Yani Euro sistemine geçmeden önce Yunanistan 10 yıllık devlet tahviliyle borçlanmada yıllık yüzde 19 dolayında, İtalya yüzde 14 dolayında, Portekiz yüzde 13 dolayında, Almanya yüzde 8 dolayında faiz öderlerken 2006 yılında hepsi kabaca yüzde 3 dolayında faiz öder hale gelmişler. Bir başka ifadeyle Euro'ya geçişten sonra bütün Euro bölgesi ekonomileri Almanya'nın itibarından yararlanıp ucuza borçlanmaya başlamışlar.
Mali disiplinin kopma noktası budur. Euro sistemine geçinceye kadar pahalıya borçlandığı için kolayca borçlanamayan hükümetler, Euro sistemine geçişle birlikte ucuza borçlanmaya başlayınca mali disiplini tümüyle terketmişler ve borçlanmayı gelir sağlama aracı gibi kullanmaya başlamışlardır. Almanya'nın mali disiplinini alacak yerde onun itibarını kullanarak disiplinsiz davranmayı artırarak sürdürmeye devam etmişlerdir.
2008 yılında ABD'de yaşanan Lehman krizinin giderek bir küresel krize dönmesiyle birlikte yavaş yavaş Euro itibar kaybetmeye ve dolayısıyla bu ülkelerde faizler eski durumuna dönmeye başlamış görünüyor.
Grafik bize Euro'ya kimlerin geçmesi gerektiğini anlatıyor aslında. Ötekilerin ne kadar zorlama bir biçimde Euro sistemine girdiği de net bir biçimde görülüyor. Eğer Euro sistemi olmasaydı bu ekonomiler bu kadar borçlanamayacak ve dolayısıyla büyük olasılıkla bugün böyle bir borç krizi içinde olmayacaklardı.