Müzenin binası, Ana Manastırın Kuzeybatısında konumlanmış eski bir iki katlı hücredir. Bay Chandris’in bağışları sayesinde 80’lerin başlarında, “Yunan Halkı” aracılığı ile, restore edilmiştir.
Müze binanın üst katında, iki devamlı sergi odası ve bekçiler için olan küçük bir odadan mevcuttur. Zemin katta küçük bir kilise ve küçük bir depo vardır. W.C. olanakları müzenin arka tarafında hazırlanmıştır.
1822’de Sakız Adasındaki katliam ve Türklerin Manastırı yağmalamaları yüzünden sergide gösterilenler çok sayıda değildir ve genelikle bu tarihten sonraya aitlerdir. Aralarında, post-Bizans İkonları, dini gümüş çalışmalar, dini ve popüler nakış işleri ve dokuma kumaşlar bulunmaktadır.
En önemli şey “Pefki”, altın ve gümüşten bir ipek dokuma stil çiçek motifli perdedir. Bu ipek dokuma bir yazıta göre Sakız Adalı el sanatçıları tarfından 1742’de Nea Moni için yapılmıştır. Orijinal kullanım alanı bilinmemektedir.
Nea Moni Manastırı 11. yüzyılda (1042-1056 yılları dolaylarında) inşa edilmiştir ve Bakire Meryem’min Göğe Yükselişine adanmıştır. Yaklaşık 17,000 m2lik alanı kaplamaktadır ve Sakız Adasının merkez bölgesinde konumlanmıştır. Nea Moni’yi kapsayan bina ana kilise (katolikon), 2 daha küçük kiliseyi, rahiplerin yemek alanı olan bir masa, rahiplerin üsleri (kelia) ve su ile bağlantı kurmaları için inşa edilmiş yer altı tanklarını (kinsternes) içermektedir. Manastırın kuzeybatı köşesinde güçlü bir koruma kulesi bulunmaktadır. Uzun bir taş-duvar Manastırı çevrelemektedir.
Manastırla ilgili geleneklere göre, İmparator Costantine Monomachos Manastırı bulup üç Sakız Adalı keşişe kehanette bulunmalar için ödeme yapmıştır, Lesvos’a olan sürgünü geçiciydi ve ileride tahtına geri dönecekti. Üç keşiş Bakire Meryemin Manstırın şimdiki konumunda mirtlenin kolunda asılı mucizevi İkonunu keşfetmişlerdir. Bu küçük kilisenin birkaç mahal ie inşa edildiği orijinal yerdi. İmparator Monomachos Bizans finansal sistemi için olağan olmayan birşey olarak Manastırı mülk ve kazançla destekledi. Nea Moni Manastırı Egenin en tanınan ve en zengin manastırı oldu. Bu zenginlik 1822’de Türklerin adaya hakim olması ve Manastırı yağmalamalarına kadar sürdü, bundan sonra finansal düşüşü başlamıştır.
Ana kilise ya da katolikon Manastırın merkez noktasında konumlanmıştır. Ama kiliseyi,esornartheks ve eksonateksi kapsamaktadır. Ana tapınağın mimarisi adananın bilinen sekizgen tipi Şimdilerde bu mimarinin tek örnekleri Sakız Adası ve Kıbrıs’ta bulunmaktadır.
Taş duvarlarla limitlenen diğer binalar:
Mozaikler
Nea Moni’nin mozaikleri 11. yüzyıl tarihlidir ve Manastır’ın istidatını içermektedir. Bugün, Yunanistan’da bulunan Orta-Bizans periyodundan kalma üç koleksiyondan birisidir ve görece olarak gayet iyi durumdadır.
Bu mozaiklerin yapılışındaki karakteristik özellik dramatik dışavurumuna aittir ve mozaiklerin mükemmelliği basitliğindedir. Altından zemin geniş bir parça yüzey resimlerine hakimdir ve üzerine ışık yansıdığında tasvirin yüceliğini arttırmaktadır ve gölgeler sanki yüce ve ruhani bir dünyadaymışcasına hareket ediyor. Zarif kaliteleri sanatçının çalışmalarını Istanbul’daki diğer şahane sergi ile birleştirdiği gerçeğin göz önünde bulundurarak onları Bizans sanatının en önemli yaratımları arasında gösterebiliriz.
Manastır UNESCO’nun Dünya Mirası tarafından korunanlar listesindedir.
Özel Not: Müze halka açıktır fakat ne yazık ki Manastırın Katalikon’undan giriş 2005 Yazı ve Güzü Yunan Kültür Bakanlığının değerlendirme çalışmalarının uzamasına bağlı olarak izin verilmemektedir.
Nea Moni Müzesinin Çalışma Saatleri: Salı – Pazar 09:00-13:00, Pazartesi kapalıdır.
Tel. +30 22710 79370
Bilet: 2€. Yunan öğrencileri için 1€ .