cahit zarifoğlu nun da alıntıladığı gibi 35 yaşında başlar dante yolculuğuna sevgilisi beatrice i görebilmek için. eser harika bir şiir olmasının yanında, italyan dilini, eserin yazıldığı floransa lehçesi etrafında birleştirmeye yardımcı olduğu için de çok önemlidir. tek kötü yanı gafil dante nin peygamber efendimizi (sav) insanların arasına fitne yaymak suçundan dolayı cehennemde tasvir etmesidir. bunun sebebi de o zamanlar çok yaygın olan peygamber efendimizin (sav) normalde bir hristiyan papazı iken arapların arasına kaçıp kendi dinini kuran bir münafık * olduğu inancıdır. bu kanı daha sonraki yüzyıllarda da peygamber efendimizin bir çok eserde sahtekar olarak tasvir edilmesi şeklinde tekerrür etmiştir.
küfrün şahsî tasavvurla (bir yönden bakarsak,kendisiyle) pekiştiği çıktılardan biridir. bilinmesi gerekir. "kolektif bilinç" kavramının yazılı ve sözlü aktarımlardaki zuhuruna emsaldir. başlığı açan arkadaşa teşekkürler.
dante alighieri'nin 1308'den 1321'deki ölümüne dek yazdığı başyapıtı. kitabın orijinal ismi aslında commedia'dır, divina kısmı başlığa boccaccio tarafından eklenmiştir. "com" köy, kasaba; "oda" şarkı anlamına geliyormuş, sanırım latincede. "commedia" ismi bu nedenle halk türküsü biçiminde tercüme edilebilir. dönemde gündelik yaşamın basit, kaba hayatını anlatan eserler komedya, ciddi meselelerle ilgili eserler ise tragedya olarak sınıflandırılır ve komedyalar yerel dilde yazılırken tragedyalar latince yazılırmış. dante, döneminde ciddi bir eseri halkın anlayacağı dilde yazan ilk şairdir.
ilahi komedya hem italya'nın, hem tüm dünyanın en önemli edebi eserlerinden kabul ediliyor. ayrıca kitapta kullanılan toscana lehçesi italya'nın resmi dili haline gelmiş, dante dilinin gelişimine bu eserle büyük katkıda bulunmuştur.
şiirde olay, yüzeysel olarak dante'nin işlediği günahlar yüzünden "karanlık bir ormana" sapması ve cennetteki aşkı beatrice'nin de onun için şefaatte bulunarak cehennem'le başlayıp araf'la devam edecek ve cennet'te son bulacak bir yolculuğa çıkmasını sağlamasıdır. böylece dante; cehennem ve araf'ta roma şairi vergillius'un, cennette ise beatrice'nin rehberlik ettiği yolculuğu boyunca günahlarından arınarak sonunda arşıâlâya çıkmaya hak kazanır. ancak eser alegorik bir eserdir. eserde esasen dante'nin şahsında insanlığın ahiret yolculuğu ve günahlarından arınışı anlatılır. insana bu yolda önce vergillius'un temsil ettiği akıl, aklın erişemeyeceği cennette ise ilahi aşkı temsil eden beatrice yoldaş olur.
eser boyunca okuyucu skolastik felsefeyi son derece yakından tanıma olanağı bulacaktır. nitekim dante aquinolu tomasso'nun düşüncelerinden sıklıkla faydalanmıştır. yine "en büyük bilgin" olarak nitelendirdiği aristoteles de fikirlerinden sık istifade ettiği düşünürler arasındadır. eserin kurgusunda en çok yardım aldığı eser vergillius'un yazmış olduğu aeneis'tir. ayrıca peygamberimiz'in* miraç mucizesi de eseri yazarken dante'nin üzerinde etkili olmuştur. yine de dante'nin hakkını yememek gerekir, kurgu orijinal ve bu derece detaylı ve canlı oluşuyla eşsizdir.
eser aynı zamanda floransa hicivleriyle doludur. dante'nin cehennem'de çok fazla tanıdığıyla karşılaşırken cennet'te üç beş hemşerisine rastlaması bile bunun bariz bir delili sayılabilir. eser boyunca karşılaşılan ruhların en az dörtte üçünün floransalı veya en azından italyan, o da değilse bile dante'nin çağdaşı olduğu ve dante'nin bunların hemen hepsiyle floransa'nın o anki durumunu yerdiği göz önünde tutulursa floransa'nın ve dönemin siyasi yapılanmasının hicvinin eserde ne büyük yer tuttuğu rahatlıkla anlaşılacaktır. katı bir katolik olmasına rağmen dönemindeki papayı ve kiliseyi son derece ağır bir dille yererek yerden yere vurması da ayrıca kayda değerdir.
eserin türkçesini ben milli eğitim yayınları'nın çok eski bir baskısından*, dr. feridun timur'un çevirisiyle okumuştum. aynı çeviri tekrar basılmış mıdır bilmiyorum açıkçası. timur çevirinin başına oldukça tafsilatlı** bir önsöz yazmış, eser boyunca da en küçük bir ayrıntıyı bile kaçırmadan dipnotla açıklamış. *dipnotlar biraz sıksa da anlamakta kesinlikle güçlük çekmemenizi sağlıyor; çevirinin tek kötü tarafı şiirin düzyazıya çevrilmiş olması, ancak fazlasını da beklemek haksızlık olurdu sanırım.
eserin orjinal adı sadece commedia'dır. xiv. yy'da giovanni boccaccio tarafından yazılan ilahi komedya yorumu'ndan sonra eser bu isimle bilinmeye başlar. bir nevi hristiyanlaştırma... araf inancının yer almadığı isevilik her ne kadar eserin ilk bir asrını görmezden gelse de, dante'nin ölümünden yarım asır kadar sonra gerekli düzenlemeler de yapılıp eser ölümsüzleştirilir.
eserin dante tarafından konulmuş adı commedia değil comediadır.* ayrıca eser gerek yapısı gerekse içerik olarak teslis* ile doludur; eserin üçlüklerle yazılması, üç bölümden oluşması ve inferno'nun giriş bölümü sayılmazsa* her bölüm 33 kantodan oluşmaktadır vs.. vs..
eserin en dikkat çeken bölümü elbet inferno'dur. dokuz kattan oluşan cehennemin arafa yakın 1. katı limbo'da dürüst dinsizler* yer alır, ve sırasıyla şehvet düşkünleri, açgözlüler, savurganlar, öfkeliler, inançsızlar, eziyet edenler, hilekar ve yobazlar derken ihanet edenler ile 9. ve cehennemin en dibindeki kat olan cocytus'a ulaşılır. burda en dikkat çeken hilekar ve yobazların tasvir edildiği 8. kattır, ki inferno'nun 28. kantosunda yer verilen hristiyanlığa nifak tohumu eken, bütünlüğü parçalayan sapkın isimler arasında iki isim geçer: hz muhammed* ve hz ali*..
dante'nin onlar için kurguladığı sözde cehennemden küçük bir alıntı;
orta çağ avrupa'sında islam dinine duyulan nefretin ve kinin tezahürü bu satırlarda açıkça görülür. eserin karanlık dönem dogmalarına, skolastik baskılara, kilise ve papalığa karşı net bir tutum sergilemiş olması, aynı zamanda kabala öğretileriyle de bezenmiş olduğu gerçeğini de değiştirmez. ki iki dinin simgeleri ilk defa bu eserde bir arada kullanılmıştır. * islam'a bu denli nefret beslerken yahudiliği içeri buyur etmeleri aslında ne hristiyanların ne de yahudilerin orta çağdan beri bir adım ileri gidemediklerinin de göstergesidir.
Mürteci Sözlük hiçbir resmi veya gayri resmi kişi ve/veya kurumla bağlantılı olmayan, kullanıcılarının katılımıyla işleyen bağımsız bir platformdur. Mürteci Sözlük'te yer alan yazıların tüm sorumluluğu yazarlarına aittir. Sözlük öndenetim mekanizmasına sahip olmadığından, bu yazıların doğru olduğu hakkında bir teminat vermez. Bu ortamda yol açabileceği hukuki mahzurlar başta olmak üzere olumsuz bir durumla karşılaştığınızı düşünüyorsanız lütfen iletişim bölümünden Mürteci Sözlük Ekibi ile bağlantıya geçiniz.