Dolaysız kurucu çözümlemesi, dilbilimde, tümceleri birbirini izleyen katmanlara ya da kuruculara bölen dilbilgisi çözümleme yöntemi. Bölme işlemi, sonuçta her kurucu yalnızca bir sözcükten ya da sözcük parçasından ibaret kalana değin devam eder. (Kurucu, kendisinden daha geniş bir kuruluşa bağlanan sözcük ya da anlam birimdir.) Örneğin “Yaşlı adam koşarak uzaklaştı” tümcesini dolaysız kurucularına indirgemek için tümceyi önce “yaşlı adam” ve “koşarak uzaklaştı” biçiminde bölmek gerekir, ikinci aşamada “yaşlı adam” kuruluşu, “yaşlı” ve “adam” kurucularına aynlır.
Dolaysız kurucu çözümlemesine yön veren ilke geleneksel ve modern dilbilgisi çözümleme yöntemlerine yabancı değildir. Kavramı dilbilime kazandıran ise 1933’te ABD’li dilbilimci Leonard Bloomfield olmuştur.
Dollo yasası, evrimin geri dönüşlü (tersinir) bir süreç olmadığını öne süren biyoloji ilkesi. Fransız asıllı Belçikalı paleontoloji bilgini Louis Dollo’nun yaklaşık 1890’da geliştirdiği bu ilkeye göre, bir canlının evrimi sırasında yok olan ya da körelen yapılar ve işlevler, o canlının sonraki kuşaklarında yeniden ortaya çıkmaz. Böyle bir varsayımı Dollo’dan önce, bir tarihçi olan Edgar Ouinet ortaya atmıştı.