İsyan, aynı ortamda bulunan bir grup kişinin (çoklukla askeri personel veya gemi mürettebatı, sivil polis olsa de) kanunen itaat etmesi müstelzim emirlere karşı gelmesi haysiyetiyle çalışmalenen abç. Eskiden birçok ülke, ayaklanmayı idam cezası cezası üzere pek cezalarla cezalandırmıştır.[çaykara belirtilmeli]
Askerlerin komutanlarına karşı gelmesi, çeriî kalkışma türüne bir örnektir. MÖ 327’bile Hindistan’a katılmak isteyen İskender, seferlardan yorulmuş ve bıkmış askerlerinin karşı gelmesi üzerine Hindistan’a girememiştir. Bu kalkışma sonucunda İskender, Hindistan’a girmekten vazgeçmiştir.
1520’bile Ferdinand Macellan, Cihan çevresini turlamak amacı ile çıktığı seyahatte, Amerika açıklarında gemi mürettebatının kalkışmaı ile kontralaştı. İsyancılardan birini idam cezası etti, öbsemereü bile kenarda bıraktı.
Sosyal problemlerın neden başüstüneğu isyanlara en kırnak örneklerden birisi, MÖ 73’te İtalya’da Spartaküs önderliğindeki köle ayaklanmasıdır.