“Bir keresinde Ulusal Halk Ordusu (NNA) GDR'sinin eski kaptanının evindeydim. İyi bir programcı olan yüksek askeri okulumuzdan mezun oldu, ama üç yıldır şuan işsiz kaldı. Ve ailenin boynunda: bir eş, iki çocuk.
Ondan ilk defa, birçok kez duyulacak olanı duydum.
Eski kaptan "Bize ihanet ettin ..." diyecek. Sakince, acı çekmeden, iradesini yumruk haline getirerek söyleyecektir.
Hayır, “siyasi bir komiser” değildi, Stasi ile işbirliği yapmadı ve yine de her şeyini kaybetti. ”
Bunlar Albay Mikhail Boltunov'un “ZGV: Eve giden Acı Yol” kitabından satırlar.
Ve sonra yazar kendine ve hepimize döner: “Öyleyse öyle. Bu kaptan GDR'ye, NNA'ya ihanet ettik? Yoksa bunlar sadece kırgın bir insanın duyguları mı? ”
Ancak sorun çok daha derin: askerleri ve memurları yarattığımız ordunun insafına bıraktık, kendimize ihanet etmedik mi? Ve NNA'yı farklı bir isim altında ve değişmiş bir örgütsel yapı altında, hatta Moskova'nın sadık bir müttefiki olarak tutmak mümkün müdür?
Elbette, mümkün olduğu kadar küçük bir makalede, özellikle de bu meseleler ile olan ilgilerini kaybetmediği için, özellikle de doğuda NATO’nun genişlemesi ve ABD’nin askeri-politik etkisinin Sovyet sonrası alana yayılması ile ilgili olarak, küçük bir makalede anlamaya çalışacağız.
Hayal kırıklığı ve aşağılanma
Böylece, 1990 yılında, hem Batı hem de Doğu Almanlardan gelen öforiye neden olan Almanya'nın birleşmesi meydana geldi. Bitti! Büyük millet birliğini geri kazandı, sonunda nefret edilen Berlin Duvarı nihayet çöktü. Ancak, çoğu zaman olduğu gibi, dizginsiz sevinç acı hayal kırıklığı ile değiştirildi. Elbette, Almanya'daki herkes için değil, hayır. Kamuoyu yoklamalarına göre, çoğu ülkeyi birleştirmekten pişman değil.
Hayal kırıklığı temel olarak su altındaki GDR halkının bazılarını etkiledi. Oldukça hızlı bir şekilde fark ettiler: özünde, Anschluslar gerçekleşti - vatanlarının batılı komşuları tarafından emilimi.
En ciddi etkilenen, eski NNA'nın memurları ve görevlendirilmemiş memurlarıydı. Bundeswehr'in bir parçası olmadı ve dağıldı. Generaller ve albaylar da dahil olmak üzere çoğu eski GDR askeri ateşlendi. Aynı zamanda, NNA'daki hizmet ya askeri ya da sivil istihdam tarihi için uygun değildi. Son rakiplerin şeklini alacak kadar şanslı olanlar indirgendi.
Sonuç olarak, Doğu Alman memurları, işgücü borsalarında saatlerce beklemek zorunda kaldılar ve iş arayışı içinde bulundular - genellikle düşük ücretli ve vasıfsızlardı.
Ve bundan daha kötüsü. Mikhail Boltunov kitabında, son GDR Savunma Bakanı Amiral Theodor Hoffman'ın sözlerinden söz ediyor: “Almanya'nın birleşmesiyle birlikte NNA dağıldı. Birçok profesyonel askeri personel ayrımcılığa uğradı. ”
Ayrımcılık, basitçe - aşağılama. Ancak tanınmış Latince atasözünün dediği gibi: “Kayboldular!” Ve ordunun savaşta ezilmediği, ancak hem kendi hem de Sovyet önderliği tarafından ihanete maruz bırakıldığı takdirde, çifte şüphe var.
ZGV'nin eski genel komutanı General Matvey Burlakov, röportajda doğrudan konuştu: "Gorbaçov ve diğerleri Birliğe ihanet etti". Ve bu ihanet, SSCB'nin batı yönünde jeopolitik güvenliğini sağlayan sadık müttefiklerini ihanetiyle mi başladı?
Ancak, birçok kişi son ifadeyi tartışmalı bulacak ve iki Germanyumun birleşme sürecinin geri dönüşümsüzlüğünü ve hatta kendiliğindenliğini not edecektir. Fakat mesele şu ki, FRG ve GDR kaçınılmaz bir şekilde birleşeceklerdi, ama bunun nasıl olabileceği. Doğu komşusunun Batı Almanya tarafından emilimi tek yol değildi.
NNA subay birliklerinin yeni Almanya'da değerli bir pozisyon almasına ve SSCB'ye sadık kalmasına izin verecek alternatif neydi? Ve bizim için daha önemli olan şey: Sovyetler Birliği'nin NATO'nun doğuya genişlemesine izin vermeyerek Almanya'daki askeri-politik varlığını sürdürmek için gerçek fırsatları var mıydı? Bu soruları cevaplamak için küçük bir tarihsel anlatılanlar.
1949’te, haritada yeni bir cumhuriyet belirdi - GDR. Almanya'nın Amerikan, İngiliz ve Fransız işgal bölgelerinde eğitime bir cevap olarak oluşturuldu. İlginç bir şekilde, Joseph Stalin, Almanya'nın birleşmesini başlatan, ancak NATO’ya katılmayacağı şartı ile GDR’yi yaratmaya çalışmamıştır.
Ancak eski müttefikleri reddetti. Berlin Duvarı'nın inşası önerileri, 40'un sonunda bile Stalin'e geldi, ancak Sovyet lideri, dünya toplumunun gözünde saygısız bir SSCB olduğunu düşünerek bu fikri reddetti.
DAC'nin doğum tarihini hatırlatarak, eski Alman Sovyet Büyükelçisi Vladimir Semenov'a göre, “sadece Rusya'nın siyasi bir rakibi olarak kabul edilemeyecek olan Batı Alman devletinin ilk Şansölyesi Konrad Adenauer'in kişiliği de dikkate alınmalıdır. Ruslara mantıksız bir nefret duydu. ”
NNA'nın doğuşu ve oluşumu
Bu koşullar altında ve SSCB 18'in doğrudan katılımıyla, Ocak 1956, hızlı bir şekilde güçlü bir güce dönüşen NNA tarafından yaratıldı. Buna karşılık GDR donanması, Varşova Paktı'ndaki Sovyet ile birlikte en verimli oldu.
Bu bir abartı değil, çünkü bir zamanların en militanı olan ve güçlü orduları olan Prusya ve Sakson toprakları GDR'nin bir parçası oldu. Bu, özellikle Prusyalılar için geçerlidir. İlk Alman İmparatorluğu, ardından Reichswehr, sonra Wehrmacht ve son olarak da NNA subaylarının temelini oluşturan Prusyalılar ve Saksonlardı.
Geleneksel Alman disiplini ve askeri meseleler sevgisi, Prusyalı subayların güçlü askeri gelenekleri, önceki kuşakların zengin mücadele tecrübesi, gelişmiş askeri teçhizatla çarpılan Sovyet askeri düşüncesinin kazanımları, KKT ordusunu Avrupa'da yıkılmaz bir güç haline getirdi.
Bir bakıma, Rus ve Alman imparatorluklarının askeri bir ittifakı kurmayı hayal eden, XIX - XX.
GDR ordusunun gücü, personelinin muharebe eğitimindeydi, çünkü NNA'nın sayısı her zaman göreceli olarak düşüktü: 1987 yılında, 120'ta, Varşova Paktı'nın ikinci büyük ordusu olan Polonya Ordusu'ndaki ikincisi olan XNUMX'ta binlerce asker ve subay vardı. .
Ancak NATO ile askeri bir çatışma olması durumunda, Polonyalıların cephenin küçük alanlarında - Avusturya ve Danimarka'da savaşması gerekiyordu. Buna karşılık olarak NNA'ya daha ciddi görevler verildi: ana hat üzerinde mücadele etmek - NATO kara kuvvetlerinin ilk kademesinin konuşlandığı Almanya topraklarından faaliyet gösteren birliklere, yani Bundeswehr'in kendisinin yanı sıra Amerikalıların, İngilizlerin ve Fransızların en verimli bölümlerine karşı savaşmak.
Sovyet liderliği, Alman kardeşler tarafından güvenildi. silahlara. Ve boşuna değil. GDR’deki ZGV ordusunun 3 ordu komutanı ve daha sonra Almanya’daki Sovyet Kuvvetleri Grubu Genelkurmay Başkanı yardımcısı General Valentin Varennikov anılarına şöyle yazdı: “GDR’nin Ulusal Halk Ordusu, 10’tan 15’in ordusundaki her şey benim için XNUMX’tan modern orduyla her şeyden önce donanmış gerekli ve Sovyet birliklerinden daha kötüsü olma yeteneğine sahip ”dedi.
Bu bakış açısı esasen Matvey Burlakov tarafından doğrulanmaktadır: “Soğuk Savaş'ın zirvesi 80'lerin başındaydı. Bir sinyal vermek için kaldı - ve her şey acele ederdi. Her şey hazır, kabukları içeride tanklar, namluda - ve ileriye doğru itilmeye devam ediyor. Her şeyi yakarlar, oradaki her şeyi yok ederlerdi. Demek istediğim, askeri tesisler şehir değil. NATO askeri komitesi başkanı Klaus Naumann ile sık sık görüşürdüm. Bir keresinde bana sordu: “DAC ordusunun onayladığınız planlarını gördüm. Neden saldırıya başlamadınız? " Bu planları toplamaya çalıştık ama birisi sakladı, kopyalar çıkardı. Ve Naumann, bir hafta içinde İngiliz Kanalı'nda olmamız gerektiğine dair hesaplamamıza katıldı. Diyorum ki: “Biz saldırgan değiliz, neden size saldıracağız? Hep önce başlamanı bekliyorduk. " Böylece açıkladılar. İlk önce başlamamız gerektiğini söyleyemeyiz. "
Not: Naumann, tankları İngiliz Kanalı'na ilk ulaşan ülkeler arasında olan GDR ordusunun planlarını gördü ve itirafına göre, hiç kimse onları etkili bir şekilde önleyemedi.
Entelektüel eğitim açısından bakıldığında, NNA da yüksek bir düzeyde durdu: 80'lerin ortasında, saflarında, subay ordusunun yüzde 95'i, askeri akademilerden mezun olan subayların yüzde 30'i, 35, yüzde yüz askeri askeri okullardan mezun oldu.
Kısacası, 80’lerin sonunda, GDR ordusu herhangi bir sıkıntı için hazırdı, ancak ülke değildi. Maalesef, silahlı kuvvetlerin savaş gücü, 20. yüzyılın son çeyreğinin başında, GDA'ların karşılaştığı sosyo-ekonomik sorunları telafi edemedi. Ülkeyi 1971'te yöneten Erich Honecker, Sovyet yapı sosyalizmi modeline rehberlik etti;
Honecker'in sosyo-ekonomik alandaki ana hedefi, özellikle konut inşaatının geliştirilmesi ve emekli maaşlarındaki artışla insanların refahını iyileştirmektir.
Ne yazık ki, bu alandaki iyi taahhütler, amortismanı endüstride% 50 ve tarımda% 65 olan eski ekipmanların üretimi ve yenilenmesi için yapılan yatırımların azalmasına neden olmuştur. Genel olarak, Doğu Alman ekonomisi, Sovyet gibi, geniş bir yol boyunca gelişti.
Vurmadan yen
Mikhail Gorbaçov'un 1985 yılında iktidara gelmesi iki ülke arasındaki ilişkiyi karmaşıklaştırdı - muhafazakar olan Honecker yeniden yapılanmaya olumsuz tepki verdi. Ve bu, GDR’de Gorbaçov’a reformların başlatıcısı olarak tutumun coşkulu olduğu gerçeğinin arka planı. Buna ek olarak, 80-x'in sonunda Almanya'daki GDR vatandaşlarının büyük bir ayrılışı başladı. Gorbaçov, Doğu Alman meslektaşına, GDR'nin Sovyet yardımının doğrudan Berlin tarafından yapılan reformların uygulanmasına bağlı olduğunu açıkça belirtti.
Gerisi iyi biliniyor: 1989’te, Honecker tüm görevlerinden çıkarıldı, bir yıl sonra GDR Batı Almanya tarafından emildi ve bir yıl sonra Sovyetler Birliği'nin varlığı sona erdi. Rus liderliği, neredeyse tanksız bir jeopolitik ve jeostratejik yenilgiye neden olan ve NATO’nun Varşova Paktı’nın dünkü müttefikleri girişini hızlandıran binlerce tank ve zırhlı araç 12 ile donatılmış neredeyse yarım milyonuncu grubun Almanya’ndan çekilme hızını artırdı.
Ancak bunların hepsi, yakın zamanda geçmiş olaylarla ilgili kuru çizgiler, ardından binlerce NNA subayı ve ailelerinin dramı. Gözlerinde hüzün ve kalplerinde acı ile birlikte, Berlin'deki yılın Ağustos 31'indeki Rus birliklerinin 1994'inin son geçit törenine baktılar. Adanmış, küçük düşürülmüş, kimseye yararsız, bir zamanlar müttefik ordusunun ayrılığına tanık olmuşlardı, tek bir atış olmadan Soğuk Savaş'ı onlarla kaybetmişti.
Ve sonuçta, sadece beş yıl önce, Gorbaçov GDR'yi kaderin insafına bırakmayacağına söz vermişti. Sovyet liderinin bu tür açıklamalara gerekçesi var mıydı? Bir yandan göründüğü gibi değil. Daha önce belirttiğimiz gibi, 80'in sonunda GDR'den FRG'ye mülteci akışı arttı. Honecker görevden alındıktan sonra, GDR liderliği, ülkeyi kurtarma ve Almanya’nın eşit bir temelde tekrar bir araya gelmesini sağlayacak olan bu amaçla gerçekten etkili önlemler alma isteğini veya kararlılığını göstermedi. Bu durumda pratik adımlarla desteklenmeyen bildirim açıklamaları sayılmaz.
Ama madalyonun başka bir tarafı var. Boltunov'a göre, ne Fransa ne de Birleşik Krallık, Almanya'nın yeniden birleşmesi sorununu dikkate almadı. Bu anlaşılabilir bir durumdur: Paris’te, Fransa’nın askeri gücünü iki katına indiren bir asırdan daha kısa bir süre içinde güçlü ve birleşik bir Almanya’dan korkuyorlardı. Ve elbette, sınırında birleşik ve güçlü bir Almanya görmek Beşinci Cumhuriyet'in jeopolitik çıkarları değildi.
Buna karşılık, İngiltere Başbakanı Margaret Thatcher NATO ile Varşova Paktı arasındaki güç dengesini korumayı ve Helsinki'deki Nihai Yasanın koşullarına, dört devletin savaş sonrası Almanya'ya hak ve sorumluluklarına saygı göstermeyi amaçlayan siyasi bir çizgiye bağlı kaldı.
Bu çerçevede, Londra’nın XRUMX’in ikinci yarısında GDR’lerle kültürel ve ekonomik bağlar kurma arzusu tesadüfen görünmüyor ve Alman birleşmesinin kaçınılmaz olduğu açıkça ortaya çıktığında, İngiliz liderliği bu süreci 80 - 10 yıllarına kadar uzatmayı önerdi.
Ve belki de en önemlisi: Almanya'yı birleştirmeyi amaçlayan süreçleri içerme konusunda, İngiliz liderliği Moskova ve Paris'in desteğine dayandı. Ve dahası: Almanya Şansölyesi Helmut Kohl'un kendisi, doğu komşusunun Batı Almanya tarafından emilimini başlatan ilk kişi değildi, ancak fikrini uygulamak için on maddelik bir program öne sürerek bir konfederasyon kurulmasını savundu.
Bu nedenle, 1990’te, Kremlin ve Berlin bir zamanlar Stalin’in önerdiği fikri gerçekleştirme şansına sahiplerdi: Birleşik, ancak tarafsız ve NATO’ya üye olmayan bir Almanya’nın oluşturulması.
Birleşmiş Almanya topraklarında sınırlı sayıda Sovyet, Amerikan, İngiliz ve Fransız birliğinin bulunması, Alman tarafsızlığının garantörü olacak ve eşit bir şekilde oluşturulan Alman silahlı kuvvetleri, Batı yanlısı duyguların orduda yayılmasına izin vermeyecek ve eski NNA görevlilerini haydut devletlere dönüştürmeyecekti.
Kişilik faktörü
Bütün bunlar pratikte oldukça gerçekleştirilebilirdi ve hem Londra hem de Paris, Moskova ve Berlin'in dış politika çıkarlarıyla karşılaştı. Öyleyse, Fransa ve İngiltere’nin GDR’leri savunmak için desteğine güvenme fırsatı olan Gorbaçov ve entourage neden bunu yapmadı ve Doğu’daki komşularını Batı’ya çekmeye karar verdiler ve sonunda Avrupa’nın güç dengesini NATO’nun lehine değiştirdiler?
Boltunov'un bakış açısına göre, bu durumda belirleyici faktör kişilik faktörü tarafından oynandı: “... Olaylar, E. A. Shevardnadze'nin (SSCB Dışişleri Bakanı - Avt.) Gorbachev direktifini doğrudan ihlal ettiği için dışişleri bakanları toplantısı sonrasında toparlandı.
Bunlardan biri iki bağımsız Alman devletinin yeniden birleşmesi, diğeri Anschluss, yani GDR’nin Federal Cumhuriyet tarafından emilimi. Almanya'nın bölünmesinin üstesinden gelmek, Avrupa bölünmesini ortadan kaldırmak için atılan önemli bir adım. Diğeri kıtanın ayrılmasının ön kenarının Elbe'den Oder'e veya daha doğuya doğru transferidir.
Şevardnadze davranışını çok basit bir şekilde açıkladı - Cumhurbaşkanlığı yardımcısından (SSCB. - Yetki) Anadolu Anatoli Chernyaev'den öğrendim: “Genscher bunu istedi. Ve Genscher iyi bir adam. ”
Belki de bu açıklama, ülkenin birleşmesiyle ilgili tabloyu da basitleştirmiştir, ancak Batı Almanya’nın GDR’nin bu kadar hızlı bir şekilde absorbe edilmesinin, Batı’daki ABD’nin siyasi liderliğinin kararlarının mantığına dayanarak, Batı’nın olumlu görüntüsüne dair kısa görüşlülüğünün ve zayıflığının doğrudan bir sonucu olduğu açıktır. dünya, kendi devletlerinin çıkarları yerine.
Sonuçta, hem GDR'nin hem de sosyalist kampın bir bütün olarak çöküşünün yanı sıra Sovyetler Birliği'nin çöküşü, tarihte belirleyici faktörün bazı nesnel süreçler değil, kişiliğin rolü olduğu gerçeğine dair canlı bir örnek sunmaktadır. Tüm insanlık geçmişi, tartışmasız bir şekilde bunu kanıtlar.
Ne de olsa, eski Makedonların tarihi alanlarına girmek için Philip ve Alexander'ın üstün kişisel nitelikleri için sosyo-ekonomik önkoşul yoktu.
İmparator Napolyon olmasaydı, Fransızlar asla dizlerinin çoğunu Avrupa'ya getiremezlerdi. Rusya’da, Ekim’in Ekim’inde devrim olmazdı, en Brest Barış ülkesi tarihindeki en utanç verici olanı, tıpkı Bolşeviklerin Vladimir Lenin’in kişiliği olmasaydı, İç Savaşı’nı kazanamayacakları gibi.
Bütün bunlar, bireyin tarihteki belirleyici rolünü inkar edilemez bir şekilde kanıtlayan en canlı örneklerdir.
Hiç şüphe yok ki, Yury Andropov Sovyetler Birliği'nin başında olsaydı, Doğu Avrupa'da ilk 90 olayları gibi hiçbir şeyin olamayacağına dair bir şüphe yoktur. Dış politika alanında güçlü bir irade sahibi olan adam, ülkenin jeopolitik çıkarlarından kaçınılmaz bir şekilde ilerledi ve onlar, Amerikalılar ve müttefikleri ne olursa olsun, Orta Avrupa'daki askeri varlığın korunmasını ve NNA'nın askeri gücünün kapsamlı olarak güçlendirilmesini istediler.
Gorbaçov’un kişiliğinin yanı sıra en yakın ortakları, Sovyetler Birliği’nin karşılaştığı karmaşık iç ve dış politika sorunlarının karmaşıklığına tekabül etmedi.
Aynısı, Honecker’in yerine SED Genel Sekreteri olarak geçen ve güçlü ve istekli bir kişi olmayan Egon Krenz için de söylenebilir. Bu, GDR'nin dış istihbaratına liderlik eden Krentz, General Marcus Wolf'un görüşü.
Zayıf politikacıların özelliklerinden biri seçilen kursu takip etmedeki tutarsızlıktır. Bu yüzden Gorbaçov'daydı: Yılın Aralık 1989'inde CPSU Merkez Komitesi Plenumunda, Sovyetler Birliği'nin GDR'yi kaderine bırakmayacağını açıkça belirtti. Bir yıl sonra Kremlin, Batı Almanya’ya doğu komşusunun Anschlus’larını uygulama izni verdi.
Kohl, Şubat 1990’te Moskova’ya yaptığı ziyarette Sovyet liderliğinin politik zayıflığını hissetti, çünkü bundan sonra Almanya’nın yeniden birleşmesi sürecini daha sert bir şekilde sürdürmeye başladı ve en önemlisi de NATO’ya üyeliğini sürdürmekte ısrar etmeye başladı.
Sonuç olarak: modern Almanya'da, Amerikan birliklerinin sayısı, eski GDR toprakları dahil olmak üzere konuşlandırılan binlerce asker ve subayın 50'ini aşıyor ve NATO askeri makinesi Rusya sınırlarının yakınında konuşlandırılıyor. Ve bir askeri çatışma durumunda, eski Ulusal Bağımsız Engelliler Partisi'nin iyi eğitimli ve eğitimli memurları artık bize yardım edemeyeceklerdi. Ve istemeleri pek mümkün değil ...
İngiltere ve Fransa’ya gelince, Alman birleşme korkuları boşuna değildi: ikincisi Avrupa Birliği’nde hızlı bir şekilde ön sıralarda yer aldı, Orta ve Doğu Avrupa’daki stratejik ve ekonomik konumunu güçlendirdi ve İngiliz sermayesini oradan yavaşça oradan uzaklaştırdı.