Siz doktorunuza bebe?inizi normal yollarla dünyaya getirmek istedi?inizi söyledi?inizde çok yüksek ihtimalle, “Tabi ki epidural kullanacaks?n dimi?”, “Böyle bir teknoloji varken bunu kullanmamak aptall?k olur. “Sen kateteri takt?r da nas?l olsa epidural al?caks?n” ya da do?umuna kat?laca??m bir annenin doktorundan duydu?u “o i?neyi takt?rd?ktan sonra epiduralide al?rs?n ne olacak “
Eskiden sezaryen furyas? vard? ki hala var, ?imdi birde epidural… Biz bi rahat do?uramayacak m?y?z?
Epidural seçene?inden önce ilaç d??? a?r? kesiciler hakknda neden konu?ulmuyor?
Bu arada epidural kar??t? bir kad?n de?ilim, sadece gerekli gereksiz her anne aday?na, sanki çok normal bir ?eymi? gibi servis edilmesine hatta dayat?lmas?na kar??y?m.
Bebe?imiz dünyaya gelirken medikal uzmanlar onun dünyaya geli? yolculu?una sayg? duysunlar istiyorum. Gerçekten annenin ya da bebe?in zorluk çekti?i durumlarda epidural vs.gibi müdahalelerin kullan?lmas? gerekti?ini dü?ünüyorum.
?imdi gelelim doulal?k yolculu?undaki ilk ödev konuma.
Epidural Anestezinin Do?umlara Yans?yan Olumlu Taraflar?
1–Epidural anestezi do?um kas?lmalar?n?n neden oldu?u sanc?n?n hissedilmesini önlerken anne adaylar?n?n do?um s?ras?nda ay?k ve do?umun fark?nda olmas? sayesinde daha güzel ve olumlu bir deneyim ya?amas?n? sa?lar.
2-Vajinal do?umlarda bebe?in forceps yard?m?yla döndürülmesi gerekirse annenin a?r? duymas?n? önler.
3-Epidural sezaryen iyile?me döneminde hissedilen a?r?lar? etkin bir ?ekilde keser.
4-Sezaryen sonras? iyile?me genel anestezi yap?lan annelere k?yasla daha kolayd?r.
5-Do?um öncesi ve sonras? sersemlik yaratmaz.
6-Vajinal do?umun uzun sürmesi halinde,anne aday?n?n dinlenmesine f?rsat verir.
Ancak epiduralin kan?tlanm?? faydalar? kadar iyi bilinmeyen potansiyel riskleri ve yan etkileri vard?r.
Epidural Anestezinin Riskleri ve Normal Do?umda Kullan?ld??? Taktirde, Arkas?ndan Gerekebilecek Di?er Müdahaleler
1-Epiduralin en yayg?n yan etkisi kan bas?nc?n?n dü?mesi,hipotansiyondur. Beraberinde getirdi?i riskler nedeniyle ortaya ç?kmas? istenmeyen ortaya ç?kt???nda da h?zla giderilmesi gereken bir durumdur.
2-Epidural s?ras?nda ya?anabilecek hipotansiyonu önlemek yada erken müdahale için rutin olarak damar yolu aç?l?r ve serum verilir.
3-Verilen s?v?lar?n zaman zaman annenin memelerinde birikti?i görülür. Bu s?v?lar memelerde a??r? ödem ve ?i?lik yapar. Do?umdan birkaç gün sonra annenin gö?üslerinde özellikle koyu renkli halkalar etraf?ndaki ar??? dolulu?un k?smen bu s?v?lardan kaynaklanmas? bebe?in emmesini ve iyi bir ?ekilde beslenmesini güçle?tirir.
4-Epiduraller do?umun ilk a?amas?n? ortalama % 20 uzatabiliyor. Annenin bebe?ini dünyaya getirmek için ?k?nd??? a?amay? kesin olarak ortalama %20 ila % 50 oran?nda uzat?yor.
5-Epiduralde kas?lmalar? te?vik etmek ve do?umu h?zland?rmak için sentetik oksitosin (suni sanc?) hormonu kullanmak gerekebilir. Epidural almayan kad?nlar?n %10’u, epidural alan kad?nlar?n %20’sinde, suni sanc? kullan?m ihtiyac? görülmü?tür.
Do?um yapan kad?n?n bedeni yeteri kadar oksitosin salg?lar. Kas?lmalar artt?kça beyinden salg?lanan ve güçlü bir a?r? kesici olan endorfin hamilelerin do?um sanc?lar?n? daha kolay kar??lay?p daha az hissetmelerini sa?lar. Oysa yapay oksitosin damar yoluyla verldi?i için beyin bariyerini geçemez ve böylelikle endorfin salg?s?da tetiklenmez. Anne daha çok ac? çeker suni sanc?yla a?r?lar daha ani gelir ve uzun süre en tepe noktada kal?r.
6-Yapay oksitosin ile do?um h?zland???nda bebe?in kalp at??lar?nda bozulmalar görülebilir ve anne EF? ye ba?lan?r, dolay?s?yla hareket özgürlü?ü de k?s?tlanm?? olur.
7-Hareket özgürlü?ü k?s?tlanan annenin anestezi ald???ndan dolay? pelvik kaslar?nda gev?eme olur ve anne bebe?i do?ru pozisyona almakta zorlanabilir.
8-Bazen epidural almayan annelerde de görülen titreme epidural alan annelerde görülür.
9-Epidural anestezi kullan?m? do?umda salg?lanan hormonlar?n i?leyi?ini bozar. Anestezi alt?ndaki annelerde oksitosin, endorfin, kotekolamin seviyelerinde dü?meler saptanm??t?r.
10-Ik?nma döneminde azalan kolekotamin seviyeleri ve ?k?nma refleksindeki gerilemeye ba?l? olarak ortaya ç?kan ?k?nma problemleri yüzünden bebek vakumla çekilir. 2006’da yap?lan ara?t?rmalarda,epiduralli do?umlarda forseps ve vakum kullan?m?nda 8 kat art?? görülmü?tür.
11-2005 y?l?nda yap?lan bir ba?ka ara?t?rmada epidural alan annelerin bebeklerinin ters gelme olas?l???n?nda yüksek oldu?u görülmü?tür. Normal bulgularla do?uma giren ve epidural alan kad?nlarda ters geli? oran?n?n %12.9, epidural almayan kad?nlarda bu oran?n %3.3 oldu?u görülmü?tür.
12-Epidural alan kad?nlar?n %15’inde ate? yükseldi?i, do?um süresinin uzamas? halinde bu oran?n %36’ya kadar ç?kabildi?i görülmü?tür. Epidural almayan kad?nlarda bu oran%3tür. Ate? yükselmesi,enfeksiyon bulgular? ile kar??t?r?labilece?inden bebeklerin do?umdan sonra antibiyotik almalar?na ve yenido?an servisinde takip edilmelerine kadar gidebilen bir süreç ba?layabilir.
13-Anesteziye ba?l? olarak nadirde olsa mesanede uyu?ma oldu?u için anne adaylar?nda idrar kaç?rma riski olu?abilir ve anneye sonda tak?lmas? gerekebilir. Do?um sonras? dönemde %27 oran?nda gülme, aks?rma, öksürme, a??r kald?rma durumlar?nda idrar kaç?rma görülebilir. Epiduralsiz do?umlarda bu oran %13’tür.
14-Yap?lan ara?t?rmalarda epidural anesteziyle vajinal do?um yapan kad?nlar?n,sezaryen ve epizyotomi olma olas?l??? yüksektir.
15-Epiduralde kullan?lan ilaçlar?n bebe?e geçti?i göbek kordonunda yap?lan ölçümlerde saptanm??t?r. Bebe?in bundan ne kadar etkilendi?i,annenin epidurali alma süresine ve kullan?lan ilaçlara ba?l? olarak de?i?ir. Anestezi sonucu bebeklerde yön bulamama, memeyi emememe s?kl?kla görülür.
16-Aneztezistin tekni?indeki komplikasyonlara ba?l? yan etkiler çok fazla de?ildir. Nadir görülen olaylardan biri hamilelik s?ras?nda epidural bo?lukta ?i?en damarlardan birine anestezik madde enjekte riski, bir di?eri ise omurilik zar?ndaki istenmeyen deliklerdir. Epidural bo?lu?a s?zan omurilik s?v?s? ba? a?r?s?na neden olur. E?er a?r? uzun süre devan ederse epidural bo?lu?a “kan yamas?” ad? verilen bir enjeksiyon yap?l?r.
17-Nadir durumlarda anestezik maddeler gö?üs kaslar?n? etkiler solunum güçle?ir.Bunu düzeltmek için anneye oksijen verilir. Annenin anestezik maddeye allerji göstermeside nadir görülen risklerdendir.
18-Çok nadir ancak hayat? tehdit eden kal?c? sinir hasarlar?n?n da görülme olas?l??? epidural ve spinal bo?lukta kanama, felç, enfeksiyon gibi büyük komplikasyonlar oldukça nadirdir.
Epidural Sezaryenin Riskleri ve Yan Etkileri
1-Kar?n içi iltahaplanma riski her zaman vard?r.
2-Diki?lerde ve cilt alt?nda kanama, iltahaplanma riski ile kar??la??labilir.
3-Sezaryande kan kayb? her zaman daha fazlad?r. ?kinci ve üçüncü sezaryen ameliyatlar? daha risklidir çünkü ilk do?umdan yap???kl?klar kalm?? olabilir.
4-Genellikle anneler yo?un bir ?ekilde gaz sorunu ya?arlar. Sezaryen sonras? diki? yerlerindeki sanc?lar 3-4 gün devam edebilir. Böylelikle annenin hareket edip emzirmesi de zorla??r.
2003 y?l?nda Türkiye Nüfus ve Sa?l?k Ara?t?rmas? (TNSA) verilerine göre,%21.2 olan sezaryen oran? 2008’de %37.7’ye ç?km??t?r. Dünya sa?l?k ör?ütünün hedefledi?i oran % 15-% 17.5’tir. Sa?l?k bakanl??? verilerine göre hastane do?umlar? aras?ndaki sezaryen oran? 2005’te % 40.7,2006’da %40.3,2007’de %42.5 tir. Devlet hastanelerinde
yap?lan do?umlar?n %36.4’ü, özel hastanelerde %56’s? sezaryendir.
Peki epidural almazsak sanc?lar? daha kolay kar??lamak için neler yapaca??z?
??te onlarda a?a??da;