Kimyager Mai Thi Nguyen-Kim laboratuvarda araştırma yapmak yerine bilimi açıklıyor. Stern ile yaptığı röportajda bunu neden yaptığını, pandemiyi nasıl deneyimlediğini, çevrimiçi nefretle nasıl baş ettiğini ve yeni sezon “MaiThinkX” için neler planladığını açıkladı.
Araştırmadan geliyorlar. Bilimsel konuları sıradan insanlar için anlaşılır hale getirme isteği nereden geldi?
doktor Mai Thi Nguyen-Kim: Biyomedikal bir alanda araştırma yaptım – en derin temel araştırmalarda. Odak noktam “ilaç dağıtım sistemleri”, yani ilaçların vücuttaki hedeflerine etkili bir şekilde nasıl ulaştırılabileceğiydi. İnsanlara faydalı olabilecek ve belki tıpta da kullanılabilecek bir şey üzerinde çalışmak her zaman benim motivasyonum olmuştur. Ancak bilimin ve bilimsel süreçlerin iletişiminin, araştırmanın kendisi kadar önemli olduğunu fark ettim.
Neden bu kadar önemli?
En iyi örnek Corona aşısıdır. Laboratuardaki tüm çalışmalar ancak insanlar onu kabul ederse, kabul ederse ve anlarsa değerlidir. Aşı, yalnızca birçok kişi onu enjekte ederse işe yarayacaktır. Anlamadıkları ya da yanlış bilgilendirdikleri için yapmazlarsa, laboratuvardan yapılan başvuru insanlara hiçbir şekilde yardımcı olamaz. Tabii ki, tek durum bu değil – sayısız başka örnek var.
Ayrıca havalı bir inek olarak kabul edilirsin. Ciddi bilimin eski imajı ile modern medyadaki sunum arasındaki çizgi dar olabilir. Rol modelleriniz var mıydı?
Doktoramın yanında bir hobi youtube kanalı açtım. O zamanlar orada araştırma yapmak için ABD’nin Boston şehrinde yaşıyordum. İngilizce konuşulan ülkelerde çok daha fazla bilim içeriği var. ABD medya sektöründe her zaman Almanya’nın bir adım önündedir. İmaj ve klişe olarak zaten çok şey kırıldı. Bir nevi ilham kaynağıydı. Ama: Ben sadece kendimim İnsanlar bilimle çok ilgilendiğimi ve neden bahsettiğimi anlıyorlar. Ve biz bilim adamları “The Big Bang Theory” dizisindeki gibi değiliz.
Korona pandemisi sırasında birçok insan için bir korona açıklayıcısı oldunuz. Sonuç olarak sizin için ne değişti?
Bir yandan, ilgi düzeyi harikaydı çünkü işimi yalnızca mümkün olduğunca çok insanı bilim hakkında eğitmek için yapıyorum. Öte yandan, aynı zamanda eziciydi – bununla aynı zamanda olumlu geribildirimi de kastediyorum.
Ayrıca politika ve bilim arasındaki sürekli artan karışıklık dikkatimi çekti. Çok ateşli tartışmalar oldu. Bilimin bazen karmaşık olduğu, ancak çok heyecansız bir alan olduğu gerçeğine daha çok alışmıştım. Ayrıntılarda ve karmaşıklıklarda kaybolabilirsiniz. Ancak ilgi odağı olduğunuzda, bu daha zordur ve bazen bir konuyu çok yoğun bir şekilde ele almak için yeterli zaman olmaz. Aynı zamanda işimi çok heyecanlı kıldı.
Sosyal medyada çok aktifsiniz – yalnızca Instagram’da 600.000’den fazla takipçiniz var. Sizce bu tür kanalları kullanmak bilimsel tartışmalara fayda sağlar mı?
Sosyal medyayı kullanmanın önemli olduğunu düşünüyorum. Tüm medya profesyonelleri dikkat çekmek için bir savaş içinde. Tabii ki, mümkün olduğunca çok insanın içeriğimi görmesini istiyorum – ve bunun için sosyal medya önemli. Bilimi ve bilimsel aydınlanmayı bir veba gibi yaymak istiyorum. Ve bilimsel içeriği Instagram’da, bir kitapta veya televizyonda açıklasam da gerçekler doğru. Sosyal medyada bile kimse yazının içeriğini değiştiremez.
Sosyal medyada bilim eğitimi veren herkes nefretin hedefi de olabiliyor. Kısa bir süre önce, doktor Lisa Maria Kellermayr’ın intiharının ardından internette nefretle ilgili bir çok tartışma yaşandı. Bazı bilim adamları da sosyal ağlardan çekildi. İnternette nefrete nasıl bakıyorsunuz?
Bunu çok endişe verici ve çok endişeli buluyorum.
Kendinize olan nefretle nasıl başa çıkıyorsunuz?
Çok iyi bir ekibim ve yayıncı ve yayıncıdan çok fazla korumam var. Gerçek bir güvenlik duvarım var, tabiri caizse. İşimi huzur içinde yapabilir ve nefretimi gizleyebilirim.
Herkesin böyle bir takımı yok…
Evet, çoğu insanın böyle bir altyapı lüksü yok. Bilim adamlarının halkın gözünden çekilmesini çok üzücü ama aynı zamanda anlaşılabilir buluyorum. Ancak Twitter’da çekilmeyi düşünüp buna karşı karar verenler de var. Daha fazla açıklığa kavuşturmak istiyorsunuz. Sivil cesaret anahtar kelimesi bu bağlamda zikredilmiştir. Bilimi halka ileten herkese büyük saygım var. Ama sivil cesaretle ilgisi olmamalı, sistemdeki kusur bu.
Neyi değiştirmek zorunda kalacaktı?
Çok daha fazla korumaya ihtiyacımız var. Eğer istersen kendini aşılar konusunda eğitebilirsen, bu yaşanan ifade özgürlüğü değildir. Ancak bunu yapan bilim adamları tehdit altındadır. Bu olmaz. Nefretin dizginlenmesine izin verilmemelidir. Şu anda bu, ılımlı, makul seslerin geri çekildiği anlamına geliyor – bu demokrasi için büyük bir sorun.
Özellikle krizin ardından birçok komplo hikayesi ortaya çıktı. Hiç insanlıktan ümidini kesecek noktaya geldin mi?
Komplo hikayeleri benim için yeni değil. İlginç bir şekilde, zeka ile çok az ilgileri var ve duygularla çok daha fazla ilgisi var. Videolarımın veya içeriğimin komplo anlatılarının derinliklerine inen birine ulaşmasını asla beklemezdim. Gerçekler sizi çok uzağa götürmez. Ama: Hiç kimse bir komplo ideoloğu olarak doğmadı. Radikalleşme gerçekleşti. Her gün, belki de birisinin hala gerçeklere ve argümanlara açık olduğu bir noktada bilimsel bilgilere yakalandığını düşünüyorum.
Pandemi hakkında beklemediğiniz bir şey var mıydı?
Bir insanın kendini ve başkalarını korumak için maske takmayı nasıl reddedebileceğini asla anlayamayacağım. Özellikle başlangıçta, aşı veya test olmadığında. Ayrıca, yaşlıların şiddetli kurslardan etkilenme olasılığının daha yüksek olduğu netleştiği anı da hatırlıyorum. Neredeyse tüm ülkeyi kaplayan rahat bir nefes ya da rahat bir nefes duyulabilirdi. Vietnamlı köklerim nedeniyle bu benim için gerçek bir kültür şokuydu – Asya’da yaşlılara gençler kadar saygı duyuluyor, hatta biraz daha fazla.
Sizce bugün bilim gazeteciliği için en büyük zorluk nedir?
Bilim gazetecileri, son derece karmaşık bir bilimsel konuyu, örneğin 30 dakikalık bir yayın formatında doğru bir şekilde açıklamanın klasik sorunuyla karşı karşıyadır.
Algıladığım tüm yeni zorluk, insanların farklılaşmasını sağlamak. Bilim ne dogmatiktir ne de böyle olduğunu söyler. Ama aynı zamanda “Hiçbir şey bilmediğimizi biliyoruz” gibi felsefi bir yaklaşım da değil, yani herhangi bir içgörü yarın yine yanlış olabilir.
Bilim bu aşırı uçlardan hiçbiri değildir. Aradaki spektrumda gerçekleşir: iklim değişikliğinin nasıl insan yapımı olduğuna dair güvenilir bilimsel bilgi var, ancak hala cevaplanmamış birçok soru işaretinin olduğu birçok alan var. Orada bilim sınırlarına ulaşır ve yalnızca en düşük ortak paydayı bulur. Bilim burada doğruyu ya da yanlışı yazamaz, o halde bulguları ahlaki ya da politik olarak değerlendirmek toplumun görevidir. O istekliliği özlüyorum.
Yeni sezonda “MaiThink X” konu yelpazesi çok geniştir. Hangi konular sizin için önemli ve neden?
Bilimin her türlü günlük alanda bulunabileceğini göstermek için her zaman geniş bir potpuri’ye sahip olduğumuzdan emin oluruz. Bilim, sosyal ve politik olarak alakalıdır. Özüm her zaman bilimsel yöntemlerdir – yani bilimin nasıl çalıştığını iletmek. Sıradan insanlar bile bunun iyi bir bilim olduğunu, hangi çalışmalara güvenebileceklerini ve hangilerine güvenemeyeceklerini anlamalıdır. Örneğin, tüketiciler kozmetik ürünlerle ilgili “Araştırma, bu kremin kırışıklıkları yüzde 24 oranında azalttığını gösteriyor” gibi bir reklam mesajının ciddi mi yoksa tamamen kozmetik mi olduğunu kendileri görebilmelidir.