Gazneli Mahmut 998-1030 yılları arasında Gazne Devletini’nin hükümdarlığını yapmıştır. Sebük Tekin’in en büyük oğlu olan Mahmut’un annesi, Zabulistan yöresinde yüce bir ailenin kızıydı. Daha gençlik senelerinde ülke idaresinde görev yapmaya başlayan Mahmut’un Gazne dışındaki ilk görev mekanı Zemindaver bölgesiydi. En güçlü dönemlerini Sultan Mahmut zamanında yaşadılar. Sultan unvanını ilk kullanan hükümdar olan Gazneli Mahmut, Hindistan’a Eylül 1000′den 1027′ye kadar 17 sefer düzenlemiştir. Bu seferler sırasında Hindistan’da birçok cami yaptıran ve İslam dinini yaymak üzere Hindistan’da alimler iskan Gazneli Mahmut, Hindistan’ın kuzey bölümlerine kadar İslamiyet’in yayılmasında büyük rol oynamıştır.
Hint seferlerinin dışında Karahanlılar’ın Samani Devleti’ni yıkması ile Nisan 1002′de Gâziunvanını alan Mahmut’un Hindistan dışındaki icraatları daha da kolaylaşmıştır.
Sultan Mahmut, ömrünün büyük bir bölümünü savaş meydanlarında geçirmiş, özellikle Hindistan’a yaptığı seferler onu çok yormuş ve hastalanmasına neden olmuştu. Doktorların salıklarına rağmen hiç dinlenmiyor ve bir devlet adamının yapması gereken görevleri yerine getiyordu. Genellikle tarihçiler, Sultan Mahmut’un verem hastalığından öldüğünü kabul ederler.
Mahmut, 1029-1030 kışını Belh’de geçirdi. Fakat bu vilayetin havasında dolayı Gazne’ye döndü. Burada da sağlığına ulaşamayan Sultan Mahmut, 30 Nisan 1030 senesinde 59 yaşındayken vefat etti.
Sultan Mahmut döneminde en parlak devrini yaşayan Gazneliler, Dandanakan Savaşı’ndan sonra güçlerini yitirmişler ve yıkılış sürecine girmişlerdir. Gaznelilere, Afgan yerlilerinden olan Gurlular 1187 yılında son vermiştir.