Genie Wiley’nin hikayesi tarihteki belki de en korkunç psikolojik vakadır. Bir sosyal hizmetler görevlisi, 13 yaşındaki kız çocuğunun hikayesini 4 Kasım 1970’te Los Angeles, California’da annesinin kendi sağlığı hakkında yardım talep etmesiyle gün yüzüne çıkarmıştır. Bu küçük kızın neredeyse iki set dişi vardı. 26 kiloydu ve 6-7 yaşlarında görünüyordu. Değişik davranışlarından dolayı ilk başta otizmli olduğu düşünüldü fakat gerçek, kimsenin hayal edemeyeceği kadar korkunçtu.
Babası Genie “daha bebekken onu kendi diktiği bir deli gömleğiyle yaşadıkları banliyö evinin sessiz bir odasındaki bir sandalyeye bağlamıştı” (Carroll). Genie’nin ağlaması, konuşması veya herhangi bir ses çıkarması yasaktı. Onu dövmüştü ve ona, Genie sanki bir köpekmiş gibi, hırlamıştı. Küçük kız insanlarla kelime içeren herhangi bir etkileşimi olmadan büyümüştü. Sadece adını ve “özür dilerim” kavramını tanıyordu. Onu o kadar iyi gizlemişlerdi ki en yakındaki komşular bile varlığından habersizdi.
Genie’nin vakası pediatristler, psikologlar, dil bilimciler ve benzeri uzmanları çok etkilemişti. Hepsinin aklında aynı soru vardı: Bu kadar yıllık istismar ve izolasyon sonrası Genie konuşmayı öğrenip başkalarıyla etkileşimde bulunabilmesini sağlayacak sosyal becerileri kazanabilir miydi?
Belirli bir noktaya kadar bunu yapabiliyordu. Genellikle sessiz ve ürkek olsa da “mavi”, “turuncu”, “anne” ve “git” gibi kelimelerle kendini ifade edebiliyordu. Cümle kuramıyordu – araştırmacılara göre bunu öğrenebileceği yaş aralığı çoktan geçmişti – ama ilerleme kaydediyordu. Tavşan zıplamasını andıran bir şekilde ayaklarını sürerek yürüyordu ve korktuğunda altına kaçırıyordu. Fakat Genie oyun oynamayı, çiğnemeyi, kendi kendine giyinmeyi ve müzikten keyif almayı öğrendi. Kelime dağarcığını geliştirdi ve kelimelerle anlatamadıklarını çizerek aktardı.
“Dil ve düşünce birbirinden farklıdır. Birçoğumuz için, düşüncelerimiz kelimelerle (sözlü) kodlanmıştır. Genie’nin düşünceleri sözlü bir şekilde neredeyse hiç kodlanmamıştı fakat düşünmenin bir sürü yolu vardır,” dedi Susan Curtiss, araştırma grubundan bir dil bilimci. “O çok akıllıydı. Bir fotoğraf dizisini bir hikaye anlatacak şekilde düzenleyebilirdi. Çubukları kullanarak çeşit çeşit kompleks yapılar yaratabilirdi. Zekasını gösteren birçok belirti vardı. Işıklar açıktı.”
Ne yazık ki araştırma fonu tükendi ve Genie yetersiz bir koruyucu aileye verildi. 18 yaşına geldiğinde annesi velayetini kısa bir süreliğine geri aldı ve böylece Genie istismar edildiği o korkunç eve geri döndü. Bu da yetmiyormuş gibi, Genie’nin başına daha da beteri geldi: Annesi Irene ona bakamayacağını fark ettiğinde, Genie birçok koruyucu aile ve devlet kurumlarında kaldı. Onu gözetip denetleyen sosyal hizmetler görevlileri Curtiss ve diğer terapistlerinin ona ulaşmasını engellediler. Genie’nin gelişimi hızlıca geriledi. Belki de bir daha hiç bu seviyeye ulaşamayacak. Curtiss Genie’yle iletişime geçme çabasını sürdürdü ancak Genie’nin annesi Irene, Curtiss ve diğer araştırmacıların kızıyla çok “yakınlaştığını” düşündü ve onlara dava açtı. Irene’in davayı kazanması üzerine Curtiss ve diğerleri Genie’ye bir daha asla ulaşamadılar. Böylece, Genie Wiley vakası hafızalardan silindi.
Genie’nin ortalıklardan “kaybolması” üzerine, onu iyileştirmeye çalışan araştırmacılar onun hakkında açıklama yaptılar. Hala hayatta olan psikiyatri ve davranış bilimi profesörü Jay Shurley dedi ki: “O, yıllarca izole edilmiş ve hapsedilmiş biriydi, bir süre kabuğundan çıktı ve daha makul bir dünyada yaşadı ve bu dünyaya cevap verdi, sonra kapı kapandı ve yeniden kabuğuna çekildi, ruhu hastaydı.”
Curtiss ise açıklama yaptığı gün Genie konusunda hala kederli olduğunu belirtti: “Onunla irtibat halinde değilim, ama bu kendi seçimimle değil. Onunla iletişim kurmama asla izin vermediler. Onu ziyaret etme ya da ona yazma girişimlerimde başarısız oldum. Onu görmek için can atıyorum. Kalbimde ve ruhumda onu göremememden kaynaklanan, dolduramadığım bir boşluk var.”
Russ Rymer, 1990’larda vakayı iki New Yorker makalesinde detaylı bir şekilde anlatan ve Genie hakkında Genie: a Scientific Tragedy (Genie: Bilimsel Bir Trajedi) adında bir kitap yazan gazeteci, bir röportajda “Oldukça yoğun ve rahatsız edici birkaç yıldı. Bu vaka hayatımı, dünya görüşümü ele geçirdi. Bu vakayla ilgili birçok şey beni sarstı. Belki de bu korkaklık – bu hikayeden uzaklaşabildiğim için rahatladım. Çünkü [Genie’nin büyüdüğü] o odaya ne zaman girsem bu dayanılmazdı.”
Ciddi istismara uğramış bu kızın yaşadığı hayatı düşününce, kimliğini korumak için verdikleri ismin ona tam olarak uyduğuna inanıyorum. Sonuçta, “genie” sihirli lambanın içine hapsedilmiş ve oradan sadece dışarıdan bir müdahaleyle çıkabilecek ruh anlamına geliyor. 1970’te bulunan bu çocuk ona bakan ve onu önemseyen araştırmacılar sayesinde bir süreliğine özgür kaldı. Fakat insanı dehşete düşüren olaylar dizisi sonucunda “esarete” döndü. Yaşadığı kabustan belki de hiç kaçamadı, bunu asla bilemeyeceğiz. Onun hakkında şu an bildiğimiz tek şey hala hayatta ve 63 yaşında olduğu.
The story of Genie Wiley is perhaps the most horrifying psychological case in history. Her story came to light on November 4, 1970, in Los Angeles, California.
A social worker discovered the 13-year old girl after her mother sought out services for her own health. She had “two nearly complete sets of teeth” and weighed 26kg. She looked about 6 or 7. Because of her strange behavior they assumed autism at first, but the truth was something no one could’ve imagined.
Her father had “strapped her into a handmade straitjacket and tied her to a chair in a silent room of a suburban house since she was a toddler” (Carroll). She wasn’t allowed to cry, speak or make any noise. He had beaten and growled at her. She had grown up without having any human interaction that involved words. She only recognized her name and the word “sorry”. She was so well hidden that even close neighbors were unaware of her presence.
Her case fascinated pediatricians, psychologists, linguists and other experts. They all had the same question in mind: After years of abuse and isolation, could she learn language and the social skills needed to exist and interact with others?
Turns out that she could – to a certain point. Though she mostly remained silent and timid, she could speak a few words, such as “blue”, “orange”, “mother” and “go”. She couldn’t form sentences – according to the researchers, it was too late for her to learn that - but she made progress. She shuffled with a sort of bunny hop and urinated and defecated when stressed but Genie learned to play, chew, dress herself and enjoy music. She expanded her vocabulary and sketched pictures to communicate what words could not.
“Language and thought are distinct from each other. For many of us, our thoughts are verbally encoded. For Genie, her thoughts were virtually never verbally encoded, but there are many ways to think,” said Susan Curtiss, a linguist and one of the members of the research team. “She was smart. She could hold a set of pictures so they told a story. She could create all sorts of complex structures from sticks. She had other signs of intelligence. The lights were on.”
Unfortunately, research funding dried up and Genie was moved to an inadequate foster home. Her mother briefly regained custody when Genie was 18, and so Genie moved back to the house that she was terribly abused in. As if this wasn’t enough, what happened was even worse: After Irene realized that she was overwhelmed and that she couldn’t care for her daughter, Genie went to other foster homes, then a series of state institutions. The social workers supervising her didn’t let Curtiss and her other therapists contact her. Genie’s progress swiftly reversed, perhaps never to be recovered. Curtiss kept trying but Genie’s mother Irene decided that she and other researchers had gotten “too close” to her daughter and filed a lawsuit. They were swiftly rebuked in their attempts in contacting Genie. And so, the case of Genie Wiley faded into oblivion.
After her “disappearance,” the researchers who worked on her case spoke up about her. One of the surviving scientists Jay Shurley, a professor of psychiatry and behavioral science, said: “She was this isolated person, incarcerated for all those years, and she emerged and lived in a more reasonable world for a while, and responded to this world, and then the door was shut and she withdrew again and her soul was sick.”
Curtiss said that she still feels grief-stricken about Genie to this day: “I’m not in touch with her, but not by my choice. They never let me have any contact with her. I’ve become powerless in my attempts to visit her or write to her. I long to see her. There is a hole in my heart and soul from not being able to see her that doesn’t go away.”
Russ Rymer, a journalist who detailed the case in the 1990s in two New Yorker articles and a book, Genie: a Scientific Tragedy, said in an interview that “It made for a pretty intense and disturbing several years. This took over my life, my worldview. A lot about this case left me shaken. Maybe this is cowardice – I was relieved to be able to turn away from the story. Because anytime I went into that room [where Genie grew up], it was unbearable.”
Thinking about this severely abused girl’s life, it seems to me that the name they gave her to protect her identity suits her completely. After all a “genie” is a spirit that is imprisoned in a lamp that can only be freed if someone strokes the lamb from outside. The waif who was discovered in 1970 broke free for a little while with the help of the researchers who cared for her. But after going through appalling circumstances, she went back to “captivity” later. She may have never escaped the horrors she experienced, in fact we don’t know anything about her at the present, other than the fact that she is alive and 63 years old.
DBUSS Yazı İşleri Birimi
Özge Özaydın
Çeviri / Translation:
DBUSS Yazı İşleri Birimi
Özge Özaydın
Kaynakça / Works Cited:
Carroll, Rory. “Starved, Tortured, Forgotten: Genie, the Feral Child Who Left a Mark on Researchers.” The Guardian, Guardian News and Media, 14 July 2016, www.theguardian.com/society/2016/jul/14/genie-feral-child-los-angeles-researchers.
Cherry, Kendra. “The Story of ‘Genie," a Child Deprived of Nearly All Human Contact.” Verywell Mind, www.verywellmind.com/genie-the-story-of-the-wild-child-2795241.