Diğer adıyla “Hipertiroid hastalığı” olan hipertiroidi, tiroit bezlerinin genişlemesi ve yüksek miktarda tiroit hormonu (tirotoksikoz) üretmeye başlaması ile ortaya çıkmaktadır. Bu anomali genellikle tiroit bezi loblarının biri ya da ikisinde iyi huylu bir tümör tarafından meydana gelir. Tiroit tümörleri kanserojen olsa da, kedilerde kanser %2- %5 oranlarında görülür.
Kedilerde Hipertiroidin Belirtileri Nelerdir?
Belirtilerin tümü hipertirodi olan kedilerin tümünde görülmez, fakat herhangi biri ya da ikisi bir veteriner muayenesinde teşhis edilmiş güçlü bir göstergedir. Aşağıdaki belirtilerin hepsi ya da bazıları hipertiroidi kedide bulunabilir:
•İştah artışı
•Açıklanamayan kilo kaybı ya da kas kütlesi kaybı
•Gerginlik ya da sinirlilik
•Sık kusma
•Dağınık görünümlü tüyler
•İshal
•Aşırı susama(polidipsi)
•Zayıflık
•Letarji(uyuşukluk)
Hipertiroid Nasıl Teşhis Edilir?
Fiziksel Muayene: Veteriner kedinin boyun bölgesini elle muayene eder ve büyüyen bezleri hisseder. Kalp hızı ve kan basıncı ayrıca kontrol edilir.
CBC : Hipertiroidi, CRF (Kronik Böbrek Yetmezliği) ya da karaciğer rahatsızlıkları gibi diğer hastalıkların belirtileri ile karıştırılabileceğinden, bir kan sayımı, tiroit düzeylerini gösteren genellikle T4 tiroit spesifik testle birlikte kullanıldığında, “büyük resmi” gösterecektir. T4 düzeylerindeki yükselme, genellikle güçlü bir şekilde hipertiroidinin teşhisini sağlayacaktır.
Ancak, bazı yaşlı kedilerde “normal” aralığından daha düşük olabilir ve hala hastalık mevcut olabilir. Şüphe duyduğunuzda, diğer tiroit tarama testleri verilebilir.
Hipertiroidi hastalığı hipertrofik kardiyomiyopati ya da hipertansiyon gibi diğer durumlara zemin hazırlayabildiği için, kan sayımı, nihai bir tedavi seçimi öncesinde bilinmesi gerekli olan, diğer organlar ve kalp ile ilgili bilgileri ortaya çıkaracaktır.
Hipertiroidi Nasıl Tedavi Edilir?
Her biri tiroit bezini normal fonksiyonuna döndürecek olasılık sunan 3 temel tedavi vardır. Her birinin dezavantajı vardır, fakat neyse ki, sahibinin genellikle acil karar vermesi gerekmez.
Anti-Tiroid İlaçları
Daha sonra bahsedeceğimiz nedenlerden ötürü daima ilk tedavi şeklidir. Verilen tipik bir ilaç tiroit hormonlarının üretimini kontrol eden methimazoldur.
Metimazol çoğu kediyi iyileştirir, fakat hormon seviyesini kontrol eden düzenli testlerle birlikte, yaşamı boyunca her gün bir ya da iki kez alması gerekir, bu yüzden dozajı ayarlanabilir. Hastalığın başlangıcında kedinin yaşına bağlı olarak en az pahalı olan tedavi yöntemidir.
Avantajları
•Noninvazif( müdahalesiz)
•Başlangıç aşamasında nispeten ucuz
•Böbrek yetmezliği ya da hipertrofik kardiyomiyopatisi olan kediler için tek tedavi yöntemi
Dezavantajları
•Bazı kedilerde ortaya çıkan kusma, iştahsızlık, ateş, Anemi, uyuşukluk gibi yan etkiler. Nadir görülen bir yan etki, genelde kulakta ve yüzde döküntü şeklinde kendini gösteren ilaç alerjisidir. Genellikle görülmemesine rağmen, uzun süreli kullanımda daha ciddi yan etkiler, kemik iliği baskılanması ve karaciğer hasarıdır.
•Sık veteriner takibi gereklidir.
•İlaç tümöre etki etmez, ancak hastalığı hafifletir.
•Bazı kediler ( ve /veya sahipleri) günde iki kez ilacı alamaz ve buna bağlı Stres diğer fiziksel problemleri şiddetlendirebilir.
Ameliyat
Ameliyat etkili bir tedavidir, ancak “tiroidektomi” adı verilen bu tip cerrahide uzman bir veteriner tarafından yapılması en iyisidir. Ameliyat sadece tek bir tiroit lobu söz konusu olduğunda gereklidir. Bir radyonüklid tarama hastalıklı tiroit dokusunun boyutunu belirlemede ve ameliyatı gerekli olabileceği kedinin boynunda (ya da göğüs) bir yerde büyüyen yabancı tiroit dokusunu tespit etmede ameliyat öncesi endikedir.
Hipertrofik kardiyomyopati bazen mevcut olduğundan, bu potansiyel tehlikeli durumu elemek için tam bir tetkik gereklidir. Hatta ameliyat öncesi 15 gün boyunca kedi anti-tiroit ilaçlara devam etmelidir, böylece böbrek fonksiyonları yeniden test edilebilir. Hipertiroidi altta yatan böbrek yetmezliğinin üstünü örtebilir ve ilaç, böbrek yetmezliğini ortaya çıkararak tiroit hormonlarını normal seviyeye döndürebilir. HCM( Hipertrofik kardiyomyopati) ya da böbrek yetmezliği olan bir kedi ameliyat için uygun değildir.
Ameliyatın Avantajları
•Uzun süreli ilaç kullanımını ortadan kaldırır
•Radyoaktif İyot Tedavisi (I131) bulunmayan yerlerde tercih edilir
Dezavantajları
•Komşu paratiroit bezinde muhtemel hasar
•Eğer bezlerin her ikisi de sorunluysa, ikinci bir ameliyat gerektirir
•Normal anestezi tehlikeleri
•Eğer tek lob çıkarılırsa, yeniden ortaya çıkma ihtimali muhtemeldir.
•Olası hipotiroidi gelişimi( tiroit takviyeleri ile iyileştirilebilir)
•İlaç seçeneğinden daha pahalıdır
Radyo İyot Tedavisi
Bulunduğu yerlerde ve kedi sahibinin gücünün yettiği yerlerde, hızla bir tedavi seçeneği haline gelmiştir. Radyoaktif iyodinin (R131) tek bir enjeksiyonu deri altına verilir. Madde normal dokuya zarar vermeden ektopik tiroit hücreleri dahil tüm hastalıklı dokuyu “bulur” ve yok eder. Kedi veteriner kliniğinde, radyoaktif seviyeleri kabul edilebilir olana kadar, beş gün ile iki hafta arası (eyalet yasalarına bağlı olarak) kalmalıdır. Sahibi bu süre boyunca ziyaret edebilir, ancak bu sadece özel kurşunlu bir camdan kedilere bakmak şeklinde olabilir.
Kediye, R131 tedavisinden önce 15 gün boyunca anti-tiroit ilaç da verilir. Cerrahi seçeneği ile birlikte hipertrofik kardiyomyopati, böbrek yetmezliği, diyabet ya da herhangi diğer ciddi sağlık durumu olan bir kedi, radyoaktif iyot tedavisi için uygun değildir.
Avantajları
•%95 Kalıcı tedavi
•Güvenli
•Kedide stresi en aza indirir
•Hiçbir ciddi yan etkisi yok
Dezavantajları
•Pahalı (ameliyatla yaklaşık aynı)
•Kedi tedavi öncesi diğer durumlarda sağlıklı olmalı
•Sonradan hipertiroidi gelişme olasılığı mümkün, fakat tiroit takviyesiyle tedavi edilebilir.
I131 Tedavisi Sonrası Kedi Atıklarını Uzaklaştırma Özel Bildirimi
Kedi dışkı ve idrarının, radyoaktif iyot tedavisini takiben 3 ay süresince radyoaktif olduğu kabul edilir. Kaliforniya Eyalet ve Federal Yasaları süreç boyunca kedi dışkısının uzaklaştırılması gerektiğini belirtir.
Yasal Uyarı: Ben bir veteriner değilim. Bu makale kendi araştırmalarınızı yapmak için bir başlangıç noktası olma anlamı taşır, böylece gerekli olması durumunda bilinçli bir karar verebilirsiniz.