

Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Nedir?
Kavramsal İçeriği
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri, insanın iktisadî hayattaki fonksiyonlarından emek arzı faktörü ve bununla ilgili olarak emek piyasası, emek seyyaliyeti, meslekî eğitim, işsizlik, ücret, ücret sistemleri, verimlilik (emeğin verimliliği), çalışma ve istihdam şartları ile ilgilenen bir bilim dalıdır.
Bu bilim dalı, dar mânâda yalnız iktisadî mâhiyetteki sosyal siyaset meselelerini ihtiva etmektedir. Buna göre, alanı içinde işgücü ve istihdam şartları, emek (iş) piyasası münasebetleri, endüstri ilişkileri çerçevesinde toplu pazarlık sisteminin ve sendikaların çalışma hayatındaki sosyo-ekonomik tesirleri ve teknolojik değişmelerin rolü yer almaktadır.
Geniş mânâda ise, iktisadî mevzuata ilave olarak işçi-işveren münasebetleriyle ilgili sosyal ve siyasî meselelere de yer verilmekte ve sendikaların tarihi ve bünyesi, toplu pazarlık sisteminin tatbikat ve tekniği; sınaî münasebetlerin hukukî düzeni gibi mevzular da tetkik konusu olmaktadır. Bir başka ifadeyle, sosyal siyasetin diğer bazı bölümleri de bu çerçeve içinde (daha fazla çalışma ekonomisi açısından) tetkik edilmektedir.
Çalışma ekonomisi, çalışma hayatının iktisadî cephesiyle ilgilenirken, endüstri ilişkileri daha çok çalışma hayatında ortaya çıkan sosyal problemlerin düzenlenmesinde ve çözümlenmesinde etkili olmakta ve işçi ve işveren sendikaları ile devletin fonksiyon ve rollerini birbiriyle karşılıklı iletişim içinde olmasını sağlamaktadır. Günlük lisanda işçi-yönetim veya işçi-işveren münasebetleri terimi, çoğu kez endüstri ilişkileri ile eş anlamlıdır. Teknik anlamı ile endüstri ilişkileri, istihdam münasebetlerini şekillendiren, yönlendiren ve yöneten öncüller, değerler, kanunlar, kurumlar ve uygulamaların çok yönlü etkileşimleri altında oluşan bir sistemi ifade etmektedir.
Literatürde endüstri ilişkileri kavramı, daha çok örgütler ve örgütler aracılığıyla oluşturulan kurumsallaşmış ilişkilerin ifadesinde de kullanılmaktadır. Bu çerçevede; sendikalar ve sendika-siyaset ilişkileri, toplu pazarlık süreci, çalışma ilişkilerinden doğan uyuşmazlıklar, grev ve lokavt konuları ile devletin çalışma ilişkilerindeki rolü, endüstri ilişkilerinin temel inceleme konuları olmaktadır.
Endüstri devriminden sonra birbirinden belirgin bir biçimde ayrılmış bulunan işçi ve işveren sınıfları arasındaki sorunlara barışçı çözümler bulmayı gayret gösteren endüstri ilişkilerinin temeli, bağımlılık ilişkisinden doğan çalışma ilişkilerine dayanmaktadır. Bu ilişkilerin doğuşu, kapsamı, düzeyi, sonucu, ilişkiye giren tarafların statüleri, ilişkideki rolleri, hak ve yükümlülükleri, ilişkilerin bozulmasında izlenecek prosedürler, ilişkinin cereyan ettiği ortam ve buna yönelik şartlar ve benzer pek çok husus, endüstri ilişkileri incelemelerini konusunu oluşturmaktadır.
Bu çerçevede başta ekonomi ve hukuk olmak üzere psikoloji, sosyoloji, sosyal tarih ve sosyal siyaset bilimi gibi bilim dallarına ihtiyaç duyulmaktadır. Bu bakımdan çeşitli bilim dallarını kapsayan çalışma ekonomisi ve endüstri ilişkileri, disiplinler arası bir alan olarak karşımıza çıkmaktadır.
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkilerinin İlgi Alanları
Emek Piyasası ve Türleri
Emek Seyyaliyeti
İstihdam Kurumları
Mesleğe Yöneltme ve Meslekî Eğitim
İşgücü ve Özellikleri
İşsizlik ve Türleri
Ücretler, Ücret Sistemleri ve Ücretlendirme Modelleri
Verimlilik
Toplu Sözleşme Sistemleri ve Sendikacılık
Endüstri İlişkileri Tarihi
Endüstriyel Demokrasi ve İşçilerin Yönetime Katılımı
İş ve Meslek Ahlâkı
İşletmelerin Sosyal Sorumluluğu