Orta Menzilli Kuram
Orta Menzilli Kuram (middle-range theory) Seçkin Amerikalı sosyolog Robert Merton’ın Social Theory and Social Structure’da (1957), ampirist çalışmaların sınırlı hipotezleri ile Tacott »Parsons’ın ürettiği türden büyük soyut kuramlar arasındaki boşluğu kapatmak amacıyla savunduğu bir kuram.Merton orta menzilli kuramı, “bir yanda araştırma içinde günden güne çoğalarak gelişen ve küçük ama gerekli, işleyen hipotezler ile öbür yanda toplumsal davranış, örgütlenme ve toplumsal değişimin gözlemlenen tüm tekbiçimliliklerini açıklamak üzere birleşik bir kuram geliştirmeye çalışan, her şeyi kapsayıcı sistematik çabalar arasında duran kuramlar” şeklinde betimler.Merton, yapısal-işlevsel kuram ve bilim, sapkınlık, organizasyonlar ve meslekler sosyolojileriyle ilgili alanlara dair yazdığı uzun seriler halindeki ikna edici sosyolojik denemelerinde, orta menzilli kuramın öngördüğü tarzda bir çalışmayı hem savunmuş hem gerekliliğini kanıtlamıştır. Bu kuramların içinde geliştirilen kavramların çoğu temel sosyolojik sözlüğün ayrılmaz parçaları haline gelmiştir (ve bu yüzden elinizdeki sözlükte ayrı başlıklar halinde ele alınmaktadır): ritüelcilik, açık ve gizil işlevler, fırsat yapısı, paradigma, referans grubu, rol kümeleri, kendi kendini gerçekleştiren kehanet ve maksat dışı sonuçlar. Orta menzilli kuram fikri, doğrudan ve dolaylı olarak pek çok sosyologun kendi çalışmalarını değerlendirmelerinde önemli bir etki yapmıştır. Merton’ın teşvik ettiği tartışmanın tüm boyutları en açık biçimde John Clark ve arkadaşları tarafından yayıma hazırlanan ve bu konudaki yorumların olağanüstü bir toplamı niteliğindeki Robert K. Merton: Consensus and Controversy (1990) adlı eserde bulunabilir.