Romatizma Belirtileri
Romatizma başlangıcı ve sonrasının en ortak belirtisi eklem ağrısıdır. Romatizma ağrısı, iltihaplanmaya bağlıdır ve hafif ya da şiddetli olabilmektedir. Bir eklemin sertliği veya ağrısı, vücut o bölümündeki hareketlerin sınırlanması da yol açmaktadır.
Romatizma ağrısı ayaktaki en küçük eklemden kalça ve diz ya da omurilik gibi daha büyük eklemlere kadar vücudun pek çok bölgesini etkileyebilmektedir.
100’ün üzerinde romatizma türü bulunmaktadır ve bunlar nedenine, seyrine ve belirtilerine göre gruplandırılmaktadır. Genel olarak, ağrı ve iltihaplanmaya neden olan, eklem, kas veya tendonun hareketini sınırlayan herhangi bir durum romatizmal hastalık olarak değerlendirilmektedir. (1)
Romatizma nasıl anlaşılır? En sık yaşanan romatizma türleri ve belirtileri şöyle sıralanabilmektedir:
Romatoid Artrit Belirtileri
Romatoid artrit yaşayan insanlar, her zaman eklemlerde kızarıklık veya şişlik görmeyebilir, ancak hassasiyet ve acı genellikle yaşanmaktadır. (2)
Yorgunluk, hastaların romatoid artritin en çok yaşadığı ve zorlandığın belirtilerden biri olabilir. Diğer belirtiler ise şunlardır:
- Eklem ağrısı
- Eklemlerin şişmesi (çoğunlukla sıcaklık ve kızarıklık eşlik eder)
- Eklemlerde sertlik (genellikle sabahları ve dinlenme dönemlerinden sonra daha da kötüleşir)
- Kas ağrısı
- Hafif ateş
- İştah kaybı (istenmeyen kilo kaybı)
- Ciltte ve tırnaklarda meydana gelen değişiklikler
Anemi de ortaya çıkabilmektedir. Genellikle yorgunluk duygusu ve genel olarak iyi hissetmeme karmaşıklığa neden olmaktadır.
Romatoid artrit, tüm vücuda etki edebildiği için belirtiler de bazen gribe benzeyebilmektedir. Romatoid artrit vücudun diğer bölümlerinde sorunlara neden olabilir. Bunlar arasında şunlar bulunur:
- Kan damarlarının iltihabı (vaskülit)
- Akciğer veya kalbin astarlarının iltihaplanması
- Göz ve ağız kuruluğu (3)
Osteoartrit Belirtileri
Osteoartrit vücuttaki herhangi bir eklemi etkileyebilir. En sık etkilenen eklemler ise şunlardır:
- Dizler
- Kalçalar
- Eller ve parmaklar
- Omurga
Osteoartrit hastalarının çoğu orta yaş ve üstündedir. Belirtiler genellikle 40 yaşından sonra başlar.
Osteoartrit belirtileri kişiden kişiye göre farklılık gösterebilir. Belirtiler ayrıca, eklemlere bağlı olarak da değişebilir. Örneğin, omurganın artriti, kollarda ve bacaklarda zayıflık hissi, karıncalanma veya uyuşukluk hissi yaratabilir.
Osteoartrit’ in yaygın belirtileri şunlardır:
- Ağrı: Eklem ağrısı genellikle aktivite ile daha da kötüleşir ve dinlenme ile daha iyi bir hale gelir (her ne kadar egzersiz artrit tedavisinin önemli bir parçası olsa da). Ağrılı eklemler dokunmalara karşı aşırı hassas olabilir.
- Sertlik: Osteoartrit durumunda özellikle sabahları eklem sertleşmesi yaşanır. Sertlik genellikle yattıktan yaklaşık 30 dakika sonra kaybolur, ancak özellikle uzun süre oturduktan sonra gün boyunca geri de gelebilir.
- Şişme: Derideki fazla sıvı şişmeye neden olabilir.
- Eklem hareketi sesi: Etkilenen bir eklemi hareket ettirirken çatlama veya çıtlama hissi yaşayabilirsiniz. Bu ses krepitus olarak adlandırılmaktadır.
- Çıkıntı kemikler: Eklem yakınındaki kemiklerde çıkıntı kemikler oluşabilir. Birçok hastada, bu çıkıntılar zamanla büyür. (4)
Ateşli Romatizma Belirtileri
Ateşli romatizma bir grup streptokok bakterinin varlığına karşı tepki gösteren bağışıklık sistemi yol açmaktadır.
Ateşli romatizma belirtileri değişebilmektedir. Hastalığın başlangıcı genellikle boğaz enfeksiyonundan iki ile dört hafta sonra ortaya çıkmaktadır. Kalp, eklemler, deri veya merkezi sinir sisteminde inflamasyon sonucu ortaya çıkan ateşli romatizma belirtileri şunlardır:
- Ateş
- Ağrılı ve hassas bağlar
- Bir eklemden başka bir ekleme geçen ağrı
- Kırmızı, sıcak veya şişmiş eklemler
- Derinin altında küçük, ağrısız nodüller
- Göğüs ağrısı
- Kalp üfürümü
- Yorgunluk
- Ağrısız cilt döküntüsü
- Sarsıntılı, kontrol edilemeyen vücut hareketleri
- Alışılmadık davranış patlamaları (5)
Çocukluk Dönemi İltihaplı Eklem Romatizması (Juvenil Romatoid Artrit) Belirtileri
Juvenil romatoid artrit olarak da bilinen juvenil idiyopatik artrit, 16 yaşın altındaki çocuklarda görülen ve sık yaşanan bir romatizma türüdür.
Juvenil idiyopatik artritin en sık görülen belirtileri şunlardır:
- Ağrı: Çocuğunuz acı çekerken, bunun farkında olmayabilirsiniz.
- Şişme: Eklem şişmesi oldukça yaygındır ancak sıklıkla diz gibi daha büyük eklemlerde fark edilmektedir.
- Sertlik: Çocuğunuzun, özellikle sabahları veya uykudan sonra, her zamankinden daha hantal hareket ettiğini fark edebilirsiniz.
- Ateş, şişmiş lenf nodları ve döküntü: Bazı vakalarda, yüksek ateş, şişmiş lenf bezleri veya gövdede döküntü oluşabilmektedir. (6)
Romatizmal Kalp Hastalığı Belirtileri
Romatizmal kalp hastalığı, akut romatizmal ateş sonucu ortaya çıkan kısa süreli (akut) ve uzun süreli (kronik) kalp hastalıklarını tanımlamaktadır. Kalp kapakçıklarında hasar oluşması, romatizmal ateşin ortak bir sonucudur.
Hastalığı belirtileri genellikle boğaz enfeksiyonundan sonraki birkaç hafta içinde çıkmaktadır. Kalpteki iltihaplanma, merkezi sinir sistemi veya eklemlerin sonucudur. Romatizmal kalp hastalığının belirtileri şunlardır:
- Göğüs ağrısı
- Kalp çarpıntıları
- Nefes darlığı
- Şişmiş el ve ayak bilekleri
- Aşırı yorgunluk
- Göğüste heyecan verici bir his (7)
Gut Belirtileri
Gut hastalığı iltihaplı artritin ortak bir formu olarak bilinmektedir. Eklemleri ve kas-iskelet sistemini etkileyen bir durumdur.
Gut genellikle ayak başparmağının ekleminde yoğunlaşmaktadır, ancak ayak bileği veya diz gibi diğer eklemleri de etkileyebilmektedir. Gutta görülen yaygın belirtiler ise şunları içermektedir:
- İltihap
- Ağrı
- Kızarıklık
- Sertlik
- Şişme
Gut saldırısı çok hızlı bir şekilde gelişir. İlk saldırı genellikle geceleri meydana gelir. Orta yaşlı erişkinlerde, bir eklemde, çoğunlukla alt ekstremitelerde belirtilerin görülme olasılığı daha yüksektir. Bu yaş grubundaki vakaların yaklaşık % 60’ı ilk önce ayak başparmağında problem yaşamaktadır.
Yaşlılarda, üst kollarda ve ellerde, özellikle parmaklarda, birkaç eklemde belirtiler görülme olasılığı daha yüksektir. (8)
Ankilozan Spondilit Belirtileri
Ankilozan spondilit, zamanla bazı omurgaların kaynaşmasına neden olabilen inflamatuar bir hastalıktır. Bu kaynaşma, omurgayı daha az esnek hale getirmekte ve dik bir duruşa yol açmaktadır. Kaburgaların etkilenmesi durumunda derin nefes almak oldukça zorlaşmaktadır.
Ankilozan spondilit hastalığının belirtileri özellikle sabahları yaşanan bel ve kalçalarda yoğunlaşan ağrı ve sertlik olabilmektedir. Boyun ağrısı ve yorgunluk da oldukça yaygındır.
En sık etkilenen bölgeler şunlardır:
- Omurga tabanı ile pelvis arası
- Bel desteğindeki omurlar
- Tendonlar ve bağların kemiklere tutunduğu bölge
- Göğüs kemiği ve kaburgalar arasındaki kıkırdak
- Kalça ve omuz eklemleri (9)
Fibromiyalji Belirtileri
Fibromiyalji, yorgunluk, uyku, hafıza, ruh hali değişikliklerine yol açan ve kas iskelet sistemi ağrısı ile karakterize edilen bir hastalıktır.
Fibromiyalji belirtileri şunları içermektedir:
- Genel ağrı: Fibromiyalji ile ilişkili ağrı, genellikle sık sık ve sürekli donuk bir ağrı olarak tanımlanmaktadır. Bu ağrı en az üç ay sürebilmektedir.
- Yorgunluk: Fibromiyalji yaşayan kişiler genellikle uykusuzluk nedeniyle yorgunluk yaşamaktadır. Fibromiyalji sahibi olan çoğu hasta huzursuz bacak sendromu ve uyku apnesi gibi diğer uyku bozukluklarına da sahip olabilmektedir.
- Bilişsel güçlükler: Zihinsel görevler üzerinde odaklanma, dikkat etme ve konsantrasyon yeteneğinde azalmaları içermektedir. (10)
Lupus Belirtileri
Lupus otoimmün bir hastalıktır. Yani, bağışıklık sistemindeki problemlerden kaynaklamaktadır. Sağlıklı bir bağışıklık sisteminde, sistem bakteri veya virüs gibi bulaşıcı bir tehlikenin varlığını tespit ettiğinde, beyaz kan hücreleri ve antikorları göndermektedir. (11)
Lupus aşağıdaki gibi çeşitli belirtilere neden olabilmektedir:
- Eklem ağrısı, şişme ve kızarıklık (genellikle parmaklar ve bilekler etkilenir)
- Burun ve özellikle yanaklarda döküntüler (kelebek döküntüsü olarak da bilinir)
- Ateş
- Kilo kaybı
- Kalp ve akciğer iltihabı nedeniyle göğüs ağrıları (serozit)
- Öksürük ve nefes darlığı sorunları
- Güneş ışığına karşı duyarlılık
- Açıklanamayan yorgunluk
- Raynaud fenomeni (parmaklar ya da ayak parmaklarının soğuğa maruz kaldığında mavi, sonra beyaz, daha sonra kan akışı normale döndüğünde kırmızı ve sıcak olması durumu)
- Saç kaybı
- Baş ağrısı
- Kafa karışıklığı
- Kararsız duygular (kararsız ve kontrolsüz duygular veya ruh hali değişiklikleri) (12)
Romatizma Nedir?
Romatizma çeşitli koşulları tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Romatizmal hastalıklarla ilgili çok daha spesifik tanımlamalar mevcuttur. Romatizmal hastalıklar nedenine, belirtilerine, seyrine ve tedavisine bağlı olarak gruplandırılmaktadır. Romatizma koşulları kas ve eklemlerde iltihaba neden olmaktadır. Özellikle, kıkırdak ve kemik hasarına yol açabilmektedir.
Sonuç çoğunlukla eklemlerde ve çevre bölgeler meydana gelen ağrı, şişme ve yanmadır. Romatizma belirtileri bazen günlük aktiviteleri gerçekleştirmeyi zorlaştırabilmektedir. Romatizmadan muzdarip olan kişilerin çoğu belirtilerin şiddetli olduğu zamanlarda hareketlilik konusunda sıkıntılar yaşamaktadır.
Romatizma türüne bağlı olarak uygulanan tedavi yöntemleri, belirtilerin hafifletilmesini sağlayarak hastaların günlük hayata daha çok adapte olmasına yardımcı olabilmektedir. (13)
Romatizma Nedenleri
Romatizma neden olur? Romatizma, bir takım farklı etkenlerden kaynaklanmaktadır ve nedeni romatizmal hastalığın türüne bağlı olarak değişmektedir. Bazı romatizmal hastalıklar yaşla veya eklemlerin tekrar tekrar kullanımı nedeniyle meydana gelen aşınmalar sonucu oluşmaktadır.
Diğer vakalarda, romatizma, vücudun inflamatuar belirtilerle reaksiyona girmesine neden olan otoimmün rahatsızlığın bir sonucu olabilmektedir. Genetik ve çevresel faktörler, romatizmal hastalıkların çoğunda en sık rastlanan tetikleyicidir. (14)
Romatizma Tedavisi
Romatizma nasıl geçer? Romatizma tipleri ve nedenleri arasında pek çok farklılık olmasına rağmen, tüm romatizmal hastalıklar, durum mümkün olduğunca erken teşhis edildiğinde tedavisi çok daha etkili olmaktadır.
Romatizmal hastalıklar için tedavi seçenekleri arasında, iltihabı azaltmak ve ağrıyı hafifletmek için ibuprofen ve naproksen gibi nonsteroid antiinflamatuar ilaçların kullanılması bulunmaktadır. Steroidal olan ilaçlar ise belirtilerin devam etmesi durumunda kullanılabilmektedir.
Hareket becerisini korumak için düzenli ve hafif egzersiz de yapılabilmektedir. Ayrıca aşırı kilonun verilmesi, sigaranın bırakılması, alkol tüketiminin sınırlandırılması ve dengeli beslenilmesi tedaviye yardımcı olmaktadır. (15)
Uygulanan tedavi yöntemlerinin başarısız olduğu durumlarda romatizma ameliyat düşünülebilmektedir. Ancak, cerrahi müdehale bütün romatizmal hastalıklar için uygun olmayabilmektedir. (16)
Romatizma İçin Hangi Doktora Gidilir?
Romatizma türleri, romatolog olarak bilinen uzman doktorlar tarafından teşhis ve tedavi edilmektedir. (17)