Kolesterol Hakkında Bilmediklerimiz
Kolesterol nedir?
Kolesterol insan ve hayvan hücrelerinde bulunan, yağa benzeyen ve suda çözünmeyen bir maddedir. Kolesterolün yaklaşık %75i, karaciğer ve diğer dokularda yapılmakta, %25i ise yediğimiz besinlerden gelmektedir. Kolesterol beyin, sinirler, kalp, bağırsaklar, kaslar ve karaciğerde daha fazla olmakla birlikte tüm vücutta bulunmaktadır. Kolesterol bilinenin aksine kötü bir madde değildir. Kolesterol sayesinde vücutta bir çok madde (bazı hormonlar, D vitamini ve safra) yapılmaktadır.
İyi ve kötü kolesterol ne demektir?
Kolesterolün kanda taşınabilmesi için suda çözünür maddelerle birleşmesi gerekmektedir. Bu maddeler karaciğerde üretilir. Kolesterol bunlarla birleşince lipoprotein adını alır. Karaciğerden kolesterolü alıp diğer organlara (dolayısıyla kana) taşınmasını sağlayan LDL kötü huylu kolesterol olarak bilinmektedir. Kandaki kolesterolü karaciğere taşıyan, LDLnin damar duvarından uzaklaştırılmasını sağlayan HDL ise iyi huylu kolesterol olarak tanımlanmaktadır.
Kolesterol neden zararlıdır?
Kalp ve damar hastalıklarını kolaylaştıran faktörlere kardiyovasküler risk faktörleri adı verilir. Kanda kolesterol ve LDL-kolesterolün yüksek olması, HDL-kolesterolünün düşük olması kardiyovasküler risk faktörlerini artıran etkenlerdendir. Kanda aşırı miktarda bulunan kolesterol yıllar içinde damar duvarında birikir. Bu birikim o damarlarda daralma ve tıkanmaya yol açabilir. Kolesterol hangi damarda birikmişse o damarla ilişkili sorunlar ve hastalıklar (kalp krizi, felç, damar tıkanması, böbrek yetmezliği vb.) ortaya çıkmaktadır.
Kanda kolesterol hangi sınırlar içerisinde olmalıdır?
20 yaşın üzerinde olan bireylerde;
Kolesterolün 200 mg/dl'nin altında olması istenilen düzeydir. 200-239 mg/dl arası sınırda yüksek, 240 mg/dl'nin üstü ise yüksek olarak kabul edilmektedir.
LDL-kolesterol düzeyinin 130 mg/dl'nin altında olması istenilen düzeydir. 130-159 mg/dl arası sınırda yüksektir.
HDL-kolesterol düzeyinin 35 mg/dl'nin altında olması düşüktür. HDLnin erkeklerde 40 mg/dL ve kadınlarda 50 mg/dL altında olması kalp hastalıkları riskini artırır.
Kolesterol artışına sebep olan etkenler nelerdir?
Kolesterolün sorumlusu yalnızca gıdalar değildir. Yaşam tarzı, hareketsizlik, şişmanlık, sigara kullanımı, ailenin tıbbi geçmişi, yaş, yüksek tansiyon, diyabet, bazı böbrek ve tiroid hastalıkları gibi faktörler yüksek kolesterole neden olabilir.
Kolesterolü düşürebilir miyiz?
Iyi haber; kolesterolünüzü düşürebilirsiniz. Bu sayede kalp hastalığı ve felç riskini azaltabilirsiniz. Yüksek kolesterolün kontrol altına alınması ile yaşam süresinin uzadığı, kalp ve damar hastalıklarına bağlı ölümlerin azaldığı ve kalıcı sakatlıkların önlendiği kesin olarak bilinmektedir.
Kolesterolü düşürmek için nasıl bir beslenme tedavisi gereklidir?
Kalbi koruyucu sağlıklı bir beslenme programı kolesterolü düşürebilmektedir. Bunun için uygun beslenme programı; sebzelerden, meyvelerden, tam tahıl ürünlerinden zengin olmalı ve yüksek posa içermelidir. Bu beslenme sisteminde az yağlı etler alınmalı, haftada 2 kez balık tüketilmeli, %1 ve daha az yağlı süt ve süt ürünleri tercih edilmelidir. Doymuş yağ içeren bütün yiyecekler aynı zamanda kolesterol de içerir. Ne kadar çok hayvansal gıda ve kızartılmış gıda alınırsa vücuda o kadar çok kolesterol girer. Bu tür ürünlerden kaçınılmalıdır.
Kan kolesterolünüzü düşürmek için:
Beslenmenizde aldığınız yağ miktarını azaltın ,
Doymuş yağlar (katı yağlar) yerine doymamış yağları (sıvı yağlar) tercih edin,
Kolesterolden düşük beslenme şeklini seçin,
Daha fazla posa tüketin,
Vücut ağırlığınızı koruyun, fazla kilolu iseniz zayıflayın,
Düzenli fiziksel aktivite yapmaya özen gösterin.
Kolesterol düşürücü özelliği bulunan; Sıvı yağları (özellikle zeytinyağı), balığı, kepekli undan yapılan ekmeği, tam tahıllı ekmeği, bulgur gibi tahıl ürünlerini, meyve ve sebzeleri, kuru baklagilleri, soya ve soya ürünlerini ARTTIRIN.
Kolesterolü yükselten; Katı yağlar, yağlı veya yağda kızartılmış etleri, şarküteri ürünlerini, kremalı ve yağlı pastaları, kurabiyeleri ve kekleri, yağlı peynir, yoğurt ve sütü AZALTIN.
Hareket edin; düzenli, haftanın bir çok günü en az 30 dakika yapılan fiziksel aktivitenin HDL düzeyini artırdığı ve kolesterol miktarını düşürdüğü bilinmektedir. Sevdiğiniz aktiviteyi yapmaya özen gösterin.
Lütfen belirli aralıkla kolesterol ve diğer kan yağlarınızı ölçtürün. Doktorunuzla konuşun ve diyetisyeninizle birlikte sağlıklı beslenme programı uygulayın.
Sağlıklı günler dilerim.


Yazan


Bu makaleden alıntı yapmak
için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare eklenmelidir: "Kolesterol Hakkında Bilmediklerimiz" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Dr.Dyt.Aylin HASBAY BÜYÜKKARAGÖZ'e aittir ve makale, yazarı tarafından TavsiyeEdiyorum.com (http://www.tavsiyeediyorum.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır.
Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak Dr.Dyt.Aylin HASBAY BÜYÜKKARAGÖZ'ün izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz.