Ünlü Antikythera mekanizmasının da bulunduğu batıkta, bir bronz heykel kolu ve en az yedi klasik dönem heykeline ait parçalar bulundu.
Dalgıç arkeologlar, korozyona uğramış heykelin sağ kolunu, gemi ve kargosununun durduğu yerdeki kayaya oyulmuş yamacın üzerinde, yarım metrelik bir tortu altında buldu. Bir ucundan bir ucuna belki de 50 metre olan büyük gemi, MÖ 1. yüzyılda Girit ve Mora arasındaki küçük bir adanın yakınında battığında, Anadolu’dan Roma’ya gidiyordu.
Antik Yunan Sualtı Eserleri ve İsveç Lund Üniversitesi üyelerinden oluşan proje ekibi, deniz tabanının altında bulunan gömülü kolu, diğer büyük metal nesnelerin de varlığını ortaya çıkaran özel bir sualtı metal dedektörü ile keşfetti.
Ekibin parçası olan teknik bir dalgıç Alexandros Sotiriou, burada en az yedi adet heykel olması gerektiğini söylüyor.
Proje, Yunanistan’daki tüm sualtı arkeoloji çalışmalarından sorumlu olan Antik Yunan Sualtı Eserleri’nden direktör Ageliki Simosi tarafından denetleniyor.
Lund Üniversitesi’nden kazının eş başkanı Brendan Foley, “Bu heykelleri kayaların altında ve aralarında yer alıyor. Şu anda en az yedi ve muhtemelen dokuz bronz heykelin daha bizi beklediğini düşünüyoruz.” diyor.
Metal nesnelerin üzerindeki kayalar, birkaç ton ağırlığa sahip ve muhtemelen MS 4. yüzyılda Antikythera’yı ve çevredeki adaları sarsan büyük bir deprem sırasında enkazın üzerine düştüler.
Bulunan bronz heykel kolu, 2017 yılında yürütülen kazılarda bulunarak öne çıkan eserlerden biri. Bulunan diğer nesneler arasında, çay tepsisi boyutunda kırmızı mermerden desenli bir döşeme, gümüş bir bardak, gemiye ait ahşap parçaları ve bir insan kemiği bulunuyor.
Geçtiğimiz sene batıkta, geminin batmasıyla ölen bir insana ait kafatası, dişler, kaburgalar ve diğer kemikler bulunmuştu. Daha sonra kafatasından elde edilen DNA ile, kişinin cinsiyeti ve nereden geldiği öğrenilmişti. Araştırmanın sonuçları yayınlanıncaya kadar bu insana, erotik bir sahne ile süslenmiş bir bardak üzerine oyulmuş “herkesin arkadaşı” anlamına gelen Pamphilos ismi takıldı.
Antikythera batığı ilk kez 1900 yılında dalgıçların 50 metre suyun altına inmesiyle ortaya çıktı. Arkeologlar o zamandan beri muhteşem bronz ve mermer heykeller, süslü cam ve çanak çömlekler, çarpıcı mücevher parçaları ve gökyüzünün hareketini modellendiren olağanüstü bir dişli alet – Antikythera mekanizması – buldu.
Fakat bu batığı ünlü yapan heykellerdi. 1900’lü yıllarda bölgede çalışan arkeologlar, Antikythera Genci adında, güzel bir Helenistik bronz heykel parçaları bulmuştu. Heykel şimdi Atina’daki Ulusal Arkeoloji Müzesi’nde ve yine batıkta bulunan Antikythera Filozofu adlı etkileyici kafa heykelinin yanında duruyor. Bu iki heykel de MÖ 4. yüzyıla tarihleniyor ve 300 yıl sonra bu şanssız gemiye nasıl bindikleri konusunda soru işaretleri uyandırıyor.
Bronz geri dönüşüm endüstrisi, Klasik dönemde ve daha sonra Ortaçağ döneminde çok yaygındı ve sayısız heykelin ve bugün için paha biçilemez eserlerin tahrip edilmesine yol açtı. Bu nedenle hayatta kalan bronz heykellerin en güzel örneklerinin birçoğu denizde kayboldu.
The Guardian. 4 Ekim 2017.