Bacaklardaki toplar damarların genişlemesi ve içinde bulunan kapakların fonksiyonlarını yerine getirememesi nedeniyle kanın geri kaçmasına venoz yetmezlik (iç varis) denir. Venoz yetmezlik sonucu bacaklarda ortaya çıkan belirtilere genel ismi ile varis denir.
Varis, bacaklar dışında vücudun diğer yerlerinde de görülebilir. En sık görülen ve şikayete sebep olan yer bacaklardır.
Yetişkin nüfusun %15-20 sinde ve kadınlarda 2 - 4 kat daha fazla görülür.
Varis hastalığı, bacaklarda genişlemiş ve kıvrılmış, mavimsi görünümlü damarların oluştuğu bir durumdur. Varisler, kanın düzgün bir şekilde akışını engellediği için bacaklarda şişlik, ağrı, ağırlık hissi ve kaşıntı gibi semptomlara neden olabilirler. Varisler, genellikle genetik yatkınlık, yaşlanma, uzun süreli ayakta kalma veya oturma, aşırı kilo, hamilelik ve hormon değişiklikleri gibi faktörlerin birleşmesi sonucu oluşur.
Varis hastalığının nedenleri arasında genetik yatkınlık, yaşlanma, hamilelik, aşırı kilo, uzun süreli ayakta kalma veya oturma, hormon değişiklikleri ve yaralanmalar yer alabilir. Bu faktörler, damarlardaki kapakların zayıflamasına veya hasar görmesine neden olarak, kanın damarlarda birikmesine ve varislerin oluşmasına yol açabilir.
Varis hastalığının tedavisi, varisin boyutu, tipi ve şiddetine bağlı olarak değişebilir. Tedavi seçenekleri arasında skleroterapi, lazer tedavisi, radyofrekans ablasyonu, cerrahi müdahale ve bacak kompresyonu yer alır. Varis hastalığının önlenmesi veya semptomların hafifletilmesi için egzersiz yapmak, bacakları yüksekte tutmak, düzenli olarak bacakları dinlendirmek ve destek çorapları kullanmak önerilebilir.
Varis hastalığı tedavi edilmediğinde, daha ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir. Örneğin, derin ven trombozu, tromboflebit, cilt ülserleri veya kanamalar gibi komplikasyonlar gelişebilir. Bu nedenle, varis hastalığının tedavisi önemlidir.
Varislerin oluşumunda birden fazla faktör etkili olabilir. Bunlar arasında genetik yatkınlık, yaşlanma, hormon değişiklikleri, aşırı kilolu veya obez olma, hamilelik, uzun süre ayakta durma veya oturma, hareketsiz yaşam tarzı, yüksek topuklu ayakkabılar, sıcak hava koşulları, sigara içmek ve bazı tıbbi durumlar yer alabilir.
Bacaklarda bulunan damarların görevi, kanı kalbe doğru taşımaktır. Bu damarlarda bulunan kapakçıklar, kanın yukarı doğru akmasını sağlar. Ancak, kapakçıkların hasar görmesi veya zayıflaması durumunda kanın geri akması ve damarlarda birikmesi söz konusu olabilir. Bu durum, damarların genişlemesi ve bükülmesi ile sonuçlanır. Bu oluşum, varis olarak bilinir.
Varislerin en yaygın görülen belirtileri arasında bacak ağrısı, kaşıntı, şişme, bacak krampları, ağırlık hissi ve yorgun bacaklar yer alır. Varisler tedavi edilmediğinde daha ciddi komplikasyonlara neden olabilirler, bu nedenle tedavi yöntemleri önerilir.
Varis hastalığının belirtileri şunları içerebilir:
Belirtiler genellikle uzun süre ayakta kalma veya oturma gibi aktiviteler sonrasında daha kötü hale gelir ve hareketle hafifleyebilir. Bazı vakalarda varisler belirti vermeyebilirler. Ancak, varisler ilerledikçe, ciltte yaralar veya enfeksiyonlar gibi ciddi sorunlara neden olabilirler.
Tedavi seçenekleri, varisin şiddetine ve yaygınlığına bağlı olarak değişebilir. Varisler tedavi edilmediğinde, daha ciddi sağlık sorunlarına neden olabilirler. Bu nedenle, varis belirtileri fark edildiğinde bir sağlık uzmanına başvurmak önemlidir.
Varis hastalığının farklı çeşitleri bulunmaktadır. Bu çeşitler, hastalığın hangi damarların etkilendiği, damarların büyüklüğü, yaygınlığı ve ciddiyeti gibi faktörlere bağlı olarak değişebilir. Bazı varis türleri şunlardır:
Varisler genellikle bacaklarda ortaya çıksa da, diğer bölgelerde de oluşabilirler, örneğin leğen bölgesi, yüzeyel venler veya hemoroidler gibi bölgelerde. Herhangi bir varis türü şiddetli veya sıkıntılı hale gelirse, farklı tedavi seçenekleri mevcuttur.
Varis tedavisinde kullanılan yöntemler aşağıdaki gibi sıralanabilir:
Hangi tedavi yönteminin kullanılacağı, varisin büyüklüğüne, konumuna, semptomlara ve hastanın sağlık durumuna göre değişebilir. Bu nedenle, varis tedavisi konusunda uzman bir doktora danışmak ve doktorun önerilerine uymak önemlidir.
Varis oluşumunu önlemek için şu önlemler alınabilir:
Bu önlemler, varis oluşumunu önlemeye yardımcı olabilir. Ancak, varislerin tedavi edilmesi gerektiği durumlarda, tıbbi tedavi yöntemlerinden birini denemek önemlidir.
Varis, bacaklarda, ayak bileklerinde veya uylukta şişmiş, genişlemiş, dolgunlaşmış ve sıklıkla kıvrımlı görünen damarlar olarak tanımlanır. Bu durum genellikle damarlardaki kapakların zayıflaması veya hasar görmesi nedeniyle meydana gelir ve kanın geriye doğru akışına izin verir.
Stres, direkt olarak varise neden olmaz; ancak stresli durumlar, bacak kaslarının gerginliğine, sıkışmasına ve bacaklardaki kan akışının engellenmesine neden olabilir. Bunun sonucunda, varislerin semptomları artabilir veya varislerin oluşumu hızlandırılabilir. Bununla birlikte, stres yönetimi teknikleri, bacaklardaki kan dolaşımını iyileştirebilir ve varislerin semptomlarını azaltabilir. Spor yapmak, düzenli egzersiz yapmak, bacakları kaldırmak, kilo kontrolü yapmak, yeterli uyku almak ve beslenme alışkanlıklarını iyileştirmek gibi sağlıklı yaşam tarzı değişiklikleri, varislerin oluşumunu engellemeye yardımcı olabilir.
Varisler genellikle tehlikeli değildir, ancak ciddi vakalarda bacaklarda ağrı, kaşıntı, kramp, kanama, yara ve hatta derin ven trombozu gibi komplikasyonlara neden olabilir.
Varislerin tedavisi, semptomları hafifletmeye veya tamamen ortadan kaldırmaya yardımcı olmak için bir dizi yöntem içerir. Bu yöntemler arasında skleroterapi, lazer tedavisi, radyofrekans ablasyonu, cerrahi ve bacakları yukarı kaldırmak gibi basit yaşam tarzı değişiklikleri yer alır.
Evet, ameliyatsız varis tedavisi mümkündür. Günümüzde, ileri cerrahi işlemler yerine daha az invaziv teknikler kullanılarak varislerin tedavi edilmesi mümkündür. Bunlar arasında lazer tedavisi, radyo frekans ablasyonu, skleroterapi, mikroflebektomi gibi teknikler yer alır. Skleroterapi, özellikle küçük ve orta büyüklükteki varislerin tedavisi için sıklıkla kullanılan bir yöntemdir. Bu yöntemde, varisli bölgeye özel bir çözelti enjekte edilir, bu çözelti varisi oluşturan damarın duvarlarının yapışmasına ve kapatılmasına neden olur. Lazer ve radyo frekans ablasyonu, varislerin içindeki zarar görmüş ven duvarlarını küçültmek için kullanılan ısı enerjisiyle varislerin tedavisinde kullanılan tekniklerdir. Mikroflebektomi ise, varislerin çıkarılması için kullanılan minimal invaziv bir işlemdir. Bu tekniklerin her birinin, varislerin tipine ve şiddetine bağlı olarak belirli avantajları ve dezavantajları vardır. Dolayısıyla, hangi tedavi yönteminin kullanılacağına, varislerin tipine, boyutuna ve semptomlarına bağlı olarak doktor tarafından karar verilmelidir.
Varisleri önlemenin en iyi yolu, düzenli egzersiz yapmak, aşırı kilodan kaçınmak, sigara içmemek, dengeli bir diyet yemek, bacakları dinlendirmek ve uzun süre hareketsiz kalmaktan kaçınmaktır. Ayrıca, hamilelik sırasında varis oluşumunu önlemek için doktorunuzun önerilerine uymak da faydalıdır.
Varis çorabı, varislerin oluşumunu tamamen engelleyemez, ancak semptomları ve ilerlemesini kontrol altında tutmaya yardımcı olabilir. Varis çorapları, bacaklardaki kan dolaşımını düzenleyerek venöz kanın birikmesini ve varislerin oluşmasını önleyebilir. Ayrıca, bacaklardaki varisli damarların genişlemesini engelleyerek, varislerin semptomlarını azaltmaya yardımcı olabilir. Varis çorabı, bacak kaslarının damarlara uyguladığı basıncı arttırarak, kanın kalbe doğru daha etkili bir şekilde pompalanmasını sağlar.
Evet, varisler kaşıntıya neden olabilir. Varislerin içindeki kan, kan dolaşımındaki sorunlar nedeniyle normalden daha yavaş akar. Bu durum, cildin altında sıvı birikmesine ve bacaklarda şişlik ve kaşıntıya neden olabilir. Varislerin kaşıntı yapmasının yanı sıra, bacaklarda ağırlık hissi, yanma hissi, kramp veya uyuşma gibi semptomlara da neden olabilirler. Varisli bölgeyi kaşımak, cildi tahriş edebilir ve enfeksiyon riskini artırabilir. Varislerin kaşıntısı, tedavi edilmediği takdirde zamanla şiddetlenebilir, bu nedenle tedavi edilmesi önerilir.
İç varis, safen venlerin içindeki kapakların düzgün çalışmamasından kaynaklanan bir durumdur. Normalde, bu kapaklar kanın tek yöne akmasını sağlar, ancak kapaklar yeterince güçlü değilse veya hasar görmüşse, kan geriye doğru akabilir. Bu durumda, damarlar şişer, genişler ve iç varis oluşur. İç varisler, genellikle bacaklarda ve ayak bileklerinde görülür. Bu durum, aşırı kilolu olma, hamilelik, uzun süre ayakta kalmak, oturmak veya hareketsiz kalmak gibi faktörlere bağlı olarak gelişebilir. Ayrıca, ailesel yatkınlık da iç varis riskini artırabilir. İç varis semptomları, bacaklarda ağrı, şişme, kramplar, kaşıntı ve yorgunluk hissi gibi rahatsızlık verici semptomlarla kendini gösterebilir.
Dar pantolon giymenin bacakta varis oluşumuna direkt bir etkisi yoktur. Ancak dar pantolonlar, bacaklarda kan akışını engelleyebilir ve bu da varis semptomlarını kötüleştirebilir. Özellikle dar kot pantolonlar, bacaklara baskı uygulayarak dolaşımı engelleyebilir ve bacaklardaki varislerin şişmesine ve ağrısına neden olabilir. Bu nedenle, varisli bacaklara sıkı kıyafetler giymek yerine daha gevşek ve rahat kıyafetler tercih edilmelidir. Ayrıca, dar pantolonlar veya sıkı çoraplar, varisli bacakların tedavisine yardımcı olacak basınçlı çoraplar yerine kullanılmamalıdır.