A
- Abdomen: Göğüs ile pelvis arasındaki vücut bölümü; karın
- Absorbsiyon: Emilim, bir maddenin diğer bir maddeyi içine çekmesi, emme
- Adenektomi: Adenoid vejetasyonların temizlenmesi
- Adenom: Bez epitelinden gelisen benign tümör
- Adipoz: Yağ ile ilgili; yağlı.
- Adüksiyon: Kol ve bacakların median hatta yaklaşması
- Aerobik egzersiz: Vücudun oksijen kullanımının artması ile oluşan hareket durumu.
- Afterload: Kalbin kasılmasından sonra ve kalp kasına karşı oluşan gerginlik
- Afazi: Serebral bir lezyon sonucu oluşan konuşma bozukluğu
- Agrafia: Yazma becerisinde zayıflama
- Ajitasyon: Ruhsal gerilim içinde durmaksızın hareket etme hali; aşırı huzursuzluk hali. Kişinin etrafa saldırganlığı, aşırı aktivitesi ile karakterize durum.
- Ajite: Rahatsız, huzursuz, taşkınlık yapan.
- Akalazya: Sfinkterlerin gevşemesinde bozukluk
- Aköz: Sulu, su içeren, suyla ilgili
- Aktif ROM Egzersizi: Vücutta bulunan her bir eklemin yardım almaksızın yaptığı izometrik egzersizlerdir. Eklemle ilişkili tüm kas gruplarının kuvvetlendirilmesini sağlar.
- Aktivasyon: Bir kimyasal değişikliğe bağlı ya da bağımsız olarak organizmada bir yapının aşırı derecede gelişmesi, ivme kazanması ya da hızlanması
- Aktivite intoleransı: Aktivite düzeyindeki artışa tahammül edememe durumu.
- Aktivite toleransı: Kişinin günlük yaşam aktivitelerini veya egzersizi tipine ve miktarına bağlı olarak herhangi bir yan etki yaşamaksızın rahatlıkla yapabilme durumu.
- Akut alevlenme: Hastalık belirti ve bulgularının yoğunluğunun artması ile kendini gösteren hastalığın ciddiyetinin artması durumudur. Remisyondan sonra kronik hastalık semptomlarının şiddetlendiği dönem.
- Alfa-1 Antitripsin: Karaciğerde üretilip, tripsin ve diöjen proteolitik enzimlerin faaliyetini baskılayan bir plazma proteinidir. Eksikliġi amfizem gelişilmine neden olur. .
- Allojenik: Aynı türden bir vericiden genetik olarak tanımlanmamış bireylere organ veya dokuları
- Alopesi: Saçların kısmen veya tamamen dökülmesi
- Alveol: Hava keseciği. Dolaşımdaki kan ile akciğer arasındaki gaz (oksijen-karbondioksit) alış verişi bu bölümde gerçekleşir.
- Amennore: Adet kanamalarının normal olmayan bir şekilde kesilmesi
- Anafilaksi: Yabancı maddenin vücuda girdikten sonra, vücudun bu maddeye duyarlılığının artması
- Analjezik: Ağrı kesici.
- Anastomoz: Özellikle iki damar yada iki sinir arasındaki bağlantı,
- İletişim Anemi: Kanın çeşitli şekilli elementlerinin azalmasıyla ortaya çıkan kan tablosu, kansızlık, kanda eritrosit ve/veya hemoglobin değerinin azalması,
- Anestezi: Duyu yeteneğinin ortadan kaldırılması
- Anevrizma: Bir damar çeperinde belli bir bölgenin genişlemesiyle oluşan şişkinlik, tümör çıkıntısı
- Angina pektoris : Koroner yetmezliğine bağlı olarak nöbetler halinde görülen, göğüste şiddetli ağrı ya da baskı hissine çoğu kez nefes almada güçlük ve sıkıntı halinin de eşlik ettiği durum.
- Anjiografi: X ışınlarına opak bir madde enjekte ettikten sonra damarların radyografisinin çekilmesi
- Anksiyete: iç sıkıntısı; endişe, korku ya da kuruntunun yarattığı psişik gerilimle belirgin huzursuzluk hali.
- Anoksemi: Kanda oksijen yetersizliği,
- Anoksi: Birim zamanda kanla dokulara dağılan oksijen miktarında azalma
- Antienflamatuar: İltihabi reaksiyonu önleyen madde, ilaç.. .
- Antijen : Vücutta kendisine karşı antikor oluşmasını uyaran madde.
- Antikor: Bir antijene karşı vücutta oluşan bağışıklık cisimciği.
- Antiseptik: Mikropları, yani İnsan, hayvan ve bitkilerin dokularına yerleşerek hastalığa yol açan bakteri, virüs, mantar gibi tek hücreli asalak canlıları yok etmek sağlıklı yaşamın temel koşullarından biridir. Antiseptik, antibiyotik ve dezenfektan gibi değişik adlarla anılan birçok madde bu amaçla geliştirilmiştir. Ama genel olarak “mikrop” öldürücüler denen bütün bu maddelerin bazı özellikleri ve kullanımları farklıdır.
- Antiviral: Virüslere etkili
- Apikal: Organ ya da oluşumun uç (apeks) kısmıyla ilgili.
- Apraksia: Objeleri doğru kullanma
- Aritmi: Ritim bozukluğu, kalp atım düzensizliği
- Arteriyakan gazı: Oksijenlenme, solunum ve asit baz durumunun değerlendirilmesi için arteriyel kan örneği alınması
- Asemptomatik: Belirti göstermeyen; belirtisiz.
- Asepsi: Mikropsuz
- Aspirasyon: Gaz yada sıvının çekerek boşaltılması; vücut boşluklarında toplanan sıvı maddelerin çekilmesi
- Assit: Karın boşluğunda seröz nitelikte sıvı toplanması
- Astım: Ağır dispne nöbetleriyle belirgin bir hastalık; bronşiyollerde spazm; nefes darlığı.
- Atheromatoz: Arter duvarlarında yaygın şekilde yağ birikiminden oluşan plaklar.
- Ataksi: Kas gücü eksilmeden istemli hareketlerde düzensizlik görülmesi
- Atelektazi: Kan dolaşımı normal olduğu halde akciğerin ventilasyonunun tam olmaması ya da hava kaybetmesiyle karekterize pulmoner alveollerin zayıflaması
- Atherosklerozis: Arterin intima tabakasında yaygın yağ plakları oluşması ile belirgin damar sertleşmesi
- Avülsiyon: Sökme, çıkartma, koparma
B
- Bağışıklık: Belirli bir mikroorganizmaya karşı vücudun direncidir. Aktif ve pasif olmak üzere iki tip bağışıklık (immünite) vardır. Aktif İmmünite, hastalığın, çok hafif de olsa, bizzat geçirilmesiyle oluşur. Hastalığa neden olan organizmalar, bazı vakalarda, hayat boyu devam eder. Pasif İmmünite ise, antikor reaksiyonu uyandıracak nitelikte, fakat kuvveti azaltılmış veya değiştirilmiş olan mikropların vücuda aşılanmasıyla oluşur.
- Bakteri : Tek hücreli canlıdır. Bunlar, mantarlardan küçük, fakat virüslerden büyüktürler. Bazıları hastalık yapıcı, bazıları zararsızdır; bazı bakteriler ise, faydalıdırlar.
- Bakteriyemi: Bakterilerin veya bakteri toksinlerinin kana geçmesiyle oluşan ateş, titreme ile seyreden klinik tablonun adıdır. Eş anlamlı olarak septisemi de kullanılır.
- Baroreseptör: havadaki basınç değişimleriyle kolayca uyarılan sinir ucu; basınç değişimlerine hassas alıcı organ.
- Barotravma: Basınç değişiklikleriyle oluşan lezyonlar
- Bazai Metabolizma : Vücut yüzeyi birimine göre hesap edilen, istirahat anında sarf edilen enerji miktarıdır.Vücut yüzeyi şahsın, boyu ve kilosundan hesap edilir. Tiroid bezinin fazla çalışmasında, bazal metabolizma yükselir.
- Beden imgesi: Kişinin kendi fiziksel görünümü ile ilgili subjektif algısı.
- Benign: İyi huylu, önemli olmayan ve olumlu gelişme gösteren, kanseröz olmayan tümör
- Bifurkasyon: İki dala ayrılma yeri
- Biofeedback: İstemli komutlar yoluyla vücudun bilinçli olarak kontrol altında tutulmasını sağlayan, bir stresle baş etme tekniğidir.
- Bipolar: Birbirine zıt iki yönde uzantısı ile ilgili
- Biseps : İki başlı yada parçalı
- Biyopsi: Mikroskopik İnceleme için bir organ yada tümör parçası alınması
- Bradikardi: Kalpte normal atım hızının yavaşlaması; dakikadaki kalp atım sayısının azalması,
- Bradipne: Yavaş soluma
- Bron kospazm : Bronş spazmı. Bronş düz kaslarının ani kasılması, bronşların kasılma sonucu geçici olarak daralmasıdır.
- Bronşial: Bronş ve dallarıyla ilgili
C, Ç
Carina: Trakeanin bronşlara a yrılma bölaesi
Carotid: Arterya carotis COnm minus ile
Calpal: el bilegine ait
CeİR : HüCre
Çölyak: Karın bölgesiyle ilgili yada karın boşluğu ile ilgili
D
Pebridman: Yara yüzeyinden ölü ya da enfekte dokuyu kesip çıkarma.
Deformite: Vücudun herhangi bir kısmında oluşan şekil bozukluğu.
Dehidratasyon: Su kaybı; bir maddenin suyunu kaybetmesi.
Dejeneratif: Dejenerasyona yol açan
Delirium: MSS’nin üst merkezlerindeki bozukluğa bağlı olarak oluşan durum, halisünasyon, hayal görme, huzursuzluk, heyecan, telaş ve oryantasyon bozukluğu ile belirgin durum.
Demiyelinizasyon : Miyelin kılıfı yitirmiş.
Denatüre: Doğal yeteneklerini yitirmiş,
Depolarize: Kutuplaşmanın ortadan kalktığı durum
Deprese: Bastirmak, algaltmak
Depresyon : Herhangi bir organ ya da azalması; ruhsal çöküntü.
Dermatit: Cildin inflamasyonu
Dermis: Epidermis altındaki Cilt katmanı; deri
Deserebre: Mezensefali yada omuriliği beyin sapı düzeyinde kesilmiş
Diensefalon: Mezensefalon ve beyin küresini birbirine bağlayan prosensefalin posteriyoru
Diferansiyon : Hücre yatağında olgun hücereye dönüşmek için bireysel spesifik değişim
Dilatasyon : Genişleme; ortasında boşluk gösteren bir oluşumun geniŞlemesi.
Diplopi: Cisimleri çift algılama şeklindeki görme bozukluğu
Disfaji: Yemek yeme yada yutma zorluğu, yutma gմglմgն
Dispepsi: Sindirim güçlüğü, hazımsızlık
Dispeptik: Dispepsiyle ilgili
Disritmi: Ritim bozukluğu; belli bir sıra ve düzen içinde seyreden hareketin bu niteliğini kaybetmesi, aritmi.
Distansiyon: Gerilme, şişme, şişkinlik
Diüretik: İdrar oluşumunu artıran madde
Diversiyon: şaşırtma hareketi, oyalama
Diyabetes Melitus: Vücutta insulin eksikliği nedeniyle gelişen hiperglisemi ve glikozüri ile belirgin, tedavi edilmediğinde ketoasidoz ve komaya yol açan hastalık; şeker hastalığı.
Diyafragma: Toraks ve abdomen boşluklarını birbirinden ayıran ince duvar
Diyafrağmatik veya Abdominal Solunum: Akut ya da kronik solunum bozukluğu olan hastalarda inspiratuar ve ekspiratuar hava hacmini arttırmak için kullanılan solunum tekniği.
Diyare: İshal, çok sık ve sulu dışkılama
Diyastol: Kalbin sistolü takiben gösterdiği genişleme devresi; diyastol ile ilgili
Dizüri: Ağrılı ve güç idrar yapma.
Dorsifleksiyon : Sırta doğru bükme ya da bükülme; organın sırtı yönünde bükülme hareketi.
Drenaj: Septik yada aseptik sıvıların boşluklardan yavaş bir şekilde boşaltılması işlemi
Dumping sendromu: Mide içeriğinin aşırı hızlı bir şekilde jejenuma boşalmasına sekonder oluşan reaksiyonlar.
Dupuytren kontraktürü: Palmar fasyanın fibrozisine bağlı olarak gelişen, parmağın devamlı fleksiyon halinde oluşu ile karakterize durum (genellikle dördüncü ve beşinci el parmaklarında görülür)
E
Edinsel: Kazanılmış, akkiz
Efüzyon : Vücut boşluklarında veya doku içerisinde sıvı birikmesi. “Plevral effüzyon” iki plevra yaprağı arasında sıvı birikmesidir.
Egzersiz: Fiziksel dayanıklılığı arttırmak ve sürdürmek için yapılan planlı, sürekli ve tekrarlayıcı fiziksel hareketler.
Egzoftalmus: Göz küresinin arkasındaki yağ dokusunda sıvı toplanması nedeni ile gözlerin ileriye doğru fırlaması
EKG : Elektrokardiyografi; kalp kasının faaliyetinden oluşan elektrik akımı ve bu akım değişikliklerinin vücut üzerinden uygulanan iki elektrot yardımıyla çizelge halinde kaydedilmesi.
Ekimoz: Travmaya maruz kalan dokuda yırtılan damarlardan sızan kan nedeniyle deri yüzeyinin morumsu görünüm alması
Ekolali: Kelime ya da heceyi tekrarlama
Eksitasyon : Taşkınlık, psikomotor aktivitede şiddetli artış
Eksizyon : Kesip çıkarma
Ekspektoran: Balgam söktürücü ilaç
Ekspektorasyon : Öksürme, öksürerek balgam çıkarma
Ekspirasyon : Havanın/gazın akciğerlerden atmosfere atılması.
Ekspirasyon akciğerlerdeki havanın dışarı atıldığı, pasif eylemdir.
Ekstra kranial: Kafa tasi dışında kafa ile ilgili olmayan
Ekstrakorporen : Vücut dışında, vücutla ilgili olmayan
Ekstravazasyon : Damar dışına kaçma ya da sızma
Ekstremite: Uzun şekilli organların uç kısmı
Eksuda: Eksudasyon sonucu dışarı çıkan sıvı
Ektazi:Genişleme. Örn. Bronsektazi.
Ektopik: Normal yerinden başka yerde bulunan,
Elevasyon : Herhengi birşeyi yukarı kaldırma,
Emboli: Kanla sürüklenerek gelen yabancı bir cismin (Örneğin kan pıhtısı, hava ve yağ gibi) neden olduğu damar tıkanmaları.
Emosyonel: Çabuk heycanlanan duygulanan bir yapıya sahip olma
Enpotans: Erkekte cinsel gücün yetersizliği ya da yokluğu; iktidarsızlık.
Endoskopi: Herhangi bir vücut boşluğunun veya boşluk gösteren organ içinin endoskop aracılığı ile muayenesi
Endotrakeal: Trakea yoluyla olan
Enfarktüs: Dokuda besleyici damarın pıhtı ile tıkanmasi nedeniyle nekroz bölgesi oluşması.
Enflamasyon: Dokuların zarara uğradığında ya da hasar gördüğünde verdiği lokal koruyucu yanıt; çeşitli mikrobik ajanlar veya toksinlerine karşı vücudun göstermiş olduğu hararet artması, kızarıklık ile karakterize iltihabi reaksiyon
Enterat: Barsakla ilgili
Epidemi: Belli bir bölgede aynı anda birçok kişinin hastalanmasına neden olan, hızla yayılan, salgın gösteren.
Epidural: Duramater üzerinde ya da dışında
Epinefrin: Adrenalin; böbrek üstü bezi medullasından salgılanan damar lumenini daraltması nedeniyle kan basıncını yükseltici nitelikte bir hormon
Epistaksi: Burun kanaması
Epitel: Organ ve vücut yüzeylerini örten hücre tabakası.
Epizodik: Olağan dışı görülen, nöbetler halinde ortaya çıkan, alevlenme durumları halinde beliren
Ereksiyon: Penis ya da klitorisin dikleşmesi
Eritem: Parmakla bastırıldığında kaybolan ciltteki konjestif kırmızı leke
Eritropoetin: Böbreklerden salgılanan ve eritrosit yapımını kontrol eden glukoprotein yapısında hormon
Eritrossit: Kırmızı kan hücresi
Eviserasyon: Visseral dokuların karın boşluğu dışına atılması
Fekalit: Dışkı taşı, barsakta dışkının taş gibi sertleşmesiyle oluşan kitle
Femorali: Femur kemiğiyle ilgili
Fenomen: Bir hastalıkla gözlemlenen tüm olaylar ya da belirtiler
Fetor: Pis koku
Bir önceki yazımız olan Gram Pozitif Bakteriler başlıklı makalemizde hemşirelik dersleri hakkında bilgiler verilmektedir.