Hinduizm 4000 yıldır var olan ve kökleri en geriye uzanan dinlerden bir tanesidir. Hatta bazı tarihçiler ve sosyologlar bu inancı en eski din olarak kabul eder.
Hindu kelimesinin kökeni Sanskritçe ve Hint Ariyan dilindeki "Sindu" kelimesinden türemiştir.
Bu bölgeye çok fazla uzak olmayan Persler "S" harfini telaffuz etmek de zorlandığı için halk arasında "Hindu" olarak söylenmeye başlamıştır.
Sindu'nun anlamı "Nehir'dir".
Hinduizm Din mi? Yaşam Felsefesi mi?
Hinduizm'in bir din olarak görülüp görülmeyeceği tartışmalı ve bir o kadar da karışık bir konudur.
1858 yılından 1947 yılına kadar süren Britanya Sömürgesi'ne kadar aslında Hinduizm adlı bir din bile yok.
Ne mi demek istiyorum ?
Kral Edward Hindular'ın kutsal kitapları olan Vedalar'ı incelemiş ve Hintliler'in çok fazla bağlandığı ve benimsediği bu yaşam pratiklerini anlayabilmek amacıyla sistematik bir din haline getirmeyi denemiş.
Hinduizm'in Edward bu yaşam felsefesini din haline getirmeden önceki adı Sanatana Dharma'ydı.
İngilizcesi "Unchanging Responsibility'dir."
Türkçesi ise "Değişmeyen Şey'dir"
Peki Hintliler'in "Sanatana Dharma" adını verdikleri yaşam felsefesi tam olarak ne kadar eski?
Yaklaşık olarak 4000 yıl önce Güney Asya da gerçekleşmiş bir göç hareketini inceleyerek bu soruyu cevaplayabiliriz.
Milattan önce 2000 yılında Aryanlar Orta Asya Stepleri'nde yaşam sürüyorlardı.
Bu tarihten itibaren aşamalı bir şekilde Güneye göç etmeye başladılar. Bu göç hareketinin sebeplerinden bir tanesi muhtemelen daha iyi kaynaklara ulaşma isteğiydi. Ve bunun için en iyi yerlerden bir tanesi İndus Vadisi'ydi. Aryanlar bölgeye indiklerinde burada yaşayan yerli halkla yani Dravidiyan olan Harappa Medeniyeti ile kaynaşırlar ve bu şekilde yeni bir kültür inşa edilir.
Bu kültürün en önemli ürünlerinden bir tanesi şüphesiz Hinduizm inancının temelini oluşturan Vedalar'dı.
"Veda" Sanskritçe de "Bilgi" anlamına gelir.
Toplamda 4 adet veda bulunmaktadır.
- Rig Veda
- Sama Veda
- Atharva Veda
- Yajur Veda
Bu kitaplar Hindular'ın kutsal metinlerini oluşturan kaynaklardır. M.Ö 1200-1000 yılları arasında yazıya geçirilmişlerdir. Daha önce ise sözlü olarak nesilden nesle aktarılmıştır.
Araştırmacılar Vedalar'ın Orta Asya'dan İndus Vadisi'ne inen Aryanlar tarafından bölgeye taşınmış olduğunu düşünüyor.
Buna göre Hinduizm Aryanlar'ın Güneye göçmesinden çok ama çok daha eskiye dayanıyor.
Her ne kadar tarihsel olarak bu sürecin nereye kadar gittiğini saptamak zor olsa da Vedalar'ın ortaya çıkışı "İlk Bilgeler" adı verilen insanlara kadar uzanıyor.
"İlk Bilgeler"
Varlığın anlamını arayan bu insanlar boşlukta gezinen sesler duyar ve bunları ezberler. Sonrasında ezberledikleri şeyleri öğrencilerine öğretirler ve bu şekilde Vedalar oluşur.
Bu metinler onlara göre kutsaldı ama değişmez de değildi. Bundan 2000 yıl öncesine kadar Vedalar pek çok değişikliğe uğradı.
Tarihçiler bu döneme "Vedik Evrim" adını vermişlerdir. Bu devrin en önemli ürünü ise M.Ö 300'ler de ortaya çıkan Upanişadlar'dı.
Vedalar Hinduizm'e göre nasıl yaşanılması , neler yapılması , nelerin günah olduğunu ve nasıl bir insan olunması gerektiğini ele alırken Upanişadlar Hint Felsefesine ve Teolojisine odaklanıyordu.
Hinduizm ile ilgili inanç ilkelerinin bir çoğu Upanişadlar'dan oluşmuştur.
Peki bu inanç ilkeleri nelerdir?
Karma: Hindulara göre ruhumuz birden fazla hayat yaşayarak yeniden dünyaya gelir ve yaşayacağı hayat önceki hayatında yapmış olduğu şeylere göre belirlenir. Bildiğimiz reenkarnasyon diyebiliriz.
Samsara: Bu döngüye verilen addır.
Mokşa: Mokşa Sanskritçe de "Özgürlük , Kurtuluş" gibi anlamlara gelmektedir.
Samsara Döngüsü yıllar boyu sürse de sonsuz değildir. Bu döngünün nihai noktası Mokşa'dır. Onların inancına göre her Hindu bir gün kurtuluşa yani Mokşa'ya erer.
Mokşa Hint Felsefesi'ndeki yaşamın amacını oluşturan 4 temel ilkeden bir tanesidir. En sonuncusu ve en önemlisidir.
Hint Felsefesi'ndeki 4 Temel İlke
Dharma: Yaşamı mümkün kılan düzen , yasa ve bu yasaya uygun şekilde yaşamak anlamına gelir. Bu kavram İslam Dinin'de ki "Şeriat" kavramına benzerlik göstermektedir.
Kama: Arzu , dilek ve özlem gibi anlamları vardır.
Artha: Bu kavramı en basit şekilde "yaşamın fiziksel araçları" olarak tanımlayabiliriz.
Mokşa: Aydınlanma anlamına gelir.
Hinduizm'de Tanrı Kavramı
Hinduizm'in tek tanrılı ya da çok tanrılı olup olmadığı çok karışık bir konudur.
Hindu inanışına göre "Her Varlık Tektir" yani her canlı onların inancına göre Brahman'ın bir parçasıdır.
Brahman'ı bir toprak olarak düşünün. Her insan da bu toprağın bir zerresi bulunuyor. Bu durumda da her insan da onun bir parçası bulunmuş oluyor.
Hinduizm'de Yaratılış İnancı
Brahman dünyayı yaratma görevini Brahma adı verilen tanrıya vermiş. Brahma ise dünya ile beraber ilk erkek ve ilk kadını yaratmış.
İlk erkeğin adı "Manu" İlk kadının adı ise Şatarupa'dır. Hindulara göre bu iki kişi tüm insanlığın atasıdır.
Semavi ve İbrahimi dinlerde ki "Adem ve Havva" inancının Hint Versiyonu olarak düşünebilirsiniz.
Bununla beraber Brahma adil bir dünya yaratmamıştır. Eşitsizlikler , kötülükler , acılar , savaşlar ve kastlar ile dolu bir dünya yaratmıştır.
Hinduizm'de Kast Sistemi
Brahmanlar: Kast sisteminin en tepesinde bulunurlar. Din adamları ve rahiplerden oluşur. Tanrının beyni olarak görülürler.
Kşatriyalar: Siyasetçi ve asker kesimi temsil eder. Tanrının göğsü olarak görülürler.
Vaişyalar: Esnaf , tüccar ve tacir kesimi temsil eder. Tanrının akciğeri olarak görülürler.
Sudralar: İşçiler ve hizmetkarlardan oluşur. Genelde ayak işlerini yaparlar. Tanrının ayağı olarak görülürler.
Dokunulmazlar (Paryalar)
Kast Sistemine dahil edilmeyen bir gruptur. Bunlar tuvalet temizliği gibi ağır işler yapar. Temiz su içmelerine dahi müsaade edilmez. Tanrı tarafından ruhlarının kirlendiğine inanılır. Hindular onların gölgeleri ile temas etmekten bile kaçınır.