Sual: İslami dini kavram olarak Yardım nedir, yardım terimi hakkında kısaca bilgi verir misiniz ?
Sual: İslami dini kavram olarak Yardım nedir, yardım terimi hakkında kısaca bilgi verir misiniz ?
Cevap: İslamda yardım ve yardımlaşma hakkında ansiklopedik bilgi
YARDIMLAŞMA
İnsanın sosyal bir varlık olması ve toplu halde yaşaması, toplu halde yaşayan insanların da birbirlerinin yardımına ihtiyaç duyması sebebiyle İslâmî literatürde yardım ve yardımlaşmaya dair çok sayıda kavram bulunmaktadır. Yardım etmek anlamındaki avn kökünden türeyen teâvün ve muâvene yardımlaşma mânasında en sık rastlanan kelimelerdendir. İâne ve maûnet kelimeleri de yardım etmek mânasında kullanılır. Yardım eden kimseye ve genellikle işe yarayan her şeye muîn, birinden yardım istemeye istiâne, kendisinden yardım istenen kişiye müsteân denir (Lisânül-ǾArab, Ǿavn md.). Yine aynı kökten gelen mâûn insanlara faydalı olan şeyleri anlatır (Taberî, XII, 709). Modern Arapçada kooperatif için teâvüniyye kelimesi kullanılır. Birine yardımcı olup yükünü sırtlama, yükünü paylaşma anlamındaki zahr kökünden türeyen tezâhür ve müzâhere birbirine destek olmak, yardımlaşmak, zâhir ve zahîr de yardım eden demektir (Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât, žahr md.; Lisânül-ǾArab, žahr md.). Yardım etmek mânasına gelen bir başka kelime de nasrdır. Nasr mazluma yardım etmek, nusret ise yardım etmenin güzelliği (hüsnül-maûne) diye açıklanır. Aynı kökten nâsır ve nasîr yardım eden, tenâsur yardımlaşma, müstansır yardım isteyen mânasındadır. Nasîrin çoğulu olan ensâr kelimesi Mekke muhacirlerine yardım eden Medineli müslümanlar hakkında kullanılmıştır (Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât, nśr md.; Lisânül-ǾArab, nśr md.). Bunların yanında sözlükte birinin bakımını, ihtiyaçlarını üzerine almak anlamındaki kefl kökünden türeyen tekâfül birbirine kefil olmak, birbirinin ihtiyacını karşılamak demektir. Bir kimsenin bakımını üzerine alana kâfil ve kefîl denir. Modern Arapçada et-tekâfülül-ictimâî sosyal dayanışmayı ifade eder. İslâmî kaynaklarda ayrıca teâdud, tesânüd, tevâsul, ülfet/teâlüf, ihsan, infak gibi kavramlar da yardımlaşma bağlamında kullanılmaktadır.
Kurân-ı Kerîmde iâne kavramı iki âyette yer alır (el-Kehf 18/95; el-Furkān 25/4). Dört âyette istiâne masdarından gelen fiiller özellikle Allahtan yardım isteme anlamında, iki âyette müsteân yardımı umulan mânasında Allahın sıfatı olarak geçer (Yûsuf 12/18; el-Enbiyâ 21/112). Teâvün kavramının iki defa zikredildiği Mâide sûresinin 2. âyetinde, kötülük edenlere karşı hissedilen öfkenin intikamcı ve saldırgan tutumlara yol açmaması gerektiği belirtildikten sonra, İyilik ve takvâda yardımlaşın, kötülük ve düşmanlık yolunda yardımlaşmayın buyurulmak suretiyle Câhiliye asabiyetinin beslediği, hiçbir ahlâkî ölçü tanımayan kabileci dayanışma ve yardımlaşma reddedilir. Şevkânî buradaki yardımlaşmanın bütün iyilikleri, yardımlaşma yasağının da bütün kötülükleri kapsadığını söyler (Fetĥul-ķadîr, II, 10). Kurtubîye göre iyilik ve takvâda yardımlaşmanın çeşitli yolları vardır ve herkesin yardımı kendi yetenek ve imkânlarına göredir; meselâ âlim bilgisiyle, zengin malıyla başkasına yardım eder (el-CâmiǾ, VI, 46-47).