Modern binek lastiklerin karmaşık bir yapısı vardır. Bugün kullandığımız kauçuk lastikler bir asırdan uzun süredir üretiliyor. Continental, günümüzün çelik kuşaklı radyal lastiklerinin geliştirilmesinde, lastik tasarımının ve fonksiyonlarının iyileştirilmesinde önemli bir rol oynamıştır. Modern lastiği nasıl bileşenlere ayırdığımızı görmek için okumaya devam edin.
Lastik bileşenleri yapısal olarak iki temel gruba ayrılabilir: Lastik sırtı- kuşak yapısı ve karkas. Bu elemanlar birkaç katmandan oluşur.
Şimdi, yol yüzeyinden başlayıp lastik çekirdeğine doğru devam ederek, lastik bileşenlerine tek tek göz atalım. Bu bileşenlerin ne tür bir rol oynadığını da keşfedeceğiz.
Lastiğin sırtını ve kuşağını oluşturan dış katmanlardan başlayalım. Prensip olarak bu kauçuk bileşen, karkası sarar ve düşük yuvarlanma direnci, optimum yol tutuşu, uzun ömür ve iyi kilometre performansı sağlar.
1. Lastik Sırtı: Sentetik ve doğal kauçuktan oluşur. Yeni bir lastikte, bu dokulu yüzey, yüksek kilometre performansı, iyi yol tutuşu ve su tahliyesi sağlar. Bu, her koşulda güvenli sürüş demektir. Yola ve yanağa bağlanan sırt bölgesi, üç bölümden oluşur:
Üst sırt: Lastiğinizin yolla en çok temas eden kısmıdır. Her türlü yol yüzeyinde kavrama, aşınmaya karşı direnç ve yön kararlılığı sağlar.
Alt sırt: Üst sırtın altında yer alan alt sırt bölgesi, yuvarlanma direncini ve lastiğin iç bölgesinde karkas hasarlarını azaltır.
Omuz bölgesi: Lastik sırtının dış kenarlarını oluşturan bu bölge, lastik sırtından yanağına doğru optimum geçiş sağlar.
Continental'in Katkısı: 1904 yılında Continental, zamanın pnömatik lastiklerine sırt deseni getiren ilk lastik üreticisi olmuştur.
2. Eksiz üst sırt katları: Doğrudan sırtın altına oturan bu katman, yüksek hızlarda sürüşe müsaade eder. Bir sicimin bir topun etrafını defalarca sardığını hayal edin. Eksiz üst sırt katları buna benzer. Kauçuk kaplı tek, güçlü bir naylon korddan oluşurlar. Bu kord, üst üste binmeden lastiğin çevresini bir taraftan diğer tarafa sarmalar.
Continental’in Katkısı: Kauçuk kaplı keten dokuma bir bez bu işlevi yerine getirir. Ancak çapraz dişler birbirlerine sürtünerek lastik ömrünün kısalmasına neden olur. 1923 yılında Continental yeni bir kord bezini piyasaya sürdü. Bu bezde, kauçuk kaplı destekleyici dişlerin tuttuğu ve bir yönde uzanan kordlar yer alıyordu. Bu yeni bezle üretilen lastikler çok daha uzun ömürlü oldular.
3. Çelik kord kuşağı katları: Güçlü çelik kordlar, bu tabakada lastiği daha sağlam hale getirir.
Lastiğin şeklinin korunmasını ve yön kararlılığını artırır.
Yuvarlanma direncini azaltır.
Lastiğinizin kilometre performansını artırır.
Şimdi de karkas olarak bilinen lastiğin iç kısmını keşfedelim. Karkas, lastik altında bir hava yastığı gibi iç lastik görevi görür. Yükü taşıyan lastiğin kendisi değil, havadır. Bu yüzden şişirme basıncı çok önemlidir. Lastiği patlayan kişiler bunu çok iyi bilir!
4. Tekstil kord: Lastik kaplı rayon veya polyesterden oluşan bu tekstil tabakası, lastiğin iç basıncını kontrol eder ve şeklini korur.
5. İç astar: Hava geçirmez bir bütil kauçuk tabakasından oluşan iç astar şu önemli işlevleri yerine getirir:
Hava dolu iç hazneyi sızdırmaz hale getirerek lastik basıncını kontrol eder.
Günümüzün modern, iç lastiksiz binek lastiklerinde iç lastik görevi görür.
6. Lastik yanağı: Lastiğinizin dış duvarıdır, lastik omzu ile lastik sırtına bağlanır. Doğal kauçuktan yapılan yan duvar, karkası dışarıdan gelecek hasarlara ve hava koşullarına karşı korur.
Karkasın bir parçası olan lastik topuğu, kenar oluşturarak lastiğin jant kanalına güvenli bir şekilde oturmasını sağlar. Hava basıncı sayesinde lastik jantın üzerine tutunur. Topuk bölgesi üç kısımdan oluşur.
7. Topuk takviyesi: Bir çeşit güçlü, ısıya dayanıklı, naylon veya aramid elyaftan yapılan bu ince sentetik kablo:
Yön kararlılığını artırır.
Hassas direksiyon hakimiyeti sağlar.
8. Topuk profili: Sentetik kauçuktan yapılan dengeleyici bir dolgudur. Topuk takviyesi ile ayı görevleri yerine getiren topuk profili, ayrıca direksiyon konforunu sağlar.
9. Topuk teli demeti: Topuğun merkez kısmı, kauçuk kaplı çelik telden yapılmıştır. Lastiğin jantın üzerine sıkıca oturmasını sağlar.
Bu bileşenlerin lastik yapım sürecinde nasıl bir araya geldiği hakkında buradan daha fazla bilgi edinebilirsiniz.