Anemik olan kişilerin alyuvarlarındaki hemoglobin seviyesi çok düşüktür. Demir içeren kan pigmenti olan hemoglobin akciğerlerden hücrelere oksijen, hücrelerden akciğerlere ise karbondioksit taşır. Anemik olan kişilerin soluk renkli olacağı düşünülebilir, ancak hafif anemi cilt renginde değişiklikliğe yol açmaz.
Anemi en yaygın görülen kan hastalığıdır ve çoğunlukla demir eksikliğinden kaynaklanır. Demir eksikliğine bağlı anemi genellikle, hızlı büyüme veya kan kaybının neden olduğu ekstra hemoglobin ihtiyacı tarafından tetiklenir. Vücut, yeterince demir olmaksızın yeterli hemoglobin miktarını üretemez. Kadınlar doğurganlık dönemleri boyunca âdet sırasında demir kaybederler, bu nedenle erkeklere kıyasla demir içeren yiyeceklerden daha fazla tüketmelidir. Beslenme biçiminizi değiştirmek suretiyle demir eksikliğine bağlı anemiyi tedavi etmeniz mümkün olabilir.
Önemli miktarda hemoglobin eksikliğine neden olan anemilerde yorgunluk, durgunluk ve baş ağrısı görülür. Anemi çok ciddi boyutlardaysa, fiziksel faaliyetler baş dönmesine, nefes darlığına, göğüs ağrısına ve çarpıntıya yol açar. Demir eksikliğine bağlı anemilerde dil ve ağzın kenarları acır, tırnaklar kurur, incelir ve hassaslaşır, daha ciddi durumlarda ise cildin rengi soluklaşır.
Anemiden Korunma Yolları
Sıhhatiniz iyiyse ve sağlıklı besleniyorsanız demir eksikliğine bağlı ciddi bir anemiye yakalanma riskiniz nispeten düşüktür. Ancak, aylar boyunca uzun süren âdet kanamaları, tedavi edilmeyen basur kanamaları veya (ağrı kesicilerin veya bağırsak kanserinin sebep olabileceği) sindirim sistemi kanamalarında olduğu gibi kan kaybediyorsanız, bilhassa demir yönünden zengin bir beslenme rejimi uygulamanız gerekir.
- Öğünlerinizi ciğer, yağsız kırmızı et, balık, yumurta sarısı, kuruyemiş, soya ürünleri ve pekmezle zenginleştirin.
- Bol soğan, sarımsak, fasulye, bezelye, fındık, çekirdek, yeşil yapraklı sebzeler ve su teresi, maydanoz, frenk soğanı, ısırgan otu, kişniş ve karahindiba yaprakları gibi otlar tüketin.
- Demir emilimini artıran C vitamini yönünden zengin olan yiyecekleri bolca tüketin. Örneğin, her öğünde bir bardak portakal suyu için.
- Tanı tahıllı gıdalar iyi bir demir kaynağıdır, ancak bunlarda demir emilimini engelleyen fıtat da bulunduğu için tahıllı yiyecekleri diğer demir bakımından zengin gıdalarla birlikte tüketmeyin.
- Ispanak ve ravendi fazla tüketmeyin; bunların içerdiği oksalik asit de demir emilimini azaltır.
- Demir emilimine yardımcı olduğu için, bakır içeren gıdalar tüketin. Bunlar arasında peynir, yumurta sarısı, deniz ürünleri, ciğer, tam tahıllı gıdalar, yeşil sebzeler, kayısı, kiraz türü meyveler ve kuru incir sayılabilir.
- Yemeklerle birlikte çay, kahve, kakao, kola ve şarap içmeyin, çünkü bunların içerdiği tanen, yiyeceklerden demir emilimini engeller.
Aneminin Tedavisi
Doktorunuz demir takviyesi almanızı tavsiye edebilir; ancak fazla demir alımı tehlikeli olabileceğinden mutlaka doktor kontrolünde alınması gerekir. Demir eksikliğine bağlı anemiler için, aşağıdaki tedbirler de yararlı olabilir:
- Mineral bakımından zengin olan ve demir emilimini artırabilecek yosun takviyesi almayı düşünün.
- Homeopatik bir ilaç olan Ferrum phosphoricum’dan her gün bir doz alın.
- Demir içeren labada (efelek) ve demir emilimine yardımcı olabilen karahindiba veya dulavratotu çayı veya ruhu tüketin.
- Kendinizi yorgun hissettiğinizde yabani yulaftan veya meyankökünden hazırlanmış çaylardan veya ruhlardan tüketin.
Daha Seyrek Görülen Anemi Türleri
Birçok anemi türü, beslenmenizde yeterince demir bulunmasından veya sindirim sırasında demirin emilememesinden kaynaklanır. Ancak, aneminin bundan başka nedenleri de bulunmaktadır.
- Megaloblastik Anemi: B12 vitamini veya folik asit eksikliğinden kaynaklanır. Bu anemi türü bazen hamilelik sırasında ortaya çıkar.
- Pernisyöz Anemi: B12 vitamininin emilmesi gerekli bir madde olan intrinsik faktör eksikliğinden kaynaklanır. Kan grubu A olan kişilerde bu anemi türü daha sık görülür.
- Aplastik Anemi: Hasar görmüş veya hareketsiz kemik iliğine bağlı olarak az veya hiç alyuvar üretilememesi sonucu ortaya çıkar.
- Akdeniz Anemisi: İrsi anemilerin çeşitli nedenleri vardır. Kusurlu hemoglobin üretilmesi sonucu ortaya çıkan Akdeniz anemisi Akdeniz, Ortadoğu veya Güneydoğu Asya kökenli insanlarda görülür. Alyuvarların anormal bir şekle sahip olması sonucu ortaya çıkan ortak hücreli anemi en çok Afrika kökenli insanlarda görülür ve genellikle çocuklukta kendini gösterir.
- Hemolitik Anemi: Alyuvarların olgunlaşmadan yıkılması hemolitik anemiye yol açar; ilaçlardan veya enfeksiyondan kaynaklanabilir.
Hamilelikte Oluşan Anemi
Hamilelik, hem demir eksikliğine bağlı anemi ve hem de folik asit eksikliğine bağlı megaloblastik anemiye neden olabilir. Anemiye maddeler bakımından zengin yiyecekleri tüketerek bunu önlemeye çalışın: A, B6, C ve E vitaminleri, folik asit, pantotenik asit, flavonoidler, demir, manganez, çinko ve temel yağ asitleri. Doktorunuzun tavsiye ettiği takviyeleri de kullanın.
Mide Asidinin Anemi Rahatsızlığındaki Rolü
Kimi anemik kişilerin midesi çok az asit salgılar ve buna bağlı olarak demir emilimi normalden daha az olur. Karbonhidratlar da mide asidi seviyesini geçici olarak azaltabilir. Bu nedenle, demir emilimini artırmak için demir ve protein bakımından zengin (et, balık ve yumurta gibi) besinlerle birlikte karbonhidrat bakımından zengin besinleri (ekmek, makarna, şeker ve pirinç gibi) aynı öğünde tüketmeyin. Protein, optimum sindrim ve demir emilimi için yeterli miktarda mide asidine ihtiyaç duyar.Sağlık: hemolitik anemi oruç tutması