Firar Eden Askere Verilen Geçici Hapis Cezasına İptal
Anayasa Mahkemesi, Askeri Ceza Kanunun, "her üst ve amirin, disiplini ihlal eden askeri geçici tevkif edebileceğini" öngören hükmünü iptal etti. İptal hükmü, 6 ay sonra yürürlüğe girecek.
Balıkesir'de vatani görevini yaptığı sırada firar eden er, yakalandıktan sonra "firar" suçundan yargılanan asker, amiri tarafından da birliğin "Disiplin Ceza ve Tutukevi"nde tutuldu.
Sanığın firar suçundan cezalandırılmasına ve tutuklulukta geçirdiği sürenin de mahsubuna karar verilmesi talebiyle açılan kamu davasında, Askeri Ceza Kanunun 169. maddesinin Anayasaya aykırı olduğu kanısına varan Hava Kuvvetleri Komutanlığı Hava Eğitim Komutanlığı Askeri Mahkemesi, düzenlemenin iptali için Anayasa Mahkemesine başvurdu.
Anayasa Mahkemesi, "disiplinin ihlal edildiğini gören her üstün ve tabii amirin, disiplini ihlal edeni geçici olarak tevkif edebileceği"ni kurala bağlayan Askeri Ceza Kanunun 169. maddesini iptal etti.
Yüksek Mahkemenin iptal gerekçesi, Resmi Gazetede yayımlandı. Gerekçede, maddede öngörülen geçici tevkifin, disiplini temin için başvurulan bir tedbir olduğu, aynı zamanda kişi hürriyetini sınırlayan idari bir işlem niteliğinde bulunduğu belirtildi.
İtiraz konusu kuralla, disiplin amacıyla kendine özgü geçici bir kontrol altına alma tedbirinin düzenlendiği ancak kuralda kontrol altına alınmanın süresine ilişkin bir sınırlamanın öngörülmediği ifade edilen gerekçede, herkesin kişi hürriyeti ve güvenliğine sahip olduğunun Anayasa'nın 19. maddesiyle güvence altına alındığı hatırlatıldı.
-Silahlı Kuvvetlerin iç düzeni bakımından istisnalar
Anayanın 38. maddesinin onbirinci fıkrasında, "İdare, kişi hürriyetinin kısıtlanması sonucunu doğuran bir müeyyide uygulayamaz. Silahlı Kuvvetlerin iç düzeni bakımından bu hükme kanunla istisnalar getirilebilir" denildiğine de işaret edilen gerekçede, şöyle denildi:
"Anayasa'nın 19. maddesinde sayılan ve kişi hürriyetinin kısıtlanması sonucunu doğuran haller arasında itiraz konusu geçici tevkif tedbiri sayılmamıştır. Ancak, Anayasanın 38. maddesindeki 'İdare kişi hürriyetinin kısıtlanması sonucunu doğuran bir müeyyide uygulayamaz' genel ilkesinden sonra 'Silahlı Kuvvetlerin iç düzeni bakımından bu hükme kanunla istisnalar getirilebilir' denilmiştir. Böylelikle Anayasanın 38. maddesinin onbirinci fıkrasındaki bu kural ile Silahlı Kuvvetlerin iç düzeni bakımından gerekli olan hallerde kanunla kişi hürriyetinin kısıtlanması sonucunu doğuracak düzenlemeler yapılmasına imkan tanınmıştır. Bununla birlikte askeri disiplinin müesses hale getirilmesi amacına yönelik itiraz konusu kuralda yer alan tevkif hali ile, Anayasa'nın 19. maddesinde yer alan suçluluk hallerine yönelik kişi hürriyetine müdahale niteliği taşıyan tutuklama kurumunun unsurları ve mahiyetleri itibariyle aynı nitelikte oldukları söylenemez."
-"Yasal düzenlemeler, kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına önlem içermeli"
Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devletinin temel ilkelerinden birinin "belirlilik ilkesi" olduğu kaydedilen gerekçede, bu ilkenin, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olmasını, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesini ifade ettiği vurgulandı. Gerekçede, şu tespitler yapıldı:
"İtiraz konusu kuralla disiplini temin amacıyla kendine özgü bir kontrol müessesesi düzenlenmiş olmakla birlikte, kuralda üstün ve tabii amirin, disiplini ihlal edeni ne kadar süre zarfında tutabileceğine dair bir sınırlama bulunmaması kişilerin belirsiz süreyle özgürlüklerinden mahrum bırakılması tehlikesini ortaya çıkarmaktadır. Anayasanın 38. maddesinin on birinci fıkrasında Silahlı Kuvvetlerin iç düzeni bakımından gerekli olan hallerde kanunla kişi hürriyetinin kısıtlanması sonucunu doğuracak düzenlemeler yapılmasına imkan tanınmışsa da idareye geniş bir takdir yetkisi tanıyan itiraz konusu kuralın, süre yönünden öngörülebilir olmadığı gibi ilgiliye idarenin keyfi yorum ve uygulamalarına karşı yeterince koruma sağlayacak nitelikte olmadığı da ortadadır. Bu yönüyle kural, hukuk devleti ilkesinin alt unsuru olan belirlilik ilkesine aykırıdır. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasanın 2. maddesine aykırıdır. İptali gerekir."
Çoğunluğun bu görüşüne, Başkanvekili Alparslan Altan ve üyeler Serdar Özgüldür, Osman Alifeyyaz Paksüt, Zehra Ayla Perktaş, Recep Kömürcü ve Nuri Necipoğlu katılmadı.
Haber Kaynağı İçin Bknz. - http://www.haberler.com/firar-eden-askere-amirince-verilen-gecici-hapis-5338786-haberi/