Müdafii Nedir ?
Ceza Yargılamasında; soruşturma aşamasında şüphelinin kovuşturma aşamasında sanığın savunmasını yapan Hukuk eğitimi almış ve baroya kayıtlı avukat anlamına gelir. (CMK 2/c)
CMK hükümleri uyarınca Mahkemelerde müdafiilik İhtiyari Müdafiilik ve Zorunlu Müdafilik olmak iki şekilde karşımıza çıkmaktadır.
Zorunlu müdafii atandıktan sonra Şüpheli veya sanık kendine müdafii tayin eder ise zorunlu müdafiinin görevi son bulur.
a) İhtiyari Müdafiilik:
Şüpheli veya sanığın savunulmasının müdafii ile yapılıp yapılmaması ve müdafinini secimi hususlarının seçim hakkının şüpheliye veya sanığa yaşı küçük olması halinde kanuni temsilcisine bırakıldığı duruma denir. Kısaca bir şüphelinin bir avukat tutmasıdır.
Nasıl Atanır
Şüpheli veya Sanık tarafından Baroya kayıtlı avukata noter aracılığıyla vekaletname verilmesi ile müdafii atanmış olur. Bu durumda avukat sizi Şüpheli müdafii veya Sanık müdafii sıfatıyla savunulmasında yardımcı olur. Eğer şüpheli veya sanığın müdafi seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse, istemi halinde bir müdafi Baro tarafından görevlendirilir. (CMK 150/1)
- Şüpheli veya sanık, soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla müdafiin yardımından yararlanabilir; kanunî temsilcisi varsa, o da şüpheliye veya sanığa müdafi seçebilir.
- Soruşturma evresinde, ifade almada en çok üç avukat hazır bulunabilir.
- Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar bakımından yürütülen kovuşturmalarda, duruşmada en çok üç avukat hazırbulunabilir
- Soruşturma ve kovuşturma evrelerinin her aşamasında avukatın, şüpheli veya sanıkla görüşme, ifade alma veya sorgu süresince yanında olma ve hukukî yardımda bulunma hakkı engellenemez, kısıtlanamaz
Kaynak:CMK 149
b) Zorunlu müdafilik;
Ceza Yargılamasında bazı durumlarda (CMK 150, 74, 274) Soruşturma aşamasında şüpheli (yaşı küçükse suça sürüklenen çocuk) için cumhuriyet savcısı, kovuşturma aşamasında sanık (yaşı küçük ise suca sürüklenen çocuk) için Mahkeme hakimi tarafından resen sanığın ve şüpheliyi savunmak üzere istemi aranmaksızın baro tarafından görevlendirilen avukata zorunlu müdafii denir.
Kovuşturma aşamasında sanığın, suça sürüklenen çocuğun zorunlu müdafii tayinini gerektiriyor ise Mahkeme hakiminin Baro başkanlığından Sanığın veya süça sürüklenenin açık kimliğinin de yazılmak suretiyle bir müdafii görevlendirilmesi ister. Baro Mahkemenin yazısına istinaden zorunlu müdafii görevlendirir.
Zorunlu müdafiinin ardından şüpheli veya sanık yeni bir müdafii atar ise eski müdafiinin görevi son bulur.
Zorunlu Müdafii tayini;
Hangi hallerde müdafi tayin edilir; Ceza Muhakeme kanunun 150, 274 ve 74 maddesinde bu durum söyle açıklanmşıtır.
Müdafii bulunmayan şüpheli veya sanık;
- 18 Yaşından küçük çocuk olması halinde,
- Kendisini savunamayacak derecede malul olması halinde
- Sağır olması halinde
- Dilsiz olması halinde
- Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yapılan soruşturma ve kovuşturmada
- Hakkındaki kovuşturmanın sonuçsuz kalmasını sağlamak amacıyla yurt içinde saklanan veya yabancı ülkede bulunan ve bu nedenle mahkeme tarafından kendisine ulaşılamayan kişi hakkında yapılan duruşmalarda CMK 274/4
- Fiili işlediği yolunda kuvvetli şüpheler bulunan gözlem altına alınması talep edilen şüpheli veya sanık hakkında CMK 74/2
istemleri aranmaksızın zorunlu müdafii atanır.
Müdafinin Dosya İnceleme Yetkisi Nedir ?
(1) Müdafi, soruşturma evresinde dosya içeriğini inceleyebilir ve istediği belgelerin bir örneğini harçsız olarak alabilir.
(2) Müdafiin dosya içeriğini inceleme veya belgelerden örnek alma yetkisi, soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecek ise Cumhuriyet savcısının istemi üzerine hâkim kararıyla kısıtlanabilir.
(3) Yakalanan kişinin veya şüphelinin ifadesini içeren tutanak ile bilirkişi raporları ve adı geçenlerin hazır bulunmaya yetkili oldukları diğer adli işlemlere ilişkin tutanaklar hakkında,ikinci fıkra hükmü uygulanmaz.
(4) Müdafi, iddianamenin mahkeme tarafından kabul edildiği tarihten itibaren
dosya içeriğini ve muhafaza altına alınmış delilleri inceleyebilir; bütün tutanak ve belgelerin örneklerini harçsız olarak alabilir.
(5) Bu maddenin içerdiği haklardan suçtan zarar görenin vekili de yararlanır.
Kaynak:CMK 153