STADEMANN, August Ferdinand. Panorama von Athen. An Ort und Stelle aufgenommen und herausgegeben von Ferdinand Stademann… Mannheim 1841.
August Ferdinand Stademann (1791-1873) Berlin'de doğdu; 1810 yılından itibaren Bavarya'da yaşadı. 1832'de kral naipliğinin yönetim danışmanı olarak Yunanistan'a geldi. Berlin'e döndükten sonra (tahminen 1836) hükümetin yönetim danışmanı olarak verdiği hizmetlerden dolayı tanındı. Öldüğünde 82 yaşındaydı. Zamanının anlayışına uyan bir biçimde resmettiği ve on sayfa kaplayan Atina panoraması, aydınlatıcı metinlerden başka altı adet dekoratif desen ve bir haritayla tamamlanıyor. Bu eser Münih'te basıldı. Yayının aboneleri arasında Atina'da yaşayan birçok tanınmış Bavaryalı kişi, hatta kral Otto (Othon)'nun kendisi bile bulunmakta. Stademann'ın yapıtını etkileyen desen sanatı anlayışı çağdaşları tarafından çeşitli yorumlarla karşılandı.
Kendisi 1835 yılının yazında panoramayı çizdiği sırada kendi deyişi ile "Atina'da dayanılmaz bir kavurucu yaz sıcağı hüküm sürerken", bugün Gözlemevi adıyla bilinen Nymphler tepesinde oturmaktaydı. Panoramanın taş gravürlerinde 360 derecelik bir planda açılan Attika havzasında İlisos deresi, Lykavitos tepesi, Vrilisia yöresi, Pendeli, Parnitha, Egaleo dağları, Koridalos, Pire, Salamis, Aegina, ve Akropolis ile İmittos dağı fonunda Pnyka kayası görülmektedir.
Yayına ek olarak, aynı temalar aydınger üzerinde de çizilmiş olup numaralama usulü ile resimdeki belirli noktaları, anıt yada binaları göstermektedir. Bunların tümü için, ayrı sayfalar halinde eklenen metinlerde ayrıntılı açıklamalar yapılmıştır. Dekoratif resimler kraliyet sarayını, Atina'da bir mahalleyi, Kesariani'yi, İlisos'ta sonraları Stadyum'un inşa edildiği yöreyi ve daha başka yerleri görüntülemektedir.
Attika'nın kuru yazlık ortamı güneyden ışıklanmış olarak ve fazladan süsleyici ayrıntı eklenmeden belirtilmektedir. Elaionas (Antik Atina'nın zeytinliği) burada görünen tek plastik unsur olup, desenin tekdüzeliğine karşın, kral Otto devri başlarındaki Atina şehri nadir ve gerçeğe uyan bir biçimde verilmiştir.
Yazan: İoli Vingopoulou