

**6-7 Eylülde ne oldu?


1955'te İstanbul Ekspres gazetesi Atamızın evi bombalandı manşetiyle ikinci baskısını yaptı. Yıllar sonra, emekli orgeneral Sabri Yirmibeşoğlu, gazeteci Fatih Güllapoğluna verdiği bir röportajda, 6-7 Eylül olaylarını, Mükemmel bir özel harp harekatıydı, amacına da ulaştı diye anlatacaktı.
6 Eylül günü, Mithat Perinin sahibi, Gökşin Sipahioğlunun yazı işleri müdürü olduğu, Demokrat Parti yanlısı İstanbul Ekspres gazetesi Atamızın evi bombalandı manşetiyle ikinci baskısını yaptı. Gazete, tirajı 20 bin civarında olduğu halde, 6 Eylülde 290 bin basılmıştı. O dönemde kurulmuş olan Kıbrıs Türktür Derneğinin üyeleri, o günkü sayıyı bütün İstanbulda satmaya ve halkı galeyana getirmek üzere kullanmaya başladı.
Görgü tanıklarının ifadesiyle saat 19:00'da, Pangaltıda, şu anda Ramada Otelinin yerinde bulunan ve Rum bir vatandaşın sahip olduğu, dönemin popüler mekânlarından Haylayf Pastanesine yapılan saldırıyla başlayan olaylar, tüm İstanbula, oradan da yurda yayıldı.
Mükemmel bir özel harp harekatıydı
Yıllar sonra, emekli orgeneral Sabri Yirmibeşoğlu, gazeteci Fatih Güllapoğluna verdiği bir röportajda, 6-7 Eylül olaylarını, Mükemmel bir özel harp harekâtıydı, amacına da ulaştı diye anlatacaktı.
Selanikteki bombalama olayının da Türkiye devleti tarafından tertiplenen bir kışkırtma olduğu, Yunanistan makamlarınca o günlerde ortaya çıkarıldı. Olayla ilgili olarak, Selanik Hukuk Fakültesinde burslu öğrenci olarak okuyan ve MİT ajanı olduğu belirtilen Oktay Engin ve Selanik Başkonsolosluğu Kavası Hasan Uçar yakalandı. Konsolosluk yetkilileri dokunulmazlıkları olduğu için yargılanamazken, Uçar ve Engin bir süre tutuklu kaldıktan sonra tahliye edildiler. Engin, daha sonraki dönemde MİTte önemli görevlere getirildi, devlet kademelerinde hızla ilerledi, ve 1992'de Nevşehir Valiliğine kadar yükseldi.
Basına göre 11 kişi, bazı Yunan kaynaklarına göre 15 kişi öldürüldü. Resmi rakamlara göre 30 kişi, gayri resmi rakamlara göre 300 kişi yaralandı. Tecavüze uğrayan kadınların sayısının 200'ü aştığı tahmin ediliyor.
5 bin 317 mekân saldırıya uğradı
4 bin 214 ev, 1.004 işyeri, 73 kilise, bir sinagog, iki manastır, 26 okul ile aralarında fabrika, otel, bar gibi yerlerin bulunduğu 5 bin 317 mekân saldırıya uğramıştır.
Maddi hasarın, o günün değerine göre 150 milyon ile 1 milyar Türk Lirası arasında olduğu tahmin ediliyor. Demokrat Parti hükümeti, zarara uğrayıp tescil ettirenlere toplam 60 milyon Türk Lirası civarında tazminat ödemiştir.
Zamanın gazetelerine göre asıl suçlu, Türkleri provoke eden Rumlardır. Halbuki 6-7 Eylül olaylarının sadece Kıbrısla ilgili olarak Rumlara yapılmış bir misilleme olmadığının bir göstergesi, tahrip edilen işyerlerinin yüzde 59'u Rumlara aitken, yüzde 17'sinin Ermenilere, yüzde 12'sinin Yahudilere ait olması, hatta dönmelere ve Müslüman olmuş Beyaz Ruslara ait mekanların bile saldırıya uğramış olmasıdır.
Saldırıların kontrol edilememesi üzerine Başbakan Adnan Menderes Sapancadan çağrılır ve sıkıyönetim ilan edilir. Olaylarla ilgili olarak önce 3 bin 151 kişi tutuklanır, daha sonra bu sayı 5 bin 104'e yükselir.
73 Rum Ortodoks kilisesi yakılır
Kiliseler ve mezarlıklara da saldırılır: Kiliselerin içindeki kutsal resimler, haçlar, ikonalar ve diğer kutsal eşyalar tahrip edilir, İstanbulda bulunan 73 Rum Ortodoks kilisesinin tamamı ateşe verilir.
İzmit ve Adapazarından gelen yağmacılar, geri dönmek üzere Haydarpaşa istasyonuna geldiklerinde, üzerlerinde yağmaladıkları mallarla yakalanırlar. Yağmacıların büyük bir bölümünün başka şehirlerden getirildiği ortaya çıkar. Emekli hakim Amiral Fahri Çokerin Tarih Vakfına bıraktığı belgelerde yer alan verilere göre, Sivastan 145, Trabzondan 117, Kastamonudan 116, Erzincandan 111 kişi getirilmiştir.
* Bu haberi Bianetten aldık.