Güvenli operasyon Prosedürleri (Safe Operating Procedures – SOP)
Birçok sektörde, çok tehlikeli sınıfına dahil edilebilecek birçok görev icra edilmektedir. Bu görevler veya sık sık ihtiyaç duyulan işler yapılırken, tehlikelerin ortadan kaldırılması veya minimize edilmesi için , standart ve güvenli operasyon prosedürlerine (SOP) gerek duyulur.
SOP’ler önceden iyi tanımlanır, tarif edilir ve hazır belge olarak mevcut olursa tesisteki kişilere kolay kullanım açısından en büyük yararı sağlarlar. Bu tür prosedürler kazaları önlemede ve azaltmada yararlıdır.
Bir standart operasyon prosedürü (SOP) tehlikeli iş ya da sık ihtiyaç duyulan endüstriyel faaliyet için güvenli çalışma yöntemlerinin ve standart mühendislik uygulamalarının adımlarını tarif eden bir yazılı talimatlar setidir.
Teknik operasyon talimatlarının yanı sıra idari olanları da tarif eder.
SOP’lerin tasarlanması yetkin kişi tarafından yapılmalıdır ve sürekli gözden geçirilerek güncellenmeleri gereklidir.
SOP’nin biçimi:
SOP kolay anlaşılabilecek, iyi tasarlanmış bir biçimde yazılmalıdır. Kendi amacını, kullanım yöntemlerini, aletleri, ekipmanı ve gerekli KKD’yi, kullanılacak iş iznini açıkça anlatmalıdır. Adımlar ve alt aşamaları iyi düzenlenmelidir. SOP’de başlık, seri numarası, hazırlandığı tarih, revizyon tarihi ve numarası, adımlar ve prosedür, kim tarafından aksiyon alınacağı ve notlar kısımları bulunmalıdır.
Bazı SOP örnekleri aşağıdakiler gibidir:
- Bir reaktörde azotla arıtma.
- Tehlikeli madde tankerini yükleme ve boşaltma.
- Tesisin güvenle çalıştırılması ya da durdurulması.
- Bir reaktöre katalizör yüklenmesi.
- Atık ya da zehirli gaz numunesi alma prosedürü.
SOP, iş güvenliği departmanı da dâhil, üst yönetim tarafından onaylanmalıdır. SOP’nin hazırlanmasında kontrol listesi kullanılabilir.
Yararları:
- SOP iş prosedürünü standartlaştırır ve değişik çalışanlar arasındaki farklılıkları önler.
- Aynı işin tüm çalışanlar tarafından aynı şekilde, güvenli ve verimli bir tarzda yapılmasını temin eder.
- SOP’ler kısa yoldan gitmeyi, yanlış alışkanlıkları ve güvensiz uygulamaları engellemede yararlıdır.