Erozyon, diğer adıyla aşınım olan, yer kabuğunun üzerindeki toprakların başta akarsu olmak üzere her türlü diğer dış etkenlerle aşındırarak, bir yerden başka bir yere taşınması birikmesi olayına verilen isimdir. Bir doğa olayı olan erozyona akarsu, sel suları ya da rüzgârlar neden olabilir.
Rüzgâr erozyonu sonucu oluşan bir toprağın diğer bir yere taşınmasının herhangi bir zararı yoktur. Çünkü süpürülen toprağın altından yeni bir toprak gelir.
Olumsuz etkisi olan erozyon çeşitleri, insanların etkisi sonucu oluşan erozyondur. Çünkü bitkiler ve ağaçlar erozyonları engellemek için toprakları tutarlar. İnsanların bitki örtüsünü tahrip etmesi sonucu oluşan erozyonda doğal denge bozulur.
Erozyon Çeşitleri
Erozyon çeşitleri nedenleri göre şu şekilde sınıflandırılır.
- Su Erozyonu
Su erozyonu, erozyon çeşitleri arasında en etkilisi ve en yaygın türüdür. Eğimli arazilerde, bitki örtüsünün tamamen yok olduğu veya zayıf olduğu bölgelerde, yer düşen yağmur damlaları darbe etkisi yaratır. Düşen yağmur damlaları yavaş yavaş topraktan parçalar koparır. Böylece yüzeysel akışa geçen yağmur suları, toprak parçalarını da önüne katarak aşağı doğru sürüklemeye başlar.
Aşağı doğru ilerleyen sular, diğer yüzeysek akış sularıyla birleşip güçlenerek taşıma gücünü arttırır. Taşıma gücü artan akış suları beraberinde sadece toprak değil, iri materyal de sürükleyebilecek seviyeye ulaşır. Bu güce ulaşan ve taşkın haline dönüşen akış suları büyük zararlara sebep olur.
- Rüzgâr Erozyonu
Kurak ve yarı kurak iklime sahip bölgelerde yaygın olan rüzgâr erozyonu; yeterli bitkisinin olmadığı, düz ve geniş arazilerde gerçekleşir. Şiddetli rüzgârların etkisiyle parçacıklar yerinden oynar ve toz bulutları halinde yer değiştirir.
- Çığ Erozyonu
Tehlikeli bir erozyon türü daha olan çığ erozyonu, yamaçta toplanan kar kütlesinin, yeni yağan karlarında üzerine birikmesiyle aşırı yüklenip, yamaçla ile bağlantısının zayıflayarak aşağı doğru kayması ve yuvarlanması olayıdır.
Erozyonun Nedenleri
Erozyonun meydana gelmesinde birçok faktör olabilir. Erozyonun nedenleri şunlardır:
- Sel suları
- Arazinin eğimli olması
- Bitki örtüsünün zayıf olması veya hiç olmaması
- Arazilerin yanlış kullanımı
- Çok sert rüzgârların görünmesi
- Akarsuların debisinin yüksek olması
Erozyonu Önlemek İçin Ne Yapmalıyız?
Birçok olumsuz etkisi olan erozyondan korunmak ve engellemek için bazı yollar vardır. Bu yolların uygulanması durumunda erozyonun verebileceği zarar minimuma indirgenebilir veya tamamen engellenebilir:
- Bitki örtüsüne kesinlikle zarar verilmemelidir, bitki örtüsü korunmalıdır.
- Bitki olmayan bölgelere gerekli ekimler yapılarak bitki örtüsü oluşumu sağlanmalıdır.
- Yeni yerleşim oluşturma düşüncesiyle ormanlar yok edilmemelidir.
- Nadas uygulaması yerine nöbetleşe ekim yöntemi tercih edilmelidir.
- Anız örtüsü yakılmamalıdır.
- Erozyon ile ilgili insanlar bilinçlendirmelidir.
- Eğimli arazilerde taraçalandırma yapılmalıdır. ( Eğimli arazilerde, erozyon riskinin önüne geçilebilmesi amacıyla, basamak şeklinde yapılan seviyelendirme sistemine taraçalandırma )
- Rüzgâr etkisini azaltacak bariyerler oluşturulmalıdır.