Çoğumuz, ayrıntıları karıştırır, bir şeyi unutur ya da asla gerçekleşmeyen şeyleri hatırlarız. Hepimiz farklı şeyler algılıyoruz bu nedenle anılarımız her zaman en güvenilir şeyler değildir. Hollanda’daki Radboud Üniversitesi Tıp Merkezi’ndeki araştırmacılar, belirli beyin egzersizleri yapılarak hafıza kapasitemizi ikiye katlayabileceğimizi keşfetti.
Radboud’daki bilişsel sinirbilimi yardımcı profesörü olan yazar Martin Dresler, “Eğitim sonrasında yapılan hafıza testlerinde büyük bir performansı artışı görüyoruz” dedi.
Bellek ustaları olarak da bilinen hafıza şampiyonları, rastgele sayıların, gerçeklerin, tarihlerin ve diğer bilgilerin uzun listelerini akıllarında tutup ezberden okuyabilirler. Bunu, eski Yunan ve Roma’ya bağlı eski bir teknik olan yerleşim yöntemi veya bellek sarayı kullanarak yaparlar; burada kursiyerler, evleri gibi iyi bildikleri bir yerden hayali bir yolculuğa çıkarlar.
Dressler ve arkadaşları, iki dünya rekoru ve Guinness Rekorlar Kitabı sahibi nörobilimci ve hafıza sporcusu olan Boris Nikolai Konrad da dahil olmak üzere bellek ustaları arasında beyin bağlantı modellerini keşfetmeye çalıştılar. Tipik hafıza kabiliyetine sahip insanlarda yerleşim yöntemi yoluyla hafızayı iyileştirip iyileştiremeyeceklerini incelemeye çalıştılar.
İlk olarak, araştırmacılar, benzer IQ düzeyine sahip aynı yaştaki insanlar arasında beyin bağlantı biçiminde herhangi bir farklılık olup olmadığını belirlemek için fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (fMRI) kullanarak dünyanın en başarılı 23 bellek ustasının beynini taradılar. Beyin bölgelerinin her iki grup arasında farklı şekilde çalıştığını gözlemlediler. Çok sayıda beyin bölgesi arasında ufak farklılıklar vardı, ancak göze çarpan tek bir bölge yoktu.
Bellek sporcuları olağanüstü hafıza becerileri ile doğmamışlardı.
Dresler şunları kaydetti: “Onlar tek bir istisna olmadan, aylarca ve yıllarca bu yüksek performans seviyelerine ulaşmak için hatırlatıcı stratejiler kullanarak eğitildiler.”
Beyin bağlantısı esnek olduğu için, araştırmacılar beyin eğitiminin hatırlama üzerindeki etkilerini keşfetmek için tipik bellek becerilerine sahip 51 kişi ile çalıştılar. Bunlar üç gruba ayrıldı: İki eğitim grubu – yerleşim yöntemi olmaksızın bir kısa süreli hafıza eğitimi alan grup ve yerleşim yöntemi eğitimini kullanan bir eğitim grubu. Üçüncü grup ise eğitilmemiş bir gruptan oluşuyordu. Kısa süreli bellek grubu, konsantrasyon ve oyuna benzer hatırlama dizileri gibi uygulamalar yaptı. Bu arada, yerleşim yöntemigrubuna listeleri hatırlamanın sistematik bir yolu öğretildi.
Eğitim gruplarındaki bireyler, günlük 30 dakika süren altı haftalık bir eğitim aldı. Araştırmacılar beyin bağlantısındaki farklılıkları değerlendirmek için başka bir beyin taraması daha yaptılar.
Elde edilen bulgular, yerleşim yöntemini kullanan yetişkinlerin, sözcük listelerini hatırlamasında belirgin bir iyileşme gösterdiğini ortaya koydu. Eğitimden önce bu kişiler 70 sözcükten 26-30 adetini hatırlayabiliyordu. Eğitimden sonra sözcüklerin 60’ını hatırladılar. Bu grubun beyin taramaları beyin bağlantısında da değişiklikler olabileceğini gösterdi; araştırmacılar hafızadaki bu artışın belleğin temelini oluşturabileceğini öne sürüyorlar. Bu grubun beyin bağlantı modelleri, eğitim öncesi alınan taramalara kıyasla hafıza sporcularının beyin bağlantı biçimlerine benzemeye başladı.
Bu arada, eğitim almayanlar sadece 7 kelime hatırladı. Kısa süreli eğitim alan bireyler hatırlama konusunda iyileşme gösterdiler. Dört ay sonra, yerleşim yöntemi eğitimi alanlar ilerlemeyi sürdürdü ve eğitime kıyasla 22’den fazla kelimeyi hatırladılar.
Dresler, “Bu stratejileri bilip ve bunları nasıl uygulayacağınızı öğrendiğinizde, daha fazla eğitim almadan performansınızı yüksek tutabilirsiniz” dedi.
Ardından araştırmacılar, hafıza ustalarının beyinlerindeki bağlantıların bilgiyi geri çağırma kabiliyetlerini nasıl etkilediğini araştırdı. Bağlantının merkezi olan iki beyin bölgesi ile toplam 25 bağlantı gözlemlendi: yeni bilgilerle önceden bildiğimiz bilgimize ulaştığımızda aktif olan medial prefrontal korteks; ve sağ dorsal lateral prefrontal korteks. Bununla birlikte, bu kalıplardaki farklılıklar ve bunların bellek üzerindeki etkisi hakkında daha fazla bilgi mevcuttur.
Çalışma, insan beyninin çok esnek ve yeniden şekillendirilebilir olduğunu gösteriyor. Journal of Vision’da yapılan 2011 yılı araştırması bilgiyi diğer bilgiye bağlayabildiğimizde bizim için anlamlı olduğunu ve o bilgileri hatırlayabildiğimizi gösteriyor.(ör. yerleşim yöntemi). Bellek, bağlantı kurmakla ilgilidir.
Çeviri: Figen Berber