

Çalýþma ve
Sosyal Güvenlik Bakanlýðýndan:
ÇALIÞANLARIN TÝTREÞÝMLE ÝLGÝLÝ RÝSKLERDEN
KORUNMALARINA
DAÝR YÖNETMELÝK
BÝRÝNCÝ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanýmlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliðin amacý, çalýþanlarýn mekanik titreþime maruz kalmalarý sonucu oluþabilecek saðlýk ve güvenlik
risklerinden korunmalarýný saðlamak için asgari
gereklilikleri belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayýlý Ýþ Saðlýðý ve Güvenliði Kanunu kapsamýndaki iþyerlerinde uygulanýr.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik,
a) 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayýlý Ýþ Saðlýðý ve Güvenliði Kanununun 30 uncu maddesine dayanýlarak,
b) 25/6/2002 tarihli ve 2002/44/EC sayýlý Avrupa Parlamentosu ve Konseyi Direktifine paralel
olarak,
hazýrlanmýþtýr.
Tanýmlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bütün vücut titreþimi: Vücudun tümüne aktarýldýðýnda, çalýþanýn saðlýk ve güvenliði için risk oluþturan, özellikle de bel bölgesinde rahatsýzlýk ve omurgada travmaya yol açan mekanik titreþimi,
b) El-kol titreþimi: Ýnsanda el-kol sistemine aktarýldýðýnda, çalýþanýn saðlýk ve güvenliði için risk oluþturan ve özellikle de damar, kemik, eklem, sinir ve kas bozukluklarýna yol açan mekanik titreþimi,
c) Maruziyet eylem deðeri: Aþýldýðý durumda, çalýþanýn titreþime maruziyetinden kaynaklanabilecek risklerin kontrol altýna alýnmasýný gerektiren deðeri,
ç) Maruziyet sýnýr deðeri: Çalýþanlarýn bu deðer üzerinde bir titreþime kesinlikle maruz kalmamasý gereken deðeri,
ifade eder.
ÝKÝNCÝ BÖLÜM
Maruziyet Sýnýr Deðerleri ve Maruziyet Eylem
Deðerleri
Maruziyet sýnýr deðerleri ve
maruziyet eylem deðerleri
MADDE 5 – (1) Bu Yönetmeliðin uygulanmasý bakýmýndan, maruziyet sýnýr deðerleri ve maruziyet eylem
deðerleri aþaðýda verilmiþtir:
a) El-kol titreþimi için;
1) Sekiz
saatlik çalýþma süresi için günlük maruziyet sýnýr deðeri: 5 m/s2.
2) Sekiz
saatlik çalýþma süresi için günlük maruziyet eylem deðeri: 2,5 m/s2.
b) Bütün vücut titreþimi için;
1) Sekiz
saatlik çalýþma süresi için günlük maruziyet sýnýr deðeri: 1,15 m/s2.
2) Sekiz
saatlik çalýþma süresi için günlük maruziyet eylem deðeri: 0,5 m/s2.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Ýþverenin Yükümlülükleri
Maruziyetin
belirlenmesi
MADDE 6 – (1) Ýþveren, çalýþanlarýn maruz kaldýðý mekanik titreþim düzeyini, iþyerinde gerçekleþtirilen risk deðerlendirmesinde
ele alýr, gerekiyor ise ölçümler yaptýrarak mekanik titreþime maruziyeti belirler. Bu ölçümler, 20/08/2013 tarihli ve 28741 sayýlý Resmî Gazete’de yayýmlanan Ýþ Hijyeni Ölçüm, Test ve Analizi Yapan Laboratuvarlar
Hakkýnda Yönetmeliðe göre yapýlýr.
(2) Çalýþanýn el-kol titreþimine maruziyetinin ölçümü, Ek-1’deki ve bütün vücut titreþimine maruziyetinin ölçümü Ek-2’deki 2 nci maddeye uygun olarak yapýlýr.
(3) Mekanik
titreþime maruziyet düzeyi deðerlendirilirken aþaðýdakiler dikkate alýnýr:
a) Kullanýlan ekipmanla yapýlan çalýþmalardan elde edilen gözlem sonuçlarý.
b) Ekipmanýn üreticisinden elde edilecek bilgi de dahil olmak üzere, ekipmanda
veya ekipmanýn kullanýldýðý özel koþullarda oluþabilecek titreþimin büyüklüðü hakkýndaki bilgiler.
(4) Üçüncü fýkradaki deðerlendirme özel aygýt ve uygun yöntem kullanýlarak yapýlacak ölçüm yerine geçmez.
(5) Deðerlendirme ve ölçüm sonuçlarý, gerektiðinde kullanýlmak ve
denetimlerde gösterilmek üzere uygun bir þekilde saklanýr.
Risk deðerlendirmesi
MADDE 7 – (1) Ýþveren; 29/12/2012 tarihli
ve 28512 sayýlý Resmî Gazete`de yayýmlanarak yürürlüðe giren Ýþ Saðlýðý ve Güvenliði Risk Deðerlendirmesi Yönetmeliði uyarýnca iþyerinde gerçekleþtirilen risk deðerlendirmesinde,
mekanik titreþimden kaynaklanabilecek riskleri deðerlendirirken aþaðýda belirtilen hususlara özel önem verir;
a) Aralýklý titreþim veya
tekrarlanan þoklara maruziyet de dahil maruziyetin türü, düzeyi ve süresine,
b) Maruziyet sýnýr deðerleri ve maruziyet eylem
deðerlerine,
c) Baþta özel politika gerektiren gruplar ile kadýn çalýþanlar olmak üzere tüm çalýþanlarýn saðlýk ve güvenliklerine olan
etkilerine,
ç) Mekanik titreþim ile çalýþma ortamý arasýndaki veya mekanik titreþim ile diðer iþ ekipmanlarý arasýndaki etkileþimlerin, çalýþanlarýn saðlýk ve güvenliðine olan dolaylý etkisine,
d) Ýþ ekipmanlarýnýn mekanik titreþim düzeyi hakkýnda, ilgili
mevzuat uyarýnca imalatçýlardan saðlanan bilgilere,
e) Mekanik
titreþime maruziyet düzeyini azaltacak þekilde tasarlanmýþ alternatif bir iþ ekipmanýnýn bulunup bulunmadýðýna,
f) Bütün vücut titreþimine maruziyetin, iþverenin sorumluluðundaki normal çalýþma saatleri dýþýnda da devam
edip etmediðine,
g) Düþük sýcaklýk gibi özel çalýþma koþullarýna,
ð) Saðlýk gözetiminden elde edilen uygun en güncel bilgilere.
Maruziyetin önlenmesi veya azaltýlmasý
MADDE 8 – (1) Riskler ile kaynaðýnda mücadelenin uygulanabilirliði ve teknik geliþmeler dikkate alýnarak, mekanik titreþime maruziyetten kaynaklanabilecek riskler kaynaðýnda yok edilir veya en aza indirilir.
(2) Maruziyetin önlenmesi veya
azaltýlmasýnda 6331 sayýlý Kanunun 5 inci maddesinde yer alan risklerden korunma ilkelerine
uyulur.
(3) Bu Yönetmeliðin 5 inci maddesinde belirtilen maruziyet
eylem deðerlerinin aþýldýðýnýn tespit edilmesi halinde; iþveren, mekanik titreþime ve yol açabileceði risklere maruziyeti en aza indirmek için özellikle aþaðýdaki hususlarý dikkate alarak teknik ve organizasyona yönelik önlemleri içeren bir eylem
planý oluþturur ve uygulamaya koyar:
a) Mekanik
titreþime maruziyeti azaltan baþka çalýþma yöntemlerini seçmek.
b) Yapýlan iþ göz önünde bulundurularak, mümkün olan en düþük düzeyde titreþim oluþturan, ergonomik tasarlanmýþ uygun iþ ekipmanýný seçmek.
c) Titreþime maruziyeti azaltmak için bütün vücut titreþimini etkili bir
biçimde azaltan oturma yerleri, el-kol sistemine aktarýlan titreþimi azaltan el tutma yerleri ve benzeri yardýmcý ekipman saðlamak.
ç) Ýþyeri, iþyeri sistemleri ve
iþ ekipmanlarý için uygun bakým programlarý uygulamak.
d) Ýþyerini ve çalýþma ortamýný uygun þekilde tasarlamak ve düzenlemek.
e) Mekanik
titreþime maruziyetlerini
azaltmak amacýyla, iþ ekipmanýný doðru ve güvenli bir þekilde kullanmalarý için çalýþanlara gerekli bilgi ve eðitimi vermek.
f) Maruziyet süresi ve düzeyini sýnýrlandýrmak.
g) Yeterli
dinlenme aralarýyla çalýþma sürelerini düzenlemek.
ð) Mekanik titreþime maruz kalan çalýþana soðuktan ve nemden
koruyacak giysi saðlamak.
(4) Ýþveren; bu Yönetmeliðe göre alýnacak önlemlerin, 6331
sayýlý Kanunun 10 uncu maddesi uyarýnca özel politika gerektiren gruplar ile kadýn çalýþanlarýn durumlarýna uygun olmasýný saðlar.
Maruziyetin sýnýrlandýrýlmasý
MADDE 9 – (1) Çalýþanýn maruziyeti, hiçbir koþulda bu Yönetmeliðin 5 inci maddesinde belirtilen maruziyet
sýnýr deðerlerini aþmayacaktýr. Bu Yönetmelikte belirtilen tüm kontrol tedbirlerinin alýnmasýna raðmen, maruziyet sýnýr deðerinin aþýldýðýnýn tespit edildiði durumlarda, iþveren;
a) Maruziyeti, maruziyet sýnýr deðerinin altýna indirmek üzere gerekli olan tedbirleri derhal alýr.
b) Maruziyet sýnýr deðerinin aþýlmasýnýn nedenlerini belirler ve bunun tekrarýný önlemek amacýyla, koruma ve önlemeye yönelik gerekli tedbirleri alýr.
Çalýþanlarýn bilgilendirilmesi ve eðitimi
MADDE 10 – (1) Ýþveren; iþyerinde mekanik
titreþime maruz kalan çalýþanlarýn veya temsilcilerinin, iþyerinde gerçekleþtirilen risk deðerlendirmesi sonuçlarý ve özellikle de aþaðýdaki konularda bilgilendirilmelerini ve eðitilmelerini saðlar;
a) Mekanik
titreþimden kaynaklanabilecek riskleri önlemek veya en aza indirmek amacýyla alýnan önlemler,
b) Bu Yönetmeliðin 5 inci maddesinde belirtilen maruziyet
sýnýr deðerleri ve maruziyet eylem
deðerleri,
c) Mekanik
titreþimden kaynaklanabilecek risklerin deðerlendirilmesi ve ölçüm sonuçlarý ile kullanýlan iþ ekipmanlarýndan
kaynaklanabilecek yaralanmalar,
ç) Mekanik titreþime baðlý yaralanma belirtilerinin niçin ve nasýl tespit edileceði ve bildirileceði,
d) Ýlgili mevzuata göre, çalýþanlarýn hangi þartlarda saðlýk gözetimine tabi tutulacaðý,
e) Mekanik
titreþime maruziyeti en aza
indirecek güvenli çalýþma uygulamalarý.
Çalýþanlarýn görüþlerinin
alýnmasý ve katýlýmlarýnýn saðlanmasý
MADDE 11 – (1) Ýþveren, 6331 sayýlý Kanuna göre bu Yönetmeliðin kapsadýðý konular ile ilgili çalýþanlarýn veya temsilcilerinin görüþlerini alýr ve katýlýmlarýný saðlar.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Saðlýk Gözetimi ve
Özel Koþullar
Saðlýk gözetimi
MADDE 12 – (1) Mekanik titreþime maruziyet sonucu ortaya çýkabilecek saðlýk sorunlarýnýn önlenmesi ve erken taný amacýyla, iþveren;
a) Çalýþanlarýn aþaðýdaki koþullarda saðlýk gözetimine tabi tutulmalarýný saðlar:
1) 6331 sayýlý Kanunun 15 inci maddesi ve ilgili mevzuat hükümlerine göre gereken
durumlarda.
2) Ýþyerinde gerçekleþtirilen risk deðerlendirmesi sonuçlarýna göre gerektirmesi halinde.
3) Bu Yönetmelikte belirtilen maruziyet eylem deðerlerini aþan mekanik titreþime maruziyetin olduðu her durumda.
b) Saðlýk gözetimi sonuçlarýný dikkate alarak, gerekli koruyucu önlemleri alýr.
(2) Saðlýk gözetimi, aþaðýdakilere uygun olarak yürütülür;
a) Saðlýða zararlý bir etki ya da
belirli bir hastalýk ile maruziyet arasýnda bir iliþki olduðu tespit
edilebildiði durumlarda çalýþanlarýn titreþime maruziyeti,
b) Hastalýðýn veya etkilenmenin çalýþanýn özel çalýþma koþullarýndan ortaya çýkma ihtimalinin olmasý,
c) Hastalýk veya etkilenmenin saptanmasý için geçerli yöntemlerin bulunduðu durumlar.
(3) Saðlýk gözetimi sonucunda, çalýþanda mekanik titreþime maruz kalmanýn sonucu olarak
tanýmlanabilir bir hastalýk veya olumsuz bir
saðlýk etkisi saptanmasý halinde:
a) Çalýþan, iþyeri hekimi tarafýndan kendisi ile ilgili sonuçlar hakkýnda bilgilendirilir. Çalýþanlarýn özellikle, maruziyetin sona ermesinin ardýndan yapýlacak saðlýk gözetimi ile ilgili bilgi ve önerileri almasý saðlanýr.
b) Ýþveren, týbbi gizlilik dikkate alýnarak, saðlýk gözetiminde saptanan dikkate deðer bulgular hakkýnda bilgilendirilir.
c) Ýþveren;
1) Ýþyerinde yapýlan risk deðerlendirmesini gözden geçirir,
2) Riskleri önlemek veya azaltmak için alýnan önlemleri gözden geçirir,
3) Çalýþanýn titreþime maruz
kalmayacaðý baþka bir iþte görevlendirilmesi de dahil, riskleri önlemek veya azaltmak için gerekli tüm tedbirleri alýr,
4) Benzer biçimde maruz kalan çalýþanlarýn saðlýk durumunun gözden geçirilmesi için düzenli bir saðlýk gözetiminin uygulanmasýný saðlar. Böyle durumlarda iþyeri hekimi, maruz kalan çalýþanlar için týbbi muayene isteyebilir.
Özel koþullar
MADDE 13 – (1) Bu Yönetmeliðin uygulanmasý bakýmýndan özel koþullar aþaðýda belirtilmiþtir:
a) Deniz ve
hava taþýmacýlýðýnda; çalýþanlarýn saðlýk ve güvenliðinin korunmasýyla ilgili genel ilkelere uyulmasý koþuluyla, bütün vücut titreþimi bakýmýndan, iþin ve iþyerinin özellikleri açýsýndan, alýnan tüm teknik ve idari önlemlere raðmen maruziyet sýnýr deðerlerine uyulmasýnýn mümkün olmadýðý koþullarda, bu Yönetmeliðin 9 uncu maddesi
uygulanmaz.
b) Çalýþanýn mekanik titreþim maruziyetinin genellikle 5 inci maddede belirtilen maruziyet eylem deðerlerinin altýnda olduðu ama zaman zaman
belirgin deðiþiklikler gösterdiði ve maruziyet sýnýr deðerini aþtýðý durumlarda, bu Yönetmeliðin 9 uncu maddesi
uygulanmaz. Bu durumda; 40 saatlik ortalama maruziyet
deðeri, maruziyet sýnýr deðerinden düþük olmalý ve çalýþma ortamýndaki farklý kaynaklarýn neden olacaðý toplam riskin, maruziyet sýnýr deðerine ulaþýldýðýnda oluþabilecek riskten daha az olduðu kanýtlanmalýdýr.
c) Yukarýda (a) ve (b) bentlerinde belirtilen uygulamaya, özel koþullar dikkate alýnarak ortaya çýkan risklerin en aza indirildiðinin ve ilgili çalýþanlarýn uygun saðlýk gözetimine tabi tutulduklarýnýn Çalýþma ve Sosyal Güvenlik Bakanlýðý iþ müfettiþlerince tespit
edilmesi halinde dört yýl için izin verilebilir. Mevcut durum, iyileþtirici koþullar en kýsa sürede saðlanarak ortadan kaldýrýlýr.
BEÞÝNCÝ BÖLÜM
Çeþitli ve Son Hükümler
Yürürlükten kaldýrýlan yönetmelik
MADDE 14 – (1) 23/12/2003 tarihli ve 25325 sayýlý Resmî Gazete`de yayýmlanan Titreþim Yönetmeliði yürürlükten kaldýrýlmýþtýr.
Yürürlük
MADDE 15 – (1) Bu Yönetmelik yayýmý tarihinde yürürlüðe girer.
Yürütme
MADDE 16 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Çalýþma ve Sosyal Güvenlik Bakaný yürütür.
EK 1
EL – KOL TÝTREÞÝMÝ
1. Maruziyetin deðerlendirilmesi
El-kol titreþiminde maruziyet düzeyinin deðerlendirilmesi sekiz saatlik bir referans döneme A(8) normalize edilen günlük maruziyet deðerinin hesaplanmasýna dayalý olarak, frekans aðýrlýklý ivme deðerlerinin
karelerinin toplamýnýn (rms) (toplam deðer) kare kökü olarak ifade
edilen, TS EN ISO 5349-1 “Mekanik Titreþim – Kiþilerin Maruz Kaldýðý Elle Ýletilen Titreþimin Ölçülmesi ve Deðerlendirilmesi-Bölüm 1: Genel Kurallar” ile TS EN ISO 5349-2 “Mekanik Titreþim – Kiþilerin Maruz Kaldýðý, Elden Vücuda Ýletilen Titreþimin Ölçülmesi ve Deðerlendirilmesi – Bölüm 2: Ýþyerlerinde Ölçme Yapmak için Pratik Kýlavuz” standartlarýna ve bu
standartlarýn en güncel hallerine göre yapýlýr.
2. Ölçüm
Bu Yönetmeliðin 6 ncý
maddesine göre yapýlan ölçümde aþaðýdaki hususlar dikkate alýnýr:
a) Kullanýlan yöntemler mekanik titreþime maruz kalan çalýþanlarýn kiþisel maruziyetini belirleyebilecek nitelikte
olacaktýr.
b) TS EN ISO
5349-1 ve 2 standartlarýna ve bu standartlarýn en güncel hallerine göre, kullanýlan cihazlar ve yöntemler, ölçülecek mekanik titreþimin karakteristiðine, çevresel etkilere ve ölçüm aygýtlarýnýn özelliklerine uyumlu olacaktýr.
c) Çift elle kullanýlan aygýtlarda, ölçümler her el için ayrý ayrý
yapýlacaktýr. Maruziyet, her iki eldeki en yüksek deðer esas alýnarak belirlenecek
ve diðer el ile ilgili bilgiler de verilecektir.
3. Etkileþim
Mekanik titreþim, elle yapýlan ölçümleri veya göstergelerin
okunmasýný etkiliyor ise bu Yönetmeliðin 7 nci maddesi birinci fýkrasýnýn (ç) bendi dikkate alýnacaktýr.
4. Dolaylý riskler
Mekanik titreþim özellikle yapýlarýn dayanýklýlýðýný veya baðlantý yerlerinin güvenliðini etkiliyor ise
bu Yönetmeliðin 7 nci maddesi birinci fýkrasýnýn (ç) bendi
dikkate alýnacaktýr.
5. Kiþisel
koruyucular
El-kol titreþimine karþý kullanýlan kiþisel koruyucu donaným, bu Yönetmeliðin 8 inci maddesinin üçüncü fýkrasýnda belirtilen önlemler ile ilgili
eylem planýna dahil edilebilir.
EK 2
BÜTÜN VÜCUT TÝTREÞÝMÝ
1. Maruziyet deðerlendirmesi
Bütün vücut titreþiminde maruziyet düzeyinin deðerlendirilmesi, günlük maruziyet deðerinin hesaplanmasýna dayalý olarak sekiz
saatlik dönemde A(8) sürekli ivme eþdeðeri cinsinden tanýmlanan en yüksek (rms) deðeri olarak hesaplanan, TS EN 1032+A1:2011 “Mekanik Titreþim – Titreþim Emisyon Deðerinin Belirlenmesi Amacýyla Hareketli
Makinelerin Deneye Tabi Tutulmasý” ile TS ISO
2631-1 “Mekanik Titreþim ve Þok-Tüm Vücut Titreþime Maruz Kalma Deðerlendirilmesi-Bölüm 1:Genel Kurallar” standartlarýna ve bu standartlarýn en güncel hallerine göre yapýlýr.
Deniz taþýmacýlýðýnda, 1 Hz`in üzerindeki titreþimler deðerlendirmeye alýnacaktýr.
2. Ölçüm
Bu Yönetmeliðin 6 ncý
maddesine göre yapýlan ölçümde kullanýlan yöntemler, söz konusu mekanik titreþime maruz kalan çalýþanlarýn kiþisel maruziyetini belirleyebilecek
nitelikte olacaktýr. Kullanýlan yöntemler; ölçülecek mekanik titreþimin özelliklerine, çevresel etkilere ve ölçüm aygýtlarýnýn özelliklerine uygun olacaktýr.
3. Etkileþim
Mekanik titreþim, elle yapýlan ölçümleri veya göstergelerin
okunmasýný etkiliyor ise bu Yönetmeliðin 7 nci maddesi birinci fýkrasýnýn (ç) bendi dikkate alýnacaktýr.
4. Dolaylý riskler
Mekanik titreþim özellikle yapýlarýn dayanýklýlýðýný veya baðlantý yerlerinin güvenliðini etkiliyor ise
bu Yönetmeliðin 7 nci maddesi birinci fýkrasýnýn (ç) bendi dikkate alýnacaktýr.
5. Maruziyetin kapsamý
Özellikle, yapýlan iþin doðasý gereði çalýþanýn, iþverenin gözetimindeki
dinlenme tesislerinden yararlandýðý yerlerde, bu Yönetmeliðin 7 nci maddesi birinci
fýkrasýnýn (f) bendi uygulanacaktýr. Bu tesislerdeki bütün vücut titreþimi, "zorunlu
haller" dýþýnda kullaným amaçlarýna ve koþullarýna uygun düzeye indirilecektir.