Bu makalenin yazarı Erdem Uygan, Nur suresinin 31. ayeti için
ancak öyle ayetler vardır ki samimi bir mümin böyle bir ayetin, onu tahrif edenlerin söyledikleri anlama asla gelemeyeceğini görebilir. Bunun için başka bir ayete veya metot bilgisine dahi ihtiyaç yoktur. Akli melekeleri doğru çalışan herkes o ayeti doğru anlayacaktır. … Akıl ve mantık hiçe sayılmaksızın [Nur/31’i] başka şekilde anlamak ve anlamlandırmak mümkün değildir.
Erdem Uygan, bizim aklımızla alay ederek, Nur suresinin 31. ayetini, türban ile saçların örtülmesini emrettiği yorumu dışında anlamak ve anlamlandırmak mümkün değildir diyor.
Yazı bayağı uzun, ama bütün mesele Arapça “hımar” kelimesinin ne anlama geldiği ile ilgili. Hımar’ın ne anlama geldiğini nasıl bilebiliriz? Arapça sözlüklere bakarız. Erdem Uygan da öyle yapıyor ve iki sözlüğün otoritesini kabul ediyor. Bunlardan birincisi Müfredat adlı sözlükmüş. Oradan şu anlamı seçmiş:
(el-hamr)ın kök anlamı bir şeyi örtmektir. Onu örten şeye de hımar denmiştir. Ancak hımar Arap örfünde kadının başını örttüğü örtüye isim olmuştur.
Bu sözlüğün yazarı Râgıb el İsfahânî, Kuran’ın indiği dönemden 500 yıl sonra yaşamış ve derlediği sözlükte “Hımar Arap örfünde kadının başını örttüğü örtüye isim olmuştur” diye yazmış. Bunun Kuran’ın indiği zamandaki Arap örfünde de bu şekilde kabul edildiğini biliyormuyuz, yoksa İsfahânî kendi döneminden mi bahsediyor?
Demek istediğim, bu basit soru bile, Nur/31’in açık ve tek bir anlamı olan bir ayet olduğunu iddia etmenin, bu ayeti okuyan insanlarla alay etmek olduğunu gösterir.
Erdem Uygan uzun bir yazı yazmış, Arapça’nın en iyisini ben bilirim, bu konuda ben yorumum tek doğru yorumdur, der gibi yüksekten konuşuyor. Ama bütün yaptığı bir Arapça sözlük açıp hımar kelimesinin anlamına bakmak!
Zaten sözlükte de hımar kelimesinin başörtüsü değil örtü anlamına geldiği yazıyor. Sonradan başörtüsü anlamını almış. Ama bu önemli değil ki. Ayette “başınızı örtün” diye açık bir emir yok. O zamanın Arap kadının töre gereği -din gereği değil- başını örttüğünü varsayılıyor. Bir emir yok. Ayrıca anlaşılan o zamanın Arap kadını için meme bölgesi avret yeri olarak kabul edilmiyormuş ki bu ayet, başınızı örttüğünüz örtü ile meme bölgenizi de örtün diyor. Sonra da ayaklarınızı yere vurarak yani kırıtarak yürümeyin ki örttüğünüz halde ziynetleriniz -yani memeleriniz- erkeklerin dikkatini çekmesin.
Bu yorumu ben uydurmuyorum, bu da kabul edilen yorumlardan biri. Kuran’ın kadın memeleri ile neden bu kadar detaylı olarak ilgilendiği tabii ayrı bir konu.
Ben, Erdem Uygan’ın, Nur/31’in açık ve anlamı tartışmasız bir ayet olduğunu iddia etmesine ve bu ayeti kendi yorumundan başka türlü okuyanların geri zekalı ve akıl tutulması yaşayan insanlar olduğunu iddia etmesine karşı çıkıyorum. Kuran’ın en çok ve en çelişkili yorumlar üreten ayetlerinden birisi olan Nur/31 için, anlamı açıktır ve benim dediğim gibidir diyen birisini ciddiye almak mümkün değil. Ne kadar iyi Arapça bildiğinin de hiç bir anlamı yok. Herkes sözlüğü açıp hımar kelimesinin anlamına bakabilir. Binlerce yıldır da bu yapılıyor ve herkes kendi yorumuna uygun bir sözlük seçip onun verdiği anlamın doğru olduğunu iddia ediyor. Bu ve bu tip tartışmalar klasik okulcu akademik tartışmalardır ve sonu da yoktur.
Bu yazı ile ilgili twitter paylaşımı.