‘’Ma ma ma ma ma ma ma ma ma ma ma microphone Show
Ma ma ma ma ma ma ma ma ma ma mi mi mi mi mi mi ma ma ma ma mi mi mi mi, mikrofon Show ‘’
Sokakta yürürken arabalardan, kafelerde, radyolarda vb. yerlerde son zamanlarda bu gibi anlaşılmaz (kimilerine göre) sözleri gümbür gümbür müzik eşliğinde bol bol duymaktayız.
Nedir bu müzik türü? Ya da bu bir müzik midir? Evet her ne kadar ülkemizde son zamanlarda popüler olmaya başlayan bir müzik türü olarak bilinse de bu müzik kültürünün tarihi eskilere dayanmakta.
Müzik kültürü?
Evet yanlış okumadınız bu bir müzik kültürü. Şimdi, konumuza girmeden önce birkaç kavramı açıklamakta fayda var. Öncelikle bu kültür nelerden oluşuyor, daha da önemlisi hip-hop ya da rap nedir?
Rap (kafiye üretmek emceelik yapmak veya MC'lik yapmak olarak da anılmaktadır) "kafiyeli ve ritmik bir şekilde sokak dili konuşmayı içerir ve müzikal benzeri tarzlarda yapılabilmektedir. Rap'in bileşenleri "içerik" (parçada ifade edilen), "akış" (ritim, kafiye) ve sunumdan (kadans, ton) oluşmaktadır. [Rap, spoken word'den farklıdır çünkü genellikle müzik eşliğinde icra edilir. Rap, hip-hop müziğinin temel bileşenlerinden biridir ve özellikle bu türle ilişkilendirilir ancak rap’in kökenleri hip-hop kültüründen öncesine dayanmaktadır. Modern rap'in en eski örnekleri, Batı Afrika griot geleneğine dayanmaktadır. Rap'in "Rhytm And Poem" (Ritim ve Şiir ya da Ritmik Şiir) veya "Rhytmic African Poetry" (Ritmik Afrika Şiiri) sözcüklerinin kısaltması olduğu görüşü yaygın olsa da aslında rap kelimesi, İngilizce sözlük anlamı olarak "ağır eleştiri" anlamına gelmektedir.
Rap, sözlerin müziğin tempo ve ritmine uyarlanarak söylendiği bir yapıdadır. Rap yıllar boyunca değişim geçirmiştir ve rap içinde çeşitli alt türler oluşmuştur. Bunlara örnek olarak Gangsta, G-funk, Hardcore, Party ve Pesimist rap gibi örnekler gösterilebilir.
Bu aşağı yukarı wikinin ve mclerin de kabul edeceği bir tanımdır.
HİP-HOP nedir?
Hip hop 1970'li yılların sonunda Amerika'da kötü koşullarda ve azınlık olarak yaşayan siyahilerin gündemden uzaklaşmak ve eğlenmek için oluşturduğu bir kültür ve yaşam tarzıdır. Bu kültür Rap müziği, Graffiti sanatı, Break dansını ve DJ'liği içerir. Hip hop kültürünün doğmasında Blues, Funk, Soul ve Jazz müziğinin etkisi oldukça büyüktür.
Şimdi bu kavramlara ve ne olduklarına bakalım:
BREAKDANCE NEDİR?
"Sokak dansı" olarak da bilinen hip hop kültürüne ait dans türü. Kız break dansçılara b-girl, erkeklere b-boy denir.
GRAFİTTİ NEDİR?
Sprey boyalarla duvarlara, trenlere ve özellikle sokaklarda çizilen resim ve yazılardır. Türkiye'de İstanbul/Kadıköy'de sık olarak görülen bu tarz son zamanlarda İzmir'in Karşıyaka ve Ankara'nın Yenimahalle ilçelerinde yer almaktadır.
Writer: Türkçe "yazan" demektir. Hip hop kültürünün dalı olan Graffiti'de ise, Graffiti yazan-çizenler için kullanılan terimdir. Graffiti sokak sanatı olduğu için writerlar da sokak sanatçılarıdır.
DJ NEDİR?
Açılımı Disk Jokey. Müzik akışını kontrol eden, parça seçiminde ve parçalar arası geçişlerde uyum sağlamakla görevli kişi.
Beat: Rap şarkısının temelidir. Beat, Rap şarkının arka planıdır ama aynı zamanda MC'yi nasıl Rap yapılacağı konusunda (hız, ses, teknik) yönlendirmektedir. Beat, şarkının karakteri ve hissidir. Müziğin altyapısı olarak da değerlendirilir.
BeatBox: Beat'in insan sesiyle manuel olarak seslendirilmesi sanatıdır.
Verse: Parçanın bir bölümü
Flow: Sözler okunurken kafiyeli olan yerleri aynı ritimle okumaktır.
Flex: Sanatçının sözleri olabildiğince hızlı bir şekilde okuduğu yerlerdir. Flex atmak da denir.
Bu kültürle ilgili birkaç kavrama ve ne olduklarından sonra bu kültürün amacına ve neyle meşgul olduğuna en önemlisi neden böyle bir başlık kullandığıma değineyim.
Rap ya da hip-hop her ne kadar son zamanlarda eğlence müziği olarak ön plana çıkmış olsa da bu yanlış bir yargıdır. ‘rap harekettir ve politiktir’.
Bunu nasıl yapmakta ve örnekleri nelerdir?
Rap bir noktadan sonra politik ve yaşadığı çağa uzak olmadığı için yaşanan olayları, haksızlığa uğrayan sınıfları, adam kayırmaları eleştirir. Rap sanatçıları bunu çeşitli söz oyunlarıyla, bazen kurşundan daha fazla bir etki bırakan cümleler hatta kelimelerle yapmaktadırlar. Bu doğal olarak bunları yapacak kapasitede bir zeka gerektirir. Yani bu rapçi denen adamlara ya da hip-hop kültürüyle ilgilenenler insanlar öyle sokaklarda sürten, dünyadan bir haber insanlar değiller. Aksine politik, aktivist, okuyan ve eleştiren insanlardır.
Şimdi bunlara birkaç isimle örnek verelim:
Edebiyatımızda bazı isimler hayattaki haksızlıkları, yapılan zulümleri aşk şiiri tadında anlatmaktadırlar. İşte buna yerinde (kültür bombası) bir ismi SAİAN SAKULTA SALKIM’ı örnek vermemiz çok yerinde ve hakkında ne yazsak da az eksik kalacak bir isim.
Bu ismin hemen ardından bir başka ismi biraz sivri dilli diye nitelendirebileceğimiz bir ismi KÖST’ü örnek vermek istiyorum. Son zamanlarda her ne kadar SAİAN ile yaptığı şarkılarla gündeme gelmiş gibi görünse de solo parçalarındaki kalite, zengin hiciv, ince zekasıyla başarıya ve hakkı olana pençeleriyle sağlam bir şekilde ulaşan protest sanatçıyı örnek vermek yerinde olacaktır.
Bir başka isim, şarkı sözlerini okuduğunuzda, hal hareketlerine baktığınızda ve video kliplerini izlediğinizde ilk başlarda kendisinden ‘’psikolojik rahatsızlığı var la bu adamın’’ diye söz edeceğiniz bir sanatçıyı Aga-b örnek vereyim. Evet kültürle yeni tanışanlarda her ne kadar bu gibi izlenimler bıraksa da kendisi bir hazine yaptığı işi layığıyla yapan. Kendine has söz ve video klipleri olan bir mc.
Sırada her ne kadar son yıllarda çok fazla üretmese de. Adından bir zamanlar bahsettiren ve hala kemik bir kitleye sahip olan bir hip-hop aşığından, hip-hop olmaya çabalamış ve bunu başarmış bir isim olan İNDİGO dan söz etmek istiyorum. Kendisi çeşitli zorluklarla bir şeyler yapmaya çalışan ve zamanında kendinden ödün vermemek için buzdolabını satmaya mecbur olan bir sanatçı. Kendisi çok okumakta ve okuduklarını ara ara paylaşmakta. ‘’Yaa şuu reebciler işe yaramaz akılsız soytarılar’’ diyen insanlara tokat niteliğinde bir isim.
İndigo ile arkadaş olan bir öğretmen isimden bahsetmeden geçmek bu yazı için büyük bir eksiklik olur. Kendisi hip-hop’ a gönül veren bir başka isim. Çağrı Sinci. Kendisinden karanlık diye bahseden ve hayatın kendisini şiir tadında bahseden başka bir değerli bir isim. Gündemdeki olaylarla ilgili, çevreye, işçiye, emekçiye, kadına ses olan bir isim. Son şarkısının video klibini zengin içeriklerle donatan bir hazine.
Bu saydığımız isimler bu kültürden sadece birkaç kişi. Türkçe rap ya da Türkiye’deki hip-hop kültürü bilinmediğinden kat kat zengin. Fikir açısından, söz açısından çok zengin bir kültür.
Bu kültür yanlış anlaşıldığı ya da bilindiği gibi birkaç popüler isimden ya da parçadan oluşmamaktadır. Ve öyle de olmayacaktır.
‘’Madem bu kadar şeyi açıkladın sana bu başlığı attıran sebebi de açıkla da yazın tam olsun’’ dediğini duyuyorum.
Hazırsan başlıyorum:
Yukardaki sanatçılar bu kültürün yaşaması ve anlaşılması için çok fazla sıkıntı çeken insanlar. Dayak yemek, aç kalmak, buzdolabını satmak bunlardan sadece birkaç örneği. Kaliteli işler zaman ve emek ister bundan dolayıdır bu çabalar sonucu yaratılan eserlerin kalıcılığı ve verdiği zevk çok daha fazla uzun sürmekte.
Bir işe para kazanma hırsı girdiğinde o iş bir yerde kendinden ödün vermeye mahkumdur. Eskiden bu insanlara hapçı, madde bağımlısı denilirdi. Maalesef bunu diyen insanlar son zamanlarda türeyen popüler isimler yüzünden bu iddialarını kanıtladılar. Para hırsı kültürün içine sızmakta. Şimdi neredeyse her gün yeni yeni şarkılar çıkmakta. Ve bunlarda (çoğunda) bir mesaj verme kaygısı, estetik bir zevk yok. Bu da çok hızlı tüketilmesine sebep olmakta. Şimdi şarkılarda çeşitli uyuşturucu isimleri, araba markaları, elbise markaları ismi geçmekte. Hatta bazı şarkılar sadece bu isimlerden oluşmakta. Araba ismin şarkılar var. Bu HİT olmaya yarayan şeyler. Bunun yanında kadının cinsel objeleştirilmesi olayı var ki bu rapin en çok saldırdığı konulardan biri. Bir beatin üstüne kola, şeker, teyyare vb. saçma sapan şeyler sözler okunmakta bunun yanında hoş bir kadın da bu işin HOT kısmını oluşturmakta.
Buna bir örnek vermek isterim:
Klavyem siyah
Rapim cool kafam kıyak
Çakmağım beyaz
Kankalar gucci terlikle
Terliyor
Olsa da hava
Ayaz
Yılardan beri uğraşıyorum terimle
Yapıcam beyaz beyaz beyaz
Skrttt skrtt
(Bunu autotune üstüne okuyun trendlerdesiniz)
Skrtt skrrt!