Havayi terazi
Pirinç
100 x 117 mm
Mimarların sıklıkla kullandığı Havayi Terazi’nin ilk kullanımına 11. yüzyılda Irak’ta ve antik Roma’da rastlanır. Osmanlı Devleti’nde su kemerleri ve suyolları yapımında yaygın biçimde kullanılmış bir kot (yükseklik) ölçüm aracıdır. Mimar Sinan’ın Kırkçeşme Suyolu’nun yapımında havayi terazi kullandığı bilinir.
Avrupa’da da “miner’s triangle” (madenci üçgeni) adıyla maden ocaklarında eğim belirlemek için 19. yüzyıla kadar kullanılmıştır.
Yataylığı denetlemek için de yararlanılan havayi terazi, genellikle pirinç veya tunçtan yapılmış bir eşkenar üçgen biçimindedir. Üçgenin kenarlarından biri üzerinde köşelere eş uzaklıkta iki asma kopçası bulunur. Aynı kenarın tam ortasına küçük bir çekül ipi ve öteki ucuna bir çekül bağlıdır, karşı köşesinde ise üçgeni iki eşit parçaya ayıracak doğrultuda bir kısa çizgi bulunur.