Budapeşte hangi ülkededir? Budapeşte ilinin özellikleri, nerededir, tarihçesi, Macaristan Budapeşte hakkında bilgi.
Budapeşte; Macaristan’ın başkenti, Peşte Yönetim Birimi’nin merkezidir. Tuna Irmağı’nın, Macaristan Dağlarını aşıp ovaya aktığı yerde, iki bölümden oluşur: Tuna’nın sağ kıyısında tepelerle eteklerindeki Buda ve ırmağın sol kıyısında alçak alan üzerindeki Peşte. Buda eski yönetim ve soylular kentidir. Buda, 8 köprüyle Peşte’ye bağlanır. Peşte, bir merkezden çıkan caddeleri, geniş bulvarları, büyük yeşil alanlarıyla çağdaş bir kent, ticaret ve endüstri merkezidir.
Parlamento, St. Stephan Kilisesi, opera vb çok sayıda yeni yapı Peşte’de yer alır. Endüstri semtleri Peşte’nin kuzey ve güneyine dağılmıştır (Ujpest ve Csepel). Budapeşte, Macaristan’ın en büyük kenti, kültür, yönetim, endüstri ve ulaşım merkezidir. Kentte 6’sı üniversite olmak üzere, 20’yi aşkın yükseköğrenim kuruluşu vardır. Bunlar arasında 1635’te kurulan Eötvös Lurand Üniversitesi en önemlisidir. Kentte bulunan çok sayıdaki eğitim ve kültür kuruluşlarının başlıcaları Macaristan Bilimler Akademisi, Ulusal Szechenyi Kütüphanesi, Ulusal Müze, Devlet Operası ve Ulusal Tiyatro’dur.
Endüstri etkinliklerinin yarısından fazlasının toplandığı (demir çelik, makine, motorlu araç, gemi yapımı, duyarlı gereçler, kimya, tekstil) kent, aynı zamanda Tuna kıyısındaki modern limanı, uluslararası Budapeşte Havaalanı ve birçok karayolunun kesiştiği kavşak noktasındaki konumuyla, birçok ülkenin tarım ve endüstri ürünlerinin aktarım merkezidir. Kentin enerji gereksinmesi, büyük ölçüde Güneybatı Macaristan’dan gelen doğal gaz ve petrol boru hatlarıyla karşılanır. Kentte çok sayıda kireçli ve kükürtlü kaynaklar vardır. Buda’da, Gellert Oteli kaplıcaları çok ünlüdür. Tuna üzerindeki Margaret Adası’nda, kentin en sevilen parkı yer alır.
Tarih:
Bugünkü Buda, Roma toprağı Aşağı Pannonia’nın merkezi Aquin-currida, Peşte ise bir başka Roma kentinin çevresinde gelişti. 1241’de Moğol işgali sırasında iki kent de yıkıldı. İşgalin ardından Kral IV. Bela bir tepe üzerinde Buda Kalesi’ni yaptırdı. Buda, 1361’de Macarların başkenti oldu. 15. yüzyılda, Matthias Corvinus’un sağlamlaştırdığı kent, kültürel bir merkez durumuna geldi. 1526 Mohaç Savaşı’nda Macarları yenen Osmanlı Padişahı Kanuni Sultan Süleyman, Peşte’ye girdi; 1541’de de Buda’yı aldı. 1686’ya kadar Osmanlı egemenliği altında kalan Buda ve Peşte, 1699’da Karlofça Antlaşması ile Macarlara bırakıldı. 1800’den sonra Peşte gösterdiği gelişmeyle Buda’yı geride bırakarak kültür ve ticaret merkezi durumuna geldi. 1838’deki taşkından sonra çağdaş ölçülerle yeniden kuruldu.
Bu arada Buda, büyük ölçüde bir yönetim merkezine dönüştü. 1848-1849 Macar Devrimi sırasında kentler, iki kez Avusturyalılar tarafından işgal edildi. Buda ve Peşte’nin 1872’de birleştirilmesinden sonra Budapeşte, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun iki başkentinden biri olarak hızla gelişti. 1918’de monarşinin yıkılmasıyla, bağımsız Macaristan’ın başkenti oldu. İkinci Dünya Savaşı’nda, Budapeşte, Almanlar tarafından hava üssü ve ikmal merkezi olarak kullanıldı. 1944-1945 yıllarında Müttefiklerin, özellikle ABD’ nin hava saldırılarından, büyük ölçüde etkilendi. 13 Şubat 1945’te uzun ve kanlı çatışmalardan sonra Sovyet kuvvetlerince Alman işgalinden kurtarılan kent, bu kez 1956 Macar Ayaklanması’ nda Sovyet güçleriyle halk arasında çıkan çatışmalardan büyük zarar gördü.
Tarihsel Eserler: Tarihsel eserler eski kenti oluşturan Buda’da yer alır: Kale, Krallık Sarayı (1770), soylu evleri, gotik Matthias Kilisesi (1269), çok sayıda, yönetim yapısı ve Gellert Tepesi’ndeki (235 m) iç kale ile Özgürlük Anıtı (1947).