Deprem, her an meydana gelebilecek, önemli ölçüde mal ve can kaybına neden olabilecek bir doğal afettir. Bir deprem anında ne yapacağınızı bilmek, sizi ve sevdiklerinizi güvende tutmak için büyük fark yaratabilir. Bu yazıda, deprem öncesi, sırası ve sonrasında atabileceğiniz adımları ele alacağız.
Deprem Anından Önce
Bir deprem anına hazırlanmak, olası etkilerini en aza indirmek için çok önemlidir. Deprem olmadan önce atacağınız birkaç basit adım ile kendinizin ve çevrenizdekilerin güvenliğini sağlamaya yardımcı olabilirsiniz.
- Bir acil durum kiti oluşturun: Acil durum kitiniz, bir deprem durumunda ihtiyaç duyacağınız tüm temel malzemeleri içermelidir. Buna su, bozulmayan yiyecekler, ilk yardım çantası, el fenerleri, fazladan piller, taşınabilir bir radyo, yardım sinyali vermek için bir düdük ve gerekli ilaçlar dahildir. Kiti kolay erişilebilir bir yerde tutun ve tüm aile üyelerinin onun yerini bildiğinden emin olun.
- Evinizi veya iş yerinizi emniyete alın: Bir deprem sırasında düşen nesneler ciddi yaralanmalara veya hasara neden olabilir. Bu riski en aza indirmek için evinizin veya iş yerinizin güvenliğini sağlamanız önemlidir. Bu, potansiyel tehlikeleri tanımlamayı ve bunları güvence altına almak için adımlar atmayı içerir. Örneğin, bir deprem sırasında dolapların ve çekmecelerin açılmasını önlemek için mandal takabilirsiniz. Ayrıca kitaplıklar, televizyonlar ve diğer büyük eşyaların devrilmesini önlemek için deprem kayışları takabilirsiniz.
- Güvenli yerleri belirleyin: Bir deprem sırasında, pencerelerden veya üzerinize düşebilecek herhangi bir şeyden uzakta, sağlam bir sıra veya masanın altına sığınmak önemlidir. Evinizde veya iş yerinizde sağlam bir mobilyanın altı gibi en güvenli yerleri belirleyin ve orada siper alma alıştırması yapın.
- Bir acil durum planı geliştirin: Bir deprem sırasında sizin ve ailenizin ne yapacağına dair bir planınız olsun. Bu, güvenli buluşma yerlerinin belirlenmesini, şehir dışından bir irtibat kurulmasını ve kamu hizmetlerinin nasıl kapatılacağını öğrenmeyi içerir.
- Haberdar olun: Bölgenizdeki deprem faaliyetlerinden haberdar olun. Depremle ilgili en son haberler ve güncellemelerden haberdar olmak için haberleri dinleyin ve kuruluşların web sitelerini kontrol edin.
Deprem Anında
Bir deprem olduğunda, kendinizi güvende tutmak için ne yapmanız gerektiğini bilmek önemlidir. İşte deprem sırasında alabileceğiniz bazı önlemler:
Depremin Olduğu An
İçerideyseniz, orada kalın ve sağlam bir sıra veya masanın altına saklanın. Siper alamıyorsanız, bir iç duvara çömelin ve başınızı ve boynunuzu kollarınızla koruyun. Pencerelerden ve üzerinize düşebilecek her türlü mobilyadan uzak durun.
Dışarıdaysanız, binalardan, ağaçlardan ve elektrik hatlarından uzakta, temiz bir alana geçin. Mümkünse yere inin ve siper alın.
Araba kullanıyorsanız, aracınızı boş bir alana çekin ve aracınızda kalın. Binaların, ağaçların veya elektrik hatlarının yakınında durmaktan kaçının.
Deprem Anında Yapılması Gerekenler
- Düşürün, örtün ve tutunun: Yere inin, sağlam bir sıra veya masanın altına saklanın ve sallanma durana kadar bekleyin. Sağlam bir nesnenin yakınında değilseniz, çömelin ve başınızı ve boynunuzu kollarınızla örtün.
- Başınızı ve boynunuzu koruyun: Düşen molozlardan kendinizi korumak için başınızı ve boynunuzu kollarınızla kapatın. Bir sıra veya masanın altındaysanız, bir elinizle tutun ve diğer elinizle başınızı ve boynunuzu örtün.
- Mümkünse güvenli bir yere gidin: Yüksek bir binadaysanız bir alt kata geçin veya asansör yerine merdivenleri kullanın. Kıyı bölgesindeyseniz, tsunamiden kaçınmak için daha yüksek bir yere çıkın.
Siper alamıyorsanız, çömelin ve başınızı ve boynunuzu kollarınızla koruyun.
Unutmayın, depremler birkaç dakika sürebilir, bu nedenle sakin kalmanız ve sarsıntı geçene kadar güvenli yerinizde kalmanız önemlidir. Sarsıntı durduktan sonra, güvenli noktanızdan ayrılmadan önce hareket etmenin güvenli olduğundan emin olmak için birkaç dakika bekleyin.
Deprem Anından Sonra
Bir deprem anından sonra, kendi güvenliğinizi ve çevrenizdekilerin güvenliğini sağlamak için hemen harekete geçmek önemlidir. Akılda tutulması gereken bazı şeyler şunlardır:
- Yaralanma olup olmadığını kontrol edin: Kendinizi ve başkalarını yaralanmalara karşı kontrol edin. Herhangi biri yaralanırsa, ilk yardım sağlayın veya gerekirse tıbbi yardım çağırın.
- Hasar olup olmadığını kontrol edin: Evinizde veya iş yerinizde gaz kaçağı, kırık su hatları ve elektrik sistemi hasarı dahil hasar olup olmadığını kontrol edin. Gaz kokusu alırsanız, tıslama sesi duyarsanız veya kırık bir gaz hattı görürseniz, hemen binayı terk edin ve gaz şirketini veya itfaiyeyi arayın.
- Gerekirse tahliye edin: Eviniz veya iş yeriniz ciddi şekilde hasar görmüşse veya güvensiz kabul ediliyorsa derhal tahliye edin. Acil durum personelinin talimatlarına uyun ve asansörleri kullanmaktan kaçının.
- Sevdiklerinizle iletişim kurun: Telefon hatları kapalıysa, sevdiklerinizle iletişim kurmak için kısa mesaj veya sosyal medyayı kullanın ve onlara güvende olduğunuzu bildirin. İletişim kuramıyorsanız, sizin ve sevdiklerinizin kontrol edebileceği, şehir dışından belirlenmiş bir irtibat kişisi bulundurun.
- Haberdar olun: Haberleri takip etmeye devam edin ve USGS ve FEMA gibi kuruluşlardan gelen güncellemeleri kontrol edin. Acil durum personelini dinleyin ve talimatlarına uyun.
- Artçı şoklara hazırlıklı olun: Depremler, ilk deprem kadar tehlikeli olabilen artçı şoklara neden olabilir. Artçı sarsıntılara hazırlıklı olun ve gerekirse siper alın.
- Sigorta şirketinizle iletişime geçin: Deprem sigortanız varsa, mülkünüzde meydana gelen herhangi bir hasarı bildirmek için en kısa sürede sigorta şirketinizle iletişime geçin.
Kaynaklar
- FEMA’s “What to Do Before, During and After an Earthquake”: https://www.fema.gov/media-library-data/1390846764394-dc08e309debe561d866b05ac84daf1ee/checklist_2014.pdf
- American Red Cross’s “Earthquake Safety”: https://www.redcross.org/get-help/how-to-prepare-for-emergencies/types-of-emergencies/earthquake.html
- Centers for Disease Control and Prevention’s “Earthquakes”: https://www.cdc.gov/disasters/earthquakes/index.html
- USGS’s “Earthquake Preparedness”: https://www.usgs.gov/natural-hazards/earthquake-hazards/preparedness