Anksiyete Bozukluğu Nedir?
Anksiyete; sinirlilik, korku, tedirginlik ve endişe yaratan çeşitli bozuklukların genel bir terimidir. Bu bozukluklar, nasıl hissettiğimizi ve davranışımızı etkiler ve gerçek fiziksel belirtiler ortaya koyabilir. Şiddetli anksiyete günlük yaşam üzerinde ciddi bir etkiye sahip, son derece zayıflatıcı olabilirken; hafif anksiyete, belirsiz ve rahatsız edicidir.
İnsanlar sıklıkla test, muayene, resital veya mülakat gibi zorlayıcı bir şeyle karşılaşmadan önce genel bir endişe veya korku yaşarlar. Bu duygular normal kabul edilir. Anksiyete, semptomların kişinin uyku kabiliyetine veya başka şekilde işlevine müdahale ettiği durumlarda bir sorun olarak düşünülür. Genel olarak konuşmak gerekirse, anksiyete kaygıların normal bir durumda beklenilenle orantısız olmasıyla ortaya çıkar.
Anksiyetenin Çeşitleri Nelerdir?
Genel anksiyete bozukluğu, anksiyete atakları (panik bozukluk), obsesif kompulsif bozukluk, fobi, sosyal kaygı bozukluğu ve post travmatik stres bozukluğu olmak üzere altı ayrı anksiyete bozukluğu türü vardır.
1. Genelleşmiş Anksiyete Bozukluğu
Sürekli endişeler ve korkular yüzünden günlük faaliyetlerinizden rahatsız duyuyorsanız veya kötü bir şeyin yaşanacağına dair ısrarcı bir hisle karşı karşıya kalırsanız genelleştirilmiş anksiyete bozukluğu (GAD) çekiyor olabilirsiniz. GAD’li insanlar hemen hemen her zaman endişeli olan kronik endişeli kişilerdir, ancak nedenini bile bilmiyor olabilirler. GSA’ya bağlı endişe genellikle uykusuzluk, mide rahatsızlığı, huzursuzluk ve yorgunluk gibi fiziksel semptomlar olarak ortaya çıkar.
2. Kaygı Atakları (Panik Bozukluğu)
Bir panik bozukluğu; tekrarlanan, beklenmedik panik atakların yanı sıra beklenmedik bir olay yaşama korkusu ile karakterizedir. Bir panik bozukluğuna panik atak durumunda kaçış veya yardımın zor olacağı yerlerde olma korkusu olan agorafobi de eşlik edebilir. Agorafobiniz varsa, alış veriş merkezleri gibi kamuya açık yerlerden veya uçak gibi kapalı alanlardan kaçınmanız muhtemeldir.
3. Obsesif Kompulsif Bozukluk
Obsesif kompulsif bozuklukObsesif kompulsif bozukluk (OKB), durdurulması veya kontrolü imkansız görülen istenmeyen düşünceler veya davranışlarla karakterizedir. OKB varsa, fırını kapatmayı unuttuğunuz ya da birisine zarar verebileceğiniz endişesi gibi takıntılarla rahatsız olabilirsiniz. Ayrıca ellerinizi tekrar tekrar yıkamak gibi kontrol edilemeyen zorlamalara maruz kalabilirsiniz.
4. Fobi
Bir fobi, gerçekte çok az tehlike oluşturan veya hiç tehlike oluşturmayan belirli bir nesneye, aktiviteye veya duruma karşı abartılı bir korkudur. Ortak fobiler arasında hayvanların korkusu (yılanlar ve örümcekler gibi), uçmanın korkusu ve yükseklik korkusu yer alır. Şiddetli bir fobi durumunda, korktuğunuz şeyden kaçmak için aşırı uçlara gidebilirsiniz. Ne yazık ki, kaçınma sadece fobiyi güçlendirir.
5. Sosyal Kaygı Bozukluğu
Başkaları tarafından olumsuz olarak görülebilmekten ve toplumda küçük düşürülmekle ilgili korkunuz varsa, sosyal fobi olarak da bilinen sosyal anksiyete bozukluğunuz olabilir. Sosyal anksiyete bozukluğu aşırı utangaçlık olarak düşünülebilir. Ciddi durumlarda, toplumsal durumlardan tamamen kaçınılır. Performans kaygısı (sahne korkusu olarak daha iyi bilinir), en yaygın sosyal fobidir.
6. Travma Sonrası Stres Bozukluğu
Travma sonrası stres bozukluğu (TSSB), travmatik ya da hayatı tehdit eden bir olaydan sonra ortaya çıkabilecek aşırı anksiyete bozukluğudur. TSSB, nadir olarak gelebilen panik atak olarak düşünülebilir. TSSB belirtileri, olanlar hakkında geçmiş anılara dönüşler veya kabuslar, aşırı denetim, kolayca irkilmek, diğer insanlarla ilişkiyi kesme ve olayı hatırlatan durumlardan kaçınma içerir.
Anksiyete Bozukluğunun Semptomları Nelerdir?
Anksiyete bozuklukları, tek bir rahatsızlıktan ziyade ilişkili bir grup hastalık olduğundan, kişiden kişiye çok farklı görünebilirler. Biri uyarıda bulunmadan şiddetli anksiyete atakları geçirirken, bir başkası bir partide ortama karışmayı düşünerek panik yapıyor olabilir. Başka biri sürüş korkusu; kontrol edilemeyen, müdahaleci düşüncelerle mücadele edebilir. Bununla birlikte, bir başkası her şeyden ve her şeyden endişe ederek sabit bir gerginlik halindedir.
Farklı biçimlere rağmen, tüm anksiyete bozuklukları bir ana belirti paylaşmaktadır: Çoğu insanın tehdit altında hissetmediği durumlarda sürekli ya da şiddetli korku veya endişe hissetmek.
Anksiyetenin Duygusal Belirtileri
Akılcı olmayan aşırı korku ve endişe semptomlarına ek olarak, diğer yaygın duygusal belirtiler şunları içerir:
- Kaygı veya korku hissi
- Tehlike işaretlerini izlemek
- En kötü ihtimali varsaymak
- Huzursuzluk
- Konsantre olmakta zorluk çekme
- Sinirli, gergin ve tetikte hissetmek
- Zihniniz boşmuş gibi hissetmek
Anksiyetenin Fiziksel Belirtileri
Anksiyete sadece bir duygu değildir. Vücudun savaş ya da kaç tepkisinin bir ürünü olan anksiyete, çok çeşitli fiziksel belirtileri içerir. Çok sayıda fiziksel semptom nedeniyle anksiyete hastaları sıklıkla hastalıklarını tıbbi bir hastalık gibi düşünerek yanlış yapar. Anksiyete bozukluğu keşfedilmeden önce birçok doktoru ziyaret edebilir ve hastaneye sayısız yolculuk yapabilirler.
Hızlı kalp atması ve terleme
Baş ağrısı, mide rahatsızlığı veya baş dönmesi
Sık idrara çıkma veya ishal
Nefes darlığı
Kas gerginliği, titreme ve kasılmalar
Yorgunluk veya uykusuzluk
Anksiyeteden Kurtulma Yolları
1. Başkaları ile İlişki Kurun
Yalnızlık ve inziva, anksiyeteyi arttırıyor. Destekleyici, ilgili ve sempatik kişilerle yüz yüze bağlantı kurmak endişelerinizi azaltacaktır. Düzenli olarak arkadaşlarınızla buluşun, bir destek grubuna katılın veya endişelerinizi ve kaygılarınızı güvenilir bir sevdiğinizle paylaşın. Ulaşabileceğin hiç kimsen yoksa, yeni arkadaşlıklar kurmak ve bir destek ağı oluşturmak asla geç değildir.
2. Gevşeme Tekniklerini Uygulayın
Farkındalık meditasyonu, ilerleyici kas gevşetmesi ve derin nefes alma gibi düzenli gevşeme teknikleri, anksiyete belirtilerini azaltabilir. Gevşeme ve duygusal refah duygularını artırabilir.
3. Düzenli Egzersiz Yapın
Egzersiz doğal bir stres bozucu ve kaygı dindirici. Maksimum fayda sağlamak için çoğu günlerde en az 30 dakika aerobik egzersiz yapmayı (daha kolay olması için kısa sürelere bölün) hedefleyin. Hem kollarınızı hem de bacaklarınızı hareket ettirmeyi gerektiren ritmik etkinlikler özellikle etkilidir. Yürümeyi, koşmayı, yüzmeyi, dövüş sanatlarını veya dansı deneyin.
4. Yeterli Uyku Alın
Uyku eksikliği endişeli düşünceleri ve duyguları daha da kötüleştirebilir, bu nedenle geceleyin kaliteli bir şekilde yedi ila dokuz saat arasında uyumaya çalışın.
5. Kafein, Alkol ve Nikotin Hakkında Dikkatli Olun
Anksiyete ile mücadeleye karar verdiyseniz, kafein alımını azaltmayı veya tamamen kesmeyi düşünebilirsiniz. Bu öneri alkol için de geçerli -ki anksiyeteyi daha bile kötü hale getirebilir-. Sigara sakinleştirici gibi gözükse de, nikotin aslında kaygı seviyesinin yükselmesine, daha da yüksek olmasına neden olan güçlü bir uyarıcıdır.
6. Sakin Olabilmek İçin Beyninizi Eğitin
Endişe, zihinsel bir alışkanlıktır ve bundan nasıl kurtulacağınızı öğrenebilirsiniz. Bir endişe periyodu yaratmak, endişeli düşünceleri zorlamak ve belirsizliği kabul etmeyi öğrenmek yardımcı olabilir. Yaşamda kontrol edebileceğiniz şeyler vardır, kontrol edemeyeceğiniz şeyler vardır. Hayat belirsizliklerden oluşur ve bu belirsizlikleri çoğu zaman kontrol edemezsiniz. Bu yüzden de bunlar hakkında endişelenmek anlamlı değildir.
7. İlaç Tedavisi Alın
Eğer yukarıdaki yöntemlerle anksiyeteden kurtulamıyorsanız mutlaka bir psikiyatristle görüşmelisiniz. Böylelikle ilaç tedavisine başlayabilirsiniz.