İki devletin medyasının ifadelerinde kendilerini kısıtlamıyorlar, en kısa zamanda savaşın başlatılmasını istiyorlar. Çok sayıda Ermeni ve Azerbaycan diasporasında mobilizasyonun başladığına dair haberler var. Azerbaycan ve Ermeni birliklerinin çatışma hattında, düzenli olarak çatışmalar meydana gelmekte ve ateşkes ihlali karşılıklı suçlamalar ile sonuçlanmakta, yangın söndürmeler düzenli olarak gerçekleşmektedir.
İyice silahlı
Bu bakımdan, tarafların güçlerinin Karabağ ihtilafı ile dengesini düşünmek ilginçtir.
SSCB'nin çöküşünden sonra, hem Ermenistan, Azerbaycan hem de kendi ilan ettiği Dağlık Karabağ Cumhuriyeti, Sovyet ordusunun “mirasından” belli bir pay sahibi oldu. Daha doğrusu, kendi topraklarında olan kısmını kendileri için aldılar. Sadece az sayıda kanatlı ve rotorlu uçak yeterince güçlü havacılık eski Azerbaycan SSR'sinde yer alan grup Rusya'ya geçmeyi başardı.
Öte yandan, Avrupa, Konvansiyonel Silahlı Kuvvetlerin Sınırlandırılması Antlaşması’nın kurduğu Sovyet kotasını ayıran Rusya, Ukrayna, Belarus, Moldova, Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan ve Kazakistan’nın silâh ve askeri teçhizat. Örneğin, Transkafkasya'nın üç ülkesinin 220'sinin tanklar, 220 zırhlı savaş aracı, 285 topçu sistemi, 100 savaş uçağı ve 50 saldırı helikopteri.
Gerçekte, SSCB'nin çöküşünden sonra Azerbaycan, 436 tankları, 947 BBM (558 BMP ve 389 BTR), 388 topçu sistemleri, 63 uçakları, 8 helikopterlerini aldı. Ermenistan'da, 1993'un başında sadece 77 tankları, 189 BBM (150 BMP ve 39 BTR), 160 topçu sistemleri, 3 uçakları, 13 helikopterleri vardı. Bununla birlikte, aynı zamanda Dağlık Karabağ bir tür “gri bölge” idi: yerel Ermeni oluşumları, kaldırılan Transkafkas Askeri Bölgesinden az miktarda silaha sahipti, üstelik sayılmamış silahlar ve teçhizatları Stepanakert Erivan'a devredildi.
Karabağ savaşının başlangıcında NKR birliklerinin durumunu belirleyen rakamların kesin olarak bilinmemesine rağmen, yeni Azerbaycan ordusunun sayılar ve teknik teçhizatta düşman üzerinde çok önemli bir üstünlüğü olduğu kuşkusuz - tıpkı son zamanlarda Ermenistan Cumhuriyeti'nin ordusunun dünya bölgelerinde göründüğü gibi Dağlık Karabağ. Buna ek olarak, Ermeni silahlı kuvvetlerinin bir çok biriminin Azerbaycan'ı tam olarak destekleyen Türkiye ile sınırlarını koruması gerekiyordu (yalnızca Ermeni topraklarındaki Rus birliklerinin varlığı, Ankara'nın Bakü tarafındaki çatışmaya doğrudan müdahalesini engelledi).
İnsan gücü ve ekipmandaki belirgin avantajlara rağmen, Azerbaycanlılar 1992 - 1994 savaşında yenildiler. AzSSR'nin neredeyse bütün eski Dağlık Karabağ Özerk Bölgesi değil, aynı zamanda Azerbaycan'ın da komşu bölgeleri Ermenilerin kontrolüne girdi. Savaştan önce Karabağ, Ermenistan'la temasa geçmediyse, şimdi aralarında yakalanan Azerbaycan bölgelerinin pahasına, ortak bir sınır ve oldukça uzun bir sınır vardı. Ve şu anda NKR birlikleri tarafından işgal pozisyonları savunma için çok uygundur. Ayrıca, aktif düşmanlıkların sona ermesinden bu yana geçen 16 yıl boyunca, dağlık araziler tarafından büyük ölçüde kolaylaştırılan iyi bir şekilde güçlendirilmişlerdir.
Cephe hattında bir boşluk olduğunda, savaş sırasında tarafların ciddi şekilde zarar gördüğü ortaya çıktı. Bu nedenle, Ermenistan, X-NUMX tanklarının T-52, 72 BMP, 54 BTR, altı silah ve harç (NKR birliklerinin kaybettiği bilinmeyen) kaybını fark etti. Azerbaycan'da 40 tankları (186 - T-160 ve 72 - T-26), 55 BMP, 111 BTR, yedi SAU, 8 silah ve harçlar, beş MLRS, 47 - 14 uçak, beş ila altı helikopter vardı. Ayrıca, ateşkes kararının verilmesinden kısa bir süre sonra, 16 tankı kurbanları (43 T-18 dahil), 72 BMP, 83 BTR, bir ACS, 31 tabancaları ve harçları ve sekiz adet MLRS'nin kapatılması gerekiyordu.
Doğru, Azerbaycanlılar Ermenilerden iki düzineden fazla T-72, 14 BMP, bir SPG, sekiz silah ve harç püskürtmeyi başardılar. Ancak, Azerbaycan birlikleri tarafından kaybedilen birçok ekipman, tam onarımda veya küçük hasarla düşmanın eline geçti.
Tabii ki, 90’lerin ilk yarısında, Azerbaycan’ın yeni oluşturulan ordusu, gerilla oluşumlarına (tanklar, topçular, havacılık da dahil olmak üzere) çok daha fazla düzenli birliklere benzemiyordu. Ancak başarısızlığı ancak bu şartlarla açıklamak mümkün değildir. Sadece aynı şey düşman için de söylenebilir.
Geçtiğimiz dönemde, her iki (daha kesin olarak, her üçünün de) çatışmasına bağlı ordular, düzenli silahlı kuvvetler olma yolunda büyük bir evrim geçirmiştir. Savaştan sonra, elbette, aktif olarak donatıldılar. Ermenistan için Rusya, askeri teçhizat ithalatının en önemli kaynağıydı, Doğu Avrupa'da bir şey satın alındı. Ek olarak, Yerevan İmparatorluğu’nda Rus “Smerch” lisansı olmadan kopyalanan Çin MLRS WM-80’in tek alıcısı oldu (dört kurulum yapıldı).
Petrol gelirleri sayesinde, Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri modernize etmekte çok daha enerjiktir: sonuçta, askeri bütçesi Ermenistan’dan dört kat fazladır. Kiev, Bakü'nün ana silah tedarikçisi olduğunu iddia ediyor, ancak genel olarak, Rusya dahil 2006'te Azerbaycan'a 62 ikinci el T-72 tankları satan Rusya dahil birçok ülkede satın alındı.
Sonuç olarak, Azerbaycan, CFE Antlaşması ülkesinin sözleşmeli kotalarını aşan tek 30 üyesi olduğu ve ayrıca iki silahlanma sınıfında - tanklar (bu arada, 381 Ocak 1 üzerindeki 2010 birimi, bu arada, İngiltere veya Hollanda, Belçika ve Norveç birlikte) ve topçu (425 topçu sistemleri). Ayrıca, Bakü, 181 BBM, 75 savaş uçakları ve 15 saldırı helikopterlerinin ordusundaki varlığının farkında.
Ermenistan’a gelince, CFE Antlaşması’nın sağladığı veriler ışığında, silahlı kuvvetlerinin nicel parametreleri uzun yıllar boyunca sabit kalıyor ve Azerbaycan silahlı kuvvetlerinden giderek daha aşağılanıyor. 1 Ocak 2010'te Erivan, Ermeni ordusunun 110 tankları, 140 zırhlı araçlar, 239 topçu sistemleri, 16 uçakları ve 8 helikopterlerinden oluştuğunu bildirdi.
Aynı zamanda, elbette, Karabağ'ın aynı “gri bölgesi” hiçbir yerde kaybolmadı. Azerbaycan kaynaklarına göre, tanınmayan cumhuriyetin silahlı kuvvetlerinde 316 tankları, 324 zırhlı araçları, 322 topçu sistemleri bulunuyor. Ayrıca, Ermeni ordusunda askeri teçhizatın varlığındaki şaşırtıcı istikrar, Erivan tarafından satın alınan silahların ve askeri teçhizatın en azından bir kısmının Stepanakert'e devredildiğini gösteriyor.
İşimiz parazitsiz
Tarafların her birinin ana stratejik müttefiki hakkında konuşursak, o zaman Erivan için bu Moskova, Bakü için ise Ankara. Ancak, Azerbaycan Türkiye'yi sınırlamamaktadır, ancak kuzey komşusu olarak Rusya'ya sahiptir. Ermenistan'da durum tam tersi: Rusya'dan yüzlerce kilometre uzakta, ancak komşu devlet güneyden Türkiye.
Bununla birlikte, Rusya Federasyonu’nun uzaklığı, Gümrü kentinde bulunan Rus 102 askeri üssüyle (geçmişte olduğu gibi - Aleksandropol ve Leninakan) - yurtdışındaki en büyük askeri grubumuz tarafından telafi ediliyor. 127 inci motorlu tüfek bölümünün temelinde oluşturuldu ve kabaca 100 SAU ve MLRS'ye göre, 300 BMP ve BTR'ye kadar olan yaklaşık 20 tankları var. Gruplama ayrıca 18 savaşçıları MiG-29 (Erebuni'deki 3624-th hava üssünde) ve uçaksavar füzesi tugayı C-300В'ı da içeriyor (Rusya'da sadece dört teçhizat bu çok güçlü hava savunma sistemleri ile donatıldı).
Erivan yalnızca Moskova'dan üs için bir kira talep etmekle kalmıyor, aynı zamanda bakımını da yapıyor. Ayrıca, Rus vatandaşlığına sahip çok sayıda Ermeni, Rus gruplarında görev yapmaktadır. Bir şey olursa, kabilelerindeki dostlarını bir duvarla savunacakları ve muhtemelen Ruslardan daha kötüsü için savaşmayacakları açıktır.
Ermenistan CSTO üyesidir. Dolayısıyla, Rusya, Belarus, Kazakistan, Özbekistan, Kırgızistan ve Tacikistan, savaş durumunda (en azından Azerbaycan başlarsa) yardımına gelmek zorundadır. Ancak, gerçekte bunun gerçekleşmeyeceğinden şüphe yok. Moskova'nın Bakü'yle ciddi bir şekilde kavga etmesine izin vermeyen petrol ve gaz sorunları nedeniyle (yukarıda belirtildiği gibi, Azerbaycan’a saldırgan silahlar bile veriyor) ve sadece büyük çaplı bir çatışmaya karışma isteksizliği nedeniyle, Rusya liderliği “iyi bir sebep” anlamına gelecektir: Azerbaycan saldırı yapmıyor Ermenistan'ın kendisi ve jüri de görünmeyen Dağlık Karabağ Cumhuriyeti. Moskova, bir kimsenin tanımadığı Güney Osetya'ya yapılan saldırı, 2008’te Gürcistan’ın tamamen benzer bir davranışı olarak, derhal “unutulacak”. Diğer CSTO devletlerinin Ermenistan'ın yardımına geleceğini hayal etmek o kadar saçma ki bu konuyu tartışmak mantıklı değil.
Ancak, Türkiye aynı zamanda düşmanlıklara katılmaya istekli değil. Birincisi, Ermenistan ile ilişkilerde gözle görülür bir iyileşme nedeniyle (Ankara ve Erivan arasındaki yakınlaşma süreci yarıya kadar durdu) ve ikincisi, Rusya ile doğrudan bir askeri çatışma riski nedeniyle (nihayetinde Ermenistan'da RF Silahlı Kuvvetlerinin bir gruplaması var). Türk liderler, Azerbaycan'ın “püresi demlendi” gerçeğinden bahsedecekler ve bu çok kötü.
Önceki Ermeni-Azerbaycan savaşı sırasında İran, müslüman olmayan (üstelik Şii) Azerbaycan'ı değil, Ortodoks Ermenistan'ı destekleyen bir chimeranın “İslami dayanışma” olduğunu açıkça gösterdi. Bu, Tahran’ın Bakü’nün ana patronu olan Ankara’yla son derece zayıf ilişkileri nedeniyle oldu. Şimdi İran-Türk ve İran-Azerbaycan ilişkileri belirgin bir şekilde gelişti, ancak İran-Ermeni ilişkileri de bozulmadı. Tahran'ın tarafsızlığı koruyacağından şüphelenmek için hiçbir neden yoktur, belki de sadece 90'lerden daha dengeli.
Elbette Batı'yı unutmamalıyız. Görevi, karşıt iki etkenden etkilenecek - güçlü Ermeni diasporası (özellikle Amerika Birleşik Devletleri ve Fransa'da) ve Azerbaycan'ın, hidrokarbonların ana tedarikçisinin statüsünü korumaya yönelik planlarına alternatif olarak çok sayıda petrol ve doğal gaz projesi için olağanüstü önemi. Burada bir seçim yapmak zor. Ancak, Avrupa ülkelerinden bahsetmeyen ABD askeri müdahalesi kesinlikle hariç tutulmuştur. Batı kesinlikle Erivan ve Bakü’nün savaşı derhal durdurmasını şiddetle talep etmeye başlayacak. Ve Rusya ile birlikte.
Ve dayanılmaz ve "kaşıntı" ...
Buna göre, bir on yıl ve bir buçuk yıl önce, eğer bir savaş patlak verirse, bir yandan Azerbaycan, diğer yandan Ermenistan ve NKR - 100'a çok yakın bir olasılıkla devam edecek.
Yukarıda da gösterildiği gibi, bugün Azerbaycan, Ermenistan üzerindeki tanklarda neredeyse dört kat üstünlük, iki kez topçu ve saldırı helikopteri, beş kat savaş uçaklarında (savaşçılarda 50-çoklu) üstünlük elde etti. Doğru, NKR AF buraya dahil edilmedi. Karabağ ordusunun en azından Ermeni kara kuvvetlerinden daha az olmadığından şüphelenmek için sebep var. Bu nedenle, eğer varsa, Azerbaycanlıların dünyadaki avantajı çok önemsiz. Aynı zamanda coğrafya Ermeniler tarafında da oynuyor. Silahların kalitesi aynı: Azerbaycan, Ermenistan ve NKR silahlı kuvvetleri neredeyse yalnızca Sovyet teçhizatıyla donatılıyor. Sonuç olarak, başarılı bir saldırı için (kayıp bölgelerin tam geri dönüşü) Azerbaycan'ın potansiyeli tamamen yetersizdir. Eğer Azerbaycan birimleri hakkında şans gülümsüyorsa, birkaç kilometre ilerlerler, sonra savaşacak hiçbir şeyleri kalmaz.
Sadece havada Azerbaycan'ın büyük bir üstünlüğü var. Tek Ermeni MiG-25 bir meraktır (dünyada Hava Kuvvetleri'nin bir savaşçısı olacak başka devlet yoktur). Azerbaycan aynı 32 MiG-25'e sahiptir. Bunlardan bir Ermeniden daha fazla yararı olmamasına rağmen. Gerçek şu ki MiG-25 çok özel bir uçak. SSCB Hava Savunma Kuvvetleri'nde, ABD'nin stratejik bombardıman uçağı ve keşif uçağıyla savaşmak ve hava savaşlarını manevra etmek için tasarlanmamıştır. Taktik görevlerin çözümü için uygun değildir. Ek olarak, MiG-25 çok eskidir, Rusya'da 90'in başlarında hizmetten kaldırılmıştır.
Ancak savaş alanında, Su-25 saldırı uçakları, rakiplerinin 15 birimlerinde sahip olduğu harika çalışır. Azerbaycan'da ayrıca kara hedeflerini vurabilen beş Su-24 ön bombardıman uçağı ve çok eski, ama çok sağlam olan Su-17 saldırı uçağı bulunuyor. Ve beş antik, ancak bu tiyatrolar için oldukça uygun olan MiG-21 ve 13 Ukrayna'da satın alınan nispeten yeni MiG-29 bu manevra kabiliyetine sahip hava savaşlarına yol açabilir. Meraklı MiG-25’a ek olarak Ermeniler hiçbir şeye sahip değiller. Doğal olarak, Azerbaycan Hava Kuvvetleri, savaşçı örtüsüne sahip olmayan Ermeni Su-25'i bombardıman uçaklarına ve uçaklara serbestçe uçmalarına izin vererek kolayca etkisiz hale getiriyor. Ve saldırı sırasında Mi-24 helikopterlerine, Azerbaycan neredeyse iki kat üstünlüğe sahip (15: 8).
Ancak yine de Azerbaycan Hava Kuvvetleri'nin (40 bombacısı, saldırı uçağı ve helikopterlerinin) grev gücü, yerdeki çatışmalarda belirleyici bir değişiklik yapacak kadar iyi değil. Ayrıca, Ermenistan ve NKR kara savunmasına (en azından 20, Osa, 40, Igla, bilinmeyen sayıda Krug, C-75, C-125, Strela-10, hava savunma füze sistemleri, Strela-2 ", ZSU" Shilka "), hangi dağlarda çok etkili olabilir. İlk savaş sırasında Ermeniler iki düzine düşman uçağı ve helikopteri düşürdüler.
Bu nedenle, şimdi Azerbaycan'ın kesin bir zafere güvenecek gücü yoktur. Bununla birlikte, çok daha fazla ekonomik güç nedeniyle zaman kesinlikle kendi lehine oynuyor. İşte bu yüzden şimdi savaşın tekrar patlak vermesini istiyorlar, Ermeniler. Şimdilik, Bakü'nün 15 - 20 yıllarında restore etmesi gereken Azerbaycan askeri potansiyelinin çok ciddi bir şekilde zayıflaması üzerine başarıya güvenebilirler. Dahası, Ermeni birliklerinin kuzeye, Minchegur rezervuarına atmaya çalışması ve böylece Azerbaycan'ı iki ayrı parçaya bölemesi mümkündür. Veya üç, Nahçıvan'ı düşünüyor. Bu arada, aynı zamanda bir grev nesnesi haline gelebilir ve Azerbaycan'ın bunu savunması pek mümkün değildir.
Ancak, bu seçeneğin büyük dezavantajları vardır. Birincisi, Ermeni tarafının herhangi bir sayısal üstünlüğü yoktur, bu nedenle düşmanın bu kadar ezici bir yenilgisi ancak tam bir sürpriz durumunda mümkündür. Şimdi gerçek bir saçmalık olan şey (bu yazının kendisi için savaş seçeneklerini tartışmak, artık ani olmak mümkün değil demektir). İkincisi, siyasi sonuçlar Ermeniler için çok zor olacak, çünkü onlar Azerbaycan’a ait topraklara her açıdan saldıran saldırganlar olacaklar. Sonuç olarak, Ermeniler yalnızca İran'ın değil, kesinlikle Rusya ve Batı'nın desteğini de kaybedecekler. Ve Türkiye, genel olarak, Ermenistan’da geri duramaz ve grev yapamaz.
Bu nedenle, Ermenistan ve NKR için en avantajlı seçenek, Azerbaycan'ın ilk önce saldırmasını teşvik etmektir. Ve ne kadar erken olursa o kadar iyi. Bakü için çok "kaşıntı" var, bu yüzden bugün kazanmak için yeterince güç var gibi görünüyor. Ve yukarıda gösterildiği gibi, aslında yetersiz oldukları için, kendilerini iyi donanımlı pozisyonlarda savunan Ermeniler, savaşın ana görevini çözebilecekler - Azerbaycan'ın taarruz potansiyelini durduracaklar (kuzeye yürümek gerekmeyecek).
Ordu ile aynı zamanda, Azerbaycan liderliği hem uluslararası arenada hem de kendi ülkelerinde tam bir siyasi yenilgiye katlanır: kendileri savaşı başlattılar ve tekrar kaybettiler! Dahası, NKR tanınmayan bir cumhuriyetten kısmen tanınmış bir duruma dönecektir (Astana’daki Ermeni Cumhurbaşkanı'nın ifadesini hatırlayalım).
Açık sonuç
Karabağ gibi sorunların barış anlaşmaları neticesinde henüz çözülmediğinin farkında olmalıyız. Asi bölgeler hiçbir zaman daha önce askeri yollarla ayrıldıkları ülkeye gönüllü olarak geri dönmediler. Başka üç seçenek olabilir.
1. Eski metropol, yeni devletin bağımsızlığını tanır. Şimdiye kadar, bu konuda, sadece bir “tam teşekküllü” emsal var: Etiyopya, egemen Eritre'nin varlığına karar verdi. Ancak, 1991'teki Eritre ayrılıkçılarının, Addis Ababa'daki hükümetin devrilmesinde doğrudan rol alması nedeniyle ortaya çıktı. O zamanki Etiyopyalı müttefikleri Eritrelerin bağımsızlığını tanımalarını reddedemediler ve bunun yanında ülke savaşın batmadığı ili sürdürme gücüne sahip değildi. Tabii ki Bakü için NKR ile ilgili böyle bir seçenek bugün tamamen dışlandı.
2. Metropolis zorla tanınmayan devlet üzerindeki egemenliğini geri kazanır ve bunun ardından tüm sorular ve çelişkiler giderilir. Bu kategori Nijerya'da Biafra, Zaire'de Katanga (şimdi Kongo Demokratik Cumhuriyeti), Hırvatistan'da Sırp Krajina ve Rusya'da Çeçenistan'dan oluşmaktadır. Gürcistan’ın Güney Osetya’ya geri dönmesine benzer bir girişim başarısız oldu.
3. Soru uzun süre "kilitleniyor". Bu kategori Kuzey Kıbrıs, Transdinyester, Abhazya ve Güney Osetya, Dağlık Karabağ ve Kosova'dan oluşmaktadır. Bununla birlikte, bu son kategoride, kısmen tanınmış devletlerin bir “alt kategorisi” ortaya çıktı - çok güçlü bir askeri koruma altına giren (NATO, Rusya) Kosova (neredeyse ülkeler tarafından tanınan 70), Abhazya ve Güney Osetya (4), Kuzey Kıbrıs (1) ve sırasıyla Türkiye). “Sadece tanınmayan” sadece Transdinyester ve NKR olarak kaldı.
Tanınmayan devletlerin sorunu, bilindiği gibi, uluslararası arenadaki ilişkileri düzenlemek için tasarlanan iki temel hukuk normunun temel prensipleri arasındaki sınırsız çelişkiden kaynaklanmaktadır - sınırların dokunulmazlığı ve ulusların kendi kaderlerini tayin hakkı. Durum, hemen hemen her zaman tanınmayan devletin acil nedeninin özünde irrasyonel olan ve bu yüzden psikolojik olarak tamamen uzlaşmaz oldukları etnik ve / veya dini çatışmalar olduğu gerçeğiyle ağırlaşmaktadır. Onlara karşılıklı aşırı acımasız baskılar eşlik ediyor ve bu çok uzun süredir unutulmuyor. Karabağ çatışması, bu türden en çarpıcı örneklerden biridir. Aynı zamanda, Kosova veya eski Gürcü özerklikleri gibi NKR'nin arkasında güçlü bir patron yok.
Bu nedenle Karabağ sorununa barışçıl bir çözüm bir yanılsamadır. Ermeniler ve Azerbaycanlılar bunun farkında. Savaş olacağını biliyorlar. Gerçekten hızlı bir şekilde istiyorlar. Çünkü bekleme genellikle acı vericidir. Taraflardan biri için de ölümcüldür. Ve diğer - ölümcül bir acele, ama gerçekten beklemekten yoruldum.