İrritabl Bağırsak Sendromu Belirtileri
Sindirim sistemi belirtileri en az üç ile altı ay boyunca yaşanmaya devam ettiğinde irritabl bağırsak sendromu teknik olarak teşhis edilir. Karın ağrısı ve dışkıda görülen anormallikler vücut açısından arada sırada oldukça normal karşılanan belirtilerdir. Bu nedenle, irritabl bağırsak sendromu teşhisinde belirtilerin süresi oldukça önemli bir rol oynamaktadır.
Sürenin yanı sıra, kişinin ne sıklıkla irritabl bağırsak sendromu belirtileri yaşadığı da çok şey anlatmaktadır. Kişinin irritabl bağırsak sendromu olması için, belirtilerin en az her ay üç gün ya da genellikle daha çok daha fazla olması beklenmektedir. Bazı insanlar için sadece birkaç irritabl bağırsak sendromu belirtisi yaşarken, bazıları neredeyse bütün belirtileri yaşayabilmektedir. Şişkinlik, ishal veya kabızlık genellikle en belirgin ve en sık yaşanan belirtilerdir. (1)
İrritabl bağırsak sendromu nasıl anlaşılır? En yaygın irritabl bağırsak sendromu belirtileri şunları içermektedir:
- Kabızlık ve ishal normal barsak hareketlerinde değişikliklerdir. Bazı insanlar kabızlık veya ishal gibi durumları diğerinden daha sıklıkla görme eğilimine sahiptirler, ancak her ikisinin de atak şekilde gelmesi de mümkündür.
- İshal gevşek dışkı olarak kabul edilir ve genellikle günde birkaç kez tuvalete gitme ihtiyacı yaratır. Kabızlık, haftada üçten az bağırsak hareketine sahip olduğunda veya ihtiyacınız olan dışkının tümünü çıkaramadığınızda gerçekleşir. (2)
- Dokular ve renkler de dâhil olmak üzere dışkı görünümündeki değişiklikler irritabl bağırsak sendromunun bir diğer belirtisidir (bazen dışkı gevşek olabilir, renk değişimi veya mukus görünebilir). Dışkı bazen sert, bazen gevşek ve sulu olabilir, bu nedenle dışkı sık sık değişirse ve tutarlı değilse bu en önemli belirtidir.
- Mide ağrısı
- Gaz ve köpürme
- Karın ağrısı ve kramplar (bir kadının menstrüel döneminde yaşadığı kramplara benzer şekilde)
- Mide bulantısı, mide yanması veya asit reflüsü
- Tükenme hissi veya iştah kaybı (3)
Belirtilerden kurtulma, çoğu zaman üst üste birkaç gün boyunca tuvalete normald şekilde gittikten sonra gerçekleşir.
Bunlar sindirim sorunları olmamasına rağmen, irritabl bağırsak sendromu yaşayan kişilerde sıkça görülmektedir:
- Kaygı ya da depresyon (stres sadece IBS’nin gelişmesine katkıda bulunmakla kalmaz, aynı zamanda belirtilerin de kötüleşerek bir kısır döngü yaratmasına neden olur)
- Uyku bozuklukları ve yorgunluk
- Baş ağrısı
- Ağızda hoş olmayan bir tat
- Kas ağrıları, özellikle bel ağrısı
- Azalan cinsel istek de dahil bazı cinsel sorunlar
- Beden görüntüsü sorunları
- Kalp çarpıntısı
- Sık veya acil olarak idrar yapma ihtiyacı (4)
Tıbbi Yardım Gerektiren Belirtiler
İrritabl bağırsak sendromu belirtileri yaşadığınızı düşünüyorsanız bir doktora görünmelisiniz.
Doktorunuz genellikle belirtilerinizi sorarak hastalığı teşhis edebilir, ancak bazen diğer koşulları da ekarte etmek için ileri testlere ihtiyaç duyulabilmektedir.
Eğer anksiyete yaşıyorsanız veya depresyondaysanız yine doktorunuzu ziyaret etmelisiniz. Bu sorunlar tedavi olmadan nadiren düzelir ve irritabl bağırsak sendromu belirtilerinizi daha da kötüleştirebilir.
Açıklanamayan kilo kaybı, midenizde veya altınızda şişme ya da topaklanma, tabandan kanama veya anemi bulguları gibi diğer belirtileriniz varsa, hemen tıbbi yardım almalısınız, çünkü bazen bunların potansiyel olarak daha ciddi bir durumun işaretleri olabileceği düşünülmektedir. (5)
İrritabl Bağırsak Sendromu Hastalığı Nedir?
İrritabl barsak sendromu (IBS), kalın bağırsağı etkileyen oldukça yaygın bir hastalıktır. İrritabl bağırsak sendromu sıklıkla kişide kramp, karın ağrısı, şişkinlik, gaz, ishal ve kabızlık oluşturmaktadır. Uzun vadede yönetmek zorunda kalacağınız kronik bir durumdur.
İrritabl bağırsak sendromunun belirtileri genellikle kişi için çok rahatsızlık verici olsa da, iltihaplı bağırsak hastalığının diğer formları olan ülseratif kolit ve Crohn hastalığının aksine, bağırsak dokusunda değişikliklere neden olmaz veya kolorektal kanser riskinizi arttırmaz.
İrritabl barsak sendromu olan az sayıda kişide ciddi belirtiler oluşturmaktadır. Bazı insanlar diyet, yaşam tarzı ve stres yönetimi ile belirtilerini kontrol edebilir. Diğerleri ise ilaç ve danışmanlığa ihtiyac duyabilmektedir. (6)
İrritabl Bağırsak Sendromu Nedenleri
İrritabl bağırsak sendromu neden olur? İrritabl bağırsak sendromunun nedeni tam olarak bilinmemektedir, ancak anormal bağırsak işlevine neden olabilecek bir dizi faktörün varlığının bu sendromu tetiklediği düşünülmektedir. İrritabl bağırsak sendromuna neden olabileceği düşünülen bazı faktörler şunlardır.
- Duygusal stres
- Yemek yemek
- Aşırı gaz
- Kadın hormonları
- Bazı ilaçlar ve gıda maddeleri (alkol, çikolata, kahve, süt ürünleri, fruktoz, karbonhidratlar)
- Gastroenterit sonrası
- İnce bağırsakta bakterilerin aşırı büyümesi (7)
İrritabl Bağırsak Sendromu Tedavisi
İrritabl bağırsak sendromu nasıl geçer? İrritabl bağırsak sendromu yaşayan neredeyse tüm insanlar bu konuda yardım alabilir, ancak herkes için tek bir tedavi uygulanmaz. Belirtileri yönetmek için doğru tedavi planını bulmak için siz ve doktorunuz birlikte çalışmanız gerekmektedir.
Bazı gıdalar, ilaçlar, gaz veya dışkı varlığı, duygusal stres gibi birçok şey irritabl bağırsak sendromu belirtilerini tetikleyebilir. Tetikleyicilerinizin ne olduğunu öğrenmeniz oldukça önemlidir. Bazı yaşam tarzı değişiklikleri yapmanız ve ilacı almanız da gerekebilir. (8)
İrritabl Bağırsak Sendromu İçin Hangi Doktora Gidilir?
Pratisyen, aile hekimi ve iç hastalıkları uzmanı, irritabl bağırsak sendromunu teşhis edebilir ve tedavi edebilir.
Daha fazla test gerekiyorsa ya da belirtileriniz tedaviye cevap vermiyorsa, sindirim sistemi problemleri (gastroenterolog) tedavisinde uzmanlaşmış bir doktora görünmeniz yararlı olabilir. (9)