ARNAVUTÇA
Hint-Avrupa dili ailesinde kendi dalını oluşturan ve yakın akraba dilleri olmayan bir Hint-Avrupa dilidir. Başlıca Arnavutluk ve Kosova, ayrıca İtalya, Makedonya, Karadağ, Romanya ve Sırbistan’ın bir bölümünde olmak üzere yaklaşık 7.6 milyon insan Arnavutça dili konuşmaktadır.
Kökeni
Bazı bilim adamları/araştırmacılar tarafından MS 6.yy’a kadar Batı Balkanlar’da konuşulan Hint-Avrupa dil grubu olan İliryan dili soyundan geldiği düşünülmektedir. Diğer kişiler ise, MS 5.yy’a kadar, Hint-Avrupa dil grubu olan Balkanlar’ın bir bölümünde konuşulan, Trakya veya Dakya dilinden geldiğini düşünmektedir.
Dilbilimi Etkileri
MÖ 2.yy ile MS 5.yy’a kadar Yunanca ve Latinceden birçok kelime geçmiştir. Bundan sonra Slav ve Germen kavimleri dillerinden etkilenmiştir. MS.9 yy’dan itibaren Eski Romanyalıların ve Vlahların kullandıkları dilden kelimeler Arnavutçaya geçmiştir.
Konuşma Biçimi
Tosk ve Gheg olmak üzere iki ana konuşma biçimi/lehçe vardır. Birbirlerini ayıran çizgi ise İşkomi Nehridir. Tosk, Arnavutluk’un resmi dilidir, ve Kosova ve Makedonya’nın resmi dillerinden biridir, ve ayrıca Arnavutluk’un güneyinde, Türkiye’de, Yunanistan ve İtalya’da da konuşulmaktadır. Gheg ise Kuzey Arnavutluk, Sırbistan, Karadağ, Kosova, Makedonya ve Bulgaristan’da konuşulur. Konuşma biçimleri aşağı yukarı karşılıklı olarak anlaşılabilirdir ve Arnavutluk’un merkezinde Arnavutçanın değişken çeşitleri konuşulmaktadır.
Yazı Dilinde Arnavutça
15. Yy’dan itibaren çeşitli alfabelerle yazı alanında kullanılmıştır. Orijinal olarak Tosk lehçesi Yunan alfabesiyle yazılırken, Gheg lehçesi Latin alfabesiyle yazılmıştır. İkisi de Arap alfabesinin Türkçe versiyonu ile yazılmıştır. Arnavutça dili için Latin alfabesi 1909 yılında tek tip haline gelmiştir, ve Tosk lehçesine dayalı Arnavutçanın birleşik edebi türü 1972’de oluşturulmuştur.
Ayrıca 18. ve 19. Yy’da ortaya çıkmış ancak yaygın olarak kullanılmayan Elbasan, Beitha ve Todhri dahil olmak üzere başka alfabelerle yazılmıştır.
Arnavutça ile ilgili daha fazla bilgi edinmek ve/veya Arnavutça tercüme ihtiyaçlarınız için bizimle iletişime geçebilirsiniz.