Makale gövdesi kopyası
Bir hayvan çevresinde hareket ettiğinde, arkasında küçük DNA parçaları (deri hücreleri, saçlar, dışkı maddesi) bırakır. Bilim adamları bu çevresel DNA’yı veya eDNA’yı bir ekosistemde neyin yaşadığını anlamak için güçlü bir araç olarak kullandılar. Ancak eDNA izlemenin kullanımını çok uzak alanlara ve özellikle okyanusun uzak bölgelerinde rutin örnekleme yürütmeye genişletmek, organize etmek zor ve yürütmek pahalıdır.
Yakın tarihli bir çalışmada, İngiltere’deki Leeds Üniversitesi’nden bir biyolog olan Simon Goodman’ın da aralarında bulunduğu bir araştırma ekibi, bu güçlü tekniğin erişimini genişletmek için umut verici bir yol önerdi. Goodman ve meslektaşlarının açıkladığı ve küçük bir denemede gösterdikleri gibi, ticari gemilerle ortaklık yapmak, uzak okyanusların geniş alanlarında rutin eDNA araştırmasını çok daha kolay ve ucuz hale getirebilir.
Bu fikir, İtalya’daki Milan-Bicocca Üniversitesi’nde moleküler ekolojist olan Elena Valsecchi tarafından, Akdeniz’deki feribotlarda gözlemsel çalışmalar yapan bir arkadaşına, yüksek lisans öğrencilerinden birinin eDNA örnekleri alıp alamayacağını soran tarafından ateşlendi. Feribotlar, Pelagos deniz memelileri sığınağından geçiyor ve bu da onları test için ideal bir alan haline getiriyor. Valsecchi, örnekleri işleme ve analiz etme konusunda liderlik etmesi için başka bir eski dostu Goodman’a da ulaştı.
2018’de ekip, feribotun motorunu soğutmak için kullanılan deniz suyunun bir kısmını yönlendirerek Akdeniz’den örnekler aldı ve sonra ne bulabileceklerini görmek için bunları işledi.
Goodman, “Kısa versiyon: gerçekten iyi çalışıyor gibiydi” diyor. Goodman, yüzey örneklemesinin bazı şeyleri gözden kaçıracağına dair endişeler olduğunu söylüyor, ancak analizleri balinalar ve yunuslar gibi eDNA ile yakalanması çok zor olan cetacean türlerini bile yakaladı. Ve örnekleme kolaydır: Goodman, genetik analizin hala uzmanlık ve deneyim gerektirdiği konusunda uyarsa da, vatandaş bilim adamları bunu nispeten hızlı bir şekilde yapmak için eğitilebilir.
Goodman, umudun bu kavram kanıtının büyük bir değişim için zemin hazırlayabileceği olduğunu söylüyor. Araştırmacılar ticari gemilerle ortak olurlarsa, eDNA izlemenin birçok lojistik sorununu çözebilir. “[It] başka türlü yapamayacağımız taksonlara erişimi daha erişilebilir ve daha ucuz hale getirmeliyiz” diyor Goodman. eDNA izleme kullanımının genişletilmesi, bilim insanlarının uzak bölgelerdeki ekosistem yapısı hakkında bildiklerini ilerletebilir ve nesli tükenmekte olan ve istilacı türlerin bolluğu hakkında yeni bir pencere açarak koruma araştırmaları için büyük bir nimet olabilir.
Sue Velazquez, British Columbia’daki Hakai Enstitüsü’nden*, Britanya Kolumbiyası kıyısındaki deniz biyoçeşitliliğini incelemek için eDNA izlemeyi kullanma çabası olan Integrated Coastal Observatory (ICO) ile birlikte çalışmaktadır. Velazquez, diğer eDNA çabalarında olduğu gibi, ICO projesinin karşılaştığı en büyük engellerden bazılarının lojistik olduğunu söylüyor. “Benim gibi biri, her ay her yere gitmeye çalışmak maliyetlidir ve lojistik olarak imkansızdır” diye açıklıyor.
Bunun yerine, ICO, kıyıdaki First Nation toplulukları, vatandaş bilim adamları ve STK’larla ortaklık kurarak, daha sonra işlenmek üzere geri gönderilebilecek örneklerin toplanması için eğitim ve steril ekipman sağlıyor.
Velazquez, feribot fikrini bir sonraki seviyeye taşımanın anahtarının, her geminin aynı yöntemi kullanarak numune toplamasını ve aynı sitelere periyodik olarak erişmesini sağlamak olduğunu söylüyor. “Öyle olamaz, buraya gidiyoruz, hadi birkaç örnek alalım” diyor. “İzliyorlarsa, her seferinde aynı sitelere gitmeleri gerekecek ve ilgilerini çekecek kadar sık olacaklar.”
Ancak dünya çapında faaliyet gösteren kabaca 50.000 ticari gemiyle, “eğer yüzde 10, hatta yüzde biri numune toplamaya dahil olsaydı” diyor Valsecchi, “kaç tane olacağını hayal edebilirsiniz.”
* Hakai Enstitüsü ve Hakai Dergisi ikisi de Tula Vakfı’nın birer parçasıdır. dergi editoryal olarak bağımsız enstitü ve vakıf.