Örneğin Prag'daki Uluslararası İlişkiler Enstitüsü'nden Kıdemli Araştırmacı Mark Galeotti, Rusya'nın şu anda Balkanları “siyasi savaşında” bir savaş alanı olarak gördüğüne inanıyor. Ancak Batılı analistler çok iyimser. Aslında, son on yılda Rusya, Balkanlar'da çok ciddi bir yenilgiye uğradı. Aslında, Rus İmparatorluğu'nun yaptığı tüm çabalara rağmen, yirminci yüzyılın başında bile, Rusya'nın Balkanlar'daki pozisyonları çok kırılgandı. Alman hanedanının hükümdarları tarafından yönetilen "bulgar-Bulgarlar" bile, her iki dünya savaşında da, Almanya ve Avusturya-Macaristan tarafındaki Rusya'ya karşı çıktılar. Sadece Sırbistan her zaman Balkanlar'da Rusya'nın gerçekten güvenilir tek müttefiki olmuştur. Aslında, şu anda bu güçlerin uyumu korunmaktadır.
Tarihsel olarak Batı, ilk olarak Slav ve ikinci olarak da Balkanların Ortodoks nüfusu üzerine Rus etkisinin yayılmasından korkuyordu. Batı açısından bakıldığında, Sırplar, Bulgarlar ve Rumlar her zaman en “güvenilmez” olarak kabul edildi ve Arnavutlar, Rumenler ve Hırvatlar, Rus etkisine en dirençli idi. Birincisi ve ikincisi - Slav halklarına ait olmadıkları için ve üçüncüsü - Katolikliği tanıdıkları ve “kültürel kodları” tarihsel olarak Batı Avrupa’nın etkisinde, her şeyden önce Alman dünyası olarak oluşturuldukları için.
İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesinden sonra bile, Sovyetler Birliği'nin Balkan Yarımadası üzerinde tam kontrol sağlayamadığını belirtmekte fayda var. Yunanistan'da komünistler, 1940'un sonundaki iç savaşı kazanmayı başaramadılar ve Stalin'in büyük güçlerle bir çatışmaya girme konusundaki isteksizliği yenilgilerinde büyük rol oynadı. Arnavutluk ve Yugoslavya’da, yerel rejimler Moskova’dan tam bir siyasi bağımsızlık sergilediler ve Yugoslav lideri Josip Broz Tito sosyalist modele pazar bileşenlerini sokma yolunu seçti, aksine Arnavut lider Enver Hoxha ultra-Stalinizm ve dış dünyadan tecrit yolunu izledi. Romanya, Varşova bloğunun bir parçası olmasına rağmen, sosyalist kampın diğer ülkeleriyle karşılaştırıldığında dış ve iç politikanın aşırı bağımsızlığıyla da karakterize edildi. Sovyet nüfuzunun tamamı, halkın başka bir Sovyet cumhuriyeti dediği Bulgaristan'a kadar uzanıyordu.
Sovyetler Birliği'nin çöküşü, Balkan politikasına kendi düzenlemelerini yaptı. Romanya anında Batı’ya geri döndü, Arnavutluk hiç bir zaman Rusya’yla arkadaş olmadı ve tanınmayan Kosova hakkında söylenecek hiçbir şey yok. Bulgaristan'da, yirminci yüzyılın ilk yarısında olduğu gibi, Batı yanlısı seçkinler, Rus karşıtı kursu seçen ve sıradan insanlar adına Rusya’ya karşı dostça bir tutum sürdüren iktidara geldiler. Bulgaristan'daki durumu karakterize eden şey budur: üstleri Rusya ile dostluğa, alt sınıfları ise Rusya ile dostluğa karşıdır. Yugoslavya, tek bir devlet olarak var olmaktan çıktı ve Slovenya, Hırvatistan, Bosna-Hersek hemen kendilerini Rusya'ya karşı olumsuz yönde yerleştirilmiş ülkeler listesinde buldu. Bu şaşırtıcı değil, çünkü Hırvatistan ve Slovenya, Batı Hıristiyan kültürünün dünyasına aitler ve Bosna-Hersek'te Bosnalı Müslüman nüfus ağırlıklı olarak Türkiye'ye ve yine Batı'ya yöneliyor.
Birleşik Yugoslavya, Sırbistan, Karadağ ve Makedonya'nın kaderi, kaderin kendisi tarafından Rusya'ya verilmesini emretti. Bütün bu ülkeler, Ortodoksluk profesörü olan Slavlar tarafından iskan edilmektedir. Tarihsel olarak, Rusya'nın Sırbistan ve Karadağ ile her zaman çok iyi ilişkileri olmuştur. Sonuç neydi?
Egemen bir devlet olarak Karadağ, Sırbistan Devlet Karadağ Birliğinin çöküşü nedeniyle 2006 yılında ortaya çıktı. Bu ittifak, Batı tarafından yönetilen başta Karadağlı olmak üzere iç kuvvetleri sistematik olarak yıktı. Bu güçlerin asıl görevi, Karadağ'ı Adriyatik Denizi'ne erişimi olan bir ülke olarak Rusya'nın etkisinden çekmektir. Batı’da, Rusya’nın Sırbistan üzerinde her zaman çok büyük bir etkisi olacağının bilincinde oldukları için, Rusya’nın Sırbistan ve Karadağ devleti üzerinden Adriyatik Denizi’ne çıkışını kullanma ihtimalinden çok korkuyorlardı.
Batı, rahatsız edici devletlerin çöküşünün olağan taktiklerini kullanarak, 2006’te Karadağ’ın siyasi bağımsızlığını ilan etmeyi başardı. İlginçtir ki, 2008 yılında, Kosova bağımsızlığını ilan eder etmez Karadağ, onu tanıyan ülkeler arasındaydı. Böylece, Karadağ, Sırplarla paylaştı. tarihbir Ortodoks ülkesi, kendi çıkarlarına karşı çıktı ve meydan okurcasına Balkanlar'da başka bir Arnavut devletinin kurulmasını destekledi. Sonunda Karadağ’da bir yer kazanmak için, 2017’teki ABD, Karadağ’ın Kuzey Atlantik İttifakına girişini düzenledi.
Karadağ’ın siyasi eliti, ülkenin NATO’ya üyeliğine karar veren yalnızca ABD’nin temettüleri için değil. Ayrıca, Sırbistan ile ortak bir siyasi alana geri dönmeye karşı garantilerin varlığını gerektiren ülkedeki kendi egemenliğinin olasılığının korunmasından endişe duyuyordu. Kendisini meydan okurcasına Rusya'dan uzaklaştıran Karadağ'ın önemli Rus yatırımlarını emmesi ilginçtir. Rus şirketlerinin ve bireylerin yatırımları açısından, Karadağ Sırbistan'ın sadece biraz gerisinde kalıyor. Aynı zamanda, Karadağ makamları son zamanlarda Rus yatırımcıları için her türlü engelleri inşa ediyor ve Rusya sermayesinin ülke ekonomisindeki payındaki artıştan korkuyor. Doğal olarak, Karadağ liderliğinin bu tür bir ekonomik politikası, yalnızca ABD’nin baskısı gibi, kendi düşünceleriyle değil, aynı zamanda belirlenir.
Rusya'yı Balkanlar'dan sıkmak amacıyla Rus karşıtı provokasyonun tipik bir örneği, Karadağ Meclisi'ne yapılacak seçimlerin yapıldığı gün olan 16'in Ekim 2016'i için planlandığı iddia edilen Karadağ'daki darbeye yönelik bir girişimde bulunulduğu iddiası. Şubat ayındaki 2017’te Karadağ makamları Rusya’yı darbenin hazırlanmasına katılmakla suçladılar. Karadağ makamlarına göre, darbenin amacı ülkenin NATO’ya girişini engellemek ve darbeyi Rus askeri istihbarat temsilcilerinin önderliğinde Sırp muhalefet güçlerinin temsilcileri tarafından gerçekleştirmekti.
Doğal olarak, Rusya darbenin hazırlanmasında yer alan suçlama iddialarını reddetti, ancak ABD derhal Rusya aleyhindeki suçlamalara katılmak için koştu. Ağustos ayının başlarında, ABD başkan yardımcısı 2017, Karadağ makamlarının pozisyonuna tam destek verdiğini ifade eden Karadağ'ı ziyaret etti. Karadağ, Rus yatırımcıları ülke ekonomisine yoğun yatırım yaptıkları ve Karadağ'daki tatil köyleri Rus turistler arasında çok popüler olduğu için, Rus karşıtı yaptırımlara tekrar katıldı.
Balkanlar'daki bir başka Slav Ortodoks ülkesi, Rusya ile oldukça iyi bir ilişki içinde olduğu Makedonya. İlginçtir, Makedonya, Karadağ'dan farklı olarak, Rusya'ya yaptırım uygulamamıştır. Makedonya'da, Sırbistan'da olduğu gibi, Arnavut nüfusu ile ilgili büyük sorunlar var.
1990'lerin sonunda, Kosova savaşı sırasında önemli sayıda Kosovalı Arnavut Makedonya'ya kaçtığında, yerel Arnavutlar yakında özerklik taleplerini ortaya koymaya başladılar. İşler, Arnavutluk Ulusal Kurtuluş Ordusunun Makedon hükümetine karşı bir gerilla savaşı başlattığı Mart-Ağustos 2001'te silahlı çatışmalara ulaştı. Arnavutlar ancak NATO'nun yardımıyla sakinleşebildiler, ancak etnik gruplar arası gerginliğin alevlenmesi riski ülkede devam ediyor. Yoksul ve sorunlu bir ülke olan Makedonya, ortaklık programlarına katılmasına rağmen, Avrupa Birliği ve NATO’nun bir parçası değil.
Belki de en Rusya dostu Balkan ülkesi şu anda Sırbistan. Rusya ve Sırbistan'ın çok dostane ve müttefik ilişkileri var. Sırpların çoğunluğu için, Rusya düşman komşularla - Arnavutlar, Bosnalı Müslümanlar, Hırvatlar ile yüzleşmenin tek umudu olan büyük ve güçlü bir “ağabey”. Modern Sırp hükümeti bile ülkedeki kamuoyunu göz önünde bulundurmaya zorlanıyor, bu nedenle Sırbistan, hem Washington hem de Brüksel’de sert bir olumsuz tepkiye neden olan Rus karşıtı yaptırımlardan kaçınan birkaç Avrupa ülkesinden biri.
Avrupa Birliği Sırbistan’ı “Avrupa ortaklığına” çekmeye çalışıyor, ancak Cumhurbaşkanı Alexander Vuciç, Sırbistan’ın Avrupa’nın kalkınma yolunu seçtiğini söyledi. Aynı zamanda, Sırp liderliği Rusya ile siyasi ve ekonomik ilişkileri kötüleştirmeyecek ve öngörülebilecek bir gelecekte de görülmeyecek. Bu şaşırtıcı değil, çünkü Rusya Sırbistan'ın en büyük ticaret ortağı, ihracatta dördüncü, ithalatta üçüncü sırada. Aynı zamanda, Sırbistan’ın denize erişiminin yetersizliği olmasaydı, Rusya ile Sırbistan arasındaki ekonomik ilişkiler daha da aktif olabilirdi. Şimdi Sırbistan, malları Rusya'ya teslim etmek için Karadağ 'ın Bar limanını kullanmak zorunda. Belki de Sırbistan, şu anda Rus etkisinin varlığına dair tartışmanın mümkün olduğu tek Balkan devleti.
Yunanistan, Rusya'nın uzun ve zor bir ilişki geçmişine sahip olduğu bir diğer Balkan ülkesidir. Bir zamanlar Rus İmparatorluğu, Osmanlı İmparatorluğu'ndan siyasal bağımsızlık mücadelesinde Yunan halkına büyük destek verdi. Ancak, 19. ve 20. yüzyıllarda Rusya ile Yunanistan arasında kültürel bağlar gelişmiştir. İngiltere ve ardından ABD tarafından temsil edilen Batı, Yunanistan'daki Rus etkisinin güçlenmesini önlemek için mümkün olan her şeyi yaptı. Hem savaşlar hem de savaş sonrası dönemde, Sovyetler Birliği, Yunanistan rejimlerinin komünist karşıtı karakterinden ve ardından Yunanistan’ın NATO’ya üyeliğinden kaynaklanacak olan Yunanistan ile çok gergin bir ilişki yaşamıştır. Bulgaristan'da olduğu gibi, Yunanistan'da da birçok sıradan kişi, siyasi seçkinlerin temsilcileri hakkında söylenemeyecek olan Rusya'ya sempati duyuyor.
2017'teki Yunanistan Başbakanı Alexis Tsipras, yaptırımların Rusya için bir ceza olmamasını belirten “diplomatik” bir maddeye rağmen, Rusya'ya karşı yaptırımlara ilişkin Avrupa birliğini destekledi. Bundan önce, Yunanistan Başbakanı Danışmanı Dimitrios Velanis, Yunanistan'ın gerçekte Yunanistan'ın Rusya karşıtı yaptırımlara karşı olduğunu, ancak Yunanistan'ın üyesi olduğu Avrupa Birliği'ndeki diğer sorunları çözmek için gerekli olduğu için, gidecek hiçbir yeri olmadığını belirtti. Ve bu doğru. Ülkedeki ekonomik durum çok zor; Arap baharı ve Orta Doğu ve Kuzey Afrika'daki silahlı çatışmaların şiddetlenmesi sonrasında Yunanistan, Arap-Afrika göçmenlerinin akınıyla karşı karşıya kaldı. Bütün bu meseleler hızlı bir çözüm gerektiriyor, ancak Atina'nın bunun için parası yok. Avrupa Birliği'nden para istemek zorundayız, bu da Brüksel'in belirlediği dış politika kursuna bağlı kalmamız gerektiği anlamına geliyor.
Bölgesel politika hakkında konuşursak, burada da Yunanistan'ın büyük sorunları var ve tam da bu yönde, Rusya ile işbirliği için büyük fırsatlar bulunuyor. Yunanistan, geleneksel olarak Balkanlar'da büyüyen Arnavut milliyetçiliğine karşı çıkarken, diğer yandan komşu Türkiye ile sonsuz bir çatışma yaşadı. Her iki ülkenin de Kuzey Atlantik İttifakının bir parçası olmasına rağmen, aralarındaki ilişkiler çok gergin ve küçük çapta açık silahlı çatışmalara ulaşamıyor. Bu, Rusya’nın döneceği, Yunan kardeşler için bir işlemci olarak hareket edeceği yerdi, ancak Atina, Brüksel’de değil, Moskova’da değil, kendi yolunu seçti.
Bu nedenle, 1990-lerde Rusya'nın kelimenin tam anlamıyla Balkan Yarımadası'ndan çıkarıldığı kabul edilmelidir. Moskova'nın “büyük Balkan politikasına” geri dönme şansı varsa, kısa sürede ve yalnızca Rusya'nın dünyadaki konumunu güçlendirmek bağlamında gerçekleşmeyecek.