Aramızdan ayrılışının 21. yılında, dostlarının Onat Kutlar'a yazdığı mektuplar "Onat Kutlar'a Mektup Var" başlığıyla kitaplaştırıldı...
"Dostlarından 80. Yaş Armağanı" üst başlığını taşıyan ve Doğan Kitap etiketiyle okurla buluşan kitabı, 1970'lerde Türk Sinematek Derneği'nde Onat Kutlar'ın asistanlığını da yapan Hülya Uçansu hazırladı.
Onat Kutlar'a mektup yazan dostları arasında Zülfü Livaneli de bulunuyor... Livaneli, Kutlar'ın ailesinin isteği nedeniyle uzun yıllardır anlatamadığı, 12 Mart darbesi sonrasında İsveç'e kaçış öyküsünü ve kaçışta Onat Kutlar'ın oynadığı rolü ilk defa anlatıyor.
İşte "Onat Kutlar'a Mektup Var" kitabında Zülfü Livaneli'nin Onat Kutlar'a yazdığı o mektuptan ilgili bölüm:
"12 Mart darbesinin en belalı günlerindeydik. Askeri cezaevinden yeni çıkmıştım. Beni Hacı Baba Lokantası'nda Hollanda Milletvekili ve Uluslararası Af Örgütü'nün yöneticilerinden Peter Dankert'le buluşturdun. Dankert, cezaevi koşullarını, işkenceleri, insanlık dışı uygulamaları araştırıyordu. Sen de beni gözlemlerimi aktarmam için çağırmıştın. O korkunç zulmü anlattıkça Hollandalı parlamenterin gözlerinde dehşetle karışık bir acıma duygusunun izlerini gördüm. Biraz rahatlamak istedi herhalde ve bana "serbest bırakıldığınıza göre artık sizin için bir tehlike kalmadı, suçsuzluğunuz kanıtlandı değil mi?" diye sordu. "Öyle düşünmeyin" dedim. "Bu adamlar için hukuk önemli değil. Hepimizi, her an yeniden içeri alabilirler."
Sen bana hak verdin ve Dankert'e bizdeki intikamcı zihniyetin hukukla hiçbir ilgisinin bulunmadığını güzel cümlelerle anlattın. O sırada Hacı Baba'nın kapısında Ferit Öngören'i gördüm. Kaşıyla gözüyle işaretler yapıp benimle yalnız görüşmek istediğini belirtti. Yanına gittim. Kulağıma fısıldayarak, Ankara'da cezaevinde olan kardeşi Vasıf'la görüş gününde konuştuğunu ve Vasıf'ın abisine, "Zülfü'ye söyle, onu içeri alacaklar" dediğini söyledi. (...)
Masaya döndüğümde sen halimi gördün ve ne olduğunu sordun. Ben de Ferit'in sözlerini aktardım. Sen Dankert'e dönüp, "Gördünüz mü?" dedin. "Bu olay gözlerinizin önünde yaşandı. İşte rejim bu."
Dankert de çok üzülmüştü duruma. Eğer yurtdışına çıkabilirsem, her türlü desteği sağlayacaklarını belirtti. Daha sonra seninle uzun uzun konuştuk. "Belli ki yaşatmayacaklar seni burada" dedin. "Zaten üç kez girdin çıktın, şimdi de dördüncü kez alacaklar, içerde kim bilir başına neler gelecek."
"Ne yapayım Onat?" dedim.
"Yurtdışına çık!" dedin.
"İyi ama" dedim, "param yok, pulum yok, pasaportum yok, daha önce yurtdışına çıkmışlığım yok, dışarda tanıdığım yok. Yapamam ki bu işi."
"Merak etme, hepsinin çaresini bulacağız ama ısrar ediyorum. Mutlaka gitmelisin" dedin.
Eve geldim, kapıyı açan Ülker'e yine arandığımı söyledim, duyar duymaz yere yığıldı ve bayıldı. Aniden söylemekle doğru yapmamıştım. Ayıldıktan sonra konuştuk ve o korkunç durumda ona söyleyebileceğim tek teselli cümlesi şu oldu: "Merak etme, Onat bize yardım edecek."
Onat ismi o kadar güven veriyordu ki, Ülker'in bir parça rahatladığını hissettim.
Onat sözünde durdun; yurtdışına çıkmam için her şeyi sağladın. Bir akşamüstü, maalesef daha sonra öldürüleceğin yerin çok yakınında buluştuk. Elime bir zarf tutuşturdun, bakmadan cebime soktum. Eve geldiğimde baktım ki "Mehmet Ali Basmacı" adına bir pasaport. Benim resmim var.
Onat'ın ölümünden sonra bu hikayeyi anlattığımda, çok sevdiğim saydığım aile üyeleri, o yaralı halleriyle, bunu anlatmamamı çünkü sahte pasaport temin eden birisi gibi gösterdiğini söylediler. Ben de bu isteğe saygı göstererek genellikle sustum. Ama aradan bunca yıl geçince anlatmak istiyorum, ailesi beni bağışlasın. Çünkü bu olay senin hayatında bir kahramanlık öyküsüdür. Başı derde düşen devrimcileri kurtarmak, savaş zamanlarında birçok ülkede gördüğümüz direniş örgütleri gibi çalışmak büyük cesaret gerektiren bir iştir. Eğer bu yardımlar sırasında sen yakalansaydın, herhalde hepimizden daha fazla acı çektirirlerdi sana. Ama büyük riskleri ve ölümü göze alarak, kardeşin kardeşi tanımadığı, akrabaların bucak bucak kaçtığı, "sayın muhbir vatandaş" döneminde, asker zulmü altında benim ve birçok kişinin hayatını kurtardın. Bence bu sana takılan onur madalyasıdır.
Beni Oslo'ya, Dr. Gençay Gürsoy'a gönderdin; o genç adam da İsveç'e yerleşmeme yardım etti. Böylece hayatımda yepyeni bir devre başladı.
Sevgili Onat, seni çok sevmişiz, demiyorum. Seni çok sevdiğimizi hep biliyorduk, sen de biliyordun. İshak kitabında görüldüğü gibi dünyanın en büyük yazarlarından birisi olduğun halde, kendini kişisel bir kariyere değil, bu ülkenin aydınlanmasına ve daynışmaya adadın. O sıcacık gülüşünü tekrar görmek için neler vermezdim.
Seni hiç unutmayacağız Onat, bu halk da unutmayacak."
Sinan Acıoğlu
Odatv.com
“Dikkate alınması gereken bir farktır”