Justinianus Vebası Grip Gibi Değildi ve Konstantinopolis’ten Önce İngiltere’yi Vurmuş Olabilir
Antik metinlere ve yakın tarihli genetik keşiflere dayanan yeni bir araştırmaya göre, ‘Veba şüphecileri’, hıyarcıklı vebanın MS 6.-8. yüzyıllarda sahip olduğu yıkıcı etkiyi hafife almakta hatalılar. Aynı çalışma, hıyarcıklı vebanın, Akdeniz’de kaydedilen ilk vakasından önce, muhtemelen Baltık ve İskandinavya’yı da içeren, şu anda bilinmeyen bir yoldan İngiltere’ye ulaşmış olabileceğini düşündürmektedir.
Justinianus Vebası, batı Avrasya tarihinde bilinen ilk hıyarcıklı veba salgınıdır ve Akdeniz dünyasını, İmparator Justinianus’un Roma imparatorluk gücünü yeniden kurmaya çalışırken, tarihsel gelişiminde çok önemli bir anda vurdu.
Onlarca yıldır tarihçiler hastalığın öldürücülüğü hakkında tartışıyorlar; sosyal ve ekonomik etkisi; ve yayıldığı yollar. 2019-20’de, medyada geniş çapta duyurulan birkaç çalışma, tarihçilerin Justinianus Vebası’nın etkisini büyük ölçüde abarttığını ve onu ‘önemsiz bir salgın’ olarak nitelendirdiğini savundu. Bir sonraki gazetecilik parçasında, hemen önce yazılmış COVID-19 Batı’da ele geçirilen iki araştırmacı, Justinianus Vebasının ‘bizim grip salgınlarımızdan farklı olmadığını’ öne sürdü.
Yayınlanan yeni bir çalışmada, Geçmiş ve ŞimdikiCambridge tarihçisi Profesör Peter Sarris, bu çalışmaların yeni genetik bulguları görmezden geldiğini veya önemsizleştirdiğini, yanıltıcı istatistiksel analizler sunduğunu ve eski metinlerin sağladığı kanıtları yanlış sunduğunu savunuyor.
Sarris şunları söylüyor: “Bazı tarihçiler, hastalık gibi dış etkenlerin insan toplumunun gelişimi üzerinde büyük bir etkisi olduğunu kabul etmeye son derece düşmanca davranıyorlar ve ‘veba şüpheciliği’ son yıllarda büyük ilgi gördü.”
Trinity Koleji Üyesi Sarris, bazı araştırmaların, eski literatürün yalnızca küçük bir yüzdesinin vebayı tartıştığını hesaplamak için arama motorlarını kullanma şeklini eleştiriyor ve ardından kabaca bunun, hastalığın o sırada önemsiz kabul edildiğini kanıtladığını iddia ediyor.
Sarris şunları söylüyor: “Vebaya ilk elden tanık olmak, çağdaş tarihçi Procopius’u, vebanın Konstantinopolis’e gelişiyle ilgili, sonraki nesil Bizans okuyucuları üzerinde derin bir etki bırakacak, üzücü bir açıklama yazmak için geniş askeri anlatısından kopmaya zorladı. Bu, yazdığı veba ile ilgili kelimelerin sayısından çok daha fazla şey anlatıyor. Farklı türde metinler yazan farklı yazarlar, farklı temalar üzerinde yoğunlaşmalı ve eserleri buna göre okunmalıdır.”
Sarris ayrıca yasaların, madeni paraların ve papirüslerin vebanın erken Bizans devleti veya toplumu üzerinde önemli bir etkisi olduğuna dair çok az kanıt sağladığı iddiasını da reddediyor. O, vebanın hakim olduğu 546 yılı ile Justinian’ın saltanatının 565’te sona erdiği tarih arasında imparatorluk yasalarının yapımında büyük bir azalmaya işaret ediyor. 545, veba kaynaklı nüfus azalması karşısında ve vebanın toprak sahibi kurumlara verdiği zararı sınırlamak için çıkarılan bir dizi kriz odaklı önlemi ortaya koyuyor.
Mart 542’de, Justinianus’un ‘her bölgeye yayılmış’ olan ‘çevreleyen ölümün varlığı’nın ortasında yazılmış olarak tanımladığı bir yasada, imparator imparatorluk ekonomisinin bankacılık sektörünü desteklemeye çalıştı.
544 tarihli başka bir yasada, işçiler işgücü kıtlığından yararlanmaya çalıştıkları için imparator fiyat ve ücret kontrolleri uygulamaya çalıştı. Justinian, vebaya atıfta bulunarak, ‘Tanrı’nın iyiliği tarafından gönderilen cezanın’ işçileri ‘daha iyi insanlar’ yapması gerektiğini, bunun yerine ‘açgözlülüğe döndüklerini’ ilan etti.
Sarris, bubonik vebanın Doğu Roma İmparatorluğu’nun mevcut mali ve idari zorluklarını şiddetlendirdiğini, aynı zamanda bu dönemde madeni paralarda yapılan değişikliklere de yansıdığını savunuyor. 4. yüzyılda piyasaya sürülmesinden bu yana altın para biriminde bu tür ilk indirim ve Konstantinopolis’in ağır bakır sikkelerinin ağırlığı da imparatorun acil bankacılık mevzuatı ile aynı zamanlarda önemli ölçüde azaltılmış bir dizi hafif altın sikke basıldı. .
Sarris şöyle diyor: “Tarihsel bir salgının önemi asla öncelikle ilgili toplumların ‘çöküşüne’ yol açıp açmadığı temelinde yargılanmamalıdır. Aynı şekilde, Doğu Roma devletinin veba karşısındaki dayanıklılığı, vebanın ortaya çıkardığı meydan okumanın gerçek olmadığı anlamına gelmez.”
“Bizans veya Roma dünyasındaki Justinianus Vebası’na hükümetin tepkisiyle ilgili en çarpıcı olan şey, yetkililerin kendilerini içinde buldukları şaşırtıcı derecede alışılmadık koşullara rağmen, ne kadar rasyonel ve dikkatli bir şekilde hedeflendiğidir.
“Atalarımızın salgın hastalıklara nasıl tepki verdiğinden ve salgınların sosyal yapıları, servet dağılımını ve düşünce biçimlerini nasıl etkilediğinden öğrenecek çok şeyimiz var.”
İngiltere’de hıyarcıklı veba
2000’lerin başına kadar, Justinianus Vebası’nın ‘hıyarcıklı’ olarak tanımlanması, tamamen kurbanların kasıklarında veya koltuk altlarında hıyarcıkların veya şişliklerin görünümünü tanımlayan eski metinlere dayanıyordu. Ama sonra genomikteki hızlı ilerlemeler, arkeologların ve genetik bilimcilerin antik çağların izlerini keşfetmelerini sağladı. DNA Erken Ortaçağ iskelet kalıntılarında Yersinia pestis. Bu tür buluntular Almanya, İspanya, Fransa ve İngiltere’de yapılmıştır.
2018’de, Cambridgeshire’daki Edix Hill olarak bilinen erken bir Anglo-Sakson mezar bölgesinde bulunan kalıntılarda korunan DNA üzerinde yapılan bir araştırma, defnedilenlerin çoğunun hastalığı taşıyarak öldüğünü ortaya çıkardı. Daha fazla analiz, bulunan Y. pestis suşunun, 6. yüzyıl pandemisine dahil olan bakterinin en erken tanımlanmış soyu olduğunu ortaya çıkardı.
Sarris şunları söylüyor: “Mısır’daki Pelusium’a yayılan vebayı oradan yayılmadan önce anlatan edebi kaynaklarla başlama eğilimindeydik ve daha sonra arkeolojik ve genetik kanıtları bu kaynaklara dayalı bir çerçeve ve anlatıya oturttuk. Bu yaklaşım artık işe yaramayacak. Hıyarcıklı vebanın 541 civarında Akdeniz’e gelişi ve muhtemelen biraz daha erken İngiltere’ye ilk gelişi, bir süre arayla meydana gelen iki ayrı ama bağlantılı yolun sonucu olabilir.”
Çalışma, vebanın Kızıldeniz yoluyla Akdeniz’e, belki de Baltık ve İskandinavya üzerinden İngiltere’ye ve oradan da kıtanın bazı bölgelerine ulaşmış olabileceğini öne sürüyor.
Çalışma, ‘Justinianus Vebası’ olarak adlandırılmasına rağmen, “asla tamamen veya hatta esas olarak Roma fenomeni” olmadığını ve son genetik keşiflerin kanıtladığı gibi, Edix Hill gibi uzak ve kırsal alanlara ve yoğun nüfuslu şehirlere ulaştığını vurguluyor. .
Justinianus Vebası’nın ve daha sonra Kara Ölüm’ün ineceği ölümcül ve öldürücü hıyarcıklı veba türünün, antik çağda daha fazla gelişmeden önce Bronz Çağı’nda Orta Asya’da ortaya çıktığı yaygın olarak kabul edilmektedir.
Sarris, hem Justinianus Vebası’nın hem de Kara Ölüm’ün ortaya çıkışının, göçebe imparatorlukların Avrasya’ya yayılmasından önce geldiğinin önemli olabileceğini öne sürüyor: 4. ve 5. yüzyıllarda Hunlar ve 13. yüzyılda Moğollar.
Sarris şunları söylüyor: “Genetik kanıtların artması, henüz tahmin edemeyeceğimiz yönlere götürecek ve tarihçilerin savunmacı bir omuz silkme yerine olumlu ve yaratıcı bir şekilde yanıt verebilmeleri gerekiyor.”
Referans: Peter Sarris, 13 Kasım 2021, “’Justinianus Vebasına’ Yeni Yaklaşımlar”, Geçmiş ve Şimdiki.
DOI: 10.1093 / pastj / gtab024
#Justinianus #Vebası #Grip #Gibi #Değildi #Konstantinopolisten #Önce #İngiltereyi #Vurmuş #Olabilir