İnsanlar 70.000 Yıldan Fazla Bir süredir Zehirli Oklar Yapıyorlar
Attorları(insan başlı at) öldürmekten İncil’deki sözlere kadar, zehir uçlu oklar batıdaki kültürel hikayelerin temelini oluşturur. Ama aynı zamanda gerçekte oldukça etkili olduklarını kanıtladılar, öyle ki dünyanın her yerindeki yerli halklar kendilerini ve ailelerini başarılı bir şekilde beslemek için bugün hala onlardan yararlanıyorlar.
Güney Afrika’nın Kalahari Sanları, oldukça zarif görünebilen küçük kemik veya demir uçlu oklarla avlanır, ancak zehirle kaplandıklarında oldukça ölümcül olurlar. Avcı-toplayıcılar silahlarını Diamphidia nigroonata adlı bir böceğin larva bağırsaklarıyla boyarlar. Larvalar, yetişkin bir zürafayı alaşağı edebilen bir diamfotoksin zehiri içerir.
Zehir kullanımına ilişkin en eski somut kanıtlardan bazıları, Güney Afrika’nın Sınır Mağarası’nda bulunan 24.000 yıllık ahşap aplikatörlerde (sürmeye yarayan alet) bulunan yüksek derecede toksik bileşik risinin(zehirli protein) izleridir. Bununla birlikte, arkeologlar uzun zamandır bu av tekniğinin çok daha eski olduğundan şüpheleniyorlar ve yeni kanıtlar, insanların son 72.000 yıldır zehirli oklar attığını gösteriyor.
Yeni bir çalışmada, Güney Afrika’daki Johannesburg Üniversitesi’nden Arkeolog Marlize Lombard, 128 kemik sivri oku analiz ederek, bilinen zehirli okların benzersiz özelliklerini inceleyerek onları zehire dayanmayanlarla karşılaştırdı.
Zehir kullanmayan okların, etkili bir şekilde öldürmek veya etkisiz hale getirmek için avın vücutlarını derinden delmesi gerekirken, zehirle bağlanmış olanların kan dolaşımına erişmek için bir hayvanın derisini delmesi yeterlidir.
Uç kesit alanı adı verilen bir ölçümün kullanılması (ok başının hem av derisini hem de okun uçuş dinamiklerini kesmek için önemli olan kısmı) kullanılması, Lombard’ın zaman içindeki okları karşılaştırmasına izin verdi. Çalışmasını kemik uçlu oklar üzerine odakladı çünkü daha önceki çalışmalarının çoğu sadece taş uçlu oklara bakıyordu, bunlardan daha fazlası korunmuştu.
Lombard daha sonra bu yerleşik özellikler için 306 Geç Taş Devri kemik noktası okunu değerlendirdi.
Kemik uçlu oklardan altı tanesi Güney Afrika’daki Blombos Mağarasından 72.000-80.000 yıl öncesine tarihleniyor. Bu oklardan üçü, zehirli ok başlarıyla uyumlu özelliklere sahiptir.
Lombard, bunları dünyadaki bilinen en eski zehirli oklar haline getirecek olan “Biri daha küçüktür ki zehirlenmemiş bir ok ucu olarak kullanılırsa etkisiz olurdu.” diye yazdı.
En eski oklar için örneklem boyutu küçüktür ve Lombard, silahların işlevine bu türden bir metrik yaklaşımın bize silahın gerçekte kullanılma biçimlerinden ziyade yalnızca neyi başarma potansiyeline sahip olduğunu söyleyebileceğini söylüyor. Muhtemel kullanımı belirlemek için başka ipuçları da gereklidir.
“İnsan geçmişiyle uğraşırken, tek başına sayılar tekno davranışların derinlemesine anlaşılması için gerekli nüansları nadiren ortaya çıkarabilir, bunun için nitel bir değerlendirme ve yorumlama ölçüsü gereklidir.” diye yazdı, Lombard.
Güney Afrika’daki Klasies Nehir Ağzı’nda bulunan 60.000 yıldan daha eski bir başka kemik noktasında, ok olarak kullanımla tutarlı olan mikro çatlaklara sahip bir kemik bulundu. Bu okun ayrıca Lombard ve diğer araştırmacıların zehir, yapıştırıcı veya hatta her ikisi olduğundan şüphelendiği siyah bir kalıntıya sahip olduğu bulundu.
Daha yakın zamanlarda insanlar; bitkiler, zehirli ok kurbağaları ve hatta zehirli kertenkeleler dahil olmak üzere çok çeşitli yaşam türlerinden zehirlerden yararlandılar. Bugün, bu zehirlerden bazıları tıbbi olarak yararlı olma potansiyeline sahiptir.
Lombard’ın bulguları doğruysa, bu eski insan teknolojisinin nasıl bu kadar etkili bir araç haline geldiğini gösterir; zaman testini iyi ve gerçekten ayakta tutan bir araç.
Çeviri:Simge KARA