Bilişsel davranışçı terapi veya CBT, akıl hastalığını tedavi etmek için kullanılan terapötik bir yaklaşımdır. BDT, kaygıdan travmaya ve yeme bozukluklarına kadar birçok endişe için etkili bir tedavi olabilir.
Bazı uzmanlar, yüksek düzeyde araştırma ve etkinliği nedeniyle CBT’yi tedavinin “altın standardı” olarak adlandırıyor.
CBT ile eğitimli bir ruh sağlığı uzmanı, sınırlı sayıda seans sırasında belirli rehberlik ve izlenecek adımlar sağlar. Genellikle ev ödevi içerir.
Adımlar, düşüncelerin ve davranışların bağlantılı olduğu ve hatalı veya yanlış düşünceyi daha yararlı düşüncelere dönüştürerek sağlıksız davranışların da değişebileceği fikrine dayanır. BDT ayrıca daha sağlıklı başa çıkma yollarına yol açan davranışları benimsemeyi de içerir.
Bilişsel Davranışçı Terapi Nedir?
Bilişsel davranışçı terapi, çoğu duygusal ve davranışsal tepkinin kendimiz ve çevremizdeki dünya hakkında düşünme biçimimizden geldiği fikrine dayanır.
CBT, bir dizi farklı zihinsel sağlık sorununu tedavi etmek için kullanılabilir. İlk olarak düşünce ve davranışları değiştirmek için genel bir yaklaşım olarak geliştirilmiştir.
Zamanla, BDT, çeşitli akıl hastalığı türleri için özel yaklaşımlar içerecek şekilde geliştirilmiştir. Örneğin, TF-CBT, travma odaklı bir BDT yaklaşımıdır ve BDT-E, yeme bozukluğu olanlara özgüdür. Bununla birlikte, koşul ne olursa olsun, CBT’yi takip etme adımları genellikle aynıdır.
TCMB Adımları
CBT genellikle beş ila 20 seans arasında sürer. BDT sürecindeki ilk adım, yaşanan koşulların ve zorlukların belirlenmesidir. Genel bir tartışma, terapistin sorunun doğasını ve etkisini veya bozulma düzeyini anlamasını sağlayacaktır.
İkinci adım, her konunun beraberinde getirdiği duyguları ve konuya tepki olarak ortaya çıkan davranışları düşünmeyi içerir.
Ardından, bir terapist hatalı düşünceyi veya yararsız düşünceleri belirlemeye yardımcı olur. Bu, terapi seansı dışında mantıksız düşüncelerin fark edilmesi anlamına gelebilir.
Son olarak, olumsuz veya sağlıksız düşünceler sorgulanır ve daha gerçekçi, sağlıklı düşüncelere dönüştürülür. Bu adım, olumsuz düşünceyi güçlendiren veya teşvik eden davranışları değiştirmeyi de içerebilir.
Sağlıksız Düşünceler Nelerdir?
Hatalı düşünceye bir örnek, kendinize şunu söylemek olabilir: “Matematik testlerinde her zaman başarısızım. Çok aptalım.” Bu düşüncenin bir sonucu olarak, davranışınızı, çalışmaktan vazgeçmek veya iyi yapmaya çalışmak şeklinde değiştirebilirsiniz, çünkü bunu yapmakta bir anlam görmüyorsunuz.
CBT ile bu düşünceye meydan okunacak ve daha sağlıklı düşünceler ve daha faydalı davranışlar ortaya çıkarmak için yeni davranışlar teşvik edilecektir.
Düşünce Modellerini ve Davranışları Değiştirme
BDT’nin temel özelliklerinden biri, insanların düşüncelerinin ne zaman hatalı, yanlış veya mantıksız olduğunu anlamalarına yardımcı olmaktır. Buradaki fikir, bu düşünce kalıplarının ne zaman ortaya çıktığını ve nihayetinde yardım almadan bunları değiştirmek için nasıl müdahale edileceğini tanıma yeteneklerini teşvik etmek için insanları kendi sonuçlarına doğru yönlendirmektir.
BDT’nin bir diğer önemli bileşeni, sağlıksız davranışlara bakmak ve bunları sağlıklı başa çıkma yollarını teşvik eden ve destekleyen yanıtlara dönüştürmektir. Örneğin, sosyal durumlarda yetersiz hissetmeye tepki olarak alkol almak, BDT aracılığıyla sorgulanacak ve daha sonra ilgili düşünceler veya duygular ortaya çıktığında daha sağlıklı bir yanıt verme biçimine dönüştürülecektir.
Günlük tutma veya diğer faaliyetler, kalıpları belirlemeye ve yeni davranışları güçlendirmeye yardımcı olmak için genellikle terapi seansı dışında çalışmak üzere atanır.
TCMB Ne Zaman Kullanılır?
BDT kullanmanın faydalarından biri, genellikle birçok farklı şikayet ve ruh sağlığı sorunu için etkili olabilmesidir. TCMB ayrıca, iyileşmeye daha hızlı bir yol sağlayan hatalı düşünce ve yararsız davranışları hızlı bir şekilde belirlemeye ve fark etmeye yardımcı olabilir.
BDT En Yaygın Tedavi Türlerinden Biridir
Bir çalışma, sosyal hizmet uzmanlarının %67’sinin terapide ana tedavi şekli olarak BDT’yi kullandığını buldu.
Düşünce kalıpları şikayetin temelinde olduğunda TCMB kullanılır. BDT’nin etkili olabilmesi için, tedavi arayan kişinin düşünme biçimini tanımada ve değiştirmede aktif rol alması ve tedaviyi yönlendirmeye yardımcı olmaya istekli olması gerekir.
TCMB Nasıl Yardımcı Olur?
Bir tedavi yöntemi olarak bilişsel davranışçı terapi çok araştırılmıştır. BDT’nin bu kadar yararlı olmasının nedenlerinden biri, sağlıklı değişiklikleri teşvik etmek için izlenecek net adımlar sağlamasıdır.
BDT, tüm adımların takip edildiği ve tüm adımlar üzerinde çalışıldıktan sonra terapi seanslarının sonlandırıldığı eksiksiz bir tedavi yaklaşımı olarak kullanılabilir.
BDT, mantıksız düşünceye dikkat çekmek için başka bir tedavi yaklaşımının parçası olarak da kullanılabilir. Örneğin tedavi sırasında kişi “Ben çok kötü bir arkadaşım” diyebilir.
Terapist daha sonra kişinin iyi bir arkadaş olduğunu gösterdiği örnekler sorarak, kişiden cümleyi daha doğru bir ifadeye dönüştürmesini isteyerek ve/veya iyi bir arkadaş olmayı destekleyen yeni davranışları teşvik ederek bu düşünceye meydan okur.
Bunların hepsi bir CBT yaklaşımının unsurlarıdır.
TCMB Hasta Katılımını İçerir
BDT’nin bu kadar etkili olmasının bir başka nedeni de, tedavi arayan kişiden iyileşme sürecinde aktif bir katılımcı olmasını istemesidir. Birey ve terapist, sorunlu alanları, bu endişeleri ele alma yaklaşımını ve yol boyunca yapılması gereken ayarlamaları belirlemek için birlikte çalışır. Bu yardımcı olur:
- İnsanların kendi hayatlarında uzman olduklarını görmelerine yardımcı olmak
- Daha sağlıklı davranışlar ve tepkiler geliştirmek için sağlıksız düşünceleri nasıl değiştirebileceklerini görmelerini sağlamak
- Düşüncelerin ve inançların ne zaman mantıksız veya yararsız olduğunu ve ne zaman değişiklik yapacaklarını anlamalarını öğretmek
Araştırmalar, bir kişinin tedaviye ne kadar çok dahil olabildiğini, kişinin devam eden gelişmeleri görme olasılığının o kadar yüksek olduğunu göstermektedir.
Özet
Bilişsel davranışçı terapi, birçok zihinsel sağlık sorunu için çok etkili bir tedavi yöntemi olabilir. BDT çalışmasının anahtarı, terapide açık ve dürüst olmak ve seanslara terapistle ortak bir çaba olarak yaklaşmaktır.
BDT, kişiye, duruma ve sorunlara bağlı olarak insanları beş ila 20 terapi seansı arasında sürebilen bir dizi adımdan geçirir. BDT sırasında kişiden hatalı veya mantıksız düşünceleri inceleyip tanımlaması ve bunları daha yararlı olanlarla değiştirmesi istenir. Bir terapist, devam eden endişelerle başa çıkmak için sağlıklı davranışları belirlemeye de yardımcı olur.
BDT tedavide tek başına kullanılabildiği gibi diğer tedavi yaklaşımları ve ilaç tedavisi de dahil olmak üzere diğer tedavi yöntemleri ile kombine edilebilir.
Zihinsel bir sağlık sorunuyla mücadele ediyorsanız, BDT, karşılaştığınız sorunlar üzerinde çalışmanıza yardımcı olacak etkili bir yol olabilir. BDT birçok insan için faydalı olabilse de, terapideki en önemli şey, nitelikli ve birlikte çalışmaktan ve ona açılmaktan kendinizi rahat hissettiğiniz birini bulmaktır.
Terapide BDT’yi denemekle ilgileniyorsanız, terapistinizle bunun hakkında konuşun. Ne kadar zor olursa olsun, terapide açık ve dürüst olmanın, tedavi yöntemi ne olursa olsun, kendinizi daha çabuk iyi hissetmenizi sağlayacağını unutmayın.