İsveç Akademisi Krizde
Fotoğrafçı Jean-Claude Arnault’yla ilgili suçlamalar akademiye ilk kez 1996 yılında bildirildi. Her ne kadar akademi kendi içinde inceleme başlatmış olsa da durumla ilgili yasal süreci başlatmakta ağır davrandı.
İsveç Akademisi, Nobel Edebiyat Ödülü’nün bu yıl verilmeyeceğini açıkladı. Akademiyi krize sürükleyen süreç Fransız fotoğrafçı Jean-Claude Arnault’nun taciz ve tecavüz faili olduğunun iddia edilmesiyle başladı. Arnault, akademi üyelerinden Katarina Frostenson’ın eşi ve İsveç Akademisi’ne yakın bir isim. İddiaların ardından kurumun atması gereken adımlarla ilgili tartışmalar başladı. Tartışmalar uzadıkça ve tatminsizlik arttıkça Frostenson’ın da içinde bulunduğu bir grup akademi üyesi ve akademinin daimi sekreterliğini üstlenen Sara Danius istifa etti. Sekreterlik görevini üstlenen Anders Olsson kamuoyunun kuruma olan güvenini yitirdiğini, akademinin 2018 Nobel Edebiyat Ödülü kazananını açıklamadan önce kamuoyunun güvenini yeniden kazanmaya odaklanacağını açıkladı.
Sara Danius, İsveç Akademisi’nin daimi sekreterlik görevine yükselen ilk kadın üyesiydi.
Sara Danius, 1786’da İsveç Kralı III. Gustav’ın İsveç Akademisi’ni kurmasından bu yana daimi sekreterlik görevine yükselen ilk kadın üyeydi. Kuruma olan güvenini kaybettiğini açıklayarak istifa eden Danius’ın günah keçisine dönüştürüldüğünü, açıklık ve dürüstlük adına yaptıklarının kötü liderlik olarak adlandırıldığını ve kurumun zedelenen imajından Danius’ın haksız yere sorumlu tutulduğunu düşünenler var. Olanlara göz yummayıp sorunları görünür kıldığı için istifa etmek zorunda bırakıldığını savunanlar da az değil. Danius, Arnault hakkındaki iddiaları ciddiye alıp inceleme başlatmış ve suçlamalardan sonra Arnault’nun eşiyle birlikte yönettiği Forum Sanat Merkezi ile akademinin bağlarının kesilmesine önayak olmuştu.
İddialara göre Arnault’yla ilgili suçlamalar akademiye ilk kez 1996 yılında bildirildi. Arnault’yu suçlayan yirmiye yakın kadın var. Her ne kadar akademi kendi içinde inceleme başlatmış olsa da durumla ilgili yasal süreci başlatmakta ağır davrandı. Arnault kültür çevresindeki gücünü kadın yazarları kendisiyle beraber olmaya zorlamak için kullanmakla ve akademiden basına bilgi sızdırmakla da suçlanıyor.
Akademideki yol ayrılıklarının ana nedenlerinden biri de Froterson’ın akademiyle olan ilişkisinin geleceği üstüne sürdürülen tartışmaydı. Arnault’ya yöneltilen suçlamalar artınca ve durum ciddileşince içlerinde Danius’un da bulunduğu bir grup üye akademinin Froterson’la ilişkisinin kesilmesi gerektiğini savundu. Ancak yapılan oylamanın sonuçları Froterson’ın üye olarak kalması yönündeydi. Froterson tartışmaların devam etmesi üstüne istifa etti.
İsveç Akademisi ve Nobel Heyeti ataerkil bir düzene sahip olmakla ve tutuculukla suçlanıyordu. Arnault davası üzerine kurumun kuralları daha da sorgulandı. Froterson’ın akademiyle ilişkisinin kesilmesini isteyen üyelere karşın çoğunluğun bunu kabul etmemesi de düşündürücü. Bu dava son yıllarda verilen ödüllerin meşruluğunu sorgulatacak mı? Gelecek yıl verilecek Nobel Edebiyat Ödülü’nün kazananına kamuoyu nasıl tepki verecek? Sonraki kazananların ödüle yaklaşımı nasıl olacak? Ödüller ve onları veren kurumların işleyişleri okur-yazar etkileşimini ve edebiyat endüstrisini görünenden daha derin etkiliyor olabilir.