Konu Başlıkları:
Tromboflebit (ven iltihabı, flebit), venin inflamasyonu ve beraberinde içinde pıhtı oluşmasıdır (Aslında burada, inflamasyonu, iltihaplanmadan ayırt etmek gerekli. İnflamasyon, dokularımızın tahrişe, yaralanmaya veya infeksiyona karşı verdiği yanıttır. Bu yanıt sonucu, dokuda bir takım kimyasallar açığa çıkar ve şişlik, kaşıntı, ağrı , kızarıklık oluşur. Örneğin böcek sokması böyle bir reaksiyona yol açar, burada aslında mikrobik bir iltihaplanma yoktur. Kısaca inflamasyon mikrobik olabilir de olmayabilir de).
Tromboflebit çeşitleri
YVT, deri yüzeyine yakın olarak yerleşmiş venler içerisinde tıkayıcı bir kan pıhtısının oluşmasıdır. YVT genellikle ağrılıdır, fakat bu pıhtılar nadiren koparak kan akımı yoluyla hareket ettikleri için ciddi bir tehlike teşkil etmez. Bunu yanı sıra YVT, bacakta başka bir yerindeki DVT varlığı konusunda bir işaret olabilir.
DVT, genellikle alt bacakta, bazende alt karın veya kasık bölgesinde, kaslar içerisinde gömülü derindeki venlerin içerisinde tıkayıcı bir kan pıhtısının oluşmasıdır. DVT çok fazla şikayete neden olmamakla birlikte
yaygın olarak vene kalıcı bir hasar verir. Ayrıca DVT’de kan pıhtısının tamamının veya bir parçasının koparak kan dolaşımına karışarak organlara gitme riski (emboli) yüksektir. (%50 civarında). Dolaşıma katılan pıhtının akciğerlere gitmesine pulmoner emboli denir ki sonuçları ölümcül olabilir. Nadir olarak, pıhtı eğer kalbe ulaşır ve kalbin sağ tarafı ile sol tarafı arasında bir delik (atriyal septal defekt veya ventriküler septal defekt) varsa embolizm bu durumda aort yoluyla vücuda dağılabilir ve beyne giderek inmeye yol açabilir. Bir çok vakada embolizm DVT’nin ilk bulgusudur.
Ven içinde pıhtı oluşumu kan akımını engellediği gibi pıhtının zamanla büzülmesi, kapaklarda da fonksiyon kaybı oluşturarak kapak yetmezliğine, dolayısıyla da venöz yetmezliğe neden olabilir.
Tromboflebitin nedenleri ve risk faktörleri
YVT veya DVT tanısı alan insanların çoğunluğunda kan pıhtısı oluşumu için en az bir risk faktörü vardır. Bir çok vakada, iki veya daha fazla risk faktörü vardır. Bu risk faktörleri arasında şunlar sayılabilir:
Tromboflebitin belirti ve bulguları
Tromboflebitin belirti ve bulguları türüne göre değişir. Bacakların derin kasları içerisinde oluşan derin ven trombozu (DVT), sıklıkla belirti vermez ve sadece embolizm geliştiğinde problemin farkına varılabilir. Embolizmin nerede oluştuğuna göre değişse de sık görülen pulmoner (akciğer) embolisinin belirtileri şunlardır:
Oldukça önemli olarak, yukarıdaki belirtiler birdenbire başlar.
Derin ven trombozunun en korkulan komplikasyonu pıhtı embolisidir.
DVT’li hastaların ancak yarısında, doğrudan DVT ile ilgili belirtiler bulunur:
Buna karşın, yüzeyel ven trombozu (YVT), DVT kadar ciddi sonuçları olmasa da sıklıkla aşağıdaki belirti ve bulgulara sahiptir:
Teşhis
Tromboz tanısı tam bir tıbbi hikaye ve fizik muayene ile başlar. Bir takım testler tanıyı doğrulamak için kullanılır. Tanıda ultrason oldukça önemli bilgiler verir. Bu test yüzde 95 doğruluk taşır.
Alternatif olarak, aşağıdakilerden biri de istenebilir:
Tedavi ve önleme
Kan pıhtıları, vücudun pıhtı çözücü mekanizmalarının devreye girmesiyle normal iyileşme sürecinde çoğunlukla çözülecektir, bu yüzden tedaviler genellikle şikayetleri azaltmaya ve pıhtının bir emboli haline gelmesini önlemeye yöneliktir.
Diz altı varis çorabı. Varis çorapları 20-50 mm Hg arasında değişen değişik basınçlara (sıkılığa) sahiptir. Ven hastalığının evresine göre uygun basınçta olan çorap önerilir. Ayrıca hasta venlerin bulunduklara yerlere göre diz altı, diz üstü, külotlu gibi değişik çeşitleri vardır. Ayrıca her insanın diz mesafesi ve baldır çapı farklı olabileceğinden çorapların mutlaka kişiye uygun olarak verilmesi gerekir.
DVT, genellikle bir takım tıbbi ve girişimsel opsiyonları da içerebilen daha invazif tedaviler gerektirir. DVT’de sıklıkla şikayet olmamasına rağmen, kan pıhtısının koparak bir pulmoner emboliye yol açma riski vardır. Bunu önlemeye yönelik olarak çeşitli ilaçlar kullanılır:
Uç vakalarda, sık pulmoner emboli ataklarının olduğu ve ilaçlara rağmen önlenemediği durumlarda vena kava inferiora filtre konabilir. Vena kava filtresi, bacaklardan gelen pıhtıları akciğerler gitmeden önce yakalamaya yarayan küçük bir metalik filtredir. Vena kava inferior denen vene yerleştirilir ve kılavuzluk için floroskopi (X ışınları) kullanılır.
Sonuç
Her hastalıkta olduğu gibi en güzeli, hastalığın hiç olmamasıdır. Bunun için yatağa veya tekerlekli sandalyeye bağlı olanlar, özellikle bütün gün boyunca bir sandalyede oturanlar veya uzun yollarda seyahat edenler için bacak hareketleri hayati önem taşır (bakınız: uçak yolculuğu ve kalp hastalığı). Sigara içiminden, bacak bacak üstüne atarak oturmaktan ve bel altına jartiyer, diz üstü sıkı çorap gibi dar giyecekler kullanmaktan sakınmalıdırlar. Yine aşırı kilodan uzak durmak da çok önemlidir.