16.02.2003 - 01:00 | Son Güncelleme: 16.02.2003 - 01:00
Arizonada Hacı Ali Türbesi
Bir gün yolunuz ABDye düşerse Phoenixe 200 kilometre uzaklıktaki Quartzsite kasabasının mezarlığında yer alan Hacı Ali Türbesini ziyaret etmeden geçmeyin.
ABDye giderseniz, Arizona eyaletinin başkenti Phoenixi Pasifik kıyısındaki Los Angeles kentine bağlayan kara yolunda, Phoenixe 200 kilometre uzaklıktaki Quartzsite kasabasının mezarlığında yer alan Hacı Ali Türbesini mutlaka ziyaret edin. İşte türbenin ilginç öyküsü: Amerika kıtasında, 1776da İngiltereden bağımsızlığını ilân eden Amerika Birleşik Devletleri diye yeni bir devlet doğmuştu. Başlangıçta 13 eyaletten oluşan bu yeni devlet hızlı bir genişleme sürecine girmişti. Texasın 1836da Meksikadan bağımsızlığını ilân etmesi ve ABDye katılması üzerine, güney komşusu bu ülke ile arasında savaş çıkmıştı. Bu savaşta harekât bölgelerini çorak ve kayalık alanlar oluşturduğu için Amerikan ordusu deve kullanmaya karar vermiş Osmanlıdan deve talebinde bulunmuş ve develeri getirmek için donanmadan USS Suppl adlı gemiyi bölgeye göndermişti. Bu talep Sultan Abdülmecid Han tarafından da uygun görülmüş ve iki çift iyi cins deve Yüzbaşı Porter tarafından teslim alınmıştı. Nihayet gemi, Osmanlı topraklarındaki çeşitli yörelerden toplanan diğer 30 baş damızlık deve ile birlikte Osmanlı uyruğundan 2 Türk ve 3 Arap deve bakıcı ve eğiticisi ile birlikte İzmir limanından ayrılmıştı. İşte Amerikan ordusunun, 8-10 yıl süren Deve Birlikleri kurma deneyiminin çekirdeğini teşkil eden bu ilk kafiledeki deve bakıcılarından biri Hacı Ali isminde Şamlı bir Osmanlıdır. Amerikan askerleri Hacı Aliyi çok severler. Adını söylemeye dilleri dönmez, onu Hi Jolly (Hay Coli) diye çağırırlar. Hacı Alinin birlikte geldiği arkadaşları ya vatanlarına döner veya başka yerlere giderler. Ama o Arizonada kalır. Orduda keşif eri olarak çalışır, daha sonra altın arayıcılığına başlar. Tusconlu bir bayan olan Gertrude Serna ile evlenir. Ailece Müslümanlığı uygularlar. 1902de 75 yaşında vefat eder ve Quartzsite mezarlığına gömülür. Arizona Karayolları Kurumu 1938de, Hacı Alinin mezarı üzerine 3 metre yükseklikte, piramit şeklinde taştan bir anıt yaptırır. Piramitin üzerinde de bakırdan bir deve sillueti vardır. Üzerindeki kitabede şunlar yazılıdır: 1828de Suriyede doğan, 16 Aralık 1902de Quartzsitede vefat eden, bu ülkeye 1856da gelmiş, 30 yılı aşkın bir süre Amerikan devletine deve bakıcısı, yükleme görevlisi ve keşif eri olarak sadakatle hizmet etmiş Hi Jollynin son durağıdır.