12 AGlSTOS 1553'TK bir Cumartesi günü Kutsal lingizisyondan kaçan bir kişi Cenevre'nin Kransız kesimindeki Louyseı kasabasına girdi. Dön, ay önce Kyon'da sapkınlık suçlamasıyla tutuklanmış ve Rngizisyon Başkanı tarafından sorgulandıktan sonra ölüme mahkûm edilmişti. I lapıshaneden kaçmıştı ve o günden beri gezgin olarak dolaşıyordu. Amacı Cenevre gölünü geçecek bir kayık bulmak vc Zürih'e gitmekti. Cenevre Kalvin'in veZürih de7,vvinglycilerin kalesiydi. Tutuklanmasından önce. kaçak Vicnne Başpiskoposunun hekimi olarak işe alınmıştı. Navarre'da doğmuş, Toıılousae. Paris, Louvain ve Monıpellier'de eğilim görmüştü. Birkaç tıbbi incelemenin. Ptolemiaus'un Coğrafyası üzerine bir incelemenin ve iki aııti-Tcslisçi Lcolojik eserin (Dc Trinitaıis Cironbus (1521) ve anonim Christiaııismi restitvtio ( 1553)} yazarıydı. Son sekiz yıl içinde bir kez karşılaştığı Calvin'le belirli bir hınçla mektuplaşmışlı,' Pazar günü, atını sattıktan sonra Cenevre'ye yürüdü. La Rose'da bir oda buldu ve öğleden sonra ibadetini yapmaya gitti. Ancak kilisede birileri tarafından tanındı ve kent yetkililerine ihbar edildi. Knesi sabah olduğunda. Katolik Kngizisyon görevlisinin sorduğu sorular, Kalvinel bir sorgtılamacı tararından kendisine soruluyordu. O. Birader \1iguel ServetodeVillanova ya da "Servetus" (1511-1553) idi. Calvin"in Scrvetus'a gösterdiği tavır, en hafif şekliyle Hıristiyanlık dışıydı. Bir keresinde onu Cenevre'ye gelmemesi için uyarmıştı. I lalla Lyon'daki Kngizisyona yazıştığı kişinin el yazısının bir örneğini sunmuştu. Şimdi ise Cenevre'nin dini hoşgörüyle ilgili yasalarını hiçe sayarak, Servelus'un kafasının kesilmesini tavsiye ediyordu. Bunun yerine mahkeme emriyle 27 Kkim'deChampcl'dediri din yakıldı. Radikal düşünürler Avrupa'nın hiçbir yerinde kendilerini güvende hissetmiyorlardı. Rus Ortodoks Kilisesi "Judaizer"leri yakmıştı. Bizans da kendi Kngizisyonuna sahipti. Roma'da kazık üstünde yakılan filozof vc dininden dönen Dominiken Giordano Brüno da (1548-1600) görünüşe bakılırsa bir İngiliz ajanıydı. 2 1565'ten iiibaren piskoposların mahkemelerinin kararlarını uygulaturamadıklan Polonya-Lıivanya ise izole olmuş bir cennetti. Anıi-tesl isçi ter Polonya'ya taşınmadan önce Transilvanya'da oyalandılar. Bazen Servetus'la karşılaştırılan liderleri Sienalı Pauslo Sozzini de (1539-1604) Lyon ve Cenevre'de yaşamıştı ve İtalyan Kilisesine kayıtlı biri olarak çenesini kapalı tutmuştu. Ölümünden uzun bir süre sonra Servetus, Protestan ve Katolik bağnazlığın birbirine bağlanmasının sembolü olarak anımsandı. Anısına Madrid'le (1876), Paris'le (1907) ve Vienne'de (1910) heykelleri yapıldı. Eğer daha uzun yaşasaydı tıbbi şuruplar üzerine çalışması. Symporum universa ca/M nuıı (1537) dört baskısının sağladığı başarıya tanık olacaktı. Almanya'da Kalvinizme uzun bir süredir hem Lutherciler hem de Katolikler karşı çıkıyordu. En önemli desteğini 1563'te Palatinat seçici prensi 111. Friedrich'in bağlılığından aldı. Kendisi Saksonya prensi 1. Christian'dan ve 1613'te
Brandenburg Hohenzollerinin din değiştirmesinden aldığı destekle, Heidelberg ilmihalini idaresi altındaki herkese kabul ettirdi. Brandenburg-Prusya hem Kalvinizme hem de Lutherciliğe gösterdiği hoşgörüyle sıradışı bir tutum sergilemekteydi (FAUSTUS). Polonya-Litvanya, Bohemya ve Macaristan'da Kalvinizm yerleşik aydın tabakanın büyük bir bölümüne hitap etti. Transilvanya ve Cieszyn Dükalığı gibi bazı yerlerde varlığının kalıcı olduğu anlaşıldı. Macaristan'ın Debrecen kenti o günden sonra "Kalvinist Roma" oldu. Litvanya'da Avrupa'nın en büyük toprak sahipleri olan Radzivvill'ler dahil nüfuzlu tabakanın çoğunun dostluğunu kazandı. Protestanlığın etkileri Avrupa tarzı hayatın her alanında gözlemlenebilir. Kitabı Mukaddes okumanın gerekli olduğunu vurgulayarak, Protestan ülkelerinde verilen eğitime ve dolayısıyla halkın okur yazarlığına önemli bir etkide bulundu. Ekonomik alanda girişim kültürüne ve dolayısıyla kapitalizmin yükselişine en önemli katkıyı yaptı. Politikada ise hem devletler arasında hem de devlet içi rakip gruplaşmalar arasındaki mücadelenin en önemli dayanağı oldu. Katolik dünyasını ikiye bölerek, Roma Kilisesini defalarca ertelediği reformları gerçekleştirmeye tahrik etti. Hepsinden de öte birleştirilmiş Hıristiyanlık idealine öldürücü bir darbe indirdi. 1530'lara kadar Hıristiyanlık ikiye bölünmüştü: Ortodoks ve Katolik. 1530'lardan sonra ise Ortodoksluk, Katoliklik ve Protestanlık olmak üzere üçe bölündü. Protestanlar gitgide daha çok birbirlerine düşman olan hiziplere bölündük. Skandal o kadar büyük ve parçalanma o kadar yaygındı ki, insanlar Hıristiyanlıktan söz etmeyi bir kenara bırakıp "Avrupa" üzerine konuşmaya başladılar. FAUSTUS "DR FA USTU S "U N gerçek yaşamı, 1541 'de Brcisgau'daki Staul'cn'de ölen derbeder bir şarlatan ve panayır büyücüsünün yaşamıdır. Sözde Copornicus gibi bir Krakov Üniversitesi mezunu olarak, kendini Magister Georgiüs Sabellicus Kaustus Jumor olarak tanıtıp, çok sayıda Alman üniversitesini sık sık ziyaret etti. Küfürleri, suyu şaraba dönüştürmek gibi "mucizeleri" ve Şeytanın müttefiki olma iddiasıyla ünlendi. İstismarları bir dizi sözde Faustbuch 1ara esin kaynağı oldu. Bunların arasında I587'de Frankfurt'la derlenen birincisi; I588'dc Dancaya, 1â92'de Kransızcaya ve Klemenkçeye, 1594'ıcn önce Ingılızceyc ve 1602'de Çekceyc çevrildi. Kurgusal bir figür olarak Kaust. "dünyanın Büyük İmparatoru" olmak için miicadelc eden kendinden aşırı emin lıırslı bir adam olarak göründüğü Chrislopher Marlowe'un bir oyununda f594'le ilk kez sahneye çıklı. Şevlan onu gücünü lekrar ele geçirmeden önce bir güç dönemini zevkle yaşadı. Goeıhe'nın iki bölümden oluşan nazım trajedisinin (1808-1832) en önemli başkahramanı olarak benimsenmeden (ince. l.essing'in kaybedilen bir dramında ve F. M. Klınger'ıtı bir romanında (1791) ortaya çıklı.