Sözlükte "örnekleme" ne demek?
Örnekleme kelimesinin ingilizcesi
n. illustration, exemplification, sampling
Örnekleme ne demek? (Ticari terimler kategorisi)
(Sampling) Toplam kütle hakkında tahminde bulunabilmek için bütünü temsil etmek üzere kütleden parça seçme işlemi. İstatistik ve toplumsal araştırmalarda yaygın olarak kullanılır. Örneklemenin amacı seçildiği kütlenin belirli özellikleri hakkında bilgi elde etmektir. Tüm kütle yerine onun bir bölümünün ele alınmasındaki neden gerekli bilgilerin minimum çaba, para ve zaman harcanarak sağlanmasıdır. Esasen bazı durumlarda kütlenin tamamını ele almak mümkün de değildir. Örneğin amaç elektrik ampullerinin dayanma süresini test etmekse, bunun için tüm ampuller üzerinde deney yapmamız olanak dışıdır. Bununla birlikte, örnek, her zaman ana kütlenin tam ve mükemmel bir temsilini vermeyebilir. Ancak eğer örnek seçimi uygun bir yönteme göre yapılırsa hata olasılığı minimuma iner ve hatayı belirlemek ve derecesini hesaplamak mümkün olur. Örnekleme, olasılıklı örnekleme ve olasılık - dışı veya yargısal örnekleme diye ikiye ayrılabilir. Olasılıklı örneklemede kütlenin her birimini seçmenin belli ve bilinen bir olasılığı vardır. Örneğin 40 kişilik bir sınıfta tesadüfi örnekleme yoluyla seçim yapılırsa her öğrencinin seçilme olasılığı 1/40 dır. Olasılık - dışı örneklemeye iradi veya yargısal örnekleme de denir. Burada örnek seçiminde kişisel bilgi, deneyim ve görüşler rol oynar. Örneğin ülke genelini temsil etmek üzere en uygun olduğuna inanılan bir ilin ya da bir endüstriyi temsilen belli bir firmanın seçilmesi gibi. iradi örneklemede olasılık teorisi kullanılmadığı için örnek tahminlerinin standart hatası da hesaplanamaz. En çok kullanılan olasılıklı örnekleme yöntemi basit tesadüfi örneklemedir. Burada örneğin her birimi diğerlerinden bağımsız olarak seçilmekte ve tüm birimlerin seçilme olasılıkları birbirine eşit bulunmaktadır. Söz gelimi, kütledeki her elemana bir numara verilmesi ve bunların torbaya konarak çekim yapılması, ya da bu amaçla hazırlanan tesadüfi sayılar listesinden yararlanılması durumunda olduğu gibi. Bir de kademeli örnekleme yöntemi vardır. Burada ana kütle belirli özelliklerine göre birkaç gruba veya kademeye ayrılır. Kademeleştirme yapılırken her kademedeki birimlerin olabildiğince benzer olmalarına dikkat edilir. Örneğe her kademeden eşit veya değişik sayıda birim seçilir. Her kademedeki seçimler tesadüfi örnekleme yöntemiyle yapılır. Kademeli örneklemeye nüfusun cinsiyet, gelir, meslek, v.s. gibi özelliklerine ayrılması veya ülke genelini temsil etmek üzere belirli coğrafi bölgelerin seçimi örnek gösterilebilir. Kademeli örneklemede bir diğer yöntem de kota usulüdür. Burada ana kütleyi temsil için oluşturulacak örneğe, her bir özelliğe göre ayrılan gruplardan oluşturulan kotalara göre seçim yapılır. Her mesleğe belirli kotalar tanınması gibi. Genellikle altgruplara, bunların kütle içindeki payları oranında kotalar ayrılır. Bir de sistematik örnekleme vardır. Sistematik örneklemede ana kütle önce birbirini izleyen birkaç gruba ayrılır. Ancak gruplar tek bir sayı biçiminde değil, bir aralık biçimindedir. Seçimler bu aralıklı gruplara göre yapılır. Örneğin sınıftaki not aralıkları 0-10, 11-20, 21-30,... v.s. biçiminde gruplandırıldıktan sonra her not aralığı için belirli sayıda öğrenci seçilmesi buna örnektir. Bazı durumlarda örnekleme için pratik amaçlar ön plana geçmekte ve örnek seçiminde en yakın, en kolay veya el altındaki grupların seçimi yoluna gidilmektedir. Örneğin bir mahalledeki evlerin, bir fabrikadaki işçilerin veya bir köşebaşmdaki insanların ele alınması durumunda olduğu gibi. Böyle bir yaklaşım kolaylık doğurmakla birlikte örnek kütleyi tam olarak temsil etmeyebileceği için rizikosu da yüksektr. Bu yaklaşıma daha çok örnekleme maliyetini düşük tutmak amacıyla yapılan ön çalışmalarda başvurulabilir.