ONYEDİNCİ BÖLÜM
İHANET VE TERÖR 1. İhanet Diplomasisi
1933-1934 yıllannda, esrarengiz bir hastalık Avrupa uluslarını pençesine almış
gibiydi. Ülkeler ardı ardına ani coups détat, Putschlar, sabotajlar, suikastler,
şaşırtıcı entrika ve komplo açıklamalarıyla sarsılıyorlardı. Ay geçmiyordu ki,
yeni bir ihanet ve terör eylemi ol¬masın. Avrupa'nın her yanında bir ihanet ve
terör salgını kol geziyor¬du.
Enfeksiyonun merkezi Nazi Almanyası idi. 11 Ocak 1934'te United Press telgrafla
Londra'dan bildiriyordu: "Yeni faşist hareketlerin merkezi olan Nazi Almanyası
ile birlikte, eski hükümet biçiminin sonunun geldiğine inananların ajitasyon ve
şiddet eylemleri kıtanın her yanına yayılmıştır."
"Beşinci Kol" terimi daha bilinmiyordu. Fakat Alman Yüksel? Komutanlığı'nın
gizli liderleri, Avrupa uluslarına karşı saldırılarını başlatmışlardı. Fransız
Cagoulards ve Croix de Feu; İngiliz Union of Fascists; Belçika Rexists; Polonya
POW; Çekoslovak Henleinists ve Hlinka Guards; Norveç Quislingites; Rumen Iron
Guards; Bulgar IMRO; Fin Lappo; Litvonya Iron Wolf; Letonya Fiery Cross ve diğer
pek çok yeni kurulmuş gizli Nazi dernek ya da yeniden örgütlenmiş karşı-devrimci
birlik, şimdiden iş başında, Alman Wehrmachtimn za¬ferinin ve kıtanın
köleleştirilmesinin yolunu açıyor ve Sovyetler Bir-liği'ne saldırmaya
hazırlanıyorlardı.
İşte, Nazi-faşist terörizminin, Hitler'in iktidara gelmesinden he¬men sonraki en
önemli eylemlerinin kısmi bir listesi.
Ekim 1933 : Polonya'nın Lvov kentinde Sovyet Büyük¬elçiliği Sekreteri Aleks
Mailov'un, Nazilerin finanse ettiği Ukrayna milliyetçilerinin terö¬rist örgütü
OUN ajanları tarafından öldürül¬mesi.
Aralık 1933 : Romanya Başbakanı İon Duca'nun Nazi-Romen teröristleri Demir
Muhafızlar tarafından öldürülmesi.
Şubat 1934 : Paris'te Nazilerin etkisindeki, Fransız faşist örgütü Croix de
Feu'nün ayaklanması.
Mart 1934 : Estonya'da Nazilerin finanse ettiği Özgürlük
Savaşçılarinın coup d'état.
Mayıs 1934 : Bulgaristan'da faşist coup d'état
Mayıs 1934 : L^tonya'da Nazilerin denetimideld Baltık Kardeşliğinin Putsch
girişimi.
Haziran. 1934 : Polonya İçişleri Bakanı General Bronislav ,Pieracki'nin,
Nazilerin finanse ettiği Ukrayna milliyetçilerin terörist örgütü OUN ajanları
tarafından öldürülmesi.
Haziran 1934 : Polonya'da Katolik Eylem Örgütü Başkanı
İvan Babiy'in OUN ajanları tarafından öldü¬rülmesi.
Haziran 1934 : Litvanya'da Nazi Demir Kurt örgütü tarafından kitlesel ayaklanma
girişimi.
Temmuz 1934 : Avusturya'da sonuçsuz Nazi Putsch'u ve
Şansölye Engelbert Dollfuss'un Nazilerin de¬netimindeki Hırvat faşist örgütü
Ustachi ajanları tarafından öldürülmesi.
Ekim 1934 : Yugoslavya Kralı Alexanderin ve Fransız
Dışişleri Bakanı Barthou'nun Nazilerin dene¬timindeki Hırvat faşist örgütü
Ustahci ajan¬ları tarafından öldürülmesi.
Kısa sürede Avrupa'nın çok ötelerine uzanarak, Birleşik Devletler, Latin
Amerika, Afrika'ya sızan ve Uzakdoğunun her yanında Japon İstihbarat Servisi'yle
bağlantısı olan bu Nazi Beşinci Kol faaliyetleri¬nin örgütlenmesinden ve
yönetiminden esas olarak iki adam sorumluy¬du. Bu iki adam, Alfred Rosenberg ve
Rudolph Hess'ti. Rosenberg, görevi, doğu Avrupa ve Sovyet Rusya'da özel
yoğunlaşma noktalan olmak üzere binlerce Nazi casusluk, sabotaj ve propaganda
acentesini yönetmek olan Aussenpolitisches Amt der NSDAP'a (Nazi Partisi Dış
Politika Bürosu) başkanlık ediyordu. Rudolph Hess de, Hitler'in vekili
sıfatıyla, Nazi Hükümeti adına tüm gizli dış görüşmelerden sorumluy¬du.
Leon Troçki'yle gizli resmi Nazi ilişkilerini ilk kuran bir zaman¬ların Revalli
Çarcı émigré Alfred Rosenberg oldu. Bu ilişkileri güçlendiren de Hitler'in
vekili Rudolph Hess'ti.
1933 Eylülünde, Adolf Hitler'in Almanya diktatörü oluşundan se¬kiz ay sonra
Troçkist diplomat ve Alman ajanı Nikolay Krestinski, Kissingen'deki bir
sanatoryuma yıllık "dinlenme kürü" için giderken birkaç günlüğüne Berlin'de
konakladı. Krestinski o sırada Sovyet Dışişlerinde Komiser Yardımcılığı
görevinde bulunuyordu.
Krestinski, Berlin'de Sovyet Büyükelçiliği'ndeki Troçkist irtibat ajanı Sergey
Bessanov'u gördü. Krestinski, büyük bir heyecanla Bessa-nov'a, "Almanya Nasyonal
Sosyalist Partisi Dışişleri Bölüm Başkanı Alfred Rosenberg'in," "kendi
çevrelerinde Almanya'daki Nasyonal Sos¬yalistlerle Rus Troçkistleri arasında
olası bir gizli ittifak sorununa ilişkin araştırma yapmakta" olduğunu bildirdi.
Krestinski, Bessonav'a Troçki'yi görmesi gerektiğini söyledi. Ne pahasına olursa
olsun bir buluşma ayarlanmalıydı. Krestinski, eylül sonuna dek Kissingen
sanatoryumunda olacak, sonra da İtalyan Trolündeki Merano'ya gidecekti. Troçki
gerekli önlemleri alarak iki yerden birinde kendisiyle temas kurabilirdi.
1 Troçki o sırada Fransa'nın güneyinde Pirenelerin eteğindeki küçük St. Palais
köyünde yaşıyordu. Temmuz ayında Prinkipo'dan ayrılmıştı. (Kısa bir süre son¬ra
da muhafızlardan ve "sekreterler"den oluşan maiyetiyie birlikte Paris yakınında
iyi korunan bir villaya taşındı.)
Troçki Paris'e geldiğinde, Fransız gericileri ve faşistleri, önerilen
Fransız-Sovyet kolektif güvenlik ittifakını önlemek için umutsuz bir çaba
içerisindeydiler.
O dönemde, Troçki'ye Fransa'ya girme ve bu ülkede anti-Sovyet karargahını kurma
izni veren Fransız Hükümetinin başında, Münih'te icra edilen ödün verme
politikaları, Fransa'ya ve Avrupa'nın öteki anti-faşist uluslarına, Nazi¬ler
yararına ihanet edilmesinde çok önemli bir rol oynayacak olan Edouard Da-ladier
bulunuyordu. Fransız Radikal Mwjlvekili Henri Guemot, Troçki'nin Fransa'ya kabul
edilme isteklerini bizzat destekledi. Gerekli düzenlemeler, faşist Cagoulard
komplosu soruşturmasının kaldırılmasına yardımcı olan ve daha sonra da birinci
Pétain Kabinesinde Başbakan Yardımcılığına getirilen karanlık politikacı,
İçişleri Bakanı Camile Chautemps tarafından yapıldı. İçişleri Bakanı Chautemps,
Milletvekili Guernot'ya, "Siz , sağlık nedeniyle Güney Bölgesi'nde yaşamasına
izin verilmesini rica eden Rus asıllı sürgün Bay Leon Troçki'ye dikkatimi çekme
nezaketini de gösterdiniz...," diye yazıyordu, "Size bildirmekten onur duyuyorum
ki... ilgili kişi, istediği zaman güçlük çekmeksizin Fransa için pasaport vizesi
alacaktır."
Troçki'nin Fransa'daki öteki pek çok nüfuzlu dostu ve sempatizanları arasında
şunlar da vardı: Dönek Fransız komünisti ve Nazi ajanı Jacques Dori-ot; bir
zamanların sosyalist profesörü, Nazi ajanı ve Fransa'nın düşüşünden
Buluşma ayarlandı. 1938 Ekiminin ikinci haftasında Leon Tıoçki, oğlu Sedov'la
birlikte, sahte pasaportla Fransız-İtalyan sınırını geçti ve Krestinski'yle
Merano'daki Bavaria Oteli'nde buluştu.. 1
Bundan sonraki toplantı, Sovyet Rusya içerisindeki komplonun gelecekteki
gelişimine ilişkin bütün ana meseleleri kapsıyordu. Troçki açıkça "Rusya'da
iktidarın ele geçirilmesinin ancak zor yoluyla gerçekleştirilebileceğini"
belirterek söze başladı. Fakat komplo aygıtı, başarılı bir darbe gerçekleştirmek
ve dış yardım olmaksızın iktidarda kalabilmek için yeterince güçlü değildi. Bu
nedenle, kendi amaçları için Sovyet Hükümeti'ne karşı Troçkistlere yardım
etmekle ilgilenen yabancı devletlerle somut bir anlaşmaya varmak zorunluydu.
Troçki, Krestinski'ye, "Böyle bir anlaşmanın embriyosu," dedi, "Reichswehr'le
olan anlaşmamızdı; fakat bu anlaşma iki nedenden ötürü Troçkistleri de Alman
tarafını da hiçbir biçimde tatmin etmedi: Birincisi, bu anlaşmanın öteki tarafı
bir bütün olarak Alman Hükümeti değil, yalnızca Reichswehr'di... İkincisi,
Reichswehr'le olan anlaşmamızın özü neydi? Biz az miktarda para alıyorduk ve
onlar da si¬lahlı bir saldırı sırasında ihtiyaç duyacakları istihbari bilgileri
elde ediyorlardı. Alman Hükümeti, özellikle de Hiüer, yalnız istihbari bilgi
değil, sömürgeler, toprak istiyor. Ve o, uğruna İngiltere, Amerika ve Fransa ile
savaşacağı sömürgeler yerine Sovyet topraklarıyla yetin¬meye hazır. Bize gelince
bizim 250.000 altın marka ihtiyacımız yok. Yardımları ile iktidara gelmek için
bizim Alman silahlı kuvvetlerine ihtiyacımız var. Ve çalışma da bu amaç
doğrultusunda sürdürülmeli."
Troçki, ilk işin Alman Hükümeti'yle anlaşmaya varmak olduğunu söyledi. "Fakat
Japonlarla da, anlaşmamız gerekiyor," diye ekledi Troçki. Rus Troçkistlerinin,
Moskova'daki Japon temsilcileri bir "yoklaması" gerekecekti. Troçki,
Krestinski'ye "Bu bağlamda," diye talimat verdi, "Dışişleri Halk Komiserliği'nde
Doğu Meselelerin¬den sorumlu olarak çalışan Sokolnikov'dan yararlanın..."
Troçki, Krestinski'ye Rus komplo aygıtının iç örgütlenmesine ilişkin talimatlar
vermeye devam etti.
sonra da önde gelen işbirlikçilerden Marcel Déat.
Troçki'nin Fransa'da bulunması, Fransız,İstihbarat Servisi ve gizli polisin-deki
anti-Sovyet unsurlar tarafından da onaylanıyordu. Troçki, 1937 Ni¬sanında
Meksika'daki Duruşmalarda şu açıklamayı yaptı: "...Mösyö Thome ve Mösyö Cado,
polis genel sekreteri ve Charente Inférieure Bölgesi valisi -polisin tepe
noktalarındaki herkes durumumu çok iyi biliyordu. Attığım her adım, polisin
gizli ajanına bildiriliyordu."
"Sovyetler Birliği'ne, diyelim ki Almanya tarafından saldırılsa bile," dedi
Troçki, "belirli iç güçler hazırlanmadığı takdirde bu da ikti¬dar mekanizmasının
ele geçirilmesini mümkün kılmaz... Şehirlerde ve kırlarda küçük burjuvazi ve
kulaklar arasında kalelere sahip olmak gerekir ve bunlarla bağlantısı olan da
sağcılar. Son olarak, birleşik çabamızla gerekli anda en hayati yerleri ele
geçirmek ve iktidara gel¬mek, tutuklanması gereken mevcut hükümetin yerine
önceden hazırlanmış olan kendi hükümetimizi geçirmek için Kızıl Ordu'da,
komutanlar arasında bir müstahkem mevkiye, örgüte sahip olmak zo¬runludur."
Krestinski Rusya'ya dönünce, Kızıl Ordu Kurmay Başkan Yardımcısı General
Tuhaçevski ile -Troçki'nin Krestinski'ye dediği gibi, "Bonapartist tipte bir
adam, maceraperest ve hırslı, yalnız askeri değil askeri-siyasal rol peşinde
koşan ve bizim davamızı mutlaka pay¬laşacak bir adam"- temas kuracaktı.
Troçki'nin Rusya'daki taraftarları, General Tuhaçevski'ye her yardımda
bulunurken, aynı zamanda stratejik mevkilere kendi adam¬larını yerleştirmeye de
özen göstereceklerdi, böylelikle coup d'etat olduğu zaman hırslı Tuhaçevski,
yeni hükümeti Troçki'nin yardımı ol¬maksızın denetleyemeyecekti.
Toplantı bitmeden önce Troçki, Krestinski'ye Pyatakov için, Sovyet Rusya'da
terörizm ve sabotaj kampanyalarının yürütülmesine ilişkin özel emirler verdi.
Bundan söz ederkenTroçki, "şaşırtmaca ey¬lemlerinin ve terör eylemlerinin" iki
açıdan değerlendirilmesi gerek¬tiğini ifade etti. Birincisi, "bunları savaş
zamanında Kızıl Ordu'nun sa¬vunma kapasitesini altüst etmek için, coup d'etat
sırasında da hüküme¬tin düzenini bozmak amacıyla uygulamak için". Ama, ikinci
olarak, dedi Troçki, bu eylemlerin kendi pozisyonunu "güçlendireceği" ve ona
"yabancı hükümetlerle görüşmelerinde daha'fazla güven" sağlayacağı, zira
"Sovyetler Birliği'ndeki taraftarlarının hem yeterince güçlü hem de yeterince
aktif olduğu gerçeğine değinebileceği" kavranmalıydı.
Krestinski Moskova'ya döndüğünde Rus Troçkistlerinin gizli bir toplantısında
Troçki'yle olan görüşmesine ilişkin tam bir rapor verdi. Komploculardan birkaç
tanesi, özellikle de Troçki'nin "Dışişleri Ba¬kanı" olacağı varsayılan Kari
Radek, Troçki'nin kaadilerine danışmadan önce bu kadar önemli görüşmelere girmiş
olmasından dolayı kızgındı.
Radek, Krestinski'nin raporunu dinledikten sonra, Troçki'ye özel bir mesaj
göndererek "dış politika sorunu üzerine daha fazla açıklama" istedi.
Troçki'nin Fransa'dan yanıtı, bir kaç hafta sonra Radek'e, Troçkistlere kuryelik
yapan, Sovyet haber ajansı Tassin genç dış mu¬habiri Vladimir Romm tarafından
iletildi. Romm mektubu Troçki'den Paris'te almış ve popüler Sovyet romanı
Tsusima'mn kapağına sakla¬yarak gizlice Rusya'ya sokmuştu.2 Radek bu mektubun
içeriğini daha sonra şöyle açıkladı:--
Troçki sorunu şöyle koyuyordu: Almanya'da faşizmin iktida¬ra gelişi bütün durumu
temelden değiştirmişti. Bu, yakın gele¬cekte savaş, kaçınılmaz savaş demekti,
bunun da ötesinde, aynı zamanda Uzakdoğudaki durumun da gerginleşmesi demekti.
Bu savaşın Sovyetler Birliği'nin yenilgisiyle sonuçlanacağından Troçki'nin
kuşkusu yoktu. Bu yenilgi, diye yazıyordu, blok'un iktidara gelmesi için
elverişli koşullan yaratacaktır... Troçki, bir Uzakdoğu devleti ve bir Orta
Avrupa devleti ile ilişki kurmuş olduğunu ve bu devletlerin yan-resmi
çevrelerine, blok'un onlarla pazarlıktan yana ekonomik ve teritoryal nitelikte
önemli ödünler vermeye hazır olduğunu açıkça bildirdiğini ifade ediyordu.
Troçki, aynı mektupta Radek'e diplomatik görevlerde çalışan Rus Troçkistlerine
yakm gelecekte bazı yabancı temsilcilerin yaklaşacağını ve bu gerçekleştiğinde
de Troçkist diplomatlann Troçki'ye sadakatleri¬ni göstermek ve yabancı
temsilcilere her açidan Troçki'yi destekledik¬lerine ilişkin güvence vermek
zorunda olduklarını bildirdi...
2 Vladimir Romm, Tokyo, Cenevre ve Paris'de Tass muhabirliği yapmıştı.
Troçki'yle 1933'te Paris'te özel bir randevu ile Bois de Boulogne'daki bir
cafede buluştu. Troçki, Romm'a, komplocuların amaçlarına ulaşmasını sadece "aşın
önlemler"in sağlayabiliceğini söyledikten sora bir Latin atasözünü aktardı:
"İlacın tedavi edemediğini demir, demirin tedavi edemediğini ateş tedavi eder."
1934'de Romm, Birleşik Devletler'e Tass muhabiri olarak atandı. Romm,
Ame¬rika'ya gitmek üzere yola çıkmadan önce Paris'te Sedov'u gördü. Romm daha
sonralan şunlan anlattı: "Sedov bana, Troçki'nin Amerika'ya gidişime ilişkin
olarak, Sovyet-Amerikan ilişkileri alanında ilginç bir şey olursa haberdar
edil¬mek istediğini bildirdi. Bunun neden o kadar ilginç olduğunu sorunca, Sedov
bana şöyle dedi: "Bu Troçki'nin SSCB'nin yenilmesine ilişkin çizgisi ile ilgüi.
Madem ki Almanya ve Japonya'nın savaş tarihi, bir ölçüde Sovyet-Amerikan
ilişkilerinin durumuna bağlı, Troçki bununla ilgilenmeden edemez."
Troçkist Doğu Meseleleri Komiser Yardımcısı Grigori Sokolni-kov, kısa bir süre
sonra Radek'in Izvestia'daki ofisine daldı: "Düşün bir kere," diye patladı
Sokolnikov öfkeyle kapı kapandığında.
"Dışişleri Halk Komiserliği'nde görüşmeler yürütüyorum. Görüşme sona eriyor.
Tercümanlar odadan çıkmış. Japon elçisi aniden bana dönüyor ve soruyor:
Troçki'nin Hükümetine yaptığı tekliflerden habe¬rim var mıymış?"
Sokolnikov olaydan dolayı bayağı altüst olmuştu. "Troçki buna ne diyor?" diye
sordu Radek'e. "Halk Komiseri Yardımcısı olarak ben böylesi görüşmeleri nasıl
yürütürüm? Bu kesinlikle olanaksız bir du¬rum!"
Radek, heyecanlı arkadaşını yatıştırmaya çalıştı. "Telaşlanma," dedi. "Troçki
buradaki durumu kesinlikle anlayamıyor." Radek devamla Sokolnikov'a bunun bir
daha olmayacağını garanti etti. Troçki'ye zaten mektup yazıp Rus Troçkistlerinin
-"OGPU'nun gözü önünde"- Alman ve Japon ajanlarıyla görüşmeler yapmasının
olanaksız olduğunu bildir¬mişti. Rus Troçkistleri, dedi Radek, ancak Troçki
onları kendi gelişiminden haberdar ettiği sürece, onun görüşmeleri kendi başına
yürütmesi için "açık çek vereceklerdir."
Kısa bir süre sonra Radek Moskova'da diplomatik bir törene katıldığı sırada bir
Alman diplomatı yanma oturdu ve yavaşça şöyle dedi: "Liderlerimiz Bay Troçki'nin
Almanya ile uzlaşma için uğraştığını biliyorlar. Liderimiz, Bay Troçki'nin bu
düşüncesinin ne anlama geldiğini öğrenmek istiyor. Belki de bu düşünce
uykusuzluk çeken bir emigre'nia düşüncesidir? Bu düşüncelerin arkasında ne
yatıyor?"
Radek, sonradan bu beklenmedik, Nazi yaklaşımına tepkisini an¬latırken şöyle
dedi:-
Tabii ki, benimle konuşması ancak bir iki dakika sürdü; dip¬lomatik resepsiyon
ortamı uzun konuşmalar için elverişli değildir. Gerçekten bir saniyede kararımı
verip onu yanıdamak zo¬rundaydım... Ona SSCB'deki gerçekçi politikacıların bir
Alman-Sovyet uzlaşmasının önemini kavradıklarını ve bu uzlaşmaya var¬mak için
gerekli ödünleri vermeye hazır olduklarını söyledim.
30 Haziran 1934 gecesi, Hitler kendi hareketi içerisindeki muhalif unsurları
tasfiye edince Almanya'da Nazi terörü kendi saflarına indi. Yirmi dört saat
içerisinde, Hitler'in Yıldırım Tugayları Kurmay Başkanı Yüzbaşı Ernst Roehm;
Doğu Almanya'daki Yüksek Grup Li¬deri Edmund Heines; Berlin Yıldırım Tugayları
şefi Kari Ernst ve çok sayıda arkadaş ve meslektaşları, Münih ve Berlin'de
Hitler'in silahlı adamlarının kurşunlanyla öldüler. Bütün Nazi hareketini yoğun
bir endişe ve korku sardı.
Troçki, Paris'ten derhal Berlin'deki Troçkist irtibat elemanı Ser-gey
Bessonov'la temas kurmak üzere, güvenilir "sekreterlerinden" biri¬ni, Kari
Reich'ı, namı diğer Johnson adlı bir uluslararası casusu gönderdi. Bessonov,
Almanya'nın durumu üzerine Troçki'ye ayrıntılı bir rapor vermek üzere Paris'e
çağrıldı.
Bessonov, hemen Paris'e gelemedi; fakat Temmuz sonunda Ber¬lin'den ayrılmayı
başardı. Paris'teki bir otelde Troçki'yle buluştuktan ve Almanya'daki duruma
ilişkin raporunu verdikten sonra aynı akşam Berlin'e döndü. Bessonov, Troçki'nin
büyük bir heyecan içerisinde olduğunu gördü. Almanya'daki olaylar, Roehm'in
başını çektiği "radi¬kal Naziler"in ortadan kaldırılması plânlarına engel
olabilirdi. Besso¬nov, Troçki'ye Hitler, Himmler, Hess, Rosenberg, Goering ve
Goeb-bels'in iktidarı hâlâ sıkı sıkıya ellerinde tuttukları konusunda güvence
verdi.
"Elimize düşecekler!" diye bağırdı Troçki. Daha sonra Bessonov'a, yakın
gelecekte ona Berlin'de yerine getirmek üzere önemli görevler vereceğini
söyledi. "Bu meselede titizlik göstermemeliyiz," dedi Troçki. "Hess ve
Rosenberg'den gerçek ve önemli yardımlar alabilmek için, toprak kunusunda büyük
ödünler vermeye razı olup orada durma¬malıyız. Ukrayna'yı vermeye razı
olmalıyız. Çalışmalarında ve Alman¬larla olan görüşmelerinde bunu aklından
çıkarma, bununla ilgili olarak ben de Pyatakov ve Krestinski'ye yazacağım."
Sovyet Kordiplomatiğinin çeşidi ofislerinde zaten bir ihanet ağı örülmekteydi.
Yalnız Avrupa'da değil, Uzakdoğuda da büyükelçiler, sekreterler, ataşeler ve
konsolosluktaki küçük memurlar komplo şebekesine girmiş bulunuyorlardı...
Sovyetlerin Japonya Büyükelçisi de komploda rol oynuyordu. Adı Yurenev idi.
1926'dan beri gizli, bir Troçkistti. Troçki'nin talimatları üzerine Japon
İstihbarat Servisi ile ilişki kurmuştu. Yurenev'e Japon¬ya'yla ilişkilerinde,
Troçki'nin eski dostu, bir zamanlar Fransa ve İngiltere'de Büyükelçilik yapan
Christian Rakovski yardım ediyordu. Rakovski'nin artık Sovyet Dışişlerinde
hiçbir önemli görevi yoktu. Çeşitli kamu sağlığı komisyonlarında görevli olarak
çalışıyordu. Fakat yeralü komplosunda hâlâ önemli bir yeri vardı.
1934 Eylülünde Rakovski, bir Sovyet heyetiyle birlikte, ekim ayında Tokyo'da
yapılacak olan Kızılhaç dernekleri uluslararası konfe¬ransına katılmak üzere
Japonya'ya gitti. Japonya yolculuğuna çıkmadan önce Rakovski Moskova'daki Ağır
Sanayi Komiserliği'nden bir mektup aldı. Mektup Pyatakov'dandı ve içinde
Rakovski'nin Tok¬yo'da Büyükelçi Yurenev'e vereceği bir mektup vardı. Görünüşte
mek¬tupta olağan resmi ticari bilgiler isteniyordu. Mektubun arkasına,
Yu¬renev'e görünmez mürekkeple yazılmış, Rakovski'den Japonlarla görüşmelerde
"yararlanılacağı"nı bildiren bir mesaj vardı.
Rakovski'nin Tokyo'ya gelişinin ertesi günü bir Japon ajanı onunla temas kurdu.
Karşılama, Tokyo'daki Japon Kızılhaç binasının koridorunda gerçekleşti.
Rakovski'ye Rus Troçkist hareketinin amaçlarının, Japon hükümetininkilerle "tam
anlamıyla çakıştığı" bildi¬rildi. Japon ajanı, Rakovski'nin Tokyo'ya Sovyet
Rusya içerisindeki "durum"a ilişkin değerli bilgiler verebileceğinden emin
olduğunu da ekledi.
Aynı akşam Rakovski, Yurenev'e Japon ajanıyla konuşmasını ak¬tardı.
"Düşünceleri, beni Japon hükümetinin muhbiri, bir casus olarak kaydetmek," dedi
Rakovski.
"Tereddüt etmeye gerek yok," dedi Troçkist Büyükelçi, "ok yay¬dan çıktı."
Birkaç gün sonra Rakovski, randevu üzerine Japon İstihbarat Ser-visi'nin yetkili
bir subayı ile yemek yedi. Japon subayı konuşmaya açık yüreklilikle başladı.
"Bay Troçki'nin çok yakın dostu ve taraftarı olduğunuzu biliyoruz;" dedi
Rakovski'ye. "Sizden ona hükümetimizin Çin sorununa ilişkin makalelerinden ve
Çinli Troçkistlerin tavırlarından hoşnutsuz olduğunu yazmanızı istemem
gerekiyor. Bay Troçki'den farklı bir tavır beklemek hakkımız. Bay Troçki
gerekenin ne olduğunu anlamalı. Ayrıntılara girmeye hiç gerek yok, fakat Çin'de
provoke edilen bir olayın, Çin'e müdahale için beklenen bahane ola¬cağı da
açıktır."
Japon subayı daha sonra Rakovski'ye Japon Hükümeti'nin Rus Troçkistlerinden ne
tür gizli bilgileri almakta ilgileneceğini anlattı. Özellikle SSCB'nin doğu
kesimlerindeki kolektif çiftliklerdeki, demir¬yolu, madenler ve sanayilerdeki
duruma ilişkin bilgiler. Rakovski'ye bu bilgileri verirken kullanması için
çeşitli şifreler ve casus adları ve¬rildi. Kızılhaç heyetinde sekreter olan Dr.
Naida'nın Rakovski ile Ja¬pon İstihbarat Servisi arasında irtibat görevlisi
olması kararlaştırıldı...
Rakovski Tokyo'dan ayrılmadan Yurenev'le son bir kez daha konuştu. Troçkist
Büyükelçinin canı sıkılmıştı. Ümitsizce, "Öyle karışık bir işin içine girdik ki,
insan bazen nasıl davranacağını bilmi¬yor" dedi. "İnsan ortaklarımızdan birini
hoşnut ederken ötekini gücendirmekten korkuyor. Örneğin şu anda burada, Çin
meselesine ilişkin olarak Büyük Britanya ile Japonya arasında uzlaşmaz
çelişkiler doğarken biz hem İngiliz hem Japon İstihbarat Servisleriyle
ilişkileri sürdürmek zorundayız... Ve burada da ben bütün bunların içinde destek
bulmak zorundayım!"
Rakovski karşılık verdi: "Biz Troçkistîer şu anda üç kart birden oynamak
zorundayız. Alman, Japon ve İngiliz... Şu anda yaptığımız her .şey, her şey için
her şeyi riske atmak; ama eğer tehlikeli bir girişim başarıyla sonuçlanırsa,
maceracılara büyük devlet adamı deni¬yor!"3
3 20 Şubaî-1937 'de Tokyo gazetesi Miyako'da Japon Hükümetinin "Planlama ve
Bütçe Komisyonu"nun gizli bir oturumuna ilişkin bir haber yeralıyordu. Bu
toplantıda Milletvikili Yashida, Savaş Bakam General Sugiyama'ya, kendisinin ya
da ordunun, Sovyet Sibirya Demiryolunun taşıma kapasitesine ilişkin bilgisi olup
olmadığını sordu. Savaş Bakanı olumlu yanıt vererek, stratejik Sovyet
demiryolunun taşıma kapasitesinin Japon Yüksek Komutanlığı tarafından bütün
ayrıntılarıyla bilindiğini söyledi. General Sugiyama devamla şöyle dedi:
"Rus¬ya'da mevcut hükümete muhalif unsurlar var ve bunu da kesinlikle onlardan
öğrendik." Bu açıklamanın Miyako gazetesinde yayınlanması Tokyo basın
çevrelerinde şiddeüi bir skandal yarattı. Hükümet gizli bilgüeri ifşa ettiği
için gazeteye ağır para cezası verdi ve baş haber editörü Yaguchi Güei Savaş
Ba¬kanlığının isteği üzerine istifa etmek zorunda kaldı.
2. Terör Diplomasisi
Rus komplocuları Almanya ve Japonya'nın temsilcileriyle ihanet ilişkilerini
güçlendirirken, Sovyet Hükümeti'ne karşı gizli saldırının bir başka safhası da
yaklaşıyordu, ihanet, terörle tamamlanacaktı...
1934 Nisanında, Boyarşinov adlı bir Rus mühendisi, Sibirya'daki hayati öneme
sahip Kuznetsk kömür madenlerindeki inşaat şefinin ofi¬sine girerek kendi
bölümünde işlerin yolunda gitmediğini bildirdi. Çok fazla sayıda kaza, yeraltı
yangını ve mekanik arıza oluyordu. Bo¬yarşinov sabotajdan kuşkulanıyordu.
İnşaat şefi verdiği bilgi için Boyarşinov'a teşekkür etti. "Ben ge¬rekli
kişilere haber veririm," dedi. "Bu arada siz kimseye bundan söz etmeyin."
İnşaat Şefi, Alman casusu ve Sibirya'ya Troçkist sabotajın baş
örgütçüsü Aleksey Şestov'du.
Birkaç gün sonra Boyarşinov bir hendekte ölü bulundu. İşten eve dönerken, tenha,
dar bir kır yolunda sürat yapan bir kamyon çarpmıştı ona. Kamyonun şoförü
Çerepukhin adında profesyonel bir teröristti. Şestov ona Boyarşinov'u öldürme
görevini vermiş ve bu işi için 15.000 ruble ödemişti.4
1934 Eylülünde SSCB Halk Komiserleri Konseyi Başkanı M. Molotov, madencilik ve
sanayi bölgelerini inceleme gezisi, dolayısıyla Sibirya'ya geldi. Molotov,
Kuznetsk kömür havasındaki madenlerden birini ziyaretten dönerken arabası aniden
yoldan çıktı, bir hendekten aşağı doğru hızla indi ve tam uçurumun başında
durdu. Şiddetle sarsılan ve yaralanan fakat başka bir zarar görmeyen Molotov ve
arka¬daşları tepetaklak olmuş arabadan tırmanarak çıktılar. Ölümden kılpayı
kurtulmuşlardı...
Arabanın şoförü, yerel garajın sorumlusu Valentine Arnold'du. Arnold, Troçkist
terör aygıtının üyesiydi. Şestov ona Molotov'u öldürme talimatı vermişti;
Arnold, kendini de Molotov'la birlikte öldürmek amacıyla arabayı kasten yoldan
çıkarmıştı. Girişim, yalnızca Arnold'un "kaza"nın gerçekleşmesinin planlandığı
uçuruma yaklaştığı sırada cesaretini kaybetmesi ve yavaşlaması sonucu
başarısızlığa uğradı...
1934 sonbaharında, Troçkist ve sağcı terörist gruplar, Sovyetler Birliği'nin her
yanında faaliyet gösteriyorlardı. Terörist grupların üyeleri arasında eski
Sosyalist Devrimciler, bir zamanların Menşevikleri, profesyonel gangsterler ve
Çarlık Ohrana'sının eski ajanları da vardı. Ukrayna ve Belorusya'da, Gürcistan
ve Ermenistan'da, Özbekistan, Azerbeycan ve Uzakdoğunun Ki~p bölgesinde
anti-Sovyet milliyetçiler ve faşistler terörist aygıta almıyordu. Pek çok yerde,
Nazi ve Japon ajanları bu grupların operasyonlarını doğrudan yönetiyordu.
4 Şestov tarafından Boyarşinov'un katiline ödenen para, Şestov'un talimatıyla
faaliyet gösteren Troçkist gangsterlerin Anzherka Devlet Bankası'ndan çaldıkları
164.000 rublelik gizli fonun bir parçasıydı. Fon, Sibirya'daki sabotaj ve
terörist faaliyetlerin finanse edilmesine yardımcı olmak için kurulmuştu.
Öldürülecek Sovyet liderlerinin bir listesi yapılmıştı. Listenin başında Jozef
Stalin'in adı vardı. Diğer adlar arasında Klementi Voroşilov, V.M. Molotov,
Sergey Kirov, Lazar Kaganoviç, Andrey Zhdanov, Vyaçeslav Menzhinski, Maksim
Gorki ve Valerian Kuibişev bulunuyordu.
Teröristler, Leon Troçki'den Sovyet liderlerini ortadan kaldırmanın aciliyetini
vurgulayan periyodik mesajlar alıyorlardı. Bu mesajlardan biri 1934 Ekiminde
Troçki'nin eski muhafızı Efraim Dreitzer'e ulaştı. Troçki bunu, bir Alman sinema
dergisinin sayfa¬larının kenarlarına görünmez mürekkeple yazmışü. Dreitzer'e,
mesaj, Troçkist bir kuryenin Varşova'da dergiyi verdiği kızkardeşi tarafından
getirilmişti. Troçki'nin Dreitzer'e yazdığı mesaj şöyleydi:--
Sevgili dostum. Bugün önümüzdeki şu ana görevlerin bu¬lunduğunu iletin:
1) S talin ve Voroşilov'a ortadan kaldırmak.
2) Orduda çekirdekler yaratmak için çalışmaları geliştirmek.
3) Savaş halinde, her tür aksilik ve kargaşadan önderliği ele geçirmek için
yararlanmak.
Mesajda imza olarak Troçki'nin kod imzası Starik ("İhtiyar") vardı.
Bir keresinde komplocular uzun gözlemlerden sonra Savunma Ba¬kanı Voroşilov'un
Moskova'da arabayla genellikle geçtiği yolu tespit ettiler. Silahlı bu terörist
birkaç gün boyunca, Voroşilov'un arabasının geçtiği caddelerden biri olan Frunze
Caddesi'ne yerleştirildi. Fakat araba hep hızlı gidiyordu ve teröristler,
içlerinden birinin daha sonra bildir¬diği gibi, "hızla giden bir araca ateş
etmenin faydasız olduğu"na karar verdiler.
Stalin'i öldürmek için yapılan pek çok plan da başarısızlığa uğradı.
Moskova'daki önemli bir Parti toplantısında Stalin'i vurmakla görevlendirilen
Troçkist bir terörist, toplantıya girmeyi başardı fakat Sovyet liderine silahını
kullanacak kadar yaklaşamadı. Başka bir sefe¬rinde, teröristler, Stalin'e,
Karadeniz kıyısından deniz motoru ile geçerken uzun menzilli tüfeklerle ateş
ettiler, fakat kurşunlar isabet et¬medi. Terörist İvan Bakayev Stalin'i öldürme
planlarından birinin başarısızlığa uğradığını bildirdiğinde Leo Kamenev,
"yazık," dedi. "Gelecek sefer daha başarılı olacağımızı ümit edelim."5
5 Troçkist-Zinovyevci terörist merkezin iç atmosferi, "siyasi" görünümüne
rağmen, New York'un Cinayet A.Ş. ve benzer şebekelerini anımsatıyordu. Eskiden
Petrograd Sovyetinde Zinovyev'in siyasi yardımcısı olan Bakayev,
Troçki, gitgide daha fazla sabırsızlanıyordu. Rusya'daki taraftar¬larına yazdığı
mektupların tonu, ani bir değişikliğe uğruyordu. Onları, "her zaman örgütsel
hazırlık ve konuşmalarla uğraştıkları" ve "somut hiçbir şey" başaramadıkları
için öfkeyle azarlıyordu. Troçki, terörist ey¬lemlerin örgütlenmesine yardım
etmek ve bunları hızlandırmak için Sovyetler Birliği'ne kendi özel ajanlarını
göndermeye başladı. Rus emi-gres ya da Alman Troçkisti olan bu ajanlar, Sovyet
diplomatik servi-sindeki komplocular veya Alman Askeri İstihbaratı ya da Gestapo
ta¬rafından verilen sahte pasaportlarla seyahat ediyorlardı.
Bu özel ajanların ilki Nathan Lurye adında bir Alman Troçkisti idi. Onu
Troçki'nin iki adamı daha izledi. Konon Berman-Yurin ve Fritz David, nami diğer
Ilya-David Kruglyanski. 1933 Martınta Troçki dördüncü ve beşinci ajanları
gönderdi: Valentine Olberg ve Moissei Lurye, namı diğer Alexander Emel (Moissei
Lurye'nin Nathan Lurye ile akrabalığı yoktu).
Nathan Lurye Berlin'den ayrılmadan önce ona Moskova'da o sırada Sovyetler
Birliği tarafından işe alınmış bulunan Franz Weitz adlı bir Alman mimar ve
mühendisinin yönetiminde çalışacağı talimatı verildi. Franz Weitz, Leon
Troçki'nin taraftarlarından değildi. Weitz, Almanya Nasyonal Sosyalist Partisi
üyesiydi. Nazi Gestaposu yöneticisi Hein¬rich Himmler'in gizli ajanı olarak
Sovyetler Birliği'ne gönderilmişti. Himmler, Weitz'i Sovyetler Birliği'nde
Troçkist-Zinovyevci terörist
terörist merkez gangsterlerinin disiplinini sağlamaktan sorumluydu. Zinovyev
ona, örgüte ihanet edebilecek kişileri susturma görevi vermişti. 1934
orta¬larında Stalin'i öldürme girişimi, görevlendirilen katil Bogdan'ın
cesaretini be¬lirleyici anda kaybetmesinden ötürü başarısızlığa uğrayınca,
Bakayev, Bog-dan'ı susturmayı üzerine aldı. Bogdan'ı dairesinde ziyaret etti ve
geceyi onunla geçirdi. Sabahleyin, Bakayev ayrıldığında, Bogdan kafasında bir
kurşun ve ce¬sedinin yanında bir tabancayla oturma odasında ölü olarak
yatıyordu. Odada, Bakayev'in onu yazmaya zorladığı bir mektup bulundu. Mektupta,
Bogdan'ın, Troçki-Zinovyev muhalefetine Sovyet Hükümeti tarafından
"zulmedilmesi" nedeniyle intihar ettiği yazılıydı.
Troçkist-Zinovyevci terörist merkez üyelerinden Isak Reingold sonradan, "hem
Zinovyev hem de Kanıenev"in iktidarı aldıklarında Bakayev'i OGPU'da kilit bir
göreve getirmeyi kararlaştırdıklarını açıkladı. Reingold, "OGPU meka¬nizmasından
yararlanarak," diye ifade verdi, "izlerin örtülmesine, yalnız komp¬loyla
bağlantısı olabilecek OGPU, İçişleri Halk Komiserliği çalışanlarını değil,
Stalin'e ve en yakın yardımcılarına karşı yapılan terörist eylemlerin doğrudan
faillerinin de ortadan kaldırılmasına, öldürülmelerine yardımcı ola¬caktı.
Troçkist-Zinovyevci örgüt, Bakayev'in eliyle bu meseleye bulaşmış ken¬di
faaliyetlerini, kendi öz gangsterlerini ortadan kaldıracaktı."
merkezle birlikte terörist ve casusluk operasyonları örgütlemekle
görevlendirmişti.
Zinovyev'in taraftarlarından biri, bir Nazi ajanıyla bu doğrudan bağlantıyı
sorguladığında, Zinovyev şu karşılığı verdi: "Bu seni neden rahatsız ediyor ki?
Sen bir tarihçisin. Lasalle ve Bismarck olayını, La-salle'in Bismarcki devrimin
çıkarlarına kullanmak istediğini bilirsin, peki bugün biz niye Himmler'den
yararlanmayalım?"
Troçki'nin ajanları Konon Berman-Yurin ve Fritz David, Rus¬ya'ya gittikten çok
kısa bir süre sonra Troçki'yle özel toplantılara çağrıldılar. Toplantılar, 1932
Kasımı sonunda Kopenhag'da yapıldı. Konon Berman-Yurin sonradan şunları
söyledi:-
Onunla (Troçki) iki kez görüştüm. Önce beni geçmişteki çalışmalarım için övmeye
başladı. Sonra Troçki Sovyet meselele¬rine geçti. Troçki dedi ki: "Esas sorun,
Stalin sorunudur. Stalin fiziksel olarak yok edilmelidir." Öteki mücadele
yöntemlerinin arük etkili olmadığını söyledi. Bu amaçla her şeye cesaret
edebile¬cek, onun deyimiyle bu tarihsel görev için kendilerini feda etmeyi
kabullenecek insanlara ihtiyaç olduğunu belirtti.
Konuşmamıza akşam devam ettik. Ona bireysel terörizmin, Marksizmle nasıl
bağdaşabileceğini sordum. Troçki buna şöyle karşılık verdi: Sorunlar dogmatik
bir tarzda ele alınamaz. Sovyet¬ler Birliği'nde Marxin öngöremeyeceği bir
durumun doğduğunu ve Stalin'in yanısıra Kaganoviç ve Voroşilov'u da öldürmek
ge¬rektiğini söyledi...
Konuşma sırasında odayı sinirli bir şekilde bir aşağı bir yu¬karı adımlıyor ve
Stalin'den özel bir kinle söz ediyordu...
Stalin'e atılan kurşunun büyük bir meclisi çınlatması için, terör eyleminin eğer
mümkünse Komintern'in bir plenumunda ya da kongresinde gerçekleşecek şekilde
zamanlanması gerektiğini söyledi. Bunun Sovyetler Birliği'nin sınırlarının çok
ötesinde dev yankılan olacaktı... Bu, dünya çapında öneme sahip tarihsel bir
siyasal olay olacaktı.
Troçki, öteki ajanı Fritz David'e şöyle dedi: "Stalin'e karşı terör. Devrimci
görev budur. Devrimci olanın eli titremez." Troçki Sovyetler Birliği'nde "artan
hoşnutsuzluktan söz etti. David sordu, "Bu hoşnutsuzluğun Sovyeüer Briliği ile
Japonlar arasındaki bir savaş du¬rumunda ortadan kalkacağını düşünüyor musunuz?"
Troçki yanıtladı,
"Hayır, aksine, bu koşullarda, rejime düşman güçler birleşmeye ve bu hoşnutsuz
kitlelerin önderliğini ele almaya, onları silahlandırmaya ve hakim bürokraüara
karşı yöneltmeye çalışacaklardır."
Troçki-Zinovyevci terörist merkez, komplonun ilk önemli darbe¬sini Sovyet
Hükümeti'ne indirecekti. İlk darbe, Leningrad Parti Sekre¬teri ve Stalin'in
Sovyet Hükümeti'ndeki en yakın çalışma arka¬daşlarından biri olan Sergey
Kirov'un öldürülmesiydi...
1934 Kasım başlarında Moskova'da bulunan Zinovyev, taraftarı Bakayev'i
Leningrad'daki terörist hücrelerin örgütlenmesini denetle¬meye gönderdi.
Kirov'a defalarca yaklaşma girişiminde bulunan Leningradlı teröristler,
Zinovyev'in elçisini karşılamaktan pek hoşnut olmadılar. Gangsterlerden biri
Bakayev'e, "Demek Grigori Eveseyeviç (Zinovyev) bize güvenmiyor," dedi. "Ruh
halimizi ve çalışmamızı denetlemek için buraya adamlar yolluyor. Eh, pek
gururlandık sayılmaz!"
Bakayev, yedi teröristin katıldığı Leningrad terörist hücreler top¬lantısında
son gelişmeleri öğrendi. Bakayev'e Kirov'un evinden Smolni Enstitüsü'ne giderken
geçtiği yol boyunca sürekli bir gözcü konduğu bildirildi. Bakayev, esas suikasti
gerçekleştirmek üzere seçilen kişiyle tanıştırıldı, bu adam, hesaplarındaki
düzensizlik nedeniyle görevden alman ve genel olarak güvenilmez oluşundan dolayı
da Konsomol'dan (Komünist gençlik örgütü) atılan solgun, ince, uzun, otuz
yaşındaki muhasebeci Leonid Nikolayev'di.
Nikolayev, Bakayev'e, Kirpv'u ya evinin yakınında ya da Smolni Enstitüsü'nde
varmayı planladığını söyledi. Daha önce Kirov'dan rande¬vu almaya çalıştığı
fakat şimdiye dek başarılı olamadığını da ekledi.
Bakayev, Zinovyev'in Moskova'da kendisine verdiği talimatları tekrarladı: -
Temel görev, terörist çalışmayı bizim varlığımızın herhangi bir biçimde
tehlikeye girmesini önleyecek tarzda örgütlemektir...
Sorgu sırasında esas olan, örgütle herhangi bir bağlantıyı ısrarla reddetmektir.
Terörist faaliyetlerle suçlandığımız takdirde, bunu kesinlikle inkar etmeli ve
terörün, Bolşeviklerin düşünceleriyle bağdaşmadığını savunmalısınız...
Zinovyev, Leningrad'daki gelişmelerden tatmin olmuştu. O da, Kamenev de, Kirov
suikastinin yakında gerçekleşeceğinden emindiler. Bu eylemin Sovyet Hükümeti'ni
kargaşaya sürükleyeceğine ve ülkenin her yanında Sovyet liderlerine karşı benzer
eylemlerin yapılması için işaret olacağına inanıyorlardı. Kamenev, "Kafaların,"
diyordu, "yeniden büyümemek gibi bir özelliği vardır..."
1 Aralık 1934 günü, öğleden sonra saat 4.27'de Sergey Kirov, Smolni
Enstitüsü'ndeki ofisinden ayrıldı. Merkez Komitesi'nin ekmek vesikası sistemini
kaldıran kararı hakkında rapor vereceği odaya giden uzun mermer yollu
koridorlardan aşağı doğru yürüdü. Kirov, yürürken koridordan bir adam fırladı,
Kirov'un başının arkasına bir tabanca da¬yadı ve ateş etti.
Öğleden sonra saat4.30'da Sergey Kirov öldü.
Katil Leonid Nikolayev'di. Kaçmaya ve sonra da tabancayı kendi¬sine çevirmeye
çalıştı fakat ikisini de yapamadan yakalandı.
28 Aralık 1934'te Leonid Nikolayev, SSCB Yüksek Mahkemesi Askeri Collegium'unda
duruşmaya çıkarıldı. Nikolayev ifadesinde, "Ki-rov'u vururken," dedi, "şöyle
düşünmüyordum: Kurşunumuz ülke içerisinde Sovyetler Birliği Komünist Partisi'ne
ve Sovyet Hüküme-ti'ne karşı bir paüamanm, bir isyanın işareti olmalıydı."
Askeri Collegium Nikolayev'i kurşuna dizilmeye mahkum etti. 6
Nikolayev, Zinovyev, Kamenev ve Troçkist-Zinovyevci terörist merkezin öteki
liderlerinin, Kirov'u öldürme planına doğrudan doğruya bulaşmış olduklarını
açıklamadı.
Fakat Sovyet Hükümeti için, suikastin arkasındaki dikkatli plan¬lama ve
hazırlığın, Nikolayev'in terörist grubununkinden çok daha ayrıntılı ve tehlikeli
bir örgütün varlığını gerektirdiği açıktı. Bolşevik Partisi Leningrad olayını
araştırmak için özel bir müfettiş atadı. Bu kişi, Parti Merkez Komitesi Üyesi ve
Denetim Komisyonu Başkanı N.I. Yezhov'du.
6 Kirov'un öldürülmesi, sağcılar ve Troçkistlerin yanısıra Rus faşistleri
tarafından da coşkuyla karşılandı. Eski Çarlık subayı ve Birleşik Devletler'de
Japon ajanı "Kont" Anastaşe Vonsiatski, 1935 Martında, Thompson, Connecticut,
ABD'de yayınlanan Faşist adlı gazetesinde şunları yazıyordu: "Kirov'un işi
bitti, ikinci kursun Slalin'e yönelmeli - ayaklanmanın işareti... Kardeşimiz
Nikolayev'in kurşunlanmasının sesi yüksek değildi ama dünyanın her yanında
yankılandı... Rus halkı, Nikolayev'in mezarı önünde şapkanı çıkar... Yaşasın
ölümsüz kahra¬man Nikolayev!" Vonsiatski ve Beyaz Rus faşizmine ilişkin daha
fazla ayrıntı için bakınız Yirmi üçüncü Bölüm.
Nikolayev'in yargılanmasından iki hafta sonra, Grigori Zinovyev. Leo Kamenev ve
aralarında Bakayev'in de bulunduğu meşhur ortak¬lanndarrpek çoğu, Kirov'un
öldürülmesine suç ortaklığı iddiasıyla Le¬ningrad mahkemesinin karşısına
çıktılar. Zinovyev ve Kamenev, mah¬keme boyunca, önceden planlanmış bir rota
izlediler. Sovyet Hükümeti'nin kendi soruşturmasıyla bulamadığı hiçbir şeyi
kabul et¬meyip, yoğun bir pişmanlık gösterisi yaptılar ve içinde bulundukları
siyasal muhalefet faaliyetlerinin, "anü-Sovyet faaliyetler"e yol açacak "bir
ortam yaratmış olduğunu" itiraf ettiler. Siyasal muhalefetin "Mos¬kova Merkezi"
liderleri olduklarını söylediler ve suçun kaynaklandığı kışkırtıcı siyasal
hareketin başında oldukları için Kirov'un öldürülmesinin "manevi sorumluluğu'nu
kabul ettiler. Fakat, Kirov'u öldürme planına ilişkin önceden bilgi sahibi
olduklarını hararetle inkar ettiler.
"Ben lider olduğumu hissetmeye alışkınım," dedi Zinovyev, "ve bundan da,
söylemeye gerek kalmaksızın benim her şeyi bilmem ge¬rektiği sonucu çıkıyor...
Bu insafsız cinayet bütün geçmiş o Parti aleyhtarı mücadele üzerine öylesine
uğursuz bir ışık tutuyor ki, Parti¬nin, işlenen cinayette eski Parti aleyhtarı
Zinovyev grubunun siyasi sorumluluğundan söz etmekte kesinlikle haklı olduğunu
kabul ediyo¬rum."
Kamenev de aynı rolü oynadı. "Dönek tabiatlı olmadığımı söylemeliyim, ama hiçbir
zaman silahlı mücadeleye itibar etmedim" dedi. "Hep, Merkez Komitesi'nin bizimle
pazarlık yapmak zorunda ka¬lacağı bir durumun doğmasını, kımıldayıp bize de yer
açmasını bekle¬mişimdir..."
Hile başarılı oldu. Duruşmada, Zinovyev ve Kamenev'in Kirov'u öldürme planına
doğrudan katıldıkları kamtlanamadr. Bunun yerine, yalnızca anti-Sovyet
kışkırtıcı faaliyetler yürütmekten suçlu bulundu¬lar. Mahkame kararında şöyle
deniyordu: -
Mahkeme, Moskova merkezi üyelerinin eylemlerini, Yoldaş S.M. Kirov'un 1 Aralık
1934 tarihinde öldürülmesi ile bağlantılı olarak değerlendirmek için gerekli
delilleri ortaya çıkaramamakla birlikte, yargılama sonucunda karşı-devrimci
Moskova merkezi üyelerinin Leningrad grubunun terörist duygularından haberdar
olduğunu ve bu duyguları alevlendirdiğini kesinlikle kanıtla¬mışa
Komplocu faaliyetleri nedeniyle Zinovyev on yıl, Kamenev beş yıl hapse
mahkum edildi.
Mahkeme ancak komplonun cilasını kazıyabilmişti. Leningrad duruşmasının
aydınlatamadığı pek çok gerçek arasında belki de en tuhafları şunlardı:-
Zinovyev'le Kamenev tutuklandığı zaman, onları NKVD merkezine Sovyet Gizli
Polisi'nin dört ajanı getirmişti.7 Bu ajan¬lar, NKVD Gizli Polis Dairesi Şefi
Molçanov, Operasyonlar Dai¬resi Şefi Pauker; Operasyonlar Dairesi Şef Yardımcısı
Voloviç ve NKVD Başkan Yardımcısı Bulanov'du.
Dört NKVD ajanı, Zinovyev'le Kamenev'i tutuklarken, alışılmamış bir tarzda
hareket ettiler. Sanıkların dairelerinde suç unsuru malzeme için arama
yapmamakla kalmadılar; aslında Zi-novyev ve Kamenev'e bazı suç unsuru belgeleri
yok etmeleri için izin verdiler...
Bu dört NKVD ajanının sicilleri daha da ilginçti.
Molçanov ve Bulanov, Troçkist-Sağcı komplo aygıtının giz¬li üyeleriydiler.
Pauker ve Voloviç Alman ajanıydı.
7 1934 yılı sonunda, SSCB'deki iç güvenlik sorunlarından sorumlu acente olarak
OGPU'nun yerini NKVD (Kamu Güvenliği Bölümü) aldı.
Bu adamlar, tutuklamaları yapmaları için NKVD Başkanı Henri G.Yagoda tarafından
özel olarak seçilmişlerdi.
DEVAMI