Simon Bolivar
- Meslek : Güney Amerikalı devrimci
- Doğum : 1783
- Ölüm : 1830
Günümüzde tam altı ülke tarafından kurucu olarak kabul edilen Güney Amerikalı devrimci Simon Bolivar, Venezuela’daki Caracas şehrinde zengin bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Bolivar eğitimini İspanya’da aldı. 1807 yılında ülkesine dönen ünlü devrimci gelişmekte olan direniş hareketine katıldı. 1813 yılında Venezuela’yı özgürleştirmek için bir mücadele başlattı. Bu dönemdeki başarısı nedeniyle kendisine “Kurtarıcı” adı verildi.
George Washington ve Amerikan Devrimi hayranı olan Bolivar, ABD’yi model alan birleşik bir Güney Amerika Cumhuriyeti kurmayı hayal ediyordu. Elde ettiği askeri başarılarla Kolombiya, Panama, Peru, Ekvator ve Bolivya’yı esaretten kurtardı. 1821 yılında kıta çapında bir konfederasyon olacağına inandığı Gran Colombiya’yı kurdu. Ne var ki Gran Colombiya, Bolivar’ın istediği şekilde gelişmedi. Federasyon kendi içinde derin ayrılıklara sahipti ve 1828 yılında ortak bir anayasa oluşturulması konusunda uzlaşma sağlanamadı. İdealist düşüncelerine ve demokrasiye olan inancına rağmen Bolivar işleyen bir ülke yaratabilmek içi kendisini diktatör ilan etti. Buna karşılık planı geri tepti ve bir zamanlar Güney Amerika’nın en sevilen adamı olan Bolivar bir anda çok sayıda düşman kazandı. 1828 yılında bir suikast girişiminden sağ kurtulmayı başardı, ancak 1830 yılında görevi bırakmak zorunda kaldı. Tüberküloz nedeniyle sağlığı bozulan Bolivar, Avrupa ya da Karayipler’e sürgüne gitmeyi planladı. Güney Amerika’dan ayrılmadan Kolombiya’daki küçük bir çiftlikte öldü.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
David S. Kidder, Noah D. Oppenheim, Entelektüelin Kutsal Kitabı, Maya Kitap, 2013
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
I. Alaeddin Keykubad
Kendi adına para bastıran ve El- Melikü’l mansûr Alâüddevle ve d-din Nâsıru emiri’l mümin’în unvanıyla anılan Aleaddin Keykubad, I. Gıyaseddin Keyhusrev’in oğludur. Babasının hükümdarlığı döneminde Tokat’a melik olarak tayin edilen Keykubat, babasının ölümü üzerine tahta geçen ağabeyi İzzeddin Keykavus’un hükümdarlığını kabul etmeyerek Ermeni Kralı Leon ve amcası Mugisûddin ile Kayseri’yi kuşattı. Kuşatmanın başarısız olmasının ardından teslim olarak hapse koyulan Keykubat, ağabeyi İzzeddin Keykavus’un ölmesi üzerine tahta geçti. Hükümdarlığı sırasında ilk icraatı Eyyubilerle bozulmuş olan ilişkileri düzeltmek olan Keykubat, Eyyubi hükümdarının kızıyla evlenerek dostluk ilişkilerini kuvvetlendirdi. Döneminin en önemli sorunu Moğol istilacılığıydı. Bu riske karşı birçok adım atmaya çalıştı ancak Harzemşahları yenilgiye uğratılması Moğollarla Selçukluyu karşı karşıya getirdi ve 1232 yılında bir Moğol birliği yağmalar yaparak Sivas yakınlarına kadar geldi. Moğol Hanı’na değerli hediyelerle bir elçi gönderen Keykubat, istilaya engel olmaya çalıştı, ancak Moğol tarafından kendilerine tabi olmaları isteğiyle karşılaşıldı. Günden güne artan Moğol tehlikesi nedeniyle Ahlat halkının bölgeyi boşaltması dirliği sarstı, buradaki düzenin tekrar sağlanması ve Moğollara karşı daha güçlü durulması adına önlemler alındı.
-
Cengiz Dağcı
Yaşamı topraklarından ve ailesinden uzak geçen, edebi yaşamında bu acılardan beslenen Cengiz Dağcı’nın çocukluğu babasının köyü Kızıltaş’ta geçti. Stalin döneminde uygulanan kolhozlaştırma siyaseti yüzünden ailesine ait topraklar ellerinden alındı. Akmescid’de ortaokulu bitiren Dağcı, Pedagoji Enstitüsü’nün tarih bölümüne kaydoldu. II. Dünya Savaşı’nda Rus ordusu saflarında savaşırken Almanlar tarafından esir kampına götürüldü. Rus olmayan esirlerden oluşan Türkistan lejyonuna dâhil edildi. Burada eğitim alarak subay yapıldı. Rus ordusunun Almanlar karşısında zafer kazanmaya başladığı ve Polonya’ya doğru ilerlediği sırada Regina Barbara Kleszko adlı bir genç kızın yardımıyla Almanlara karşı savaşmak üzere Polonyalılar’ın oluşturduğu örgüte D. Suwarski kimliğiyle katıldı. Daha sonra Tatar Millî Komitesi’nde çalışmaya başladı. Bir anlaşmazlık ardından Berlin’e giderek çalışmalarını Yaş Türkistan gazetesinde sürdürdü. Berlin’in bombalanması üzerine İsviçre’ye geçme çalışmaları hüsranla sonuçlandı. İtalya ve İskoçya’daki kamp yaşamından sonra Londra’ya yerleşti. Londra’da çeşitli işlerde çalışıp para kazanan Dağcı eşiyle beraber bir lokanta açtı.
-
İlhanlılar Devleti
Cengiz Han’ın torunu Hülagu Han tarafından İran’da kurulan başkenti Tebriz olan bir Moğol devletidir. Adını Hülagü’nün taşıdığı unvandan almaktadır. 1258’de Abbasileri ortadan kaldırıldı ve Irak Azerbaycan, Suriye’yi ele geçirildi. Aynicalut Savaşı’nda ise Memlükler tarafından yenilen İlhanlılar Fırat kıyılarına kadar çekildiler sonrasında Suriye, Filistin ve Kuzey Irak da kaybedildi. 1265 yılına gelindiğinde ise Hülagü’nün ölümü ile oğlu Abaka tahta çıktı. Bu sırada devletin sınırları Kafkasya’dan Belucistan’a ve Fırat’tan Amuderya’ya kadar uzanıyor, Ermenistan Krallığı ve Anadolu Selçuklu Sultanlığı da bağımlı devletlerini oluşturuyordu. 1282 yılında Abaka’nın ölümünün ardından Teküder tahta geçti. Fakat Argun onu öldürerek her ne kadar yönetime kendi geçse de kısa bir süre sonra öldü ve yerine Geyhatu geçti. Geyhatu döneminde Anadolu’daki ayaklanmalar bastırıldı, Türkmenler ve Abbasiler ile mücadeleler devam etti. Geyhatu öldürülerek yönetime sırasıyla Baydu ve Gazan geldi. Gazan İslamiyet’i devletin resmi dini ilan etti. Ayrıca maliyeyi ve posta teşkilatını düzenledi, isyanları bastırdı. 1304’te ise yerine kardeşi Olcaytu geçti. Olcaytu denge politikasını izleyerek ülkedeki barış ve huzuru devam ettirdi. Daha sonra tahta geçen Ebu Said Bahadır ise Şiiliği terk ederek Sünniliğe geçmiş ve İslam’ı yaymaya çalışmıştır. Varis bırakmadan genç yaşta ölen Ebu Said Bahadır’dan sonra ise İlhanlı Devleti’nde zamanla karışıklıklar çıkmış ve 1353’de de parçalandı.
-
Barbaros Hayrettin Paşa Türbesi
Türk ve Dünya tarihinin en önemli denizcilerinden, Osmanlı Devleti’nin ünlü kaptan-ı deryası Barbaros Hayrettin Paşa için yapılan türbe, Mimar Sinan’ın usta elleriyle vücut buldu. Türbe, Barbaros Hayreddin Paşa’nın son yıllarında oturduğu yalısına yakın bir konumda inşa edildi. Kitabesine göre 1541-42 yıllarında inşa edilen türbenin içerisinde Barbaros Hayrettin Paşa ile birlikte, eşi Bala Hatun, Cafer Paşa ve Cezayirli Hasan Paşa’nın sandukaları bulunmaktadır.
-
Muhammed Eyüp Han
Rehana’da doğan Eyüp Han, Aligarh İslâm Üniversitesi’ne girdikten sonra zekâsı, spordaki yeteneği ve aile geçmişiyle Sandhurst Kraliyet Askerî Akademisi’ne alınan ilk Hindistanlılardan oldu. II. Dünya Savaşı’nda kumandan yardımcısı olarak savaştı ve savaş sonunda alay kumandanlığına getirildi. Pakistan ve Hindistan iki ayrı eyalet olunca İngilizlerce çeşitli birliklere dağıtılan Müslüman askerlerin toparlanmasında önemli katkıları olan Eyüp Han, tugay kumandanlığına ve Vezîristan ordusunun başına getirildi. General rütbesiyle Pakistan orduları genelkurmay başkanlığına tayin edilince Pakistan’ı birçok askerî ittifaka dahil etti. Organizasyona önem vererek bir planlama dairesi kurdu ve askerî okullar açtı. Pakistan’ın bağımsız bir İslâm cumhuriyeti olduğu ilân edildikten üç yıl sonra ülke tekrar krize girince Cumhurbaşkanı Mirza sıkıyönetim ilân etti ve Eyüp Han sıkıyönetim kumandanlığına tayin edildi. Daha sonra Mirza cumhurbaşkanlığından çekildi ve yerine Eyüp Han geçti. Basını kontrol altına alarak siyasî partileri dağıttı ve sorumlu siyasî liderleri mahkemeye çıkarıp hapse attırdı. İlk yıllarında popüler bir lider oldu. Hindistan’la anlaşmazlıklarda barışçıl tutum takındı, fiyat kontrolü ve toprak reformu gibi girişimlerde bulundu. Yeni başkent İslâmâbâd’ın kurulmasına öncülük etti.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun