Baş Dönmesi Nedenleri
Hemen hemen herkesin muzdarip olabilecek bir sorun olan baş dönmesi pek çok nedenin bir belirti olarak ortaya çıkabilmektedir. Sıklıkla karşılaşılan baş dönmesi nedenleri arasında ise kan dolaşımı problemleri, iç kulak rahatsızlıkları, hareket hastalıkları, enfeksiyonal durumlar, yaralanmalar ve ilaçların yan etkisi bulunmaktadır.
Baş dönmesinin nedeni her zaman tıbbi bir sorun olmayabilmektedir. Buna bir örnek ise, hamileliktir. Baş dönmesi hamileliğin belirtileri arasında yer almaktadır. (1)
Baş dönmesini tetikleyen koşullar da mevcuttur. Anlık olarak gelip giden baş dönmeleri genellikle tetikleyiciler nedeniyle gelişmektedir. Baş dönmesinin bir problem olarak değerlendirilmesi için baş dönmesinin ne kadar sürdüğü ve beraberin de başka belirtilerin de yaşanıp yaşanmadığı kıstas olarak alınabilmektedir. (2)
Baş dönmesi neden olur? Baş dönmesi nedenleri daha ayrıntılı bir şekilde şöyle sıralanmaktadır:
Kan Dolaşımı Problemleri
Kalp beyne ve vücuda kan pompalamaktadır. Beyne yeterli miktarda kan pompalayamadığında ise, baş dönmesi, denge kaybı ve bayılma gibi belirtiler yaşanabilmektedir.
Baş dönmesine yol açabilecek zayıf kan dolaşımı örnekleri şunlardır:
Kan basıncının düşmesi: Kan basıncında meydana gelen ani bir düşüş, kısa bir süreliğine baş dönmesi ya da bayılma hissi yaratabilmektedir. Bu durum yaygın olarak otururken aniden ayağa kalkınca ya da ayakta dururken ortaya çıkmaktadır. Tıbbi olarak bu, ortostatik hipotansiyon olarak adlandırılmaktadır.
Zayıf kan dolaşımı: Kardiyomiyopati, kalp krizi, kalp ritim bozukluğu ve geçici iskemik atak gibi kardiyovasküler problemler baş dönmesine yol açabilmektedir. Zayıf kan dolaşımı olduğunda, beyin ve iç kulaktaki kan akışı da zayıflamaktadır. Bunun bir sonucu olarak da, baş dönmesi meydana gelmektedir. (3)
İç Kulak Sorunları (Vertigo)
Denge hissi, duyu sisteminin bir parçasıdır ve şu şekilde çalışmaktadır:
- Gözler, vücudun tam olarak nerde olduğunu ve nasıl hareket etmesi gerektiğini belirlemektedir.
- Duyusal sinirler ise beyne vücut hareketleri için sinyaller göndermektedir.
- İç kulak, yerçekimi ve ileri-geri hareketlerini algılamaya yardımcı olmaktadır.
Vertigo söz konusu olduğunda, kişi çevresindeki her şey hareket ediyormuş gibi hissetmektedir. İç kulak bozuklukları sonucunda meydana gelen bu durum, gözlerin ve duyuların yanlış sinyaller almasına yol açmaktadır. Bu karışıklık beyni etkilemekte ve sonuç olarak vertigo yaşanmaktadır. (4)
Vertigoya yani şiddetli baş dönmesine neden olabilecek bazı tıbbi koşullar şunlardır:
- İyi Huylu Paroksismal Pozisyonel Vertigo
Vertigonun bu tipi geliştiğinde, kişi kısa süreli olarak yoğun bir şekilde, aslında öyle olmasa da dönüyormuş ya da hareket ediyormuş gibi hissetmektedir. Bu his, başı hareket ettirince ya da hızlı baş hareketleri yapınca ortaya çıkabilmektedir. Sık görülen bir vertigo nedenidir.
- Enfeksiyonlar
Vestibüler sinirde meydana gelen enfeksiyon olan denge siniri iltihabı, yoğun ve sürekli olarak devam eden vertigoya yol açabilmektedir. Aniden işitme kaybının meydana gelmesi de bir diğer enfeksiyonal durum olan ortak kulak iltihabının bir belirtisi olabilmektedir. (5)
- Meniere Hastalığı
Meniere hastalığı, iç kulakta meydana gelen aşırı sıvı birikimidir. Aniden başlayan ve birkaç saat kadar sürebilen vertigo ataklarına yol açabilmektedir. Diğer belirtileri arasında işitme kaybı, kulakta çınlama ve kulak tıkanıklığı bulunmaktadır.
- Migren
Migren çok şiddetli bir baş ağrısı tipidir. Migreni olan kişi şiddetli baş ağrıları yaşamasa da, baş dönmesi hissedebilmektedir. Aynı zamanda, ışığa ve sese karşı hassasiyet de oluşabilmektedir. (6)
Diğer Baş Dönmesi Nedenleri
- Nörolojik Hastalıklar
Bazı nörolojik hastalıklar baş dönmesine yol açabilmektedir. Bu hastalıkların arasında Parkinson ve multipl skleroz gibi bozukluklar bulunmaktadır. Baş dönmesiyle birlikte denge kaybına da yol açabilmektedir.
- Bazı İlaçlar
Anti-nöbet ilaçları, antidepresanlar, yatıştırıcılar ve sakinleştirici ilaçlar, bir yan etki olarak baş dönmesine yol açabilmektedir. Kan basıncını düşüren ilaçlar aşırı kan basıncı düşüşüne neden olabileceği için bu durum bayılma ile de sonuçlanabilmektedir. (7)
- Anksiyete Bozuklukları
Bazı anksiyete bozuklukları bir belirti olarak baş dönmesine yol açabilmektedir. Bu aynı zamanda, kişinin sersemlemiş gibi hissetmesine de neden olabilmektedir. Baş dönmesi yaşanan anksiyete bozuklukları arasında panik atak, dışarı çıkma korkusu, agorafobi bulunmaktadır.
- Demir Eksikliği Anemisi
Anemi yani kansızlığın en sık yaşanan belirtilerinden biri de baş dönmesidir. Kişi genellikle aniden ayağa kalktığında ya da aniden hareket ettiğinde baş dönmesi hissedebilmektedir. Diğer belirtileri arasında yorgunluk, halsizlik ve cilt solgunluğu bulunmaktadır. (8)
- Diyabet
İnsülin kullanan şeker hastalarında baş dönmesi belirtisi yaşanabilmektedir. Oluşabilecek diğer belirtiler arasında ise terleme ve anksiyete bulunmaktadır.
- Aşırı Sıcaklık ve Sıvı Kaybı
Çok sıcak bir ortamda bulunmak, çok terlemek ve çok fazla sıvı kaybetmek, baş dönmesine yol açabilmektedir. (9)
Baş Dönmesi Risk Faktörleri
Baş dönmesi herkesin yaşayabileceği bir durumdur. Bununla birlikte, bazı faktörler bu riski artırabilmektedir. Baş dönmesi risk faktörleri ise şunlardır:
- 50 yaşın üzerinde olmak
- Kadın olmak
- Kafa travması yaşamak
- Antidepresan veya antipsikotik olan ilaçları kullanmak
- Daha önce vertigo yaşamış olmak
- Vertigosu olan bir aile üyesine sahip olmak
- Çok fazla stres altında olmak
- Alkol içmek (10)
Hamilelikte Baş Dönmesi
Hamilelikte baş dönmesi yaşamak oldukça sık görülen ve doğal karşılanan bir belirtidir. Bunun nedeni, hamilelikte bebeğe kan akışını sağlamak için kan damarlarının genişlemesi ve kan akışının artmasıdır. Neticesinde, baş dönmesi ve geçici tansiyon düşmesi yaşanabilmektedir.
Diğer bir nedeni ise, vücut metabolizması değiştikçe kan şekerinin de düşmesidir. Bununla birlikte, anemisi ya da varis problemi olan anne adaylarında da baş dönmesi meydana gelebilmektedir. (11)
Baş Dönmesi Nedir?
Baş dönmesi, kişinin sersemlemesine ve denge kaybı yaşamasına neden olan, aynı zamanda, bayılmasına da yol açabilen bir sağlık durumudur. Baş dönmesi kendi başına bir hastalık olarak değerlendirilmemekte, onun yerine bir dizi rahatsızlığın bir belirtisi olarak ortaya çıkabileceği düşünülmektedir. (12)
Baş Dönmesi Belirtileri
Baş dönmesi nasıl anlaşılır? Baş dönmesi başlangıcında, kişi dengede durmakta zorlanmakta ve sersemlemektedir. Kendisi ya da çevresi dönüyormuş (vertigo) gibi hisseden kişi, aynı zamanda, mide bulantısı, baş ağrısı ve göz kararması da yaşayabilmektedir. (13)
Baş Dönmesi Tedavisi
Baş dönmesi nasıl geçer? Baş dönmesi tedaviden önce önleme yöntemi ile kontrol altına alınabilmektedir. Davranışsal ya da çevresel bir faktör nedeniyle ortaya çıkıp çıkmadığını anlamakta fayda vardır. Bununla birlikte, baş dönmesi bir belirti olduğu için amaç, ilk önce altta yatan nedeni tedavi etmektir. Fiziksel yaranmalar için iyileşmeyi beklemek, duygusal ya da zihinsel sorunlar için psikolojik tedavi almak yeterli olabilmektedir. (14)
Baş Dönmesi İçin Hangi Doktora Gidilir?
Baş dönmesi tanısı ve tedavisi için dahiliye, nöroloji ya da KBB (kulak burun boğaz) bölümüne başvurulabilmektedir. (15)