|Ekonomiden kültüre, dinden sanata hayatın her cephesine nüfuz eden küreselleşme olgusundan savaş kavramı da nasibini alıyor ve radikal bir biçimde değişiyor. Değişikliklerden birisi, savaşın artık bol yıldızlı generallere ihale edilen bir uğraş olmaktan çıkmış olması. A.B.D.de, savaş, yüksek-teknoloji üreten şirketlerin, üniversitelerin ve ülkenin en gelişmiş beyinlerini biraraya getiren think-tankların ortak projeleri olarak ele alınıyor. İkinci Dünya Savaşından itibaren gözlemlenen bu gelişmenin bir diğer boyutu da son yıldır askeri strateji alanında Janet Morris, Renatta Price ve Condolisa Rice (4) gibi kadın stratejistlerin sorumlu mevkilere gelmeleri.
Janet Morris, eşi Chris Morrisle ortak Morris&Morris isimli danışma şirketinin sahibi ve 1989dan itibaren ABD Küresel Strateji Konseyinin (1) kıdemli araştırma müdürü. 1991de Amerikan/Rus teknoloji alışverişi programlarını yürüten hanım. Eşi, belirgin siyasi yararlar için uzun-vade stratejiler tanımlayan ve oluşturan yeni savunma teknolojileri danışmanı olarak tanınıyor. Her ikisi de Harvard üniversitesinde özel yüksek lisans çalışmaları yapmışlar.
Bayan Renatta Price, ARDEC, Sistemler, Kavramlar ve Teknoloji adlı şirketin (1) 1994den beri başkan yardımcısı. Savaşın bundan böyle jeo-politik iklimler doğrultusunda evrilme süreci olarak düşünülmesi gerektiğini söyleyen ve kabul ettiren, Alabamadaki Ulusal Savunma Üniversitesinde (2) konuşan Bayan Renatta Price. Savaşın Üç Çağı olarak adlandırdığı evrilmeyi askeri tarih bağlamında açıklıyor. Buna göre, askeri tarih, 1)Fetih Savaşları Çağı, 2)Caydırıcı Savaşlar Çağı, 3)Tecrit Savaşları Çağı olmak üzere üç evre olarak düşünülüyor.
İ.Ö. 2800de Akatlardan, Hitlerin Aryan imparatorluğu kurmaya kalkıştığı 1945e kadarki döneme Fetih Savaşları Çağı deniyor. Bu çağ, devletlerin ekonomik ve stratejik refahlarının topraklarını genişletmelerine bağlı olan çağ. Fetih Savaşları Çağında galip, mağlubu zorunlu olarak asimile ediyor, doğal kaynaklarını sonuna kadar tüketmekte sakınca görmüyor.
Caydırıcı Savaşlar Çağı denilen ikinci evre, ABD ve SSCBnin kitle-öldürücü silâhlara muazzam yatırımlar yaptıkları soğuk-savaş yıllarını kapsıyor: 1946dan Berlin Duvarının yıkıldığı 1989a kadarki dönem. Bu süreçte, silâhlı kuvvetler, ülke savunmasının olmazsa olmaz koşulunu rakip ideolojilerin yayılmalarını önlemekte görüyor ve bu amaç doğrultusunda savaşıyorlar. Yüksek-teknoloji şirketlerinin savaş endüstrilerinden ayrı düşünülemez hale gelmeleri bu döneme rastlıyor. Böylece, ulusal ekonomilerin bel kemiğini teşkil eden ekonomik faaliyet, askeri alanla iç içe geçiyor.
Öte yandan, Caydırıcı Savaşlar Çağında hedef toprak işgali ve üzerindeki nüfusun asimilasyonu değil, toprağın ve insanların külliyen yok edilmesi şeklinde gelişiyor. Ancak, askeri tarih bağlamında kısa bir dönem (1946-1989) Caydırıcı Savaşlar Çağı. Kısa olma nedeni de teknolojik ilerlemedeki baş döndürücü hız. Diğer bir deyişle, silâhlardaki ilerleme sadece düşmanı değil gezegeni tehdit eder hale geliyor. Böylece, Tecrit Savaşları Çağı dedikleri evreye giriliyor.
1991 Körfez Savaşı, Tecrit Savaşlarının ilk örneği olarak gösteriliyor. Bu dönemde savaşın hedefi, bir ideolojiyi ya da devleti yeryüzünden silmek değil, haydut ya da bozguncuları küreselleşen dünyadan tecrit etmek suretiyle savaşma kapasitesinden mahrum bırakmak, Yeni Dünya Düzenini tehdit eden fetih amaçlı savaşlar çıkarmalarını önlemek olarak açıklanıyor.
Öte yandan, Tecrit Savaşları Çağı, iki kutuplu bir dünyada savaşmak üzere örgütlenmiş ulusal ya da NATO gibi ulus-ötesi ittifakların silâhlı kuvvetlerinin görev tanımını değiştiriyor. Silâhlı kuvvetlerin yeni görevleri, Yeni Dünya Düzenini birden fazla cephede en hızlı, en ucuz, en az zayiatla ve en az hasarla koruyacak yöntemleri geliştirmek olarak belirleniyor. Bu durum, bir yandan da orduların önceden hazırlanmış hareket plânlarından yararlanamıyor olmaları anlamına geliyor. Deyiş yerindeyse, içinde Yeni Dünya Düzenini tehdit etme potansiyeli her yeni maraza, yeni bir plan, yeni bir kurgu zorunluluğu dayatıyor ki, bu başlı başına bir sorun. Dönemin Kaotik Çağ olarak adlandırılmasının nedeni, hedef problemi. Bir önceki dönemde düşman belli olduğundan askerlerin harekât planlarını önceden yapmak imkânları varken, Kaotik Çağ da bu imkân ortadan kalkıyor, her yeni durumun yeniden düşünülmesi gerekiyor. Bir diğer sorun da medya.
Medya, tümüyle denetlemiyor. Stratejistler, denetim dışı medyanın her marazaya yeni bir strateji geliştirmek zorunda kalan silâhlı kuvvetlerin işini daha da zorlaştırıyor olmasından müştekiler. Hareket alanını kısıtladığını, müdahaleyi kaotik bir istikrarsızlık ortamında gerçekleşmeye zorladığını söylüyorlar. Oysa deniyor, hızlı oldukları kadar da birbirine bağımlı teknolojik ve jeopolitik gelişmelerin devamı, uluslararası hukuk düzeninin istikrarını gerektirir. Öte yandan, uluslararası hukuk düzeninin istikrarının Birleşmiş Milletler ya da NATO, koalisyon silâhlı kuvvetlerinin yeni rollerini başarıyla gerçekleştirmelerine bağlı olduğu açıktır.
1) US Global Strategy Council
2)Systems Concepts and Technology, ARDEC, associate director.
3) On limited and unlimited war], 11 Ocak 1995
4) Başkan Bushun Ulusal Savunma Danışmanı (National Security Adviser)

