6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu
ÇatmaA) Uygulama Alanı
MADDE 1286- (1) Bu Bölüm hükümleri, iki veya daha çok geminin çarpışması “çatma”
sonucu gemilere ve gemilerde bulunan insanlara veya eşyaya verilen zararın tazmini hakkında uygulanır. (2) Geminin, bir manevrayı yapmak veya yapmamak yahut seyir kurallarına uymamak
suretiyle başka bir gemiye veya gemide bulunan insanlara veya eşyaya çatma olmaksızın zarar vermesi hâlinde de, çatma hakkındaki hükümler uygulanır.
B) Kusursuz ÇatmaMADDE 1287- (1) Çatma, umulmayan bir hâl veya mücbir sebep yüzünden meydana
gelmiş veya neden ileri geldiği anlaşılamamışsa, çarpışan gemilerin veya gemilerde bulunan
insanların yahut eşyanın çatma yüzünden uğradıkları zarara, o zarara uğrayan kişi katlanır. (2) Birinci fıkrada sayılan hâller gemilerin hepsi veya onlardan biri, kaza anında
demirdeyken meydana gelirse birinci fıkra hükmü uygulanır. C) Kusurlu Çatma
I- Bir Tarafın Kusuru MADDE 1288- (1) Çatma, gemilerden birinin donatanının veya gemi adamlarının
kusurundan ileri gelmişse, zararı o geminin donatanı tazmin etmek zorundadır. II- Ortak kusur
1. Eşya zararı MADDE 1289- (1) Çatma, çarpışan gemilerin donatanlarının veya gemi adamlarının
kusurlarından ileri gelmişse, bu gemilerin donatanları, çatma yüzünden gemilerin veya gemide bulunan eşyanın uğradıkları zarardan kusurlarının ağırlığı oranında sorumludur.
Bununla beraber, duruma göre, bu oranın saptanması mümkün olmaz veya tarafların aynı derecede kusurlu olduğu ortaya çıkarsa, taraflar eşit oranda sorumlu tutulurlar. Bu tazminat istemleri bakımından, donatanların üçüncü kişilere karşı olan sorumluluğu müteselsil değildir.(2) Çatma, gemi adamlarının geminin sevkine veya başkaca teknik yönetimine ait bir
hareketinin sonucu olduğu takdirde, donatan, kendi gemisinde taşınan yükün ilgililerine karşı 1062 nci maddenin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ve 1180 inci maddenin birinci fıkrasının birinci cümlesi hükümleri uyarınca sorumlu olmaz. Bu sorumsuzluk hâli sebebiyle kendi donatanından tazminat elde edemeyen yük ilgilisi, söz konusu zarar için diğer kusurlu
donatanların birinden yabancı bir hukuka göre tazminat alırsa, bu ödemeyi yapan donatanın fazladan ödemek zorunda kaldığı kısım için sorumsuzluk hâlinden yararlanan donatana rücu etmesi hâlinde, kendisine rücu edilen donatan, o yük ilgilisine aynı oranda rücu hakkına sahiptir.
2. Bedensel ZararMADDE 1290- (1) Çatma, çarpışan gemilerin donatanlarının veya gemi adamlarının
kusurlarından ileri gelmişse, bu gemilerin donatanları, gemilerde bulunan kişilerin çatma
yüzünden ölümünden veya yaralanmasından yahut sağlığının bozulmasından doğan zararlardan müteselsilen sorumludur. Bununla beraber, duruma göre bu oranın tespiti mümkün olmaz veya tarafların aynı derecede kusurlu olduğu ortaya çıkarsa, taraflar eşit oranda sorumlu olurlar.
(2) Donatanların birbirine rücuunda, her donatan, kusurunun ağırlığı oranında sorumludur.III – Kılavuzun Kusuru
MADDE 1291- (1) Gemi, zorunlu danışman kılavuz veya isteğe bağlı kılavuz tarafından
sevk edilirken onun kusurundan ileri gelen çatmadan geminin donatanı sorumludur. (2) Gemi zorunlu sevk kılavuzu tarafından sevk edilirken onun kusurundan ileri gelen
çatmadan geminin donatanı sorumlu değildir.
D) Dava Öncesi Delil TespitiMADDE 1292- (1) Dava öncesi yaptırılacak delil tespitlerinde, çatmanın meydana geldiği
yerde deniz ticareti işlerine bakmakla görevli asliye ticaret mahkemesi, bulunmadığı takdirde asliye ticaret mahkemesi, o da yoksa ticaret davalarına bakmakla görevli asliye hukuk mahkemesi yetkilidir. (2) Çatmaya karışan her geminin kaptanı veya onun temsilcisine tespit yapılacağı
bildirilir.
(3) Tespit raporunda, çatmaya karışan gemilerin kusur oranları belirtilmez.
E) Şekil Şartı YokluğuMADDE 1293- (1) Çatma sonucu uğranılan zararın tazmini için açılacak davalar
öncesinde bir ihtar düzenlenmesine veya başkaca bir şekil şartının yerine getirilmesine gerek yoktur.
F) Karine Yokluğu
MADDE 1294- (1) Çatmada kusurun saptanmasında herhangi bir karine dikkate alınmaz.
G) Kaptanın Yardım Görevi ve Yerine Getirilmemesinden Donatanın SorumsuzluğuMADDE 1295- (1) Bir çatmadan sonra her geminin kaptanı, kendi gemisini, gemi
adamlarını ve yolcularını ciddi bir tehlikeye atmadan mümkün olması şartıyla, diğer gemiye, gemi adamlarına ve yolculara yardımla yükümlüdür. (2) Ayrıca kaptan, mümkünse, diğer gemiye kendi gemisinin adını, bağlama limanını,
geldiği ve gideceği limanları bildirmekle yükümlüdür. (3) Kaptanın, sadece bu maddede öngörülen yükümlülüğünü ihlal etmesinden dolayı
donatan sorumlu olmaz.
H) Saklı Tutulan HükümlerMADDE 1296- (1) Donatanın sorumluluğunun sınırlandırılmasına ilişkin hükümler
saklıdır. Bu Bölümde yer alan hükümler, taşıma sözleşmelerinden ve diğer her türlü
sözleşmelerden doğan borçları etkilemez.
İ) ZamanaşımıMADDE 1297- (1) Çatmaya dayanan her türlü tazminat istemi, çatmanın meydana geldiği
günden başlayarak iki yılda zamanaşımına uğrar. (2) 1289 uncu maddenin ikinci fıkrasının ikinci cümlesine veya 1290 ıncı maddenin ikinci
fıkrasına göre, donatanların birbirine karşı olan rücu hakları, ödemenin yapıldığı tarihten
başlayarak bir yıl içinde zamanaşımına uğrar