Bu gezi esnasında Kabardey-Balkar Rodina Derneği kendisini aracı kılarak, Ankara Kafkas Derneği'nden bir grup Adige'yi Kafkasya'ya davet etti.
1977 yılının 21 Ağustosu'nda Ankara Kuzey Kafkasya Kültür Derneği yöneticileri Fahri Huvaj, Necdet Hatam, özdemir özbay bu davete icabet ederek, bağlantıları kuran Nihat Bidanuk ile birlikte Nalçik'e doğru yola çıktılar.
Grubun Kabartay Balkar, Karaçay çerkes ve Adigey'e gerçekleştirdikleri gezi 20 gün sürdü. Dönüşlerinde, gezi esnasında aldıkları notları birleştirerek AKKD'nin yayınladığı Nartların Sesi dergisinde dizi olarak yayınladılar.
Türkiye'den giden grubun ev sahipliğini ve mihmandarlığını -görünür mesleği gazetecilik olan- KGB Ajanı Hafitze Muhammed yaptı. Gölge gibi takip ettiği misafirleri hakkında O da bol bol not tuttu. Ama onun amacı notlarını herhangi bir gazetede yayınlamak değil, bir rapor haline getirip KGB binasındaki amirlerine ulaştırmaktı.
Hafitze Muhammet Türkiye'den gidenler hakkında neler yazdı?
İşte, Hafitze Muhammet'in bizzat kendi el yazısıyla kaleme aldığı ispiyonaj raporundan birkaç sayfa...
Yalnız bir hususa dikkat!
Bu yazının hedefi sadece Hafitze Muhammet'tir.
Amacımız, bu adamın yıllardır icra ettiği KGB Ajanlığı misyonunu çerkes toplumu önünde açığa çıkartmaktır.
Bu aşamada Hafitze'nin yaptığı jurnallerin içeriğiyle pek ilgilenmiyoruz.
Hafitze'nin jurnallerinin tamamını inşallah ileride ele alırız ve yayınlamadığımız olay ve diyaloglar çerçevesindeki sorularımızı da doğrudan o gün o geziye katılanlara yöneltiriz.
O zaman öğreniriz "yüklenip geldikleri" belirtilen misyonla ilgili izahatlarını da...
Şimdi Hafitze Muhammet'in yazdıklarına bir göz atalım:
"Kaynak kişi (1), Nalçik'te kaldıkları tüm süre boyunca Türkiye'den gelen misafirlere eşlik etti. Onları çerkessk'e, orada yaşayan çerkes yazar Habas Bratov'un evine kadar götürdü ve orada bıraktı.
ürdün'den misafir gelen ve eşiyle birlikte B. E. Kalmıkov Sanatoryumu'nda dinlenen Amman'daki Xase yöneticisi Foaz Bermamıt(2)'ın ricası üzerine kaynak kişi onları (Türkiye'den gelen misafirleri. E.K.) Bermamıt'ın yanına götürdü.
Bu ziyaretten önce Foaz, Nalçik'e hareket etmeden önce Almanya'da bulunan Mesut Şurdum (3) 'dan bir mektup aldığını anlattı. Mesut Şurdum mektubunda, daha önce yapmış oldukları sohbet konusuna geri dönmek istediğini belirtiyordu. Sohbetin konusu, "Kafkasların Kurtuluşu Oluşumunda" (4) farklı düşünenlerin deşifre edilmesinde generalden istenen yardımdı.
Bermamıt, Batı Alman ayak takımının çabalarını nazik bir şekilde reddetti ve kendisinin askeri ve diplomatik görevden ayrıldığından bu yana politikadan uzaklaştığını ve Kafkaslarda özgürlük "mücadelecilerine" yardım etmediğini açıkladı.
Bunun üzerine Mesut Şurdum, ayrılırlarken, her şeye rağmen konuyu kapatmadığını ve eğer general de uygun görürse konuyu tekrar ele alabileceklerini söyledi. Ve adı geçen mektubu herhalde bu son sözüne dayanarak Bermamıt'a yazmaya karar verdi.
Mesut Şurdum mektubunda ayrıca, SSCB'ye gitmeden iki hafta önce kendisini Ankara'da bekleyeceğini de belirtiyordu.
Yine mektupta, aralarında "bizim adamımızın" (5) da yer alacağı bir grup gencin Türkiye'den Nalçik'e gideceği de bildiriliyordu. Mesut Şurdum bu kişi (lerden biri, E.K.)nin adının Fahri Huvaj olduğunu söylüyor.
Kendi ifadesine göre Bermamıt, doğruca ürdün'deki SSCB Büyükelçiliğine giderek mektubun içeriğini temsilcimiz Anatoliy Muhamedoviç Kumahov (6)'a bildirmiş ve Türkiye'deki soydaşlarla yapılacak çalışmalarda "bu hususların hesaba katılması" amacıyla mektubun içeriğinin diplomatik kanallarla Nalçik'e bildirilmesini rica etmiştir.
Bermamıt, aynı şeyleri SBKP Bölge Sekreteri M.H.Şekihaçev yoldaşa da anlatmıştır.
Bermamıt Türk yoldaşlarla yaptığı sohbetlerinde bizim gerçeklerimizle ilgili pek çok güzel şey anlatmış, bu insanların kültürel ilişkilerin sağlamlaştırılması, küçücük Kabartay-Balkarya'nın 60 yıllık Sovyet iktidarı döneminde elde ettiği kazanımların Türkiye'deki soydaşlarımıza anlatılması yönündeki çalışmalarında kilit noktaları, köşe taşları üzerinde etraflıca durmuştur.
Foaz Magr Bermamıt ayrıca bu gençlerin vize süreleri biter bitmez Türkiye'ye geri dönmeleri konusunda ısrarcı olmuştur. Şüphesiz, kendisi bu gençlerin vize süreleri bittikten sonra da mümkün olduğunca uzun süre Nalçik'te kalma çabası içerisinde olacaklarını biliyordu.
Kaynak kişi, Foaz'ın ricası üzerine Fahri Huvaj'ı bir kez daha Sanatoryuma götürdü ve burada Mesut Şurdum'un mektubu üzerinde yarım saatlik bir sohbette bulundu. Huvaj Mesut Şurdum'u tanıdığını inkar etmedi. Hatta kendisiyle Ankara'daki Kabartay-çerkes Hayır Derneği (Ankara Kafkas Derneği, E.K.)'nde bir kaç kez karşılaştığını söyledi. Ancak Huvaj, Kafkasların kurtuluşu konusundaki meczup teorisi konusunda Mesut Şurdum'la bir ilgisinin olduğunu kesinlikle reddetti.
Foaz, kaynak kişiden, Fahri'yle yapacağı görüşme sırasında eşi Resmiye (Foaz'ın eşi. E.K.)'yle birlikte görüşme odasının dışında kalmalarını rica etmiştir. Ancak yan odada bulunan kaynak kişi kapı aralığından ara ara neler konuştuklarını duymuştur. Bermamıt, sahip olduğu diplomatik stiliyle, temellere dayandırarak ve ikna ederek konuşmuş, Xase (Ankara Kafkas Derneği, E.K.)'nin ve yöneticilerinin çalışmalarındaki en doğru yolun "Rodina" Derneğinin şubesiyle işbirliği (kültürel işbirliği şüphesiz) yapmak, temiz niyetler ve iki halkın (Sovyet ve Türk halklarının) refahı olduğunu anlatmıştır.
Bununla bağlantılı olarak Foaz, toplumlarımız arasındaki karşılıklı ilişkilerin iyileştirilmesi amacıyla Huvaj'ın önüne bir kaç somut görev koymuştur.
Ayrıca geçen yıl "Rodina" Derneğinin Başkan yardımcısı Gusev yoldaşla yaptığı bir görüşmeden bir kaç bölüm de aktarmıştır. (Aşağıdaki sözler Foaz'ın. E.K.)
"Türkiye'ye yanınıza geleceğim. Benim orada çok eskilere dayanan ilişkilerim var. Ve hizmet basamaklarının yukarılarında bulunan çerkesler'in siz Xase yöneticilerine ve gençlere yardım etmelerini sağlayacağım. Siz akıllı ve şüphe yaratmayacak bir şekilde onları çalışmalarınıza çekmelisiniz. Ayaklarınızın altındaki toprak sağlam olmalıdır. Ancak böyle olursa yapmış olduğunuz tüm çalışmalarınızın bir gün gelip de heba olmasından korkmadan çalışabilirsiniz. Görüşmelerimiz ve ilişkilerimiz hakkında ağzınızdan tek kelime bile kaçırmamalısınız. Gerektiğinde ben sizi bulurum. çalışmamız gizli ve çok kapsamlı olmalıdır. (...)"
Açıklamalar
(1)İspiyonaj raporunu kaleme alan Hafitze Muhammed'in "Kaynak kişi" olarak kodladığı kişi kendisidir.
(2) Belge'de ismi Foaz Magr Bermamıt olarak geçiyor. Emekli General ve ürdün'ün Ankara eski Büyükelçisi... Türkiye'de Fevvaz Mahir ismiyle biliniyor. Ankara Kafkas Derneği'nin 125'nci yıl törenlerine ürdün Diasporasını temsilen katılmıştı. Bugün artık hayatta değil.
(3)Kafkasya'ya ilk gidenlerdendir (1969).
(4)Raporda ismi geçen Türkiye kökenli çerkesler'in tamamı hayatta. Hangi oluşumdan bahsedildiğini onlar açıklayabilirler.
(5)Bizim adamımız diye bahsedilen kişi Suriye çerkes diasporasından Nihat Bidanuk'tur. Yüksek tahsil için uzun süre Türkiye'de de bulunan Nihat Bidanuk, 1975 yılında Nalçik'e gitmiş ve Rodina'nın davetiyle 1978 yılında gerçekleşen gezinin ilk bağlantılarını kurmuştur.
6) Kabardey kökenli olan Anatoliy Muhamedoviç Kumahov o dönemde SSCB'nin ürdün Büyükelçiliği görevini yürütüyordu.
EK:
Hafitze Muhammed'in Kendi El Yazısıyla Kaleme Aldığı İspiyonaj Raporunun Orjinali
email@example.com