La Güneş radyasyonu Dünya yüzeyinde güneşten aldığımız ısı miktarını bilmeye yarayan oldukça önemli bir değişkendir. Rüzgar, bulutluluk ve yılın mevsimi gibi bazı faktörlere bağlı olarak, daha fazla veya daha az miktarda güneş radyasyonu alıyoruz. Havayı zorlukla ısıtmadan yer yüzeyini ve nesneleri ısıtabilme özelliğine sahiptir. Kaynağına ve özelliklerine bağlı olarak farklı güneş radyasyonu türleri vardır.
Güneş radyasyonu ile ilgili her şeyi, var olan türleri ve gezegen ve yaşam üzerindeki etkilerini öğrenin.
Indeks
Güneş radyasyonu nedir
Güneş tarafından farklı frekanslardaki elektromanyetik dalgalar şeklinde alınan enerji akışıdır. Elektromanyetik spektrumda bulduğumuz frekanslar arasında en çok görünür, kızılötesi ve ultraviyole ışık olarak bilinenlere sahibiz. Gezegenimizin aldığı güneş radyasyonunun neredeyse yarısının 0.4μm ve 0.7μm aralıkları arasında oluşan bir frekans. Bu tür radyasyon insan gözü tarafından tespit edilebilir ve görünür ışık olarak bildiğimiz şeridi oluşturur.
Diğer yarısı çoğunlukla spektrumun kızılötesi kısmında ve ultraviyole kısmında küçük bir kısımdır. Güneşten ne kadar radyasyon aldığımızı ölçebilmek piranometre olarak bilinen bir alet kullanılır.
Güneş radyasyonu türleri
Güneş radyasyonunun kökenine ve özelliklerine bağlı olarak farklı türleri vardır. Farklı türlerin ne olduğunu ve temel özelliklerini tanımlamaya odaklanacağız:
Doğrudan güneş radyasyonu
Bu onunla ilgili doğrudan güneşten gelir ve yönlerinde küçük bir değişikliğe uğrar. Bu, rüzgârın etkisinde görülebilir, ancak büyük ölçüde değil. Rüzgarlı günlerde sıcaklıkta bir azalma hissedilebilir. Yüzeylerde, kuvvetli bir rüzgar rejimi olduğunda, ısı o kadar güçlü etkilemez. Bu tür radyasyonun temel bir özelliği vardır ve bu, onu kesen herhangi bir opak nesneden belirli bir gölge oluşturabilmesidir.
Yaygın güneş radyasyonu
Güneşten bize ulaşan radyasyonun bir parçasıdır ve bulutlar tarafından yansıtılır veya emilir. Her yöne yayıldıkları için diffuse adıyla bilinir. Bu süreç, yalnızca bulutlardan değil, atmosferde yüzen bazı parçacıklardan gelen yansımalar ve soğurmalar nedeniyle gerçekleşir. Bu parçacıklar atmosferik toz olarak adlandırılır ve güneş radyasyonunu yayabilirler. Yapısına bağlı olarak dağlar, ağaçlar, binalar ve zeminin kendisi gibi bazı nesneler tarafından saptırıldığı için dağınık olarak da adlandırılır.
Bu radyasyonun temel özelliği, araya giren opak nesnelere gölge düşürmez. Yatay yüzeyler, daha fazla miktarda dağınık radyasyonun olduğu yerlerdir. Hemen hemen hiç temas olmadığı için dikey yüzeylerde tam tersi olur.
Yansıyan güneş radyasyonu
Dünyanın yüzeyini yansıtan bir tanesidir. Güneşten bize ulaşan radyasyonun tamamı yüzey tarafından emilmez, ancak bir kısmı yön değiştirir. Yüzeyden saptırılan bu radyasyon miktarı albedo olarak bilinir. Karasal albedo, iklim değişikliğinin etkisi ve kutup buzullarının erimesi nedeniyle büyük ölçüde artıyor.
Yatay olan yüzeyler, herhangi bir karasal yüzey görmedikleri için herhangi bir şekilde yansıyan radyasyon almazlar. Bunun tersi, dağınık güneş radyasyonu ile olan durumdur. Bu durumda, en fazla yansıyan radyasyon alan dikey yüzeylerdir.
Küresel güneş radyasyonu
Gezegende var olan toplam radyasyon olduğu söylenebilir. 3 radyasyonun toplamıdır yukarıda adlandırılmıştır. Tamamen güneşli bir gün örneğini ele alalım. Burada, dağınık radyasyondan daha üstün olacak doğrudan radyasyona sahip olacağız. Bununla birlikte, bulutlu bir günde doğrudan radyasyon olmayacak, ancak çarpan ve dağılan tüm radyasyon olacaktır.
Yaşamı ve gezegeni nasıl etkiler
Gezegenimizin aldığı güneş radyasyonu miktarı olsaydı, hayat olduğu gibi ortaya çıkamazdı. Dünyanın enerji dengesi 0'dır. Bu, gezegenin aldığı ve uzaya geri yaydığı güneş radyasyonu miktarının aynı olduğu anlamına gelir. Ancak bazı nüanslar eklenmelidir. Bu durumda gezegendeki sıcaklık -88 derece olacaktır. Bu yüzden, bu radyasyonu koruyabilecek ve sıcaklık seviyelerini rahat ve yaşanabilir hale getirebilecek bir şeye ihtiyacınız var, böylece hayatı destekleyebilsin.
Sera etkisi, dünya yüzeyine düşen güneş radyasyonunun büyük ölçüde kalmasına yardımcı olan motordur. Sera etkisi sayesinde gezegende yaşanabilir koşullara sahip olabiliriz. Güneş radyasyonu yüzeye çarptığında, onu uzaya atmak için neredeyse yarısı atmosfere geri döner. Yüzeyden geri dönen bu radyasyonun bir kısmı bulutlar ve atmosferik toz tarafından emilir ve yansıtılır. Bununla birlikte, emilen bu radyasyon miktarı, sabit bir sıcaklığı muhafaza edebilmek için yeterli değildir.
Sera gazlarının geldiği yer burasıdır. Dünya yüzeyinden yayılan ısının bir kısmını tutma kabiliyetine sahip olan ve kendisine ulaşan güneş radyasyonunu atmosfere geri döndüren çeşitli gazlardır. Sera gazları aşağıdaki gibidir: su buharı, karbon dioksit (CO2), nitrojen oksitler, sülfür oksitler, metan, vb. İnsan faaliyetlerinin neden olduğu sera gazlarının artmasıyla birlikte güneş radyasyonu çevre, flora, fauna ve insanlar üzerinde etkilere yol açtığı için daha zararlı hale geliyor.
Tüm güneş radyasyonu türlerinin toplamı, gezegende yaşama izin verenlerdir. Sera gazlarındaki artışın getirdiği sorunların hafifletilebileceğini ve durumun tehlikeli bir hal almayacağını umalım.