Olmasaydın Olmazdık!
Dr. Cengiz TATAR
E. Kurmay Albay
Olmasaydın Olmazdık! Ölümünün 82.Yılında Mustafa Kemal Atatürk’ü Tanımak, Anlamak ve Sonsuza Kadar Yaşatmak
Mustafa Kemal Atatürk, Haziran 1887’de Hafız Mehmet Efendi Mahalle Mektebi'nde öğrenime başlamış ve babasının isteği ile ilkokulu Selanik’te Şemsi Efendi Mektebi’nde okumuştur. Babasının vefatı ile bir süre dayısı Hüseyin Ağa'nın çalıştığı Rapla Çiftliği'nde kalmıştır. Selânik'e dönmüş, okulunu bitirmiş ve 1893’de girdiği Selanik Askerî Rüştiye’de üstün zekâsıyla matematik öğretmeni Yüzbaşı Mustafa Sabri Bey, genç öğrencisinin yeteneklerinden oldukça etkilenmiştir. Onu benzersiz kılmak için adına “Bilgi ve erdem bakımından olgunluk ve eksiksizlik” anlamına gelen “Kemal” ismini eklemiştir. 13 Mart 1895’de girdiği Manastır Askeri Lisesi'ni, 1898’de sınıf 4’üncü olarak bitirip 13 Mart 1899’da, İstanbul-Pangaltı’da Harp Okulu’nda öğrenime başlamıştır. 10 Şubat 1902’de teğmen rütbesiyle mezun olup, Harp Akademisi’ne girmiş ve 11 Ocak 1905’te kurmay yüzbaşı rütbesiyle mezun olmuş ve 1905-1907’de ilk görev yeri Şam’da 5.Ordu emrine görevlendirilmiştir. 20 Haziran 1907’de kıdemli yüzbaşı olmuş ve 13 Ekim 1907’de Manastır’a 3.Ordu’ya atanmıştır. 19 Nisan 1909’da Hareket Ordusu’nda Kurmay Başkanı olarak görev yapmıştır. 1911’de İtalya-Trablusgarp savaşında gönderildiği Tobruk’ta, 22 Aralık 1911'de savaşı kazanmış ve 6 Mart 1912'de Derne Komutanlığına görevlendirilmiştir. Balkan Savaşı’nda Binbaşı rütbesi ile Gelibolu ve Bolayır'da savaşa katılmış, Dimetoka ve Edirne’yi Bulgaristan’dan geri alan Kolordu’da görev yapmıştır.
Mustafa Kemal Atatürk, Anadolu’nun dört bir yanında işgallerin başladığı süreçte, 9.Ordu Müfettişi olarak 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkmıştır. 22 Haziran 1919'da Amasya Genelgesi ile Türk milletine, “Vatanın bütünlüğünün ve milletin bağımsızlığının tehlikede olduğunu, milletin istiklalini yine milletin azim ve kararının kurtaracağını” ilan etmiştir. 23 Temmuz-7 Ağustos 1919’de Erzurum ve 4-11 Eylül 1919’da Sivas Kongresi'nde, vatanın kurtuluşu için izlenecek yolun belirlenmesini sağlamıştır. Kongrelerde, “Düşman işgaline karşı milletin vatanı savunacağı, bu amaçla geçici bir hükümetin kurulacağı ve bir millî meclisin toplanacağı, manda ve himayenin kabul edilmeyeceği” kararları alınmış ve tüm dünyaya açıklanmıştır. 27 Aralık 1919'da rütbeleri ve unvanları elinden alınmış olarak Ankara'ya gelmiştir. Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) 23 Nisan 1920’de açılmış, Meclis ve Hükümet Başkanı seçilmiş ve tarihî görevine başlamıştır. Meclis Başkanı olarak dünyanın en acımasız emperyalist işgaline karşı bağımsızlık ve özgürlük savaşını yönetmiş ve Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulması yolunda önemli adımlar atmıştır. 23 Ağustos-13 Eylül 1921’de, Sakarya Meydan Savaşı’nın zaferle sonuçlanması ile TBMM tarafından “Mareşal” rütbesi ve “Gazi” unvanı verilmiştir. Türk Ordusu, vatanı düşman işgalinden kurtarmak için 26 Ağustos 1922’de “Büyük Taarruz”u başlatmış, 30 Ağustos 1922’de Yunan Ordusu’nu bozguna uğratarak 9 Eylül 1922’de İzmir kurtarılmıştır. 11 Ekim 1922’de Mudanya Ateşkes Antlaşması imzalanması ile işgalci emperyalist devletler işgal ettikleri Türk topraklarından çekilmiştir. Kurtuluş Savaşı’nın başarıyla sonuçlanması ile 13 Ekim 1923'te Ankara "Başkent" olmuş, 29 Ekim 1923’de Cumhuriyet ilan edilmiş ve ilk Cumhurbaşkanı seçilmiştir. Türkiye Cumhuriyeti, “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir” ve “Yurtta barış,Cihanda barış” temelleri üzerinde çağdaş bir toplumun inşası, adım adım yükselmeye başlamıştır.
Mustafa Kemal Atatürk, 26 Mayıs 1938’de bir daha dönmemek üzere tedavi ve istirahat için İstanbul’a gelmiş ve 27 Mayıs’ta Dolmabahçe’ye yerleşmiştir. 29 Mayıs’ta Dr. Neşet Ömer İrdelp, karnında su toplanmaya başladığını belirtmiştir. Doktorlar deniz havasının iyi geleceği önerisi ile 1 Haziran’da Savarona Yatı'na gitmiş, ancak bu durumda bile ülke sorunlarıyla ilgilenmeye devam etmiştir. İstanbul'a gelen Romanya kralı ile görüşmüş ve Bakanlar Kurulu toplantısına başkanlık etmiştir. Hastalığın ikinci ve deva bulmaz ıstırap dolu safhası başlamıştır. 8 Haziran’da Prof. Dr. Fissenger, Savarona’da yaptığı muayenede; “Hasta sessiz ve asude bir hayat geçirecek, zihni ve bedeni her türlü yorgunluktan kaçınacaktır” önerisinde bulunmuştur. 14 Haziran’da Atatürk, Cenevre’deki Afet’e yazdığı mektupta; Hastalığının tedavi edilmemesinin doktorların suçu olduğundan yakınmıştır. 16 Temmuz’da Prof. Dr. Fiessenger; “Tıbbın yardımı ile Atatürk nihayet bir iki yıl daha yaşayabilir. Fakat şimdi yatağa gittiğinizde bağırsak veya beyin kanamasından onu ölmüş bulabilirsiniz. Tedbirlerinizi buna göre alın”. durumunu çok daha ağırlaşmış bulmuştur. Falih Rıfkı Atay; “Atatürk, rahatsızlığını kimseye hissettirmemeye çalışmış ve öleceğini anlamışa benziyordu. Atatürk’ün ölüm felsefesi sade idi; “Ölümü istemek bir cesaret değildir ama ölümden korkmak ahmaklıktır” sözü ile cesaretini belirtmiştir. 24 Temmuz’da Savarona'dan hastalığının üçüncü ve son safhası başlayınca doktorları Dolmabahçe Sarayı'na nakledilmesine karar vermiştir. Berlin Dahiliye kliniği direktörü Prof. Dr. Von Bergmann ve Viyana Tıp Fakültesinden Prof. Dr. Eppinger, 31 Temmuz-6 Ağustos 1938’de yaptıkları konsültasyonlar sonucunda karın boşluğundan su alınmasına karar vermişlerdir. Su alınmasını kabul etmiş, ama riskli olduğunu anlayınca hastalığının ciddiyetini kavrayarak 15 Eylül 1938'de vasiyetini yazmıştır. Vasiyetinde; servetinin büyük bir kısmını Halk Fıkrasına, çiftliklerini millete hazineye, bir kısım taşınmazlarını Ankara ve Bursa Belediyesine bağışlamıştır. Mirasından kız kardeşi Makbule’nin aylık giderlerinin karşılanmasını ve Çankaya’dan ev alınmasını, 5 manevi kız evlatlarının aylık giderlerini karşılanmasına ve Sabiha Gökçen’e ev alınmasını, İsmet İnönü’nün çocuklarının eğitimlerinin aylık giderlerinin karşılanmasını sağlayacak gerekli tutar ayrıldıktan sonra geriye kalan miktarı Türk Dil ve Tarih Kurumlarına bağışlamıştır.
Atatürk’ün hastalığının karınca ısırması olduğunu iddia eden doktorlar olmuş, ancak Prof. Dr. Gülendame Saygı; siroza sebep olan “Şistozoma” türü parazitleri, Ortadoğu’daki sıcak topraklarında görev yaptığı sırada, büyük olasılıkla Kahire’de kapmış olabileceğini düşünmüştür. Onun kimi zaman at sırtında, hatta bazen yaya olarak yaptığı uzun yolculukların birinde, örneğin Kahire’ye giderken yıkandığı sudan, o coğrafyada çok yaygın olan parazitlerin bulaşmış olduğunu, hastalığının sebebi, “Sirozunun nedeni alkol değil, işte bu parazitlerdi. İfade etmiştir. Üçüncü defa gelen Prof. Dr. Fissenger;“Bu hastalığın sırf içkiden geldiği yolundaki düşünce doğru değildir. Benim, Fas, Tunus ve Cezayir’den gelen birçok Müslüman hastalarım var ki, ömürlerinde ağızlarına herhangi ispirtolu bir içki koymamışlardır. Bence bunlar arasında özellikle dengesiz beslenme tarzı ve devamlı kabızlık gibi sebepler başlı başına yer tutmaktadırlar.” Dr. Saygı’nın tespitini destekleyen bir kanıt olmuştur.
21’nci asrın en büyük lideri, milli kahramanı, bir büyük deha, milletinin ve insanlığın elinden gitmeye başlamış, artık her gün adım adım ölüme yaklaşmıştır. Bu hastalık dönemine “Hatay Meselesi” ona büyük acı ve ıstırap vermiştir. Hastalığı, Mart 1938’den 10 Kasım’a sekiz ay sürmüş, her geçen gün daha da ilerlemiş, üst üste karnında su toplandığı için 13 Ekim’de karnından su alınmıştır. Hastalığı nedeni ile ilk defa 17 Ekim 1938’de komaya girmiş, 18 Ekim’e kadar devam etmiş ve 19 Ekim’de komadan çıkmıştır. Artık her şey bitmiş gibidir. Bütün ümitler kesilmiştir. Bütün arzusu, 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı kutlamaları için Ankara’ya giderek Cumhuriyet'in 15. Yıldönümü törenlerinde bulunmak, ordusu ve milleti ile son defa görüşmek olmuştur. Ancaksağlığı kötüleşip, Ankara’ya gitmekten ümidini kesince; “Bu zayıf halimle Ankara’ya gitmekte bir fayda görmüyorum. Gidersem hiç kimsenin yardımı olmadan hiç olmazsa otomobile kadar yürüyebilmeli, arkadaşlarımla selamlaşabilmeliyim, bunu yapamayacak olduktan sonra değmez. Ankara’ya gitmeyeceğim”. Başbakan Celal Bayar’a; “Büyük komutaya, şimdiye kadar olduğu gibi, bundan böyle de, bütün işlerinizde başarılar dilerim. Arkadaşlarıma benim selam ve muhabbetlerimi söylemeyi unutma”. Diyerek, 29 Ekim 1938’de Türk Ordusu’na yayımladığı mesaj, Celâl Bayar tarafından okunmuş; “Zaferleri ve mazisi insanlık tarihi ile başlayan, her zaman zaferlerle beraber medeniyet nurlarını taşıyan kahraman Türk ordusu, Türk vatanının ve Türk’lük camiasının şan ve şerefini, dahilî ve haricî her türlü tehlikelere karşı korumaktan ibaret olan vazifeni her an yapmaya hazır ve âmâde olduğuna benim ve büyük ulusumuzun tam bir inan ve itimadımız vardır”. Sözü ile Türk Ordusu'nun önemini ve ona olan güvenini belirtmiştir.
29 Ekim Cumhuriyet Bayramı gecesi, vapurla Dolmabahçe Sarayı’nın rıhtımına yaklaşan askeri okul öğrencileri, askeri bandonun çaldığı marşlar eşliğinde hep bir ağızdan, “Dağ başını duman almış, Gümüş dere durmaz akar” marşını söyleyerek “Atatürk’ü, Atamızı görmek istiyoruz” sesleri göklere yükselmiştir. Hepsinin başı ve gözleri pencerelerde, bütün kalpleri çarptığı Atatürk, koluna girilerek yatağından kaldırılıp, pencere kenarında oturtturarak öğrencileri selamlamış ve mırıldanarak kendilerine eşlik etmiştir. “Bu bayramlar ve yarınlar sizindir, güle güle” söyleyerek gözyaşları ile ölüm döşeğine dönmüştür. Türk gençliği Atası ile vedalaşmış ve helalleşmiştir. 8 Kasım 1938’de ikinci ve son kez ağır komaya girmiş ve 9 Kasım’da devam etmiştir. Cumhurbaşkanı Genel Sekreterliği, saat 10.00, 20.00 ve 24.00’te yayımladığı tebliğlerde durumun kötüye gittiğini beyan etmiştir. Daha önce 3 gün süren komaya girip, kurtulduğunda Doktoru; “Size edebi bir şey söylemiyorum, yirminci asır tıbbının kudretini bilen bir insan olarak söylüyorum, ölüm ondan korktu” demesine rağmen son komadan uyanamamıştır.
Atatürk; 10 Kasım 1938 saat 9.05'te sert bir asker bakışı ile başucundaki hekime doğru dönmüş, gözlerini açmış, o güzel mavi gözleri son olarak başında bekleyen Hasan Rıza Soyak, Kılıç Ali ile Salih Bozok, İsmail Hakkı Tekçe ve yaverine yöneltmiş, son nefesini vermiştir. Dolmabahçe Sarayı'nda dünyayı etkileyen, büyüleyen gözler artık sonsuza kadar kapanmıştır. Dr. Mim Kemal Öke açık gözlerini kapatmış, Dr. Kamil Berk, Gazi Mustafa Kemal (G.M.K) markalı beyaz ipek mendille çenesini bağlamıştır. Hastalığının tedavisi için görevlendirilen ve vefatında yanında bulunan Türk doktorlarından oluşan ekip; “Reisicumhur Atatürk’ün umumî hâllerindeki ve hamet dün gece saat 24’te neşir edilen tebliğden sonra her an artarak bugün, 10 Kasım 1938 Perşembe sabahı saat dokuzu beş geçe büyük şefimiz derin koma içinde terki hayat etmişlerdir” raporu ile vefatı ilan etmiştir. 10 Kasım’da; ”Türk vatanı büyük yapıcısını, Türk Milleti Ulu Şefini, insanlık büyük evladını kaybetti” hükümet bildirisi ile Türk milleti, kendisine yirmi yıla yakın rehberlik etmiş büyük liderinin vefatını öğrenmiştir.
Ulusal bağımsızlığımızın mimarı, Cumhuriyetimizin kurucusu, büyük önderimiz Mustafa Kemal Atatürk’ün aramızdan ayrılışının 82.Yılında, kaybetmenin hüznünü yaşarken, kendisine olan inancımızı tazeliyor, devrimlerine olan bağlılığımızı bir kez daha yineliyoruz.O, yalnızca Türk milletinin Kurtuluş Savaşı’nı başarı ile yöneten bir yetenekli komutan değil, aynı zamanda gerçekleştirdiği devrimler ile 21.Yüzyılındünya ve aydınlanma çağının lideri olmuştur. 57 yıl süren yaşamında; yurttaşının ve yurdunun özgürlüğü, milletinin ve vatanının bağımsızlığı ve mutluluğu için yılmadan çalışmış, girdiği her mücadeleden zaferle çıkmıştır. Emperyalist dış güçlere ve işbirlikçisi yönetime karşı tüm güçlükleri, olanaksızlıkları,isyan ve ihanetleri göğüsleyerek ölüm-kalım savaşı olan Milli Mücadele’yi, Kuvay-i Milliye ruhu ve ateşiyle kazanmıştır. 623 yıllık imparatorluğun padişah-halife saltanatının kalıntılarını temizlemiş, kul-köle olan insanı ulusun öğesi olan yurttaş düzeyine yükseltmiş, ümmet yığınından ulus düzenine geçen ve demokrasiyi amaçlayan tam bağımsız, modern, çağdaş ve uygar “Türkiye Cumhuriyeti Devleti’ni” kurmuştur. Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu ve devrimlerin sahibi olan Mustafa Kemal ATATÜRK, Olmasaydın Olmazdık.“Asla şüphem yoktur ki, Türklüğün unutulmuş medeni vasfı ve büyük kabiliyeti, bundan sonraki gelişmesi ile geleceğin yüksek medeniyet ufkunda yeni bir güneş gibi doğacaktır. Bu söylediklerim hakikat olduğu gün, senden ve bütün medeni beşeriyetten dileğim şudur: Beni hatırlayınız!” Seni hatırlıyoruz ve çok seviyoruz. Yüzyıla damga vuran senin gibi bir insan, komutan, lider ve devlet adamı çıktığı için gurur duyuyoruz. “İzinden yürüyoruz ve yürüyeceğiz”. İsterse Geçinmek İçin Bir Dilim Kuru Ekmek Geçmesin Elimize, Dünya Düşse Peşimize, Yer Sarsılsa Yerinden, Ne Sen’den Geçeriz Ne Senin Eserinden. Adını Türk Tarihine Altın Harflerle Yazdıran Büyük Lider Fikirlerin İle Sonsuza Kadar Türk Milleti’nin Kalbinde Yaşayacaksın ve Yaşatılacaksın. Ruhun Şad olsun.
ATAY, Falih Rıfkı, Çankaya, Pozitif Yayınları, 2008, İstanbul.
AYDEMİR, Şevket Süreyya, Tek Adam, C-I, III, (1919-1922), Remzi Kitapevi, 1987.
KOCATÜRK, Utkan, “Ulu Önder Atatürk'ün Hastalığı, Son Günleri ve Ölümü. (10 Kasım 1938)”, Doğumundan Ölümüne Kadar ATATÜRK Günlüğü”, ATATÜRK Araştırma Merkezi, Sayı 2, Cilt: I, Mart 1985, 2007, Ankara.
LEWİS,Bernard, Modern Türkiye’nin Doğuşu, Türk Tarih Kurumu, 2007, Ankara.
MANGO,Andrem, ATATÜRK Modern Türkiye’nin Kurucusu, Remzi Kitapevi, 2004. İstanbul.
MÜTERCİMLER,Erol,Fikrimiz Rehberi, Gazi Mustafa Kemal, Alfa Yayınları, 2008, İstanbul.