Astım Nasıl Bir Hastalıktır? Astım çeşitleri, başlangıcı, belirtileri ve tedavisi nasıldır, astım krizinde neler yapılır, hakkında bilgi.
Astım Nasıl Bir Hastalıktır?
astım, ara sıra gelen nefes darlığı, hırıltı ve öksürük nöbetleriyle belirgin kronik hastalıktır. Bu belirtiler, genellikle bir alerji tepkisi (dış kökenli astım), bronşları duyarlı olan kişilerde enfeksiyon (iç kökenli astım) ya da otonom sinir sisteminin işlev bozukluğu nedeniyle, bronş kaslarının kasılması ve bronş mukozasının şişmesi sonucunda ortaya çıkar. Daha çok kalıtsal nitelikte, yaygın bir hastalık olan astım her ırkta görülür ve genellikle kadınlar ile erkekler arasında eşit dağılım gösterir.
Dış kökenli astım genellikle 30 yaşından önce başladığı halde, iç kökenli astım daha ileri yaşlarda da ortaya çıkabilir. Çiçektozları, küf mantarlarının sporları, tüy, hayvan kılı ve bazı besinler alerjik astıma neden olabileceği gibi, ani sıcaklık ve nem değişiklikleri, aşırı fiziksel çaba, duygusal gerginlik, ağır kokular ve duman gibi etkenlerin de kronik hastalarda astım nöbetlerine yol açtığı deneysel olarak saptanmıştır. Nöbetlerin süresi genellikle yarım saat ile birkaç saat arasında değişirse de, bazı hastalarda ilaçların etkisiz kaldığı çok uzun süreli nöbetler (status asthmaticus) görülebilir. Hastanın yorgunluk ya da yetersiz beslenme nedeniyle zayıf düşmesi, yeterince oksijen alamaması ya da akciğerlerinde amfizem oluşması durumunda, uzun süren ya da sık aralarla yinelenen astım nöbetleri tehlikeli olabilir.
Çocukluk dönemi astımlarının yüzde 35-40’ı ergenlik çağında iyileşir, bir o kadarı da kötüleşir; bu nedenle, çocukluk çağında başlayan tüm astım olaylarının tedavisi gereklidir. Duyarsızlaştırma, ilaç tedavisi (epinefrin ve başka ilaçlar), gerekirse oksijen solunumu uygulamak gibi tedavi yöntemlerinin yanı sıra, astım nöbetine yol açabilecek her türlü madde ve koşullardan hastayı olabildiğince uzak tutmakta yarar vardır.
Astım Krizinde Ne Yapılır?
Astım solunum yollarındaki kaslarda spazm olmasından kaynaklanan, nedenleri çok karmaşık bir hastalıktır. Astım nöbetine tutulan hasta soluk alıp vermede, özellikle soluk vermede büyük güçlük ve sıkıntı çeker. Ani soluma güçlüğü nöbetleri kimi zaman gece görülür. Soluk vermedeki sıkıntısının yanı sıra konuşma güçlüğü de çekilir, yüzde morarma olur. Bu durumdaki hastayı öncelikle sakinleştirmeli, bol temiz havalı bir yere alarak, kolay solunumunu sağlayıcı bir konuma getirmelidir. Hastayı bir masa başına hafifçe öne eğik biçimde oturtmakta yarar vardır.
Astım hastaları doktorlarının vereceği ilaçları sürekli yanlarında bulundurmalıdır. Bir kriz anında yukarıdaki önlemler alınarak hasta rahatlatıldıktan sonra ilacı verilmelidir. Astım hastalarına genellikle iyotlu ve kükürtlü ilaçlar verilir.
Astım nöbetlerini azaltmak ve etkilerini hafifletmek için, genel sağlık konusunda dikkatli olmalıdır. Bu arada aşağıdaki genel bilgileri göz önünde tutmalıdır. İklim değişikliği de astım krizine neden olabilir. Yeni bir ortamdaki değişik bir çiçek tozu, enfeksiyon, hava kirliliği, ani bir ısı değişikliği, şiddetli üzüntüler astım nöbetine yol açabilir. Doktorlar solunumda kolaylık sağlamak için astım hastalarının hava kirliliğinden uzak ve deniz düzeyinden yüksek yerlerde oturmalarını önerirler.
Astım hastaları, geçmiş krizlerdeki deneyimlerinden yararlanarak nöbetlerinin sıklık derecesini ve şiddetini azaltabilirler. Bir astım krizinde, alınan önlemlere ve verilen ilaçlara karşın belli bir süre içinde iyileşme görülmezse hemen hastanın doktorunu çağırmalıdır.