Saman nezlesi, aynı zamanda “alerjik rinit” olarak da bilinir. Tıkanıklık, burun akıntısı ve sinüs basınçlarıyla birlikte soğuk algınlığı belirtilerinin sık görüldüğü ve semptomlara sahip yaygın bir rahatsızlıktır.
Bu makale alerjik rinit hakkındadır.
Saman nezlesi, bir virüsün neden olduğu soğuk algınlığının aksine, polen gibi hava kaynaklı maddelere karşı alerjik bir tepki nedeniyle oluşur. Saman nezlesi semptomlarının görüldüğü yılın zamanı havada hangi alerjik maddenin olduğuna bağlıdır.
Saman nezlesinde alerjik reaksiyona neden olan madde “alerjen” olarak adlandırılır. Saman nezlesi olmayanların çoğunluğu için bu maddeler alerjenler değildir. Çünkü bağışıklık sistemi onlara tepki vermez.
Saman nezlesi ve alerjik rinit aynı anlamlara sahip olmakla birlikte, çoğu insanın saman nezlesini yalnızca bitkilerden veya mantardan kaynaklanan polen ya da havadaki alerjenlere karşı alerjik bir reaksiyon olduğunu sanarlar. Ve alerjik rinit, havadaki parçacıklara, örneğin polen, burun, belki de gözler ve sinüsleri etkileyen toz akarları veya hayvan tüyleri de içerir.
Bu makalenin geri kalanında, polen ve bitkilerden veya mantarlardan gelen diğer hava yoluyla bulaşan alerjenlerden kaynaklanan saman nezlesi üzerinde duracağız. Polenin neden olduğu saman nezlesi polinozis olarak da bilinir.
Bazı insanlar saman nezlesinden hafifçe etkilenirler ve nadiren tıbbi tavsiyeye ihtiyaç duyarlar. Bununla birlikte, birçoğu için semptomlar o kadar ciddi ve ısrarlı olabilir ki günlük görevlerini evde, işyerinde veya okulda düzgün yapamazlar. Bu insanların tedavi görmesi gerekir. Tedaviler ile semptomlardan tamamen kurtulamayabilirsiniz. Ancak genellikle etkilerini azaltmaya yardımcı olunur. Böylece yaşam kalitesini devam ettirmek daha kolay olur.
Diğer alerjilerde olduğu gibi saman nezlesi belirtileri, bağışıklık sisteminin zararsız bir maddeyi zararlı olarak yanlış algılaması ve semptomlara neden olan kimyasalların salınmasının bir sonucudur.
Saman nezlesi her yaştan insanı etkileyebilir olmasına rağmen; genellikle çocukluk ya da yetişkinlikte gelişir. Saman nezlesi hastalarının çoğunluğu belirtileri yaşları ilerledikçe daha az şiddetli hale geldiğini bildirmişlerdir.
Saman Nezlesi Hakkında Kısa Bilgiler:
Aşağıda saman nezlesi (alerjik rinit) ile ilgili önemli noktalar kısaca listelenmiştir. Daha ayrıntılı ve destekleyici bilgi makalenin devamında yer almaktadır.
- Sıklıkla saman nezlesi olarak adlandırılan alerjik rinit; hapşırma, burun tıkanıklığı, burun akması, göz sulanması ve ağız burun, göz veya burun kaşıntısı gibi belirtilere neden olan yaygın bir rahatsızlıktır.
- Allerjik rinit mevsimlik veya uzun süreli olabilir. Mevsimsel alerjik rinit belirtileri ilkbahar, yaz ve sonbaharda aylarının başlarında ortaya çıkar.
- Saman nezlesinin belirtileri genellikle, ağaçlar, otlar veya yabani otlardan gelen polen alerjik duyarlılığı veya havadaki küf sporlarından kaynaklanır.
- Alerjik rinit tedavi seçenekleri şunlardır: semptomlarınızı, ilaçlarınızı ve immünoterapiyi tetikleyen irritanlara veya allerjenlere maruz kalmanızı önlemek, ortadan kaldırmak veya azaltmak.
- İmmünoterapi (alerji shots), alerjik riniti olan insanların yüzde 85’inde saman nezlesi belirtilerinin azaltılmasına yardımcı olur.
- Astım da dahil alerjik hastalıklar arasında her yaştan insanı etkileyen beşinci en sık görülen kronik hastalıktır ve üçüncü sırada da çocuklarda görülür.
Saman Nezlesi Belirtileri Nelerdir?
Alerjik rinit belirtileri, yılın farklı zamanlarında başlayabilir. Bu, hastanın hangi maddeye alerjisi olduğuna bağlıdır. Bir kişi yaygın bir polenle alerjik ise, polen sayısı arttıkça semptomları daha şiddetli olur.
Yaygın olarak görülen saman nezlesi semptomları ve bulguları şunları içerir:
- Hapşırma
- Göz sulanması
- Boğaz kaşıntısı
- Burun kaşıntısı
- Burun tıkanıklığı
- Burun akması
Şiddetli saman nezlesi belirtileri şunları içerebilir:
- Terleme
- Baş ağrısı
- Koku ve tat kaybı
- Tıkalı sinüslerin neden olduğu yüz ağrısı
- Kaşıntının boğazdan burna ve kulaklara yayılması
Bazen saman nezlesi belirtileri aşağıdakilere yol açabilir:
Astım hastalarında saman nezlesi belirtileri hırıltılı soluk alıp verme, nefes darlığı nöbetleri daha şiddetli hale geldiğinde acil yardım almalıdırlar. Saman nezlesi olduğunda önemli sayıda insanda sadece astım belirtileri görülür.
Ayrıca Bakınız: Astım Belirtileri Nelerdir?
Saman Nezlesi Sebepleri Nelerdir?
“Saman nezlesi neden olur?” Saman nezlesi bir diğer adı ile alerjik rinit; bağışıklık sistemi, zararsız bir havadaki maddeyi bir tehdit olarak algıladığında ortaya çıkar. Vücudun zararlı olduğunu düşündüğü maddeye saldırmak için E immünoglobülin adı verilen bir antikor üretir. Daha sonra semptomlara neden olan kimyasal histamin salınır.
Mevsimsel saman nezlesi tetikleyicileri vardır. Bunlar arasında polen ve sporlar bulunur ve yalnızca yılın belirli aylarında rahatsız edici belirtilere neden olurlar.
Saman nezlesini tetikleyen bazı örnekler şunlardır:
- Ağaç poleni (bunlar ilkbaharda insanları etkileme eğilimindedir)
- Çim poleni (bahardan sonra ve yaz aylarında insanları etkiler)
- Ot poleni (bu sonbaharda daha yaygındır)
- Mantarlar ve küf sporları (hava sıcak olduğunda bunlar daha yaygındır)
Saman Nezlesi İçin Risk Faktörleri Nelerdir?
- Genetik: Eğer saman nezlesi olan yakın bir aile üyeniz varsa, saman nezlesi rahatsızlığının ortaya çıkma riski daha yüksektir. Yakın bir aile bireyinin herhangi birinde alerjisi varsa biraz daha yüksek bir risk vardır.
- Diğer alerjiler: Diğer alerjilere sahip kişilerin de saman nezlesi şikayeti olması daha muhtemeldir.
- Astım: Astımlı çok sayıda kişide saman nezlesi vardır.
- Cinsiyet ve yaş: Saman nezlesi, genç erkekleri kadınlardan daha fazla etkilemektedir. Ergenlik çağından önce erkekler, kızlardan iki kat fazla saman nezlesi riski taşırlar ve görülür.
- Doğum tarihi: Yüksek polen mevsimi sırasında doğan insanlarda saman nezlesi riski diğer insanlara göre biraz daha yüksektir.
- Sigara dumanı: Sigara dumanına maruz kalan bebeklerde saman nezlesi riski daha yüksektir.
- İlk çocuk olmak: İlk doğan çocukların daha yüksek yüzdesinde diğer insanlara kıyasla saman nezlesi riski daha fazladır.
Saman Nezlesi Teşhisi
Genellikle semptomlar açık olduğu için teşhis kolayca konulabilir. Ayrıca hastanın tıbbi geçmişi ve aile tıbbi geçmişi ve şu ana kadar ortaya çıkan belirtiler ve semptomlar değerlendirilir.
Hangi maddenin alerjik olduğu hakkında bilgi vermek için bir kan testi veya cilt testi yapılabilir.
Saman Nezlesi Tedavisi
“Alerjik rinit nasıl geçer?” Saman nezlesi (alerjik rinit) semptomlarını tedavi etmek için çok sayıda reçeteli ve reçetesiz ilaç mevcuttur. Bazı hastalara birkaç ilaç kombinasyonu önerilebilir.
Ebeveynlerin, bazı saman nezlesi ilaçlarının sadece yetişkinler için olduğunu bilmesi önemlidir. Emin değilseniz, doktorunuza danışınız.
Saman Nezlesine Ne İyi Gelir?
Kendinizi polen veya bitkilerden veya mantarlardan alerjenlere karşı korumak için yapabileceğiniz fazla bir şey yoktur. Bununla birlikte, maruziyetinizin yüksek olabileceği durumlardan kaçınmak, bir alerjik reaksiyon olasılığını veya belki de şiddetini azaltmanıza yardımcı olacaktır. Aşağıdaki önlemleri almak, alerjik rinit belirtilerini hafifletmeye yararlı olabilir:
- Alerjenlere duyarlı aylarda polen sayısının farkında olun. TV, radyo, internet veya günlük gazetelerden bilgi alabilirsiniz. Nemli ve yağışsız günlerde polen sayımları daha yüksek olma eğilimindedir. Polen sayımı akşamın erken saatlerinde daha yüksek olma eğilimindedir.
- Polen yüksek olduğunda pencereleri ve kapıları kapalı tutun.
- Duyarlı aylarınız boyunca çimleri biçmekten ve bahçe işleriyle uğraşmaktan kaçının.
- Polen sayımları yüksek olduğunda çimenli alanlardan uzak tutun.
- Soğuk su ile gözlerinizi düzenli olarak yıkayın. Polenlerin temizlenmesi sağlanabilir.
- Polen sayımı yüksekse ve içeriye geliyorsa, bir duş alın ve kıyafetlerinizi değiştirin.
- Polenlerin yüksek olduğu aylarda gözlük kullanın.
- Bir şapka, polenlerin saçınızda toplanmasını ve gözlerinizin ve yüzünüzün üzerine serpilmesini önlemeye yardımcı olur.
- Polenlerin yüksek olduğu zamanlarda araba kullanırken camları kapalı tutun. Arabalar için polen filtreleri vardır.
- Ev içerisinde çiçek yetiştirmeyin.
- Yüzeyleri, zemini ve halılarınızı mümkün olduğunca tozsuz tutun.
- Elektrikli süpürge kullanıyorsanız, iyi bir filtreye sahip olduğundan emin olun.
- Sigara dumanından uzak durun.
- Sigara içiyorsanız, bırakmak semptomların azalmasına yardımcı olacaktır.
- Evcil hayvanlar poleni dışarıdan getirebilir. Bir evcil hayvan, yüksek polen sayımı gününde içeriye geldiğinde, yıkayın veya tüylerini temizleyin. Bazen evcil hayvanlar, alerjik rinit kaynağı olabilir; bu da polen alerjinizi daha da kötüleştirir.
- Saman nezlesi sezonunun başladığı zamanı biliyorsanız, kendinizi önceden hazırlayın. Doktorunuza danışınız.