Yaban hayatında iktidar nasıl el değiştiriyor?
Arılar, şempanzeler, palyaço balıkları ve sırtlanlar gibi birçok canlı, bir liderin veya baskın hayvanın bulunduğu gruplarda hayatını sürdürüyor.
Peki bu gruplarda iktidar, bir liderden diğerine nasıl geçiyor?
CNN International, ABD’de başkanlık koltuğunun el değiştirdiği bu günlerde saygın bilim insanlarıyla görüşüp yaban hayatında iktidar değişiminin nasıl yaşandığını öğrendi.
İnsanların yaşayan en yakın akrabası şempanzelerde alfa erkeğin değişmesi, epey acımasız bir şekilde meydana gelebiliyor.
İnsanların kendi çıkarlarından ziyade grubu düşünen lider fikrinin benimsendiğini söyleyen ABD’deki Minnesota Üniversitesi Evrim ve Davranış Bölümü'nde doçent Michael Wilson, “Gruplar halinde yaşayan hayvanların çoğunda liderliğin böyle olmadığını düşünüyorum” dedi.
Tanzanya’daki Gombe Ulusal Parkı’nda araştırmalar yapan Wilson, korkutucu ve saldırgan bir alfa erkek olan Frodo’yu gözlemlemişti.
Wilson, Frodo gibi bazı erkek şempanzelerin büyüklükleriyle ve kaba davranışlarıyla gücünü koruyabildiğini fakat şempanzelerde erkeklerin genellikle diğer erkeklerin politik desteğine ihtiyaç duyduğunu söyledi. Zira Frodo’nun kardeşi Freud, gücü elinde tutmak için koalisyon yapmaya daha fazla zaman harcadığı belirtildi.
Bir alfa erkek genellikle üç ila beş yıl gücünü elinde tutabilirken bu, daha genç bir erkeğin ona meydan okumasıyla son buluyor. Genç erkek, genellikle alfanın uyuduğu ağacı sallıyor ve genelde agresif davranıyor. Bu karşılaşmalar zaman zaman şiddete de sahne olurken alfa nadir de olsa hayatını kaybediyor.
Chimpanzee Politics (Şempanze Politikası) adlı kitabın yazarı Frans de Waal, şu ifadeleri kullandı:
"Yenilen erkek şempanzeler bazen sinir krizi geçiriyor. Bu tür davranışlar durumu kabullenmekte zorlanan yetişkin erkeklerde görülüyor. Bunlar depresyona giriyor veya yemek yemiyor."
Ancak çoğu, en nihayetinde yeni alfayı kabul ediyor.
Dişilerin egemen olduğu bazı hayvan gruplarında daha farklı davranışlar işin içine giriyor.
ABD’deki Mills College Biyoloji Bölümü'nün başkanı Jenn Smith, Afrika’nın en iyi avcılarından benekli sırtlanlarda kraliçe de denen alfa dişi öldüğünde, onun en küçük kızının, genellikle grup içinde herhangi bir anlaşmazlık yaşanmadan yerine geçtiğini belirtti.
Eğer çatışmalar ortaya çıkarsa dişiler, ritüel haline gelen selamlama törenleri esnasında anlaşmazlığı çözmek için sahte penis adı verilen genişletilmiş cinsel organı kullanıyor.