Özet
Ebü’l-Berekât’ın ansiklopedik eseri olan Kitâbü’l-Mu‘teber’in ilk kitabının son dört bölümü Aristoteles’in Organon’uyla uyumlu olarak cedel, safsata, retorik ve şiirle ilgilidir. Fakat bu bölümler Aristoteles’in eserlerinden ziyade genç İbn Sînâ’ya ait olan el-Hikmetü’l-Arûziyye’ye dayanmaktadır. İki metin sadece yapıları itibariyle değil; aynı zamanda ifadeleri itibariyle de pek çok ortak noktaya sahiptir. Bu makale, dört bölümün tamamı için temel bir mütekabiliyet tablosu sunmakta ve aynı zamanda en önemli farklılıklara işaret etmektedir. Bununla birlikte bu farklılıkların azımsanmayacak ölçüde önemli bir kısmının karşılığı, Nuruosmaniye 4894’te tamamlanmamış bir mantık yazmasında mevcuttur ve bu eser, münferit Uppsala 364 yazmasına dayanan İbn Sînâ’nın el-Hikmetü’l-Arûziyye’sine, tam olarak aynı olmasa da, çok yakındır. Dolayısıyla Ebü’l-Berekât’ın pek çok formülasyon ve fikri, İbn Sînâ’dan aldığı aşikârdır. Bununla birlikte, çoğu zaman dinden mülhem olan şahsi unsurlar eklediği de açıkça ortada olan Ebü’l-Berekât’ın, bazen bilinçli olarak Aristoteles’in üslubuna müracaat ettiği görülmektedir.