3 1 Ekonominin Kapsamı ve Metodu KISIM I EKONOMİYE GİRİŞ BÖLÜM İÇERİĞİ Neden Ekonomi Öğrenmeliyiz?Bir Düşünce Tarzı Geliştirmek İçinToplumu Anlamak İçinKüresel Olayları Anlamak İçinDuyarlı Bir Vatandaş Olmak İçinEkonominin KapsamıMikroekonomi veMakro EkonomiEkonominin Çeşitli AlanlarıEkonominin MetoduBetimleyici Ekonomi veEkonomik TeoriTeori ve ModellerBir DavetEk: Grafikleri Okuma ve Anlama
4 ekonomi Kişilerin ve toplumların, daha önceki nesiller ve doğa tarafından kendilerine sağlanmış olan kıt kaynakları kullanma konusunda yapılan tercihleri analiz eden bir bilimdir.Ekonomi Kişilerin ve toplumların, daha önceki nesiller ve doğa tarafından kendilerine sağlanmış olan kıt kaynakları kullanma konusunda yapılan tercihleri analiz eden bir bilimdir. Yukarıdaki tanımda anahtar kelime «tercih» kelimesidir. Geniş perspektiften bakıldığında ekonomi, insanların nasıl tercih yaptıklarını incelemelidir ki bu tercihler bir araya gelmek suretiyle, sosyal tercihlere dönüşmektedir.4 of 37
5 Neden Ekonomi Öğrenmeliyiz? Bir Düşünce Tarzı Geliştirmek İçinÜç temel kavram:Fırsat (Alternatif) MaliyetiMarjinalizmEtkin Piyasalar – Bedava Yemek Olmaz
6 Neden Ekonomi Öğrenmeliyiz? Bir Düşünce Tarzı Geliştirmek İçinFırsat (Alternatif) MaliyetiFırsat (Alternatif) MaliyetiBir karar verilirken vazgeçmek zorunda olduğumuz en iyi alternatif.kıt Sınırlı.
7 Neden Ekonomi Öğrenmeliyiz? Bir Düşünce Tarzı Geliştirmek İçinmarjinalizm Verilen bir karar dolayısıyla oluşan ek maliyetin incelenmesidir.Marjinalizmbatık maliyet Yapılmak zorunda olan ve bir kez yapılınca da geri paraya çevrilemeyen maliyettir.
8 Neden Ekonomi Öğrenmeliyiz? Bir Düşünce Tarzı Geliştirmek İçinEtkin Piyasa – Bedava Yemek OlmazEtkin Piyasa Ani kâr olanaklarının ortadan kalktığı piyasalardır.Ekonomi bilimi bir düşünce tarzı geliştirmemize ve karar vermemize yardımcı olan bir bilimdir.
9 Neden Ekonomi Öğrenmeliyiz? Toplumu Anlamak İçinEndüstri Devrimi On sekizinci yüzyılın sonunda ve on dokuzuncu yüzyılın başlarında İngiltere’de başlayan yeni üretim ve taşımacılık teknolojilerinin ortaya çıkması sonucunda modern fabrikaların oluştuğu ve kırsal alandan kente büyük miktarda göçlerin meydana geldiği döneme verilen isimdir.Ekonomi bilimi toplumu anlamanın temelini oluşturmaktadır.
10 Neden Ekonomi Öğrenmeliyiz? Küresel Olayları Anlamak İçinEkonomiyi anlamak, küresel olayları anlamak için temel bir koşuldur.Duyarlı Bir Vatandaş Olmak İçinDuyarlı bir vatandaş olmak, temel ekonomik meseleleri anlamaktan geçmektedir.
11 UYGULAMADA İKTİSAT iPod ve Dünya Çin’de üretilmiştir. Yazılı bir etiket çoğu kezyanıltıcı olabilir.Aslında ipod, birçok küçük parçanın birleşimindenmeydana gelmektedir. Onu parçalarına ayırmadanher bir parçanın nerede üretildiğini söylemek imkansızdır.From an economics point of view one often has to dig a little deeper to see what is really going on.
12 Ekonominin Kapsamı Mikroekonomi ve Makroekonomi mikroekonomi Ekonominin bireysel endüstrilerin nasıl işlediğini ve bireysel karar vericilerin (firmaların ve hane halkının) davranışlarını analiz eden bir dalıdır.mikroekonomi Ekonominin gelir, istihdam, çıktı gibi ülke düzeyindeki toplam büyüklükleri inceleyen bir dalıdır.Mikroekonomi bireysel firma, tüketici ve endüstri yönlü analizler yapar: yani «ağacı» görür. Makroekonomi ise, ekonominin bütününe dair analizler yapar: yani ağacı görür.
13 Ekonominin Kapsamı Mikroekonomi ve Makroekonomi TABLO 1.1 Mikroekonomi ve Makroekonominin ilgi alanlarına yönelik örneklerEkonominindallarıÜretimFiyatlarGelirİstihdamMikroekonomiBireysel firmada ve endüstride üretim/çıktıKaç ton çelikKaç m2 ofisKaç tane arabaBireysel mal ve hizmet fiyatlarıİlaç fiyatlarıBenzinin fiyatıYiyecek fiyatlarıApartman kiralarıGelir ve servetin bölüşümüOtomobil endüstrisinde ücret oranıMinimum ücretYönetim giderleriYoksullukBireysel firmalar ve endüstriler tarafından sağlanan istihdamÇelik sektöründeki istihdamBir firmadaki çalışan sayısı Muhasebeci sayısıMakroekonomiUlusal üretim/çıktıToplam çıktıGayrisafi yurtiçi üretimBüyümeGenel fiyat düzeyiTüketici fiyatlarıÜretici fiyatlarıEnflasyon oranıUlusal gelir Toplam ücret ve maaşlar Toplam şirket karlarıEkonomideki istihdam ve işsizlikToplam iş sayısıİşsizlik oranı
14 Ekonominin Kapsamı Ekonominin Çeşitli Alanları TABLO 1.2. Ekonominin AlanlarıKarşılaştırmalı Ekonomik SistemlerAlternatif ekonomik sistemlerin işleyişlerini analiz eder. Farklı sistemlerin avantaj ve dezavantajları nelerdir?EkonometriHipotezleri ve teorileri test etmek üzere istatistiksel teknikleri ve verileri kullanır. Birçok üniversite ekonomi öğrencilerine en az bir tane istatistik ve ekonometri dersi almayı zorunlu kılar.Ekonomik gelişmeDüşük gelirli ülkeler üzerine yoğunlaşır. Bu ülkelerde gelişmeyi artırmak için neler yapılabilir? Ekonomik gelişme alanında çalışanların ilgilendikleri temek konular, nüfus artışı ve kontrolü, temek ihtiyaçların sağlanması ve uluslararası ticaret için stratejilerdir.İktisat tarihiModern ekonomilerin gelişmelerinin iz sürümünü yapar. Endüstri devrimine hangi olaylar ve ne tür bilimsel ve ekonomik aktiviteler neden olmuştur? II.Dünya savaşı sonrasında Japonya’da ortaya çıkan olağanüstü büyümeyi neler tetiklemiştir? 1930’lardaki büyük bunalımın sebebi nedir?devam edecek
15 Ekonominin Kapsamı Ekonominin Çeşitli Alanları TABLO 1.2. Ekonominin Alanları (devamı)Çevre ekonomisiPazar ekonomisindeki üretimde ve tüketimde oluşan başarısızlıkların çevre ve doğal kaynaklar üzerindeki bütünsel etkilerini analiz eder. Alternatif kamusal politikalar ve yeni ekonomik kurumlar bu olumsuz etkileri düzeltebilirler mi?FinansHane halkının ve firmaların satın alımlarında veya finansman işlemlerinde ne tür davranışlar izlediklerini analiz eder. Ekonominin bu alanı, (menkul kıymetler ve bono piyasaları da dahil olmak üzere) sermaye piyasalarıyla, vadeli işlemler piyasalarıyla, sermaye bütçeleriyle ve kıymet takdiri konularıyla ilgilenmektedir.İktisadi Düşünceler TarihiTarihsel olarak fikirlerin ve teorilerin gelişimini, 18. Yüzyıldaki Adam Smith’ten başlayarak Thomas Malthus, Karl Marks ve John Maynard Keynes gibi ekonomistlerin çalışmalarını felsefik bir yaklaşımla analiz eder. Ekonomik teori ve fikirler zamanla değişip geliştiği için, geçmişteki ekonomistlerin fikirlerinin analiz edilmesi, günümüzdeki sorunların daha iyi anlaşılmasına ve daha geniş bir perspektiften çözümler bulmasına yardımcı olur.Endüstriyel organizasyonEkonomideki endüstrilerin ve firmaların yapısal özelliklerine daha derinden bakılmasını sağlar. İşletmeler nasıl rekabet eder? Kim kazanır, kim kaybeder?devam edecek...
16 Ekonominin Kapsamı Ekonominin Çeşitli Alanları TABLO 1.2. Ekonominin Alanları (devamı)Uluslararası iktisatÜlkeler ve uluslararası finansal kurumlar arasındaki ticaret akımlarını inceler. Bir ülkenin vatandaşlarının dünya pazarlarında serbest olarak mal alıp satmalarının avantajları ve dezavantajları nelerdir? Neden dolar güçlü veya zayıf bir paradır?Çalışma ekonomisiÜcretleri, işsizliği ve istihdamı etkileyen faktörlerin neler olduklarıyla ilgilenir. İnsanların çalışıp çalışmamaya, çalışacaksa ne kadar çalışacağına ve hangi işte çalışacağına nasıl karar verdikleri konularını inceler. Son yıllarda sendikaların ve yönetimlerin rollerinde bir değişme olmuş mudur?Hukuk ve ekonomşLegal kurum ve kuruluşların ekonomik fonksiyonlarını inceler. Kanunlarda meydana gelen değişmeler, bireylerin ve firmaların davranışlarını nasıl etkilemektedir? Farklı yükümlülük kuralları daha az mı yoksa daha fazla mı kazalara neden olmaktadır? Suçların ekonomik maliyeti ne kadardır?Kamu ekonomisiEkonomide devletin rolünü inceler. Hükümetlerin ekonomik fonksiyonları nelerdir ve ne olmalıdır? Hükümetler, sundukları hizmetleri nasıl finanse etmelidirler? Yoksulluk, işsizlik ve hava kirliliği gibi problemlerin çözümünde ne tür hükümet programları uygulanmalıdır? Kamu müdahaleleri ne tür olumsuzluklar meydana getirmektedir?Kent ekonomisi be bölgesel ekonomiEkonomik aktivitelerin farklı bölgelere göre yapılandığı konularını inceler. Neden şehirler vardır? Neden imalat firmaları gelişmiş bölgelerden uzak bölgelerde kurulmaktadır?
17 E C O N O M I C S I N P R A C T I C E Trust and Gender While many transactions happen in anonymous markets in which buyers and sellers don’t know one another, there are many other occasions in which markets operate more effectively if individuals develop some trust in one another.In experiments run at the University of Wisconsin and the University of Miami, researchers conclude, “We find that men trust more than women, and women are more trustworthy than men.”
18 Ekonominin Yöntemipozitif ekonomi Kişisel yorumlara başvurmaksızın, sistemin işleyişini anlamaya yönelik analizler yapan ekonomik yaklaşıma verilen isim Neyin var olduğunu ve nasıl çalıştığını açıklar.normatif ekonomi Ekonomik bir durumu inceleyen ve onun iyi veya kötülüğü konusunda görüş bildiren ve ona göre harekete geçen ekonomik yaklaşıma verilen isimdir. Politika ekonomisi olarak da adlandırılır.
19 Ekonominin Metodu Betimsel Ekonomi ve Ekonomik Teori betimsel ekonomi Olayları ve gerçekleri açıklamak için veri toplama işlemidir.ekonomik teori Sebep sonuç veya aksiyon reaksiyon konusundaki ifadelere veya ifade gruplarına denir.
20 Ekonominin Metodu Teoriler ve Modeller model İki veya daha fazla değişken arasında varsayılan ilişkinin formel olarak (genellikle matematiksel olarak) ifade edilmesidir.değişken Zamandan zamana veya gözlemden gözleme değişken büyüklüklerdir.Ockham’ın bıçağı Gereksiz görülen konulara analizde yer verilmemesi kuralıdır.
21 Ekonominin Metodu Teoriler ve Modeller Diğer Şeyler Sabitken: Ceteris Paribusceteris paribus veya diğer şeyler sabitken iki değişken arasındaki ilişki incelenirken, söz konusu değişkenleri etkilemesi muhtemel olan diğer değişkenlerin sabit kabul edilmesi prensibidir.Using the device of ceteris paribus is one part of the process of abstraction. In formulating economic theory, the concept helps us simplify reality to focus on the relationships that interest us.
22 Ekonominin Metodu Teoriler ve Modeller Modellerin kelimelerle, grafiklerle ve denklemlerle ifadesiİki değişken arasındaki sayısal ilişkinin gösterim yöntemleri:Grafikleme (eklerde gösterildiği gibi)Denklemler, örneğin:Amerikalı tüketicilerin ortalama olarak gelirlerinin %90’ını tükettiklerini ve %10’unu tasarruf ettiklerini varsayarsak, bu durum aşağıdaki şekilde ifade edilebilir:Burada C tüketim harcamalarını, Y geliri ve S tasarrufu ifade etmektedir.C = .90 YandS = .10Y
23 Ekonominin Metodu Teoriler ve Modeller Uyarılar ve Tuzaklar Post Hoc yanılgısıpost hoc, ergo propter hoc «bundan sonra», «bundan dolayı» sebep sonuç ilişkisi konusunda düşülen yaygın bir yanılgı: Eğer olay A, olay B’den önce olursa, A’nın B’ye neden olduğunu söylemek her zaman doğru değildir.Kompozisyon yanılgısıKompozisyon yanılgısı Olayın bir parçası için doğru olan durumun, olayın tümü için de doğru olduğunu varsayan yanlış bir düşünce
24 Ekonominin Metodu Teoriler ve Modeller Teorilerin ve Modellerin Test Edilmesi: Ampirik Ekonomiampirik ekonomi Ekonomik teorilerin test edilmesi için verilerin toplanması ve kullanılmasıdır.
25 Ekonominin Metodu Ekonomik Politika Ekonomik sonuçlar hakkında yorum yapabilmek için kriterler:1. Etkinlik2. Adalet3. Büyüme4. İstikrar
26 Ekonominin Metodu Ekonomik Politika Etkinlik etkinlik Ekonomide üretimde verimlilik. İnsanların istedikleri şeyleri en az maliyetle üreten ekonomi verimli ekonomidir.Adaletadalet Eşitlik.
27 Ekonominin Metodu Ekonomik Politika Büyüme ekonomik büyüme Bir ekonomide toplam çıktı düzeyinin artmasıdır.İstikraristikrar Ulusal çıktı düzeyinin düzenli bir şekilde düşük enflasyon ve kaynakların tam kullanımı eşliğinde artıyor olması durumudur.
28 Bir DavetBir toplumun ekonomik sistemini ve iktisadi tarihini bilmeden o toplumun nasıl işlediğini anlamak mümkün değildir..Güçlü bir şekilde düşünmeyi öğrenmek, dünyayı anlamak için çok önemlidir.Daha önceki bölümlerde neler öğrendiğinizi unutmamak çok önemlidir. Bu kitabın bir planı vardır ve adım adım ilerlemektedir. Yani her yeni bölüm, bir önceki bölüm üzerine inşa edilmektedir. Büyük resmin neresine uyduğunu anladığınıza emin olunuz.
29 TERİMLERİ ve KAVRAMLARI GÖZDEN GEÇİRME ceteris paribus veya diğer şeyler sabitkentanımlayıcı ekonomiekonomik büyümeekonomik teoriekonomietkinliketkin piyasaampirik ekonomiadaletkompozisyon yanılgısıendüstri devrimimakroekonomimarjinalizmmikroekonomimodelnormatif ekonomiOckham’ın bıçağıfırsat (alternatif) maliyetipozitif ekonomipost hoc, ergo propter hockıtistikrarbatık maliyetdeğişken
30 BÖLÜM 1 EKLER Grafikleri Okuma ve Anlama Grafik, rakamların ve verilerin iki boyutlu olarak gösterilmesidir.Zaman Serisi GrafikleriBir zaman serisi grafiği, tek bir değişkenin ya da ölçünün zaman boyunca nasıl değiştiğini gösterir.
31 BÖLÜM 1 EKLER Grafikleri Okuma ve Anlama Zaman Serisi Grafikleri TABLE 1A.1 Total Disposable Personal Income in the United States, 1975–2009 (in billions of dollars)YıllarToplam Kişisel Kullanılabilir Gelir1975197619771978197919801981198219831984198519861987198819891990199119921,187.31,302.31,435.01,607.31,790.82,002.72,237.12,412.72,599.82,891.53,079.33,258.83,435.33,726.33,991.44,254.04,444.94,736.7199319941995199619971998199920002001200220032004200520062007200820094,921.65,184.35,457.05,759.66,074.66,498.96,803.37,327.27,648.58,009.78,377.88,889.49,277.39,915.710,403.110,806.410,923.6 ŞEKİL 1A.1 Amerika’da Toplam Kişisel Kullanılabilir Gelir, 1975 – 2006 (milyar dolar)
32 BÖLÜM 1 EKLER Appendix Grafikleri Okuma ve Anlama İki Değişkenin Kartezyen Koordinat Sisteminde Grafiğinin Çizilmesi ŞEKİL 1A.2 Kartezten Koordinat SistemiKartezyen Koordinat Sistemi birbirine dik olarak kesişen bir yatay (X ekseni) ve bir dikey (Y ekseni) doğrunun çizilmesi ile oluşturulur. Her bir eksek farklı değişkenleri ölçer.
33 BÖLÜM 1 EKLER Grafikleri Okuma ve Anlama Plotting Income and Consumption Data for HouseholdsTABLE 1A.2 Consumption Expenditures and Income, 2008Average Income before TaxesAverage Consumption ExpendituresBottom fifth 2nd fifth3rd fifth4th fifthTop fifth$ 10,26327,44247,19674,090158,652$ 22,30431,75142,65958,63297,003 FIGURE 1A.3 Household Consumption and IncomeA graph is a simple two-dimensional geometric representation of data.This graph displays the data from Table 1A.2. Along the horizontal scale (X-axis), we measure household income. Along the vertical scale (Y-axis), we measure household consumption.Note: At point A, consumption equals $22,304 and income equals $10,263.At point B, consumption equals $31,751 and income equals $27,442.
34 CHAPTER 1 APPENDIX How to Read and Understand Graphs Slope FIGURE 1A.4 A Curve with (a) Positive Slope and (b) Negative SlopeA positive slope indicates that increases in X are associated with increases in Y and that decreases in X are associated with decreases in Y.A negative slope indicates the opposite—when X increases, Y decreases; and when X decreases, Y increases.
35 BÖLÜM 1 EKLER Grafikleri Okuma ve Anlama Eğri ŞEKİL 1A.5 Eğri Boyunca Eğimin Değişmesi
36 BÖLÜM 1 EKLER Bazı Uyarılar TABLO 1A.3 Amerika’nın Toplam Ulusal Geliri ve Tüketimi, 1930 – 2006 (milyar dolar)Toplam Ulusal GelirToplam Tüketim1930196019701980199020002005200620072008200982.990.9263.9473.9929.52433.05059.88938.911,273.812,031.212,448.212,635.212,280.070.171.3192.2331.8648.31,755.83,835.56,830.48,819.09,322.79,826.410,129.910,089.1 ŞEKİL 1A.6 Ulusal Gelir ve TüketimBir grafiğin eksenlerinin neyi ifade ettiğine dikkat edilmelidir. Bu grafikte, Şekil 1A.3’te olduğu gibi gelir ve tüketim çizilmiştir. Ancak bu grafikte ulusal gelir ve toplam tüketim değişkenleri farklı yıllar için milyar dolar cinsinden çizilmiştir.
37 TERİMLERİ ve KAVRAMLARI GÖZDEN GEÇİRME Kartezyen koordinat sistemigrafiknegatif ilişkiorijinpozitif ilişkieğimzaman serisi grafiğiX-ekseniX-eksenini kesen noktaY-ekseniY- eksenini kesen nokta