Sinema Nasıl Doğdu?
7. sanat olarak kabul edilen sinema nasıl doğdu? Lumiere Kardeşler, büyük akustik uyandıran ulusa sarih ilk film gösterimini reelleştirdiklerinde 1895 senesiydi. Peki, buraya nasıl gelindi? işte sinemanın uzun öyküsü… Sinemanın tarihi, milattan evvele ve “Camera Obscura karanlık oda” denilen buluşa sabrediyor. Bir pakete açılan delikten yakalanan cismin kolinin öbür tarafına yansımasından ibaret olan Camera Obscura’nın […]
7. sanat olarak kabul edilen sinema nasıl doğdu? Lumiere Kardeşler, büyük akustik uyandıran ulusa sarih ilk film gösterimini reelleştirdiklerinde 1895 senesiydi.
Peki, buraya nasıl gelindi? işte sinemanın uzun öyküsü…
Sinemanın tarihi, milattan evvele ve “Camera Obscura karanlık oda” denilen buluşa sabrediyor. Bir pakete açılan delikten yakalanan cismin kolinin öbür tarafına yansımasından ibaret olan Camera Obscura’nın sinema sihrini başlattığı düşünülüyor.
Latince adı “Lanterne magica” olan Büyülü Fener’i ise günümüzdeki slayt projektörlerin atası olarak görmek olası. Büyülü Fener, 2. asırda Çin’de keşfedilmiştir.
Büyülü Fener, “Thaumatrope” ve azıcık daha gelişmiş bir hali olan “Phenakisticope”un buluşuna imkân sağladı. Bu aletler, bir silindirin çevresine çizilen fotoğrafların, silindirin süratle çevrilmesiyle hareket etmesi ilkesine sabretmektedir.
Bütün bu birikimler, Thomas Alva Edison‘un 1894 senesinde “Kinetoskop”u icatını basitleştirdi. Kinetoskop, görüntülerin hareketli izlenmesini sağlayan tek karakter bir izleme kabinidir.
Lumiere Kardeşler
Louis ve Auguste Lumiere kardeşlerin babası Antoine Lumiere, fotoğraf hocalığını vazgeçtikten sonra Fransa Lyon’da resimcilik ve resim malzemesi yapımı yapmaya başladı. Ailenin işleri gelişti ve suratlarca metre resim kağıdı üretebilen bir fabrikaya dönüştü. Lumiere kardeşler, imal süreçlerinden çok resmin kendisine ve hareketli görüntülere ilgi duymaktaydılar. Babaları, Edison’un Kinetoskop’unu konuta getirdiğinde iki kardeş merakla bu aleti tahlile başladı.
Tek karakter bir sinema sistemi olarak tarif edilebilecek Kinetopkop’u geliştirmek ve çok rakamda bireyin izleyebileceği hale getirmek isteyen kardeşler, kolları sıvadı.
Lumiere kardeşler, görüntü kapsayan filmlerin kenarlarına delikler açıp hareket ettirerek “sinematografı” buldular. Sinematografın önünden saniyede geçen 15 film görüntüsü, oldukça asılcı görüntü sağlıyordu. Elle kurulabilen ve hafif bir alet olan sinematograf, her yere taşınabiliyordu.
Fabrikadan Emekçilerin Çıkışı Filmi
Lumiere Kardeşler, 1895 senesinde Milli Sanayi Derneği’nde ilk filmlerini oynattılar. Film, babalarının fabrikasından emekçilerin çıkışını anlatan ve bir dakikadan azıcık daha uzun süren “Lumiere Fabrikasından Emekçilerin Çıkışı” adlı filmdi. Sinematografla bir hayli resim derneğinde gösterimler yapıldı.
İlk Ulusa Sarih Gösterim
Lumiere Kardeşler, sinematografla 28 Aralık 1895’de ulusa sarih ilk şovu yaptılar. İlk şovda, “Lumiere Fabrikası’ndan Emekçilerin Çıkışı, Bebeğin Müzakeresi, Tuileries Havuzu, Bir Trenin Gara Gelişi, Alay, Nalbant, Kağıt Oyunu, Ayrık Otları, Duvar, Deniz.4″ adlı filmler gösterildi.
Şov, fiyatlıydı ve takribî 100 birey tarafından izlenmişti. Özellikle Bir Trenin Gara Gelişi filmi, asılcı görüntüleri, çekim tekniği ve uygun açı kullanımı sebebiyle izleyicilerde fantastik tesir yarattı. Birçok birey, üstlerine gelen trenden ürktü, saklanmaya çalıştı.
Yoğun alaka üzerine Lumiere Kardeşler, film gösterimlerine devam ettiler. Zamanla film gösterimlerinde salonda piyanoyla müzik de yapılmaya başlandı.
Ancak bir mesele vardı, yeni filmlere ve eksantrik mevzulara lüzum vardı. Lumiere Kardeşler, yabancı ülkelere film çekimi için bir hayli birey gönderdiler.
Bu bireylerden biri de 1896 senesinde İstanbul’a gelerek çekim yaptı. Haliç’in Panoraması, Boğaziçi Kıyılarının Panoraması, Türk Topçusu, Türk Piyadesinin Geçit Merasimi, yarıyılın İstanbul’unu gözler önüne serer. Böylece, Lumiere Kardeşler sayesinde elimizde 19 asırda değişik ülkeler, kültürler, insanların yaşayışları, kılık elbiseleriyle alakalı evraksal kalitede bini aşkın film bulunmaktadır.
Lumiere Kardeşler, resim ve teknolojik yeniliklere meraklarıyla, bugün büyüklüğü trilyonlara erişen bir sektör haline gelen sinemanın esaslarını attılar.
Sinema hala milyonların paylaştığı sihirli bir dünya!
Bibliyografi:
www.filmyapim.ne
http://www.medyaakademisi.com.tr/
İndigo Mecmuası, Şubat, 2014
https://tr.wikipedia.org/wiki/büyülü_fener
Yazar:Deniz Bozdemir