Katarakt, normalde şeffaf olan gözün doğal lensinde opaklaşma olmasıdır. Genellikle yaşa bağlı oluşur ve görme kalitesini anlamlı derecede düşürür. Yaşlı insanlarda katarakt oldukça yaygındır. 80 yaş sonrasında insanların yarıdan fazlasında ya katarakt vardır veya katarakt operasyonu geçirmiştir.
Katarakt, tek gözde veya her iki gözde oluşabilir. Bir gözden diğerine yayılım göstermez.
Katarakt görmeyi nasıl etkiler?
Yaşa bağlı katarakt görmeyi iki şekilde etkiler:
1. Lenste oluşan protein kümeleri retinaya ulaşan görüntünün netliğini azaltır. Lensin çoğu su ve proteinden oluşmaktadır. Protein kümelenmesi oluştuğunda lenste opaklaşmaya neden olur ve retinaya ulaşan ışık miktarını azaltır. Opaklaşma arttıkça görmede bulanıklık ve sislenmeye neden olur. Yaşa bağlı kataraktların çoğu lensteki protein kümelenmesinden oluşur.
Katarakt başlangıç seviyesindeyken opaklaşma lensin küçük bir kısmını etkiler. Görmenizde değişiklik olmayabilir. Katarakt yavaş yavaş ilerler ve görme gittikçe kötüleşir.
2. Şeffaf lens yavaş yavaş sarı veya kahverengiye dönerek görmeye kahverengi tonu verir. İlerleyen yaşla şeffaf lens renklendikçe görmeniz de kahverengi tona döner. Başlangıçta gölgelenme miktarı az olup görmeyi azaltmayabilir. Zamanla gölgelenmede artış, okuma ve diğer rutin aktiviteleri zorlaştırabilir.
Katarakt ne zaman gelişir?
Yaşa bağlı ifadesi aslında biraz yanıltıcıdır. Çünkü yaşa bağlı katarakt gelişmesi için çok yaşlı olmanız gerekmez. İnsanlar 40-50 yaşlarında yaşa bağlı katarakta sahip olabilirler. Fakat orta yaşta görülen kataraktlar genelde küçüktür ve görmeyi etkilemez. Genelde 60 yaşı geçince görmeyi azaltır.
Belirtiler ve tanı
Kataraktın en yaygın bulguları şunlardır:
- Sisli görme
- Renkleri soluk görme
- Işıkları parlak ve etrafında bir hale görme
- Gece görüşünde azalma
- Yakın zamanda gözlük numarasında değişiklik
Katarakt tanısı kapsamlı bir göz muayenesi ile kolayca teşhis edilebilir.
Katarakt cerrahisi:
1. Fakoemülsifikasyon: Gözün öndeki en dış saydam tabakası olan korneaya küçük kesi yapılır. Bu kesiden küçük bir prob göze yerleştirilir. Emerek temizlenebilecek bir hale getirmek için lensi yumuşatıp kıran ultrason dalgaları verilir. Günümüzde katarakt cerrahisi genelde bu teknikle yapılır.
2. Extrakapsüler Cerrahi: Doktorunuz korneanızda daha büyük bir kesi yaparak lensin en yoğun opak kısmını dışarı çıkartır. Kalan parçalar emilerek alınır.
Doğal lens temizlendikten sonra genelde intraoküler lens (İOL) denen yapay lens göz içine yerleştirilir. İOL yumuşak saydam bir yapıya sahip olup gözünüzün parçası haline gelir ve herhangi bir bakım gerektirmez. İOL ışıkları retina üzerine odaklayarak görmenizi arttırır. Siz gözünüzdeki İOL’ü görmezsiniz.
Bazen İOL’ün konduğu kapsül denen doku cerrahiden aylar veya yıllar sonra opaklaşıp görmenizi azaltabilir. Bu durumda doktorunuz günü birlik bir işlem olan YAG lazer kapsülotomi denen bir prosedürle opaklaşmış kapsül bölgesinden küçük bir delik açar ve görmeniz tekrar düzelir. Bu işlem ağrısızdır. Bazen göz içi basıncında yükselme veya başka problemlere neden olabilir. İşlem sonrasında göz damlası kullanmanız gerekecektir.