"Teveccüh-ü nâsı mürâât eden, ihlâs-ı tâmmı bulamaz." Buradaki "Tam ihlas" ne demektir, ihlasın dereceleri var mı?
Değerli Kardeşimiz;
"Hırs, ihlâsı kırar, amel-i uhreviyeyi zedeler. Çünkü, bir ehl-i takvânın hırsı varsa, teveccüh-ü nâsı ister. Teveccüh-ü nâsı mürâât eden, ihlâs-ı tâmmı bulamaz. Bu netice çok ehemmiyetli, çok câ-yı dikkattir..."(1)
Nasıl iman ve amelde derece ve mertebe varsa, aynı şekilde ihlasta da derece ve mertebeler vardır. İhlas, ilim ve amelin bir neticesi bir sonucu olduğu için, insanın ilim ve ameli ne kadar kuvvetli ve parlak ise, ihlası da o derece kuvvetli ve parlak olur. Bu sebeple herkesin ihlasını eşitlemek mümkün değildir. Çekirdekten ağaca kadar nasıl dereceler varsa, ihlasın da böyle dereceleri vardır. Peygamber Efendimiz (asm)'in ihlas makamı ile avam bir müminin ihlas makamı arasında hadde gelmez bir fark vardır.
"Bir dirhem ihlaslı amel binlerce ton ihlassız amelden üstündür." hükmü de meselemizi teyit eden bir hükümdür.
İhlas, kemiyet olarak herkeste aynıdır, lakin keyfiyet yani kuvvet ve kalite noktasından herkesin ihlası muhteliftir. Kemiyetten kast ettiğimiz şey, ihlasın bünye olarak başka şeyleri kabul etmemesidir. Mesela, ben "Şu namazı yüzde doksan dokuz Allah için yüzde bir de insanlar için kılıyorum." desem, bu ihlas ihlaslıktan çıkar ve batıl olur, Allah bu ihlası kabul etmez. Bu sebeple ihlas kemiyet olarak yani nicelik olarak parçalanma ve bölünme kabul etmez; ya heptir ya hiçtir. bunu ortası ya da yüzdesi yoktur.
Bu hususta herkes eşittir, bir peygamber de yüzde yüz Allah için olmak zorundadır basit bir mümin de yüz de yüz Allah için olmak zorundadır. Yalnız, yüzde yüz Allah için olan bir amelin keyfiyeti, yani kuvvet ve parlaklığı her insanın iman ve amel derecesine göre farklıdır. Bu hususta eşitlik olmaz ve olamaz. İhlasın derece ve keyfiyeti bu noktadadır. Yoksa kemiyet ve nicelikte değildir.
(1) bk. Lem'alar, On Dokuzuncu Lem'a.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü