İlk Dinazor Boynuzu Sizce Nerede Bulundu?
Bulgular Mısır araştırmacıları arasında uzun süredir var olan bazı anlaşmazlıkları sona erdirecek gibi görünüyor. Bu tartışmalardan biri Amenhotep, Tutankamon ve Ramses gibi iyi bilinen firavunların da içinde olduğu Yeni Krallık döneminin başlangıcıyla ilgili. Tarihçiler bu dönemin tam olarak ne zaman başladığı konusunda ikiye ayrılmış durumdaydı: Bir görüştekiler MÖ 1539 tarihini savunurken diğerleri bu tarihi MÖ 1550 olarak tahmin ediyordu. Bronk Ramsey ve ekibinin bulguları birinci tarihi hatta bundan daha erken bir dönemi destekliyor.
Yeni Krallık’tan önce gelen Orta Krallık döneminin başlangıç tarihi ile ilgili de benzer tartışmalar bulunuyor. Bu dönemin başlangıcı geleneksel olarak Sirius yıldızı üzerindeki bir kerteriz noktasıyla ilişkilendirilmişti. Ancak bu gözlemin nerede yapıldığı bilinmiyordu ve bu da tarih tahminlerinin MÖ 2055’ten MÖ 2009’a kadar uzanmasına sebep oluyordu. Bronk Ramsey ve meslektaşlarının yaptığı araştırma ise birinci tarihi destekliyor.
Bu veriler ayrıca arkeologların ve tarihçilerin Thera Yanardağı’nın patlamasının Mısır tarihinde hangi döneme rast geldiğini belirlemesini de sağlayabilir. Bu patlama Yunan Santorini Adası’nın büyük kısmını yok etmiş ve Akdeniz uygarlıkları boyunca şok dalgaları göndermişti. Patlamanın tam olarak ne zaman gerçekleştiği tartışmalı, fakat Bruins’e göre, en son verileri ve önceki sonuçları karşılaştırarak patlamanın Yeni Krallık’ın başlangıcından önce meydana geldiğini söylemek olası.
İlk Boynuzlu Dinozor Avrupa’da Bulundu
Özlem İkinci
Güzel manzaraları, Paris, Roma ve Londra gibi romantik şehirleri, harika yemek ve şarapları olan Avrupa’da eksik olan, Kuzey Amerika ve Asya’da çokça bulunan boynuzlu dinozor fosilleriydi.
Macaristan’da gerçekleştirilen yeni bir keşifle bu eksiklik de ortadan kalktı. Bu yeni keşif, bazı dinozorların bir adadan diğerine geçerek yollarının Avrupa’ya düşmüş olabileceği olasılığını ortaya çıkardı.
Pensilvanya Üniversitesi’nden fosil bilimci Peter Dodson yeni örneğin kesin ve ikna edici olduğunu belirtiyor. Dodson ayrıca, araştırmacıların yaklaşık 200 yıldır süregelen araştırma sürecinde bunları bulamamış olduklarını ve bu nedenle orada olabileceklerinin düşünülmediğini vurguluyor.
Ceratopsian’lar olarak bilinen boynuzlu dinozorlar145.000.000-65.000.000 yıl önce Kretase döneminde yaşamışlar. Bugüne kadar birçok araştırmacı ceratopsian’ların Avrupa’da asla bulunmadıklarını varsaymıştı. Ceratopsian’larınkine benzer dişin İsveç’te son keşfi ve 19. yüzyılda Belçika’da bulunan dinozor dişinin tekrar analiz edilmesiyle bu konuda yeni tartışmalar alevlendi. Fakat birçok bilim insanı sadece dişlerin dinozor grupları arasında ayrım yapmaya yetmeyeceği konusunda uyarıda bulunuyor.
Macaristan Bilimler Akademisi’nden fosil bilimci Atilla Ösi’nin liderliğini yaptığı ekip ceratopsian’ların haritasına Avrupa’yı eklemiş bulunuyor. Geçen yıl Macaristan’ın Ajka şehri yakınlarında 2000 yılından beri gerçekleştirdikleri kazı çalışmalarında çok sayıda buldukları diğer fosillerin yanında, Kretase döneminin sonlarında, 85 milyon yıl önce yaşamış ceratopsian’lardan kalmış olduğu artık kesin olan dört tane çene kemiği
ve gaga da buldular. Araştırmacılar Nature dergisinde Avrupa kıtasına ait bu ilk ceratopsian türünü Ajkaceratops kozmai olarak adlandırdıklarını duyurdular. Büyük bir keşif, ancak dinozorun kendisi ufacık bir şey, sadece bir metre uzunluğunda.
Ancak buluş beraberinde önemli bir soruyu gündeme getirdi. Kretase döneminin sonlarında Avrupa, jeologların Tetis Denizi dedikleri bölge boyunca yayılan takımadalar halindeydi. Fosillerin bulunduğu Macaristan’ın batı bölgesi de bu adalardan birinde bulunuyordu. Dolayısıyla yazarların Asya ceratopsian’larına benzettikleri ve onlarla ilgili olabileceğini söyledikleri Ajkaceratops nasıl orada bulunabiliyordu?
Ösi ve meslektaşları Ajkaceratops’ların Asya’dan adalar arasındaki kısa mesafeleri yüzerek ve bir adadan diğerine geçerek geldiklerini ve sonunda batı yönündeki daha yeni bölgelere ulaştıklarını ileri sürüyorlar.
Aslında makaledeki açıklamada da bu adadan adaya geçişin, Ajkaceratops’ların Triceratops gibi dev ceratopsians’larla karşılaştırıldığında neden bu kadar küçük olduğuna bir açıklama getirebileceği de belirtiliyor. Buna göre dinozorların, yalıtılmış adalarda azalmış kaynaklarla karşı karşıya kalan hayvanlarda görülen evrimsel bir olgu olan “ada bodurluğuna” maruz kalmış olabilecekleri ileri sürülüyor.