Böbrek yetmezliğinde; böbrek, normal işlevlerinden biri olan vücudun yan ürünlerini kandan süzme görevini daha fazla sürdüremez. Bunun sonucunda, hem atık maddeler hem de fazla sıvılar vücutta birikir. Böbrek yetmezliği aniden de ortaya çıkabilir (akut böbrek yetmezliği), ancak daha çok rastlanan, aylar boyunca süren oldukça yavaş bir süreç içerisinde gelişmesidir (kronik böbrek yetmezliği). Böbrek yetmezliğinin derecesi bu sorunun oluşum nedenine bağlı olarak her bireyde değişir. Burada okuyacağınız ana metin, böbrek yetmezliğin kronik türü üzerinde yoğunlaşacaktır.
KRONİK BÖBREK YETMEZLİĞİ İŞARET VE BELİRTİLERİ
Genel olarak görülen yorgunluk ve kırıklığın yanı sıra diğer semptomlar:
> Seyrek idrar çıkma.
> Nefes darlığı.
> Mide bulantısı.
> Kas krampları.
> Sırt ağrısı.
Kronik böbrek yetmezliği ağır ağır gelişir ve belirtiler aylar boyunca gözükmeyebilir. Nedenleri:
• Akut böbrek yetmezliği (bkz. sağdaki kutu).
• Böbrek fonksiyonlarını bozan herhangi bir kronik böbrek hastalığı (örneğin, po-likistik böbrek hastalığı).
• Hipertansiyon (yüksek tansiyon).
• Diyabet (şeker hastalığı).
• Uzun süredir devam eden idrar yolu tıkanıklığı (nedenlerden biri, örneğin prostat bezi büyümesi olabilir).
DOKTORUNUZ NE YAPABİLİR?
Doktorunuz büyük olasılıkla idrar testi isteyecektir. Damar içi ürografı, ultrason taraması, hücre muayenesi (sitoskopi) ve böbrek biyopsisinin yer aldığı diğer testler de yapılabilir.
TEDAVİ SEÇENEKLERİ
Kronik böbrek yetmezliği ağır bir seyir izleyebilir. Böbrek yetmezliği, nedensel faktörlerin tedavi edilmesiyle sınırlandırılabilir. Hipertansiyonu ve prostatı olan veya diyabetli kişilerin doğru biçimde idare edilmesi yaşamsaldır ve bu görev uzman kişiler tarafından yerine getirilir.
Böbrek işlevlerinin kötüleşmesinin ilerlediği ve gelişmekte olduğu durumlarda kişinin diyalize bağlanması veya böbrek nakli düşünülebilir.
Akut ve kronik böbrek yetmezliğinin tedavisinde kullanılan iki tip diyaliz bulunur; periton diyalizi ve hemodiyaliz.
• Periton diyalizinde, karın boşluğunda bulunan organların etrafındaki zar (periton) böbreklerin yerine filtre görevi görür. Günde birkaç kez herhangi bir yerde yapılabilir ve sıvı her 4-6 saatte bir değiştirilir.
• Hemodiyalizde bir makine böbreklerin işini yapar. Koldaki bir damardan alınan kan, atıkların uzaklaştırıldığı diyaliz makinesine verilir. Kan, sonda (sıvıları çekmek ya da vücuda göndermek için kullanılan plastik ya da metal tüp) yardımıyla vücuda geri gönderilir. Hastalar her defasında dört saat boyunca makineye bağlı kalır ve bu işlem haftada üç kez uygulanır.
KARIN ZARI SONDASI
>>>Periton diyalizinde, karın zarı (karın boşluğunun içini saran iki katmanlı zar) filtre olarak kullanılır. Kan; üre gibi atıklann çıkmasına imkân veren, ama proteinleri sistemde tutan zarlardan geçer.
>>> Bazı böbrek yetmezliği vakalarında böbrek diyalizi uygulanır. Bir makine böbreğin fonksiyonlarını yerine getirir. Makine atık ürünleri filtre eder ve arıtılmış kanı sisteme geri yollar.
AKUT BÖBREK YETMEZLİĞİ
Akut böbrek yetmezliği acil bir tıbbi durumdur ve derhal müdahalede bulunul-mazsa ölümcül olabilir. Nedenleri:
> Şiddetli enfeksiyon nedeniyle tansiyonun anormal derecede düşmesi, kan kaybı ya da kalp krizi.
>- Akut böbrek bozuklukları.
> Böbreği zehirleyen ilaçlar.
> İdrar kanalının akut tıkanıklığı. Belirtiler:
> idrar çıkışının anormal derecede azalmış olması.
> Kusma.
> Uyuşukluk ve baş ağrısı.
Böbreklerde oluşan zarar tersine çevrildiğinde ve nedensel faktörler tedavi edildiğinde normal böbrek işlevi birkaç hafta içinde geri kazanılır. Geri döndürülemez bir hasar oluştuğunda böbrekler iyileşemeye-bilir ve hastalık kronik böbrek yetmezliğine doğru bir seyir izleyebilir.