Resim Ekle Dosya Ekle Video Ekle Soru Sor Bilgi Ekle
MÖ 1677 yılında (yaklaşık 3700 yıl önce) Çin kaynaklarında, Türk dilinin en eski kelimeleri Tanrı, Kut, Ordu, Tuğ ve Hun kelimelerinden söz edildiğinden Hun döneminin bu tarihlerde başladığı kabul edilmektedir. İlk Hun Devleti, MÖ 1400-1200 yılları arasında Ordos dağlarında kurulmuştur. MÖ 300 yılında Çin kaynaklarına göre Hunlar 4 boydan müteşekkil iken, MÖ 250’lerde 24 boydan müteşekkil bir güç haline gelmişlerdir. Çinliler bu dönemde (MÖ 246 – MÖ 214) Hun istilasından korunmak için Büyük Çin Seddi inşasını tamamlamışlardır. Hunlar MÖ 204 yılında (yaklaşık 2200 yıl önce) Pasifik Okyanusu’ndan Hazar Denizi’ne, Sibirya’dan Tibet’e 18 milyon km2’lik bir alanı kapsayan bir imparatorluk haline gelmiş olup, İmparatorluğun kurucusu, Tümen’in oğlu Mete Batur’dur.Bazı anlatımlara göre, MS 93 yılında Kuzey Hunları, Syanbi’ler (Sün-beyler) tarafından yenilgiye uğratılmış ve Kuzey Hunlarının (Alanlar, Ural-Altay ve Sibirya Türklerinin) batıya doğru 400 yıl sürecek olan göçleri başlamıştır. Göç eden kabileler özellikle Alanlar, Urallar civarındaki Sarmatlar’a katılmışlardır. Diğer taraftan bu göç dalgasının, Orta Asya’daki Hun gücünün azalmasına, MS 155 yılında iyice zayıflamasına ve MS 216 yılında da Hun İmparatorluğu sona ermesine yol açtığı belirtilmektedir.Prof. M. Zakiev ise, Hun İmparatorluğunun sona erdiği fikrine katılmamakta, Hun Konfederasyonunu oluşturan kabilelerin Hunlardan sonra Siyanbi’lerin liderliğini kabul ettiğini ve Siyanbi’lerle birlikte Hunların MS 4.yy’da Çin’i işgal ettiklerini ve Hun liderlerinin kendilerini Çin İmparatoru ilan ettiklerinin kanıtlanmış tarihi veri olduğunu belirtmektedir. Syanbi’lerin de, bazılarının yaptığı gibi, Moğol veya Mançuryalı olarak nitelendirilmesinin yanlış olduğunu, Syanbi kelimesinin sün-bey anlamına geldiğini, “Sün” ve “Hun”un aynı anlam taşıdığını, daha sonraki dönemlerde “Sün” ve “As” ların “Usun”ları oluşturduğu (As – Sün > As – Sun > Us – Sun > Usun) açıklamasını yapmaktadır. Türk dili konuşan halkların “Türk” ismini kabul edinceye kadar çeşitli isimlerle anıldığını, Hun ve Sün isimlerinin de bunlardan olduğunu eklemektedir.Ayrıca, Orta Asya’da MS 5.yy’da güçlü bir devlet kuran Jujan’ların da Moğol olduklarını, MS 6.yy’ da “Türk” adını kabul ettiklerini, ancak MS 9.yy’da Romanya Danube bölgesine geldiklerinde yine Jujan adını kullandıklarını ileri süren Sovyet tarihçi Gumilev’ in [Gumilev L.N. 1967, 12] görüşlerine de katılmadığını belirten M. Zakiev, Jujan isminin Susan isminden geldiğini, Susan/Jujan’ların başından beri Türkçe konuştuğunu ve Syanbi/Sün klanını devirerek Hunların yönetimini ele geçirdiklerini açıklamakta ve Hun/Syanbi/Jujan devamlılığı konusunda “Hunların ilerlemesini durdurmak için Çin Seddi dâhil her yolu deneyen Çinlilerin MÖ 2.yy’da Usunlara geldiği ve Usunları Hunlara karşı ayaklandırdığı, 100 yıl süren karşılıklı mücadelelerin sonunda MÖ 1.yy’da Hun taraftarı olan Syanbi’lerin Hun topraklarının kontrolünü ele geçirdikleri” [Bartold V.V. 1963, Vol. 2,part 1, 25-30] açıklamalarını yapan tarihçilerin de dikkate alınması gerektiğini belirtmektedir.Prof. M. Zakiev, özetle; Hunların Türklerin atası olduğu, bunda hiçbir şüphe olmadığından Hunların etnik kökeninin tartışmaya gerek olmadığını belirterek, bazı tarihçilerin Hunların birçok kavimden meydana geldiği ve hatta Hint-Avrupa (Aryan) dili konuştuklarını iddia etmeleri konusunda ise, Balkanlara kadar yerleşmiş Türk dili konuşan hakların Hun adını kabul etmeleri ve bu Konfederasyona katılmaları ile Hunların Doğu Avrupa’ya kadar uzanan bu kadar geniş bir alanda Devlet kurabildiklerini, Hun Birliği sınırları içinde, Türklerin yanı sıra en kuzey batıda Ural-Ugric ve en doğuda da Moğolların atası Mançu’ların (Mançuryalıların) yer aldığı açıklamasını yapmaktadır.Prof. M. Zakiev, bazı Türkologların ise, Hunların Çuvaş diline benzer bir dil konuştuğunu ileri sürdüklerini, hal böyle ise Hunların nesilleri olan bu coğrafyadaki Türk dili konuşan halkların Çuvaş Türkçesi konuşması gerektiğini, ancak Hun nesillerinin Kıpçak-Oğuz Türkçesi konuştuklarını hatırlatmaktadır.