14.12.2021
Corona virüs ile mücadele kapsamında alınan tedbirlerin ülke ekonomisine yönelik etkileri pek çok sorunu da beraberinde getirmekte. Virüsün yayılmasını ve ölümleri engellemek adına devletin zorunlu olarak aldığı tedbirler dolayısıyla işletmelerini kapatmak zorunda kalan esnafın kira ödeme konusu da önemli bir hukuki sorun teşkil etmekte. Corona virüs ile mücadele kapsamında alınan tedbirlerin ülke ekonomisine yönelik etkileri pek çok sorunu da beraberinde getirmekte. Virüsün yayılmasını ve ölümleri engellemek adına devletin zorunlu olarak aldığı tedbirler dolayısıyla işletmelerini kapatmak zorunda kalan esnafın kira ödeme konusu da önemli bir hukuki sorun teşkil etmekte.
Corona nedeniyle calışamayan, faaliyeti sınırlanan kira borcunu ödeyemeyen, güclüge düşen esnafın ne gibi hakları vardır?
OGH'nin kararina göre (GZ: 3 Ob 78 / 21y), COVID-19 § 1104 ABGB uyarınca bir salgındır ve resmi olarak emredilen giriş yasağı zamanlarında kiracının kira ödemesi zorunluluğu yoktur. Hukukda mücbir sebep, tarafların kusurundan kaynaklanmayan ve taraflara yüklenemeyen, taraflarca öngörülemeyen ve bir yükümlülüğün yerine getirilmesini imkansızlaştıran doğal afet, hastalık, savaş, grev, mevzuatlar ve idare tarafından getirilen engellemeler, yasaklamalar gibi hallerdir. Corona ile mücadele adına alınan tedbirler ve engellemeler de mücbir sebebin özel bir görünümüdür. Kiralanan işyeri, bu mücbir sebeplerden dolayı hiç kullanılamıyorsa, kiracının kira ödeme yükümlülüğü madde § 1104 ABGB uyarınca tamamen ortadan kalkar.
Yüce divanın kararı gelecekteki kira sözleşmeleri için ne anlama geliyor?
Kira sözleşmelerinde farklı bir düzenleme mümkündür, çünkü kiranın ortadan kaldırılması ve azaltılmasına ilişkin ABGB kuralları ihtiyaridir. Bu durum yeni kira sözleşmelerinde konu haline gelmektedir. Diğer bir soru da ev sahibinin bakış açısından gelecekteki bir salgın durumunda kiracının bu iddialarının yasal olarak nasıl hariç tutulabileceğidir. Diğer şeylerin yanı sıra § 879 Abs 3 ABGB'ye uyulmalıdır. Bu maddeye göre, sözleşme ortaklarından birinin ciddi şekilde dezavantajlı olması halinde, hüküm ve koşullardaki veya sözleşme formlarındaki yan hükümler geçersizdir.
Kiracılar, karantina ayları için aldıkları mali yardımı geri ödemek zorunda mı?
Sabit maliyetli sübvansiyonlarda, kira için mali yardım alınmışsa, bir geri ödeme yükümlülüğü olabilir. Bunun nedeni, şirketlerin sübvansiyon tarafından karşılanacak sabit maliyetleri makul sınırlar içinde mümkün olduğu kadar düşük tutmak zorunludurlar. Bu aynı zamanda, yasaya göre kiradan feragat veya kira indirimi iddiasını da ifade eder. Eski maliye bakanı Gernot Blümel, Neos'tan gelen bir meclis sorusuna baharda yanıt olarak şunları söyledi: Yüksek mahkeme kararı olmadığı sürece, sabit maliyet sübvansiyonunun bir kısmı şimdilik verilebilir ancak yalnızca geri ödeme şartıyla. Bu, yasal durumun netleştirilmesinden sonra kiracının "geri talep ederek veya mahsup ederek fiili harcamayı azaltmasının" makul olması durumunda geçerlidir. Bu durum, önceki karantina sırasında işyerlerini kullanamayan, ancak yine de kirayı ödemeye devam eden şirketler için geçerlidir. Mümkün olan en kısa sürede kiraya verenden bir geri ödeme talep etmeniz gerekecektir. Her durumda, ev sahibi tarafından iade edilen tutarlar Cofag'a iade edilmelidir. Corona mağduru esnaflar Cofag'ın ödenen kiralar için sabit maliyet sübvansiyonlarını geri talep etmesini beklemek zorunda mı? Raporlara göre, Cofag şu anda burada nasıl ilerleyeceği üzerinde çalışıyor. Her durumda kirayı geri ödeme hakkınız olduğunu düşünüyorsanız, Cofag ile iletişime geçmeniz mantıklıdır.