Sperm Sayısı Nasıl Ölçülür, Sperm Ölçümünde Nelere Bakılır?
Erkeklerde oluşan kısırlık faktörünün temel sebeplerinden biri sperm sayısıdır. Sperm sayısını arttırmanın birtakım yolları mevcuttur, ancak öncelikle mevcut olan spermler ölçümlenmeli ve üreme kabiliyeti değerlendirilmelidir. Semen analizi veya spermiogram olarak da bilinen sperm sayısı ölçümünde, kısırlığa neden olan faktörler belirlenebilir.
Sperm ölçümü neden yapılır?
Bir semen analizi, bebek sahibi olmaya engel olabilecek herhangi bir problemin tanımlanmasına yardımcı olur. Ayrıca, bir vazektomi ameliyatının başarılı olup olmadığını belirlemek veya bu operasyonun tersine çevrilmesi için de yapılabilir.
İnmemiş testis, varikosel ve infertilite gibi belirtiler de; sperm ölçümü yapılması için gerekli nedenler arasındadır.
Sperm testi hangi bölümde yapılır?
Sperm ölçümü yapılacak sağlık merkezinin donanımlı bir laboratuvarı olması ve alanında uzman kişiler tarafından gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
İlginizi çekebilir: Sperm Sayısı Nasıl Artırılır?
Sperm testi yaptıranlar nasıl hazırlanmalıdır?
Test uygulama gününden 2 ile 5 gün öncesinde boşalma ile sonuçlanan cinsel aktivitelerden kaçınılması istenebilir. Bu durum, sperm sayısının en yüksek düzeyde olmasına yardımcı olur ve testi daha güvenilir kılar. Ancak, 7 günden uzun bir süre cinsel aktivitenin olmaması daha az aktif sperm ile sonuçlanabilir.
Testten birkaç gün önce alkol almaktan kaçınılmalı, alınan her türlü ilaç veya varsa bitkisel takviye hekime bildirilmelidir.
Sperm sayısı nasıl ölçülür?
Sperm sayısı testi için bir semen örneği gerekir. Semen toplamanın en yaygın yolu mastürbasyondur. Sperm, temiz bir numune kabına yönlendirilir fakat bu esnada hiçbir kayganlaştırıcı madde kullanılmamalıdır. Stres veya inançlar gereği mastürbasyon yoluyla örnek alınamıyorsa cinsel ilişki ile birlikte de alınabilir. Cinsel ilişki esnasında spermisit veya kayganlaştırıcı gibi ekstra maddeler barındırmayan özel prezervatifler kullanabilir.
Çoğu laboratuvar, sperm hücrelerini Kruger kriterleri olarak adlandırılan Dünya Sağlık Örgütü’nün sağladığı koşullara dayanarak değerlendirmektedir. Kruger kriterlerine göre, normal bir sperm hücresinin pürüzsüz bir tasarıma, oval bir şekle sahip olması gerekir. Tüm spermler; belirli faktörlere göre mikroskobik olarak incelenmektedir.
Sperm ölçümünde nelere bakılır?
Bir sperm ölçüm testi, erkeğin ürettiği semen miktarını ölçer. Aynı zamanda örnekteki spermlerin sayısını ve kalitesini gösterir. Analiz sonuçları genellikle bir gün içinde alınabilir. Normal değerler laboratuvara göre değişkenlik gösterebilir.
Genel olarak sperm ölçümünde incelenen faktörler şöyledir:
-
Semen hacmi:
Semen hacmi, boşaltılan toplam sıvı miktarıdır. Normal bir miktar 2 ile 5 mililitredir. 1.5 ml’den daha az hacme hipospermi adı verilir ve bu durum hormonal anormalliklerin veya duktal tıkanmaların varlığından kaynaklanabilir. 5.5 ml’den fazla hacimli örnekler ise hiperspermi olarak adlandırılır.
-
Sperm sayısı:
Sperm sayısı, sperm konsantrasyonu olarak da adlandırılır. Mikroskop altında semen örneğine bakılarak belirlenir ve her bir mililitrede semende kaç milyon sperm hücresi bulunduğunun ölçümüdür. Normal bir sperm sayısı, mililitre başına 15 milyon veya daha fazla sperm hücresidir. Mililitre başına 15 milyon sperm hücresinden daha az olan durumlar oligospermi, hiç spermin bulunmaması ise azospermi olarak tanımlanır.
Bunu da göz atabilirsiniz: Erkekte Sperm Sayısı Kaç Olmalı?
-
Sperm hareketliliği:
Spermin ileri yüzme hareketi olarak tanımlanır. Bir spermin yumurtayı döllemesi için, güçlü bir yüzme eylemi gerektiren dişi üreme sisteminden hızlıca geçmesi gerekir.
Sperm hareketliliği kategorileri şöyledir:
- A: İleri, hızlı ve düz bir çizgide yüzen sperm hücreleri
- B: Öne doğru eğimli, eğri bir çizgide veya yavaşça ilerleyen sperm hücreleri
- C: Kuyruklarını hareket ettiren, ancak küçük bir dairede yüzen ve ilerlemeyen sperm hücreleri
- D: Hiç hareket etmeyen sperm hücreleri
Aşamalı hareketli sperm hücrelerinin %32’sinden fazlası A ve B kategorisi veya %40’ının C kategorisinde olması normal olarak kabul edilir. Astenozoospermi, bir semen numunesindeki spermin büyük bir kısmının azalmış hareketliliğe sahip olduğu veya hareketsiz gösterir.
-
Sperm boyutu ve şekli:
Sperm morfolojisi olarak da bilinir. Anormal sperm hücreleri normal şekilde hareket edemeyebilir veya bir yumurtaya nüfuz edemeyebilir. Sonuç olarak, anormal boyutta ve şekilde çok fazla sperm hücresinin bulunması önemli bir doğurganlık sorununu meydana getirebilir. Normal değerler, sperm hücrelerinin en az %4’ünün orta bağlantı parçası, uzun düz bir kuyruğu ve oval bir başı olmalıdır. Morfolojik olarak normal olan sperm oranı %4’ünün altında ise bu durum tetrazoospermi olarak adlandırılır.
-
Renk ve viskozite:
Semen numunesi belirli bir süre sonra sıvılaşır ve viskozite, sıvılaşmaya kadar geçen sürenin değerlendirilmesidir. Sperm sıvısının rengi, gri opalescent olmalıdır. Kırmızı veya kahverengi görünüyorsa, ejakülattaki kırmızı kan hücrelerinin bir göstergesi olabilir. Spermanın 20 dakikadan daha fazla sürede sıvılaşması normaldir. Sıvılaşamama; seminal veziküllerin, prostatın ve ya enfeksiyonunun varlığını gösterebilir.
-
Semen pH’ı:
Semen, tipik olarak 7.2-8.0 pH değerinde olan hafif bir alkali maddedir. Anormal derecede yüksek veya düşük bir semen pH’ı, sperm ölümüne neden olabilir, spermin hızlı bir şekilde yüzebilme kabiliyetini etkileyebilir ve veya yumurtaya etkili bir şekilde nüfuz etmesini engelleyebilir.
-
Sperm canlılığı:
Sperm canlılığı, kaç tane sperm hücresinin canlı ve sağlam olduğu ile ilgilidir. Sperm canlılığını belirlemek için, ölü olan spermlerin boyandığı bir boya maddesi kullanılır. Normal bir sperm numunesi için canlı sperm yüzdesi %58’in üzerinde olmalıdır.
-
Beyaz kan hücresi oranı:
Semende bazı beyaz kan hücrelerinin bulunması normal olsa da, bir semen numunesindeki birçok beyaz kan hücresi, semen kalitesini azaltabilecek bir enfeksiyonun varlığını gösterebilir. Mililitrede beyaz kan hücrelerinin oranının 1 milyonun altında olması normal kabul edilir.