... konulu sunumlar: "(Sosyolojik Düşünme: Yöntem ve Teknikleri)"— Sunum transkripti:
1(Sosyolojik Düşünme: Yöntem ve Teknikleri) ARAŞTIRMA SÜRECİAraştırma SüreciDoç. Dr. Ali ARSLAN(Sosyolojik Düşünme: Yöntem ve Teknikleri)
2Bilimsel Araştırma Süreci İlk aşamaGenel literatür taramasıAraştırma probleminin (konusunun) seçimi, soru sorma ve araştırma önerisinin oluşturulması;Saha öncesiEleştirel kaynak incelemesi yapılarak araştırma stratejisi ve hipotezlerin belirlenmesiEvren ve örneklemin belirlenmesiSahaAraştırma sorularının veya hipotezlerinin test edilip sınanabileceği verilerin toplanması;Saha sonrasıVerilerin analizi ve bulguların yorumlanmasıAraştırma sürecinin ve bulguların rapor edilmesi
3ARAŞTIRMA KONUSUNUN BELİRLENMESİ Araştırma konusunun seçilmesi bir araştırma için hem önemli hem de karar verilmesi zor bir aşamadır. Bir bakıma araştırma konusuna-problemine karar verilmesi araştırmanın yarı yarıya nihayetlendiği anlamına gelir.
4ARAŞTIRMA KONUSUNUN BELİRLENMESİ Araştırma konusunun iyi ifade edilmemesi halinde, belirgin bir soruya cevap aramayan, hedefsiz ve amaçsız derlemeler yapılmaktan öteye geçilemez. Araştırma planında yer alan bütün işlemler, araştırmanın konusuna göre karara bağlanacağından, araştırma konusunun ya da sorunun açık ve seçik olarak belirlenmesi büyük önem taşımaktadır.
5ARAŞTIRMA KONUSUNUN BELİRLENMESİ Araştırma Sorununun KapsamıBelirgin Olmalıdır:Araştırma sorunu ortaya atılırken, sorunun sınırları ve kapsamı iyi tanımlanmalıdır. Ortaya atılan konu, yeterince açık olmayan ve kapsamına nelerin gireceği belli olamayan bir sorunun ifadesi olmamalıdır.
6-Neyi araştırıyorsun?6’yı?Öylemiiii? Ama bana anlattıkların 6’ya değil, 9’a benziyor.
7ARAŞTIRMA KONUSUNUN BELİRLENMESİ Kullanılan KavramlarAçık ve Kesin Olarak Tanımlanmalıdır:Araştırma sorununda dile getirilen olguları ve bu olgular arasındaki ilişkileri açıklamakta kullanılan kavramlar tanımlanarak belirgin hale getirilmelidir.
8Araştırma Sorunu Bir Ön Araştırmayla Netleştirilmelidir:
9ARAŞTIRMA KONUSUNUN BELİRLENMESİ Yapılacak ön araştırma,araştırma sorunumuzun açık ve seçik olarak belirlenmesinde vesınırlarının belirginlik kazanmasındaüç önemli faydası olur.
10ARAŞTIRMA KONUSUNUN BELİRLENMESİ Yapılan ön araştırma; araştırmayı düşündüğümüz konu üzerinde, daha önce yapılmış araştırmaların olup olmadığını belirlememizi ve böylelikle bir tekrarlamanın önlenmesini sağlar.
11ARAŞTIRMA KONUSUNUN BELİRLENMESİ 2. Yapılan ön araştırma; konunun daha derinlemesine incelenmesi gereken yönlerinin ve yeterince incelenmemiş olan boyutlarının neler olduğunu ve hangi araştırma yöntem ve tekniklerini kullanırsak amaca uygun bilgiler elde edebileceğimizi gösterir.
12ARAŞTIRMA KONUSUNUN BELİRLENMESİ 3. Yapılan ön araştırma; alanda daha önce yapılan araştırmalarla ve bunların dayandığı kuramsal çerçevelerle bağlantı kurulmasına yardımcı olur.Önceki araştırmalarla ve genel kuram ile bağlantısı kurulmadan yapılacak bir araştırmanın bilimsel bilgi birikimine önemli katkısının olamayacağı açıktır. ((((((
13ARAŞTIRMA KONUSUNUN BELİRLENMESİ Bir Hipotez Geliştirmeye Zemin Hazırlamalıdır:Hipotez; gözlenen olaylar arasında henüzkesinlikle kanıtlanmamış ancak kanıtlanmasımümkün görülen ilişkileri anlatan bir önermedir.Hipotezi, geçerliliğini denetleyebilmek için testetabi tutulan bir önerme şeklinde detanımlayabiliriz.
14ARAŞTIRMA KONUSUNUN BELİRLENMESİ Hipotez, araştırma sorunu üzerine dikkatleri çekerek, sorunla ilgisi olmayan gözlemlerin yapılmasını ve bilgilerin toplanmasını önler.“Kırsal kesimden büyük şehirleregöç edenlerin çoğunluğunu kırsal kesimdeki işsizler oluşturmaktadır”
15Genel Araştırma Konusu Örnekleri Çalışanların eğitim ve geliştirilmesinde bilgisayar kullanımı;Performans değerleme verimlilik ilişkisi;Orta Asya’da Türk girişimcilerin karşılaştıkları problemler;Bireysel ilişkilerin müşteri tercihleri üzerindeki etkisi;Yönetici-sendika ilişkileri;Teknolojinin çalışanların sağlığı üzerindeki etkisi.Türkiye’de yabancı sermayeli firmaların faaliyetleriHizmet sektöründe müşteri memnuniyetinin belirleyicileriSatınalma kararını etkileyen faktörler
16Araştırma Konusunun Daraltılması Sektör ayrımı (hizmet, imalat, tarım)Sanayii ayrımı (elektronik, otomotiv, kağıt, plastik)Konunun kapsamı (ücret sistemleri-performansa dayalı ücret sistemleri)Coğrafi alan (Sakarya Bölgesi uygulaması)Zaman (1990 sonrası)Çalışan grupları (memur-işçi, yönetici-işgören, mavi yakalı-beyaz yakalı, nitelikli-niteliksiz, çekirdek aile-geniş aile, gibi)Toplumsal katmanlara göre (işçi, memur, işveren, emekli)Yaş durumlarına göre (bebe, çocuk, genç, orta yaşlı, yaşlı)Yaşama yerlerine göre (köy, şehir)Bunların ve daha değişik daraltma ölçütlerinin bir karması.
17Örnek: Genel Araştırma Konusu: ‘Performans değerlemenin verimlilik üzerindeki etkilerinin belirlenmesi’Daraltılmış Araştırma Konusu:“Yıllık performans değerlemelerinin banka çalışanlarının verimlilikleri üzerindeki etkisi: Ankara örneği”’
18İyi Bir Araştırma Konusu Nasıl Olmalıdır Araştırılabilir olmalı: hakkında veri toplanabilmeliUygulama veya kuram açısından katkı niteliğinde olmalıÖzgün olmalıJürinin/değerlendirmecinin beklentileriyle uyumlu olmalıAraştırmacının yetenek ve imkanlarıyla uyumlu olmalı
19Araştırma Konusunun Belirlenmesine İlişkin Kontrol Listesi Araştırma konusu araştırılabilir nitelikte mi?Konu, değerlendirmeyi yapacak kurumun beklentilerini karşılayabiliyor mu?Konu, ilginizi çekiyor mu?Konu kuram ve/veya uygulama açısından anlamlı mı?Konuyu araştırabilecek niteliklere sahip misiniz?Araştırmayı belirtilen zamanda yapabilecek misiniz?Araştırmayı yapmak için gerekli olan finansal kaynaklara sahip misiniz?Araştırma için gerekli olan verileri toplayabilecek misiniz?Araştırılan konu hakkında daha önce yapılmış çalışmalardan haberdar mısınız?Araştırma problemlerini ve hedeflerini açıkça ifade edebiliyor musunuz?
20SORU SORMABilimin ve onun vazgeçilmez parçası araştırmaların ilk adımı, konu ile birlikte, soru sormakla başlar. Merak etmek ve etrafımızda olup bitenleri sormaya başlamak, bilimin çıkış noktasıdır. Ortada araştırılacak bir konu, cevaplanmasını istediğimiz bir soru olmalıdır.
21KAYNAK TARAMASISorumuzu belirledikten sonra, o konuda daha önce başka neler yazıldığını ve yapıldığını belirlemek, bu süreçteki ikinci adımı oluşturur.Başkaları ne yapmışGünlük hayatta karşılaştıklarımızOkuduklarımız vb.
22HİPOTEZ OLUŞTURMAAraştırma konusunda yeterli bilgi sahibi olduktan sonra, belli bir kuram ve perspektifle de ilişkilendirerek, hipotez oluşturma aşamasına geçilir.Hipotezler, araştırmak istediğimiz konuyu içine alan kuramdan çıkarılacak beklentilerdir.Sorulan soru şudur:’’Eğer kuram doğruysa yapacağım araştırmadan ne gibi sonuçlar çıkmasını beklemeliyim?’’
23ARAŞTIRMA TEKNİĞİNİ BELİRLEME Hipotez oluşumundan sonra, bu hipotezin nasıl sınanacağına, yani hangi araştırma tekniğinin kullanılacağına karar vermek gerekir.
24VERİ TOPLAMAAraştırma tasarımının ve kullanılacak tekniğin belirlenmesinden sonra, veri toplamaya geçilir.
25VERİLERİN ANALİZİVeriler toplandıktan sonra, araştırmanın niteliğine göre veri analiz tekniği seçilir.
26VERİLERİN ANALİZİ1. Tanımlayıcı (Betimsel) istatistik: Araştırmaya katılan deneklerin davranışlarını veya özelliklerini özetler ve tanımlar. Örneğin; ortalama, mod, medyan betimsel istatistiğe örnektir.2.Çıkarımsal istatistik: Katılan denek grubunun ötesine giderek, örneklemenin yapıldığı tüm grup hakkında çıkarımlar yapmaya yarar.Bilimin her alanında, üretilen bilgilerin başkaları tarafından bilinmesi ve bu yolla ilerleme sağlanması için, araştırmaların sonuçları yayımlanır.
27RAPORLAMABilimin her alanında, üretilen bilgilerin başkaları tarafından bilinmesi ve bu yolla ilerleme sağlanması için araştırmaların sonuçları yayımlanır. Bilimsel dergiler, düzenlenen kongre ve konferanslar, benzer konularda çalışan bilimcilerin yaptıklarından birbirlerini haberdar etmeleri için kullanılır.
28Araştırma Süreci Adım 1 Bir araştırma konusu seçme ve soru sorma Adım 2 Araştırma konusunda var olan literatürün taranması ve konu hakkında daha önce başka neler yapıldığını, yazıldığını bulmaAdım 3 Yöntem belirleme ve hipotez oluşturmaAdım 4 Uygun bir araştırma tekniği seçmeAdım 5 Veri toplamaAdım 6 Veri analiziAdım 7 Sonuçların rapor haline getirilmesi
29Araştırma Konularının Belirlenmesi Genel Konu BelirlemeGenel Konu BelirlemeGenel araştırma konusu hangi yöntemlerle belirlenir ?Kuram ve uygulamalardan yola çıkarakGüçlü ve zayıf yönleri belirleyerekDaha önce yapılan tezleri inceleyerekTartışarakKaynak incelemesi yaparak
30Araştırma Düşüncesinin Hayat Bulması Araştırma sorularının yazılmasıTanımlayıcı araştırma soru örnekleriTürkiye’de toplam çalışanların yaş grupları itibariyle dağılımları nedir?Çalışanlar içinde sendikalı oranı nedir?İmalat sektöründe kapasite kullanımı nedir?Türkiye’de gelir dağılımının son 15 yılda gösterdiği eğilim nedir?
31“Niçin” sorusuna yönelik tipik araştırma örnekleri Niçin kişi başına düşen araştırma harcamaları itibariyle Türkiye Avrupa sonuncusudur?Niçin kara taşımacılığı deniz ve demiryolu taşımacılığının önündedir?Niçin Polonya Türkiye’den daha fazla yabancı yatırım alıyor?Niçin Bulgaristan AB’ne girecek ülkeler sıralamasında Türkiye’nin önünde yer alıyor?
32Araştırma Amaçlarının Yazılması Araştırmacı, önce çok genel anlamda bir araştırma konusu bulur.İkinci aşamada değişik ölçütler kullanarak bu konuyu ‘araştırılabilecek’ şekle getirir, yani daraltır.Sonra bu konuda nelerin tartışılacağına dair genel araştırma soruları ifade edilir.En son aşamada ise, araştırmanın amaçları belirlenir.
33Araştırma Önerisinin Yazılması Düşüncelerin Organizasyonuİkna Süreci:Öğrencinin teklifini yazıya dökmesi;Teklifin danışman tarafından gözden geçirilmesi ve tartışılması;Tartışmalar ışığında gerekli düzeltmelerin yapılması.
34Araştırma Önerisinin İçeriği Araştırmanın BaşlığıArka PlanAraştırma Sorunları ve AmaçlarıYöntemZaman PlanıMaddi kaynaklarKaynakça
35Araştırma Yönteminin Seçiminde Cevap Verilmesi Gereken Sorular Araştırmayı yapacağınız yer (organizasyon, sektör, toplum kesimi, birim vs.) niçin tercih edildi?Araştırmanın evreni nedir? Niçin bu evren?Araştırmayı yapma yönteminiz (anket, mülakat, ikincil veri, karma vb.) nedir. Niçin bu yöntem?Hangi veri analiz tekniğini kullanacaksınız, niçin?
38Bilimsel araştırma sürecinin temel öğeleri Sosyal ve Davranışsal BilimlerdeBilimsel Araştırma Sürecinin Temel ÖğeleriHüner ŞencanAralık 2006 / 1. Baskı / 163 Syf.Fiyatı: 10.00 TLKonu BaşlıklarıAraştırma Sürecinin Temel ÖğeleriAraştırma Sürecinde PlanlamaUygulayıcılar İçin Çalışma ÇizelgesiAnahtar Terim ve Kavramlar
39KaynaklarAli Arslan, Üstün Başarılı Üniversite Öğrencileri, Sakarya, Sakarya Üniversitesi, 2012Çiğdem Kağıtçıbaşı, Günümüzde İnsan ve İnsanlar: Sosyal Psikolojiye Giriş, İstanbul, 2008Remzi Altunışık, Recai Coşkun, Engin Yıldırım, Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri SPSS Uygulamalı, Adapazarı: Sakarya Kitabevi, Adapazarı.