Zeka Oyunlarının Kemoterapi Hastalarında“Kemoterapi Bulanıklığı”yla Mücadeleye Yardımcı
Sidney Üniversitesinde yapılan bir çalışma, dikkat, hafıza ve görsel becerileri hedef alan zeka oyunlarının kanser hastalarında, yaygın olarak “kemo beyin” yada “kemoterapi bulanıklığı” olarak anılan – kemoterapiye bağlı nörolojik problemleri azalttığını gösterdi.
%70’e varan oranda kanser hastaları, kemoterapi akabinde ortaya çıkan bilişsel semptomları bildirdi. Kanserden kurtulanlar arasında bu semptomlar, daha düşük yaşam kalitesi ve artan depresyon, anksiyete ve bitkinlik ile ilişkilendirildi.
Bilişsel fonksiyondaki bu gerileme yakın zamana kadar, tıpta fazlasıyla göz ardı edilmişti. Şimdi, bu durum, kemoterapi almadan önce de ortaya çıkabileceğinden, “kansere bağlı bilişsel bozulma” olarak adlandırılmaktadır.
Çalışma, geçmiş 5 yıl içerisinde üç ya da daha fazla kemoterapi evresini tamamlamış ve konsantrasyon ve de hafızadaki değişikliklerle belirtilen bilişsel semptomları kendisi bildirmiş, 242 yetişkin kanser hastası üzerinde yapıldı. Çalışmaya katılanların %89’u meme kanseri olan kadınlardı.
Çalışmaya katılanlar, rastgele olarak, online programa ya da doktorlarının standart tedavisine yönlendirildi. İki grup referans hattında, 15 hafta içindeki müdahalenin hemen ardından ve altı ay sonra karşılaştırıldı.
Katılımcılar, hem kendi raporladıkları bilişsel fonksiyona, hem de objektif nöro-psikolojik fonksiyona göre değerlendirildi.
Kendilerini raporlarken Kanser Terapisinin Bilişsel Değerlendirilmesi Bilişsel Fonksiyon anketini kullandılar. Sorular, algılanmış bilişsel bozukluklar (PCI), algılanmış bilişsel beceriler, PCI ın yaşam kalitesine etkisi ve bilişsel fonksiyon üzerince başka açıklamalardan oluşmaktadır.
Objektif nöro-psikolojik fonksiyon, işleme hızı, karar verme, işleyen bellek, yürütücü işlevler, devamlı performans, eşleştirme ve yeni öğrenmeyi ölçen yedi testten oluşan Cogstate (18 dakikalık bir bilgisayarlı batarya) tarafından değerlendirilir.
Standart tedaviyi alan katılımcılara kıyasla, online programa tabi tutulanların, müdahalenin hemen akabinde ve altı ay sonrasında daha az bilişsel semptomu oldu. Ayrıca, online program grubunu kullanan katılımcıların, tedavinin hemen akabinde (fakat altı ayda değil), anksiyete, depresyon ve bitkinlik düzeyleri, standart tedavi grubundan belirgin bir şekilde daha düşük oldu.
Müdahalenin hemen ardındaki dönemde, grupların arasında yaşam kalitesinde bir farklılık yoktu fakat online program grubu, altı ayda daha iyi kalitede bir hayatı vardı.
Müdahalenin hemen ardında ya da altı ayda, karşılaştırılan gruplar arasında objektif nöro-psikolojik fonksiyonda fark yoktu.
"Insight from Posit Science" , çalışmasında kullanılan beyin çalıştırma programı, bilgi işlemedeki hız ve tutarlılık yoluyla bilişi geliştirmeyi amaçlayan işleme sistemlerini hedef alan uyulmayıcı alıştırmalar kullanır.
Çalışmayı yöneten tıbbi onkolog ve Sidney Üniversitesi PhD adayı Dr. Victoria Bray, “kanser hastalarında kanserin sebep olduğu bilişsel bozukluklar gerçek bir problem ve bunu en iyi nasıl tedavi edebileceğimize rehberlik edecek çok az kanıtımız var” diyor. “Formal bilişsel testlerle değerlendirilmiş bozukluk ve bilişsel semptomlar arasında zayıf bir bağ olduğunu biliyoruz.”
“Bizim çalışmamız, kanserden kurtulanlardan online nöro-bilişsel öğrenme programını kullananlarda standart tedaviyi alanlara kıyasla, hemen akabindeki dönemde ve altı ayda, bilişsel semptomlarda iyileşme olduğunu gösterdi. Objektif bilişsel testte bir farklılık bulmamamıza rağmen, bu bize bilişsel semptomların tedavisi için yeni bir seçenek sunuyor.”
Kanser Konseyi NSW’nin Destekleyici Tedavi Yönetici Lideri Hannah Baird, kemoterapinin ardından kişilerin tecrübe ettiği hafıza ve günlük problemler sıklıkla, kanser tedavisiyle uğraşmanın stresiyle ilgilenildiğinden göz ardı ediliyor, diyor.
“Kanser tedavisi sürecinden geçmiş dinlediğimiz birçok kişi için günlük işlevsel meseleler oldukça gerçek. Birçok insan konsantre olmada, odaklanmada ve hatırlamada zorluk çektiğini söylüyor. Kanser deneyimi tedavinin son gününde bitmiyor – gerçek şu ki, kişiler genellikle farklı bir yaşama uyum sağlamak zorunda.”
Ulusal Meme Kanseri Kuruluşu’ndan Araştırma Yatırımları Yöneticisi Dr. Alessandra Muntoni, bulguların meme kanserinden kurtulanlar için önemli olduğunu söyledi.
Dr. Muntoni, “meme kanserinden kurtulma oranları sürekli artarken ve meme kanseri teşhisi ve tedavisinin ardından yaşamakta olan 170000 den fazla kadın ve erkek varken, onların yaşam kalitesini iyileştirecek araştırmanın, hayatı değiştirici bir fark yaratma potansiyeli var” diyor.
Bu, kanserli hastalarda bilişsel müdahale çalışmalarının en büyüğü olduğu halde, halen cevap bulmamış başka bir dizi zoru gelecekteki araştırmalarda çözümlenmeyi bekliyor.
“Bilişsel bozukluk riski altındaki hastaları belirleyebiliyor olsaydık, daha erken müdahale edebilirdik ve muhtemelen daha da iyi sonuçlara ulaşırdık. Ayrıca, bilişsel çalışmayı fiziksel egzersizle birleştirmenin fazladan fayda getirip getirmeyeceğini ortaya çıkarmak da istiyoruz” diyor Dr. Bray.
Kanser Konseyi NSW, tedavi sonrası bilişsel problemler yaşayan kanserden kurtulan kişilerin, şu anda erişimine açık olan bir dizi kaynağa sahip.
Kanser Konseyi NSW’nin webinarı Chemo-brain — 'Clearing the fog'— "What can I do to start thinking more clearly?" , kemoterapiyi takip eden dönemde karşılaşılan psikolojik zorluklara değinen ve bölgedeki kanser hastalarına günlük hayatlarında daha iyi bir hafıza ve işleme becerisi için çalışmalarında yardımcı olacak bilgiler, stratejiler ve kaynaklar sunuyor.
Kanser tedavisi ardından bilişsel problemlerle nasıl başa çıkılacağının ipuçları ayrıca Kanser Konseyi NSW nin internet sitesinde (Cancer Council NSW website) de bulunabilir.
Bu üç yıllık bağımsız çalışma Kanser Konseyi NSW tarafından fonlanıyor, ayrıca Friends of the Mater kuruluşundan da fon alıyor. Ulusal Meme Kanseri Kuruluşu, çalışma ağı ile ve Dr. Janette Vardy için fon ayırarak destekte bulundu.
[Klinik Onkoloji Dergisi]
Üstün Zekalılar Enstitüsü