BRENDA MILNER (1918- )
Kimi zaman “nöropsikolojinin kurucusu” olarak anılan Brenda Milner, insan beyni, hafıza ve öğrenme hakkında çığır açan keşifler yapmıştır.
Milner en çok, epilepsi nedeniyle beyin ameliyatı geçirdikten sonra yeni anılar oluşturma yeteneğini kaybeden “HM adlı hasta” ile yaptığı çalışmasıyla tanınır. 1950’lerde tekrarlanan çalışmalarla Milner, Hasta HM’nin, yeni görevleri yaptığına dair hiçbir anısı olmasa bile bu yeni görevleri öğrenebileceğini keşfetti. Kanada Nörobilim Derneği’ne göre bu, beyinde birden fazla türde hafıza sistemi olduğunun keşfedilmesine yol açtı. Milner’ın çalışması, hipokampus ve frontal lobların hafızadaki rolü ve iki beyin yarıküresinin nasıl etkileşime girdiği gibi beynin farklı alanlarının işlevlerinin bilimsel olarak anlaşılmasında önemli bir rol oynadı.
Çalışmaları günümüze dek sürmüştür. Montreal Gazetesi’ne göre Milner, 104 yaşında hala Montreal’deki McGill Üniversitesi’nde Nöroloji ve Nöroşirürji Bölümü’nde profesör kadrosunda.
KAREN UHLENBECK (1942- )
2019 yılında Amerikalı matematikçi Karen Uhlenbeck, en prestijli matematik ödüllerinden biri olan Abel Ödülü’nü alan ilk kadın oldu. Uhlenbeck, matematiksel fizik, analiz ve geometriye çığır açan katkılarından dolayı kazandı.
Kısmi diferansiyel denklemleri (genellikle x, y ve z olarak etiketlenen çok sayıda farklı değişkenin türevleri veya değişim oranları) kullanan şekillerin incelenmesi olan geometrik analiz alanında öncülerden biri olarak kabul edilir. Geliştirdiği yöntem ve araçlar da bu alanda yaygın olarak kullanılmakta.
Uhlenbeck, atom altı parçacıkların nasıl davranması gerektiğini tanımlayan bir dizi kuantum fiziği denklemi olan ayar teorilerine büyük katkılarda bulundu. Ayrıca sabun filmlerinin daha yüksek boyutlu kavisli alanlarda alabileceği şekilleri de ortaya çıkardı.
Pennsylvania’daki Lehigh Üniversitesi’nde matematikçi aynı zamanda uzun süredir arkadaşı olan Penny Smith, Abel Ödülü hakkında, “Bunu daha fazla hak eden birini düşünemiyorum. … O gerçekten sadece zeki değil, aynı zamanda yaratıcı bir şekilde zeki, inanılmaz derecede yaratıcı bir şekilde zeki.”
JANE GOODALL (1934- )
Jane Goodall, vahşi şempanzelerle yaptığı çalışmalarla bu hayvanlara bakışımızı ve insanlarla olan ilişkilerini değiştiren efsanevi bir primatologdur.
1960 yılında Goodall, Tanzanya’nın Gombe ormanında şempanzelerle ilgili çalışmalarına başladı. Kendini hayvanlara kaptırarak, National Geographic’e göre daha önce sadece insana ait olduğu düşünülen bir özellik olan şempanzelerin alet yapması ve kullanması da dahil olmak üzere birçok devrim niteliğinde keşif yaptı. Ayrıca hayvanların diğerkamlık ve ritüelleştirilmiş davranışlar gibi karmaşık sosyal davranışların yanı sıra sevgi jestleri sergilediğini de buldu.
1965’te Goodall, Cambridge Üniversitesi’nden etoloji alanında doktora derecesi aldı ve şimdiye kadar lisans derecesi almadan üniversitede lisanstüstü düzeyinde eğitim görmesine izin verilen bir avuç insandan biri oldu. 1977’de Goodall, şempanzelerin araştırılmasını ve korunmasını desteklemek için Jane Goodall Enstitüsü’nü kurdu.
ADA LOVELACE (1815-1852)
Ada Lovelace, 19. yüzyılda kendi kendini yetiştirmiş bir matematikçiydi ve kimilerince “dünyanın ilk bilgisayar programcısı” olduğu düşünülür.
Lovelace, matematik ve makinelerden etkilenerek büyüdü. 17 yaşında, İngiliz matematikçi Charles Babbage ile dünyanın ilk bilgisayarı olan “analitik motorunun” öncüsünün prototipini sergilediği bir etkinlikte tanıştı. Büyülenen Lovelace, makine hakkında öğrenebileceği her şeyi öğrenmeye karar verdi.
1837’de Lovelace, analitik motor hakkında yazılmış bir makaleyi Fransızcadan çevirdi. Tercümesinin yanı sıra makineyle ilgili kendi ayrıntılı notlarını da yayınladı. Çevirinin kendisinden daha uzun olan notlar, Bernoulli sayılarını hesaplamak için oluşturduğu bir formül içeriyordu. Bazıları, bu formülün şimdiye kadar yazılmış ilk bilgisayar programı olarak düşünülebileceğini söylüyor.
Lovelace artık bilim ve mühendislik alanındaki kadınlar için önemli bir sembol. Anma günü, her Ekim ayının ikinci salısıdır.
DOROTHY HODGKİN (1910-1994)
İngiliz kimyacı Dorothy Hodgkin, penisilin ve B12 vitamininin moleküler yapılarını bulduğu için 1964’te Nobel Kimya Ödülü’nü kazandı.
10 yaşında kristallere ve kimyaya çok ilgi duymaya başladı ve Oxford Üniversitesi’nde bir lisans öğrencisi olarak, X-ışını kristalografisi adı verilen bir yöntemle organik bileşiklerin yapısını inceleyen ilk kişilerden biri oldu. Britannica’ya göre, Cambridge Üniversitesi’ndeki lisansüstü çalışmalarında, İngiliz fizikçi John Desmond Bernal’in biyolojik moleküller üzerindeki çalışmasını genişletti ve mide enzimi pepsinin ilk X-ışını kırınım çalışmasının yapılmasına yardımcı oldu.
1934’te kendisine geçici bir araştırma bursu teklif edildiğinde Oxford’a döndü ve emekli olana kadar orada kaldı. Oxford Doğa Tarihi Müzesi’nde bir röntgen laboratuvarı kurdu ve burada insülinin yapısı üzerine araştırmalarına başladı.
1945’te Hodgkin, penisilinin yapısındaki atomların dizilişini başarıyla tanımladı ve 1950’lerin ortalarında B12 vitamininin yapısını keşfetti. 1969’da, ilk denemesinden yaklaşık kırk yıl sonra, insülinin kimyasal yapısını belirledi.
CAROLİNE HERSCHEL (1750-1848)
1750’de Almanya’nın Hannover kentinde doğan Caroline Herschel, dünyanın ilk profesyonel kadın gökbilimcisi olarak ününü kötü bir tifüs vakasına borçlu olabilir. 10 yaşında, Caroline’ın büyümesi hastalık nedeniyle kalıcı olarak engellendi – Britannica’ya göre boyu 4 fit, 3 inç (130 santimetre) ile zirve yaptı – evlilik beklentileri gibi. Ailesine göre yaşlı bir hizmetçi olmaya mahkum olan Herschel’in eğitimi ev işi için terk edilmişti. Ta ki erkek kardeşi William Herschel onu 1772’de İngiltere’nin Bath kentine kaçırana kadar.
William Herschel bir müzisyen ve astronomdu ve kız kardeşine her iki meslekte de ders verdi. Sonunda, Caroline Herschel, erkek kardeşinin teleskop aynalarını zımparalayıp cilalamaktan, onun denklemlerini bilemeye ve tamamen kendi başına göksel keşifler yaptı ve bu iki dersten mezun oldu. Caroline Herschel, Kral III. George’un resmi astronomu olarak görev yapan ağabeyine asistanlık yaptığı sırada, 1783’te keşfedilmemiş üç nebulayı saptadı. Üç yıl sonraysa bir kuyruklu yıldızı keşfeden ilk kadın oldu.
1787’de kral, Caroline Herschel’e yıllık 50 pound emekli maaşı vererek onu tarihteki ilk profesyonel kadın astronom yaptı. 1848’deki ölümünden önce 2.500’den fazla nebulayı katalogladı ve araştırması için hem Kraliyet Astronomi Derneği hem de Prusya Kralı tarafından altın madalyalarla ödüllendirildi.
SOPHIE GERMAIN (1776-1831)
Fransız matematikçi Sophie Germain ününü en çok Fermat’nın son teoremindeki özel bir durumu keşfetmesine ve esneklik teorisindeki öncü çalışmalarına borçludur. Bu keşfinden ötürü bu özel duruma günümüzde Germain teoremi adı verilir.
Germain’in matematiğe olan hayranlığı, henüz 13 yaşındayken başladı. 1800’lerin başında genç bir kadın olan Germain’in bilime ve matematiğe olan ilgisi ailesi tarafından pek hoş karşılanmadı ve bu konuda resmi bir eğitim almasına izin verilmedi.
Bu yüzden Germain ilk başta ailesinden gizli çalıştı ve bir erkek öğrencinin adını kullanarak çalışmalarını hayran olduğu matematik öğretmenlerine teslim etti. Louis L. Bucciarelli ve Nancy Dworsky’nin ” Sophie Germain: Esneklik Teorisinin Tarihi ” (Springer Hollanda, 1980). adlı kitabında anlatılanlara göre, bu matematik öğretmenleri bu çalışmalar karşısında etkilenmişler, öyle ki Germain’in kadın olduğu öğrenmeleri bile bu durumu değiştirmemiş ve Germain’i kanatları altına almışlar.
1816’da Germain, Alman fizikçi Ernst Chladni tarafından yaratılan bir dizi sıra dışı görüntü için matematiksel bir açıklama bulma yarışmasını kazandı. Germain bulmacayı üçüncü denemesinde çözdü, bunu da önceki hatalarını düzelterek başardı. Üçüncü çözümü hâlâ küçük uyumsuzluklar içermesine rağmen, jüri üyeleri etkilendi ve onu bir ödüle layık gördüler.
Georgia’daki Agnes Scott College’a göre Germain, 1820 civarında akıl hocaları Carl Friedrich Gauss ve Joseph-Louis Lagrange’a Fermat’nın son teoremini kanıtlamak için nasıl çalıştığını yazdı. Germain’in çabaları sonunda şu anda Sophie Germain teoremi olarak bilinen şeye yol açtı.
PATRICIA BATH (1942-2019)
Dr. Patricia Bath, Amerikalı bir göz doktoru ve lazer bilimcisiydi. Bath, 1974 yılında Kaliforniya Üniversitesi, Los Angeles (UCLA) Tıp Fakültesi Jules Stein Göz Enstitüsü’nde kadroya alınan ilk kadın göz doktoru oldu; 1983’te Amerika Birleşik Devletleri’nde bir oftalmoloji uzmanlık programına başkanlık eden ilk kadın; ve 1986’da tıbbi bir buluş için patent alan ilk kadın Afrikalı Amerikalı doktor oldu.
ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi’ne göre Bath, genç yaşta Dr. Albert Schweitzer’in 1900’lerin başında Afrika’da şu anda Gabon olan yerdeki insanlara hizmetini öğrendikten sonra tıp alanında kariyer yapmak için ilham aldı .
Bath, 1969’da New York City’de tıp eğitimini tamamlarken, Columbia Üniversitesi’ndeki göz kliniğine kıyasla Harlem’deki göz kliniğinde çok daha fazla kör veya görme engelli hasta olduğunu fark etti. Bu yüzden bir araştırma yürüttü ve Harlem’deki körlük yaygınlığının göz bakımına erişimin olmamasından kaynaklandığını buldu. Sorunu çözmek için Bath, yetersiz hizmet alan popülasyonlara birincil göz bakımı sunmak için gönüllüleri eğiten yeni bir disiplin olan toplum oftalmolojisini önerdi. Konsept artık dünya çapında kullanılıyor ve aksi takdirde teşhis ve tedavi edilmeyecek olan binlerce kişinin görüşünü kurtardı.
UCLA’da yeni bir kadın ve Siyahi öğretim üyesi olarak Bath, çok sayıda cinsiyetçilik ve ırkçılık örneği yaşadı. 1977’de, görevi görüşü korumak, muhafaza etmek ve eski haline getirmek olan Amerikan Körlüğü Önleme Enstitüsü’nün kurucu ortaklarından biridir.
Bath’ın katarakt araştırmaları, kataraktları gidermek için lazer fako probu adı verilen yeni bir yöntem ve cihaz bulmasına yol açtı. 1986’da teknoloji için patent aldı. Bugün cihaz dünya çapında kullanılıyor.
RACHEL CARSON (1907-1964)
Rachel Carson Amerikalı bir biyolog, korumacı ve bilim yazarıydı. En çok pestisitlerin çevre üzerindeki zararlı etkilerini anlatan Silent Spring [Sessiz Bahar] (Houghton Mifflin, 1962) adlı kitabıyla tanınır. Ulusal Kadın Tarihi Müzesi’ne göre kitap sonunda ülke çapında DDT ve diğer zararlı böcek ilaçlarının yasaklanmasını sağladı.
Carson, Massachusetts’teki Woods Hole Oşinografi Enstitüsü’nde okudu ve 1932’de Johns Hopkins Üniversitesi’nden zooloji alanında yüksek lisans derecesi aldı. 1936’da Carson, ABD Balıkçılık Bürosu (daha sonra ABD Balık ve Yaban Hayatı Servisi oldu) tarafından işe alınan ikinci kadın oldu. ABD Balık ve Yaban Hayatı Servisi’ne göre burada su biyoloğu olarak çalıştı. Araştırması, böcek ilaçlarının balıklar ve vahşi yaşam üzerindeki etkilerini ilk kez belgelemeye başladığı Chesapeake Körfezi bölgesindeki birçok su yolunu ziyaret etmesine olanak sağladı.
Carson yetenekli bir bilim yazarıydı ve Balık ve Yaban Hayatı Servisi sonunda onu tüm yayınlarının baş editörü yaptı. Deniz yaşamıyla ilgili ilk iki kitabı olan Under the Sea Wind [Deniz Rüzgarının Altında] (Simon ve Schuster, 1941) ve The Sea Around Us [Etrafımızdaki Deniz] (Oxford, 1951) adlı kitabının başarısından sonra Carson, deniz yaşamı üzerine daha fazla odaklanmak için Balık ve Yaban Hayatı Hizmetinden istifa etti.
Carson, Balık ve Yaban Hayatı Hizmetinden iki eski çalışanın yardımıyla, Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa’da böcek ilaçlarının çevre üzerindeki etkilerini incelemek için yıllarını harcadı. Bulgularını, büyük tartışmalara yol açan dördüncü kitabı Sessiz Bahar‘da özetledi. Böcek ilacı endüstrisi Carson’ı gözden düşürmeye çalıştı, ancak ABD hükümeti onun böcek ilacı politikasının tamamen gözden geçirilmesini emretti ve sonuç olarak DDT’yi yasakladı. Carson, o zamandan beri Amerikalılara çevreyi dikkate alma konusunda ilham veren kişi olarak anılıyor.
INGRID DAUBECHIES (1954 -)
Onur ve bilimsel alıntılar Ingrid Daubechies bir CVS makbuzunu küçük gösterirdi: 1954’te fizik alanında hem lisans hem de doktora derecelerini kazandığı Brüksel’de doğan Daubechies, erken yaşlardan itibaren matematiğe ilgi duyuyordu. İşlerin nasıl yürüdüğüne ilgi duymasının yanı sıra, belirli matematiksel şeylerin (9 ile bölünebilen bir sayının tüm rakamlarını topladığınızda çıkan sayının da 9’a bölünebilir olması gibi) neden doğru olduğunu anlamaya da bayılırdı . Andrews Üniversitesi’nin web sitesinde yer alan kısa bir biyografiye göre bir keresinde şöyle demişti. Oyuncak bebek elbiseleri dikmeye bayılıyordu – pek tabii ki matematikten ötürü: “Düz kumaş parçalarını biraraya getirmek suretiyle, hiç de düz olmayan, kavisli yüzeyleri örten bir şeyin yapılabilmesi bana büyüleyici gelirdi”.
Belki de onun için en önemli sayı 1987 olacaktı. Bu sadece evlendiği yıl değil, aynı zamanda dalgacıklar alanında büyük bir matematiksel atılım yaptığı yıldı; bunlar “mini dalgalara” benzer, çünkü sonsuza kadar devam etmek yerine (sinüs ve kosinüsü düşünün), dalga yükseklikleri sıfırdan başlayıp yükselir ve ardından hızla sıfıra düşerken hızla kaybolurlar.
JPEG 2000 görüntü sıkıştırmada ve hatta arama motorları için kullanılan bazı modellerde kullanılan ortogonal dalgacıkları (şimdiki adı Daubechies dalgacıkları) keşfetti.
Şu anda, dalgacık teorisi, makine öğrenimi ve fizik, matematik ve mühendisliğin kesiştiği diğer alanlarda çalıştığı Duke Üniversitesi’nde matematik ve elektrik ve bilgisayar mühendisliği profesörüdür.
MARIE CURIE (1867-1934)
Marie Curie, yalnızca Nobel Ödülü kazanan ilk kadın olarak değil, aynı zamanda dünya üzerindeki etkisi derin ve uzun süreli olan olağanüstü bir bilim insanı olarak da çığır açtı. Esas olarak radyum ve polonyum keşfi ve radyoaktivite çalışmasına katkıları ile hatırlanır.
Ancak Nobel Ödülü web sitesine ve Britannica’ya göre Curie bir dizi başka başarısıyla da tanınıyor . Örneğin 1903’te Curie, Fransa’da fizik alanında doktora yapan ilk kadın oldu. Paris Üniversitesi’nde profesör olan ve Sorbonne’da ders veren ilk kadındı. Kanser tümörlerinin tedavisinde radyum kullanımına öncülük etti. 1911’de, radyoaktivite alanındaki çalışmaları nedeniyle bu kez kimya dalında ikinci bir Nobel Ödülü aldı. Ayrıca I. Dünya Savaşı’nda röntgen cihazlarının kullanılmasından ve biri Polonya’da, diğeri Fransa’da olmak üzere iki önemli tıp enstitüsünün kurulmasından sorumluydu.
1867’de Polonya’nın Varşova kentinde doğan Marie Sklodowska, 1891’de Paris’e taşındı ve burada (fizikçi Henri Becquerel ile birlikte) ilk Nobel Ödülü’nü paylaşacağı Fransız fizikçi Pierre Curie ile tanıştı ve evlendi. Paris Üniversitesi’nde okudu ve 1903’te orada doktorasını yaptı. İlk yıllarında görece bilinmezlik içinde çalışmasına rağmen, radyoaktif maddeler üzerine yaptığı çalışmalar giderek ulusal ve uluslararası düzeyde ilgi gördü; hayatının sonunda dünya çapında ün kazandı ve birçok başarısından dolayı onurlandırıldı.
Uzun süre radyasyona maruz kalmasının neden olduğu hastalıklar nedeniyle 1934’te öldü ve Paris’teki ünlü Panthéon’a gömüldü.
BARBARA MCCLINTOCK (1902-1992) Barbara McClintock, sitogenetikte -kromozomlar ve onların genetik ifadeleri üzerine yapılan çalışma- çığır açan çalışmaları ona fizyoloji veya tıp alanında 1983 Nobel Ödülü kazandıran Amerikalı bir bilim insanıydı. Bugün, özellikle “zıplayan genler” hakkındaki teorileri, genetiğin kesin olarak anlaşılması için temel teşkil ediyor.
Ancak McClintock, bir bilim insanı olarak kariyer yapmayı neredeyse kaçırıyordu. Nobel Ödülü web sitesine göre, Cornell Üniversitesi’ne gitmek istese de annesi, bu hareketin evlilik umutlarını mahvedeceğinden korktuğu için onu oraya göndermek konusunda isteksizdi. McClintock’un bir doktor olan babası onu kurtarmaya geldi ve katılmasına izin verdi.
Cornell’de McClintock, o zamanlar nispeten yeni bir çalışma alanı olan ve çok az kadının takip ettiği genetik okudu. Lisans ve lisansüstü yıllarında devam ederken bu çalışma alanını takip etti. Carnegie Enstitüsü tarafından finanse edilen bir New York araştırma tesisi olan Cold Spring Harbor Laboratuvarı’nda araştırmacı olarak kalıcı bir pozisyon bulmadan önce bir süre Missouri Üniversitesi’nde öğretmenlik yaptı.
McClintock’un genetik alanındaki çalışmaları onun en büyük mirası olmaya devam ediyor. Başlıca odak alanı, genlerin mısır tanelerinin renk desenlerini nasıl kontrol ettiğine bakmaktı. Proceedings of the National Academy of Sciences dergisindeki 2012 tarihli bir makaleye göre, bir DNA dizisinin bir genom üzerindeki konumu değiştirme ve özelliklerin “açılmasına” veya devre dışı bırakılmasına neden olma yeteneğini keşfetti . Bu fikir, genetik aktarım veya “zıplayan genler” olarak bilinmeye başlandı. Bulgu, o zamanlar sadece nesilden nesile aktarılabilen değişmez, istikrarlı varlıklar olarak kabul edilen genler hakkındaki fikirleri dönüştürdü. Ancak 1960’larda daha geniş bilimsel topluluk onun bulgularını ve gözlemlerini doğrulamıştı.
CHIEN-SHIUNG WU (1912-1997)
Chien-Shiung Wu, radyoaktif bozunmadan sorumlu olan etkileşimler olan zayıf atom altı etkileşimler konusundaki çalışmalarıyla ünlü Çinli bir Amerikalı fizikçiydi. Dünya Savaşı sırasında, atom bombasını geliştirmek için Amerika liderliğindeki çok gizli Manhattan Projesi’ne dahil oldu.
Ulusal Park Servisi’ne göre Wu, Çin’in Liuhe kentinde, bilimsel özlemlerini teşvik eden bir ebeveynin çocuğu olarak dünyaya geldi. Matematik ve fen bilimlerinde başarılı oldu ve Ulusal Merkez Üniversitesi’ne giderek fizik diploması aldı. Çalışmalarına Berkeley’deki California Üniversitesi’nde devam etti ve 1940’ta doktorasını bitirdi. Wu, Çin’e dönmek yerine Amerika Birleşik Devletleri’nde kaldı, Smith College’da ve daha sonra Princeton Üniversitesi’nde öğretmenlik görevlerinde bulundu ve üniversite tarafından görevlendirilen ilk kadın fakülte üyesi oldu.
Dünya Savaşı’nın başlamasıyla birlikte Wu, Columbia Üniversitesi’nde Manhattan Projesi üzerinde çalışmayı içeren bir pozisyon aldı. Virginia’daki Ulusal Kadın Tarihi Müzesi’ne göre araştırması, uranyum metalini ayırmak için gaz infüzyonu kullanan bir süreci belirleyerek bomba sınıfı uranyum üretmeye odaklandı . Bu, bir bombayı atom bombasına dönüştürmek için çok önemli bir adımdı.
Savaştan sonra Wu, Columbia’da kaldı ve sonunda üniversitenin fizik bölümünde kadrolu bir fakülte pozisyonuna sahip olan ilk kadın oldu. 1981’de emekli oldu ve 1997’de New York’ta öldü. 2021’de ABD Posta Servisi, Wu’ya bir posta puluna adını koyarak onu onurlandırdı.
MELBA ROY MOUTON (1929-1990)
Melba Roy Mouton, NASA’ya çığır açan katkılarda bulunan Amerikalı bir matematikçi ve bilgisayar programcısıydı. Mouton, 20 Temmuz 1969’da başarılı bir şekilde Apollo 11’in aya inişindeki rolü nedeniyle bir Apollo Başarı Ödülü aldı.
Mouton, 1929’da Virginia, Fairfax’ta doğdu. Okulda tomurcuklanan bir matematik dahisiydi ve Howard Üniversitesi’nden matematik alanında hem lisans hem de yüksek lisans derecesi alarak sürdürdü kariyerini. 1959’da NASA’ya geçmeden önce Ordu Harita Servisi ve Sayım Bürosu için çalıştı. Orada ilk olarak Goddard Uzay Uçuş Merkezi’nde baş matematikçi oldu ve yörüngedeki uyduları izleyen ekibi denetledi.
İki yıl sonra Mouton, NASA uzay aracını izlemek için bilgisayar programlarını kodlamaktan sorumlu olduğu Görev ve Yörünge Analizi Bölümüne baş programcı olarak katıldı. Sonunda Goddard’daki Yörünge ve Jeodinamik Bölümü için araştırma programlarının başkan yardımcısı oldu. Mouton 1973’te emekli oldu ve 1990’da 61 yaşında beyin kanseri nedeniyle öldü.
2023’te Uluslararası Astronomi Birliği, onun onuruna 20.000 fit yüksekliğindeki (6.000 m) devasa bir ay dağına “Mons Mouton” adını verdi. Bu özellik, NASA’nın astronotları – ilk kadın ve renkli kişi de dahil olmak üzere – Artemis 3 görevi için aya gönderilmesi amaçlanan 13 aday iniş bölgesinden biri oldu.
ALICE BALL (1892-1916)
Alice Ball, 23 yaşında, cüzzam olarak da bilinen Hansen hastalığı için 1940’lara kadar kullanımda kalan bir tedaviye öncülük eden Amerikalı bir kimyagerdi. Hawaii Üniversitesi’nden yüksek lisans derecesi alan hem ilk kadın hem de ilk Afrikalı-Amerikalı oldu ve üniversitedeki ilk kadın kimya hocası oldu.
Ball, 24 Temmuz 1892’de Seattle, Washington’da doğdu. Washington Üniversitesi’nden kimya ve farmasötik kimya dereceleri aldı. Hawaii’ye taşındı ve tropikal yaprak dökmeyen bir ağacın ( Hydnocarpus wightianus ) tohumlarından elde edilen ve zaten cüzzam hastalığını iyileştirmek için kullanılan bir madde olan chaulmoogra yağının kimyasal özellikleri üzerine bir tez yazdıktan sonra yüksek lisansını tamamladı . 23 yaşındaki Ball, “Ball Metodu” olarak bilinen, güvenli bir şekilde enjekte edilebilen suda çözünür bir solüsyon yaratarak tedavide devrim yarattı.
Ball, keşfi yaptıktan kısa bir süre sonra hastalandı ve 1916’da bilinmeyen nedenlerle öldü. O sırada Hawaii Üniversitesi’nin başkanı olan Arthur L. Dean, öncü çalışmalarına devam etti ve tedaviyi geniş çapta erişilebilir hale getirdi. Ancak Ball’a teknik için hiçbir kredi vermedi ve onu “Dean Yöntemi” olarak yeniden adlandırdı.
Adı tarihte kaybolmuş olabilir, ancak tez danışmanı Dr. Harry T. Hollmann, 1922 tarihli bir tıp günlüğünde ona şolmogra çözümünün hakkını açıkça verdi. Hawaii Üniversitesi, Ball’un başarılarını, kurumun nihayet tek chaulmogra ağacının altına onun onuruna bir plaket yerleştirdiği ve 29 Şubat’ı Alice Ball günü ilan ettiği 2000 yılına kadar tanımadı.
KAYNAKÇA: https://www.livescience.com/amazing-women-in-math-and-science.html