XXIII. Ioannes
|XXIII. Ioannes|
|Doğum||Angelo Giuseppe Roncalli


25 Kasım 1881
Sotto il Monte, Bergamo, Lombardiya, İtalya
|Ölüm||3 Haziran 1963


Vatikan
|Aktif yıllar||28 Ekim 1958 - 3 Haziran 1963 (4 yıl, 218 gün)|
|Öncülü||XII. Pius|
|Ardılı||VI. Paulus|
|Din||Hıristiyanlık|
|Mezhep||Katolik|
Papa (Aziz) XXIII. Ioannes, (İtalyanca: Giovanni XXIII, İngilizce:Pope John XXIII). Asıl adı Angelo Giuseppe Roncalli (d. 25 Kasım 1881 Sotto il Monte, Bergamo, Lombardiya, İtalya - ö. 3 Haziran 1963, Papalık Sarayı Vatikan). 28 Ekim 1958 - 3 Haziran 1963 arasında 4 yıl, 218 gün papalık yapmıştır. 27 Nisan 2014'de günün papası olan I. Franciscus tarafından Roma'da Aziz Petrus Bazilikası'nde yapılan büyük bir ayin ve merasimle Katolik Kilisesi Azîzi olarak ilan edilmiștir.
Papalıktan önceki yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]
"Angelo Giuseppe Roncalli" İtalya'nın Lombardiya bölgesinde Bergamo ilinde "Sotto il Monte" adlı kırsal bir köyde doğdu. Babası ortakçı bir tarım işçisi idi. Roncalli ailenin 13 çocuğundan dördüncüsü idi.
1904'de Roncalli Roma'da katolik ruhban okulunun bitirerek Monte Santo'da bulunan Santa Maria Kilisesi'ne rahip olarak atandı. 1905'de yeni atanan Bergamo Piskoposu Roncalli'yi kendine piskoposluk sekreteri olarak tayin etti ve Roncalli bu görevi bu piskoposun 1914'de ölümüne kadar devam etti. Bu sırada Roncalli Bergamo'da bulunan mahalli ruhban okulunda dersler de verdi.
I. Dünya Savaşı sırasında Roncallı İtalyan ordusuna askere alındı. Çavuş rütbesi ile bir sağlık birliğinde sedye taşıcılığı ve birlik papazlığı görevlerini yaptı. 1919'da İtalyan ordusundan terhis olduktan sonra Roncalli Bergamo'daki ruhban okulunun başpapazı olarak atandı.
1921'de Papa XV. Benedictus Roncalli'yi Katolik Kilisesi misyoner papazların bağlı olduğu ve ana Katolik kilise doktrinlerini korunması ile görevli "İnanç Yayılımı Cemiyeti" başkanlığına atadı. 1925'de ise Papa XI. Pius onu Bulgaristan'a Katolik Kilisesi temsilcisi olarak atadı ve Ronacalli bu görevi 1925-1935 döneminde yürüttü. Bu görevle birlikte Katolik kilisesinin bir şeref görevi olarak Yunanistan "Areopolis Piskoposu" unvanı da verildi. Bu piskoposluk görevi için Roncalli piskoposluk sloganı olarak "Obedientia et Pax (İtaaat ve Barış)" cümlesini seçti.
1935'te Roncalli Vatikan tarafından İstanbul'da Türkiye'ye ve Yunanistan'a Delegato Apostolico (dini temsilci) olarak görevlendirildi ve aynı zamanda da İstanbul′da Apostolik Viker (yerel Latin Katolik dinsel hiyerarşisinin başı) görevini vekaleten yüklendi. Roncalli'nın Türkiye'de bulunduğu sıralarda iyi Türkçe öğrendiği, halka yakın olduğu, Polonezköy'de yaşayan Katoliklere yakınlık gosterdiği, Beşiktaş takımını tutup futbol maçlarına gittiği söylenmektedir. Bu arada Roncalli Yunanistan'ı işgal eden Naziler ile de bağlantılar kurmak zorunda kaldı. Roncalli'nin Balkanlarda ve Orta Avrupa'da Almanlar tarafından aranıp kovuşturulan büyük sayıda Yahudi'ye de o ülkelerden kaçmak imkanlar ve yardımlar sağladığı da bildirilmektedir.[1]
1944'de Fransa hala Alman istilası altında iken Roncalli Vichy hükümeti nezdinde "Nuntius" olarak görevlendirildi. "Nuntius" görevinde Fransa'nın kurtuluşundan sonra da 1953'e kadar devam etti. Harp sonrası döneminde Fransa'da Nazi ve sağcı Fransız hükümeti ile işbirliği yapmış olan Katolik papazların görevlerinden alınarak emekli olmalarını sağlamak için Fransız hükümeti ile müzakereleri başarı ile yürüttü.
1953'de Roncalli Venedik Patrikliği'ne atandı ve bundan dolayı Papa XII. Pius tarafından merasimle Kardinal rütbesini aldı. Fransa hükümetinin Roncalli'ye olan güven ve saygısını açıklamak için günün Fransa Cumhurbaşkanı Vincent Auriol eski Fransız rejimi hükümdarlarina verilmiş haklarını kullanarak Paris'te Fransa Cumhurbaşkanlığı Elize Sarayında çok nadir ve özel bir merasimle Roncalli'ye kırmızı kardinal şapkası giydirdi.
Papalık dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]
Papa XII. Pius'un 1958'de ölmesi dolayısıyle yapılan gizli Kardinal Koleji seçimlerinde Roncalli hiç beklemedik bir şekilde 77 yaşında iken Papa seçildi. O günlerde papalığa en layık görülen Milano Başpiskoposu Montini idi; ama o daha kardinal olarak atanmadığı için gizli Kardinaller Koleji toplantısına katılamadı. Kolejın üyeleri yaşı epey ilerlemiş olan Roncalli'yi Montani'nin kardinal olumasına kadar çok az süre yaşayacak bir "ara-papa" olarak görev yapacağı düşüncesi ile papa seçtikleri bildirilmiştir.
Gerçekten de Montini XXIII. İoannes'in papalığının ilk yıllarında kardinal oldu ve XXIII. İoannes 1964'de öldüğü zaman onun yerine papa seçilip Papa VI. Paulus adını aldı.
Roncalli papalık ismi olarak XXIII. İoannes ismini aldı. Bu isim 500 yıldan beri seçilen papalar tarafından seçilmemekte idi. Çünkü 1378-1417 döneminde Katolik Kilisesinde çıkan çatışmalar ve ayrılmalar sırasında Vatikan'ca resmen meşru sayılan papaya "Karşı-Papa" olarak seçilen kişi XXIII. İoannes ismini taşımıştı. 500 yıldır hiçbir meşru olarak yeni seçilen papa Katolik kilisesi tarafından nefret edilip papalığı kabul edilmeyen bu kişinin ismini taşımak istememekteydi. Roncalli, İoannes papalık ismini seçtiğini bildirdiğinde Vatikan yetkilileri XXIII. İoannes mi yoksa XXXIV. İoannes ismi kullanacağı hakkında şüpheye düşmüşlerdi. Yeni papa XXIII. İoannes ismini kullanacağı bildirerek 500 yıl önce XXIII. İoannes ismini taşıyan "karşı-papa"nın meşru olmadığını vurgulanmış oldu.[2]
Papa XXIII. İoannes resmen papazı olduğu Roma şehrinde yaptığı gündüz ve gece gezileri üzerinde isim yapmıştır. Papalık Devleti'nin yıkıldığı 1870'den o zamana kadar papalar Vatikan Sarayı'na çekilip Roma şehri ile ancak uzaktan ilgilenmişlerdi. XXIII. İoannes istediği zaman Roma şehri sokaklarını ve hastaneler ve hapisaneler gibi hoş olmayan mevkileri de gezmesi, ona bir viski markasına atıfla "Johnny Walker (Yürüyücü Johnny)" takma adı verilmesine neden olmuştur. [3]
XXIII. İoannes'in bir "ara-papa" rolü oynayacağı beklenmekteyken, papa hiç beklenmedik bir şekilde "İkinci Vatikan Konsili" adlı bir ekümenik konsil toplayacağını ilan etti. Bundan önceki konsil 90 yıl önce "Birinci Vatikan Konsili" idi. Buna kilise bürokratları çok şaştılar ve yeni Kardinal olan Montini "yeni papanın ne türlü bir eşek arısı yuvasına bir sopa soktuğunu bilmeğini" söylemesi belgelenmiştir.[4]İkinci Vatikan Konsili Katolik Kilisesi için büyük bir değişiklik hatta devrim ortaya çıkarmıştır. Bu Konsil'in vurguladığı ve değiştirdiği konular şunlardır: O zamana kadar kibirle kendi içine çekilmiş görüntüsü veren Katolik kilisesi için teorik ve pratik ekümenizm vurgulandı. Katolik kilise ayinlerinin içerikleri, tarzları, şekilleri değiştirildi ve özellikle Latince yerine mahalli dillerle ayinler yapılması Katolikleri kiliseye daha da yakınlaştırdı. Katolik Kilisesi Avrupa temelli görülmekte iken, gelişmekte olan ve az gelişmiş ülkelerde yeni Katolik açılımlar yapılıp yeni yerli Katolik kilisesi hiyerarşileri kuruldu. Katolik Kilisesinin dünyaya bakış şekli daha da popüler hale getirildi. Papalık törenleri daha kısa ve halka açık hale getirildi. Örneğin daha önce Papa'nın taç giyme töreni halktan kapalı olarak 5 saat sürmekte iken, son olarak XXIII. İoannes için tertip edilmiş taç giyme töreni halka açık daha kısa Aziz Petrus Basilikası balkonunda yapılmış; ondan sonra papa olan VI. Paulus için çok daha kısa taç giyme töreni yapılmış ve daha sonrakiler için ise hiç taç giyme töreni yapılmamıştır.
23 Eylül 1962'de Pap XXIII. İoannes'in mide kanserinden müztarip olduğu teşhis edildi. Bundan sonra 9 ay bu teşhis halktan saklanıp papa zaman zaman mide kanaması geçirip sağlığını giderek kaybetmeye başladı. Nisan 1963'de Papa artık çok zayıflamış ve görevlerini zor yapmaya başlamıştı. Son törensel görev olarak 11 Mayıs 1963'de İtalyan Cumhurbaşkanı'ndan "Barış için Balzan Ödülü" alma törenine iştirak etti. 26 Mayıs'ta geçirdiği mide kanaması mide zarı patlamasına ve iltihaplanıp "peritonit" olmasına yol açtı. Papa yatağa düştü.
2 Haziran 1963'de Papa XXIII. İoannes mide kanseri, mide kanaması ve peritonitten müzdarip olarak 81 yaşındayken hayata gözlerini kapadı. Dört yıl yedi ay papalık yapmıştı.
Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]
- ^ Wallenburg Vakfı "Angelo Roncallı Dosya Özeti" Erişim: 2011-02-01.
- ^ Bu isim sorunları yüzünden acayip bir tarihsel gerçek de iyice ortaya çıktı. Ortaçağlara Katolik Kilisesi tarihçileri 12. yüzyıla kadar giden papa hayatını anlatan "Liber Pontificalis" adlı resmi biyografi kitabındaki papa isimlerinde hata yapmışlardı. Meşru papa olarak XXI. İoannes XXI (1276–1277) ve XXII. İoannes XXII (1316–1334) bulunmaktaydı ama XX. İoannes adlı bir papa bulunmamaktaydı.
- ^ The Concise New Partridge Dictionary of Slang and Unconventional English, [1]
- ^ George Weigel, "Vatikan II İçinden Düşünceler" İlk Şeyler, Haziran/Temmuz, 2001.
- Ingilizce Wikipedia "Pope John XXIII" maddesi (İngilizce)
Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]
|Wikimedia Commons'ta XXIII. Ioannes ile ilgili medyaları bulabilirsiniz.|
- Vatikan biografisi (İngilizce)
- XXIII. Ioannes icin Aziz Petrus Bazilikasinda anit (İngilizce)
|Katolik Kilisesi unvanları|
|Önce gelen:


XII. Pius
|Papa


1958 - 1963
|Sonra gelen:


VI. Paulus
|Papa ile ilgili bu madde bir taslaktır. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.|