Kırık Pencereler Teorisi olarak da bilinen; Kırık Camlar Teorisi 1969 yılında Amerikan Suç Psikoloğu Philip Zimbardo'nun gerçekleştirmiş olduğu bir deneyden esinlenerek ortaya çıkmış olan bir teoridir. Philip Zimbardo'nun gerçekleştirmiş olduğu bir deneyinde; iki sahipsiz araç, biri zengin semtine diğeri ise fakir bir semtte olmak üzere iki ayrı sokağa bırakılmıştır. Sonucu tahmin etmek zor değil diye düşünüyorum. Birkaç saat geçmeden, fakir semte bırakılan araç ağır hasara uğrarken, diğer semte bırakılan araç olduğu yerde, bırakıldığı gibi zarar görmeden kalmıştır. Bu sonuca göre yoksulluk ve ötekileştirme kuramı her zaman suçun işlenmesinde de ön plana çıkmıştır. Kırık Camlar Teorisi’ne göre bir olumsuzluk veyahut madde hasarı görüldüğü zaman vakit kaybedilmeden onu gidermek, veyahut önlemini almak arkasından gelecek binlerce olumsuzluğu önlediği söylenebilir.
Bu kuramda bir örnek verecek olursak kaçınılmaz örneğimiz New York’un 1994-2001 yılları arasında belediye başkanlığı yapmış, bir diğer sıfatıyla New York’un efsanevi başkanı Rudolph Giuliani olurdu. Gelin öncelikle Amerika Birleşik Devletlerinde bulunan karmaşık şehirlerden ve aynı zamanda da suç oranının üst seviyede olduğu New York şehrine gidelim.
Bu şehir Rudolph Giuliani’nin belediye başkanlığının başladığından itibaren inanılmaz bir değişime uğramakta ve üst seviyede olan suç oranı bir anda düşüşe geçmekte olduğu gibi New York’ta bulunan halk daha kaliteli bir yaşama kavuştuğunu belirtiyor. Bu durum toplum açısından da ileri derecede ilgi topluyor ve bu değişimin sebebi herkes tarafından araştırılıyor.
Rudolph Giuliani’ye heyecanla bu zor değişimin nasıl gerçekleştiği soruluyor. Kendisi ise aynen şu cevabı veriyor: “Her şey bir kırık camla başladı.” Diyerek ara vermeden Philip Zimbardo'nun Kırık Camlar teorisinden esinlenerek gerçekleştirdiği çalışmalardan bahsetmeye başlıyor.
“Metruk bir bina düşünün. Binanın camlarından sadece biri kırık olsa bile, o camı hemen tamir ettirmezseniz, yoldan geçen herkes bir taş atıp binanın tüm camlarını kırmaya başlar. Ben, ‘ilk’ cam kırıldığında hemen tamir ettirdim. Bir elektrik direğinin dibine ya da binanın önüne biri, çöp bıraksın mesela. O çöpü hemen kaldırmazsanız herkes çöpünü oraya bırakır ve kısa zamanda çöplük haline dönüşür bu bölge. İlk çöp torbasını hemen kaldırttım…”
Buradan anlıyoruz ki zamanında gerçekleştirilen işler, ardından gelecek hataların koruyucusudur. Zaten insanlıkta ilk yalanı söylediğinde, ilk vurdumduymazlığında, ilk aldatışında, ilk tembelliğinde çöküşe geçmemiş miydi? İlk yalandan, ilk vurdumduymazlıktan, ilk ertelemeden, ilk aldatıştan bir şey olmaz diyerek, bugünün işini yarına bırakarak, doğruluktan kaçıp, emek sarf etmekten kaçıp, kolaya sığındığımızdan gelmedi mi bu işler başımıza…
İnsan olmadan önce, insanlığın sırrına varabilseydik belki de daha yaşanabilir hayat, daha verimli saatler, daha yeşil bir çevre, daha mutlu bir dünya olabilirdik…