Ulufe,Osmanlı İmparatorluğu‘nda, Kapıkulu askeriyle Acemi ocağı mensuplarına, bir kısım saray hizmetlilerine, devlet memurlarına ve ilmiye ricaline üç ayda bir verilen ücret.Ulufe olarak her ay ödenen ücretlere müşahere, yıldan yıla ödenenlere ise salyane denirdi. Ulufe sözü resmi kayıtlarda daha çok mevacib şeklinde geçerdi. Bu terim, Osmanlılara Mısır Memlüklerinden geçti. Kapıkulu askerine üç ayda bir maaş verilmesi Büyük Selçuklu Devleti‘yle onlardan ayrılan bazı devletlerde ve Osmanlı Türklerinde görülür.
Ulufe Dağıtımı ve Miktarı
Ulufe, divanda sadrazamın huzurunda dağıtılırdı. Bu ulufelerden muharrem, sefer, rebiyülevvel ayları için olana masar; rebiyülahir, cemaziyelevvel, cemaziyelahir ayları için olana recec; receb, şaban, ramazan ayları için olana reşen ve şevval, zilkade ve zilhicce ayları için olanına da lezez denirdi. Ulufenin yılda dört kere, birincisi muharrem, ikincisi cenıaziyelevvel, üçüncü ve dördüncüsü de şaban aylarında verilmesi kanundu. İkisinin birarada verilmesine kısteyn denirdi. Para darlığı yüzünden, XVII. yy.dan sonra ödemelerin düzensiz bir şekilde yapılması, askerin ayaklanmasına sebep oldu. Yeniçeriler başlangıçta, günde iki akçe alır ve bu gündelik en çok beş akçeye yükselirdi. Para değerinin düşmesiyle gündelikler XVll. yy.da üç akçeye, sonra da dokuz akçeye çıktı ve yüzyıl sonlarında 12 akçeyi buldu. Kapıkulu süvarileri 16-20 akçe gündelik alırlardı. Gündelik, XVı. yy .da 50, XVll. yy .da 70 ve XVIII. yy.da 99 akçeye çıktı. Ulufe ödenmesiyle, Maliyenin Piyade ve Süvari Mukabelesi kalemleri uğraşırdı.
Ulufe Divanları
Ulufe Divanları’nın salı günleri yapılması kanundu. Sadrazam bu telhisle padişaha durumu yazarak ulufe dağıtılmasına izin isterdi. O gün, saray mutfağında çorba, pilav ve zerde pişer ve askere ikram edilirdi. Kapıkulu askerinin her orta ve bölüğünün ulufesi ayrı keselere konulur ve Divanı Hümayunun, yanındaki Hazine odasını önünde, her orta veya bölüğün çorbacı veya odacıbaşısına teslim edilirdi. Nasuh Paşanın (1611-1614) sadrazamlığı döneminde bu usul bırakıldı. Ulufe, kubbealtında defterdarlar tarafından dağıtılmaya başlandı.Ulufe verildikten sonra askere yemek çıkar, askerin bu yemeği yemesi, devlete bağlılığını gösterirdi. Asker bu yemeği yemez ise, ne istedikleri sorulur ve istekleri yerine getirilirdi. Ulufe, önce yaya, sonra süvari ocaklarına orta ve bölük sıralarıyla verilirdi. Bu iş sona erince Padişah tarafından sadrazama, bir hattı hümayun ile mücevherli hançer ve samur kürk gönderilirdi. Buna, devir kürüı denirdi. Defterdarlara da biri kürklü, öteki sade olmak üzere iki hilat giydirilir, bütün divan üyeleri padişahın huzuruna kabul edilirdi. Ulufe divanı sırasında elçi gelmişse, aynı gün kabul edilir ve bu töreni seyrederdi, elçilerin de katıldığı törene Galebe divanı adı verilirdi.
Ulufe Kavramları
Ulufe defteri, kapıkulu askerinin ve acemi ocağı mensuplarının künyeleriyle, günlük ulufe miktarlarını gösteren defter.
Ulufe divanı veya ulufe telhisi, kapıkulu askerine ulufelerinin dağıtımı için sarayda yapılan tören.
Ulufe-har, ulufesi olan, asker.
Ulufe icmali, ulufe dağıtılacağı zaman, hak sahiplerinin alacakları miktarları ayrı toplamlar halinde gösteren ve maliyenin Piyade ve Süvari Mukabelesi kalemleri tarafından hazırlanarak defterdara verilen defter.
Ulufe kesesi, kapıkulu askerlerinin her orta ve bölüğüne ait ulufeleri konulan sarı meşin kese.
Son güncelleme :