Evrendeki tüm yıldızların sayısı, Dünya’daki bütün kumsallardaki kum taneciklerinin sayısından fazla.”
Bu iddiayı, Amerikalı gök bilimci Carl Sagan, 1980’lerin en çok izlenen televizyon şovlarından birisi olan Cosmos’da dile getirmişti.
Peki bu iddia ne kadar doğru olabilir? Ya da en başta böyle bir şey hesaplanabilir mi?
Cambridge Üniversitesi’nden Profesör Gerry Gilmore, Samanyolu Galaksisi’ndeki yıldızları araştırıyor.Galaksimizde toplamda kaç yıldızın olduğunu hesaplamak için Gaia ekibi ellerindeki verileri, Samanyolu Galaksisi’nin 3 boyutlu bir modelini çıkarmak için kullandı.
Gaia’nın ilk topladığı verilerle 2 milyar yıldızı tespit etti. Bunlar, Samanyolu Galaksisi’ndeki yıldızların sadece yüzde 1’ini oluşturuyor.Bu hesaplamaya göre eğer iki milyar yıldız toplamın yüzde 1’ini oluşturuyorsa, galaksimizde toplam 200 milyar yıldız olabilir.
Ama bu sadece tek bir galaksi.Evrendeki galaksilerin toplamında kaç yıldızın olduğunu nasıl bulursunuz?
Neyse ki, Samanyolu Galaksisi, evrendeki tipik galaksilerden biri.Pek çok galakside Samanyolu Galaksisi’ndeki kadar yıldız var.Bu da, evrende kaç galaksinin olduğunu bulursak, yıldızların toplam sayısını da bulabileceğimiz anlamına geliyor.
Evrende Samanyolu Galaksisi benzeri kaç galaksi olduğunu, galaksilerin parlaklığına bakarak anlayabiliriz.Bunu, evrenin nasıl genişlediğine yönelik modern teorilerden çıkarabiliriz. Yani Hubble Kanunu’ndan.Buna bakarak, Samanyolu Galaksisi benzeri galaksileri belirleyip, sayabiliyorlar.
Sonuç, Evren’de yaklaşık 100 milyar galaksi var. Ancak hatırlayın, her galakside ortalama 200 milyar yıldız bulunduğunu varsayıyoruz.
Evren’deki yıldızların toplam sayısını bulmak için, bu rakamları birbirleriyle çarpmanız gerek. Neticede muazzam büyüklükte bir rakama ulaşıyorsunuz, 22 sıfırlı. 10 sekstilyon. Evren’de 10 sekstilyon yıldız var. Kavranamayacak kadar büyük bir rakam.
Şimdi kumsala dönelim
İlk olarak dünyadaki bütün kumsalların hacmini bulmamız gerekecek.Dünya’nın kumlu kıyılarının uzunluğuna, genişliğine ve derinliğine ihtiyacımız var.
İlk önce Dünya’nın kıyılarına bakarak başlayalım. Kumsallarına değil, kıyılarına.
Bu konuda uzmanlar ortak bir karara varamıyorlar. Kıyılar düz değil, kıvrımlı. Bu yüzden her bir detayı hesaba katmak imkansız ve kıyılar sürekli şekil değiştiriyor.Bilim insanlarından oluşan bir ekiple, dünyanın kıyılarının tahmini uzunluğunu ölçtü ve bunların bir kısmı kumsal.Dünyanın kıyılarının toplam uzunluğunu ölçmenin göreceli olarak kolay bir iş olduğunu bile düşünüyor.
OpenStreetMap gibi haritaları kullanarak, kıyı verilerini hesaplarsınız, böylece kıyının uzamölçümünü çıkarılabilir.Bunu yaptığımızda, 1,9 milyon kilometre gibi tahmini bir rakama ulaşırız. Buzla kaplı kıyıları çıkardığınızda, 1,1 milyon kilometre gibi bir rakama ulaşıyorsunuz, bunun da 300 bin kilometresini kumlu sahiller oluşturuyor.”
Yani dünyanın kumlu sahillerinin uzunluğu 300 bin kilometre. Peki ya hacimleri?
Bunu ölçmek daha karmaşık ,iki boyutlu bir harita hacmi ölçemez. Ancak çoğu kumsalın 50 metre genişliğinde ve 25 metre derinliğinde olduğunu düşünmek makul.Hacme ulaşmak için, kumsalların uzunluğunu ortalama bir kumsalın genişlik ve derinliğiyle çarpabiliriz.Yani metre olarak, 300 milyon metre, genişlik için 50, derinlik için 25 ile çarpılıyor. Bu sizi 375 milyar metreküplük kum olduğu sonucuna götürüyor.
Geriyeyse, bu hacmi, bir metreküpte kaç kum taneciği varsa, onunla çarpmak kalıyor. Bilim adamları bir mikroskopla kumu inceledi ve her taneciğin bir milimetrenin 10’da 1’i olduğu sonucuna vardı.Bu bir tırnak kalınlığı kadar.Bu bizi, bir metreküpte 10 milyar kum taneciği olduğu sonucuna götürüyor.
Kısacası, 375 milyar metreküp kum olduğunu ve her metreküpte 10 milyar kum taneciğinin olduğunu biliyoruz.
375 milyarı 10 milyarla çarpıyoruz ve böylece Dünya’nın kumsallarındaki toplam kum tanecikleri sayısına ulaşıyoruz.21 sıfırlı 3,75 rakamına ulaşıyoruz. Yani 4 sekstilyon kum tanesi.
Evren’de 10,000,000,000,000,000,000,000 yıldız, Dünya’daki kumsallarda ise 4,000,000,000,000,000,000,000 kum tanesi olduğu anlamına geliyor bu.
Yani, yıldızlar, kum taneciklerinden daha fazla.