KISA TARİHİ VE AMAÇLARI
Dünya Gümrük Örgütü (DGÖ), ulusal gümrük idarelerinin etkili ve verimli çalışmalarını sağlamak ve geliştirmek amacıyla kurulmuş bağımsız, hükümetler arası bir kuruluştur. GATT’ın ortaya koyduğu gümrük konularını incelemek üzere 1947 yılında 13 Avrupa ülkesinin oluşturduğu Çalışma Grubu’nun çalışmaları 15 Aralık 1950 tarihinde Brüksel’de imzalanan ve 4 Kasım 1952 tarihinde yürürlüğe giren Gümrük İşbirliği Konseyi’ni kuran Sözleşme ile neticelenmiştir. Kurucu Sözleşmesini ilk onaylayan ülke olduğumuz Gümrük İşbirliği Konseyi ilk toplantısını aralarında ülkemizin de bulunduğu 17 kurucu üyenin katılımıyla 26 Ocak 1953 tarihinde Brüksel’de yapmıştır. 1994 yılında kurucu Sözleşme’de değişiklik yapılmadan örgütün adının Dünya Gümrük Örgütü olarak kullanılması kabul edilmiştir. Bugün Dünya Gümrük Örgütü, uluslararası ticaretin %98’ini gerçekleştiren 182 üyeye sahiptir.
Örgüt’ün temel amaçları şunlardır;
- uluslararası eşya ticareti ve sınırlar arası insan geçişiyle ilgili gümrük rejimlerinin ve işlemlerinin basitleştirilerek uyumlaştırılması,
- gümrük işlemlerini basitleştirirken, mevzuatın etkin uygulanmasını ve gümrük suçlarıyla etkin mücadele edilebilmesini temin edecek işbirliği ortamını yaratacak tedbirlerin alınması;
- değişen şartlara ve mevzuata uyum sağlanması bakımından üye ülkelere teknik yardım sağlanması;
- gerek üye ülkeler arasındaki, gerek diğer uluslararası kuruluşlarla olan işbirliğinin geliştirilmesine yönelik girişimlerde bulunulması;
- gümrük idarelerindeki insan kaynakları yönetimi, şeffaflık, dürüstlük konuları ile çalışma yöntemleri ve yönetim hususlarında iyileşmeler sağlayacak girişimlerin desteklenmesidir.
DGÖ SEKRETARYASI
Dünya Gümrük Örgütü Sekreteryası, bir Genel Sekreter, bir Genel Sekreter yardımcısı ve üç Müdürlükten oluşmaktadır. Müdürlüklerde o konuyla ilgili alt bölümler bulunmaktadır. Sekretarya, Örgüt’ün merkezi olan Brüksel/Belçika’da yer almaktadır.
Genel Sekreter;
Japon Kunio MIKURIYA, yedi yıllık Genel Sekreter Yardımcılığı’ndan sonra dört yıllık Genel Sekreterlik görevine Ocak 2009’da başlamıştır. 2013 yılında görev süresi dolan MIKURIYA dört yıllık bir süre için yeniden seçilmiştir.
Müdürlükler
; Tarife ve Ticaret Müdürlüğü (Tariffs and Trade), Kapasite Geliştirme Müdürlüğü (Capacity Building), Mevzuatın Uygulanması ve Kolaylaştırma Müdürlüğü’nden (Compliance and Facilitation) oluşmaktadır. Müdürlüklerde; bir Müdür, bir Müdür Yardımcısı, ihtiyaca göre yeterli sayıda uluslararası Memur ve Ataşe görev yapmaktadır.
Diğer Görevliler;
Genel Sekreter tarafından, teknik kadrolara normal olarak bir üye ülkeden en fazla iki Uluslararası Teknik Memur ve duruma göre en fazla bir Müdür Yardımcısı atanmaktadır. Görev dağılımında, bölgesel politik dengelere özel bir önem verilmektedir.
Uluslararası Teknik Memur
: Tecrübe, çalışma, davranış ve temsil kabiliyetleri dikkate alınarak, üye ülkelerin DGÖ emrinde görevlendirdiği tecrübe kazanmış Teknik Ataşeler veya Büyükelçiliklerinden toplantılara katılan Gümrük Müşavirleri arasından ihtiyaca göre yeterli sayıda atanmaktadır.
Teknik Ataşe
: Üye ülkeler tarafından görevlendirilmekte ve maaşları da üye ülkeler tarafından ödenmektedir.
Ülkemizin Durumu
DGÖ bünyesinde şimdiye kadar ülkemizden dört personel görev almıştır. Halen Mevzuatın Uygulanması ve Kolaylaştırma Müdürlüğü’nde Teknik Memur olarak Oğuz Önal görev yapmaktadır. DGÖ bünyesinde Kapasite Geliştirme Direktörlüğü’nün bağlı kuruluşu Azerbaycan/ Bakü’de yer alan DGÖ Avrupa Bölgesi Kapasite Geliştirme Ofisi’nde ise ülkemiz adına bir personelimiz (Ali Murat PALA) görev almaktadır.
DGÖ ORGANLARI
Konsey
Her üyenin katılım sağlayabildiği nihai karar alma organıdır. Gümrük konularında bilgi, görüş ve deneyimlerin üst düzeyde paylaşıldığı bir forum niteliğindedir.
Sözleşme’ye göre yılda iki kez yapılması gereken Konsey toplantıları, 1966’dan beri her yıl Haziran ayının son Cumartesi günü ile biten üç günde birlikte yapılmaktadır. DGÖ’nün geçen on iki aylık çalışmaları değerlendirilir ve gelecek dönemin çalışma gündemi belirlenmektedir. Üye ülkelerin gümrük idareleri başkanlarının yanı sıra diğer uluslararası kuruluşlar ile özel sektör temsilcileri de toplantıya gözlemci olarak katılma imkânı bulmaktadır. Gümrük ve ticareti ilgilendiren stratejik ve öncelikli konular görüşülmektedir.
Basit çoğunlukla toplanır ve kararlar katılanların oylarının üçte ikisi ile, çalışma usullerine ilişkin kararlar ise tüm üyelerin üçte ikisi ile alınmaktadır.
Politika Komisyonu
1978 yılında Konsey’in dinamik yönlendirme grubu olarak oluşturulan 24 üyeli Politika Komisyonu’na Konsey Başkanı başkanlık eder ve her biri ayrı bir bölgeyi temsil eden bir veya daha fazla başkan yardımcısı bir yıl için seçilir. Başkan Yardımcılıklarına tekrar seçilebilmek için sayı sınırı bulunmamaktadır. Kalan 17 koltuk ise Konsey tarafından bölgelere göre iki yıl için seçilir, üyeler tekrar tekrar seçilebilmektedir.
Bergen Anlaşması’na göre Avrupa Bölgesi’nin ülkemizin içinde bulunduğu Güney Alt Grubu Politika Komisyonu’nda 1+1 kuralına göre temsil edilmektedir. Önce ülkemizin yanı sıra Yunanistan ve İsrail’in içinde bulunduğu grubun üyeleri katkı payı sırasına göre bir dönem, sonra asgari katkıda bulunan grubun 11 üyesi taraf oldukları DGÖ belgeleri sayısına göre bir dönem olmak üzere dönüşümlü olarak Politika Komisyonu üyeliğini yürütmektedir.
Gümrük İdaresi Başkanları düzeyinde olması gereken üyeler bir tanesi Konsey toplantısı ile birlikte olmak üzere yılda en az iki kez toplanır. Uygulamada, bir Aralık ayında diğeri Konsey toplantısından öncesinde Haziran ayında toplanmaktadır.
Basit çoğunlukla toplanır ve kararlar katılanların oylarının üçte ikisi ile, tavsiye kararları ise uzlaşı ile alınmaktadır.
DGÖ’nün politika, uygulama ve usullerle ilgili çalışmaları başlatan organı olması nedeniyle önem arz etmektedir. Ülkemiz 2013-2015 yılları için Politika Komisyonu üyeliğini yürütmüştür.
Mali Komite
Konsey ve Politika Komisyonu’nu bütçe ve mali konularda desteklemek ve bilgilendirmek üzere 1953’te kurulmuştur. 17 üye Konsey tarafından bölgelere göre bir yıl için seçilir, üyeler tekrar tekrar seçilebilir.
Mali Komite’nin bölgelere göre dağılımı aşağıdaki gibidir:
Avrupa: 8
Kuzey Afrika, Yakın ve Orta Doğu:1
Doğu ve Güney Afrika: 1
Batı ve Orta Afrika: 1
Güney Amerika, Kuzey Amerika, Orta Amerika ve Karayipler: 3
Uzak Doğu, Güney ve Güney Doğu Asya, Avustralya ve Pasifik Adaları : 3
Denetim Komitesi
2006 yılında kurulan Denetim Komitesi, Stratejik Plan’ın uygulanması ile kaynakların korunması ve etkin kullanılmasından sorumludur.
Üyeleri Konsey tarafından altı bölgeden Genel Müdür düzeyinde üç yıl için atanır ve gerekirse görev süresi bir yıl uzatılır. Başkan ve Başkan Yardımcıları iki yıl için seçilir. Genel Sekreter ve Mali Komite Başkanı toplantılara katılır. Denetim Komitesi’nin oy hakkı olan üyeleri Mali Komite’nin oy hakkı olan üyelerinden farklı olmak durumundandır.
Yılda en az bir kez olmak üzere oy hakkı bulunan en az üç üyenin katılımıyla toplanır. Tavsiye kararları uzlaşı ile, kararlar üçte iki çoğunlukla alınır.
Avrupa Bölgesi’nin 1 üyesi Bergen Anlaşması’na göre aşağıdaki şekilde belirlenmiştir:
- Adaylar bölge toplantısında açıklanır.
- En fazla katkıda bulunan ülkeler ilke olarak aday olmaz.
DGÖ Bünyesinde Bulunan Komiteler ve Çalışma Grupları
Dünya Gümrük Örgütü çalışmalarını Konsey ve Politika Komisyonu altında görev yapan çeşitli komite ve çalışma grupları yürütmektedir.
Konsey’e dört teknik komite yardımcı olmaktadır:
- Kıymet Komitesi
- Tarife Komitesi
- Kaçakçılıkla Mücadele Komitesi
- Daimi Teknik Komite
Ayrıca çeşitli Alt Komiteler tarafından çalışmalar sürdürülmektedir.
Dürüstlük Alt Komitesi
Ocak 2001’de kurulmuştur. Bölge temsilinin dengelendiği, yüksek düzeyli bir gruptur. Gümrük yetkililerinin yanı sıra özel sektör ve uluslararası kuruluş temsilcilerine açıktır. DGÖ Dürüstlük Eylem Planı’nın oluşturulması, geliştirilmesi, uygulanması ve değerlendirilmesinden sorumludur. Dürüstlüğün öneminin ortaya konulması ve Gümrüklerde Dürüstlük konusunda Revize Aruşa Bildirisi’nin etkin uygulanmasının sağlanması için gerekli stratejikler ve öncelikleri Politika Komisyonu aracılığıyla Konsey’e bildirir. Yılda bir kez veya Genel Sekreter talep ettiğinde toplanır.
Revize Arusha Bildirisi (İngilizce Metin)
Lima Bildirisi (İngilizce Metin)
Maputo Bİldirisi (İngilizce Metin)
Dürüstlük konusunda DGÖ tarafından hazırlanmış olan çalışmalar:
WCO Integrity "No Reform Without Integrity"
Guide to Corruption Risk Mapping 2015
Guide to Prevent Procurement Corruption in Customs
Model Code of Ethics and Conduct
Menşe Kuralları Teknik Komitesi
DTÖ Menşe Kuralları Anlaşması uyarınca 1995 yılında kurulan Menşe Kuralları Teknik Komitesi DTÖ Menşe Kurallarının uygulanmasında yetkili olup, DGÖ kapsamında çalışmaktadır. Dolayısıyla toplantılara DTÖ üyeleri katılabilmektedir. DTÖ üyesi olmayan DGÖ üyeleri ise ancak gözlemci olarak temsil edilmektedir. Yılda en az bir kez toplanır.
Gümrük Kıymeti Teknik Komitesi
GATT 1994 Madde VII’nin Uygulanmasın ilişkin Anlaşma uyarınca 1995 yılında kurulmuş olup, DGÖ kapsamında çalışmaktadır. Dolayısıyla toplantılara DTÖ üyeleri katılabilmektedir. DTÖ üyesi olmayan DGÖ üyeleri ise ancak gözlemci olarak temsil edilmektedir.
Armonize Sistem Komitesi
1988 yılında kurulan Komite’ye Gümrük ve Ekonomik Birlikler de katılım sağlayabilmektedir. Gümrük ve Ekonomik Birlikler üyeleri ile birlikte sadece bir oy hakkına sahiptir. Kararlar üçte iki çoğunlukla ile alınır, Sözleşme değişikliği için oybirliği gerekir. Yılda iki kez iki hafta toplanır.
Armonize Sistem Revizyon Alt Komitesi
1988 yılında kurulmuştur. Yılda iki kez bir veya iki hafta toplanır. Armonize Sistem Komitesi yardımcı organıdır.
Armonize Sistem Çalışma Grubu
1988 yılında kurulmuştur. Armonize Sistem Komitesi ve Konseyin isteği üzerine ve genellikle Armonize Sistem Komitesi’nden hemen önce toplanır.
Bilimsel Alt Komite
Kimyasal ve diğer bilimsel konularda Konsey ve tüm komitelerin danışma organı olarak 1987 yılında kurulmuştur. Aynı zamanda üye ülkelerin gümrük laboratuarlarının görüş paylaşma forumudur. Armonize Sistem Komitesi ve Konseyin isteği üzerine ve yılda en az bir kez toplanır.
Kaçakçılıkla Mücadele Komitesi
1983 yılında kurulmuştur. Kaçakçılıkla mücadele konusunda çalışmalar bu Komite çerçevesinde yürütülmektedir.
Ticari Kaçakçılıkla Mücadele Çalışma Grubu
2005 yılında kurulmuştur. Kaçakçılıkla Mücadele Komitesi altında kara para aklama, örgütlü suçlar ve terörizmin finansmanı arasındaki ilişkiler üzerinde çalışmalar yapar. Bölge Başkan Yardımcılarınca gösterilen adaylar arasından iki yıl için seçilir. Üyeler tekrar tekrar seçilebilir. Grup, e-posta ve DGÖ üye web sayfası aracılığıyla sürekli çalışır. Yılda en az bir kez üç günü geçmeyen toplantılar yapar.
Elektronik Suçlar Uzman Grubu
2001 yılında kurulmuştur. Kaçakçılıkla Mücadele Komitesi altında görev yapar. İsteyen üye ülke uzman gönderebilir.
Gümrük Kaçakçılıkla Mücadele Yönetim Ekibi
2001 yılında kurulmuştur. Bölge İstihbarat Bağlantı Ofisleri (RILO) temsilcileri katılır. Kaçakçılıkla Mücadele Komitesi altında görev yapar. Yılda bir kez iki günlük toplantı yapar.
Küresel Bilgi ve İstihbarat Stratejisi Proje Grubu
2002 yılında kurulmuştur. Küresel Bilgi ve İstihbarat Stratejisi’nin uygulanmasını izler, risk göstergelerini belirler. Elektronik ortamda görüş alışverişinde bulunur.
Daimi Teknik Komite
Gümrük işlemlerinin basitleştirilmesi ve uyumlaştırılması amacıyla 1950 yılında kurulmuştur. DGÖ’nün genel stratejisi ve yürütülen faaliyetlerine ilişkin görüşmeler Daimi Teknik Komite bünyesinde gerçekleştirilmektedir. Nomanklatür ve kıymet dışındaki teknik çalışmaları başlatmakla görevli olan Komite, Uluslararası Ticaret Odası ve Uluslararası Posta Birliği gibi kuruluşlarla işbirliği yapar.
DGÖ/IATA/ICAO API Temas Grubu
Ön Yolcu Bilgisine ilişkin DGÖ/IATA/ICAO Kılavuzu’nun üç kuruluş tarafından takip edilebilmesi amacıyla 2004 yılında kurulmuştur. Dolayısıyla, bu kuruluşların uzmanlarından oluşur. Başkan ve Başkan Yardımcıları bir yıl görev yapar. Yıllık toplanır, gerekirse DGÖ Sekreteryası sanal toplantılar düzenleyebilir.
Konteyner Sözleşmesi İdari Komitesi
1976 yılında kurulmuştur. İki yılda bir veya en az beş üye ülkenin talebi üzerine toplanır.
İstanbul Sözleşmesi İdari Komitesi
1994 yılında kurulmuştur. Komite’nin belirlediği tarihlerde veya en az beş üye ülkenin talebi üzerine toplanır. Genellikle ATA Sözleşmesi Akit Tarafları ile birlikte iki gün toplanır.
Bilgi Yönetimi Alt Komitesi
1996 yılında kurulmuştur. Gümrük alanında uluslararası ticaretin kolaylaştırılması, gümrük kontrollerinin etkinliğinin arttırılması ve sistemlerin geliştirilerek maliyetlerin azaltılması amacıyla bilgi teknolojinin kullanılması ile ilgili çalışmalar yapar. Belli bir Sözleşme ile ilgili kararlar o Sözleşme’nin Akit Taraflarınca alınır, DGÖ’nin diğer üyeleri ise toplantılara gözlemci olarak katılır.
DGÖ/UPU Temas Komitesi
1965 yılında DGÖ ile UPU arasındaki bir anlaşma ile kuruluşların yetkili organlarına onayına sunulan kararlar alan bir Çalışma Grubu olarak kurulmuştur. DGÖ için bu yetkili organ Daimi Teknik Komite’dir. Kuruluşları her birinin altı üyesinin uzmanları temsil eder. Grup genellikle beş yılda bir Kuruluşların yetkili organlarınca yenilenir. DGÖ’nün bu konudaki yetkili organı Konsey’dir. Aynı ülkeden aynı anda hem posta hem de gümrük idareleri Grup’ta bulunamaz. İki gün süren yıllık toplantılar dönüşümlü olarak Brüksel ve Bern’de yapılır.
ATA Sözleşmesi Akit Tarafları Toplantısı
1963 yılında oluşturulmuştur. İstanbul Sözleşmesi İdari Komitesi ile birlikte Brüksel’de toplanır ve kararlar toplantıya katılan üyelerin salt çoğunluğu ile alınır.
DGÖ BÖLGESEL EĞİTİM MERKEZLERİ
DGÖ Bölgesel Eğitim Merkezleri bölgesel yaklaşımın ana unsurlarından biridir. Bağımsız ve özerk yapıdadırlar. Bölgeler üyelerinin ihtiyaçlarını belirlemek ve ihtiyaçlara cevap vermek için en iyi yerlerdir. Bu tür eğitim bölgeleri tek bir ülkeye sunulmaktan çok daha geniş bir bölgeye hitap eden eğitim fonları geliştiren ve kaynakları optimize eden yerlerdir. Ayrıca, üyelere birçok avantaj sunmaktadır. Komşu ülkelerin gümrük yetkililerine birbiriyle ilişkilerini düzenleme fırsatı, bölgedeki DGÖ programlarını takip etme imkânı ve bölgesel düzeyde uzmanlık eğitimi sunar.
Dünya Gümrük Örgütü 24 bölgesel Eğitim Merkezine sahiptir. Asya- Pasifik bölgesinde yedi (Çin, Fiji, Honkong, Hindistan, Japonya, Kore, Malezya), Doğu ve Güney Afrika bölgesinde üç (Kenya, Güney Afrika, Zimbabve), Batı ve Orta Afrika bölgesinde üç (Burkina Faso, Kongo, Nijerya), Avrupa bölgesinde altı (Azerbaycan, Macaristan, Kazakistan, Makedonya, Rusya Federasyonu, Ukrayna), Amerika bölgesinde iki (Brezilya, Dominik Cumhuriyeti) ve Kuzey Afrika, Yakın ve Orta Doğu bölgesinde üç (Mısır, Lübnan, Suudi Arabistan) Bölgesel Eğitim Merkezi bulunmaktadır.
BÖLGESEL KAPASİTE GELİŞTİRME OFİSLERİ (ROCB)
Dünya Gümrük Örgütü bünyesinde Kapasite Geliştirme Direktörlüğü’nün bağlı kuruluşları olan ve dünyanın tüm coğrafyalarındaki değişik ülkelerde yerleşik bulunarak üye ülke Gümrük İdareleri’nin kapasitelerinin gelişimi açısından bir bölgesel katalizör görevi görmesi amaçlanan Bölgesel Kapasite Geliştirme Ofisleri her biri bir alt DGÖ Bölgesinde olmak üzere 6 adet Bölgesel Kapasite Geliştirme Ofisi bulunmaktadır.
Bunlar;
- Amerika ve Karayipler Bölgesi,
- Avrupa Bölgesi,
- Asya Pasifik Bölgesi,
- Kuzey Afrika, Yakın ve Orta Doğu Bölgesi
- Doğu ve Güney Afrika Bölgesi ile
- Batı ve Orta Afrika Bölgeleri’dir.
Bölgesel Kapasite Geliştirme Ofislerinin, Eylem Planı hazırlamak, yapılan katkıları izlemek, yeni girişimler belirlemek, yeni projeler oluşturmak, ihtiyaçları belirlemek, güçlü işbirlikleri kurmak ve DGÖ gündemini takip etmek gibi görevleri bulunmaktadır.
DGÖ Avrupa Bölgesi Kapasite Geliştirme (ROCB) Bakü Ofisi
ÜLKEMİZİN DGÖ BÜNYESİNDE TARAF OLDUĞU SÖZLEŞMELER
Ülkemiz, DGÖ bünyesinde yer alan;
- Gümrük İşbirliği Konseyi Kuruluş Anlaşması
- Eşyaların Geçici Kabulü için ATA Karnesi Hakkındaki Gümrük Sözleşmesi
- İstanbul Sözleşmesi (Geçici İthalat Sözleşmesi)
- Revize Kyoto Sözleşmesi
- Armonize Mal Tanımı ve Kodlama Sistemi Uluslararası Sözleşmesi
- Nairobi Sözleşmesi (Gümrük Mevzuatına Aykırılıkların Men'i, Takibi ve Tahkiki için Karşılıklı İdari Yardım Uluslararası Sözleşmesi) ve
- SAFE Standartlar Çerçevesi gibi temel düzenlemelere taraf bulunmaktadır.
Kyoto Sözleşmesi
Uluslararası ticaretin gelişmesinde önemli rol oynayan “Gümrük işlemlerinin” etkin ve verimli bir şekilde yürütülebilmesini teminen Dünya Gümrük Örgütü (DGÖ) bünyesinde hazırlanan sözleşmelerden biri olan Gümrük Prosedürlerinin Uyumlaştırılması ve Basitleştirilmesi uluslararası Sözleşmesi olan Kyoto Sözleşmesi, 1974 yılında yürürlüğe giren daha sonra yeni gelişmeler ışığında 1999 yılında 21. Yüzyılın modern ve etkili Gümrük prosedürleri için rehber olarak yeni koşullar dikkate alınarak Dünya Gümrük Örgütü tarafından revize edilen uluslararası bir sözleşmedir. Sözleşmenin bu haline “Revize Kyoto Sözleşmesi” adı verilmiş ve Türkiye tarafından 2006 yılında imzalanmıştır.
Sözleşmenin yürürlüğe girmesiyle ülkemiz uluslararası yükümlülüklerimiz ile paralel olarak AB Müktesebatının Üstlenilmesine İlişkin Türkiye Ulusal Programı’nın “Gümrük Birliği” Bölümü açısından 8 mevzuata uyum yükümlülüğünü yerine getirmiş olmaktadır. Sözleşme yaygın olarak uygulandığında, uluslararası ticarette modern ticaretin gerekleri olan tahmin edilebilirlik ve şeffaflık ilkelerinden yararlanılacaktır. Eşya ticaretinde sözleşmenin akit tarafları arasındaki farklı gümrük uygulamalarının uyumlaştırılması, gümrük formalitelerinin basitleştirilmesi, gümrük kontrollerinin standart hale getirilmesi suretiyle dış ticaret işlemlerinin hızlandırılması ve kolaylaştırılması bakımından da önemli katkılar sağlayacaktır.
Revize Kyoto Sözleşmesi Türkçe tam metnine buradan ulaşılabilir:
http://ab.ticaret.gov.tr/data/520b2ed8487c8e63988092e4/Revize Kyoto Sözlesmesi Tam Metin.doc
Revize Kyoto Sözleşmesi İngilizce tam metnine buradan ulaşılabilir:
http://ab.ticaret.gov.tr/data/520b2ed8487c8e63988092e4/Text of the Revised Kyoto Convention.pdf
Revize Kyoto Sözleşmesi'nin Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kabulüne ilişkin Resmi Gazete metinlerine buradan ulaşılabilir:
http://ab.ticaret.gov.tr/data/520b2ed8487c8e63988092e4/Rev. Kyoto RG 1994.pdf
http://ab.ticaret.gov.tr/data/520b2ed8487c8e63988092e4/Rev. Kyoto RG 2006.doc
"Eşyaların Geçici Kabulü İçin ATA Karnesi Hakkındaki Gümrük Sözleşmesi” ve “İstanbul Sözleşmesi”
Birleşmiş Milletler Gümrük İşbirliği Konseyi tarafından geçici kabulde karşılaşılan güçlükleri gidermek ve yeknesak bir uygulama sağlamak amacıyla hazırlanan "Eşyaların Geçici Kabulü İçin ATA Karnesi Hakkındaki Gümrük Sözleşmesi" 1961 tarihinde kabul edilmiş ve 1963 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Daha sonra, bu Sözleşmenin kapsamını genişletmek amacıyla yeni bir sözleşmeye ihtiyaç duyulması üzerine, Geçici İthalat Sözleşmesi (İstanbul Sözleşmesi) oluşturulmuş ve zaman içinde geliştirilmiştir.
Türkiye İstanbul Sözleşmesini 1990 yılında imzalamış ve bu Sözleşme 2005 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir.
İstanbul Sözleşmesi ile geçici ithalat konusunda yeknesak hükümler uygulanmakta, Gümrük İşbirliği Konseyi’nin ana amaçlarından biri olan gümrük rejimlerinin basitleştirilmesi ve uyumlaştırılmasını sağlanmakta, bu sayede ekonomik, insani, kültürel, sosyal veya turizm amaçları için geçici ithalat rejiminin teşvik edilmektedir.
Standart bir geçici ithalat belgesinin uluslararası gümrük belgesi ve uluslararası teminat olarak kabul edilmesi geçici ithalat rejiminin kolaylaştırılmasına katkıda bulunmaktadır.
Geçici ithalat rejimi, serbest dolaşıma girmemiş eşyanın ithalat vergilerinden tamamen ya da kısmen muaf olarak ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmaksızın, Türkiye Gümrük Bölgesi içinde kullanılması ve bu kullanım sırasındaki olağan yıpranma dışında, herhangi bir değişikliğe uğramaksızın yeniden ihracına olanak sağlayan hükümlerin uygulandığı rejimdir. Geçici İthalat Rejiminin en önemli evrakı ATA Karnesidir. Uluslararası ATA Sistemi, gümrük makamları, kişiler, kuruluş ve teşekküller gibi geçici ithalat işlemlerini gerçekleştiren taraflara yarar sağlamak amacıyla oluşturulmuştur. Uluslararası teminat altında bulunan bir ATA karnesi ile gelen tüm eşya için ithalat işlemi sırasında, ne gümrüklerce ne de ithalatçı tarafından başka bir işlem yapılmasına gerek yoktur.
2005 tarihinden itibaren TOBB İstanbul Sözleşmesi hükümleri kapsamında ATA karneleri düzenlenmektedir. ATA karneleri gümrüklerce de kolaylıkla kontrol edilebilir ve ATA karnesi ile gelen eşya gerek ithalatında, gerekse yeniden ihracında gümrüklerden geçiş süresinin kısaltılmasına yardım eder.
GNC (KÜRESEL BAĞLANTILI GÜMRÜKLER) SİSTEMİ
GNC, SAFE Standartlar Çerçevesi, Revize Kyoto Sözleşmesi, DGÖ Veri Modeli, Tek Sevkiyat Numarası (UCR) gibi mevcut DGÖ enstrümanlarında öngörülen prensiplerin uygulayıcısı olarak, elektronik veri değişimi kavramına sistematik bir yaklaşım kazandırma hedefidir.
2009 yılı sonlarında sadece bir kavram olarak ortaya çıkmış GNC’nin, 2012 yılı sonrasında nasıl uygulamaya geçebileceği ve geçiş dönemi uygulamaları ile ne suretle işleyebileceğine dair olabilirlik incelemeleri yapılmıştır.
GNC yapısı, biraz bilgi teknolojisi, DGÖ genel çerçevesi ve en ucuz yöntem olarak veri paylaşacaklar arasında uluslararası anlaşma öngören, ülkelere rehberlik eden bir yaklaşım olarak tasarlanmaktadır.
Öngörülen modelde;
1. aşamada web tabanlı sistemde ülkeler, uluslararası anlaşma yaptıkları ülkeyle veri paylaşımına girecekler, veri değişimi sadece anlaşma kapsamı hususları içerek ve sadece paylaşılacak veriye dair modül kullanılacaktır (DGÖ şemsiyesi altında ve akdedilecek uluslararası anlaşmada yer alan kolaylaştırıcı kalıplar kullanılarak ülkelerin kısaca giriş ve çıkış olarak tanımlanan GNC C2C portalları üzerinden veri değişmeleri (peer to peer); CEN’in de muhafaza boyutunu tesis etmesi esası),
2. aşamada ise GNC 2.0 denilen düzeye geçilmesi - GNC üssü oluşturulması bulut teknolojisi vb yapıyla dileyen ülkelerin müşteri mantığıyla sistemi kullanacakları küresel yapı tesisi önerilmektedir.
GNC kapsamında Kolaylaştırıcı Kalıplar oluşturulmaktadır. Anılan kolaylaştırıcı kalıplardan birisi de eATA Karnesi Kolaylaştırıcı Kalıbıdır.
e-ATA (Geçici İthalat) PROJESİ
Dünya Gümrük Örgütü bünyesinde başlatılan İstanbul ve ATA Sözleşmeleri kapsamında taraf ülkeler arasında, başka herhangi bir belgeye gerek duyulmaksızın, eşyanın geçici olarak ithalat ve yeniden ihracatını sağlayan ATA Sistemi'nin elektronikleştirilmesi projesi de Bakanlığımız
ı uhdesinde yürütülmektedir.
Proje ile ATA Karnelerinin elektronikleştirilmesi ve ilgili verilerin uyumlaştırılması hedeflenerek geçici ithalatın daha kolay hale getirilmesi, istatistiksel bilgilerin oluşturulması, e-ATA Karnelerinin şeffaflığı ve izlenebilirliği olanağının arttırılması ile risk analizi ve ATA karnelerinin kontrolünün daha kolay hale getirilmesi öngörülmektedir.
Üç aşamada tamamlanması öngörülen projenin 2013-2015 yıllarını kapsayan ‘‘Kolaylaştırıcı Kalıbın Ortaya Konulması’’ (Utility Block) başlıklı birinci aşamasına Avrupa Birliği, Çin ve İsviçre ile birlikte katılım sağlanmıştır
CEN SİSTEMİ
CEN DGÖ üyelerinin ulus aşırı organize suçlarla daha etkili savaşmasını sağlamak için istihbarat amacıyla bilgi ve belgeleri toplayan küresel bir sistemdir. CEN sadece bir veritabanı değil aynı zamanda bir web sitesi ve istihbarat ve bilgilerin kullanımını ve değişimini kolaylaştıran şifrelenmiş iletişim aracıdır. CEN 24 saat direk erişim imkânı ile Gümrük suçları alanında bilgileri zamanında güvenilir ve emniyetli bir şekilde paylaşma ve yayma imkânı sunar. Temmuz 2000’den beri operasyonel olan CEN 2,000 Gümrük çalışanı ile 150’den fazla ülkeye erişim imkânı sunmaktadır.
CEN, 13 farklı konu ve ürünü kapsayan çeşitli Gümrük Muhafaza faaliyet alanlarına sahiptir. Bunlar; uyuşturucu, tütün, alkollü içkiler, CITES, Fikri Mülkiyet Hakları, Prekürsörler, vergi kaçakçılığı, silahlar ve patlayıcılar, dolaşım, nükleer maddeler, tehlikeli maddeler, pornografi/pedofili, diğer yasaklar ve kısıtlamalar olarak ortaya konulmaktadır.
PICARD PROGRAMI
Partnership In Customs Academic Research and Development (PICARD) Programı; üye ülke gümrük çalışanlarının profesyonel bilgilerinin arttırılması, gümrük eğitimi ve araştırma alanlarında bir işbirliği çerçevesi belinlenmesi, gümrük kariyeri gelişimi stratejilerinin uzun dönemli bir planlamaya kavuşması açısından bir rehber ve yol haritası olması amacıyla 2006 yılında DGÖ tarafından geliştirilmiş bir kapasite gelişimi girişimidir.
Program esas olarak, gümrüklerde araştırma alanında önemli bir platform tesis etmekte ve Profesyonel Standartlar olarak ifade edilen bir dizi standart ilke ve Üniversite Gümrük Müfredatı Kabulü prosedürleri çerçevesinde üye ülkeler nezdinde akademik dünya ile işbirliğini ilerletme amacı gütmektedir.
Bu bağlamda, Kapasite Geliştirme Komitesi 3. Toplantısı’nın, araştırma ve gümrüklerde profesyonelleşme unsurlarının en önemli iki ayağını oluşturacağı bir 2020 Stratejisi’nin hazırlanması kararı doğrultusunda, Kapasite Geliştirme Direktörlüğü tarafından PICARD 2020 Stratejisi hazırlanmıştır.
DÜNYA GÜMRÜK GÜNÜ
Gümrük İşbirliği Konseyi`nin ilk toplantısını yaptığı 26 Ocak günü, DGÖ üyesi ülkelerde ve ülkemizde "Dünya Gümrük Günü" olarak kutlanmaktadır. DGÖ tarafından her yıl Gümrükler konusunda o yılın sloganı olarak benimsenmek üzere, farklı bir tema belirlenmektedir. Yıl boyunca bu tema konusunda farkındalığın arttırılması amacıyla seminer, eğitim gibi çeşitli etkinlikler düzenlenmekte; Dünya Gümrük Günü kutlamalarında da bu temaya vurgu yapılmaktadır.
Dünya Gümrük Günü Bakanlığımız merkez ve taşra teşkilatında çeşitli etkinliklerle ve tüm personelimizin katılımına açık olan eş zamanlı bir akşam yemeği ile kutlanmaktadır. Etkinlik çerçevesinde, o yılın DGÖ tarafından belirlenen teması kapsamında başarılı çalışmalarda bulunan gümrük idaresi çalışanlarımız ile iş dünyası temsilcileri, girişim ve çabalarının takdir edilmesi amacıyla DGÖ Liyakat Sertifikası ile ödüllendirilmektedir. 2015 yılı Dünya Gümrük Günü, o yıl için belirlenen "Koordine Sınır Yönetimi- Paydaşları Bir Araya Getiren Kapsamlı Bir Yaklaşım" teması ile kutlanmıştır. Söz konusu tema kapsamında yıl boyunca ticaret ve yolcu trafiğini daha etkin şekilde yürütmek üzere sınır kontrol birimlerinin ulusal ve uluslararası düzeyde koordineli çalışmalarına vurgu yapılmıştır.
Koordine Sınır Yönetimi aracılığıyla gümrüklerde bekleme sürelerinin ve taşıma maliyetlerinin azaltılması, bilgi ve istihbarat paylaşımı, daha etkin risk yönetimi, mükerrer işlemlerin ortadan kaldırılması, altyapı maliyetlerinin azaltılması gibi ihracat, ithalat ve transit işlemlerinde etkinliği artıracak sonuçlar elde edilebilecek çalışmalara dikkat çekilmiştir. Bu çerçevede, Bakanlığımız Merkez ve Taşra Teşkilatı çalışanlarımızdan söz konusu tema kapsamında başarılı çalışmalara imza attıkları düşünülen 20 adet personele Liyakat Sertifikası verilmiştir.
2016 yılı için ise “Dijital Gümrükler: Giderek Artan Katılım” teması belirlenmiştir. Tema kapsamında, gümrük işlem ve faaliyetlerinin etkin ve koordineli şekilde yürütülmesinde önemli rol oynayan Tek Pencere, elektronik veri değişimi, web sayfası gibi elektronik uygulamalara ve Gümrük otomasyon sistemlerine vurgu yapılmaktadır. Bilgi ve iletişim teknolojilerini gelişmesi ile birlikte, otomasyon ve elektronik sistemlere dayalı gümrüklerin de hizmet kapasitelerinin arttığı, sınır güvenliği, ticaret istatistiklerinin oluşturulması, ticaretin kolaylaştırılması ve gelir tahsilatı alanlarında daha etkin çalışmalara imza atıldığı ifade edilmektedir.
Bu tema çerçevesinde, Sn. Bakanımız ve Gürcistan Maliye Bakanı Sn Nodar KHADURI bugünü taçlandırmak üzere iki ülke arasında e-TIR pilot projesi uygulamasına dair Protokolü imzalamışlardır. Ankara’da düzenlenen geleneksel akşam yemeği, tüm personelimizin yanı sıra, iki Bakan ve Gürcistan Gümrük İdaresi temsilcilerinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. DGÖ Liyakat Sertifikası ve proje ödülleri de dijital gümrük kapsamında gümrük ve özel sektör temsilcilerine takdim edilmiştir. Dünya Gümrük Günü vesilesiyle merkez ve taşra teşkilatlarında da çeşitli etkinlikler düzenlenmiştir.