1. "Herhangi bir bakımdan kendinden üstün gördüğü birinin bu üstünlüğünden acı duymak, günülemek, hasetlenmek, haset etmek" demiş tdk. "üstünlük" kelimesine dikkat.
benim tanımımsa, "insanın yüreğini kemiren zehirli duygu."
aklımda "kadınların güzel kadınları kıskanması" gibi bir başlık vardı ama sonra kıskançlığın sadece çirkin kadınlara ait olmayan bir duygu olduğunu hatırladım. Ayrıca güzellik değildir daima kıskanılan; başarı, ilişkiler gibi konularda da kıskanılabilir insan. ama güzellik çerçevesinden çıkmadan bir deşelim bu konuyu.
neden kıskanırız güzelliği?
1- çok güzel olmayan kadınlar, çok güzel kadınları kıskanır. onları kendilerine tehdit olarak görür.
Ne konuda? kocanı çalmasından, sevgilini baştan çıkarmasından korktuğun bir kadın varsa eğer etrafında; neden hıncını "kötü kadın"dan çıkarmak isteyesin? yanında başka bir kadına bakmasından korktuğun, arzularına dizgin vuramayan bir adam var; esas suçlu o değil mi?
ya da 2- güzellik, yanlarında promosyon hediyelerle gelir. güzel kadınların hayatı, güzel olmayan kadınlara göre daha kolaydır. (bkz: güzellikten çıkar elde etmek)
doğru olabilir. daha önce paylaştığım şu (link: http://vimeo.com/12030156 video) sağlam bir kanıt.
izlemeye üşenenler için, özeti şu şekilde: carolyn bir gün en doğal ve sade haliyle sokağa çıkar; bir diğer gün ise en seksi kıyafeti ve en şuh makyajıyla. sade halinde "bedavaya yolculuk edebilir miyim?" dediği tüm toplu taşıma araçlarından olumsuz yanıt alırken, seksi haliyle neredeyse bu soruyu sormasına bile gerek kalmaz, şöföre gülümsemesi bile yeter. seksi haliyle pastaneden bedava ikram alır, barda bedava içki içer ama sade carolyn bu konuda onun kadar şanslı değildir. gün sonunda seksi carolyn'in 24 pound'u (yaklaşık 85 tl) cebinde kalırken, sade carolyn sadece 3 pound(10 tl) kârla günü bitirir.
şimdi sade carolyn, neden seksi carolyn'in yaşamını istemesin ki? sade carolyn'e aynı fırsatları sunmayan toplum mu daha suçlu, yoksa seksi carolyn'e fazlasıyla pozitif ayrımcılık yapan toplum mu suçlu? her iki şekilde de sadece Toplum suçlu, evet. bu noktada bakımsız carolyn, sadece seksi carolyn'in hayatını yaşamak ve onun gördüğü ilgiyi görmek ister ki beğenilme, takdir görme arzusu çok samimi bir arzudur. peki toplum güzele değil de, başka bir özelliğe, mesela zekaya övgüler yağdıran bir yapıda olsaydı ya da güzellik bu kadar el üstünde tutulmasaydı; güzelliğe dair kıskançlık yaşar mıydık hiç? esas soru şu, toplumun güzelliğe ilgi duymamasını nasıl sağlarız? özellikle (gbkz: güzellik sektörü), (gbkz: magazin dergileri) ve (gbkz: medya) üzerinden yargılarımızı algılarımızı bu kadar çarpıtıyorken?
konu dışı: bir de "bende yoksa, onda da olmasın" derecesine varan, ölümcül derecede saldırgan bir haset durumu var. "imrenmek" kadar ince bir duygudan uzaklaşıp, kıskandığı insanların acı çekmesinden zevk alanlara kadar kötülükle kavrulmak... bu tam zehir işte. bu duygu söz konusu olduğunda aklıma şu meşhur cehennem fıkrası geliyor, genelde politika üzerinden mesajlar veren bir fıkra olmasına rağmen bu kez fıkradaki karakterleri değiştirelim.
"Cehennemde ayrı ayrı kuyular varmış. Her kuyunun başında da zebani duruyormuş. Kuyulardaki insanlar canla başla çıkmak için uğraşıyor, birbirlerine destek veriyormuş. ancak Tam biri çıkacakken zebani görevini yapıyor, adamın kafasına vurup onu tekrar aşağı atıyormuş. her kuyunun başında bu manzara varken, en sonda başında zebanisi olmayan bir kuyu varmış. orada neden bir zebaninin nöbet tutmadığı sorulduğunda, baş zebani şöyle yanıt vermiş:
-Bu kuyu kıskanç kadınların kuyusu, burada zebaniye gerek yok çünkü onlar içlerinden biri çıkacak olduğunda onu tutup aşağı çekerler.”
final sözü: insanlar sadece kendinden üstün gördüğü birinin bu üstünlüğünden dolayı kıskanırlar. Ama birinin bir özelliğini kendimizden üstün görebilmemiz için, toplumun o özelliği yüceltiyor olması gerekir. Yani çirkinliğin övüldüğü bir toplumda, çirkin insanları kendimizden üstün görecek ve onlar gibi olmak için kendimizi çirkinleştirecektik.
Öyleyse toplumun güzelliği övmesini durdurmak gerekiyor. birini, sırf şanslı genlerle doğduğu için üstün görmektense yetenekleri ya da başarıları üzerinden yüceltmek daha mantıklı geliyor bana. böylelikle daha çok insanı güzel olmaya değil; yetenekli, zeki ya da başarılı olmaya yöneltebiliriz. böylelikle tek günahları güzel doğmak olan kadınları, başka kadınların fesat bakışlarından kurtarmış oluruz.