Kolera Hastalığı Nedir?
Vibrio cholerae adı verilen bir bakteri kolera enfeksiyonuna neden olur. Bakterinin ince bağırsakta ürettiği CTX denilen güçlü bir toksin hastalığın ölümcül olmasına yol açar. CTX bağırsak duvarlarına bağlanır, burada normal sodyum ve klorür akışını engeller. Bu durum vücudun muazzam miktarlarda su salmasına neden olur. Sonuç olarak ishal, ardından da sıvıların ve elektrolitlerin hızlı bir şekilde kaybı görülür.
Ham kabuklu deniz ürünleri, pişmemiş meyveler ve sebzeler Vibrio cholerae bakterisini taşırlar. Kirli sular da kolera enfeksiyonu kaynağıdır. Kolera bakterileri, biri çevrede, diğeri insanda olmak üzere iki ayrı yaşam döngüsüne sahiptir.
Çevredeki kolera bakterileri: Kolera bakterileri, kıyı sularında doğal olarak bulunurlar ve burada kopepodlar olarak adlandırılan küçük kabuklulara bağlanırlar. Kolera bakterileri ev sahipleri ile birlikte seyahat ederler, çünkü kabuklular besin kaynaklarını takip ederler.
İnsanlarda kolera bakterisi: İnsanlar kolera bakterilerini yuttuklarında, kendileri hastalanmayabilirler, ama yine de bakterileri dışkılarında taşırlar. İnsan dışkısı yiyecek ve su kaynaklarını kirlettiğinde kolera bakterileri için ideal üreme alanları oluşur. Yaklaşık bir bardak kirli suda bir milyondan fazla kolera bakterisi bulunur. Bu miktar kolera olmak için yeterlidir. Kolera genellikle insandan insana temas yoluyla bulaşmaz. (1)
Koleranın komplikasyonları
Kolera ölümcül bir hastalık olabilir. Hastalığın ilerlediği durumlarda, büyük miktarlarda sıvı ve elektrolit kaybı nedeniyle hastalar iki ya da üç saat içinde ölebilirler. Kolera tedavisi görmeyen kişiler, kolera semptomlarının ortaya çıkmasından birkaç saat sonra dehidratasyondan ve şoktan ölebilirler.
Şok ve şiddetli dehidratasyon koleranın en yıkıcı komplikasyonları olmasına rağmen, başka problemler de ortaya çıkabilir:
Düşük kan şekeri (hipoglisemi): Glikoz vücudun ana enerji kaynağıdır. Kan şekeri düştüğünde nöbetler yaşanabilir. Özellikle çocuklarda görülen hipoglisemide bilinç kaybı ya da ölümler yaşanabilir.
Potasyum seviyelerinin düşmesi (hipokalemi): Kolera olan insanlar dışkıları yoluyla potasyum da dahil olmak üzere çok miktarda mineral kaybederler. Potasyum seviyelerinin çok düşük olması kalp ve sinir fonksiyonuna müdahale eder ve yaşamı tehdit eder.
Böbrek yetmezliği: Böbrekler süzme yeteneklerini yitirdiklerinde, vücutta çok fazla sıvı, elektrolit ve atık oluşur. Bu da yaşamı tehdit eden bir durumdur. Koleralı kişilerde, böbrek yetmezliği sıklıkla şoka yol açar. (2)
Kolera Hastalığı Belirtileri
Kolera hastalığı nasıl anlaşılır? Kolera hastalığı başlangıcı çoğu hastada ilk etapta fark edilmez. Bununla birlikte enfekte olan birinde bakteriler 7 ila 14 gün içinde dışkı yoluyla dışarı çıkarlar ve başka insanlara bulaşabilirler. Koleranın en yaygın belirtileri şunlardır;
- Şiddetli ve sulu ishal: Şiddetli ishal, hastalarda kısa sürede çok fazla sıvı kaybına neden olduğu için öldürücü olabilir.
- Mide bulantısı ve kusma: Hastalığın erken ya da ileri evrelerinde ortaya çıkabilir ve saatlerce sürebilir.
- Kas krampları: Kramplar genellikle vücudun çok fazla klorür, sodyum ve potasyum kaybetmesi nedeniyle olur.
- Dehidrasyon: Bu saatler içinde gelişebilir. Vücudun ne kadar sıvı kaybettiğine bağlı olarak dehidrasyon hafif ya da şiddetli olabilir. Dehidrasyon ağız kuruluğuna, çok fazla susamaya, cildin buruşmasına, idrarın azalmasına, tansiyonun düşmesine, yorgunluğa, sinirli bir ruh haline, nabzın hızlanmasına ve kalp atışlarının düzensizleşmesine neden olabilir.
- Şok: Hipovolemik şok en ciddi komplikasyonlardan biridir. Şok, kan hacminin azalmasına ve buna bağlı olarak kan basıncının düşmesine neden olur. Dokulara giden oksijen miktarı azaldığında ölümler meydana gelebilir.
Çocuklarda kolera belirtileri yetişkinlerdeki belirtiler ile hemen hemen aynıdır. Çocuklarda yüksek ateş, bilinç kaybı ve nöbetler görülebilir. (3)
Kolera Hastalığı Nedenleri
Kolera hastalığı neden olur? Kolera hastalığı Vibrio cholerae isimli bir bakterinin neden olduğu akut bir rahatsızlıktır. İnsanları koleraya karşı savunmasız hale getiren bazı risk faktörleri vardır. Bunları sıralarsak;
- Yetersiz beslenme: Açlığın, savaşın ve doğal afetlerin yaşandığı yerlerde yetersiz beslenen insanlar, kolera riski ile karşı karşıyadır.
- Mide asidinin azalması: Kolera bakterileri asidik bir ortamda hayatta kalamazlar. Mide asidinin azalması, kişiyi koleraya karşı savunmasız bırakır. Çocuklarda ve yaşlılardaki mide asidi seviyeleri daha düşüktür, bu nedenle bu kişiler daha çok risk altındadır. Ayrıca mide ameliyatı olan ya da ülseri olan kişilerde de mide asidi daha düşüktür.
- Bağışıklık sisteminin zayıf olması: Kronik hastalıkları olanlar daha zayıf bir bağışıklık sistemine sahiptir, bu nedenle kolera onları daha fazla etkilemektedir.
- Kan grubu: Sebebi kesin olarak bilinmemekle birlikte 0 kan grubuna sahip bireylerin daha fazla koleraya yakalandığı tespit edilmiştir. (4)
Kolera Hastalığı Tedavisi
Kolera hastalığı nasıl geçer? Koleranın aşısı olmasına rağmen Dünya Sağlık Örgütü bu aşıyı önermemektedir. Bunun nedeni aşının tam koruma sağlamaması ve aşı olan kişilerin ancak yarısında etkili olmasıdır. Kolera tedavisinde vücudun kaybettiği sıvı miktarını dengelemek için hidrasyon sağlanır. Hidrasyon, kolera tedavisinde en sık kullanılan yöntemdir. Bunun nedeni, ishal nedeniyle vücudun çok fazla sıvı kaybetmiş olmasıdır. İshalin şiddetine bağlı olarak kaybedilen sıvı miktarını dengelemek için hastaya oral ya da intravenöz solüsyonlar verilir. Bakterileri öldüren antibiyotikler, hafif vakalar için bile kullanılmaz. Fakat antibiyotikler ishal süresini yarıya indirebilir ve ayrıca bakterilerin vücuttan atılımını artırabilir, böylece hastalığın yayılmasını önleyebilirler. (5)
Kolera hastalığı için hangi doktora gidilir? Kolera hastalığı için Klinik Mikrobiyoloji uzmanlarına ve Enfeksiyon Hastalıkları uzmanlarına gidilir.
Kolera Hastalığına Ne İyi Gelir?
Kolera hastalığı bitkisel tedavisi:
- Çok fazla su içmek koleradan kurtulmak için son derece önemlidir. Kolera hastalarının susuz kalmaması onlar için hayati bir öneme sahiptir.
- Karanfil ve fesleğen yapraklarını kaynatıp suyunu içmek ya da kaya tuzu ve kimyon karışımını tüketmek kolera bakterilerinin azalmasına yardımcı olur.
- Limon bağışıklık sistemini güçlendirir.
- Soğan ve karabiber koleranın neden olduğu huzursuzluğu ve susuzluğu tedavi edebilir.
- Susuzluğu gidermek ve dehidrasyonu önlemek için Hindistan cevizi suyu ve salatalık suyu karıştırılabilir.
- Portakal ve limon suyu karışımı da kolera tedavisinde oldukça etkilidir.
- Karabiber, fesleğen, zencefil ve nane eklenerek yapılan bitki çayı da etkili bir şekilde koleradan kurtulmaya yardımcı olur. (6)
Kolera hastalığı evde tedavi yöntemleri:
- Eller sık sık yıkanmalıdır.
- Sadece şişelenmiş ya da kaynatılıp soğutulmuş su içilmelidir.
- Kabuklu deniz hayvanları çiğ olarak tüketilmemelidir.
- Kolera şüphesi olan yerlerde yetiştirilen hayvanlardan elde edilen süt ve süt ürünleri tüketilmemelidir. (7)