

||Yakıt hücresi, bir yakıtın kimyasal enerjisini oksijen veya diğer bir oksitleyici maddenin yer aldığı bir kimyasal reaksiyon aracılığıyla elektrik enerjisine dönüştüren bir cihazdır. Hidrojen en yaygın yakıttır, ancak bazen metanol gibi alkoller ve doğalgaz gibi hidrokarbonların da kullanıldığı görülür. Yakıt hücreleri akülerden farklıdır. Çünkü bunlar, çalışmak için sürekli bir yakıt ve oksijen kaynağına ihtiyaç duyarlar. Bununla birlikte bunlar, bu girdilerin ikmali devam ettikçe sürekli olarak kesintisiz elektrik enerjisi üretirler.


Galli fizikçi William Grove 1839 yılında ilk ham yakıt hücrelerini geliştirdi. Yakıt hücrelerinin ilk ticari kullanımı NASA tarafından gerçekleştirildi, uzay programlarında problar (sondalar), uydular ve uzay kapsülleri için güç üretmek amacıyla kullanıldı. O zamandan bu yana yakıt hücreleri diğer birçok uygulamada kendine yer buldu. Yakıt hücreleri, ticari ve endüstriyel alanlarda, konut binalarında ve uzak veya erişilmesi güç veya imkânsız alanlarda ana ve yedek güç kaynağı olarak kullanılmaktadır. Yakıt hücreleri otomobiller, otobüsler, forkliftler, uçaklar, tekneler, motosikletler ve denizaltılar dahil yakıt hücreli araçlarda (FCV) güç üretimi amacıyla kullanılmaktadır.
Çok çeşitli tiplerde yakıt hücreleri mevcuttur. Ancak bunların tümünde, bir anot (negatif kutup), bir katot (pozitif kutup) ve yakıt hücresinin bu iki kutbu arasında elektrik yükünün hareket etmesine olanak sağlayan bir elektrolit bulunmaktadır. Bir dış devre aracılığıyla elektronlar anottan katoda çekilirler ve bir doğru akım (DC) elektrik enerjisi meydana gelir. Yakıt hücresi tipleri arasındaki temel farkın elektrolitten kaynaklanması nedeniyle yakıt hücreleri kullanılan elektrolit cinsine göre sınıflandırılırlar. Çeşitli boyutlarda yakıt hücreleri mevcuttur. Yakıt hücreleri tek tek çok küçük miktarlarda, yaklaşık 0.7 Volt, elektrik enerjisi üretirler. Bu yüzden hücreler ya “yığın” halinde kullanılır ya da seri veya paralel devreler halinde bağlanırlar. Böylece, kullanılacağı bir uygulama için gerekli enerji üretimini karşılayacak şekilde voltaj ve akım şiddetleri yükseltilir. Elektrik enerjisine ek olarak, yakıt hücreleri su, ısı ve yakıt kaynağının cinsine bağlı olarak çok düşük miktarlarda nitrojen dioksit (NO2) ve başka emisyonlar da üretirler. Bir yakıt hücresinin enerji verimliliği genellikle %40-60 arasında veya atık ısının kullanım için çekilmesi durumunda %85’e kadar olabilir.
Yakıt Hücresi Tipleri Ve Hücre Tasarımı
Çok çeşitli yakıt hücresi tipleri mevcuttur, ancak bunların tümü aynı genel prensipler çerçevesinde çalışırlar. Bunlar, üç komşu segmentten oluşur: Anot, Elektrolit, ve Katot. Üç farklı segmentin arayüzlerinde iki kimyasal reaksiyon meydana gelir. İki reaksiyonun toplam net sonucu olarak yakıt tüketilirken su ve karbon dioksit (CO2) oluşur, bir elektrik akımı doğar ve bu akım, genellikle “yük” olarak adlandırılan elektrikli cihazlara güç vermek için kullanılacak akımdır.
Anotta bir katalizör, yakıtı, ki genellikle hidrojendir (H), oksitler ve bu yakıtı pozitif yüklü bir iyona ve negatif yüklü bir elektrona dönüştürür. Elektrolit özel olarak tasarlanmış bir maddedir, öyle ki, iyonlar bunun içinden geçebilir, ancak elektronlar geçemez. Serbest bırakılan elektronlar elektrik akımı yaratarak bir tel boyunca yol alırlar. İyonlar ise elektrolitin içinden geçerek katoda giderler. Katoda ulaştıklarında iyonlar tekrar elektronlarla birleşirler ve bu ikisi, üçüncü bir kimyasal madde, genellikle oksijen (O), ile reaksiyona girerek su (H2O) ve karbon dioksit (CO2) meydana getirirler.
ÖNDE GELEN YAKIT HÜCRESİ TİPLERİN VERİMLİLİĞİ
Bir yakıt hücresinin blok şeması
Bir yakıt hücresindeki en önemli tasarım özellikleri şunlardır:
- Elektrolit maddesi. Elektrolit maddesi, genellikle yakıt hücresinin tipini tayin eder.
- Kullanılan yakıt. Kullanılan en yaygın yakıt, hidrojendir.
- Anot katalizörü, yakıtı elektronlarına ve iyonlarına ayrıştırır. Anot katalizörü genellikle çok ince platin tozundan yapılır.
- Katot katalizörü, iyonları su veya karbon dioksit gibi atık kimyasallara dönüştürür. Katot katalizörü genellikle nikel’den yapılır, ancak bu, bir nanomalzeme-esaslı katalizör de olabilir.
İstenen miktarda enerji sağlamak için yakıt hücreleri seri ve paralel devreler halinde birleştirilebilir, burada seri bağlantı daha yüksek voltaj, paralel bağlantı ise daha yüksek elektrik akımı gerektiğinde kullanılır. Bu tür tasarım, yakıt hücresi yığını olarak adlandırılır. Yakıt hücresinin yüzey alanı artırılmak suretiyle her bir hücreden daha güçlü elektrik akımı elde edilebilir.
Güç Kaynağı
Sabit yakıt hücreleri, ticari ve endüstriyel alanlarda ve konutlarda ana ve yedek enerji üretimi için kullanılmaktadır. Yakıt hücreleri uzak lokasyonlarda, örneğin uzay araçları, uzak meteoroloji istasyonları, geniş parklar, iletişim merkezleri, araştırma istasyonları dahil kırsal yerlerde ve bazı askeri uygulamalarda çok faydalıdır. Hidrojenle çalışan bir yakıt hücresi sistemi kompakt ve hafif olabilir ve hemen hiç bir önemli hareketli parçası yoktur. Yakıt hücrelerinin hiç hareketli parçası olmaması ve motorlardaki gibi yanma olayının da bulunmaması nedeniyle, ideal durumda %99.9999 güvenilirlik elde edilebilmektedir. Bu, altı yıllık bir süreçte sadece bir dakikadan daha kısa süreli bir kesinti görülebileceği anlamına gelmektedir.
Yakıt hücresinin elektroliz sistemlerinin yakıtı kendi bünyelerinde depolamamaları ve daha ziyade harici depolama ünitelerini kullanmaları nedeniyle, yakıt hücreleri geniş ölçekli enerji depolamalarında, örneğin kırsal alanlarda, başarıyla kullanılabilmektedir. Sabit yakıt hücrelerinin çok çeşitli tipleri mevcuttur ve bu nedenle verimlilikleri de değişiktir, ancak genellikle enerji verimliliği %40 ile %60 arasında değişir. Bununla birlikte, yakıt hücresinin atık ısısı bir kojenerasyon sisteminde bir yapıyı ısıtmak için kullanıldığında, bu verimlilik %85’e kadar yükselebilir. Bu durum, yakıt hücreli sistemin, enerji verimliliği üçte bir (%33) cıvarında olan geleneksel kömürlü enerji santrallarından önemli ölçüde daha verimli olduğunu göstermektedir. Ölçekli üretimde, kojenerasyon sistemlerinde kullanıldıklarında yakıt hücreleri enerji maliyetlerinde %20-40 arası bir tasarruf sağlayabilirler. Ayrıca, yakıt hücreleri geleneksel enerji üretim sistemlerine kıyasla çok daha temizdir. Hidrojen kaynağı olarak doğal gaz kullanan bir yakıt hücreli enerji santralı, üretilen her 1,000 kW için bir onstan (28.3 gram) daha az kirlilik (CO2 haricinde) yaratacaktır. Halbuki, geleneksel yanmalı sistemlerde üretilen beher 1,000 kW enerji için ortaya çıkan kirlilik 25 lb’dir (11.35 kg). Yakıt hücreleri aynı zamanda geleneksel kömürlü enerji santrallarına göre %97 daha az nitrojen oksit (azot oksit, NOx) emisyonları üretmektedir.
Enerji ihtiyaçlarının karşılanmasına katkıda bulunması için yakıt hücresi santralları kurdurmuş tanınmış kuruluşlar arasında şunlar sayılabilir: Coca-Cola, Google, Walmart, Sysco, FedEx, UPS, Ikea, Staples, Whole Foods, Gills Onions, Nestle Waters, Pepperidge Farm, Sierra Nevada Brewery, Super Store Industries, Brigestone-Firestone, Nissan North America, Kimberly-Clark, Michelin ve başkaları.
Kojenerasyon
Hem ısı ve hem de enerji (CHP) sağlayan kombine yakıt hücresi sistemleri (Mikro kombine ısı ve enerji (MikroCHP) sistemleri dahil), evler (ev tipi yakıt hücresi), ofis binaları ve fabrikalar için hem elektrik ve hem de ısı üretimi amacıyla kullanılmaktadırlar. Sistem, hem sabit elektrik enerjisi üretmekte ve fazla gelip kullanılmayan enerjiyi şebekeye geri satmakta, hem de atık ısıdan sıcak hava ve su üretmektedir. MikroCHP, bir ev tipi yakıt hücresi ya da küçük bir işletme için genellikle 5kWe’den daha ufak bir pildir.
Yakıt hücrelerinden çıkan atık ısı, yaz boyunca doğrudan toprağa yönlendirilerek ek soğutma sağlanabilir. Atık ısı kış aylarında ise doğrudan binaya pompalanabilir. Minnesota Üniversitesi, bu tip sistemlerin patent haklarına sahiptir.
Kojenerasyon sistemlerinin verimliliği %85 seviyelerine ulaşabilir (%40-60 elektrikten + kalanı termal). Fosforik-asit yakıt hücreleri (PAFC), dünya çapında mevcut CHP ürünlerinin en büyük bölümünü kapsamaktadır ve kombine verimliliği %90 seviyelerine ulaşmaktadır. Erimiş Karbonat (MCFC) ve Katı Oksit Yakıt Hücreleri (SOFC) de kombine ısı ve enerji üretimi için kullanılabilir ve bunların elektrik enerjisi verimliliği %60 mertebelerindedir.
Yakıt Hücreli Elektrikli Araçlar (FCEV)
Yakıt pilli bir otomobilde
aksamın konfigürasyonu.
[Resimde görülen Aksam
(saat yönünde): Hidrojen tankı, Aküler, Güç elektroniği, Elektrik motoru, Katot, Membran, Anot]
Otomobiller
Her ne kadar şu anda ticari olarak satışa sunulmuş hiç bir Yakıt pilli araç mevcut olmasa da, 2009 yılından bu yana 20 adedin üzerinde FCEV prototipi ve gösteri otomobili tanıtımı yapılmıştır. Gösteri amaçlı modeller arasında Honda FCX Clarity, Toyota FCHV-adv, ve Mercedes-Benz F-Cell bulunmaktadır. Haziran 2011 tarihi itibariyle, gösteri amaçlı FCEV’ler 4,800,000 km’nin üzerinde yol katetmiş, 27,000 defa yakıt ikmali yapılmıştır. Gösteri amaçlı yakıt hücreli araçlar, “iki yakıt ikmali arasında en az 400 km yol katetmeleri” hedefiyle üretilmişlerdir. Yakıt ikmali 5 dakikadan daha kısa bir sürede gerçekleştirilebilmektedir. ABD Enerji Bakanlığının Yakıt Hücresi Teknolojisi Programı, 2011 itibariyle, yakıt hücrelerinin ¼ güçte %53-59 ve tam güçte de %42–53 araç verimliliğine erişildiğini, 120,000 km’de %10’dan daha az kayıplı bir dayanıklılık değeri elde edildiğini (ki bu 2006’da erişilen dayanıklılık değerinin iki katıdır) bildirmektedir. BirWell-to-Wheels simulasyon analizinde General Motors ve iş ortakları, katedilen mil (1.6 km) başına, doğal gazdan üretilen sıkıştırılmış hidrojen gazıyla çalışan bir yakıt hücreli elektrikli aracın, içten yanmalı motorlu bir araca göre %40 daha az enerji kullandığını ve %45 daha az sera gazı yaydığını belirlediler. Enerji Bakanlığında, yakıt hücreli otomobillerin testlerini gerçekleştiren ekibin sorumlu mühendisinin 2011 yılında bildirdiğine göre görünen potansiyel durum şöyle: “Bunlar menzil ve yakıt ikmali sınırlaması olmayan tam fonksiyonlu araçlar ve bu özellikleri nedeniyle ileride herhangi bir aracın yerini hiç tereddütsüz alabilirler. Örneğin, normal boyutta bir SUV aracı kullanıyor ve dağlara doğru bir tekneyi çekiyor olsanız, bu işi bu teknolojiye sahip bir araçla yapabilirsiniz, ancak günümüzde var olan ve daha çok şehir içi sürüşe uygun olan sadece aküyle çalışan bir araçla bu işi gerçekleştiremezsiniz.”
Birkaç büyük otomobil üreticisi, 2015 yılında yakıt hücreli bir otomobilin üretim modelini tanıtma planları olduğunu duyurdular. Toyota, böyle bir aracı yaklaşık 50,000 dolardan satışa sunmayı planladıklarını belirtti. Haziran 2011 tarihinde, Mercedes-Benz kendi yakıt hücreli otomobillerinin planlanan üretim tarihini 2015 yılından 2014 yılına çektiklerini duyurdu ve şunu söyledi: “Ürün teknik açıdan pazara sunulmaya hazır. ... Sorun, altyapı.” Yakıt hücreli elektrikli araçlarını 2016 yılında veya daha önce ticari olarak piyasaya sürmeyi planlayan diğer imalatçılar arasında General Motors (2015), Honda (2015 Japonya’da), Hyundai (2015) ve Nissan (2016) sayılabilir.
Otobüsler
Dünyada bugün 100 adedin üzerinde yakıt hücreli otobüs çalışmaktadır. Otobüslerin çoğunluğu UTC (United Technologies Corp) Power, Toyota, Ballard, Hydrogenics ve Proton Motor tarafından üretiliyor. UTC Otobüsleri şu ana kadar 970,000 km’den fazla yol kat ettiler. Yakıt hücreli otobüsler, dizel ve doğalgazlı otobüslere göre %39 ile %141 oranında daha fazla yakıt tasarrufu sağlıyorlar. Yakıt hücreli otobüsler dünyanın çeşitli yerlerinde hizmet veriyor. Örneğin, Whistler Kanada, San Francisco ABD, Hamburg Almanya, Shanghai Çin, Londra İngiltere, São Paulo Brezilya ve diğerleri. Yakıt Hücreli Otobüsler Kulübü, yakıt hücreli otobüslerin denenmesi amaçlı küresel bir işbirliği girişimidir. Dikkate Değer Projeler arasında şunlar sayılabilir:
Yakıt hücreli 12 otobüs, Kaliforniya’da Oakland ve San Francisco Körfez bölgesinde çalışmaktadır.
Daimler AG firmasının otuz altı deneme amaçlı otobüsü Ballard Power Systems yakıt hücresiyle donatılmıştır ve Ocak 2007’de onbir şehirde üç yıllık bir deneme süresini başarıyla tamamlamışlardır.
UTC Power yakıt hücreleriyle donatılmış bir Thor otobüs filosu, Kaliforniya’da konuşlanmış olup SunLine Transit Agency firması tarafından işletilmektedir.
İlk Brezilyalı hidrojen yakıt hücreli prototip otobüs, Brezilya’da São Paulo kentinde hizmete konuldu. Otobüs, Caxias do Sul’da imal edildi ve hidrojen yakıtı São Bernardo do Campo’da sudan elektroliz yoluyla elde edildi. “Ônibus Brasileiro a Hidrogênio” (Brezilya Hidrojen Otobüsü) olarak adlandırılan programa üç ilave otobüs eklendi.
Forkliftler
Enerji kaynağı olarak yakıt hücresi kullanan forkliftler, endüstride yakıt hücresi uygulamalarının en geniş şekilde yer aldığı sektörlerden biridir. Malzeme elleçleme amaçları için kullanılan yakıt hücrelerinin çoğunluğu, PEM yakıt hücresinden güç alırlar. Bununla birlikte bazı doğrudan metanol yakıtlı forkliftlerde piyasaya çıkmaktadır. Yakıt hücreli forklift filoları halen çok sayıda şirket tarafından çalıştırılmaktadır. Bunlar arasında Sysco Foods, FedEx Freight, GENCO (Wegmans, Coca-Cola, Kimberly Clark, ve Whole Foods), ve H-E-B Grocers sadece birkaç örnektir.
Yakıt hücreli forkliftler hem benzinli, LPG’li ve hem de akülü forkliftler göre oldukça önemli avantajlar sunmaktadırlar. Çünkü bunların emisyonları yoktur, tek bir hidrojen tankıyla tam 8 saatlik vardiya boyunca aralıksız çalışabilirler, yakıt ikmali hemen 3 (üç) dakika içinde yapılabilir ve 8-10 yıllık ömürleri vardır. Yakıt hücresiyle çalışan forkliftler genellikle soğuk depolarda özellikle tercih edilirler, çünkü bunların performansı düşük sıcaklıklarda azalmaz. Pek çok şirket benzinli ve LPG’li forkliftleri kullanmamaktadırlar. Çünkü bu araçlar kapalı alanda çalışmaları gerektiğinde emisyonlarının kontrol altında tutulması gerekir. Bu yüzden bu işletmelerin elektrikli forkliftlere dönüş yaptıkları izlenmektedir. Yakıt hücresiyle çalışan forkliftlerin akülü forkliftlere göre bariz üstünlükleri bulunmaktadır. Akülülerle kıyaslandıklarında yakıt hücreli forkliftler sera gazı, ürün ömrü, bakım maliyetleri, yakıt ikmali ve işçilik maliyeti yönünden büyük avantaj sunarlar.
Motosikletler ve bisikletler
2005 yılında İngiliz firması Intelligent Energy dünyada ilk defa hidrojenle çalışan motosikleti üretti. Bunu, ENV (Sıfır Emisyonlu Araç) olarak adlandırdı. Motosiklete dört saat yetecek yakıt konulduğunda, kırsal alanda 80 km/saat azami hızda 160 km yol kat ediyor. 2004 yılında Honda, Honda FC Stack (Yakıt Hücresi Katarı) kullandığı bir yakıt hücreli motosiklet geliştirdi. Hidrojen yakıt hücresi kullanan diğer birçok bisiklet ve motorlu bisiklet örnekleri mevcuttur.
Uçaklar
Boeing araştırmacıları ve endüstriyel iş ortakları 2008 Şubat ayında tüm Avrupa’da deneysel uçuş testleri gerçekleştirdiler. Test edilen araç bir insanlı uçaktı ve sadece bir yakıt hücresi ile hafif akülerden güç alıyordu. Yakıt Hücreli Gösteri Uçağında, geleneksel bir pervaneye akuple edilmiş bir elektrik motorunu tahrik eden bir Proton Exchange Membrane (PEM) yakıt hücresi ile lityum-iyon akü’den oluşan bir hibrit sistem yer alıyordu. 2003 yılında ise tamamen bir yakıt hücresinden güç alan dünyanın ilk pervaneli uçağı uçurulmuştu. Yakıt hücresi özel bir FlatStackTM katar tasarımlı yakıt hücresiydi ve bu tasarım yakıt hücresinin uçağın aerodinamik yüzeyine entegre edilmesine olanak sağlıyordu.
Yakıt hücreli birkaç insansız hava aracının (İHA) da yapılmış olduğu görülüyor. Bir Horizen yakıt hücreli İHA, 2007 yılında küçük bir İHA için uçuş mesafesi rekorunu kırdı. Ordu bu uygulamayla özellikle ilgilendi. Çünkü bu İHA, düşük ses, düşük termal iz bırakma ve yüksek irtifalara yükselebilme özelliklerine sahipti. 2009 yılında, Donanma Araştırma Laboratuvarı’nın (Naval Research Laboratory-NRL) Ion Tiger uçağı, hidrojenle çalışan bir yakıt hücresi kullanıyordu ve 23 saat 17 dakika havada kaldı. Boeing firması, Phantom Eye testlerini tamamlıyor. Phantom Eye, bir defada dört güne kadar 20,000 metre yükseklikte uçarak araştırma ve gözlem yapmak için kullanılacak bir yüksek irtifa uzun dayanıklılık (HALE) ünitesi. Uçakta yedek yardımcı güç sağlamak için yakıt hücreleri kullanılmakta. Yakıt hücreleri, daha önce motorları çalıştırmak ve yerinde elektrik enerjisi sağlamak için kullanılmakta olan fosil yakıtlı jeneratörlerin yerini alacak. Yakıt hücreleri sayesinde uçaklarda CO2 ve diğer kirletici emisyonlar yanı sıra gürültü ve ses seviyesi de azalacak.
Tekneler
Dünyanın ilk Yakıt Hücreli Teknesi HYDRA, 6.5 kW net güç sağlayan bir AFC sistemi kullanmaktadır. İzlanda, geniş balıkçılık filosunu 2015 yılına kadar yedek güç sağlamak için yakıt hücreleri kullanan bir filoya dönüştürmeyi kararlaştırdı. Ardından yakıt hücrelerini teknelerinde ana güç kaynağı olarak kullanmaya başlayacak. Amsterdam geçtiğimiz günlerde insanları ünlü ve güzel kanalları boyunca gezdirecek ve yakıt hücresi ile çalışan ilk teknesini tanıttı.
Denizaltılar
Alman ve İtalyan deniz kuvvetlerinin Tip 212 denizaltıları, yüzeye çıkmadan haftalarca deniz altında kalabilmek için yakıt hücreleri kullanıyorlar.
Yakıt hücresiyle çalışan denizaltıların son örneği U212A. Bu, Alman donanma tersanesi Howaldtswerke Deutsche Werft tarafından geliştirilmiş bulunan, nükleer olmayan, son derece gelişmiş bir denizaltı. Tasarımcıları onun “Alman denizaltı teknolojisinin zirvesi” olduğunu iddia ediyorlar. Sistemde her biri 30 kW ile 50 kW arasında güç üreten dokuz adet PEM (Proton Exchange Membrane) yakıt hücresi bulunmaktadır. Denizaltı tamamen sessiz olup çevredeki diğer denizaltıların algılanması ve tespiti gibi farklı ve çok önemli bir avantaj sunmaktadır. Yakıt hücreleri, tamamen sessiz olmaları yanı sıra denizaltılara başka avantajlar da sunmaktadır. Bunlar dengeyi arttırmak için gemi boyunca dağınık olarak yerleştirilebilmektedirler ve çalışmaları için de çok az bir hava yeterli olmaktadır. Bu nedenle yakıt hücresi ile çalışan denizaltılar denizaltında daha uzun süre kalabilmektedirler. Yakıt hücreleri, nükleer yakıtlara iyi bir alternatiftir.
Yakıt İkmal İstasyonları
Hidrojen yakıt ikmal istasyonu.
Diğer Bazı Uygulamalar
Baz istasyonları veya hücre siteler için enerji sağlanması
Dağıtılmış enerji santralı
Acil durum güç sistemleri bir tür yakıt hücresi sistemidir. Bir kriz ya da sistem veya normal şebeke arızası durumlarında yedek güç sağlamak için aydınlatma, jeneratör ve diğer sistemler ve cihazlar için enerji sağlarlar. Uygulama alanları çok çeşitlidir. Örneğin konutlar, hastaneler, bilim laboratuvarları, veri merkezleri, vb,
Telekomünikasyon ekipmanı ve modern donanma gemileri.
Bir kesintisiz güç kaynağı (UPS) acil durum yedek gücü sağlar. Ayrıca, topolojiye bağlı olarak hat regülasyonu sağlar, şebeke gücü olmadığında ayrı bir kaynaktan enerji vererek bağlı cihaz ve ekipmana enerji sağlar. Yedek jeneratörün aksine, anlık bir enerji kesintisi durumunda anında koruma sağlar.
Baz yük santralları
Çöp Toplama Aracı için APU Yakıt Hücresi
Hibrit araçlar, bir ICE (içten yanmalı motor) veya bir akü ile yakıt hücresini eşleştirme.
Notebook bilgisayarlar için, AC (alternatif akım şebekesinden) şarj imkanının hazır bulunmadığı uygulamalarda.
Ufak elektronik cihazlar için seyyar şarj yuvaları (örneğin, cep telefonunuz ya da PDA (kişisel dijital yardımcınız)için kemer klipsi).
Akıllı telefonlar, dizüstü bilgisayarlar (laptop) ve tablet bilgisayarlar.
Ufak ısıtma cihazları