10. SINIF KONU ANLATIMLI 4. ÜNİTE: OPTİK 5. Konu RENKLER ETKİNLİK ve TEST ÇÖZÜMLERİ 2 Ünite 4 Optik 4. Ünite 5. Konu (Renkler) ETKİNLİK-2 ETKİNLİK-1 Cevapları A’nın Cevapları a) siyah b) kırmızı c) siyah ç) kırmızı d) siyah e) gül kısmı da, yapraklar da yeşil f) siyah g) karpuzun iç kısmı kırmızı, dış kısmı siyah 1. a. sarı, b. beyaz, c. cyan, d. magenta 2. 3. Barış kırmızı, Banu yeşil, Aydın mavi Nihat Bilgin Yayıncılık© 4. 5. mavi siyah siyah mavi siyah yeşil siyah 6. I. yeşil, II. sarı, III. kırmızı, IV. sarı B’nin Cevapları 1. Y 5. D 9. Y 2. Y 6. D 10. D 3. D 7. Y 11. D 4. Y 8. D 3 RENKLER Test 1’in Çözümleri 3. Beyaz ışık altında sarı görünen kumaşın gerçek rengi sarıdır. 1. Güneş ışığında beyaz görünen güvercin, verilen düzenekte siyah görünüyormuş. Beyaz cisimler, üzerine düşen tüm renkleri yansıtır. Eğer filtreden herhangi renkte bir ışın geçseydi, güvercin o renkte görünürdü. Güvercin siyah göründüğüne göre, Y filtresi üzerine düşen X ışınlarını geçirmiyor demektir. Örneğin; X ışını mavi, Y filtresi de kırmızı ise, güvercin siyah görünür. a z ışık beya Sarı yüzey, üzerine düşen ışınlardan kırmızı, yeşil ve sarıyı yansıtır. sarı renkli kumaş Cevap D dir. Sarı renkli kumaşa yeşil ışık düşürüldüğünde, kumaş, yeşil görünür. yeşil ışık yeşil Cevap B dir. II. şekilde beyaz kumaşın üzerine mavi ışık düşürülüyor. Bu durumda hem zemin hem de kuş mavi görünür. Böylece kuş kamufle olur. Yeşil kumaş kırmızı ışığı yansıtmadığı için, kumaş siyah görünür. Kumaşın üzerindeki kırmızı kuş, kırmızı ışıkta kırmızı görünür. Böylece III. düzenekte kuş kamufle olmaz. 4. Nuri’nin K balonunu siyah olarak görmesi için, mavi gözlük camından ışın geçmemelidir. I II Nihat Bilgin Yayıncılık© 2. I. şekilde hem zemin hem de kuş mavi olduğundan, gözlemci bunları net olarak ayırt edemez. Buna, kuş kamufle olmuş deriz. mavi cam geçen ışık yok K balonu K balonundan gelen ışınların mavi gözlük camından geçmemesi için, K balonu beyaz, ya da mavi olmamalıdır. Kırmızı, siyah veya yeşil renkli olabilir. Çünkü balon bu renklerde ise, mavi gözlük camından ışın geçmez. mavi cam III mavi ışık geçiyor IV numaralı düzenekteki sarı kumaş mavi ışığı yansıtmadığı için siyah görünür. Kuş beyaz olduğundan mavi ışığı IV yansıtarak mavi görünür. Bu düzenekte kuş kamufle olmaz. O hâlde I ve II numaralı düzeneklerde kuş kamufle olur, III ve IV numaralı düzeneklerde ise kamufle olmaz. Cevap A dır. L balonu L balonundan gelen ışınlardan yalnızca mavi olanlar, mavi gözlük camından geçtiği için, L balonu mavi görünüyor. Bu durumun olabilmesi için L balonu ya beyaz ya da mavi olmalıdır. Şimdi de aynı K ve L balonlarına kırmızı filtre arkasından bakıldığını düşünelim. Bu durumda K balonu kırmızı veya siyah görünür, yeşil görünmez. L balonu ise kırmızı filtre arkasından mavi görünmez. Cevap D dir. 4 Ünite 4 Optik 5. beyaz evha li l delik kırmızı perde C) X yeşil Noktasal ışık kaynaklarından çıkan ışınları şekildeki gibi perde üzerine gönderelim. Orta kısma hem yeşil hem de kırmızı ışınlar düştüğünden burası sarı olacaktır. Sarının etrafına ise yeşil ışınlar düştüğünden bu kısım yeşil renkte olacaktır. Perdenin diğer kısımları her iki kaynaktan da ışın almadığı için siyah olacaktır. D) Y X ve Y bölgeleri beyaz olursa Z bölgesi de beyaz olur. X Nihat Bilgin Yayıncılık© Söz konusu beyaz yüzeye mavi ışık düşürülürse, yüzey mavi rengi yansıtır; ancak yansıyan mavi ışın, kırmızı gözlük camından geçemeyeceğinden, yüzey siyah görünür. Z E) Y X bölgesi mavi, Y bölgesi yeşil ise Z bölgesi cyan olur. X Cevap D dir. 6. Yüzey güneş ışığı altında beyaz göründüğüne göre beyaz renklidir. Bu yüzey renkli gözlükle kırmızı göründüğüne göre, gözlüklerin camı kırmızı renklidir. Z Z Y X bölgesi sarı, Y bölgesi magenta ise Z bölgesi beyaz olur. Çünkü sarı ve magenta birbirinin tamamlayıcı renkleridir. Cevap D dir Cevap E dir. 8. 7. A) X Z Y X bölgesi kırmızı, Y bölgesi yeşil olursa, Z bölgesi sarı olur. B) X Z Y X bölgesi kırmızı, Y bölgesi mavi ise Z bölgesi magenta olur. siyah kırmızı Levhaya karanlık bir odada kırmızı ışık altında bakıldığında beyaz ve sarı zeminler kırmızı renkte görünür. Bu nedenle üçgen kısım fark edilmez. Yeşil zemin kırmızı ışığı yansıtmadığı için daire kısmı siyah görünür. Cevap E dir. 5 RENKLER 9. 11. perde sarı D A B P C E2 B K Z Y mavi Y siyah X A kırmızı X kırmızı sarı E1 Noktasal K (kırmızı) ve Y (yeşil) ışık kaynaklarından çıkan ışınlar ekranı şekildeki gibi aydınlatır. P-Y arası mavi kaynaktan, B-Z arası kırmızı kaynaktan ışık almaktadır. P-Z arası ise her iki rengin karışımını almaktadır. A bölgesi kırmızı + yeşil = sarı B bölgesi her iki kaynaktan da ışık almadığı için siyah görünür. O hâlde XY ve AB arası her iki kaynaktan da ışık almadığı için siyah görünür. PB arasına yalnız kırmızı ışık düştüğünden bu aralık kırmızı renkli olur. PZ arasına hem mavi, hem de kırmızı ışık düşmekte ve bu kısım magenta renkli olmaktadır. YZ arasına yalnız mavi ışık düştüğünden mavi renkte görünür. D bölgesi her iki kaynaktan da ışık aldığından sarı görünür. Cevap B dir. Nihat Bilgin Yayıncılık© Cevap E dir. C bölgesi yalnızca kırmızı kaynaktan ışık aldığı için kırmızı görünür. 12. rde beyaz pe vha 3 delikli le 2 10. I. parçanın üzerine kırmızı ışık düşürülünce hem beyaz zemin, hem de sarı zemin kırmızıyı yansıtır. Böylece parçanın her tarafı kırmızı olur. Daire seçilemez. II. parçanın üzerine yeşil ışık düşürülüyor. Kırmızı zemin yeşili yansıtmadığından siyah görünür. Üçgen kısmı yeşili yansıtır. Burdaki üçgen yeşil renkli olarak algılanır. III. parçanın üzerine sarı ışık düşürülüyor. Sarı zemin yine sarı görünür. Mavi renkteki dikdörtgen kısmı sarıyı yansıtmadığından siyah görünür. Gözlemci siyah renkli dikdörtgeni algılar. Cevap C dir. K Y M 1 Renkli kaynaklardan çıkan ışınlar şekildeki gibi çizilebilir. 1. bölge her üç kaynaktan ışık aldığında beyaz görünür. 2. bölge Y ve M kaynaklarından ışık alarak cyan olur. 3. bölge M kaynağından ışık alacağından mavi olur. Cevap A dır. 6 Ünite 4 Optik 13. 14. ekran I renksiz cam kırmızı kırmızı kitap kırmızı X kırmızı ışın Y sarı E Z I. Cam saydam olduğundan bütün renk ışınları geçirir. Kırmızı kitaptan gelen kırmızı ışınlar saydam camdan geçtiği için bu kitap kendi renginde görülür. yeşil yeşil E engeli engellediği için X bölgesi yeşil ışık alamamaktadır. Benzer şekilde Z bölgesi de kırmızı ışık alamamaktadır. Bu nedenle ekrandaki durum oluşur. II sarı cam sarı kitap Cevap C dir. sarı ışın II. Sarı kitaptan gelen sarı ışın, sarı camdan geçer ve bu kitap kendi renginde görülür. Nihat Bilgin Yayıncılık© III kırmızı cam yeşil kitap geçen ışın yok yeşil ışın III. Yeşil kitaptan gelen yeşil ışınlar kırmızı camdan geçmez. Bu kitap siyah görülür. IV mavi cam beyaz kitap mavi ışın IV. Beyaz kitaptan çıkan kırmızı, turuncu, sarı, yeşil, mavi ve mor renkli ışınlar mavi camın üzerine düşer. Bu renklerden yalnızca mavi ışın gözlemciye kadar ulaşır. Bu nedenle beyaz kitap mavi görülür. Cevap D dir.