Gözyaşı kanallarında tıkanıklık olduğunda, gözyaşları normal şekilde akamaz ve gözlerinizin sulanmasına ve tahriş olmasına neden olur. Durum, gözyaşı salgı sisteminde kısmi veya tam bir tıkanıklıktan kaynaklanır.
Yetişkinlerde, tıkalı bir gözyaşı kanalı yaralanma, enfeksiyon veya nadiren bir tümörden kaynaklanabilir. Gözyaşı kanalı tıkanıklığı genelde düzeltilebilir.
Gözyaşı drenaj sistemi nasıl çalışır?
Gözyaşının çoğunu üreten gözyaşı bezleridir. Bu bezler, her gözün üst göz kapaklarının içinde bulunur. Normalde gözyaşı, gözyaşı bezlerinden gözün yüzeyi boyunca akar. Gözyaşları, üst ve alt göz kapaklarının iç köşelerinde bulunan deliklere (gözyaşı uçları) akar.
Gözyaşı drenaj sistemindeki bu kanalda herhangi bir yerde tıkanıklık olduğunda, gözyaşları düzgün şekilde akmaz, gözler sulanır ve göz enfeksiyonları ve iltihaplanma riski artar.
Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığı Nedenleri
Gözyaşı kanallarının tıkanması, doğumdan yetişkinliğe kadar her yaşta ortaya çıkabilir. Nedenleri:
- Doğuştan gelen tıkanıklık: Birçok bebek tıkalı bir gözyaşı kanalıyla doğar. Gözyaşı drenaj sistemi tam gelişmemiş olabilir veya kanalda bir anormallik olabilir.
- Yaşa bağlı değişiklikler: Yaş aldıkça, gözyaşlarının aktığı (lakrimal) küçük delikler daralabilir ve tıkanmaya neden olabilir.
- Enfeksiyon ve iltihaplanma: Gözlerin kronik enfeksiyonu veya iltihabı, gözyaşı drenaj sistemi veya burun, gözyaşı kanallarının tıkanmasına neden olabilir.
- Yaralanma veya travma: Yüzdeki bir yaralanma, kanallardan normal gözyaşı akışını bozarak, drenaj sisteminin yakınında kemik hasarına veya yara izine neden olabilir.
- Tümör: Burunda veya gözyaşı drenaj kanalında bulunuyorsa tümör bu tıkanıklığın sebebi olabilir.
- Göz damlaları: Nadirende olsa, glokom tedavisinde kullanılan göz damlaları gibi belirli ilaçların uzun süreli kullanımı gözyaşı kanallarının tıkanmasına neden olabilir.
- Onkolojik tedaviler: Tıkalı bir gözyaşı kanalı, kanseri tedavi etmek için kemoterapi ve radyasyon tedavisinin olası bir yan etkisidir.
Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığı Belirtileri
Tıkalı gözyaşı kanalının belirti ve semptomları şu şekilde sıralanabilir;
- Aşırı yırtılma
- Gözün beyaz kısmının kızarıklığı
- Tekrarlayan göz enfeksiyonu ve iltihabı (konjonktivit)
- Gözün iç köşesine yakın ağrılı şişlik
- Göz kapaklarının kabuklanması
- Göz kapaklarından ve göz yüzeyinden mukus veya irin akıntısı
- Bulanık görüş
Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığı için Ne Zaman Doktora Gitmeliyim?
Birkaç gün boyunca sürekli gözyaşınız varsa veya gözünüz tekrar tekrar veya sürekli enfeksiyon kaparsa, doktorunuza görünün.
Doktorunuzla görüşmeden önce, aşağıdakileri içeren bir liste yapmanız muayene sırasında uzmana yardımcı olacaktır:
- Ziyaretinizin nedeni ile ilgisiz görünenler de dahil olmak üzere, sahip olduğunuz semptomlar.
- Dozajları da dahil, aldığınız tüm ilaçlar, vitaminler ve takviyeler
- Kullanmış olduğunuz herhangi bir göz damlası varsa adı ve sıklığı
Doktorunuz size aşağıdakiler gibi bir takım sorular soracaktır:
- Belirtileriniz ne zaman başladı?
- Bu belirtiler ara ara mı baş gösteriyor yoksa sürekli mi?
- Belirtileri hafifleten bir şey var mı?
- Bu sorun için damla kullandınız mı?
- Daha önce herhangi bir göz veya göz kapağı ameliyatı geçirdiniz mi?
- Yüzünüzde travma, yaralanma, radyoterapi veya ameliyat oldunuz mu?
- Yüzünüzde herhangi bir sinir rahatsızlığınız oldu mu, örneğin yüz felci?
- Diyabet veya uzun süreli cilt bozuklukları (örneğin atopik dermatit) gibi herhangi bir tıbbi sorununuz oldu mu?
- Hiç tiroid bozukluğu teşhisi konuldu mu?
- Kontakt lens kullanıyor musunuz? Daha önce kontakt lens kullandınız mı?
Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığı Risk faktörleri
Bazı faktörler gözyaşı kanalı tıkanıklığı riskini artırır:
Yaş: Yaşlı yetişkinler, yaşa bağlı değişiklikler nedeniyle tıkalı gözyaşı kanalları için daha yüksek risk altındadır.
Gözlerin kronik iltihabı: Gözleriniz sürekli tahriş, kırmızı ve iltihaplıysa (konjonktivit), tıkalı gözyaşı kanalları riskiniz artar.
Ameliyat: Önceden olduğunuz göz, göz kapağı, burun veya sinüs cerrahisi, kanal sisteminde daha sonra bir gözyaşı kanalını tıkayabilecek bazı yara izlerine neden olmuş olabilir.
Glokom: Glokom ilaçları genellikle gözde topikal olarak kullanılır. Bunları veya diğer topikal göz ilaçlarını kullandıysanız, tıkalı gözyaşı kanalı riskiniz artar.
Kanser tedavileri: Kanseri tedavi etmek için radyasyon veya kemoterapi aldıysanız, özellikle radyasyon yüzünüze veya başınıza odaklandıysa, tıkalı bir gözyaşı kanalı riskiniz daha yüksektir.
Komplikasyonlar: Gözyaşları gerektiği gibi akmadığı için drenaj sisteminde kalan gözyaşları durgunlaşır. Bu, iltihaplanmaya ve tekrarlayan göz enfeksiyonlarına neden olabilen bakteri, virüs ve mantarların gelişimini destekler.
Göz yüzeyindeki şeffaf zar (bağ dokusu) dahil olmak üzere drenaj sisteminin herhangi bir parçası, tıkalı bir gözyaşı kanalı tarafından enfekte olabilir veya iltihaplanabilir.
Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığı Alınabilecek Önlemler
Tıkalı bir gözyaşı kanalı riskini azaltmak için iltihaplı veya enfekte gözler hemen tedavi edilmelidir. Göz enfeksiyonlarını önlemek için şu ipuçlarını izleyebilirsiniz:
- Ellerinizi sık sık güzelce yıkayın,
- Gözlerini ovmamaya çalışın,
- Göz kalemi ve maskaranızı düzenli olarak değiştirin. Bu kozmetik ürünleri asla başkalarıyla paylaşmayın,
- Kontak lens kullanıyorsanız, bunları üretici ve göz doktorunuz tarafından sağlanan talimatlara göre temiz tutun.
Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığı Teşhisi
Durumu teşhis etmek için doktorunuz sizinle belirtileriniz hakkında konuşacaktır. Gözlerinizi muayene edecek ve bazı testler yapacaktır. Ayrıca burun pasajlarındaki herhangi bir yapısal bozukluğun tıkanıklığa neden olup olmadığını belirlemek için burnunuzun içini inceleyecektir. Doktorunuz tıkalı bir gözyaşı kanalından şüphelenirse, tıkanıklığın yerini bulmak için başka testler yapabilir. Bu testler:
- Gözyaşı drenaj testi: Bu test ile uzman gözyaşlarınızın kanaldan boşalma hızını ölçer.
- Sulama testi: Doktor, iyi çalışıp çalışmadığını görmek için gözyaşı drenaj sisteminden bir salin solüsyonu koyabilir. Veya göz kapağının köşesindeki (yırtılma noktası) küçük drenaj deliklerinden tıkanıklıkları kontrol etmek için ince bir alet (sonda) sokabilir. Bazı durumlarda, bu prob sorunu bile düzeltebilir.
- Gözlerin görüntüleme testleri: Bu işlemlerde gözyaşı drenaj sistemi ile göz kapağının köşesindeki punktum içine bir kontrast boya yerleştirilir. Tıkanıklığın yerini ve nedenini bulmak için bir X-ışını, CT taraması veya MRI yapılır.
Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığı Tedavisi
Tedavi, tıkalı gözyaşı kanalının nedenine bağlıdır.
- Tıkalı gözyaşı kanalının nedeni bir tümörse, tedavi tümörün nedenine odaklanacaktır. Tümörü çıkarmak için ameliyat yapılabilir veya doktorunuz küçültmek için başka tedaviler önerebilir.
- Enfeksiyonla savaşmak için ilaç almanız gerekebilir.
- Gözyaşı kanallarının tıkanmasına neden olan bir yüz yaralanmanız varsa, doktorunuz yara iyileştikçe durumun düzelip düzelmediğini görmek için birkaç ay beklemenizi önerebilir. Şişlik azaldıkça gözyaşı kanalları kendi kendine açılabilir.
- Kısmen daralmış dikişleri olan yetişkinler için, doktor bunları küçük bir tüple genişletebilir ve ardından gözyaşı kanalını yıkayabilir. Bu, genellikle en azından geçici olarak rahatlama sağlayan basit bir ayakta tedavi prosedürüdür.
- Stent yerleştirme veya entübasyon
Bu işlem genellikle genel anestezi altında yapılır. Göz kapağının köşesindeki bir veya iki noktadan silikon veya poliüretandan yapılmış ince bir tüp geçirilir. Bu tüpler daha sonra gözyaşı salgı sisteminden buruna geçer. Tüpün küçük bir halkası gözün köşesinde görünecektir ve tüpler çıkarılmadan önce genellikle yaklaşık üç ay yerinde bırakılır. Olası komplikasyonlar, tüpün varlığından kaynaklanan şişmeyi içerir.
- Balon kateter dilatasyonu
Diğer tedaviler işe yaramadıysa veya tıkanıklık geri gelirse, bu prosedür kullanılabilir. Genellikle bir ila iki yaş arasındaki bebeklerde ve çocuklarda etkilidir ve kısmi tıkanıklığı olan yetişkinlerde de kullanılabilir. Hastaya öncelikle genel anestezi uygulanır. Doktor daha sonra ucunda sönük bir balon bulunan tüpü (kateter) tıkalı gözyaşı kanalından burnunuza geçirir.
- Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığı Ameliyatı
Tıkalı gözyaşı kanallarını tedavi etmek için yaygın olarak kullanılan ameliyata “dakriyosistorinostomi” denir. Bu prosedür, gözyaşlarının burundan geri akması için geçiş yolunu açar. Ayakta tedavi prosedürü olarak yapılırsa size genel anestezi veya lokal anestezi verilecektir.
- Harici Ameliyat: Eksternal dakriyosistorinostomi ile cerrah, burnunuzun yanında gözyaşı kesesinin yakınında bir kesi yapar. Gözyaşı kesesini burun boşluğuna bağladıktan ve yeni kanala stent yerleştirdikten sonra cerrah cilt kesisini birkaç dikişle kapatır.
- Endoskopik veya endonazal ameliyat: Bu yöntemle cerrah, mikroskobik bir kamera ve burun açıklığından kanal sisteminize yerleştirilen diğer küçük aletleri kullanır. Bu yöntem kesi gerektirmez, bu nedenle iz bırakmaz. Ancak başarı oranları harici prosedürdeki kadar yüksek değildir.
Ameliyat Sonrası
Ameliyattan sonra enfeksiyonu önlemek ve iltihabı azaltmak için doktorunuz dekonjestan bir burun spreyi ve göz damlası önerebilir. 6-12 hafta sonra, iyileşme sürecinde yeni kanalı açık tutmak için kullanılan stentlerin çıkarılması için doktorunuza tekrar danışmanız gerekecektir.
Yenidoğanlarda gözyaşı kanalı tıkanıklığı
Yenidoğanlarda gözyaşı kanalı tıkanıklığı yaygındır. Durum genellikle yaşamın ilk yılında herhangi bir tedavi olmaksızın düzelir. Bebeğinizin tıkalı gözyaşı kanalı düzelmezse, doktorunuz size zarın açılmasına yardımcı olacak özel bir masaj tekniği öğretebilir.
Eğer yenidoğanda iyileşme görülmezse dilatasyon, sondalama ve durulama işlemi uygulanabilir. Bebekler söz konusu olduğunda operasyon genel anestezi ile uygulanır. Doktor özel bir dilatasyon aleti ile nokta açıklıklarını genişletir ve noktalardan ince bir sondayı gözyaşı salgılama sistemine sokar.