Yazıyı okumanızın ardından konuyla alakalı fikir, düşünce, gelişme veya düzeltmelerinizi yorum kısmında belirtebilirsiniz. Bu sayede konuyla ilgili gelişmelerden e-posta yoluyla haberdar olur ve yenilikleri takip etme şansı yakalarsınız.
Sayfa İçeriği
Vasiyet, tek taraflı bir hukuksal işlem ve ölüme bağlı bir hukuksal işlem olduğundan yani vasiyetçinin ölümünden sonra hüküm ifade edeceğinden kişi her zaman vasiyetinden dönebilir. Bu nedenle ölüme bağlı tasarrufta bulunabilmek için vasiyet daha elverişli bir yoldur. Miras sözleşmesinde dönme mümkün değildir.
Yasa 542 vd. maddelerinde vasiyetten dönmenin üç yolunu öngörmüştür.
-Yeni vasiyet ile,
-Vasiyeti yok etme ile (imha),
-Vasiyet ile bağdaşmayan sonraki tasarruflar ile,
MK m. 542’ye göre, mirabırakan, vasiyetname için kanunda öngörülen şekillerden birine uymak suretiyle yeni bir vasiyetname yaparak önceki vasiyetinden her zaman dönebilir. Vasiyetnamenin tamamından veya bir kısmından dönülebilir.
Bu düzenlemeye göre, vasiyetten dönme, kapsam bakımından tam dönme kısmi dönme ayırımına tabi tutulabilir. Tam dönmede vasiyetçi mevcut vasiyeti ortadan kaldırır, kısmi dönmede ise vasiyette tadilat yapar. Bir kısım hükümlerini değiştirir veya bir kısım hükümlerini ortadan kaldırır.
Burada yasa, önceki vasiyetin şekli ne olursa olsun dönme (rücu) vasiyetinin her üç vasiyet şekliyle de yapılabileceğini öngörmüştür. Kişi el yazısı vasiyetinden sözlü vasiyet ile veya resmi vasiyet ile dönebilir.
Vasiyetnamenin yapılmasında herhangi bir sınırlama yoktur. Kişi istediği kadar vasiyet yapabilir ve yaptığı vasiyetten dönebilir. Kişinin önceki tarihli vasiyetten rücu edip etmediği sorunu ortaya çıktığında ilk bakılacak olan tarihtir.
Kişi bazen vasiyet yaptığını unutur ve yeni bir vasiyet yapar. Son tarihli vasiyete bakılmalıdır. Ancak, sonraki vasiyet önceki vasiyeti ortadan kaldırmıyor, değiştiriyorsa her iki vasiyet birden geçerlidir. Yasa burada en yeni tarihli vasiyetin mirasbırakanın son arzusu olduğunu öngörmüştür.
Aynı tarihte yapılmış iki vasiyet varsa ne olacaktır?
Saat farkı ispat edilirse sonrakine itibar edilecektir. Aynı tarihli iki vasiyetin hükümleri birbiriyle çelişiyorsa ve sonraki vasiyetin hangisi olduğunu ispat etmek mümkün olmuyorsa imkansızlık nedeniyle bu vasiyetlere itibar edilmez.
Yok etme suretiyle vasiyetnameden rücu MK m. 543’de düzenlenmiştir. Bu hükme göre, mirasbırakan yok etme suretiyle de vasiyetnameden dönebilir.
Mirasbırakan için en pratik yol, yok etme suretiyle vasiyetnameden dönmedir. Vasiyetnamenin yok edilmesi, vasiyetçinin rücu kast ve niyetini taşımalıdır. Vasiyetçi böyle bir kasıt ile hareket etmemiş ise ve vasiyetin içeriği de anlaşılabiliyorsa bu rücu değildir. Örneğin, mirasbırakan yanlışlıkla başka kağıtları yırtarken vasiyeti de yırtmış olabilir.
Vasiyetçi vasiyeti tamamen veya kısmen yok edebilir. Örneğin, vasiyetçi, vasiyetnamenin bazı hükümlerini karalayıp yanına paraf atmışsa vasiyetin kısmen yok edilmesi söz konusu olur.
Yok etme genellikle el yazısı vasiyet için söz konusu olur. Sözlü vasiyette vasiyet mahkemeye teslim edildiği için yok etme olmaz. Resmi vasiyette de asıl olan noterdeki vasiyet olduğundan mirasbırakanın kendisindeki nüshayı yok etmesi hüküm ifade etmez.
MK’nun 543. maddesinin ikinci fıkrasına göre, kaza sonucunda veya üçüncü kişinin kusuruyla yok olan ve içeriğinin aynen ve tamamen belirlenmesine olanak bulunmayan vasiyetname hükümsüz kalır. Tazminat isteme hakkı saklıdır.
Bu düzenleme şöyle bir örnekle somutlaştırılabilir:
Mirasçılardan biri vasiyetnameyi yırttı, çöp kutusuna attı. Bu arada vasiyetçinin mektubu ortaya çıktı ve mirasbırakan mektubunda dolabında bir vasiyeti olduğunu söylüyor. Toplanan kanıtlardan böyle bir vasiyet tespit edilemedi. Ancak, vasiyeti yırtan mirasçı, vasiyeti yırttığını itiraf etti. Mektupta vasiyetçi eşine bir daire bıraktığını söylüyor. Vasiyetçinin eşi bu durumda zarara uğramıştır ve vasiyeti yok eden mirasçıdan tazminat talep edebilir. Bir haksız fiil tazminatıdır. Haksız olan fiil, kusurlu olarak vasiyetin yok edilmesidir. Zarar, vasiyetin içeriği saptanamadığı anda doğar.
Sonraki Tasarruflar ile Vasiyetten Vazgeçme-Dönme
Medeni Kanun’un 544. maddesi sonraki tasarruflar ile vasiyetnameden dönmeyi düzenlemektedir. Vasiyetçi burada sonraki tarihli bir vasiyet düzenleyerek önceki vasiyetinden dönmez ya da vasiyeti imha etmez, ancak öyle bir tasarrufta bulunur ki bu tasarruf varolan vasiyet ile bağdaşmaz.
Örneğin, mirasbırakan önceki tarihli vasiyetinde eşine daireyi bırakıyor. Sonra sağlararası bir tasarruf ile daireyi satıyor veya bir başka kişi ile miras sözleşmesi yapıyor ve daireyi bu kişiye bırakıyor.
Sonraki tasarruflar ile vasiyetnameden dönme iki şekilde karşımıza çıkabilir:
a) Sonraki Ölüme Bağlı Tasarruf İle Vasiyetten Dönme
MK’nun 544. maddesinin birinci fıkrası sonraki tasarruf ile vasiyetten dönmenin birinci halini düzenliyor. MK m. 544/I’e göre, “Mirasbırakan, önceki vasiyetnamesini ortadan kaldırmaksızın yeni bir vasiyetname yaparsa, kuşkuya yer bırakmayacak surette önceki vasiyetnameyi tamamlamadıkça, sonraki vasiyetname onun yerini alır”. Burada vasiyetçi önceki tarihli vasiyetine rağmen, onunla bağdaşmayan sonraki tarihli bir vasiyet yapmakta; ancak önceki tarihli vasiyetinden döndüğüne ilişkin bir beyanda da bulunmamaktadır. Zaten, önceki tarihli vasiyetinden döndüğünü açıklarsa bu durumda vasiyetten dönmenin birinci hali, yani MK m. 542 söz konusu olur.
MK m. 544/f. I’in uygulanabilmesi için şu koşullara ihtiyaç vardır:
Bu koşullar mevcut ise sonraki tarihli vasiyet ile önceki vasiyetten dönülmüştür.
b) Sonraki Sağlararası Tasarruf İle Vasiyetnameden Dönme
Vasiyetçi belirli bir mal bırakma vasiyetinde bulunmuş, daha sonra da bununla bağdaşmayan bir sağlararası tasarrufta bulunmuş ise dönme söz konusudur. Bu konu MK m. 544/f. İT de düzenlenmiştir: “Belirli mal bırakma vasiyeti de, vasiyetnamede aksi belirtilmedikçe, mirasbırakanın sonradan o mal üzerinde bu vasiyetle bağdaşmayan başka bir tasarrufta bulunmasıyla ortadan kalkar”.
Vasiyetçi belirli bir mal bırakma vasiyetinde bulunmuş olmalı, sonraki tasarruf bununla bağdaşmamalıdır. Örneğin, mirasbırakan, “Bankadaki param kızıma kalsın” diyor, sonradan bankadaki parasını çekiyor.
Son düzenleme tarihi 17 Ocak 2020 23:31