Ayak ve Ayak Bileği Artriti
Ayak ve Ayak Bileği Artriti Nedir?
Artritin 100 den fazla farklı tipi vardır. Fakat, pek çok insan artritten söz ederken, çoğunlukla en yaygın şekli olan, osteoartritten bahsederler. (osteo,;kemik anlamına gelir) Osteoartritler, yaşlandıkça, sıklıkla, “hızla ilerleyen aşınma” diye tabir ettiğimiz artritlerdir. Yaş ilerledikçe, kemiklerin sonundaki kıkırdak (kartilaj doku) aşınır ve yıpranır. Bu durum eklemde inflamasyon, şişme ve ağrı ile sonuçlanır.Eklem hasarı doğru dürüst tedavi edilse bile, ileride osteoartritin gelişmesine neden olabilir. Bu hasar sıklıkla travmatik artritlerle neticelenir. Şiddetli bir burkma, ligament ayrılması veya kırık kemik sonucu aylar ya da yıllar sonra artrit ortaya çıkabilir.
Ayak ve Ayak Bileği Artriti Belirtileri
Belirti ve semptomlar, hangi eklemin etkilendiğine bağlı olarak değişir.Genel semptomlar, ağrı veya hassasiyet, sertlik ve hareket azalması ve şişmeyi içerir. Yürüme zor olabilir.
Ayak ve Ayak Bileği Artritisinde Tanı Nasıl Konulur?
Doktorunuz sizin hikayenizi almakla ve fizik muayene ile işe başlayacaktır. Size sorulacak soruların arasında şunlar olabilir:
- Ağrı ne zaman başladı? Gece kötüleşiyor mu? Yürürken veya koşarken artıyor mu? Devamlı mı yoksa gelip geçici mi?
- Dizinizi ya da ayak bileğinizi hiç incittiniz mi? Ne çeşit bir incinme? Ne zaman oldu? Nasıl tedavi edildi?
- Ağrı her iki ayakta mı yoksa sadece birinde mi? Ağrının merkezi neresi?
- Normal olarak ne çeşit ayakkabılar giyersiniz? İlaç kullanıyor musunuz?
Doktorunuz, yürüyüş analizi yapabilir. Bu analiz; bacağınızdaki ve ayağınızdaki kemiklerin, yürürken yukarı doğru nasıl çizgi çizdiğini gösterir, uzun adımlarınızı ölçer, ayak bileğinizin ve ayağınızın gücünü ölçer. Diagnostik testlere de ihtiyacınız olabilir. Röntgen; kemikler arasındaki mesafelenmeyi veya kemiklerin kendisinin biçimlerini gösterebilir. Bir kemik taraması, CT taraması, MRI, durumun değerlendirmesinde kullanılabilir.
Ayak ve Ayak Bileği Artritisinde Tedavi Yöntemleri
Artritinizin tipine, ciddiyetine ve konumuna bağlı olarak pek çok tipte kullanılabilir tedavi şekli vardır.
Tıbbi Tedavi:
- Ağrı kesiciler ve şişliği azaltmak için antiinflamatuar ilaçlar alma,
- Koruyucu bir pet, taban yayı desteği, veya ayakkabı içine konan diğer taban destekler
- Kalın tabanlı ayakkabının dışına yerleştirilen kavisli tabanlıklı ayakkabı (rocker buttom ayakkabısı) gibi geleneksel ayakkabılar,
- Bir “ayak bileği-ayak” ortozu kullanma (AFO),
- Destek kullanma veya baston kullanma,
- Bir program dahilinde fizik tedavi ve egzersizlere katılma,
- Kilonuzun kontrolü veya nutrisyonel ilaveler alma,
- Eklem içersine bir doz steroid enjeksiyonu.
Cerrahi Tedavi:
Artroskobik Debridman: Artroskobik cerrahi artritlerin erken safhalarında yardım edebilir. Küçük bir merceği, minyatür bir kamerası ve ışıklandırma sistemi olan artroskop (kalem büyüklüğünde bir alet) eklemin içine sokulur. Bu alet eklemin üç boyutlu görüntüsünü cerrahın eklemin içini direk olarak görmesine ve problemi tanımasına imkan tanıyan, bir televizyon monitörüne yansıtır. Küçücük sondalar, forsepsler,bıçaklar ve tıraş makineleri, bilahare eklem sahasındaki yabancı doku ve gelişen oluşumların (kemik çıkıntıları) çıkarılarak temizlenmesi için kullanılabilir.
Artrodez veya füzyon ameliyatı: Bu ameliyat, eklemden kemiği tamamen ayırmak ve beraberinde kemikleri kaynak yaparak birleştirmektir. Kemikler iyileşinceye kadar, kemikleri birlikte tutmak için, kemiğin içinden geçirilen iğneler, plaklar, vidalar veya çubuklar kullanılır. Bazen kemik greftine (kemik aşısı, yaması) gereksinim olabilir. Doktorunuz kalçanızdan veya alt bacak kemiğinizden alınmış kendi kemik parçanızı greft olarak kullanabilir. Bu ameliyat, normalde oldukça başarılıdır. Hastaların çok ufak bir yüzdesinde, yara iyileşmesi sorunu vardır. Bu komplikasyonların nedeni; destekleme ve ekleme cerrahisinin işlemleridir.
Artroplasti veya eklem değiştirme: Ender vakalarda doktorunuz ayak bileği eklemini yapay implantlarla değiştirmeyi tavsiye edebilir. Her nasılsa, total ayak bileği ekleminin değiştirilmesi, total kalça ve diz eklem değişikliği gibi, başarılı ve gelişmiş değildir. İmplant gevşediğinde veya başarısızlıkla sonuçlandığında, ilave bir ameliyata ihtiyaç olabilir.