"Banka Alacaklarının İpoteğin Paraya Çevrilmesi Yoluyla Takibi", icra hukuku, eşya hukuku ve banka hukukunun iç içe geçtiği bir hukuk sahasında cereyan eder. Aynı başlıklı doktora tez çalışmasına başlarken, tezin kapsamını belirleme konusunda iki seçenek ortaya çıktı. Birincisi, incelemenin kapsamını kredi kurumlarınca yapılacak ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takipler bakımından özel düzenlemeleri içeren İcra ve İflas Kanunu m.150/a ve 150/ı çerçevesinde sınırlandırmaktı. Ancak ipotekle temin edilmiş banka alacaklarının paraya çevrilmesi prosedürü yalnızca bu hükümler çerçevesinde cereyan etmez. Bu türden alacakların takibi, İcra ve İflas Kanunu'nun önce rehne müracaat kuralını düzenleyen m.45, ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takibe ilişkin m.148 vd. ve bunların gönderme yaptığı diğer İcra ve İflas Kanunu hükümleriyle de ilişkilidir. İşte bu sebeple, çalışmanın kapsamını belirlerken ikinci seçeneği tercih ettim. İkinci seçenek, banka alacaklarının ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takibini, İcra ve İflas Kanunu'nun ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip sistemi içinde, temas ettiği İcra ve İflas Kanunu hükümleriyle birlikte değerlendirmek ve bir bütün olarak ele almaktı. Bunu yaparken, banka alacağı ve kredinin; bir kredi teminat aracı olarak ipoteğin, maddi hukuk çerçevesinde değerlendirilmesinin de gerektiği sonucuna ulaştım. Dolayısıyla inceleme konusunun kapsamı genişledi. Ancak, geniş bir hukuk alanına yayılan bu çalışmanın bir monografi olması, banka hukuku ve eşya hukuku prensiplerinin yalnızca tez konusunun birebir temas ettiği taraflarının ele alınabilmesine imkan vermiştir.
Yazarın Önsözü'nden
İncelememizin konusunu ise ortaklar tarafından kişi ve mal ayrılığı ilkesinin hakkaniyete aykırı olarak kötüye kullanıldığı hallerden tüzel kişilik perdesinin kaldırılmasına en çok ihtiyaç duyulan alan olan bankacılık hukukundaki düzenlemeler oluşturmaktadır. Bu düzenlemelerin amacının, hukuki niteliğinin ve sonuçlarının daha iyi anlaşılabilmesi için öncelikle birinci bölümde "tüzel kişilik" kavramı, "tüzel kişiliğe hakim ilkeler ve istisnaları", "tüzel kişilik perdesinin kaldırılması", bu konudaki teoriler, ve teorinin uygulanmasına ihtiyaç duyulan haller ve kaldırma şekilleri incelenecektir. İkinci bölümde ise "bankacılık hukukunda tüzel kişilik perdesinin kaldırılması süreci", "hakim ortakların banka kaynaklarını aktarım yöntemleri", "Fon'un hukuki niteliği", "bankacılık alanında tüzel kişilik perdesinin kaldırılması ile ilgili önleyici düzenlemeler" ve "tüzel kişilik perdesinin kanunen kaldırıldığı" hükümler incelenecektir. Önleyici düzenlemeler başlığı altında; kontrol, hakim ortaklık, ana ortaklık, bağlı ortaklık ve nitelikli ortaklık kavramları, bankaların kuruluş şartları, bankalara faaliyet izni verilmesinin şartları, pay edinim ve devirleri, birleşme, bölünme, hisse değişimi ve iradi tasfiye, yönetim kurulu, denetim komitesi, murahhas üye, genel müdür ve yardımcıları, denetlemeye ilişkin hükümler, ödenmiş sermaye, yedek akçe ve özkaynak, krediler ve risk grupları kavramları, mevduat ve katılım payı toplamaya ilişkin hükümler ile mal beyanı verme yükümlülüğü açıklanacaktır.
Bankacılık hukukunda tüzel kişilik perdesinin kanunen kaldırıldığı düzenlemeler başlığı altında ise "banka kaynaklarının istismarı ve iade tazmine konu edilmesi", "Fon'un mahkemelerden tedbir talepleri", "şahsi sorumluluk", "6183. s. AATUHK hükümlerine göre perdenin kaldırılması", "sorumluluk davalarına ilişkin istisnai yetkiler", "Fon alacaklarını tahsilini teminen tanınan yetkilerden Fon'un şirketlerin yönetim ve denetimlerini devralma yetkisi", "ticari iktisadi bütünlük satışları", "banka kaynağının kullanılması halinde edinilenlere el koyma yetkisi" ve "mevduat sigortası ve katılım fonu tutarının eksik ödenmesi" halinde takip yetkisi incelenecektir.
Giriş bölümünden.
Eserde yer alan makaleler
Kredi açma sözleşmesi bankacılık uygulamasında yaygın şekilde kullanılmasına rağmen hukuk sistemimizde düzenlenmiş bir sözleşme değildir. Bu sebeple bankacılık uygulamasında standart sözleşmeler yoluyla düzenlenmekte ve bankalar bu tür sözleşmelerde genel işlem şartları yoluyla kendilerini koruyan hükümlere yer vermektedirler.
Kredi açma sözleşmesinin temel unsurları ve özelliklerinin banka uygulaması yoluyla ortaya çıkmasının etkisiyle, kredi açma sözleşmesinin konusunu oluşturan münferit kredi işlemleri çeşitlilik göstermiş ve zamanla çok değişik türde bankacılık işlemleri de sözleşmenin içeriğine dahil olmuştur. İlk uygulamalarda para ödüncü, aval, iskonto ve teminat mektubu gibi banka garantileri sözleşmenin kapsamına girerken, zamanla bankaların akreditif, faktoring gibi işlem ve hizmetlerinin kapsamı da kredi açma sözleşmesi dahilinde belirlenmeye başlamıştır.
Bu çalışmada, kredi açma sözleşmesinin tanımı, unsurları, hukuki niteliği, bu sözleşmelerin konusunu oluşturan münhasır kredi sözleşmeleri, tarafların hak ve borçları, kredi açma sözleşmesi kapsamında yaygın şekilde kullanılan önemli genel işlem şartlarının denetimi ve hükümleri, kredi açma sözleşmesinin sona ermesi ve sona ermenin sözleşmenin konusunu oluşturan münferit kredi sözleşmeleri üzerinde etkileri değerlendirilmiştir.
Çalışmamız üç bölümden oluşmakta olup; birinci bölümde bankaların sır saklama yükümlülüğünün dogmatik temelleri ve hükmün maddesel , kişisel ve zamansal uygulanma alanı tespit edilerek ve meydana gelebilecek sorunlar için çeşitli çözüm önerileri sunulacaktır. İkinci bölümde ise bankaların sır saklama yükümlülüğünün istisnaları ve üçüncü kişilerin menfaatleri anlatılacaktır. Son bölümde ise özel hukuk çerçevesinde kişilik hakları, sözleşme, haksız fiil ve istihdam edenin sorumluluğu açısından bankaların sır saklama yükümlülüğünün ihlali ve müeyyidesi üzerinde durulacaktır.
Giriş bölümünden