20 Ekim 1825’teki gusty öğleden sonra, yalnız bir baloncu Amerika’da uçan ilk kadın oldu. Wall Street’in Kahve Evi Slip ve Brooklyn’in tek katlı köyleri üzerinde yüzen hidrojen gazı balonu, bir muhabirin sözleriyle “gökyüzünün sıvı bölgeleri” nde toplanan binlerce kişiye benzeyen bir şapkaya benziyordu. Yukarı doğru görünen throng arasında, günler sonra uçuş hakkında bir sonnet yazan endişeli bir Başkan John Quincy Adams vardı.
Önümüzdeki birkaç yıl içinde basın, kendini “Madam Johnson” olarak adlandıran baloncunun üç başarılı yükselişini ve beş başarısız girişimini ele aldı. Ayrıca New Orleans’taki Mississippi üzerinden bir uçuş raporu da vardı. Gazeteciler tarafından röportaj yapan Johnson, 12 yaşından 32 kez uçtuğunu iddia etti. Ayrıca, ilk kez Fransız olan Jean-Pierre Blanchard’a tırmanmak için ilk baloncuyla birlikte uçtuğunu söyledi.
Cesur gösterileri için kazandığı tüm dikkat için, 1825’te bir muhabir, biraz göz ardı ederse, yakında kimsenin adını hatırlamayacağını belirtti. Ve öyleydi. “Gizemli”, Ulusal Hava ve Uzay Müzesi’nde emeritus küratörü ve Amerika’daki balon tarihçisinin Tom Crouch’un Madame Johnson’u tanımlamak için kullandığı kelimedir. “Madam J” veya “Bayan J”, bazen çağrıldığı gibi, Amerikan havacılık tarihindeki yeri tartışılmaz olsa da, büyük ölçüde bilinmemektedir.
Hikayesinden büyülenen, Fransa ve Amerika Birleşik Devletleri’ndeki kütüphanelerde ve arşivlerde Johnson’ı aradım. Çevrimiçi olarak Texas, Louisiana ve Avrupa’da arşivlere danıştım. Balon günlüğü uzmanları çağrıldığı için Johnson günlüğünü bulamadım ya da havacılar tarafından ondan bahsedemedim. Ancak araştırmam, tutarsızsa, gazete raporları ve en önemlisi, adının (Hannah) “Aeronaut” veya “Aerial Voyager” Hannah Johnson’ı New York’un eğlence czarlarından birine karşı savunan 1828 tarihli bir davada bahsettiği bir parıltı ortaya çıktı.
Kimdi o? Bazı araştırmacılar onun bir sirk sanatçısı ya da aktris olduğunu düşünüyor. Johnson’un, babası ve amcası tanınmış havacılık olan paraşütçü ve binicilik Fransız doğumlu Éliza Garnerin için Amerikan sahne adı olduğunu hayal etmek üzücü. Başka bir aday da Hannah Collier (Collyer) Johnson Franklin de la Rivière. Zengin bir İngiliz ailesinden olan bu Hannah, Amerikan Kurucu Baba ve havacılık organizatörü Benjamin Franklin’in gayri meşru oğlu olan gayri meşru oğlu olan 40 tapınaklı William Temple Franklin ile 15 yaşında kaçtı. Tapınak ünlü büyükbabası tarafından büyütüldü ve Fransa’da birkaç erken balon yükselişine tanık oldu. Ancak ölümünden sonra, Fransa’da yaşayan Hannah Johnson Franklin, kocasının avukatına genellikle uzun süren notlarda hava arayışlarından veya Amerika ziyaretlerinden hiç bahsetmedi. Yine de diğerleri Madame Johnson’un Jean-Pierre Blanchard’ın kızı olabileceğini tahmin ettiler. Ancak kızlarının hiçbirinin yetişkinliğe kadar hayatta kaldığı bilinmemektedir.
Madame Johnson’ın adını vermeden zamanın basın açıklamaları çelişkili ayrıntılar sundu: Avrupa, Paris ve Amerikan olarak tanımlandı; onu bir dul ve biri kör olabilen üç (veya bazen dört) çocuğun annesi olarak tanımladılar. Sadece bir gazete yaşını tahmin ediyordu: 35.
Kesin olan şu ki, “bulutların adil seyrüseferi”, Blanchard’ın 1793’teki ilk Amerikan uçuşundan 30 yıl sonra New York sahnesinde ortaya çıktı. 1820’lere gelindiğinde, Avrupa üzerindeki gökyüzü ve Asya’nın bölümleri hayvan taşıyan şenlikli balonlarla noktalandı. ve kadınlar o kadar çok ki Avrupa izleyicileri bunlardan bıkmıştı. O zamanlar Amerika’nın önde gelen gezici baloncusu, Fransız doğumlu “Aeroloji Amirali” idi.
Robertson, Haziran 1825’te Manhattan’ın güney ucunda bir adacık üzerine inşa edilmiş bir kale olan Castle Garden’dan iki başarılı uçuş yaptı. Her biri için 1.200 dolar kazandı ve bugün 31.000 dolar kazandı. Bir feribot servis sahibi ve “mükemmel politik niteliklere” sahip bir adam olan Francis Bushnell Fitch, Robertson’ın balonunu 700 dolara satın aldı ve manzaralarını gösteriyi hızlandırmaya koydu.
İşte o zaman Madam Johnson olay yerine geldi. İki basın açıklamasına göre Fitch, Robertson’a 200 dolar verdi ve ondan bir kadın havacılık şirketi “satın almasını” istedi. (Kadınlar Fransa’da yıllardır uçuyordu.) Sadece Fransızca konuşan Robertson Johnson’la temasa geçerek ona sadece 50 dolar teklif etti. O reddetti. Çok sayıda gazete haberine göre şehri parayla atladı. Fitch daha sonra doğrudan Johnson’a gitti ve tam 200 dolar teklif etti.
Bu etkileşimden, Johnson’un en azından Robertson’a aşina olduğunu, muhtemelen deneyimli bir baloncu olduğunu, kendi piyasa değerini güçlü bir şekilde hissettiğini ve Fransızca konuşmuş olabileceğini söyleyebiliriz. Fizyognomisi asla – zaman için olağandışı – yorumlanmadı, ancak uçuş gününde, kısa, kırmızı, yakalı bir ceketle süslenmiş beyaz saten bir sabahlıkta modaya uygun ama makul olmayan bir şekilde kaplandı. Fransız monarşisinin Bourbon bayrağını ve Amerikan bayrağını 165.000 şehirde tahminen 3000 ila 30.000 arasında değişen istekli bir kalabalığa salladı. Tüberküloz, kolera ve çiçek hastalığı bulaşmaları bile heveslerini azaltmadı.
Balon için hidrojen gazı yaratmak kendi başına bir gösteriydi – sülfürik asidin demir talaşları ve su ile reaksiyona girdiği büyük fıçı silindirleri gerektiren emek yoğun bir işlem. Şişirildikten sonra yükselen küre, aşağı Manhattan’ın mağazaları, bankaları, konutları ve kiliseleri arasında büyük bir proto-Vegas extravaganza yarattı.
20 Ekim 17: 00’da, “yüzen ağaç kabuğu” neşelendirmek için bağlanmamıştı ve Madame Johnson sepetten balast attığında hızla yükselmeye başladı. Manhattan’ın kıyılarında ve nehirdeki teknelerde binlerce kişi gökyüzüne göz gezdirdi. Castle Garden’ın dokuz mil güneydoğusunda, balonu bugünkü East New York üzerinden Jamaika Körfezi’ne ve okyanusa doğru sürüklenirken, Johnson, New Lotts Road’da bulunan beyaz fıçı tahtası çan kulesinin yakınında bir tepeye inmeye çalıştı. Yerde, bir grup Hollandalı çiftçi ve seyirci inişini kuşattı. Bir havuza indi. Çim biçen genç bir çiftçi, iki işçinin yardımıyla havacıyı sudan çekti. Şapkasını çılgınca arayan Johnson, ödünç aldığı balonunu koruma endişelerini dile getirdi ve bir raporla 200 dolarlık bir çek parladı. Ünlü Hollandalı bir ailenin evindeki ıslak kıyafetlerden geçtikten sonra, Manhattan’a dört yüz geri dönüş için atlı bir teçhizatta alt Brooklyn feribotuna sürüldü.
Castle Garden’a geri dönen Johnson, gazetecilere balonun tatmin edici emri hakkında konuştu, Amerikan bayrağını bıraktığı için özür diledi, barometresini unuttuğundan pişman oldu ve muhtemelen beş veya altı mil yükseklikte uçtuğunu tahmin etti. Haber yazarlarının hiçbiri onu doğrudan aktarmadı. Güvenli bir şekilde geri dönmesi için balon yumruklarına ve florid rahatlama duygularına yoğun bir şekilde güvendiler. Fransa’daki ilk balon çıkışlarından bazılarını izleyen bir astronomi tutkunu olan Başkan Adams, “gökyüzüne doğru yükselen aziz seraph” hakkında lirik bir sonnet yazdı.
Bu başarıdan sonra Johnson, Büyük Gölleri Hudson Nehri’ne bağlayan Erie Kanalı’nın tamamlanmasını anan yılın en büyük ulusal etkinliği olan “Büyük Kutlama” da sahne almaya davet edildi. Artık bir yıldızdı. New York uçuşunun hikayeleri Amerika, Avrupa ve Avustralya’daki gazeteler tarafından ele geçirildi ve onu “melek aklı” ve “uçucu” bir muamma olarak nitelendirdi.
Sonra Erie Kanalı uçuşu geldi. Başka bir popüler New York tiyatro bahçesi olan Vauxhall Garden’dan 4 Kasım 1825 Cuma günü gerçekleşti ya da olması gerekiyordu. Ancak Johnson ve gazları balonu havaya kaldıramadıklarında, hoşnutsuz seyirciler “bahçe çitleri ve fundalık üzerine biraz fazlalık yaptılar”. Vauxhall çalışanı Nathan Darling, balonun parçalara ayrıldığını iddia etti.
Daha sonra, ünlü bir kişinin gezdiği ve geri teptiği modern şöhret yayının erken bir versiyonuydu. Johnson’ın çocuklarını yıldızlık arayışında terk etmesi hakkında yazılı sorular çıktı. Bazı uçuşları, balonun şişirilmemesi veya kötü hava koşulları nedeniyle topraklanmaması nedeniyle havaya uçtuktan sonra, bazıları New York’taki ilk tırmanışının – binlerce kişi tarafından görülmesine rağmen – bir aldatmaca olduğunu ileri sürdü.
1828’de Johnson, Broadway’deki Niblo’nun Bahçesi’ndeki Bağımsızlık Günü kutlamalarının ana cazibesiydi. 4.000 ila 20.000 arasında tahmin edilen kalabalık sokaklara ve çatılara dökülmüştü. Johnson’ın “ipeksi kabuğu” seyircileri eğlendirmek için boş bırakılmadan önce iki kez yükselemedi. Johnson’un aslında balonda olmadığını duyduktan sonra, “pek çok isyancı” yeni yenilenmiş bahçedeki öfkelerini serbest bıraktı.
Johnson’ın fiyaskoya rağmen tam ödeme konusunda ısrar etmesi beni ilk ismine götürdü. Niblo ödemeyi reddetti ve Johnson bir iddiada bulundu. Dava basit ama cesurdu: Yine de bir kadın, bir müteahhit uçuşu tamamlayamasa da işi için para almalı mı? Johnson, Niblo’nun balonu düzgün bir şekilde hazırlaması için “tamamen ihmal ettiği veya reddettiğini”, ücretini 300 $ ücretten ve sonraki uçuş fırsatlarından mahrum ederek suçladı. Bir yıl sonra karar açıklandı. Niblo lehine bulunan ve bir kadının bir New York jürisine hizmet verebilmesi için erkek-erkek jüri 108 yıl olacaktır – Johnson’ın balonun hazırlanmasından sorumlu olmamasına izin verirken 95.43 dolar para cezasına çarptırıldı.
Johnson, 1828’de iki solo uçuş daha yaptı. Erken sonbaharda balonunu New Jersey’deki Kaighns Point’teki bir tavernadan fırlattı. 27 Ekim’de Philadelphia’daki son uçuşu, çürük ve masraflardan sonra 25 sent ile onu terk etti. O Noel, gazete raporları onun üzücü mali sıkıntılarına atıfta bulundu ve üçü bağımlı dört çocuğun annesi olduğunu belirtti.
Jüri kararından sonra, gizemli Madam Johnson hakkında başka hiçbir basın açıklaması bulamadım. Yine mi uçtu? Başka bir kariyere farklı bir adla devam etmek istiyor musunuz? Kağıt izi kaybolur. Belki bir gün başka bir ipucu ortaya çıkacak ve Amerika’nın bugün kendi zamanında olduğu kadar gizemli olan ilk kadın “hava yolculuğu” nın nihai kaderini öğreneceğiz.
kaynak: airspacemag.com
Bir cevap yazın