10 Resimde Atlı Tramvaylardan Beyoğlu Tramvayına
1. 19.Yüzyıl Atlı Tramvay
19.yüzyıl atlı tramvay ile taşımacılığın başladığı ve yeni gelişmeler ekseninde buhar ve elektrik gücü gibi gelişmelerin hızla geliştiği bir dönemdi. Şehir içi toplu taşımanın en önemli unsurları arasında yer alan tramvaylar, 1852'de Amerika'da (Brodway), 1855'de Fransa'da (Paris) ve giderek diğer Avrupa şehirlerinde de kullanılmaya başlandı.
2. Atlı Tramvay Çalışmaları
19. yüzyıl İstanbul'unda kara ulaşımının olmaması gelişen sosyal duruma oranla bu isteğin dile getirilmesini sağladı. Daha o zaman Sofya'da bile hizmete giren tramvaylar Pera basını tarafından dile getirilerek 1869 yılında çalışmaların başlamasına sebep oldu.
3. İlk Hat Sefere Başladı
Karapano Efendi’nin kurduğu "İstanbul Tramvay Şirketi'ne verilen 40 yıllık işletme imtiyazı ile İstanbul'da ilk hat 31 Temmuz 1871 tarihinde Azapkapı - Beşiktaş arasında, Tophane’de yapılan törenle hizmete açıldı. Yapılan araştırmalar sonucu belirlenen ilk güzergahlar; 1.Azapkapı - Beşiktaş 2.Eminönü - Aksaray 3.Aksaray - Yedikule 4.Aksaray - Samatya hatlarıdır.
4. Atlı Tramvaylar Umduğunu Bulamadı
Tramvayları çeken atlar Macaristan ve Avusturya'da getirilen iri yapılı katana tipi denilen atlardı. Bazı yolların yokuş olması atların sayısını 2 ya da 4 olarak belirlemiştir. Yokuşlar neticesinde çabuk yıpranan atlar ve bakımsızlık tramvayların hızlarının düşmesine sebep oldu. Bilet ücretlerinin pahalılığı ve halkın acele işinin olmaması tramvalara olan ilgiyi hep alt seviyede tuttu.
5. Yolcu Taşımacılığında Yeni Arayış
İstanbul'da çalışmaya başlayan atlı tramvaylar daha sonra imparatorluğun büyük şehirlerinde de kurularak önce Selanik daha sonra Şam, Bağdat, İzmir ve Konya’da işletmeye açıldı. Şehirleşmenin getirdiği nüfus artışı ve hayvan masraflarının artması ve yetersiz kalmaları tramvay şirketini avantajlı ve cazip sistem bulmaya teşvik etti. On dokuzuncu yüzyıl sonuna doğru Avrupa'da kullanılmaya başlanan buhar, basınçlı hava ve gaz ile çalışan tramvaylar örnek alınarak İstanbul'da da 1890 yıllarından itibaren bu sisteme geçilmeye çalışıldı. Avrupa'da bile sınırlı hizmet veren buharlı tramvaylar Türkiye'de proje safhasında kalmış ve buharlı tramvaylar henüz tam kullanılmadan daha etkin bir sistem olan elektrikli tramvaylara geçildi.
6. Atlı Tramvayların Sonu
1912'de başlayan Balkan Savaşları sırasında ordunun elindeki at ihtiyacının yeterli olmaması üzerine tramvay şirketinin elindeki bütün atlar satın alınmak istendi ve şirketin verdiği olumlu cevap üzerine otuz bin altın karşılığında atların tamamı (430 adet) satın alındı ve İstanbul bir süre tramvaysız kaldı. I.Dünya Savaşı öncesinde atlı tramvayın meydana getirdiği yokluk bir bakıma yararlı olmuş ve devlet görevlileri elektrikli tramvaya geçiş konusunda tramvay şirketini zorlamaya başladılar Atlı tramvayların işletmeciliğine 1914 yılında son verilerek 45 yıl süren atlı tramvay serüveni de son buldu.
7. Elektrikli Tramvaya Geçiş
1913 yılında Türkiye’nin ilk elektrik fabrikası Silahtarağa’da kurularak 11 Şubat 1914 tarihinde tramvay şebekesine ilk cereyan verilmek suretiyle elektrikli tramvay işletmeciliğine geçildi. İstanbul'daki ilk elektrikli tramvay 20.02.1914 günü Karaköy - Ortaköy hattında hizmete girdi.
8. Dünya'da Elektrikli Tramvay
Dünya'da ilk elektrikli tramway 1881'de Berlin, 1883'te Londra, 1888'de Amerika, 1893'te Marsilya, 1896'da Dublin, 1898'de Liverpool, 1900'de Paris'te çalışmaya başladı.
9. İstanbul'da İlk Elektirikli Tramvay ve Kaldırılması
Tramvay İşletmesi 16 Haziran 1939 tarihinde millileştirilerek İETT İşletmeleri Umum Müdürlüğü’ne bağlandı. Şehrin her iki yakasında elli yıl süreyle hizmet veren elektrikli tramvaylar, şehrin sürekli artan hızına ayak uyduramadıkları gerekçesiyle 12 Ağustos 1961 tarihinde Avrupa Yakasında, 14 Kasım 1966’da ise Anadolu Yakasında son seferine çıkarak yolcularına hüzünle veda etti. Yerine troleybüsler sefere başladı.
10. Beyoğlu Tramvayı
1989 yılında müzede bulunan eski vagonların restore edilmesi suretiyle elektrikli tramvayın sembolik ve hatta nostaljik amaçlı olarak yeniden hizmete girmesi gündeme geldi. Bunun için de en uygun yer olarak yayalaştırma çalışmaları süren İstiklal Caddesi uygun görüldü. Böylece bugünkü Beyoğlu tramvayı Taksim-Tünel hattında işlemeye başladı. Kırmızı-beyaz rengi ve orijinal haliyle kısa sürede benimsenen nostaljik tramvay, sadece İstiklal Caddesi ve Beyoğlu’nun değil İstanbul, hatta Türkiye’nin simgesi haline geldi.
DİĞERLERİ
7 Maddede Atatürk’ün Türk Tarih Çalışmalarına Katkıları
Mustafa Kemal Atatürk, milletleri millet yapan ve onları geleceğe taşıyan hususun o milletlerin sahip olduğu tarih olduğunun farkındaydı. Bu nedenle de dünyada eşi az görülen bir mücadele, azim ve kararlılıkla kurulan Cumhuriyet’in Türklük benliğinin oluşması ve ulusal kolektif bir kimliğin oluşması hususundaki en büyük etki potansiyelini Türk tarihinin taşıdığını biliyordu. Bu nedenle de Türk tarihinin gelişimi, ulusal tarih anlayışının oturması ve bu tarih bilincinin tüm topluma yayılması amacıyla elinden gelen maddi ve manevi desteği sunmaktan hiçbir zaman sakınmadı.
Fethi ve Fatih'i Öğrenmek İsteyenlere 10 Kitap Önerisi
Osmanlı Devleti’nin en şanlı padişahlarından Fatih Sultan Mehmed’in İstanbul’u fethetmesi ve Bizans İmparatorluğu’nun bu vesileyle tarihin tozlu raflarına karışması, yalnızca Türk tarihi açısından önemli bir gelişme olmakla kalmayıp, Avrupa tarihi için de kırılma noktası oluşturdu. Tarihi derinden etkileyen bu önemli olayın nasıl cereyan ettiğini ve fethin başmimarı Fatih Sultan Mehmed'in hayatını etraflıca öğrenmek isteyenler için 10 adet tavsiye kitap derledik. Neden mi bu kitaplar? Cevabımız hemen aşağıda.
III. Selim'in Önemli Islahatları
Yıllardan 1761, günlerden ise Aralık ayının 24’ü. Osmanlı Devleti’nin başkenti İstanbul havai fişek sesleriyle yankılanmakta. Şehir tam 34 yıl sonra dünyaya gelen ilk şehzadenin onuruna bir hafta boyunca devam eden etkinliklerle coşmakta. Sultan III. Mustafa’nın eşi Mihrişah Sultan’dan doğma Şehzade Selim’in doğuşu mutluluk kaynağı oldu Osmanlı’ya. Gezegenlerin bir araya dizildiği gün ve saatte, yani kıran vakti doğacağı için ‘Cihangir-i Bi Nazir’, yani dünyada benzeri olmayan cihangir olarak müjdelenmişti. Büyük bir bekleyişin ardından doğan ve devletin başına geçen III. Selim ise değişime muhtaç Osmanlı’ya derman arayışına girişti.
Bir Kadın Osmanlı Paşası: Emine Valide Paşa
Osmanlı’da kadın bir paşanın olduğunu bilmiyorsanız bu yazı sizi biraz şaşırtabilir, belki de hayrete düşürebilir. Zarafeti, alımı, otoriter kişiliği ile dikkatleri üzerine çeken Emine Valide Paşa Osmanlı Devleti tarafından ' Paşa' unvanı verilen ilk ve tek kadındır. Bu yönüyle tarihe geçen Emine Valide Paşa’yı gelin birlikte tanıyalım.
5 Maddede Baklavanın Anadolu Kültüründeki Yeri
Yüzyıllardır Anadolu mutfağının vazgeçilmez bir lezzeti olarak ağzımızı tatlandıran, sadece Anadolu insanının damağına lezzet şöleni yaşatmakla kalmayıp, bununla birlikte birçok kültürel ritüelinde vazgeçilmez sembolü haline gelen baklavanın tarihimizdeki ve kültürümüzdeki yeri ve önemini sizler için derledik.
7 Maddede Galata Kulesi Hakkında Bilinmesi Gerekenler
İstanbul’un Galata semtinde bulunan ve şehrin sembollerinden biri haline gelen Galata Kulesi, bir kültürler mirası olarak günümüzde halen daha ihtişamını korumaktadır. Şehrin en güzel manzarasını 360 derecelik açıyla sergileyen yapı, şehrin en çok ziyaretçi toplayan tarihi yapıları arasında.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun