Karaciğer nakil ameliyatından sonra yoğun bakım ünitesine alınacak ve respiratöre (solunum makinesi) bağlanacaksınız. Eğer her şey iyi giderse, 26-48 saat içinde solunum makinesi yavaş yavaş devreden çıkarılabilir, ancak gerekirse respiratörde daha uzun süreler kalabilirsiniz.
T-tüpünün yanı sıra, ameliyat sonrası dönemde karnınızda başka boşaltım tüpleri de olabilir. Bu tüpler karaciğerinizin etrafındaki sıvıları boşaltmakta kullanılır ve genellikle evinize gitmeden önce çıkarılır.
Yoğun bakımda birkaç gün geçirdikten sonra, eve gitmenize izin verilmeden önce büyük olasılıkla transplantasyon ünitesinde iki üç haftalık iyileşme döneminizi geçireceksiniz. Bu süre boyunca, yüksek ateş, ağrılar, sarılık, sıvı birikimi, ilaç yan etkileri ve artan karaciğer fonksiyonları gibi vücudun organı reddettiğine dair işaretler açısından izleneceksiniz.
Bu ameliyat sonrası iyileşme dönemi, yoğun fiziksel ve zihinsel rehabilitasyonu kapsar ve bu dönemde göstereceğiniz çaba, en kısa zamanda tekrar ayağa kalkmanızda etkili olacaktır.
Kontrol için yapılan karaciğer biyopsileri
Karaciğer nakil ekibimiz, eğer gerekli görülürse, iyileşmenizi izleyebilmek için yeni karaciğerinizden doku örnekleri alabilir. Bu işleme biyopsi adı verilir ve genellikle organ reddinin, sarılığın, enfeksiyonun ve diğer olası sorunların kontrol edilmesi için uygulanır.
Biyopsiler hastanede yatarak ya da poliklinikte yapılabilir. Biyopsiden önce karnınızın sağ tarafından bir uyuşturucu enjekte edilecektir (lokal anestezi). Daha sonra özel bir iğne ile (Hepafix) karaciğer dokusundan mikroskopla incelenmek üzere küçük bir örnek alınır.
Bu prosedürden sonra en az bir saat boyunca yan yatmanız ve yaklaşık k saat boyunca yataktan çıkmamanız gerekir.
Karaciğer naklinden sonra yapılan poliklinik kontrolleri
Hastaneden çıkmanızdan sonraki ilk aylarda poliklinik izlemleri için haftada bir ya da iki kez transplantasyon ünitesine gelmeniz gereklidir.
Bu poliklinik kontrollerinin amacı iyileşmenizi izlemek ve herhangi olası komplikasyonu anında teşhis etmektir. Her ziyaretinizde karaciğer fonksiyonunuz dikkatle değerlendirilecek ve muayeneden geçeceksiniz; böylelikle, herhangi bir enfeksiyon veya terslik varsa belirlenebilecektir.
Kan örnekleriniz incelenecektir. Bu incelemede kanınızdaki bağışıklık sistemini baskılayıcı ilaçların seviyeleri kontrol edilecektir ve buna göre ilaç dozlarınız ayarlanacaktır.
Aşırı dozda ilaç alımı bağışıklık sisteminizin çok fazla baskılanmasına dolayısıyla enfeksiyonlara yakalanma riskinizin daha fazla artmasına neden olabilir.
Enfeksiyon ve organ reddi riski azaldıkça, poliklinik kontrollerinizin sıklığı da düşecektir.
Hastane sonrası bakım
Şimdiye kadar karaciğer nakil ünitesindeki tıbbi ekibin özenli bakımı altındaydınız, fakat şimdi hastaneyi terk etme vakti...
Artık bundan sonraki bakımınızdan büyük ölçüde siz sorumlusunuz; ama unutmayın ki, herhangi bir sorunla karşılaşmanız halinde transplantasyon ekibi size yardım etmek için hâlâ orada...
Ameliyat Yarasının Bakımı
Bir antiseptik sabun kullanarak ameliyat yarasını temiz tutunuz. Eğer kızarıklık, şişlik ya da sıvı oluşumu görürseniz, hemen doktorunuzu haberdar ediniz.
T-tüpünün Bakımı
Safranın boşaltımı için yerleştirilmiş bir T-tüpünüz varsa, T-tüpünün girdiği bölgede derinin enfekte (iltihaplanması) olması mümkündür.
Yapmanız gerekenler:
- Tüpün etrafındaki alanı bir antiseptik sabun ile temizleyiniz.
- Yaraya zarar verebilecek ya da T-tüpünü yerinden çıkartabilecek şiddetli hareketlerden kaçınınız.
Aşağıdakileri fark ettiğinizde hemen doktorunuzu ya da karaciğer nakil ekibinizi arayınız:
- T-tüp çevresindeki deride kızarıklık
- T-tüpü bölgesinde ısınma
- Bu bölgeden akıntı
- T-tüpüne bağlanan dikişin kopması
- T-tüpünün görünebilir uzunluğunda bir değişiklik
- Ateşinizi İzlemek
- Kendinizi ateşli hisseder, titremeniz olur, bir rahatsızlık duyarsınız veya vücudunuzun herhangi bir yerinde ağrı veya acı hissedersiniz ateşinizi kontrol ediniz.
Bu bir enfeksiyonun ya da ret sürecinin ilk işareti olabilir. Ateşiniz bir günden fazla süre 38°C'nin üstünde olursa, hemen karaciğer nakil ekibiniz ya da doktorunuzla temasa geçiniz.
Doktorunuzun izni olmadan hiç bir ilaç kullanmayınız.
Kan Basıncı (tansiyon) ve Nabız
Hemşireniz, kan basıncınızı (tansiyonunuzu) ve nabzınızı nasıl ölçeceğinizi öğretecektir. Normal kan basınç ve nabız değerlerinizi bilmeniz önemlidir. Böylece normal değerlerden bir farklılık görürseniz, doktorunuza bildirebilirsiniz.
Diş Bakımı
Yumuşak bir diş fırçası kullanmalısınız. Böylece diş etlerinize zarar vermezsiniz. Her yemekten hemen sonra dişlerinizi fırçalayınız ve bir antiseptik ağız yıkama ürünüyle ağzınızı temizleyiniz. Takma dişiniz varsa her yemekten sonra iyice temizlemeye özen gösteriniz.
Enfeksiyonları ve çürükleri engellemek amacıyla düzenli olarak her altı ayda bir genel kontrol yaptırmak üzere diş hekimine gitmek önemlidir. Dişlerinizle ilgili ciddi sorunlarınız yoksa, ameliyattan sonraki ilk altı ay içinde dişleriniz ile ilgili bir müdahaleden uzak durmalısınız.
Karaciğer naklinizin gerçekleştirilmesinin üzerinden ne kadar süre geçmiş olursa olsun, herhangi bir diş operasyonundan 24 saat önce antibiyotik kullanmaya başlamalısınız ve operasyondan 48 saat sonrasına kadar antibiyotik kullanımına devam etmelisiniz.
Bu tür tedaviye profilaksi (önlem) denilir ve hangi antibiyotiği almanız gerektiğini doktorunuz size söyleyecektir.
Genel Vücut Temizliği
Enfeksiyon riskinin düşük tutulmasına yardım etmek için iyi kişisel temizlik standardını sürdürmek önemlidir.
Aşağıdaki noktalara dikkat ediniz:
- Düzenli olarak yıkanınız, duş almayı banyo yapmaya tercih ediniz.
- Elinizi yıkarken kalıp sabun yerine sıvı sabun kullanınız.
- El ve yüz havlularını günlük olarak değiştiriniz.
- Yemeklerden önce ve tuvaletten sonra her zaman ellerinizi yıkayınız.
- Bir tırnak fırçasıyla tırnaklarınızı iyice temizleyiniz.
- Adet günlerinde kadınlar ped ve tamponlarını düzenli olarak değiştirmelisiniz. Bu bölgeyi suyla yıkamanız temizlik için yeterli olacaktır.
Deri ve Saç Bakımı
Kortizon yüzünüzde, göğsünüzde, omuzlarınızda ya da sırtınızda sivilcelere sebep olabilir. Eğer sivilce oluşursa, bu bölgeyi günde üç kez yumuşak bir anti-bakteriyel sabunla yıkayınız ve derinizi sabundan tümüyle duruladığınızdan emin olunuz. Etkilenen bölgeyi ovmaktan kaçınınız ve sivilceyi kapatmaya yönelik ilaçlı kozmetikler kullanmayınız.
Ağır ve enfekte (iltihaplanmış) olmuş sivilcenin bir dermatolog tarafından tedavi edilmesi gerektiğini hatırlayınız. Eğer sivilce sorununuz şiddetle devam ederse, tavsiye için doktorunuz ya da karaciğer nakil ekibinizin bir üyesiyle bağlantıya geçiniz.
Kortizon muhtemelen saçınızı etkileyecektir. Kalıcı saç boyaları, hafif boyalar, jöleler ve sarartıcılar saçınızın nazikleşmesine ve kırılmasına yol açabilir, bunları dikkatli kullanınız. Saçlarınızın nemini korumasını sağlayan ürünler kullanmanız yarar sağlayabilmektedir.
İstenmeyen Tüy Büyümesi
İmmünsüpresif (bağışıklığı baskılayıcı) ilaçların bazılarının yan etkilerinden biri de yüz tüylerinin büyümesi ve sıklaşmasıdır. Kadınlar ve çocuklarda bu durum üzücü olabilir, ancak hiçbir şekilde bağışıklığı baskılayıcı ilaçları almayı kesmemeniz gerekir.
Tüy dökücü bir krem kullanmanız, özel bir solüsyonla tüyleri sarartmanız, ağda uygulamaları işe yarayabilir. Eğer tüy büyümesi aşırı bir hal alırsa, tavsiye için doktorunuzla bağlantı kurunuz.
Güneşe Çıkma
Çok fazla güneş herkes için zararlıdır. Güneş ışığındaki mor ötesi ışınlar cildin erken yağlanmasına, güneş yanığına ve deri kanserine sebep olabilir. Nakil hastaları deri kanserine yakalanmada daha yüksek risk taşırlar, çünkü bağışıklık sistemleri deriye nüfuz eden morötesi ışının yol açtığı zararın tamamını gideremez. Sonuç olarak, aşağıdaki basit kuralları uygulayarak cildinizi aşırı güneşten korumanız önemlidir:
Güneş ışınlarının en kuvvetli olduğu gün ortasında (saat 10'dan saat 15'e kadar) güneşinden kaçınınız. Mümkün oldukça gölgede oturmaya gayret ediniz.
Dışarıda olduğunuz sürece ve güneş kremi sürmemiş olduğunuz zamanlarda, bir şapka, uzun kollu giyecek ve hafif bir pantolon giyiniz.
Bahar ve yaz aylarında güneşten koruma faktörü en az 15 olan yüksek kalitede bir güneş kremi kullanınız. Güneşe maruz kalan tüm bölgelere, özellikle yüz, boyun ve ellere krem sürünüz. Güneş kremleri suyla çıkar. Özellikle yüzme sonrası kremi düzenli olarak yeniden uygulayınız.
Unutmayınız ki güneş ışınları bulutlu günlerde bile zararlı olabilir. Morötesi ışınların deniz, kum, kar ve betondan yansıması da güneş yanığına yol açabilir. Bu nedenle güneş kremlerinizi kullanmayı asla atlamayınız.
Solaryuma asla gitmeyiniz.
Vücudunuzdaki benlere dikkat ediniz. Eğer bir benin renk değiştirdiğini veya sınırlarının düzensiz bir şekil aldığını fark ederseniz derhal doktorunuzla temasa geçiniz.