-
sesbilim (fonem, phonem) adı verilen ve anlam ayırd edici özelliği bulunan dil içindeki seslerin görevlerini inceleyen dil bilimi koludur. adli olaylarda sesbilimsel araştırmalarda ve soruşturmalarada kullanılır.
ses kayıtları, işlenmiş ya da işlenecek olan bir suçun sesli tanıklarıdır. suçun, nerede, nasıl ve ne zaman meydana geldiğinin tespiti ve ya işlenecek suçu önlemek adına önemlidir.
yaygın olarak kullanılan adli sesbilim uygulamaları şunlardır.
1. konuşmacı kimliğinin saptanması.
bir adli vakanın incelenmesinde şüphelinin elde bulunan kayıttaki bilinmeyen kişinin ses kaydı( gizli ses kayıtları, telefon dinleme gibi) ve şüphelinin bilinen ses kaydı ( polis sorgusu) ile karşılaştırılmasıdır. böylece konuşmacı kimliği saptanır.
2. ses açılımı( tape)
geri plan gürültüsü, parazit gibi unsurlardan duyulması güç olan ses kayıtlarının iyileştirimesi ve metne çevrilerek delillendirilir.
3. kayıt bütünlüğünün doğrulanması
ses kaydı üzerinde ekleme, çıkartma (silme) veya orijinallik ve bütünlük tespit edilir.
4. dil veya aksan tanıma
kelime, harf vurgusu, lehçe, aksan gibi özellikler analiz edilir.
5. tanık vasıtasıyla konuşmacı tanımlama
işitme şahitliği” diye adlandırabileceğimiz, şahitlerin sanık ya da şüphelileri onların konuşmalarını dinlemek sureti ile tanımaya çalışmalarıdır. (bu uygulama ülkemizde kullanılmıyor. ses kayıtları şahitle paylaşılmıyor.)
6. konuşmacı profili çıkarma
konuşmacının cinsiyeti, yaşı, yerel lehçesi, patolojik kaynaklı söyleyiş bozuklukları gibi verilerle profil çıkarılmasıdır.