Yabancı kontrollü girişim, yurt içinde faaliyet gösteren ancak doğrudan veya dolaylı yurt dışında yerleşik bir birim tarafından kontrol edilen girişim olarak tanımlanıyor. 2014'te yüzde 13.8 düzeyinde gerçekleşen oran, 2012 ve 2013 yıllarında sırasıyla yüzde 13.6 ve yüzde 13.4 seviyesinde bulunuyordu.
Tam sayım kapsamındaki girişimlerde 2015 yılında gerçekleştirilen toplam üretimin yüzde 2.4'ü Almanya'nın, yüzde 1.7'si ABD'nin ve yüzde 1.6'sı Fransa'nın kontrolünde yapıldı.
Tütün sektörüne yabancılar hakim
İmalat sanayisindeki alt sektörlere bakıldığında, en yüksek yabancı kontrol oranı yüzde 84.7 ile "tütün ürünleri imalatı"nda görüldü. İkinci sırada yüzde 44.8 ile "motorlu kara taşıtı, treyler (römork) ve yarı treyler imalatı", üçüncü sırada yüzde 39.5 ile "temel eczacılık ürünlerinin ve eczacılığa ilişkin malzemelerin imalatı" sektörleri yer aldı.
Yabancı kontrol oranı içeceklerin imalatında yüzde 24.7, kağıt ve kağıt ürünlerinin imalatında yüzde 19.5, kimyasalların ve kimyasal ürünlerin imalatında yüzde 38.8, bilgisayarların, elektronik ve optik ürünlerin imalatıda yüzde 12, telekomünikasyonda ise yüzde 54.8 olarak gerçekleşti.
Madencilikte Kanadalılar açık ara önde
Yabancı kontrolünün ülkelere göre dağılımı incelendiğinde madencilik sektöründeki Kanada hakimiyeti dikkat çekiyor. Madencilik ve taş ocakçılığında faaliyet gösteren yabancı kuruluşlar arasında yüzde 47.7 ile Kanada açık ara önde.
Bu ülkeyi yüzde 14.8 ile Hollanda, yüzde 12.1 ile ABD takip etti. İmalat sektöründe ise Almanya yüzde 20.1 ile başı çekiyor. Almanya'yı yüzde 13.9 ile Fransa, yüzde 12.2 ile ABD izledi. Eğitim sektöründe yabancı kontrol oranında yüzde 37.4 ile Fransa'ya ait girişimler önde gelirken gayrimenkul faaliyetleri ile ulaştırma ve depolamada Almanya önde.
COŞKUN ÇELEKOĞLU