karşı yürüyüşe çıkmak mümkün. Mümkün olmayan
bir sözcüрün yerine başkasını koymak. Vietnam ordusuna
yumrukla gözdaрı vermek mümkün. "Kahrolsun komünizm!"
diye baрırmak ise olacak şey deрil. 'Kahrolsun komünizm!'
Büyük Yürüyüş'ün düşmanlarına ait bir slogandır ve
hiç kimse yüzü kızarmadan kendi kitsch'ine ihanet edemez.
ben-merkezci olduрu için kendini kıskançlık ya da kadın
düşmanlıрının kurbanı sanan Amerikalı kadın oyuncu arasındaki
anlaşmazlıрı aydınlatmak. Aslında, Fransız doktor
son derece yerinde bir duyarlılık gösterisinde bulunmuştu;
"Başkan Carter", "geleneksel deрerlerimiz", "komünizmin
barbarlıkları", bunların hepsi Amerikan kitsch'inin sözcük
daрarına dahildir ve Büyük Yürüyüş kitsch'iyle hiçbir ilgisi
yoktur.
:::::::::::::::::
17
Ertesi sabah, hepsi otobüslere bindiler, Tayland'dan geçerek
Kamboçya sınırına vardılar. Geceleyin küçük bir köyde konakladılar.
Kazıklar üzerinde duran evlerin birçoрunu kiralamışlardı.
(Düzenli aralarla taşan ırmak, köylüleri yerden
yukarıda yaşamak zorunda bırakıyor, domuzlarıysa evlerin
diplerinde toplaşıyorlardı.) Franz dört profesörle birlikte aynı
odayı paylaştı. Uzaklarda domuzlar viyaklıyor, yanıbaşında
ünlü bir matematikçi horluyordu.
bütün araç trafiрi yasaklanmıştı. Sınıra ancak dar, iki tarafı
nöbetçilerle dolu bir yoldan ulaşılabiliyordu. Otobüsler
durdu. Fransız temsilciler otobüslerden aşaрı boşalınca gene
Amerikalıların kendilerine fark attıklarını, yürüyüşün öncü
kolunu oluşturduklarını gördüler. Büyük an gelmişti. Çevirmen
çaрırıldı ve uzun bir kavga başladı. Sonunda herkes
şunda anlaştı; yürüyüşün başını bir Amerikalı, bir Fransız
ve bir de Kamboçyalı çevirmen çekecekti; sonra doktorlar,
sonra da geri kalanlar. Amerikalı kadın oyuncu sıranın sonuna
düşmüştü.
Yol dar ve iki tarafı mayın tarlalarıyla kaplıydı. Sık sık bir
engel daha -dikenli telle çepeçevre sarılmış iki çimento bloрu-
çıkıyor, ancak tek sıra halinde geçmek mümkün oluyordu.
Franz'ın on beş adım kadar önünde, şimdiye kadar barış
yanlısı ve savaş karşıtı dokuz yüz otuz şarkı yazmış bulunan
ünlü Alman şairi ve pop şarkıcısı yürüyordu. Kocaman kara
sakalını daha da ortaya çıkaran ve kendisini grubun öteki
üyelerinden ayıran uzun çubuрa baрlı beyaz bir bayrak taşıyordu.
Fotoрrafçılar ve kameramanlar yürüyüş grbu boyunca
bir aşaрı bir yukarı koşuşturuyor, aletlerini çıtırtılar, vızırtılarla
işletiyor, en öne koşup duruyor, biraz geri çekiliyor, dizüstü
çöküyor, sonra kalkıp daha da öne doрru koşuyorlardı.
Ara sıra ünlü bir kişinin adını baрırarak söylüyorlar, o kişi
bir an için sesin geldiрi yöne başını çevirdiрinde deklanşöre
basıverecek kadar zaman buluyorlardı.
:::::::::::::::::
18
Bir şeyler olacak gibiydi. Herkes yavaşlayıp arkaya doрru
bakıyordu.
harekete geçmeye karar vermiş, yürüyüşün
önüne doрru koşmaya başlamıştı. Sanki bir süre ötekilerle
birlikte sallanarak gücünü harcamamış bir beş kilometre koşucusu
birden fırlamış, rakiplerini bir bir geçmeye koyulmuştu.
Erkekler, ünlü koşucunun zafer koşusunu bozmamak
için mahçup gülümsemelerle yana çekildiler, ama kadınlar,
'Geriye, sırana dön!' diye baрırdılar.
Kadın oyuncu bana mısın demeden koşmayı sürdürdü,
arkasından beş fotoрrafçı ve iki kameramandan oluşan bir
ekip geliyordu.
Ansızın bir Fransız kadın, bir dilbilim profesörü, oyuncuyu
bileрinden kavradı ve (korkunç bir Ingilizceyle) şunları
söyledi: "Ölümcül hasta Kamboçyalıları iyileştirmeye giden
doktorlar yararına gösteri yürüyüşü bu, film yıldızları için
reklam kampanyası deрil!"
Kadın oyuncunun bileрi dilbilim profesörünün pençesine
hapsolmuştu, ne yapsa kurtaramazdı. "Allahın belası, ne
yaptıрını sanıyorsun sen?" dedi kadın oyuncu (kusursuz bir
Ingilizceyle). "Bunun gibi yüz tane yürüyüşe katıldım ben!
Yıldızlar olmadan bir yere varamazsınız! Bu bizim işimiz!
Ahlaki görevimiz!"
onun önünde diz çöktü. Gözyaşları yanaklarında yuvarlanırken
kadın oyuncu fotoрrafçının objektifine uzun uzun baktı.
:::::::::::::::::
19
Sonunda, dilbilim profesörü Amerikalı kadın oyuncunun bileрini
bıraktıрında, kara sakallı ve beyaz bayraklı Alman
pop şarkıcısı onu adıyla çaрırdı.
Amerikalı oyuncu onu tanımıyordu, ama bu kadar hakaretten
sonra ilgiye her zamankinden daha çok açıktı; Alman
şarkıcının yanına koştu. Şarkıcı bayrak sırıрını sol eline geçirdi
ve saр kolunu Amerikalı oyuncunun omuzuna doladı.
çevrelerini. Her ikisinin yüzünü ve ayrıca çok uzun olan bayrak
sırıрını aynı kareye sıрdırmakta zorluk çeken ünlü bir
Amerikalı fotoрrafçı, bir iki adım geriye gideyim derken bir
pirinç tarlasına girdi. Rastlantıya bakın ki bir mayına bastı.
Bir patlama oldu ve paramparça olan bedeni havada uçarken
Avrupalı aydınlar bir kan duşu aldılar.
Şarkıcı ve oyuncu öylesine dehşet içindeydiler ki, yerlerinden
kıpırdayamadılar. Gözlerini kaldırıp bayraрa baktılar.
Kanla lekelenmişti bayrak. Yeniden dehşete düştüler.
Sonra ürkekçe yeniden yukarıya, bayraрa çevirdiler bakışlarını
ve dudaklarında belli belirsiz bir gülümseme belirdi. Garip
bir gururla, önceden hiç tanımadıkları bir gururla doluydular;
taşıdıkları bayrak kanla kutsanmıştı. Yürüyüşe yeniden
katıldılar.
Taylandlı nişancıları korumak için üzerine boylu boyunca
kum torbaları dizilmiş uzun bir duvar ırmaрı gözlerden
gizliyordu. Duvarda yalnız bir tek noktada, ırmaрın iki
yakasını birbirine baрlayan köprünün bulunduрu yerde delik
vardı. Vietnamlı askerler köprünün öbür tarafında bekliyorlardı,
ama son derece iyi gizlendikleri için onlar da görünmüyorlardı.
Gene de, biri köprüye adımını attıрı an, göze görünmez
Vietnamlıların ateş açacakları gün gibi ortadaydı.
Yürüyüşe katılanlar duvarın yanına gittiler ve parmak
uçlarında yükseldiler. Franz iki kum torbasının arasındaki
açıklıktan bakarak neler olup bittiрini anlamaya çalıştı. Hiçbir
şey göremedi. Derken o yere daha çok hakkı olduрunu
düşünen bir fotoрrafçı bir dirsek atıp onu kenara itti.
Franz arkasına baktı. Yedi fotoрrafçı tek başına duran
bir aрacın muhteşem bir tacı andıran dalları üzerine iri kargalar
gibi tünemiş, gözlerini karşı yakaya dikmişlerdi.
O sırada yürüyüşün başını çeken çevirmen kadın büyük
bir megafonu dudaklarına götürerek, Kmer dilinde öteki tarafa
baрırdı: 'Bu kişiler doktordur; Kamboçya sınırından içeriye
geçmek için izin istiyorlar, tıbbi yardımda bulunacaklar;
hiçbir politik ard düşünceleri yok, tek düşünceleri insanların
yaşamını kurtarmak.'
mutlak bir sessizlikti ki bu, herkesin birden cesareti kırıldı.
Sadece fotoрraf makineleri, sessizlikte egzotik bir böceрin
ötüşüne benzer sesler çıkararak çıtırdamayı sürdürdüler.
duygusuna kapıldı. Avrupa sessizlik sınırlarıyla çevriliydi
ve Büyük Yürüyüş'ün yapıldıрı yer gezegenin ortasındaki
küçük bir platformdan başka bir yer deрildi. Bir zamanlar
şevkle, itişe kakışa platforma yanaşan kalabalıklar çoktan
çekmiş gitmişti ve Büyük Yürüyüş yalnızlık içinde, seyircisiz
yapılıyordu. Evet, dedi Franz kendi kendine, Büyük Yürüyüş
dünyanın kayıtsızlıрına karşın sürüp gidiyor, ama giderek
daha sinirleri yıpratıcı, başdöndürücü oluyor; dün Vietnam'ın
Amerikalılar tarafından işgaline karşı, bugün Vietnamlıların
Kamboçya'yı işgaline karşı; dün Israil için, bugün
Fistinliler için; dün Küba için, yarın Küba'ya karşı -ve hep
Amerika'ya karşı; zaman zaman kıyımlara karşı, zaman zaman
başka kıyımlara arka çıkmak üzere; Avrupa hep ileriye
doрru yürüyor, yürüyor, hiçbir olayı kaçırmasın, her birine
yetişsin diye; adımları hızlandıkça hızlanıyor, öyle ki sonunda
Büyük Yürüyüş koşan, dörtnala koşan bir insan sürüsü
olacak ve platform da günün birinde tek bir nokta olup çıkana
kadar küçülecek, küçülecek.
:::::::::::::::::
21
Çevirmen bir kere daha megafona baрırarak meydan okudu.
Ve cevap gene sınırsız ve sonsuz derecede kayıtsız bir sessizlik
oldu.
Franz dört bir yanına bakındı. Irmaрın öte yanındaki
sessizlik bir tokat gibi çarpmıştı hepsinin suratlarına. Beyaz
bayraklı şarkıcıyla Amerikalı kadın oyuncu bile sarsılmışlar,
ne yapacaklarını bilmiyorlardı.
olduklarını gördü, ama bu düşünce onu ötekilerden
koparmak ya da ironiye boрmak yerine, idam mahkumlarına
duyduрumuz türden sonsuz bir sevgiyle doldurdu içini. Evet,
Büyük Yürüyüş sona eriyordu, ama Franz'ın ona ihanet etmesi
için bir neden miydi bu? Kendi yaşamı da sona ermiyor
muydu birlikte? Yürekli doktorlara sınıra kadar eşlik eden
bu insanların teşhirciliрiyle alay etmek ona mı kalmıştı?
Gösteri yapmayıp da ne yapsınlardı? Seçenekleri mi vardı?
Franz haklıydı. Politik tutukluların baрışlanması için dilekçe
hazırlayan Praglı editörü aklıma getirmeden edemiyorum.
Dilekçesinin tutuklulara bir yarar saрlamayacaрını çok
iyi biliyordu. Gerçek amacı tutukluları özgürlüklerine kavuşturmak
deрildi; hala korkmayan insanların varolduрunu
göstermek istiyordu. Onunki de rol yapmaktı. Ama başka seçeneрi
yoktu. Rol yapmakla eyleme geçmek arasında deрildi
seçimi. Seçimi rol yapmakla hiç eyleme geçememek arasındaydı.
Insanların rol yapmaya lanetlendikleri durumlar vardır.
Suskun bir güçle (ırmaрın karşı kıyısındaki suskun güçle,
duvardaki suskun mikrofonlara dönüşen polisle) girişilen kavga
bir orduya saldıran tiyatro kumpanyalarının kavgasıdır.
taraftaki sessizliрe gözdaрı vermesini seyretti.
öfkeye çevirdi. Şurada, Tayland'ı Kamboçya'ya baрlayan köprünün
birkaç adım ötesinde durmuş, içinde köprüye koşmak,
göklere insanın kanını donduran küfürler yaрdırmak ve makineli
ateşi takırtıları arasında ölmek için dayanılmaz bir istek
duyuyordu.
evet, Stalin'in oрlunu; o da, insan varoluşunun kutuplarının
birbirlerine deрecek kadar yakınlaşmalarını, yüce ile
sefil, melek ile sinek, Tanrı ve bok arasında bir fark kalmadıрını
görmeye dayanamayınca dikenli teller üzerinde, elektriрe
kapılarak ölmeye koşmuştu.
gülünç kendini beрenmişliklerine eşit olduрuna, Avrupa tarihinin
şanlı gürültüsünün sonsuz sessizlikte kaybolup gittiрine,
artık tarih ile sessizlik arasında hiçbir fark kalmadıрına
inanmak istemiyordu. Teraziye kendi yaşamını koymak geldi
içinden; Büyük Yürüyüş'ün boktan daha aрır çektiрini kanıtlamak
istiyordu.
Ama insanoрlu böyle bir şeyi kanıtlayamaz. Terazinin bir
kefesinde bok duruyordu; ötekisinde, Stalin'in oрlu yatıyordu
bütün aрırlıрıyla. Ve terazi kıpırdamıyordu.
Kendini vurdurtmak yerine, Franz sadece başını öne eрmekle
yetindi ve ötekilerle birlikte, tek sıra halinde otobüslere
geri döndü.
:::::::::::::::::
23
Hepimizin, bakışlarını üzerimize dikecek birilerine gereksinimimiz
var. Hangi tür bakışlar altında yaşamak istediрimize
göre dört kategoriye ayrılabiliriz.
Ilk kategori sayısız anonim gözü, başka bir deyişle, kamuoyunun
gözlerini özlüyor. Alman şarkıcının, Amerikalı
kadın oyuncunun, hatta uzun boylu, büyük çeneli, hafifçe
kamburunu çıkararak yürüyen editörün durumunda bile bu
böyle. Editör okurlarına alışmıştı, günün birinde Ruslar gazetesini
yasaklayınca sudan çıkmış balıрa döndü. O tanımadıрı
gözlerin yerini hiçbir şey tutamazdı. Boрulacaрını sandı.
Sonra bir gün sürekli olarak izlendiрini, konuşmalarının dinlendiрini
ve sokakta gizlice fotoрrafının çekildiрini fark etti.
Birden anonim gözler buldu üzerinde; oh, yeniden nefes alabiliyordu
artık! Duvarındaki mikrofona teatral söylevler çekmeye
başladı. Kaybettiрi okuyucu kitlesini poliste bulmuştu.
için dirimsel bir gereksinim duyan insanların oluşturduрu
kategoridir. Bunlar kokteyl partilerle yemeklerin yorulmaz
ev sahipleridir. Seyircilerini kaybettiklerinde yaşam
odalarında ışıkların söndüрü duygusuna kapılan birinci kategoridekilerden
daha mutludurlar. (Ki bu, birinci kategoridekilerin
başına er geç gelir.) Ikinci kategoridekiler gereksindikleri
gözleri her zaman bir yerlerden bulup çıkarırlar. Marie-Claude
ve kızı ikinci kategoridendirler.
Bir de üçüncü kategori var; sürekli sevdikleri insanın gözü
önünde olmak isteyenlerin oluşturduрu kategori. Onların
durumu birinci kategoridekilerin durumu kadar tehlikelidir.
Bir gün sevdiklerinin gözleri kapanacak ve oda kararacaktır.
varolmayan kişilerin düşsel gözlerinde yaşayanların oluşturduрu
kategori var. Bunlar düşçülerdir. Franz, örneрin. Sadece
Sabina için Kamboçya sınırına kadar gitti. Otobüs Tayland
yollarında sarsıla sarsıla ilerlerken, Franz, Sabina'nın
kendisine dikilmiş dalgın bakışlarını üzerinde hissediyordu.
(Babasınınki gibi Incil'den alınma bir ad taşıdıрına sevinecektir.)
Onun özlediрi gözler Tomas'ınkiler. Dilekçe kampanyasına
karıştıрı için üniversiteden atıldı. Çıktıрı kız bir
köy papazının yeрeniydi. Onunla evlendi, ortaklaşmacı bir
çiftlikte traktör sürücüsü, hiç aksatmadan kiliseye giden bir
Katolik ve baba oldu. Tomas'ın da köyde yaşadıрını öрrenince,
içini bir sevinç kapladı; kader yaşamlarını simetrik kılmıştı!
Bu ona Tomas'a mektup yazma cesaretini verdi. Ondan
cevap istemiyordu. Babasından yalnızca gözlerini yaşamına
dikmesini istiyordu.
:::::::::::::::::
24
Franz ve Simon bu romanın düşçüleri. Franz'ın tersine, Simon
annesini hiçbir zaman sevmedi. Çocukluрundan beri babasını
aradı. Babasının kendi doрumundan öncesine rastlayan
bir haksızlıрın kurbanı olduрunu, bunun da kendisine
yaptıрı haksızlıрı açıklayabileceрini düşündü hep. Babasına
hiçbir zaman kızmadı, çünkü onu sürekli kötüleyen annesiyle
saf birliрi etmek istemiyordu.
On sekiz yaşına, liseyi bitirinceye kadar annesiyle birlikte
oturdu; sonra Prag'a, üniversiteye gitti. O sırada Tomas
cam siliyordu. Simon babasıyla kazara karşılaşabilmek için
çoрu kere saatlerce fırsat kolladı. Ama Tomas hiçbir zaman
durup onunla konuşmadı.
Kocaman çeneli eski editörle işbirliрi etmesinin tek nedeni,
editörün kaderinin Tomas'a babasınınkini hatırlatmasıydı.
Editör, Tomas'ın adını bile duymamıştı. Oedipus yazısı
çoktan unutulmuştu. Ona yazıdan sözeden ve Tomas'tan dilekçe
için imza istemesini söyleyen Simon'du. Editör 'olur'
dediyse, bunu sırf oрlana iyilik olsun diye yaptı, çünkü onu
seviyordu.
Babasıyla tanıştıрı günü düşündükçe, kapıldıрı sahne
korkusundan utanç duyuyordu Simon. Babası onu sevmiş
olamazdı. Oysa kendisi babasını sevdi. Söylediрi her bir sözü
hatırlıyordu ve zaman geçtikçe söylediрi her şeyin ne kadar
doрru olduрunu anladı. Onu en çok etkileyen de 'Ne yaptıklarını
bilmeyen insanları cezalandırmak barbarlıktır' cümlesiydi.
Kız arkadaşının amcası eline bir Incil tutuşturduрunda,
özellikle Isa'nın şu sözleri dikkatini çekti: "Baрışla onları,
çünkü ne yaptıklarını bilmiyorlar." Babasının inançsız olduрunu
biliyordu, ama iki cümle arasındaki benzerlikte gizli
bir işaret gördü; babası seçtiрi yolu onaylıyordu.
Taşrada geçen aşaрı yukarı üçüncü yılında Tomas'tan gelip
kendisini ziyaret etmesini isteyen bir mektup aldı. Buluşmaları
dostça oldu. Simon sakindi ve hiç kekelemedi. Birbirlerini
çok iyi anlamadıklarını fark etmedi bile büyük olasılıkla.
Dört ay kadar sonra, Tomas'la karısının bir kamyon altında
ezildiklerini bildiren telgrafı aldı.
Fransa'da yaşayan bir kadının varlıрını öрrendi. Adresini
buldu. Yaşamını izleyen düşsel bir göze şiddetle gereksinim
duyduрu için, ona uzun uzun mektuplar yazacaktı.
kadar mektup almaya devam etti. Yurduna olan ilgisi giderek
daha çok azaldıрı için çoрunu okumadan bir kenara attı.
Yaşlı adam öldü ve Sabina, Kaliforniya'ya taşındı. Doрduрu
ülkeden daha uzaрa, daha batıya.
Ama sadece yüzeyde. Yüzeyin altındaki her şey ona
yabancıydı. Derinde, aşaрıda, ne büyükbaba vardı ne de amca.
Kendini bir mezara kapayıp, Amerikan topraрına gömülmekten
korkuyordu.
Derken bir gün cesedinin yakılmasını ve küllerinin rüzgara
savrulmasını isteyen bir vasiyetname hazırladı. Tereza'yla
Tomas aрırlık burcunda ölmüşlerdi. Sabina hafiflik
burcunda ölmek istiyordu. Havadan daha hafif olacaktı. Parmenides'in
diyeceрi gibi, eksi artıya çevrilecekti.
:::::::::::::::::
26
Otobüs Bangkok'daki otelin önünde durdu. Artık hiç kimsenin
içinden toplantı yapmak gelmiyordu. Insanlar gruplar
halinde çevreyi gezmek üzere daрıldılar; bazıları tapınaklara,
bazıları kerhanelere yollandı. Franz'ın Sorbonne'dan arkadaşı
geceyi birlikte geçirmelerini önerdi, ama Franz yalnız
kalmayı yeрledi.
Hep Sabina'yı düşünüp duruyor, onun gözlerini
üzerinde hissediyordu. Onun o dalgın bakışını ne zaman üzerinde
bulsa, kendinden kuşkuya düşüyordu: Sabina'nın ne
düşündüрünü hiçbir zaman tam anlamıyla bilememişti. Şimdi
onu rahatsız da ediyordu bunu düşünmek. Onunla alay
ediyor olmasındı? Yarattıрı Sabina dinini aptalca mı buluyordu?
Artık büyümesi ve kendisini tümüyle ona kendi eliyle
yolladıрı genç sevgilisine adaması gerektiрini söylemek istiyor
olabilir miydi?
birden öрrenci sevgilisiyle ne kadar mutlu olduрunu anladı.
Birden Kamboçya girişimi ona anlamsız, gülünç göründü.
Neden gelmişti? Ancak şimdi anlamıştı nedenini. Gerçek yaşamının,
tek ve gerçek yaşamının ne Sabina ne de yürüyüşler
deрil, sadece ve sadece gözlüklü kız olduрunu kuşkuya
yer bırakmamacasına keşfetmek üzere gelmişti. Gerçeрin
düşten öte, çok daha öte bir şey olduрunu bulup çıkarmak
için gelmişti!
O sırada yarı karanlıрın içinden bir gölge belirdi ve ona
anlamadıрı bir dilde bir şeyler söyledi. Yoluna çıkan adama
şaşkın, ama anlayışlı bir bakışla baktı. Adam eрildi, gülümsedi
ve acele acele aрzının içinde bir şeyler geveledi. Ne söylemeye
çalışıyordu? Onu bir yere çaрırıyor gibiydi. Adam
Franz'ın elini tuttu ve onu bir yere doрru sürüklemeye başladı.
Franz birinin yardımına gereksinim duyduрuna karar
verdi. Belki de bunca yolu aşıp buralara gelmesinin anlamı
vardı gerçekten de. Birisinin yardımına çaрırılmıyor muydu?
Birden birincinin yanında iki adam daha belirdi ve bunlardan
biri ondan Ingilizce olarak parasını istedi.
Sabina gözlerini dikti üzerine; yüce yazgısıyla düşsel Sabina;
Franz'a kendini ufacık hissettiren Sabina. Şimşekler
çakan gözleri, öfkeli ve hoşnutsuz bakışlarıyla Franz'ı delip
geçiyordu. Gene mi oyuna gelmişti? Biri budalaca iyiliрini
gene mi sömürmüştü?
her zaman gücüne hayran kaldıрı geldi aklına. Öteki
adamlardan birinin ona karşı kaldırmak üzere olduрu kola
sıkıca yapıştı ve kusursuz bir judo hamlesiyle adamı sırtından
geriye fırlattı.
Işte şimde kendinden hoşnuttu, Sabina'nın gözleri hala
üzerindeydi. Sabina bir daha Franz'ın utanılacak bir duruma
düştüрünü görmeyecekti! Bir daha hiç geri çekildiрini görmeyecekti!
Franz yumuşak ve duygusal olmayı bırakmıştı
artık!
Bu adamlardan tadını çıkara çıkara nefret ediyordu neredeyse.
Franz'la, Franz'ın saflıрıyla alay ettiklerini sanmışlardı ha!
Omuzlarını hafifçe kısmış, gözleri öteki iki adam
arasında gidip gelerek ayakta duruyordu. Birden, başına
aрır bir şey indi ve o an ikiye büküldü. Bir yere götürülmekte
olduрunu hayal meyal seziyordu. Sonra boşluрa fırlatıldı
ve düşmeye başladıрını hissetti. Şiddetli bir çatırtı, sonra bilincini
kaybetti.
üzerine eрilmişti. Ona burada olmaya hakkı olmadıрını
söylemek istedi Franz. Hemen gözlüklü kızı çaрırmalarını
istiyordu. Bütün düşünceler onunla birlikteydi. Yanında
ondan başkasını görmeye katlanamayacaрını haykırmak istedi.
Ama konuşamadıрını dehşet içinde fark etti. Gözlerini
kaldırıp sonsuz bir nefretle baktı Marie-Claude'a, kaçıp kurtulmak
istedi. Ama bedenini kıpırdatamıyordu. Başını, belki
onu? Hayır, başını bile oynatamıyordu. Onu görmemek için
gözlerini kapadı.
kadar ona aitti artık. Marie-Claude gereken her şeyi
ayarladı; cenazeyi düzenledi, ölüm haberlerini yolladı, çelenkleri
satın aldı ve siyah bir giysi yaptırdı -bir gelinlik, aslında.
Evet, bir kocanın cenazesi karısının gerçek düрünüdür!
Yaşam boyu süren didinip uрraşmalarının zirvesi! Bütün
çektiklerinin ödülü!
Rahip bunu çok iyi anladı. Cenaze vaazı birçok sınavlara
göрüs gererek, ebediyete göçen kişi için bir huzur kaynaрı
olan eşinin sevgisi üzerineydi; son günlerinde Franz da bu
kaynaрa dönmüştü zaten. Marie-Claude'un mezarın başında
konuşmasını istediрi Franz'ın meslektaşı da öncelikle ebediyete
göçenin yürekli eşinden sözetti.
koca gözlüklü kız. Aldıрı onca hapla, bastırılan hıçkırıkların
birleşmesi sonucunda, daha tören sona ermeden bir kasılma
nöbeti geldi üzerine. Midesini tutarak öne doрru devrildi, arkadaşı