Evrimi anlamanın ilk basamağı, tür içi çeşitliliği anlamaktan geçer. Zira tür içi çeşitlilik, evrimin çeşitlilik mekanizmalarının bir ürünü olduğu gibi; bu özelliği dolayısıyla aynı zamanda evrimsel sürekliliğin vazgeçilmez bir kaynağıdır. Çeşitliliğin olmadığı bir popülasyonda evrimden söz edilemez. Bu nedenle mutasyonlar, gen çaprazlanması, transpozonlar, vb. evrimsel çeşitlilik mekanizmaları büyük öneme sahiptir. Bunların yarattığı yeni çeşitlilik, evrimin seçilim mekanizmaları (doğal seçilim, cinsel seçilim, yapay seçilim, akraba seçilimi, grup seçilimi, vs.) tarafından seçilerek belli yönlere doğru adeta "çekilirler". Bu yönler, o anki çevre şartları tarafından belirlenir ve doğanın kendi kaotik değişimi içerisinde bu yön de durmaksızın değişir. Bu sayede belli bir canlı grubunun belli özellikleri ortama uyum bakımından avantaj sağlarken, aynı canlının farklı bir grubunun tamamen farklı özellikleri avantaj sağlayabilir. İşte bu farklılık ve bu farklar üzerine etki eden seçilim mekanizmaları sayesinde, ortak bir atadan, yepyeni türler evrimleşebilir. Bu olaya da "türleşme" adı verilir.
Bu görselde, çeşitli besinlerin renk ve boyut bakımından çeşitliliğini görmekteyiz. Fotoğraflardaki çeşitliliğin bir diğer nedeni de, farklı gelişim evrelerinde çekilmiş olmalarıdır (dolayısıyla fotoğraf, yukarıdaki açıklamamız ile birebir ilişkili olmak zorunda değildir; ancak verdiğimiz bilgiler genel geçer bilgilerdir). Tıpkı bir insanın 1 aylıkken, 1 yaşındayken, 10 yaşındayken ve 100 yaşındayken farklı gözükmesi gibi... Bu gelişimsel farklılığı yaratan mekanizmaların nedeni evrim olsa da, bir bireyin ömrü içerisinde "büyümeye" bağlı geçirdiği değişimlerin evrimle bir alakası yoktur. Yani hiçbir canlı ömrü içerisinde evrimleşmez; ancak canlı popülasyonları, nesiller içerisinde çeşitlilik ve seçilime bağlı olarak sürekli evrimleşir.