3 ve 5 Yaş Arasında Sosyal Gelişim
3 ila 5 yaşları arasında çocuklar kendi kendine yetmeyi ve akranlarıyla etkileşim içinde olmayı öğrenirler.
Yazan Michelle Anthony, Doktor
3 ve 5 Yaş Arasında Sosyal Gelişim: Okul Öncesi Dönem
Okul öncesi dönemleri, gelişimde büyülü zamanlardır. Çocuklar neredeyse tümüyle ebeveynlerine bağımlı kişilerden, bir şekilde bağımsız kişilere dönüşürler. Gelişimin neredeyse her alanında bilgi temelleri, yeterlilikleri, sosyal ve duygusal becerileri gelişmeye devam eder.
Anaokulu yılları (3 yaşından 6 yaşına kadar) Erik Erikson’un psikososyal gelişiminin ikinci aşaması olan utanç ve kuşkuya karşı özerklik döneminin bitmesi ile başlar. Bu aşamada, çocuklar kendilerini düzenleme, tuvalete çıkma, beslenme ve giyinme gibi eylemleri kendi başlarına yapmayı öğrenirler. Dört yaş civarında psikososyal gelişimin üçüncü evresi olan suçluluğa karşı inisiyatif evresine girerler. Bu dönem boyunca, çocuklar hayal etmeyi, daha bağımsız hale gelmeyi, oyun, hayal gücü ve keşif yoluyla yeteneklerini genişletmeyi ve aynı zamanda akranları ve başka kişilerle ilişki kurmayı ve iş birliği yapmayı öğrenirler. Erikson’a göre, eğer bu hedeflere ulaşılmazsa, çocuk korku dolu, sosyal olarak dışlanmış, oyun yeteneği sınırlı ve yetişkinlere bağımlı birisi haline dönüşür.
Bu hedefler büyük görünse de aile ve bakıcılarla etkileşimleri yoluyla çocuklar tarafından doğal yollardan kazanılır. Anaokulu öğrencileri akranlarıyla nasıl iletişim kuracaklarını öğrenirlerken, sosyal ve duygusal büyüme en fazla bakıcılarıyla ilişkilerinde gerçekleşir. Bu döneme ait zorluklardan biri, bebeklik ve 2-4 yaş evresinde kazanılan bağlılığı korumak ve aynı anda kendini bir birey olarak farklılaştırmaktır.
Okul öncesi dönemdeki çocuklarda bireyleşme, kim olduğunu daha iyi keşfetmek ve başkalarını anlayıp ilişki kurmaya başlamak anlamı taşımaktadır. Bu kişisel kimliğin yaratılması, çocuğun cinsiyet, ırk, kişilik gibi birçok temel yönünü keşfetmesi demektir. 3 yaşındayken çocuklar hala büyüyüp cinsiyetlerini dönüştürebileceklerini düşünürler. 6 yaşında, cinsiyetin kimliklerinin sabit bir özelliği olduğunu anlarlar. Böylece, okul öncesi yıllarında çocuklar kendi eşsiz karakterlerini oluşturan değişmez özelliklerini fark ederler.
3 ve 5 Yaş Arasında Sosyal Gelişim: Empati
Bu gelişim sürecinde, Anaokulu öğrencileri ayrıca başkalarıyla iletişime geçmenin daha karmaşık yollarını öğrenmeye başlarlar. Örneğin, empati 2 yaş civarında gelişmeye başlar ancak 3 ila 5 yaş arasında daha görünür hale gelir. Bir çocuk empati duyduğunda bir başka kişiyi harekete geçerek veya yardım ederek iyi yönde etkileyebildiğini fark eder. Örneği, ağlayan akranına yara bandı verdiği zaman. Empati geliştirilebilirken, kültürler arasındaki gelişimin doğal bir parçası gibi görünür. Empatinin diğer yüzünde ise Anaokulu çağı çocuklarının insanları negatif yollarla etkilemesi vardır. Yeni yürümeye başlayan çocuklar sinirlenince etrafa saldırırlarken, Anaokulu çocukları isteyerek zarar vermek için saldırırlar. Çocuğunuzun saldırganlığını yönetmek için eğlenceli bir yol olan The Grouches uygulaması, Amerikan Psikoloji Derneği tarafından geliştirilmiştir.
Okul öncesi dönem çocuklarının ebeveynlerinin karşılaştığı bir zorluk, hem gelişmelerini teşvik ederken hem de gelişimsel güdülerine destek olmaktır. Örneğin, ebeveynler çocuklarına duyguları öğreterek, duyguların isimlerini öğrenmelerine yardımcı olarak ve duygularını açığa çıkarmak için yol göstererek saldırganlıklarını zapt edebilirler. Bu yaştaki çocuklara duygularını ifade etmede yardımcı olacak en iyi şey oyundur. Oyun çocukların işidir ve dramatik oyunun çocuklara sosyal rolleri anlamalarını sağlamak gibi bir faydası vardır. Ayrıca, çocuklara sosyal becerilerini geliştirme imkanı sunar, duygularıyla başa çıkma ve ifade etmelerine yardımcı olur, stresi azaltır ve etrafındakiler üzerinde kontrol kurmalarına yardım eder.
Çocukların hayal gücü, bir başlarına veya akranlarıyla fark etmez, onları harika yerlere alır götürür. Çocukların arkadaşlarıyla yan yana ama ayrı oyunlar oynadığı paralel oyundan, arkadaşlarıyla etkileşim içinde olduğu ve fikirlerini paylaştığı sosyal oyuna geçmeleri Anaokulu dönemlerinde gerçekleşir. Bu süre zarfında, kurallara bağlı kalmayı, sırayla oyun oynamayı ve paylaşmayı öğrenirler. Bu eğlenceli etkileşimler yoluyla çocuklar bir çok şey öğrenirler. Başkalarının bakış açılarını yorumlamayı, tepkilerini ve etkileşimlerini düzenlemeyi, dürtü kontrolünü yönetmeyi, hem bekleme hem de sabretme yeteneklerini artırmayı, bunlarla birlikte bir olayı veya nesneyi paylaşmayı öğrenirler. Kuralları takip etmek ve duyguları yönetmek küçük çocuklar için zordur. Birlikte oyun oynarken çocuğunuzu desteklemek, sosyal becerilerini geliştirmek için harika bir yoldur. Çocuğunuza dürtüsellikle baş etme konusunda nasıl yardım edeceğinizi buradan öğrenin.