"Herkes delidir. Fakat boş şeylerle meşgul olma nisbetinde delilik derecesi farklılık arz eder." ifadesini izah eder misiniz?
Cts, 12/04/2014 - 11:59 tarihinde gönderildi
Değerli Kardeşimiz;
"Kırk sene evvel ehl-i siyaset, bana bir cinnet-i muvakkate isnadıyla tımarhaneye sevk ettiler. Ben onlara dedim: Sizin akıllılık dediğinizin çoğunu ben akılsızlık biliyorum, o çeşit akıldan istifa ediyorum, وَكُلُّ النَّاسِ مَجْنُونٌ وَلٰكِنْ عَلٰى قَدَرِ الْهَوٰى اِخْتَلَفَ الْجُنُونُ (Herkes delidir. Fakat boş şeylerle meşgul olma nisbetinde delilik derecesi farklılık arz eder.) kaidesini sizlerde görüyorum demiştim. Şimdi dahi beni ve kardeşlerimi şiddetli bir mes'uliyetten kurtarmak fikriyle bana mahrem risale cihetiyle ara sıra bir cezbe, bir cinnet-i muvakkate isnad edenlere aynı sözleri tekrarla beraber, iki cihetle memnunum:"
"Birisi: Hadîs-i sahihte vardır ki, 'Bir adam kemâl-i imanı kazandığına, avâm-ı nâsın akıllarının tavrı haricindeki yüksek hallerini mecnunluk, divanelik saymaları, onun kemâl-i imanına ve tam itikadına delâlet eder.' diye ferman ediyor."
"İkinci cihet: Ben, bu hapisteki kardeşlerimin selâmetleri ve necatları ve zulmetten kurtulmaları için, değil yalnız bir divanelik isnadını, belki kemâl-i fahir ve ferahla tamam aklımı ve hayatımı feda etmesini kabul ediyorum. Hattâ siz münasip görürseniz, o üç zâtlara benim tarafımdan bir teşekkürname yazılsın ve onları mânevî kazançlarımıza teşrik ettiğimiz bildirilsin."(1)
Bir şehirde, herkes, sigara içip kahvede okey oynamayı normal addetse, hatta öyle ki sigara içmeyen ve kahveye gitmeyene anormal nazarı ile bakılsa, yani bir cihetle sigara içmeyen ve kahveye gitmeyen adama deli denilse, bu ne kadar sağlıklı bir hüküm olur takdir edersiniz. Yani burada çoğunluk anormal azınlık normal iken, durum tersine dönmüş; azınlığa anormal çoğunluğa normal denilir hale gelmiş.
Bu inkârcı ve sefih asırda, ekser insanlar dünyaya dalıp ahireti ve Allah’ı unutmuş, hatta bu unutmayı ideoloji haline getirip buna sekülerizm ya da laisizm demişler. Bu düşünceye karşı çıkanları da yani Allah’ı ve ahireti hatırlayıp gereği gibi yaşayanları da "çağdışı, yobaz" bir cihetle de "deli" görmüşler ya da görüyorlar.
"Bir adam kemâl-i imanı kazandığına, avâm-ı nâsın akıllarının tavrı haricindeki yüksek hallerini mecnunluk, divanelik saymaları, onun kemâl-i imanına ve tam itikadına delâlet eder."(2)
Bu hadis, bu ince manaya işaret ediyor. Hatta öyle ki gafil insanların müttakileri, yani takva sahibi insanları itham edip suçlaması, onların makbul olmalarına bir alamet bir işaret olmuş. Normalin anormal değerlendirildiği bir ortamda anormal olmak normal oluyor yani.
"Dünyaya dalmış bir akıllı olacağıma, ahirete dalmış bir deli olmayı yeğlerim." demek gibi.
Dipnotlar:
(1) bk. Şualar, On Üçüncü Şua.
(2) bk. Müsned, III/86; el-Hâkim, el-Müstedrek, I/499; Beyhakî, Sünenü’l-Kübra, IX/153; Münzirî, et-Terğîb ve’t-Terhîb, II/399.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör