Maslow (İhtiyaçlar Hiyerarşisi) Teorisi
Abraham Harold Maslow Kimdir?
1908 yılında Rus göçmeni olan Yahudi bir ailenin 7. çocuğu olarak Brooklyn, New York'ta dünyaya geldi. Eğitimsiz bir ailenin çocuğu olan Maslow, ailesinin ısrarı ile New York Şehir Kolejinde Hukuk eğitimine başladı. Daha sonra bu eğitimi bırakarak Cornell Üniversitesi'nde felsefe ve psikoloji okumaya başladı. Psikoloji hocası Edward Titchener'den hoşlanmadığı için, bir sömestre sonra New York Şehir koleji'ne geri döndü. Bu dönemde henüz 20 yaşında iken Kuzeni Bertha ile evlendi. Ardından Winconsin Üniversitesine girerek psikoloji ve felsefe alanında yüksek lisans eğitimini tamamladı. Burada primatlar, dominans, davranış ve cinsiyet konularında araştırmalar yaptı.
Maslow, 1937 - 1951 yılları arasında Brooklyn Kolejine döndü. Burada iki önemli mentörü ile tanıştı: Önemli Geştalt psikologlarından Max Wertheimer ve Amerikan antropolojisinin önemli temsilcilerinden olan aynı zamanda Franz Boas'ın talebesi Ruth Benedict. Benedict, bu dönemde kültürel antropolojinin alt dalı olan kültürel psikoloji üzerine çalışıyordu. Maslow bazı alan araştırmalarında Benedict'e eşlik etti.
Bunun dışında Erich Fromm, Karen Horney, Kurt Golstein ve Alfred Adler gibi önemli bilim adamları ile çalışma imkânı buldu.[1]
Abraham Harold Maslow ve İhtiyaçlar Hiyerarşisi
Maslow teorisi veya İhtiyaçlar hiyerarşisi teorisi, Amerikalı psikolog Abraham Maslow tarafından 1943 yılında yayınlanmış bir çalışmada ortaya atılmış ve sonrasında geliştirilmiş bir insan psikolojisi teorisidir.
Maslow teorisi, insanların belirli kategorilerdeki ihtiyaçlarını karşılamalarıyla, kendi içlerinde bir hiyerarşi oluşturan daha "üst ihtiyaçlar"ı tatmin etme arayışına girdiklerini ve bireyin kişilik gelişiminin, o an için baskın olan ihtiyaç kategorisinin niteliği tarafından belirlendiğini söz konusu etmektedir. Maslow'un kişilik kategorileri kendi aralarında bir dizilim oluştururlar ve her ihtiyaç kategorisine bir kişilik gelişme düzeyi karşılık gelir. Birey, bir kategorideki ihtiyaçları tam olarak gideremeden bir üst düzeydeki ihtiyaç kategorisine, dolayısıyla kişilik gelişme düzeyine geçemez.
Maslow, gereksinimleri şu şekilde kategorize etmektedir:
- Fizyolojik gereksinimler
- Güvenlik gereksinimi
- Ait olma gereksinimi
- Sevgi, sevecenlik gereksinimi
- Saygınlık gereksinimi
- Kendini gerçekleştirme gereksinimi
Maslow'a göre birey için o an baskın olan gereksinimler hangi kategoriye ait gereksinimler ise, diğer deyişle günlük etkinlikleri ağırlıklı olarak hangi gereksinimleri doyurmaya yöneliyorsa, kişilik gelişmişlik düzeyi de onun istencinden ya da seçiminden bağımsız olarak bu gereksinim kategorisine karşılık gelen düzeyde bulunacaktır.
Belirli bir kategorideki gereksinimler tam olarak karşılanmadan kişi bir üst düzeydeki kategorinin gereksinimlerini algılamaz, böyle gereksinimleri yoktur. Örnek olarak günlük olarak karnını doyurabilen fakat güvenlik içinde bulunmayan, kendini sürekli olarak olası bir tehdit altında algılayan bir insanın, dünya görüşünü geliştirmek için kitap okumak gibi bir gereksinimi yoktur.
Belirli bir gereksinim kategorisindeki gereksinimlerin karşılanması durumunda kişi, bir üst kategorideki gereksinimleri karşılamaya yönelecektir. Bu durum kişilik gelişme düzeyini de bir üst düzeye sürükleyecektir.
Maslow, psikoloji çalışmalarını "zihin özürlü" veya "sinir hastası" süjelerden ziyade, Albert Einstein, Jane Addams, Eleanor Roosevelt gibi örnek teşkil edebilecek insanlar üzerinde yoğunlaştırmıştır. "Özürlü, gelişmemiş, olgunlaşmamış, sağlıksız, kendi kişiliklerini tayin edememiş, insan ilişkileri çarpık, agresif, provokatör, kompleksli, tutarsız, kaypak süjelere dayalı araştırmaların, özürlü bir psikoloji ve felsefeye temel oluşturacağını" savunmuştur. (Motivation and Personality, 1987) [2]
Maslow'un psikoloji ve davranış bilimleri açısından önem kazanmasına neden olan teorisi ise ‘Maslow Teorisi' olarak da anılan meşhur ‘İhtiyaçlar hiyerarşisi teorisi'dir. Buna göre bireyin davranışlarında iki ana çıkış noktası vardır: Birincisi, her davranış belli bir ihtiyacı karşılamaya yöneliktir. İkincisi ise bu ihtiyaçların bir hiyerarşisi vardır. Bu hiyerarşideki kademeler ise şöyledir:
- Fizyolojik-Psikolojik gereksinimler: Temel içgüdüsel ihtiyaçlardır. Yemek, içmek, uyumak, solumak, seks gibi,
- Güvenlik gereksinimi: Can ve mal varlıklarının korunması ihtiyacı,
- Sevgi, sevecenlik gereksinimi: Sevme, sevilme, bir gruba mensup olma, yardımseverlik, şefkat gibi,
- Saygınlık gereksinimi: Sevmek, sevilmek dışında bireylerin kendilerine saygı duyulması ihtiyacı. Tanınma, sosyal statü sahibi olma, başarı elde etme, takdir edilme gibi...
- Kendini gerçekleştirme gereksinimi: Alt kategorilerdeki ihtiyaçlarını karşıladıktan sonra kendini geliştirmek, zorlu hedefleri başarmak ve kapasiteyi artırmak gibi idealleri ve yetenekleri gerçekleştirme ihtiyaçları duyulur.
(Maslow'un ölümünden önce altıncı basamak olarak "Topluma Katkı gereksinimi"ni de eklediği söylenmektedir.)
Teoriye göre bireylerin bu aşamaları gerçekleştirme oranları kişiden kişiye farklılık gösterir ve üst basamağa çıktıkça bunun gerçekleştirilme oranları azalma gösterir. Hatta bazı bireyler üst basamaklara hiç çıkamazlar.
Aslında Maslow'un İhtiyaçlar Hiyerarşisi Teorisi'ni "tüketim", "marka", "popüler kültür" gibi farklı konular bağlamında ele almak gibi niyetim vardı fakat üşengeçlik ve zamansızlık nedeniyle hep erteliyordum. Ancak okuduğum bu haber bu konuda bir türlü yazamama tembelliğimi dinamitleyen sebep oldu:
"Bir Dilim Ekmeğe Muhtaç Öldü"
Geçtiğimiz hafta İzmir Buca'da trafik kazası geçiren genç kız, organları ile 6 kişiye hayat verdi ancak geride toplum için hazin bir iz bıraktı.
Buca Atatürk İlköğretim Okulu'nda öğrenci olan 14 yaşındaki Sercan Sodruk, geçen hafta okul çıkışı karşıdan karşıya geçerken yoldan hızla geçmekte olan bir minibüsün altında kaldı. Ağır yaralanan genç kız, 6 gün ölüm kalım mücadele verdikten sonra hayatını yitirince, genç kızın organları ailesi tarafından bağışlandı. Ancak genç kızın geride hazin bir öykü bıraktığı anlaşıldı. İnşaat işçisi olan Baba Himmet Sodruk'un düzenli işi olmaması nedeniyle evlerine çoğu zaman yiyecek girmiyordu. Anne Durdu Sodruk olay günü öncesini şu şekilde anlattı: "Akşam evde kalan son unla bir ekmek yapmıştım. Kızım akşam yemeği olarak, üzerine margarin sürdüğü 1 dilim ekmek ve bir domates yemişti. Sabah bir dilim ekmeğimiz dahi kalmamıştı. Sabahçı olan kızımı, akşam geldiğinde yine 'margarinli ekmek hazırlama sözü' vererek, aç aç okula gönderdim. Kızım da yoldan karşıya geçerken, açlığın neden olduğu dalgınlıkla minibüsün altında kalmış olabilir."
Sercan'ın defterine yazdığı şu sözler ise her şeyi özetliyor: "Yanlışlıkla gelmişim bu dünyaya, yaşamaya mecburum."
Boş sofraya oturduklarında ise babasına şöyle diyordu: "Bizim ne zaman ekmeğimiz, suyumuz, yemeğimiz ve salatamız bir arada olacak?"
Açıkçası bu haberi okuduğumda hissettiğim utanç ve payıma düşen 72 milyonda bir ağırlığın bana düşen hissesi dahi beni fena halde ezdi. Bu konudaki sorumluluğum ve sorumsuzluğum beni vicdanen bir hayli yaraladığı için de, "İhtiyaçlar hiyerarşisi Teorisi"
ni bu bağlamda ele almak istedim.
Zaman zaman toplumdaki yardım duygularını ve çalışmalarını bazı insanlar "sadaka kültürü"
diyerek küçümsemektedirler; ama bu önemli görevin aksatılması, bu gibi "toplumsal cinayetlerin"
de merhametsizce gerçekleştirilmesine neden oluyor. Evet, balık vermektense balık tutmayı öğretmek daha değerli bir hediyedir ancak bireyler bu öğrenimi ve kendilerini gerçekleştirme aşamalarının en alt tabakalarını dahi elde edememişlerse, bu insanların kendi balıklarını tutmasını öğrenmelerini beklemek, doğa belgesellerindeki vahşi yaşamı izlemek kadar vahşet dolu bir sahneye dönüşüyor. Özellikle toplumda henüz bu hiyerarşinin birinci basamağını dahi yeterli düzeyde gerçekleştiremeyen bireyler ve aileler varsa, o toplum her türlü hırsızlık, gasp, tecavüz ve kapkaç gibi adi suçları yaşamaya mahkum bir toplum olur.
Dolayısıyla, "sadaka kültürü"
diye aksatılan bu önemli toplumsal görevi yerine getirmemenin ne gibi ağır toplumsal vahşetlere ve farkında olmadığımız cinayetlere neden olduğunu, 14 yaşında, balık tutmayı "henüz"
öğrenmekte olan insanların gencecik hayatlarını nasıl söndürdüğümüzü bu vesile ile tekrar vurgulamak istedim. Üst basamakları gerçekleştirebilen her bireyin, alt basamakları gerçekleştiremeyenler üzerinde görevi vardır.
Aslında bunun felsefi, psikolojik ve sosyolojik açıklaması olduğu kadar, kültürümüzün kökeninde yatan dini alt yapısı da mevcut:
Basamak 1: “Komşusu aç iken tok yatan bizden değildir.”
Basamak 2: “Kendine yapılmasını istemediğin şeyi başkasına da yapma.”
Basamak 3: “İman etmedikçe cennete giremezsiniz, birbirinizi sevmedikçe de gerçek manada iman etmiş olamazsınız.”
Basamak 4: “O kapıda (Erenler Dergâhında) Yunus, en aşağı mertebedeki önemsiz bir kuldur. Zaten ezelden ebede kadar sadece tek bir izzet, şeref vardır, o da Hakk'a Ermektir. Bu yolda kişilerin, rehberlerin isminden, namından çok erişilecek şerefli makam önemlidir.”
Basamak 5: “Kendisine aklını yerinde kullanma becerisi verilen kimse, kurtuluşa ermiştir.”
Ve son söz: İnsanların en hayırlısı, ahlâkı en güzel olandır.[1]
English
Abraham Harold Maslow Biograpy (1908-1970)
Abraham Harold Maslow was born April 1, 1908 in Brooklyn, New York. He was the first of seven children born to his parents, who themselves were uneducated Jewish immigrants from Russia. His parents, hoping for the best for their children in the new world, pushed him hard for academic success. Not surprisingly, he became very lonely as a boy, and found his refuge in books.
To satisfy his parents, he first studied law at the City College of New York (CCNY). After three semesters, he transferred to Cornell, and then back to CCNY. He married Bertha Goodman, his first cousin, against his parents wishes. Abe and Bertha went on to have two daughters.
He and Bertha moved to Wisconsin so that he could attend the University of Wisconsin. Here, he became interested in psychology, and his school work began to improve dramatically. He spent time there working with Harry Harlow, who is famous for his experiments with baby rhesus monkeys and attachment behavior.
He received his BA in 1930, his MA in 1931, and his PhD in 1934, all in psychology, all from the University of Wisconsin. A year after graduation, he returned to New York to work with E. L. Thorndike at Columbia, where Maslow became interested in research on human sexuality.
He began teaching full time at Brooklyn College. During this period of his life, he came into contact with the many European intellectuals that were immigrating to the US, and Brooklyn in particular, at that time -- people like Adler, Fromm, Horney, as well as several Gestalt and Freudian psychologists.
Maslow served as the chair of the psychology department at Brandeis from 1951 to 1969. While there he met Kurt Goldstein, who had originated the idea of self-actualization in his famous book, The Organism (1934). It was also here that he began his crusade for a humanistic psychology -- something ultimately much more important to him than his own theorizing.
He spend his final years in semi-retirement in California, until, on June 8 1970, he died of a heart attack after years of ill health.[3]
Maslow's Hierarchy of Needs
Abraham Maslow, developed a theory of personality that has influenced a number of different fields, including education. This wide influence is due in part to the high level of practicality of Maslow's theory. This theory accurately describes many realities of personal experiences. Many people find they can understand what Maslow says. They can recognize some features of their experience or behavior which is true and identifiable but which they have never put into words.
Maslow is a humanistic psychologist. Humanists do not believe that human beings are pushed and pulled by mechanical forces, either of stimuli and reinforcements (behaviorism) or of unconscious instinctual impulses (psychoanalysis). Humanists focus upon potentials. They believe that humans strive for an upper level of capabilities. Humans seek the frontiers of creativity, the highest reaches of consciousness and wisdom. This has been labeled "fully functioning person", "healthy personality", or as Maslow calls this level, "self-actualizing person."
Maslow has set up a hierarchic theory of needs. All of his basic needs are instinctoid, equivalent of instincts in animals. Humans start with a very weak disposition that is then fashioned fully as the person grows. If the environment is right, people will grow straight and beautiful, actualizing the potentials they have inherited. If the environment is not "right" (and mostly it is not) they will not grow tall and straight and beautiful.
Maslow has set up a hierarchy of five levels of basic needs. Beyond these needs, higher levels of needs exist. These include needs for understanding, esthetic appreciation and purely spiritual needs. In the levels of the five basic needs, the person does not feel the second need until the demands of the first have been satisfied, nor the third until the second has been satisfied, and so on. Maslow's basic needs are as follows:
- Physiological Needs
These are biological needs. They consist of needs for oxygen, food, water, and a relatively constant body temperature. They are the strongest needs because if a person were deprived of all needs, the physiological ones would come first in the person's search for satisfaction.
- Safety Needs
When all physiological needs are satisfied and are no longer controlling thoughts and behaviors, the needs for security can become active. Adults have little awareness of their security needs except in times of emergency or periods of disorganization in the social structure (such as widespread rioting). Children often display the signs of insecurity and the need to be safe.
- Needs of Love, Affection and Belongingness
When the needs for safety and for physiological well-being are satisfied, the next class of needs for love, affection and belongingness can emerge. Maslow states that people seek to overcome feelings of loneliness and alienation. This involves both giving and receiving love, affection and the sense of belonging.
- Needs for Esteem
When the first three classes of needs are satisfied, the needs for esteem can become dominant. These involve needs for both self-esteem and for the esteem a person gets from others. Humans have a need for a stable, firmly based, high level of self-respect, and respect from others. When these needs are satisfied, the person feels self-confident and valuable as a person in the world. When these needs are frustrated, the person feels inferior, weak, helpless and worthless.
- Needs for Self-Actualization
When all of the foregoing needs are satisfied, then and only then are the needs for self-actualization activated. Maslow describes self-actualization as a person's need to be and do that which the person was "born to do." "A musician must make music, an artist must paint, and a poet must write." These needs make themselves felt in signs of restlessness. The person feels on edge, tense, lacking something, in short, restless. If a person is hungry, unsafe, not loved or accepted, or lacking self-esteem, it is very easy to know what the person is restless about. It is not always clear what a person wants when there is a need for self-actualization.
The hierarchic theory is often represented as a pyramid, with the larger, lower levels representing the lower needs, and the upper point representing the need for self-actualization. Maslow believes that the only reason that people would not move well in direction of self-actualization is because of hindrances placed in their way by society. He states that education is one of these hindrances. He recommends ways education can switch from its usual person-stunting tactics to person-growing approaches. Maslow states that educators should respond to the potential an individual has for growing into a self-actualizing person of his/her own kind. Ten points that educators should address are listed:
- We should teach people to be authentic, to be aware of their inner selves and to hear their inner-feeling voices.
- We should teach people to transcend their cultural conditioning and become world citizens.
- We should help people discover their vocation in life, their calling, fate or destiny. This is especially focused on finding the right career and the right mate.
- We should teach people that life is precious, that there is joy to be experienced in life, and if people are open to seeing the good and joyous in all kinds of situations, it makes life worth living.
- We must accept the person as he or she is and help the person learn their inner nature. From real knowledge of aptitudes and limitations we can know what to build upon, what potentials are really there.
- We must see that the person's basic needs are satisfied. This includes safety, belongingness, and esteem needs.
- We should refreshen consciousness, teaching the person to appreciate beauty and the other good things in nature and in living.
- We should teach people that controls are good, and complete abandon is bad. It takes control to improve the quality of life in all areas.
- We should teach people to transcend the trifling problems and grapple with the serious problems in life. These include the problems of injustice, of pain, suffering, and death.
- We must teach people to be good choosers. They must be given practice in making good choices.[4]
Kaynaklar
[1] www.hafif.org/yazi/maslow-ihtiyaclar-hiyerarsisi-teorisi-aclik.
[2] tr.wikipedia.org/wiki/Maslow_teorisi.
[3] Dr. C. George Boeree, "Abraham Harold Maslow Biograpy", webspace.ship.edu/cgboer/maslow.html.
[4] The Search for Understanding by Janet A. Simons, Donald B. Irwin and Beverly A. Drinnien West Publishing Company, New York, 1987.
Bu sayfa hakkında yorum ekle:
|Bu sayfa hakkındaki yorumlar:|
|Yorumu gönderen: mehmet eras, 09.12.2010 14:51:14:|
o kadar güzel örnek vermişşssiz ki toplumumuzn %delilk kısmını anlatmış teşeküürler