Gibson Les Paullerin tarihçesi hakkında uzun uzun bir şeyler yazmaya başlamıyacağım zira o başladığı anda tarih dersine dönüp, olay abaracak ve gittikçe uzayacak.
Onun yerine Gibson Les Paullerin modelleri üzerinden geçip, her modelin artı eksisini bir modeli temel alarak karşılaştırmalarla sizlere aktarmaktır amacım. Ayrıca bu temel model de Gibson Les Paul Standard olacak. Bu gitara göre diğer modellerini karşılaştıracağım.
Bu alet aslında bir signature gitardır. 1951 senesinde McCarthy (ki Gibson'nın o zamanki patronudur kendisi) Les Paul'ü danışman olarak alıp, Les Paul'ün daha önce kendisinin yaptığı "The Log" (kütük) isimli ilk solid body elektro gitarın bir versiyonunu yapmak üzerine konuşmuşlar. Bu ilerleyip, sayesinde verilen karar çok iyi özene bezene yapılmış (ama pahalı) bir gitar yaratmak.
Bu hadiseler ile Gibson Les Paul adlı gitar doğuyor. Gerçi orada bildiğim kadarı ile Les Paul'ün tek katkısı altın rengi ve tailpiece ile alakalıdır diyenler var ama tam bilemiyorum. Neyse orası işte tarih dersi.
Sonuçta bu alet ilk olarak 52 senesinde 2 adet p90 ile piyasaya sürülüyor. Tek yapılan renk bildiğim kadarı ile altın olanı (goldtop yani) "zengin" gösterirmiş! Şu andaki Les Paullerden farkı aslında köprüsünde gerisi nerdeyse aynı.
Custom shop 1954 reissue mesela bu özellikleri taşımakta.
Gördüğünüz gibi sadece bir tailpiece var köprüde, başka bir hadise yok.
Bu tasarımın özelliklerine değinmek gerekirse:
Gövde iki parçadan oluşmakta, arka tarafı yekpare maun 4 5 santimetre kalınlığında (nerdeyse fenderinki kadar). Bu maun tahta üzerine gerekli oyuklar açıldıktan sonra, iki parçadan oluşan (ki bu sonradan 3e hatta rivayete göre 5e bile çıkmış kötü Norlin döneminde) akçağaçtan yapılmış "cap" yani şapka konuluyor. Bu şapka sayesinde köprü manyetiğinin orada gövde ciddi bir kalınlığa ulaşıyor.
Sapında ise yine arka taraf nerdeyse yekpare maun (nerdeyse diyorum çünkü headstock tarafı için iki ince parça ağaç yapıştırılmakta şekli güzel olsun diye, yoksa melody maker kılıklı bir şey olacak). Fretboard da gül ağacı.
Bu parçalar ilk yıllarda Güney Amerika kökenli zira o yıllarda bu parçaları orada ucuz ve de şu andaki gibi bir kısıt yok (amazon yağmur ormanlarını yok etmeyin şeklinde).
Üzerinde 40ların sonunda icat olunan ilk elektro gitar manyetiklerinden olan p90lar var iki adet.
Bu gitarda iki adet ciddi problem gözüküyor. Birincisi entonasyon ayarı çok iyi tutmuyor. Zira köprünün telleri tek tek ayarlamaya yönelik bir imkanı yok. İkinci hadise ise manyetikler single coil olduğu için ve de hatta fender single coillerden daha güçlü olduğu için, T.V. spotları gibi ekipmanlar yüzünden çok yüksek derecede dip gürültüsü yapıyorlar.
Bunun üzerinden gelen iki gelişme yapıyor Giibson. İlki ABR-1 köprü ki bugün bildiğiniz Gibson köprüsü bu. Ve ikincisi de Seth Lover'ın icadı PAF HB manyetikleri. Bu manyetikler hakkında daha fazla detay için buraya klikleyiniz. http://www.gitarpedal.net/showthread...eri+Hakkında+[Genel]
1960 yıllarına kadar bu şekilde üretime devam ediyorlar. Yani PAF isimli manyetiklerle ve de ABR-1 köprü ile.
Ve böylece bildiğiniz sevdiğiniz Les Paul standard hadisesi doğmuş oluyor. Bugün dahi temel şekil o 57-60 yılları arasındaki olan.
Bu arada önemli bir değişiklik te kullanılan renklerde oluyor. 1958 yılında sadece GoldTop yapmayı bırakıyorlar ve de "burst" modeller ortaya çıkıyor. Tam olarak renk tutturamıyorlar hatta bazıları kullanılan kırmızının fazlalığından dolayı kahverengiye soluyor (59larda meşhurdur bu), ama 58lerde mesela bu olmuyor. Neyse detaylı bakmak isteyen kitap falan alır. Güzel bir kitap hatırlıyorum, ama kaynak vermeden bakmam lazım (ve şimdi üşendim).
1960 yılında Gibson talep yetersizliği sebebi ile Les Paul modelini katalogdan çıkartıyor. Buna custom da juniorlar da dahil bildiğim kadarı ile. Topu topu 1700 gitar 58 ve 60 arası üretilip satılan burstler.
Neyse 60ların başında bu gitara pek ilgi yok. Rock and Rollcular Fenderin tiz tonlarını seviyorlar (ki o zaman, 1967ye kadar amfinin sesini iyice açıp kıran yok, bunu bilerek ilk yapanlardan birisi Eric Clapton, John Mayall albümünde - bir adet JTM45 ile); jazzcılar ES335 ve diğer semihollow ve hollow gitarları kullanıyorlar.
Ve Clapton'la, Peter Green ile, Mike Bloomfield ile, Les Paul hastalığı geri dönüyor. Ve de Gibson 68 yılında (meşhur 68 custom olayı vardır ;) ) Les Paul modelini bir daha yapmaya başlıyor. Aynı şekilde deluxe modelini ilk defa çıkartıyor mini HBlar ile.
Bunun devamında 1969 senesinde Gibson firmasının kontrolünü CMI şirketi üzerinden ECL ele geçiriyor. Norton Stevens ECL müdürü ve Maurice Berlin CMI müdürü, ve oluyor o zamanların adı NORLIN.
70lerin sonuna kadar devam ediyor bu dönem. Ve hiç iyi bilinmez. Saplar kırılıyor diye (ki doğru çok dikkatli olmak gerekir maun ve arkaya eğimli Les Paul sapları ile) bu sapları mapledan yapmaya başlamışlar. Hep tek parça olan gövdedeki maun arka ağacı, bol parça yapmışlar hem de sandwich gibi, yani enlemesine gözüküyor sadece (ki burstlerde anlaşılmasın diye). Devamında üst maple cap eskiden ve şimdi 2 parça iken o zamanlar 3 hatta 5 gördüm diyen var.
Mesela alın size maple fretboardlu bir Les Paul standard:
Kısacası 70lerden "vintage" bir Les Paul hiç öyle iyi bir şey değildir. 80lerde Gibson bu olayın üzerine gidiyor ve de kaliteyi düzeltiyor.
Bir not (01.2012): Yakın zamanda, 2011 sonlarında, Gibson USA Traditional modellerinde (ve belki başka modellerinde de) "roasted maple" denilen fretboardu kullanacağını açıkladı. Dolayısı ile yukarıda Norlin zamanındaki eleştirdiğimiz hadise, maalesef yine karşımıza çıkmış vaziyette. Kötü diye söylemiyorum, sadece bu gitarın yapısı belli, ona uymuyor diye belirtmekteyim... Yakında belki standardları da bu şekilde göreceksiniz.
Ama inişli çıkışlı. Ben de tam hangi sene nasıl bilemiyorum, ama genel olarak diyebileceğim şu (daha fazla detaya girmeden).
90ların başında bir atak yaptılar, ve o yılların studyoları iyidir mesela. 90ların başlarında yapılmış olanlar. 95 senesinde aynı şekilde bir kalitede artırma olayı yaptılar. Gitarın manyetiklerinin yapısı hariç herşey (tabi ağaç kalitesi olayı başka bir şey) 58-60 arası ile aynı oldu. Sonra ağır ağaçlar kullandıklarından vesaire, 2003 senesinde yeni bir atak yapıldı.
Ve bugüne geldik.
Bugün ile alakalı ileri derecede dertler var. Sandwich gövde hadisesi bir daha peydahlandı mesela Gibson USA 2007 standardlarda. 60lardan sonra hep yapıla gelmiş iki uygulama da mide kaldırır: kısa sap cebi ve ağırlık azaltmak için kullanılan weight relief holes hadisesi.
Bu postu şimdilik bitiriyorum ve bir sonrakinde şu anda üretilen şekli ile gitarın durumundan bahsedeceğim.
B