Pekin hükümeti, Amerika Dışişleri Bakanı Condoleezza Rice’in Çin’e yapacağı ziyaretten önce, tutuklu Uygur kadın hakları savunucusu ve özel şirket sahibi Rabiya Kadir’i serbest bıraktı. Bayan Kadir, 1999 yılında, devlet güvenliğini tehlikeye düşürdüğü gerekçesiyle hapse atılmıştı.
Sağlık nedenleriyle serbest bırakılan Şincanlı Rabiya Kadir, Chicago’ya geldi, ve bir radyoya yaptığı açıklamada, “Bugünden itibaren özgürüm” dedi.
Amerikan hükümetiyle Uluslararası Af Örgütü, Müslüman Uygur kadın hakları savunucusu Rabiya Kadir’in serbest bırakılmasından duyduğu memnuniyeti dile getirdi.
Rabiya Kadir 1996'da kocasıyla birlikte Amerika’ya yerleşmiş ama daha sonra Doğu Türkistan’a geri dönmüştü. 1997'de Çinli yetkililer Rabiya Kadir'i izlemeye aldı ve pasaportuna el koydu. Gerekçesi ise, Rabiya Kadir'in kocasının “ülke dışında devleti yıkıcı ve ayrılıkçı faaliyetlere karışmış" olmasıydı.
Rabiya Kadir Agustos 1999'da, o sırada Çin'i ziyaret etmekte olan Amerikan Kongre Araştırmaları heyetinin bir temsilcisi ile buluşmaya giderken gözaltına alındı. Urümçi Kadin Cezaevie konulan Kadir’in ailesine tutukluluğunun ilk 15 ayı boyunca kendisini ziyaret izni verilmedi.
57 yaşında ve on bir çocuk annesi olan Rabiya Kadir, 2000 tarihinde yapılan gizli bir celsede, "yabancılara gizli bilgi aktarmak" suçundan sekiz yıl hapis cezasına çarptırıldı. Yargılama sırasında Rabiya Kadir'e ve avukatına savunma yapmak üzere konuşma izni verilmedi. Rabiya Kadir’in aktardığı iddia edilen gizli bilgiler ise, 1996 yılından bu yana Amerika'da yaşayan eski siyasi tutuklu kocasına gönderdiği Kaşgar ve Sincan Hukuk Haberleri gibi gazete ve dergilerdi.
Rabiya Kadir bir zamanlar Çinli yetkililer tarafından örnek bir Uygur iş kadını olarak göklere çıkarılmış hatta 1995 yılında Pekin'de toplanan Birleşmiş Milletler Dördüncü Dünya Kadin Bugün serbest bırakılan bayan Kadir, yıllardır ayrı olduğu eşine kavuşmak için Pekin’den uçakla Amerika’ya ayrıldı. Yetkililer, Rabiya Kadir’in sağlık nedenleriyle erken tahliye edildiğini bildirdiler.
Merkezi Hong Kong’da bulunan Çin İnsan Hakları Derneği’nin Başkanı Nikolas Bekemin, Çin hükümetinin, önemli yabancı ziyaretçiler öncesi siyasi tutukluları serbest bırakma politikasının yeni olmadığını söylüyor.
Bekemin Çin’de binlerce siyasi tutuklu bulunduğunu söylüyor ve hükümetin yabancı ziyaretler öncesi adı ünlü birkaç tutukluyu serbest bırakmasını trajedi olarak niteliyor.
Pekin hükümeti, Uygurların bağımsızlık hareketini ezmek için Doğu Türkistan’da baskıcı bir politika izlemekle suçlanıyor. Uluslararası Af örgütüne göre, Çin'in bölgedeki baskı politikaları şiddet eylemleri ya da "terörizm" ile mücadeleyle izah edilemez. Örgüt, bölgede sırf ifade, toplantı ve dernek kurma özgürlüklerinin ya da öteki hakların barışçıl kullanımına ilişkin eylemlere katılmaktan dolayı gözaltına alınanların tam sayısını belirlemenin imkansız olduğu görüşünde. Uluslararası Af örgütü, bu kişilerinin çoğunun suçlanmadan ya da mahkemeye çıkarılmadan "yeniden eğitim çalışma" kamplarında ya da öteki gözaltı merkezlerinde tutulduğuna inanıyor.