PARAGANGLİONLAR (KROMAFFİN SİSTEM)
Paraganglionlar terimi pek çok yönden suprarenal bezlerin medullar hücrelerine benzeyen ve dağınık vaziyette bulunan hücre gruplarını kapsar. Hücre grupları çoğunlukla retroperitoneal yerleşmiştir ve sıklıkla sempatetik ganglionlar ile ilişkilidir. En büyük paraganglion hücre grubu çift veya birleşmiş halde bulunan Zuckerkandl’ın paraaortik cisimcikleridir. Bu cisimcik abdominal aortanın bifurkasyon yaptığı bölgede yerleşmiştir. Buna benzer hücre toplulukları ayrıca böbrek, ovaryum, testis ve kalpte de (aorta ve pulmoner arter arasındaki bağ dokusu içinde) görülür.
Paraganglionlar kalın bağ dokusundan oluşmuş bir kapsüle ve zengin vaskülarizasyona sahiplerdir. İki tip hücre içerirler: Esas hücreler ve destek hücreleri.
Esas hücreler suprarenal medulla hücrelerindekine benzeyen çok sayıda membranla çevrili elektron dens granüller içerirler. Hücreler kromaffin reaksiyonu gösterirler ve esas olarak norepinefrin olan katoşelaminleri içerirler.
Destek hücreleri salgı granüllerinden yoksundur ve kısmen veya tamamen esas hücrelerce çevrelenmişlerdir fonksiyonları bilinmemektedir. Kemoreseptörler olan karotid ve aortik cisimler, kromaffin hücre adacıkları ile ilişkilidirler. Henüz paranganglionların endokrin bir fonksiyona sahip olup olmadığı, kateşolaminleri vasküler sistem içerisine salgılayıp salgılamadığı veya komponent hücrelerin sempatik ganglionlarda iletimin inhibisyonu için bir internöron olarak fonksiyon görüp, görmediği açık değildir. Paraganglionlar aşırı miktarda kateşolaminleri salgılarlarsa klinik olarak önemli olabilirler.