1983'ten beri ağır hasta Enver Hoca, iktidarı kademeli olarak halefi olan Ramiz Aliyya'ya devretti. Enver Hoxha 11 Nisan 1985'te öldü ve yeni Arnavut liderliği SSCB'den (Gorbaçov zaten CPSU Merkez Komitesi'nin Genel Sekreteriydi), ÇHC ve Yugoslavya'dan taziyelerini ifade eden bir telgrafı kabul etmedi (geri gönderdi).
O sırada Arnavutluk'taki hükümetine önemli bir muhalefet yoktu. Ve Ekim 1988'de, Tiran'da piramit şeklinde bir müze açıldı ve bir anıt dikildi:
"Piramit". Tiran
Tiran'daki Enver Hoca anıtının açılış töreni. 16 Ekim 1988
Bununla birlikte, M. Gorbaçev'in SSCB'de başlattığı ve Doğu Avrupalı müttefiklerinin topraklarında hızla yayılan yıkıcı süreçlerin arka planına karşı, Arnavutluk İşçi Partisi'nin gücü de önemli ölçüde zayıfladı.
1990'da, kitlesel protestoların zemininde, Arnavutluk'ta çok partili bir sistemin başlatıldığı duyuruldu. Ancak APT, 2 Mart 1991'deki seçimleri kazanmayı başardı (oyların% 56,2'si ile). Aynı yılın 29 Nisan'ında ülkenin adı değiştirildi. "Arnavutluk Cumhuriyeti" olarak tanındı. 30 Nisan'da Enver Hoca'nın halefi Ramiz Alia başkan oldu.
Eski ideolojinin ayrışma süreci çoktan başlatıldı.
12 Haziran 1991'de Arnavutluk İşçi Partisi, Arnavutluk'un Sosyalist ve Komünist Partilerine ayrıldı. Ayrıca siyasi sempatilerde ülke milli ilkeye göre ikiye ayrıldı.
Toski ("aşağı Arnavutlar") - yerlisi Enver Hoca olan güneydeki, daha gelişmiş bölgelerin sakinleri, geleneksel olarak Sosyalist Parti'yi desteklediler. Arnavutluk dışında melankoli esas olarak İtalya ve Yunanistan'da yaşıyor.
Ülkenin kuzey kesimindeki Geg'ler ("yukarı Arnavutlar", dağlılar) Demokrat Parti'ye oy veriyor. Karadağ, Kosova ve Kuzey Makedonya'da yaşayanlar Geglerdir.
Tosks'un (mavi ile işaretlenmiş) ve Geg'lerin (kırmızı ile) yeniden yerleştirilmesi.
Siyasi sempatideki bu bölünme, Arnavutluk'ta bugüne kadar devam ediyor.
Mayıs 1992'de, yeni Arnavut yetkililer Kruşçev'in koyduğu yolu izlediler: Geceleri Enver Hoca'nın kalıntılarını gizlice yeniden gömdüler ve onları Tiran'ın eteklerinde bulunan bir kamu mezarlığına naklediyorlardı. Ancak Arnavut "demokratları", alay ederek Kruşçev'den daha ileri gittiler. tarih kendi ülkesi: Enver Hoca'nın eski mezarından bir mezar taşı, İngiliz askerlerine bir anıt yapmak için kullanıldı.
Enver Hoca'nın mütevazı mezarları Tiran'daki "Ulusun Düşmüş Kahramanları" Anıt Mezarlığı'nda (fotoğraf Nisan 1986) ve modern (not, mezar taşı Arnavutluk'un yeni yöneticileri tarafından çoktan "çalındı").
Bir yıl sonra Ramiz Alia istifa etti.
1994 yılında görevi kötüye kullanmak suçundan 9 yıl hapse mahkum edildi. Temmuz 1995'te serbest bırakıldı - ve Mart 1996'da tekrar tutuklandı: bu sefer dava tamamen "siyasi" idi, Enver Hoca'nın muhaliflerinin baskılarına katılmakla suçlandı.
1997 Arnavut ayaklanması
Ocak 1997'de, Arnavutluk'taki bir dizi mali piramidin çöküşünün ardından, tam teşekküllü bir iç savaşa dönüşen huzursuzluk başladı. Demokratik hükümet o zamanlar iktidardaydı ve ülkenin güney bölgelerinin sakinleri kuzeylilerle savaştı.
İlk hükümet karşıtı protesto 16 Ocak'ta kaydedildi ve 24 Ocak'ta bu protestolar yaygınlaştı. O gün protestocular, Lushne kentindeki yönetim binasını ve sinemayı yaktı.
Bu protestolar kısa sürede pogromlara dönüştü. Böylece, 26 Ocak'ta Tiran'da protesto eylemleri sırasında başkentin güney ilçesindeki belediye binası yakıldı. Ayaklanmalar sırasında Ulusal Tarih Müzesi, Kültür Sarayı ve Efem Bey Camii binaları hasar gördü.
Vlora'daki protestocular Demokrat Parti gazetesi Rilindje Demokratike'nin kopyalarını yaktılar. 14 Şubat 1997
20 Şubat'ta, Vlore Üniversitesi'nden öğrenciler, hükümetin istifasını ve nüfus tarafından kaybedilen fonların tazmin edilmesini talep ederek açlık grevine başladı.
26 Şubat'ta, üniversitenin ulusal güvenlik güçleri (Shërbimi Informativ Kombëtar - SHIK) tarafından ele geçirilmesinin yaklaştığı söylentilerinin ardından, binlerce protestocu kampüsü aç öğrencilerle çevreledi.
28 Şubat'ta, kalabalık SHIK binasına saldırıp tahrip etti, 6 güvenlik personeli ve üç isyancıyı öldürdü. Aynı gün Enver Hoca'nın memleketi Cirokastra Üniversitesi'nden 46 öğrenci açlık grevine başladı.
Ve 1 Mart'ta Peshilimena deniz üssü ele geçirildi ve Cirokastra'daki polis karakolları yakıldı.
3 Mart'ta Vlore Mesleki Eğitim Merkezi yıkıldı ve isyancıların tüm hükümet binalarını yaktığı Saranda şehri ele geçirildi.
7 Mart'ta Gjirokastra garnizonu isyancıların yanına gitti.
7-8 Mart'ta Arnavutlar-melankoli, Cirokastra yakınlarında hükümet ordusunun bazı kısımlarını yendi. Ayrıca, 10 Mart'ta Gramshi, Fieri, Berat, Polichan, Keltzura ve diğer bazı şehirler ele geçirildi. Zaten 13 Mart'ta isyancılar Tiran'a yaklaştı. Ve 14'ünde Durres düştü.
O sırada hükümet, banliyölerde zaten savaşların yapıldığı, başkentte yüzlerce kişiye ulaşan kuzeydeki müttefik hegler için askeri ambarlar ve üsler cephaneliğini açtı.
17 Mart'ta Arnavutluk Cumhurbaşkanı Sali Berisha, bir Amerikan helikopteri ile Tiran'dan çıkarıldı.
O zaman, Arnavut suç klanları özellikle güçlendi ve sonunda bir dizi şehrin kontrolünü ele geçirdi.
22 Mart'ta Gjirokastra ve Saranda, Arnavut çetelerinin merhametine kalmıştı. Bu şehirlerin sakinleri soyuldu, birkaç düzine insan öldürüldü. Daha sonra bazı şehirler haydutlar tarafından yağmalandı. Vlore, Cirokastra kentlerinde ve Elbasan vilayetinde haydut klanlarının hala yerel makamlardan daha fazla etkiye sahip olduğu söyleniyor.
1997 yılının Şubat sonu ve Mart ayı başlarında, Arnavutluk'taki durum o kadar şiddetliydi ki, yabancı vatandaşlar ve diplomatik misyonlar Tiran'dan tahliye edilmek zorunda kaldı. ABD Deniz Kuvvetleri, Silver Wake Operasyonu sırasında 900 kişiyi tahliye etti.
Amerikan vatandaşlarının CH-53 Super Stallion saldırı helikopterine çıkarılması. 15 Mart 1997
3 ve 10 Mart'ta 16 İtalyan, 5 Alman, 3 Yunan ve bir Hollandalı, İtalyan Hava Kuvvetleri'nin helikopterleriyle çıkarıldı. Ve daha sonra Alman ordusu, Alman askerlerinin (II. Dünya Savaşından bu yana ilk kez) kullanmak zorunda kaldığı Libelle Operasyonu ("Yusufçuk") gerçekleştirdi. silâh... İsyancılar helikopterlere iki zırhlı araçtan ateş açtı, Almanlar geri dönüş ateşi ile onları geri çekilmeye zorladı. 98 ülkeden 22 yabancı vatandaş tahliye edildi (21'i Alman).
Tiran havaalanındaki Alman askerleri
28 Mart'ta BM, Arnavutluk'a insani yardım konulu bir kararı kabul etti.
15 Nisan'da 7 bin kişiye çıkarılmış olan ilk barış gücü birlikleri Durres'e gelmeye başladı. Bu birlik 14 Ağustos 1997'ye kadar Arnavutluk'ta kaldı.
Bu olaylardan kaynaklanan ekonomik zararın 200 milyon dolar olduğu tahmin ediliyor ki bu, küçük Arnavutluk için çok önemli bir miktar.
Sadece üç aylık huzursuzluk içinde yaklaşık bir buçuk bin kişi öldü, üç buçuk bin kişi yaralandı. Binlerce Arnavut, İtalya ve Yunanistan'a kaçtı. Arnavutluk limanlarında, bilet için 250 ila 500 dolar talep eden yerel haydutlar tarafından tamamen soyuldular.
Bir Arnavut haydut, İtalya'ya giden bir gemiye gitmeye çalışan bir mülteciden para talep ediyor. Durres. Mart 1997
Trajedi olmadan olmaz.
28 Mart'ta, bir İtalyan Sahil Güvenlik gemisi, Arnavut mültecileri taşıyan bir gemiyle çarpıştı. 82 kişi öldürüldü.
12 Nisan 1997'de Kral Ahmed Zog'un torunu Lek, sinsice bu ülkenin tahtını almaya karar veren Arnavutluk'a geldi. 29 Haziran 1997'de yapılan referandumda (parlamento seçimleriyle eşzamanlı olarak) oyların yalnızca% 33,3'ünü aldı.
Daha sonra İskender Bey Meydanı'nda başarısız olan "Kral" Leka. 3 Temmuz 1997
Ancak 30 Kasım 2011'de kraliyet unvanını ("Arnavutluk Kralı") almaya devam etti, ancak bu ülkedeki gücü alamadı.
Ramiz Alia, bu ayaklanma sırasında (13 Mart 1997), destekçileri tarafından serbest bırakıldı ve Dubai'ye gitti. Aynı yıl, Sosyalist Parti (APT'nin halefi) Arnavutluk'ta iktidara geldi. Ve Alia cezai sorumluluktan serbest bırakıldı. 7 Ekim 2011 - Tiran'da öldü.
1997'de Tiran'da yaşanan olaylar, artık çocuklar tarafından toplanan mermilerden, kovanlardan ve mermi kovanlarından çıkan Barış Çanını anımsatıyor. Ünlü "Piramit" te görülebilir.
Barış çanı
Arnavutluk hâlâ siyasi istikrarla övünemiyor.
Yetkililer tarafından protestoların ve misilleme amaçlı şiddet olaylarının patlak vermesi nadir değildir. Ve onlara genellikle mağdurlar eşlik ediyor. Böylece 21 Ocak 2014 tarihinde Tiran'da 20 bine yakın kişinin katıldığı bir sonraki hükümet karşıtı mitingde çıkan isyanlarda 3 kişi öldü, 22 gösterici ve 17 polis yaralandı.
21 Ocak 2014: Piramit'te arabalar tekrar yanıyor.
Modern Arnavutluk'un ekonomik ve sosyal durumu
Elbette Arnavutluk'un yeni yetkilileri, Enver Hoca'yı Arnavut halkının düşük yaşam standardı da dahil olmak üzere tüm günahlarla suçladı.
Ancak ölümünün üzerinden 35 yıldan fazla zaman geçti. Ve Arnavutluk'taki yaşam hiç iyileşmedi.
Hem endüstriyel hem de tarımsal üretim keskin bir şekilde düştü. Ve ülkenin GSYİH'sinin% 20'den fazlası, farklı Avrupa ülkelerinden işçi göçmenleri tarafından eve gönderilen para havaleleridir - yaklaşık 1 kişi vardır (ülke nüfusunun yaklaşık% 300'ı).
Örneğin 2017 yılında, göçmen işçiler tarafından eve aktarılan fonlar GSYİH'nın% 22'sini oluşturuyordu. Arnavutluk'ta artık evlere - kendi ülkelerinin ve aile reisinin çalıştığı eyaletin - 2 bayrak asılı.
Arnavutluk, esas olarak, mükemmel bir fiyat ve kalite kombinasyonu için değer verilen komşu ülkelere (çoğunlukla İtalya -% 48, aynı zamanda Almanya, İspanya, Fransa, Çin) tarım ürünleri tedarik etmektedir. Bu sadece meyve, sebze ve tütün değil, aynı zamanda Avrupa'nın en iyisi olarak kabul edilen dondurmadır. Sanayi ürünlerinden kromit cevheri, ferroalyajlar ve ayakkabılar yurt dışına ihraç edilmektedir.
Uyuşturucu ticareti (devlete olmasa da) büyük karlar getiriyor. 2014'teki bir polis operasyonu birçok kişiyi şok eden sonuçlar verdi: 102 ton marihuana ve 507'den fazla kenevir fidanı bulundu ve yok edildi. Polisin çıkarılmasının yaklaşık maliyeti 6,5 milyar avro olarak tahmin ediliyordu, bu da ülkenin GSYİH'sının yaklaşık yüzde 60'ına tekabül ediyordu. 1900 kişi tutuklandı. 2016 yılında, 5204 kenevir ekili alan keşfedildi (yaklaşık iki buçuk milyon çalı).
Arnavutluk'ta kenevir plantasyonunun imhası.
Ve 2018'de, liman kenti Durres'te, 613 kilogram kokain bulundu, Kolombiya'dan gelen bir muz kargosu ile Batı Avrupa'ya daha fazla gönderilmek üzere geldi.
Arnavutluk'taki demografik durum
2019'da Arnavutluk'un nüfusu (1990'a göre) 376 kişi azaldı.
Şu anda Arnavutluk'ta yaşayan insan sayısının 2 olduğu tahmin ediliyor. 878 yılı tahmini ise 310 2050 kişidir.
Bu ülkenin vatandaşlarının% 95'i etnik Arnavuttur (Sırplar, Rumlar, Bulgarlar, Çingeneler de ülkede yaşıyor). Arnavutluk'ta ikamet edenlerin% 80'inden fazlası kendilerini İslam'ın yandaşı olarak adlandırıyor,% 18'i çeşitli türden Hristiyanlar ve% 1,4'ü ateist.
Arnavutluk günah çıkarma haritası
Balkan Yarımadası'nın diğer ülkelerindeki Arnavut toplulukları
Arnavutluk dışında şu anda yaklaşık 10 milyon etnik Arnavut var.
Eylül 2017'de Arnavutluk, Diaspora İşleri Bakanı görevini bile oluşturdu. Kompakt Arnavut grupları Karadağ, Sırbistan ve Kosova, Kuzey Makedonya'da yaşıyor.
Arnavutların eski Yugoslavya topraklarında ikamet ettikleri yerler
Sırbistan'da (Kosova ve Metohija'ya ek olarak) Arnavutlar Buyanovac, Medvedja ve Presevo (yaklaşık 60 bin kişi) topluluklarında yaşıyor.
Karadağ'da Arnavutlar ülke nüfusunun% 5'ini oluşturuyor. Esas olarak Ulcinj topluluğunda ve Plava, Husin ve Rozai'de yaşarlar. Şu anda, bu ülkenin kuzey bölgelerinde, özellikle Bar şehrinde ve Podgorica'nın güney bölgesinde dikkat çeken Arnavutların aktif bir yerleşim yeri var. Referandumda belirleyici olan, Sırbistan ve Karadağ'ın birlik devletinin çökmesi sonucu Arnavutların oyları oldu.
Kuzey Makedonya'da, 2002 nüfus sayımına göre 509 Arnavut (toplam nüfusun% 083'si) var - çoğunlukla Kalkandelen, Gostivar, Debar, Struea, Kichevo, Kumanovo ve Üsküp'te. Yıllar geçtikçe, Makedon Arnavutların sayısı önemli ölçüde arttı. Ve (çeşitli kaynaklara göre) 25,2 ila 700 bin kişidir. Şu anda, Kuzey Makedonya'daki yenidoğanların% 900'i etnik Arnavuttur.
Eski Yugoslavya topraklarında ortaya çıkan eyaletlerde yaşayan Arnavutlar, genellikle "Büyük Arnavutluk" fikirlerinin şefleri olarak hizmet ediyorlar.
"Büyük Arnavutluk"
Ancak, bu yabancı Arnavut topluluklarının pek çok lideri, "şehirdeki" ikinci veya üçüncü kişi yerine "köydeki ilk adam" olmanın daha iyi olduğunun farkına vardıklarında, bu fikri çoktan biraz soğumuş durumda. Onu sözlerle desteklemek, agresif bir şekilde kendileri için özel bir konumu ve ikamet ettikleri yerde giderek daha fazla hak kazanmayı tercih ediyorlar. Ve Arnavut makamlarına doğrudan tabi olmak için aceleleri de yok.
Artık daha da fazla Arnavut başka ülkelerde yaşıyor - sadece Avrupa'da değil, aynı zamanda ABD, Kanada, Avustralya, Yeni Zelanda ve Güney Amerika eyaletlerinde.
Bir sonraki yazıda diğer ülkelerdeki Arnavut diasporalarından ve Arnavut klanlarının suç işlerinden bahsedeceğiz.