Testosteron, insan vücudunun kendi kendine üretebildiği, androjen grubuna ait bir steroid hormonudur. Bu hormon, erkeklerde testislerde, kadınlarda ise yumurtalıklarda üretilir ve üreme fonksiyonları üzerinde önemli bir rol oynar. Testosteron, özellikle erkeklerde üreme sürecinin temel kaynağıdır.
Düşük seviyelerde bulunan testosteron, sperm üretimini etkileyerek üreme yeteneğini olumsuz yönde etkileyebilir. Bu nedenle, testosteronun sperm üretimindeki hayati rolü göz ardı edilemez. Erkeklerde, testosteron seviyeleri ergenlik döneminde artış gösterir ve 30’lu yaşlardan itibaren azalmaya başlar.
Testosteronun sağladığı faydalar oldukça çeşitlidir. Üreme sürecinden cinsel isteğe, kas gelişiminden genel vücut fonksiyonlarına kadar birçok alanda testosterona olan ihtiyaç belirgin bir şekilde görülmektedir. Bu hormon, vücutta çeşitli fonksiyonları düzenleyerek genel sağlık üzerinde etkili bir rol oynamaktadır.
Testosteronun Faydaları
-
Cinsel İstek Artışı: Testosteron, cinsel isteği artırıcı bir etkiye sahiptir. Hormon seviyelerindeki dengesizlikler, cinsel istek üzerinde doğrudan etki yapabilir.
-
Sağlıklı ve Güçlü Kemikler: Testosteron, kemik mineral yoğunluğunu artırarak sağlıklı ve güçlü kemiklerin korunmasına yardımcı olur.
-
Kas Kütlesinde Artış: Testosteron, kas protein sentezini artırarak kas kütlesinin gelişimine katkı sağlar. Bu nedenle, düzenli egzersizle birleştiğinde kas kütlesinde artış gözlemlenebilir.
-
Kırmızı Kan Hücrelerinin Artması: Testosteron, kırmızı kan hücrelerinin üretimini teşvik eder, bu da dokulara daha fazla oksijen taşınmasına yardımcı olur.
-
Sperm Kalitesinde Artış: Testosteron, sperm üretimini ve kalitesini artırarak üreme yeteneğini olumlu yönde etkiler.
-
İyileşmiş Ruh Hali: Dengeli testosteron seviyeleri, genel ruh halini iyileştirebilir. Hormonal denge, stresle başa çıkma yeteneğini olumlu yönde etkileyebilir.
-
Hafıza ve Düşünme Yeteneği: Bazı araştırmalar, testosteronun bilişsel fonksiyonlar üzerinde etkisi olduğunu göstermiştir. Hafıza ve düşünme yeteneğini destekleyebilir.
-
Cinsel Performans Artışı: Testosteron, cinsel performansı artırabilir. Sertleşme problemleri gibi cinsel sağlık sorunlarının çözümünde rol oynayabilir.
Bu faydalar, testosteronun vücut üzerinde geniş bir etki yelpazesi olduğunu gösterir. Ancak, hormon seviyelerindeki dengesizliklerin ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceği unutulmamalıdır. Hormonal durumu etkileyen herhangi bir sorun durumunda, bir sağlık profesyoneliyle görüşmek önemlidir.
Testosteron Neden Önemli ?
Testosteron, vücut üzerinde geniş bir etki alanına sahiptir ve özellikle erkeklerin gelişiminde kritik bir rol oynar. Bu nedenle genellikle “erkeklik hormonu” olarak adlandırılır. Testosteron hormonları, erkeği biyolojik olarak erkek yapan önemli faktörlerdir. Cinsel gelişimdeki etkisinin yanı sıra, kas ve kemiklerin sağlıklı bir şekilde gelişmesine de katkı sağlar. Ayrıca vücudun yağ depolama şeklini ve kırmızı kan hücresi üretimini etkiler.
Testosteron, sadece fiziksel gelişim üzerinde değil, aynı zamanda bir erkeğin ruh halini de önemli ölçüde etkileyen bir hormondur. Bu nedenle, bu kritik hormonun eksikliği ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir. Testosteron eksikliği, bireyler arasında farklı belirtiler gösterse de, ilerleyen aşamalarda çeşitli problemlere yol açabilir. Özellikle hormon bozuklukları, örneğin hipogonadizm gibi durumlarda, testosteron eksikliğinin etkileri daha belirgin olabilir. Bu tür problemlerin belirtilerini aşağıda sıralayabiliriz.
Erkeklerde Testosteron Eksikliği
- Cinsel istek azalması
- Saç dökülmesi
- Kas kaybı
- Jinekomasti
- Anemi
- Odaklanma problemi
- Testis küçülmesi
- Kilo alma
- Kas ve kemik zayıflığı
- Enerji Kaybı
- Huysuzluk
- Depresyon
- Kendine güvensizlik
Testosteron seviyesi doğal olarak 30 yaşından sonra azalmaya başlar. Ancak bu hipogonadizm (hormon yetersizliği) olarak kabul edilmez. Sağlıksal sorunlar testosteron seviyelerinin azalmasına sebep olabilir. Testislerin yaralanması, radyasyon ve kemo terapi gibi kanser tedavileri ayrıca Aids, alkolizm, böbrek hastalığı, karaciğer sirozu gibi problemleri testosteron eksikliğine neden olabilen hastalıklar olarak sıralayabiliriz.
Kadınlarda Düşük Testosteron Belirtileri
- Düzensiz adet dönemi
- Vajina kuruluğu
- Osteoporoz (kemik erimesi)
- Cinsel istek azalması
- Meme dokusunda anormallik
- Doğurganlık problemleri
Testosteron Seviyesinin Cinsel Yaşama Etkisi
Erkeklik hormonu olarak adlandırılmasının bir nedeni de cinsel yaşam üzerindeki etkileridir. Testosteron hormonunun eksikliği, cinsel arzuların azalmasına neden olabilir. Bu durum, karşı cinse karşı isteksizlik belirtileriyle birlikte testosteron kaynaklı sorunları beraberinde getirebilir. Yeterli testosteron üretimi olmaması durumunda sertleşme problemleri ortaya çıkabilir; bu durum, karşı cinse karşı cinsel zayıflık olarak algılanabilir ve bireyde psikolojik sorunlara yol açabilir.
Testosteron hormonu yeterince salgılanmadığında, birey partnerine karşı duyduğu çekimi kaybedebilir. Bu durum, evliliklerde anlaşmazlık ve kavgaların ortaya çıkmasına neden olabilir. Bu tür durumlarda, testosteron eksikliği tedavisi için hemen bir doktora başvurmak önemlidir. Tedavi ile hormonal denge sağlanarak cinsel yaşam ve ilişkilerde olumlu yönde değişiklikler gözlemlenebilir.
Testosteron Seviyesi Ne Kadar Olmalı?
Düşük seviyedeki testosteron erkeklikte kısırlığa neden olabilir. Amerikan üroloji birliğine göre, yetişkin bir erkekte testosteron seviyesi 300 ng/dL’nin altındaysa düşük testosteron seviyesi olarak kabul edilir. Rochester üniversitesi tıp merkezine göre Erkekler için testosteron seviyesi 280 – 1,100 ng / dL arasındaki seviyenin normal olduğu belirtilmiştir. Bu durumda 280-300 Ng-dL altındaki seviyeler, testosteron tedavisine başlama seviyeleri olarak belirtilmiştir.
Testosteronu Arttıran Besinler
Doktorunuzun tavsiyesiyle birlikte, testosteron artırıcı gıdaları düşük Testosteron tedavilerinde doğal bir tamamlayıcı olarak düşünebilirsiniz. Diyetiniz için önemli olan iki besin kaynağı Çinko ve D vitamini olup, her ikisi de testosteron üretiminde öncüdür. Bu yazımızda, bu iki besin maddesini öne çıkaran yiyecekleri tüketmenizi önerebiliriz. Yetişkin bir erkek günde 11 mg çinko kaynağı tüketebilir.
|Ton Balığı
|Az Yağlı Süt
|Kabak çekirdeği
|Yumurta Sarısı
|İstiridye
|Badem
|Kırmızı et
|Fasulye
|Enginar
|Zencefil
|Istakoz
|Muz
|Tribulus
|Ashwagandha (hint ginseng)
|ıspanak
|Fındık
|Ceviz
|Bezelye
Doğal Testosteron Nasıl Arttırılır
Egzersiz ve Ağırlık Antrenmanları
- Yapılan araştırmalarda düzenli egzersiz yapan erkeklerin, egzersiz yapmayan erkeklere göre testosteron seviyelerinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Ağırlık kaldırmanın Testosterona etkisi ve Ağırlık antrenmanlarının testosteron seviyelerini arttırdığı günümüzce bilindik bir gerçektir. Bu yüzden düzenli yapılan egzersizler testosteron artışına fayda göstermektedir. (bakınız)
Dengeli ve Sağlıklı Beslenmeli
- Yeterince protein tüketimi ve dengeli beslenme, testosteron seviyelerinin korunmasına ve yağ kaybına neden olur. (bakınız) Aynı durum karbonhidrat ve yağlar içinde geçerli. Bu yüzden Beslenmenin Testosterona etkisi ve Testosteron seviyeleri için oldukça önemlidir.
- Fazla karbonhidrat tüketiminden kaçınılmalı ve fazla yağ tüketiminden de kaçınılmalı ama bunları komple kesmenize gerek yok sadece dengeli bir şekilde beslenmeyi alışkanlık edinmelisiniz. Vücut enerji için karbonhidrata ihtiyaç duyar, kaliteli karbonhidrat tüketimi, protein tüketimi olduğu kadar önemlidir.
Stresten Kurtulmalı
- Yapılan Araştırmalar da yüksek kortizol hormonu seviyeleri uzun vadeli stres tehlikelere yol açmaktadır. Stres ve yüksek kortizol, kilo alımını ve vücuttaki zararlı yağların depolanmasını arttırabilir bu durum testosteron seviyelerinin azalmasına neden olur. (bakınız)
- Stresin testosterona etkisi olduğu kadar, diğer hastalıklarında baş belasıdır. Stresten uzaklaşmak ve onu kontrol altına alabilmek, sadece Testosteron seviyelerini düzeltmek için değil, bütün sıkıntılardan kurtulmak için önemlidir.
Vitamin ve Mineral Takviyeleri
- Yapılan 1 yıllık araştırma sonucunda günde yaklaşık 3.000 IU D3 vitamini takviyesi yapmanın testosteron seviyelerini % 25 oranında artırdığını göstermiştir. (bakınız) Güneş ışığından ve takviye d vitaminlerinden faydalanabilirsiniz.
- D3 vitamini takviyesi, özellikle yaşlılarda ve kanda D vitamin düzeyi düşük olan insanlarda testosteron seviyelerini artırmasına fayda sağlamaktadır
Sağlıklı Uyku ve Dinlenme
- Uykunun testosterona etkisi, Yapılan araştırmalarda gece boyunca 5 saat uyumanın testosteron seviyelerinde % 15’lik bir düşüş olduğu gözlenlenmiştir. (1) Gecede 7-10 saat arası uyumak, sağlık ve testosteronunuz için en iyi zaman dilimidir.
- Uyku vücudun ritmini ve biyolojik saatini düzenler, Kaliteli bir uyku büyüme hormonunu tetikler özellikle sporcular için uykunun önemi oldukça önemlidir.
Çinko ve Magnezyum Tüketimi
- Yapılan araştırmada çinko ve b vitamini kullanımı Sperm kalitesini %74 oranında artmış olduğunu göstermektedir. (bakınız) Ayrıca C vitamini ile ilgili araştırmalarda sperm sayısındaki kalitenin arttığı gözlemlenmiştir. Bu durum vitaminlerin ve minerallerin testosteron seviyesinde etkili olduklarını göstermektedir.
- Araştırmacılar, testosteron seviyesi düşük olan insanların, çinko tüketiminden sonra testosteron ve sperm sayısını arttırdığına dahil önemli bilgiler buldular. Ancak testosteron seviyesi düzgün olanlarda çinkonun fazla bir faydası olmadığını gözlemlediler. (Kaynak)
D vitamini ve çinko, testosteron arttırıcılar olarak en güçlü araştırmalar ile kanıtlanmıştır. Diğer vitaminler de testosteron seviyelerine yararları olabilir, ancak hala daha araştırmalara devam edilmektedir. Ashwagandha Morsalkım bitkisinin testosteron düzeyleri ve üreme sağlığı üzerinde güçlü etkileri olduğu yapılan araştırmalarda gözlemlenmiştir. 1 2 3
Testosteron Sporcular İçin Önemi
Testosteron, sporcular için önemli bir rol oynar, özellikle kas büyümesi ve gücün artması açısından en büyük anabolik etkilere sahiptir. Kas kütlesi arttıkça, vücut tarafından üretilen testosteron seviyesi de artar. Bu hormon, egzersize verilen yanıtların yanı sıra büyüme hormonu seviyelerini artırarak kas büyümesine katkı sağlar. Büyüme hormonu, aynı zamanda protein sentezinde ve kas büyümesinde önemli bir rol oynar.
Bu nedenle, bazı sporcular kas kütlesi geliştirmek amacıyla testosteron hormonunu kullanmayı tercih eder. Dışarıdan alınan testosteron, vücudun doğal üretimini durdurur ve kaslar, kimyasal testosteron tarafından desteklenerek gelişir. Vücuda daha fazla miktarda testosteron alındığında, kas yapılanması hızlanır ve kaslar daha belirgin bir güç artışıyla gelişir.
Ancak, vücuttaki doğal testosteron üretimi durduğunda, hormonel bozukluklar ortaya çıkabilir. Bu nedenle, bazı profesyonel sporcular, bu süreçleri yakından takip ederek çeşitli kürler ve zaman dilimleriyle vücuttaki yıkılmaları ve hormonel bozuklukları önlemeye çalışır. Steroidler hakkında daha fazla bilgi edinmek için ”Steroid Nedir” makalemizi okuyabilirsiniz.