İçerik
Sekonder Lenfödem Nedir
Sekonder lenfödem nedir ? Normal çalışan lenf damarlarının ve / veya lenf düğümlerinin bozulmasına veya tıkanmasına yol açan tanımlanabilir bir hasardan kaynaklanır ve ekstremitelerde, gövde, karın, baş ve boyun ve dış genital bölgede ortaya çıkabilir.
Dünya çapında, sekonder lenfödemin en yaygın nedeni, filaryaz olarak bilinen bir duruma yol açan, wucheria bancrofti adlı iplik benzeri bir solucan olan bir enfeksiyondur. Bu, Afrika, Hindistan, Güneydoğu Asya ve Güney Amerika’nın yanı sıra Pasifik Adaları ve Karayipler’de 80’den fazla ülkede endemik olan tropikal bir hastalıktır. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, 1,3 milyar kişi hastalık tehditi altında ve şu anda 120 milyondan fazla kişi hastalıktan etkileniyor, bunların yaklaşık 40 milyonu lenfödemden ve tekrarlayan enfeksiyonlardan etkileniyor ve diğer ikincil koşullardan muzdarip. Bu durum hakkında daha fazla bilgi edinmek için lütfen buraya tıklayarak lenfatik filaryaz hakkında bilgi edinin.
Amerika Birleşik Devletleri’nde en yüksek sekonder lenfödem insidansı, özellikle meme kanserinden etkilenen kişiler arasında, maligniteler için cerrahi ve radyasyondan sonra görülür.
Cilt kanseri dışında, meme kanseri Amerika Birleşik Devletleri’ndeki kadınlar arasında en sık görülen malignite türüdür. Tüm kadınlar meme kanseri geliştirme riski altındadır; erkekler de bir erkeğe 100 kadın etkilenmektedir (1). Yaş ilerledikçe, bir kadının 50 yaşın üzerindeki kadınlarda görülen meme kanseri vakalarının çoğuyla meme kanseri geliştirme şansı artar. Meme kanseri genç yaşta daha az görülürken (örneğin, otuzlu yaşlarındaki kadınlar), genç kadınlar yaşlı kadınlardan daha agresif meme kanserine sahip olma eğilimindedir, bu da genç kadınlar arasında hayatta kalma oranlarının neden daha düşük olduğunu açıklayabilir. İnsidans ayrıca etnik gruplar arasında ve ABD içindeki coğrafi konumlarda değişiklik gösterir.
Genel olarak ABD’deki sekiz kadından birinin yaşamları boyunca meme kanseri geliştireceği söylenebilir. 2012’de Amerika Birleşik Devletleri’nde yaklaşık 227.000 kadın ve 2200 erkekte yeni meme kanseri vakası tahmin edilmektedir (2).
Lenfödem neden gelişir?
Her türlü ameliyat, özellikle lenf düğümlerinin çıkarılmasını gerektiren prosedürler, lenfödem başlangıcına neden olabilir. Meme koruyucu (lumpektomi) veya daha kapsamlı meme cerrahisi (mastektomi) gibi kanser tedavisindeki cerrahi prosedürler, lenf düğümlerinin çıkarılmasını (diseksiyonu) içerir ve daha sonra lenf damarlarına zarar verir.
Birçok birey, cerrahi prosedürün ardından durumu ağırlaştırabilecek radyasyon tedavisi alır.
Bu prosedürlerin amacı kanser hücrelerini ortadan kaldırmak ve hastanın hayatını kurtarmaktır. Lenf nodunun çıkarılmasındaki yan etki, lenfatik sıvının taşınmasındaki bozulmadır.
Lenfatik sistem, vücuttaki lenf damarları ve lenf düğümlerinden oluşur. Lenf damarları, protein, su, yağlar ve hücrelerden çıkan atık ürünlerden oluşan lenfatik sıvıyı toplar. Bu damarlar sıvıyı, atık ürünlerin ve yabancı maddelerin sıvıyı filtrelediği lenf düğümlerine taşır. Birkaç lenf nodu grubunu geçtikten sonra, lenf damarları sıvıyı kana geri döndürür.
Damarlar zarar gördüğünde, lenfatik sıvının akışı tehlikeye girer. Ameliyattan etkilenmeyen kalan lenf damarları hasarlı damarları telafi edemezse, dokularda lenfatik sıvı birikir. Bu lenfatik sıvı birikimi, en yaygın olarak üst ve alt ekstremiteleri etkileyen anormal şişlik ile sonuçlanır; ancak vücudun diğer kısımları da etkilenebilir.
Melanom tedavisini, genitoüriner ve jinekolojik sistemleri etkileyen kanser, baş ve boyun bölgesindeki kanserleri veya yumuşak doku malignitelerini içeren diğer ameliyatlar, genellikle lenfödemin başlangıcına sebep olan lenf düğümlerinin çıkarılmasını ve bunun ardından lenfatik yolların bozulmasını içerir.
Radyasyon tedavisi, özellikle lenf düğümlerinin cerrahi olarak çıkarılması ile birleştirilirse, yumuşak dokuda skarlaşmaya ve lenf düğümleri ve lenf damarlarının iltihaplanmasına neden olabilir ve bu da sekonder lenfödem gelişimine katkıda bulunabilir.
Sekonder lenfödem için daha az yaygın nedenler, malignite tedavisi dışındaki ameliyatları veya lenf akışını bozan travmayı içerir. Yumuşak dokularda büyüyen tümörler, lenfatik yapılarda fiziksel bir bloğa neden olacak kadar büyük hale gelebilir ve daha sonra normal lenf akışını engelleyebilir.
Sekonder lenfödem vakaları, cerrahi işlemden ve / veya radyasyondan hemen sonra, tedaviden birkaç ay, birkaç yıl veya yirmi yıl veya daha fazla sonra ortaya çıkabilir. Ortalama başlangıç zamanı, ameliyattan sonra zamanla artan vaka sayısıyla birlikte 14 ila 24 ay arasındadır. Bazı bireylerde hiçbir zaman herhangi bir belirti görülmez; bununla birlikte, sekonder lenfödem gelişme riski ömür boyu sürer.
Lenfödem ortaya çıkmasıyla ilgili verilerde tutarlılık yoktur ve mevcut olan istatistiklerin çoğu üst ekstremiteyi etkileyen meme kanseriyle ilgili lenfödem (BCRL) verileridir.
Kadınlarda meme kanseri cerrahisi sonrası beş yıllık kümülatif lenfödem insidansının % 42; etkilenen kadınların % 80’i iki yıl içinde lenfödem, üç yıl içinde % 89 oranında gelişmiştir (3). 2001 yılında yayınlanan bir çalışma (Petrek ve ark. Tarafından yapılmıştır), mastektomi ve tam aksiller diseksiyon sonrası 263 hastayı izledi. Tedaviden 20 yıl sonra,% 49’u lenfödem bildirmiştir; Bunların % 77’si ameliyattan sonraki üç yıl içinde başladığını ve kalan kadınların kolda yılda yaklaşık% 1 oranında lenfödem geliştirdiğini belirtmiştir(4).
Korunma
Sekonder lenfödem geliştirme olasılığı, risk faktörleri ve risk azaltma uygulamalarının tartışılması, uygun gözetim ve kanser tedavisini takiben semptomların hızlı bir şekilde raporlanması ile ilgili hasta eğitimi, sekonder lenfödem insidansını ve ilerlemesini sınırlayabilir.
Meme kanseri tedavisi alan hastaları içeren yakın tarihli bir çalışmada(5), olası sekonder lenfödem başlangıcı hakkında bilgi alan hastaların, bu bilgileri almayan hastalara kıyasla belirgin şekilde azalmış semptomlar gösterdiği saptanmıştır. Lenfödem hakkında bilgi alan kadınların ekstremitede ağırlık, kol şişmesi, omuz hareketliliğinde bozulma ve meme şişmesi rapor etme olasılıkları daha azdı.
NLN’nin risk azaltma uygulamaları (6) konusundaki pozisyon açıklaması değerli bir kaynaktır.
Sekonder lenfödemin nitelikli bir terapist tarafından erken tedavisi, şişliğin ilerlemesini sınırlamak ve genellikle tedavi edilmemiş veya yanlış tedavi edilmiş lenfödem ile ilişkili komplikasyonları önlemek için çok önemlidir.
Bu durum için tercih edilen tedavi, tam dekonjestif terapi (CDT), manuel lenfatik drenaj, ped destekli kısa gerilimli bandajların uygulanması, kompresyon giysilerinin kullanımı, terapötik egzersiz ve cilt bakımı gibi yöntemlerin bir kombinasyonudur.
Çeviri: Mustafa Uludoğan Ph.D.
Ref: lymphedemablog.com/2012/08/20/secondary-lymphedema
1.http://www.cancer.org/acs/groups/content/@epidemiologysurveilance/documents/document/acspc-029771.pdf
5. Fu, MR, Chen, CM, et al (2010). The effect of providing information about lymphedema on the cognitive and symptom outcomes of breast cancer survivors, Annals of Surgical Oncology, 17:1847-1853.
6. http://www.lymphnet.org/pdfDocs/nlnriskreduction.pdf
Sorularınızı altta bulunan yorum kısmına yazınız. En kısa sürede sorularınız cevaplanacaktır.