Etrüsklerin mezarları eski Mısırlılarınki ve eski Türklerinki gibi, ölü ile birlikte, onun hayatta iken sahip olduğu eşyanın da gömüldüğü bir yerdi. Onun için, bilhassa varlıklı sınıfa mensup Etrüsklerin mezarı, bu eşyanın sergilenmesine müsait bir veya birkaç odadan ibaret olurdu. Duvarlarının resimlerle süslendiği bu oda veya odalarda, ölü erkek ise, silâhla ve hazinesi, kadın ise mücevherleri ve diğer süs eşyası en mutena yere yerleştirilirdi. Ölünün kalkıp dolaşacağı farzedildiğinden, odalar döşenir,şuraya buraya masa ve sandalyeler ve tabaklar, bardaklar içine yiyecek içecek konurdu.
İste bu sebepledir ki, Etrüsk mezarları Etrüsklerin günlük hayatını, yani medeniyet ve sanatını asırlar boyunca olduğu gibi muhafaza etmiş ve 19 uncu asırda ilim dünyası tarafından keşfedilmesine imkân vermiştir.
Aslında bu mezarların ve ihtiva ettikleri esyanın kesfi 19 uncu asırdan çok önce başlamıştır. Bu da mezar soyguncuları sayesinde olmuştur. Yer yer soyulan mezarlardan çıkan eşya amatörlerin ve neticede bilginlerin dikkatini çekmiştir.
Fakat define arayıcıları ve mezar soyguncuları tarafından değil de, aydın kimseler tarafından, sanat eserleri bulmak amacıyla kazılar yapılması bilhassa 19 uncu yüzyıla denk gelir. Gariptir ki, Mısır incelemelerinin, yani ejiptolojinin doğmasında birinci derecede rolü olan Napolyon’un kardeşi Lucien Bonaparte de etrüskolojinin gelismesinde mühim rol oynamıştır. Napolyon İtalya’yı fethettikten sonra, orada kardeşine geniş arazi hediye etmişti.
Günün birinde prensin adamlarından biri, bir parkı düzenlerken, elindeki âletle bir mezar duvarına çarpar. Lucien mezardaki eşyayı bozdurmadan çıkartır ve bunlara iyi fiat veren alıcılar bulur. Bundan sonra genç prens, kazılar yaptırıp çıkan eşyayı satmayı bir kazanç vasıtası yapar. Avrupa müzeleri bu paha biçilmez sanat eserlerini kapışırlar.
Ondokuzuncu asrın ikinci yarısında, bir yandan ilmî dernekler ve kuruluşlar, bir yandan da resmî makamlar ise karışarak, kazı isi ilmî ve metodik şekil almaya başlar.
Etrüskler tarafından yapılan sanat eserleri meydana çıkarıldıkça, bütün dünyada bu medeniyetin sahibi olan milletin kökeni, dili, tarihi hakkında ilmî eserler, araştırmalar, incelemeler birbirini takip eder. İşte Etrüskoloji denilen ilim böyle doğmuştur.
Bugün Floransa’da bulunan Etrüsk Araştırmaları Enstitüsü (“Istituto Studi Etruschi”)
ve bu Enstitünün çıkardığı “Studi Etruschi” dergisi Etrüsklere ait her seyi merkezilestirmek ve
bu alandaki faaliyetleri yönetmek gayretindedir.İtalyan’ın beş altı üniversitesinde Etrüskoloji kürsüsü vardır. Bu kürsülerde Etrüsklerin İtalya’nın yerlisi oldukları ezberletildiği için, onların kökeninde ve geçmişinden ziyade, sanatları üzerinde durulmakta, Etrüsklere ait çanak çömlek itina ile incelenmektedir.
Roma Üniversitesi’ndeki Etrüskoloji Enstitüsünde yaptığım araştırmalar ve bu Enstitünün kütüphanesinde sürdürdüğüm çalışmalar sırasında tanıştığım öğrencilerin bu bilim dalını seçmelerinde Etrüsk ulusunun meçhul ve esrarengiz oluşunun büyük payı olduğunu ve hepsinin “Etrüskler kimdir?” sorusuna cevap aradığını müşahede ettim.
Etrüsklere ait mezarlar ve Etrüsklere ait müzeler turist çektiği için İtalyan Hükûmeti Etrüskoloji çalışmalarını teşvik etmektedir. Bugün bile İtalyan ve yabancı ekipler tarafından İtalya’nın çeşitli bölgelerinde kazılar yapılmaktadır. Zamanımıza kadar, 3000 Etrüsk mezarı meydana çıkarılmıştır.
Kaynak : Adile Ayda- Etrüskler Türk mü idi?