Muharrem ayı 2 Ekim Pazar günü başlayacak. Muharrem ayının başlayacak olması ile birlikte binlerce kişi aşure gününü merak etmeye başladı. Muharrem ayının 10. günü aşure günü olarak kabul edilir. Hz. Nuh tarafından büyük tufandan sonra en az 7 madde ile aşure yapılmıştır. Hz. Nuh'tan bu yana Muharrem ayının 10. günü aşure günü olarak kabul edilmektedir.
Müslümanlar için önemli bir yeri olan Muharrem ayı yeni yılın başlangıcıdır. Hicri takvimin ilk ayı olan Muharrem ayı, Hicri 1 ile başlar ve ay takvimine göre bir ay süresince yaşanır. Muharrem ayının önemi sadece takvimin ilk ayı olmasından değil, bu ayda yaşanan tarihi olaylardan dolayı çok önemlidir.
AŞURE GÜNÜ NEDİR?
Aşûre Günü ya da Aşûra Günü, (Arapça: عاشوراء, Farsça: عاشورا, İbranice: עשוראא) hicri takvimin ilk ayı olan Muharrem ayının onuncu günüdür. İslam inancında bu günde birçok önemli olay meydana geldiğine inanılır ve bu güne kıymet atfedilir. Muharrem ayında oruç ibadeti de yapılır.
Tanımı ve Özellikleri
Aşure, (Aşura) Arapça’da 10 manasına gelen "aşara" kelimesinden türemiştir. Kelimenin Sâmî diller arasında ortak bir kelime olduğu düşünülmektedir. Ayrıca, sözcük (ve gün) Musevilik inancında Büyük Kefaret Günü için kullanılmıştır.[1] Hüseyin bin Ali ve beraberindeki 72 kişi hicri 61'de Muharrem'in onuncu gününde (10 Ekim 680) Kerbelâ'da Yezid'in ordusunca katledilmiştir. Bunun dışında Aşure Günü'nde gerçekleştiğine inanılan dini açıdan önemli bazı rivayetler bulunmaktadır. Bunlar; Âdem'in işlediği günâhtan sonra tövbesinin kabul edilmesi, İdris'in diri olarak göğe yükseltilmesi, Nuh'un gemisinin tufandan kurtulması, İbrahim'in ateşte yanmaması, Yakup'un oğlu Yusuf'a kavuşması, Eyyub’un hastalıklarının iyileşmesi, Musa’nın Kızıldeniz'den geçip İsrailoğulları'nı firavun'dan kurtarması, Yunus’un balığın karnından çıkması, İsa'nın doğumu ve ölümden kurtarılıp göğe yükseltilmesidir. Bu olaylar saygın hadis kitaplarının hemen hepsinde geçmektedir.[2] Musevilerin de bu günü oruçla geçirdikleri, İslam peygamberi Muhammed bin Abdullah’ın bu günde oruç tutmayı tavsiye ettiği, Yahudilere benzememek açısından orucun Aşure günü ile bir gün öncesi veya bir gün sonrası ilâve edilerek tutulması gerektiğine inanılır.
Şiîlik inancında Aşûre Günü
Bahreyn'deki Muharrem Mâtemi törenleri sırasında Şiîler kendilerini zincirlerle döverlerken.
Şiî inancında Aşûre Günü'ne, diğer İslam mezheplerinin atfettiği önemin dışında bir önem verilir. İnanca göre Şiîlik'te önemli bir figür olan İslam peygamberi Muhammed'in torunu İmam Hüseyin Kerbelâ'da muharrem ayının onuncu gününde şehit edilmiştir. Muharrem ve Safer aylarını matem ayları olarak kabul ederler. İki ay boyunca düğün ve benzeri eğlenceler yapılmaz, mâtem günlerinde taziye meclisleri düzenlenerek mersiyeler okunur, ihsan yemekleri verilir. Bazıları için her ayın onuncu günü Aşuradır; kelime Muharrem ayında işlenen Hüseyin cinayetinden sonra tutulan geleneksel yasın diğer adı olarak yerleşmiştir. Türkiye'deki en büyük anma merasimi İstanbul Halkalı'daki Aşura Matem Merasimi'nde yapılır. Bu tören Aşura gününü en iyi şekilde anlatması yönünden UNESCO tarafından en iyi Aşura Merasimi seçilmiştir; ayrıca törende yapılan Aşura tiyatrosunun ve izleyicinin sayısı bakımından da Guinness Rekorlar Kitabına girmeye aday olmuştur. Anadolu'da çeşitli hububatlardan pişirilen, Aşure Nuh tufanı ile ilgili bir rivayet dolayısıyla yapılır. Rivayete göre gemidekilerin yiyecekleri tufan boyunca bitmiş, erzak çuvallarının dibinde kalan az miktardaki yiyecekler tek bir kazan içerisinde birleştirilerek yemek yapılıp yenmiştir.
Alevî inancında Aşûre Günü ve Muharrem Mâtemi
Ana madde: Alevî inancı
[göster]Bismillahirrahmanirrahim
Şiilik ile ilgili bir dizindir.
İsnâaşeriyye
Muharrem Mâtemi: Şiîler, Muhammed Mustafa'nın torunu Hüseyin Seyyîd’ûs-Şuhedâ'nın Yezîd bin Muâviye'nin Ordusu tarafından şehid edilmesinin anısına, kendilerini zincirlerle döverken. (Malir, Karaçi, Sind Eyaleti, Pakistan)
Alevîlerde, Hüseyin'in Kerbelâ'daki acısı başta olmak üzere On iki İmamlar'ın acılarını anmak ve anlamak için Muharrem Mâtemi tutulur. Muharrem Matemi'nin amacı: Bu türlü acıların bir daha yaşanmaması için gerekli olan insanlık değerlerini ve Alevî öğretisini özümsemektir. Matem süresince bıçağa ve kesici aletlere el sürülmez, kurban kesilmez ve et yenmez. Matem boyunca hiçbir canlıya eziyet edilmez. Kimsenin kalbini kırmamak, dili ile kimseyi incitmemek, kimse hakkında dedikodu yapmamak Mâtem Orucu'nun temel ilkesidir. Sağlığı yerinde olanlar oruç tutarlar. Matemden amaç, kendine eziyet yapmak değil, kötülük ve katliamların bir daha olmaması adına anmak ve unutmamaktır. Kerbelâ katliamında hasta olması nedeniyle İmam Zeynel Abidin'in kurtulması ve Ali'nin soyunun devam etmesi nedeniyle de Allah'a şükredilir. Bu nedenle Muharrem mâtemi, aşûre geleneği ile biter. 12 gün orucun ardından Aşûre Günü yapılır. 12 değişik malzemeden oluşan aşûre yenilir ve dağıtılır.
2016 YILI MUHARREM AYI NE ZAMAN BAŞLIYOR?
2016 yılında Muharrem ayı miladi takvime göre Ekim ayına denk geliyor. 2 Ekim Pazar günü başlayacak Muharrem ayı 31 Ekim’de bitecek. 29 gün süren Muharrem’in 10. günü yani Aşure günü ise 11 Ekim Salı günü olacak.
AŞURE NEDİR?
Aşure, Hicri takvime göre Muharrem ayının onuncu günü yapılan tatlı. İslami inanca göre Muharrem ayının onuncu günü Nuh, Büyük Tufan'dan sonra karaya ayak bastığında elinde kalan son malzemelerle bu tatlıyı yapmıştır.
Aşure
Tatlının ismi, Arapçada onuncu anlamına gelen عَشْرَة kelimesinden gelmektedir.
Malzemeler
Aşurenin belirli bir tarifi yoktur. Bölgeler arasında farklıklar gösterir.
Geleneksel olarak en az 7 maddeden oluşması gerektiği söylenir. Bazıları adından dolayı 10 madde ile yapılması gerektiğini söyler. Aleviler ise hep 12 madde kullanarak aşure yapar.
Temel olarak su, buğday, nohut, toz şeker, fasulye, pirinç kullanılarak yapılır. Süsleme amacı ile ceviz, çam fıstığı, badem, nar, susam ve tarçın gibi kuruyemiş, meyve ve baharatlar kullanılır. Tarifi hiçbir hayvansal ürün içermemesi itibariyle vegandır.
Aşure Türkiye'nin mutfak geleneğinin yanı sıra çevredeki ülkelerin çoğunda, Hristiyan ve Yahudi kültürlerin bir parçası olarak da çeşitli isimler altında hazırlanmaktadır.
Ermeni ve Rum kültüründe de vardır. Ermeniler, 6 Ocak'ta "anuş-abur" yaparken; Rumlar, buğday, kuru üzüm ve bal ile yaptıkları "koliva"yı kilise kapısında dağıtıp ortasına bir mum diktikleri bir tabakla mezarın başına yerleştirmektedirler.
Alevi kültüründe, Kerbela Savaşı'nda Hüseyin'in öldürüldüğü günde aşure pişirilmesi ile aşurenin hiçbir hayvansal ürün içermemesi arasında bağlantı kurulur ve şiddetin genel olarak protesto edildiği ifade edilir. Aleviler, her sene aşurelerini pişirip konu komşu ile paylaştıkları Muharrem ayında 12 gün boyunca etin tüketilmediği bir oruç tutarak öldürmenin her türlüsünün (besin için kesilen hayvan dahil) şiddet olduğunu idrak ederler.
AŞURE TARİFİ
Malzemeler
500g aşurelik buğday (3 su bardağı)
Yarım çay bardağı pirinç
1 su bardağı nohut
1 su bardağı kuru fasulye
200 g kuru kayısı
200 g kuru üzüm
1 su bardağı fındık
3 lt su
2 su bardağı süt
4 su bardağı toz şeker
çeyrek çay kaşığı tuz
çeyrek çay kaşığı karabiber
yarım çay bardağı karanfil suyu (1 tatlı kaşığı karanfili kaynatıp, sunuyu aldım)
Üzeri için;
25 g fındık
25 g kuş üzümü
100 g ceviz
1 adet nar
Tarçın
Aşure Tarifi'nin Yapılışı
:
Nohut ve fasulyeyi ayrı ayrı haşlayın.
Buğdayı yıkayıp, tencereye alın üzerine kaynar su ekleyip 10dk kaynatın. Çıkan sarı suyu süzün. Aynı işlemi bir kez daha yapın ve suyunu süzün. Daha sonra kaynar su ekleyip 50dk kadar buğdayı kaynatın. (Dilerseniz akşamdan iki kez kaynatıp suyunu süzerek daha sonra sıcak suda sabaha kadar bekletebilirsiniz. Akşamdan ıslatırsanız 15dk kaynatmak yeterli olacaktır.).
Yumuşayan buğdaya pişmiş nohut, fasulye, küçük doğranmış kayısı, kuru üzüm, yıkanmış pirinç 15dk kadar kaynatın.
Sıcak süt, şeker, tuz, karabiber, fındık, karanfil suyu ekleyerek 15dk daha kaynatın.
Tek tek cam kâselere bölüştürün.
Aşure kâselerde soğumaya yüz tutunca, üzerini fındık, ceviz, fıstık, kuş üzümü, kuru üzüm ve nar taneleri ile süsleyebilirsiniz.
Aşure pişirirken toplamda 3lt kadar su kullandım. Yanınızda sürekli kaynar su bulundurun, gerektiğinde ilave edebilmek için önemli. Aşurenin kıvamına göre su ekleyebilirsiniz.
Şeker miktarını damak tadınıza göre ayarlayabilirsiniz. 4 su bardağı bizim aile için ideal oldu. Siz az şekerli seviyorsanız, 3 bardak kadar ekleyip tadını kontrol ettikten sonra gerekli gördüğünüz miktarda ilave edebilirsiniz.
MUHARREM AYI NEDİR? MUHARREM AYININ FAZİLETİ
Muharrem ayı Hicri takvimin ilk ayıdır. Müslümanların kullandığı Hicri takvime göre yeni yıla geçişin habercisidir. Muharrem ayı ile beraber Müslümanlar yeni bir seneye girişin heyecanı ve hazırlığını yaparlar. Bu ayı iyi değerlendirerek bu ayın bereketini tüm yıla yaymayı niyet ederler. Bundan dolayı ilk ay olan Muharrem Müslümanlar için hazırlık ayıdır ve olabildiğince bu ayı manevi olarak iyi geçirmeye çalışırlar.
Muharrem ayının faziletini daha iyi anlamak için bu aya Allah’ın ayı dendiğini bilmek gerekiyor. Allah’ın ayı yani "Şehrullahi'l-Muharrem" İlahi bereket ve feyzin, Rabbani ihsan ve keremin coştuğu ve bollaştığı bir aydır. Bundan dolayı Muharrem ayında yapılan ibadet ve hayırların makbul olacağına inanılır.
Bu ayda oruç tutmak ve Müslümanlar için çok önemli hürmet edilen olayların bu ay içinde gerçekleşmesi ve İslam tarihindeki en üzücü olaylardan biri olan Kerbela hadisesinin bu ayda yaşanılması Muharrem ayını önemli kılar.
MUHARREM AYI ORUCU NE ZAMAN TUTULUR?
Muharrem ayında oruç tutmak bu ayın daha iyi yaşanması adına önemlidir. Bu ayda tutulan orucun fazileti Peygamberimiz tarafından öğretilmiştir. Hz. Muhammed (SAV), Muharrem ayının dokuz, on ve on birinci günleri oruç tutmayı ashabına tavsiye etmişti.
"Ramazan orucundan sonra, tutulan oruçların en faziletlisi Allah'a izafet ile şereflendirilen Muharrem ayındaki oruçtur." Diğer hadislerde, Muharrem ayının onuncu gününe rastlayan ve pek çok önemli olayın cereyan ettiği"Aşûra günü'nde tutulan orucun, bir yıl önce işlenen hata ve günahların bağışlanmasına vesile olacağı müjdelenmiştir"
"Her kim Zilhicce ayının son gününde ve Muharrem ayının ilk gününde oruç tutarsa o kimse, geçmiş seneyi oruçla tamamlamış ve gelecek seneye oruçla başlamış olur. Allâh-u Te'âlâ tutmuş olduğu bu orucu, elli senelik günahına keffaret kılar (tutmuş olduğu bu oruç sebebi ile elli senelik günahı bağışlanır.)"
Muharrem ayının
İlk günü,
9. , 10. ve 11. günü,
Aşure günü oruç tutmak faziletlidir. Ancak bugünler dışında da oruç tutulabilir.
AŞURE GÜNÜ NE ZAMAN ve ÖNEMİ NEDİR?
Âşura Gününün Allah katında da çok seçkin bir yerinin olduğunu Fecr Sûresinin ikinci âyeti olan "On geceye yemin olsun" ifâdelerinin tefsirinden öğrenmekteyiz.
Bazı tefsirlerimizde bu on gecenin Muharrem'in Âşurasine kadar geçen gece olduğu beyan edilmektedir.
Allah bu gecelere yemin ederek onların kutsiyet ve bereketini bildirmektedir.
Bugüne "Âşura" denmesinin sebebi, Muharrem ayının onuncu gününe denk geldiği içindir. Hadis kitaplarında geçtiğine göre ise, bu güne bu ismin verilmesinin hikmeti, o günde Cenâb-ı Hak on peygamberine on değişik ikram ve ihsan ettiği içindir. Bu ikramlar şöyle belirtilmektedir:
1. Allah, Hz. Musa'ya (a.s.) Âşura Gününde bir mucize ihsan etmiş, denizi yararak Firavun ile ordusunu sulara gömmüştür.
2. Hz. Nuh (a.s.) gemisini Cûdi Dağının üzerine Âşura Gününde demirlemiştir.
3. Hz. Yunus (a.s.) balığın karnından Âşura Günü kurtulmuştur.
4. Hz. Âdem'in (a.s.) tevbesi Âşura Günü kabul edilmiştir.
5. Hz. Yusuf kardeşlerinin atmış olduğu kuyudan Âşura Günü çıkarılmıştır.
6. Hz. İsa (a.s.) o gün dünyaya gelmiş ve o gün semâya yükseltilmiştir.
7. Hz. Davud'un (a.s.) tevbesi o gün kabul edilmiştir.
8. Hz. İbrahim'in (a.s.) oğlu Hz. İsmail o gün doğmuştur.
9. Hz. Yakub'un (a.s.), oğlu Hz.Yusuf'un hasretinden dolayı kapanan gözleri o gün görmeye başlamıştır.
10. Hz. Eyyûb (a.s.) hastalığından o gün şifaya kavuşmuştur. (2)
Hz. Âişe'nin belirttiğine göre, Kâbe’nin örtüsü daha önceleri Âşura gününde değiştirilirdi