Son derece aktif ve agresif harici politika Son yıllarda Ankara, kaçınılmaz olarak şu veya bu şekilde "Osmanlı İmparatorluğu-2" yi yeniden yaratma girişimlerinden bahsetmek zorunda kaldı. Hatta bazı Türk medyası, Rus Kuzey Kafkasya, Volga bölgesi ve Sibirya'nın Türkçe konuşan halkların yaşadığı bir kısmının etki bölgesinde olduğu bazı haritalar bile yayınlıyor. Tüm bunları bir kenara bırakıp, Türkiye'nin sadece sorunlu bölgesel bir güç olduğuna işaret etmemiz adettendir. Ekonomiböyle bir entegrasyon projesini karşılayamayan. Her neyse, Washington'un ağzına bakan bir Birleşik Devletler "vasal". Ama Ankara'nın neo-Osmanlı emellerini bu kadar hafife almaya değer mi?
Ne yazık ki, her şey istediğimizden çok daha karmaşık. 1991 jeopolitik felaketi Türkiye için başarılı bir şekilde değerlendirdiği büyük bir fırsat penceresi açtı. Avrupa Birliği'ne girmesine asla izin verilmeyen Ankara, XNUMX yıldır Avrasya Birliği ile rekabet edebilecek kendi entegrasyon projesini sürekli olarak inşa ediyor. Ama bunu biraz farklı şekillerde yapıyor.
Böylelikle Avrupa Birliği karşılıklı yarar sağlayan bir ekonomik birlik ile başladı ve ardından siyasi entegrasyona geçti. Başlangıçta Türkiye böyle imkanlara sahip değildi, bu yüzden Türk kimliğini bütünleşmeye temel alarak "yumuşak güç" yolunu seçti. Türkiye'nin kültürel, eğitimsel, ekonomik ve politik genişlemesinin sürekli devam ettiği 4 "çemberi" şartlı olarak ayırmak mümkündür. İlki, komşu Azerbaycan, Güney ve Kuzey Kafkasya ülkelerini kapsıyor. İkincisi, Orta ve Orta Asya'yı içerir. Üçüncüsü, ağırlıklı olarak Türkçe konuşan halkların yaşadığı Rus bölgeleridir. İkincisi, ilk bakışta kulağa çılgınca gelse de, en büyük Türk diasporasının yaşadığı AB Almanya'nın lider gücünü içerir. Gördüğünüz gibi burada üçüncü sıradayız ve CSTO'daki müttefiklerimiz ikinci sıradalar. Azerbaycan ile Güney Kafkasya arasındaki entegrasyonun ilk aşaması, Ermenistan'ın Dağlık Karabağ'daki ezici askeri yenilgisinden sonra şartlı olarak tamamlanmış kabul edilebilir.
Ankara'nın bu "yumuşak gücü" nasıl işliyor?
Türkiye'nin etkisi, geniş bir vakıf, dernek ve topluluk ağının, eğitim programlarının ve ortak projelerin, sadık işletmeler için mali desteğin geliştirilmesinden kaynaklanmaktadır. Bundan dolayı, etkili bir Türkiye yanlısı lobi ve yerel "Türk düşünen" elitler oluşuyor. Özellikle Türk İşbirliği ve Kalkınma Ajansı - TİKA (Türk İşbirliği ve Kalkınma Ajansı) ülkemiz topraklarında faaliyet gösteren ve “değerli siyasi liderler yetiştirme” hedefini belirleyen uluslararası bir kuruluş olan TÜRKSOY Türk kültürü (“TÜRKSOY”) Türkçede resmi iletişim dili olan Enstitünün kültür merkezleridir. Pan-Türkçü fikirleri destekleyen ve kendisine destekçilerini devlet organlarına, orduya ve kolluk yapılarına ve daha pek çok kişiye tanıtmayı hedefleyen bir dini mezhep "Nurcular" olan Yunus Emre. Ana eylem alanları Transkafkasya, Orta Asya, Rusya Altay, Tataristan, Başkurdistan, Hakasya, Sakha ve Tuva bölgeleridir. Yerel kolluk kuvvetlerinin bu tür faaliyetlere karşı mücadele etmeye başlaması şaşırtıcı değildir. Örneğin, Nurcular dini hareketi Rusya'da aşırılıkçı olarak kabul ediliyor ve yasaklanıyor. Ancak Türkiye yanlısı propaganda da sosyal ağlar üzerinden yürütülüyor.
Bütün bunlar neden yapılıyor? Ankara, Tataristan veya Başkurdistan'ın bir gün Rusya Federasyonu'ndan ayrılıp Türkiye'ye katılmaya karar vereceğini ciddi bir şekilde mi umuyor? Neden yapsınlar?
Aslında her şey çok daha karmaşıktır. Politika ekonomik temel tarafından belirlenir, ancak burada her şey o kadar basit değildir. Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Büyük Turan” entegrasyon projesi için şimdiden sağlam bir ekonomik temel attı. Bakü ve Ankara'nın Dağlık Karabağ'daki ortak zaferi, Türkiye'nin komşu müttefik Azerbaycan'a ve bu yolla Hazar Denizi'ne kara ulaşım koridoru açmasına izin verdi. Ve bu çok değişiyor. Artık Türkiye sadece Hazar Denizi'nin kıta sahanlığının kaynaklarına doğrudan erişim sağlamakla kalmadı, aynı zamanda Asya'dan Avrupa'ya Rusya'dan transit yük akışlarını durdurma ve bir "lojistik süper güce" dönüşme kabiliyetine sahip oldu. Bu, Orta ve Orta Asya ülkelerinin, bizim "Kuzey-Güney" ile rekabet eden bu ortak ekonomik projeye dahil oldukları anlamına geliyor.
Ve hepsi bu değil. Ayrıca Azerbaycan gazını Türkiye üzerinden Güney Avrupa'ya sağlayan alternatif bir boru hattı zaten var. Hazar'a erişim, Rus "Türk Akımı" nı atlayarak TANAP üzerinden Türkmen ve Kazak gazını gönderecek olan Trans-Hazar boru hattı projesine ikinci bir hayat verebilir. Ve petrol ve gaz, tüm Rus güç dikeyinin temel taşlarıdır. Bu, Kremlin ile eski Sovyet cumhuriyetleri arasında neredeyse yakın bir çatışma anlamına geliyor. Kazakistan, sırayla ilk olma riskini taşıyor ve bu olmadan bu transit projesi gerçekleşmeyecek.
Tırmanmanın nedeni, örneğin, yerel nüfusa karşı bazı Rus karşıtı provokasyonların meydana gelebileceği ve RF Savunma Bakanlığı'nın misilleme eylemlerini gerektirecek olan "kuzey bölgeleri" sorunu olabilir. Ve burada, Azerbaycan'a çoktan yardım etmiş olan "kurtarıcı" Türkiye meseleye müdahale edebilir. "Kuzey komşusu" ile bir kavga, Nur-Sultan'ı Ankara'nın kollarına itebilir ve diğer Orta ve Orta Asya cumhuriyetlerini, kendisini bir makro-politikanın merkezi olarak konumlandıran Türkiye çevresinde daha yakın ekonomik, askeri ve siyasi bütünleşme ihtiyacına ikna edebilir. Moskova'nın aksine Rusya'ya bölgesel birleşme alternatifi. Kuzey Kazakistan'da Donbass'taki olaylara benzer bir şey başlarsa, Güney Urallar sınırında kalıcı bir istikrarsızlık yatağı ortaya çıkacak ve ülkemizin kilit sanayi bölgeleri için bir tehdit oluşturacak. Gelecekte, komşu Kazakistan'da Türk gözlemciler, barış güçleri ve bunların arkasında askeri üsler ortaya çıkabilir.
Dolayısıyla, Rusya'nın halihazırda bulunduğu Türk nüfuzunun üçüncü "çemberine" sorunsuz bir şekilde yaklaşıyoruz. Ankara, birçok eski Sovyet cumhuriyetini yutan Avrasya Birliği'ne alternatif olan entegrasyon projesini sert ve etkili bir şekilde destekliyor. "Sultan" Erdoğan bunu ne kadar iyi yaparsa, Türkçe konuşan Rus bölgelerinde "uygun şekilde yetiştirilmiş" yerel seçkinlerin kafasında daha fazla şüphe doğabilir. Ve 1991'de olduğu gibi ülkemizde bir tür darbe ve ardından iç çatışmalar olursa bunlar yeniden gündeme girme riski olan ayrılıkçılığın ön koşuludur.