Tremor, vücudun kas bölümlerinde istemsiz, ritmik bir salınım hareketidir; en çok etkilenen bölgeler eller, ayaklar, çene, dil ya da baştır. Fizyolojik bir bulgu olabileceği gibi, pek çok hastalığın da bulgusu olabilir. En sık görülen tremor tipi esansiyel tremordur.
Tremor nedenleri ve tremor tipleri
Tremor, kasların hızlıca kasılıp hemen ardından gevşemesi sonucu oluşur. Tremorla seyreden pek çok hastalık bulunmaktadır.
- Çoğu kişi arada bir adrenalin (epinefrin) hormonundaki artışa bağlı olarak tremor sorunu yaşar.
- Stres, uykusuzluk, anksiyete, aşırı yorgunluk, soğuk, aşırı kafein alımı gibi durumlar fizyolojik tremor denilen duruma neden olabilir.
- Daha hafif, fakat ısrarlı bir tremor ise yaşlılarda görülür.
- Aileden geçişli esansiyel tremor ise hafiften orta şiddete kadardır (dakikada 6-10 hareket) ve az miktarda alkol veya beta-bloker ilaçlarla geçici olarak rahatlatılabilir. Esansiyel tremor en sık görülen nörolojik hastalıklardan biridir.
- Büyük tremor (dakikada 4-5 kez) dinlenme halindeyken de vardır, hareketle azalır ve çoğunlukla Parkinson hastalığı olarak bilinen hareket bozukluğunun belirtisidir. Parkinson hastalarının yaklaşık %75-80’inde istirahat tremoru şeklinde görülür ve sıklıkla ilk semptomdur.
- İntention tremor ise (etkilenen bölgenin hareket ettirilmesiyle daha da kötüleşen tremor) tipidir ve serebellar ataksi’nin bir işareti olabilir.
- Multipl skleroz, Wilson hastalığı, Frajil X sendromu, travmatik beyin hasarı, civa zehirlenmesi, kurşun zehirlenmesi, tirotoksikoz (tiroid fırtınası), hipoglisemi, hipokalsemi, B12 vitamini eksikliği, magnezyum eksikliği, AIDS, hepatik ensefalopati ve amfetamin ve kafein, alkol ve uyuşturucu gibi maddeler bırakıldıktan sonra (yoksunluk sendromu) gibi sebepler de tremor’a neden olabilir.
- Bazı ilaçlar (örn. antiepileptikler, kemoterapötikler, gastrointestinal ilaçlar, hormonlar, immünsupresifler, metilksantinler, nöroleptikler, kortikosteroidler gibi) tremor oluşmasına neden olabilir.
- Periferik nöropatiler de (Charcot-Marie-Tooth hastalığı, Guillain-Barre sendromu, kronik demyelinizan nöropatiler, diyabetik nöropati gibi) tremor nedenleri arasında sayılabilir.
Tremor teşhisinde kullanılan yöntemler
Fizik muayenede titremenin aktivite sırasında ya da istirahat sırasında olup olmadığı tespit edilmeye çalışılır. Doktorunuz ayrıca herhangi bir duyusal kayıp, güçsüzlük ve kas atrofisi veya reflekslerde azalma gibi bulguları değerlendirecektir.
Sinir fonksiyonlarını ve motor ve duyusal becerileri değerlendirmek için nörolojik muayene testleri de yapılır. Bu testler; el yazısı, bir eşya veya bardak tutma, burnunun ucuna bir parmak koyması, çizme testi veya başka görevleri yerine getirmesi gibi testleri içerir
Ayrıntılı öykü ile tremorun ailesel olup olmadığı anlaşılabilir.
Kan ve idrar testleriyle tiroid fonksiyon bozukluğu, diğer metabolik bozukluklar ve tremora neden olabilecek kimyasalların anormal düzeyleri tespit edilebilir. Kan ve idrar testleri ayrıca, ilaç etkileşimi, kronik alkolizm veya başka bir durum veya hastalık gibi nedenleri de tespit etmede yardımcıdır.
Bilgisayarlı tomografi (BT) ve manyetik rezonans görüntüleme (MRG) gibi yöntemler, tremorun yapısal bir defekten mi yoksa beyin ile ilgili bir durumdan mı olup olmadığını belirlemede kullanılır.
Doktorunuz kas veya sinir problemlerini teşhis etmek için elektromiyogram (EMG) isteyebilir. Bu test istemsiz kas aktivitesini ve sinir uyarımına karşı kasın yanıtını ölçer.
Bütün bu teşhis yöntemlerinde elde edilen bulgulara göre başka teşhis yöntemlerine de gerek duyulabilir.
Tremor tedavisi nasıl yapılır?
Tremor yönetiminde doğru tanı son derece önemlidir. Hafif, günlük yaşam aktivitelerini engel olmayan tremorda tedaviye gerek duyulmaz, hastanın bilgilendirilmesi ve altta yatan önemli bir hastalığının olup olmadığının iyi araştırılması ve hastaya bir hastalığının olmadığının ikna edilmesi genellikle yeterlidir.
Tremor sorunu olan bireylerin çoğunda ilaç tedavisi en sık tercih edilen tedavi yöntemidir. İlaç tedavisinden yeterli faydayı görmeyen hastalarda botulinum toksini enjeksiyonu ve cerrahi yöntemler uygulanabilir.
Tremor gelişiminin altında yatan bir neden varsa altta yatan nedene göre uygulanacak tedavi yöntemleri değişiklik gösterebilir. Bazı tremorlar altta yatan durumun tedavisine yanıt verebilir. Örneğin, bazı psikojenik tremorlu hastalarda altta yatan psikojenik problemi tedavi etmek tremoru iyileştirebilir.