Kuzey Makedonya ilk parlamento seçimlerini bu hafta yeni ülke adı altında yapıyor ve seçmenler küçük Balkan ülkesinde endişe verici bir koronavirüs vakası sırasında sandık başına gidiyorlar.
Ülke, Avrupa Birliği’nin Kuzey Makedonya için katılım müzakerelerine başlaması için bir tarih belirlememesi sonrasında Başbakan Zoran Zaev’in istifasını takiben Ocak ayından bu yana bir bakıcı hükümet tarafından yönetiliyor. Parlamento, yalnızca seçimi organize etmek amacıyla her iki ana partinin üyelerinden oluşan geçici bir hükümet seçti.
Çarşamba günkü oylamaya katılan kamuoyu yoklamaları, eski Sosyal Demokratların liderliğindeki koalisyonlar ile merkez sağ muhalefetteki VMRO-DPMNE partisi arasında yakın bir yarış olduğunu gösteriyor. Muhalefet, ülkeyi yöneten on yılı takip eden 2016’da son seçimini kaybettikten sonra iktidara geri dönmek istiyor.
Koronavirüs salgını nedeniyle, Sosyal Demokrat liderliğindeki koalisyon “Mozeme” (Yapabiliriz) ve VMRO liderliğindeki koalisyon “Obnova” (Yenileme) çoğunlukla küçük toplantılar ve video mesajları yoluyla kampanya yürütüyor.
Seçimler hafta içi ilk kez yapılacak ve orijinal 12 Nisan oylamasından sonra belirlenen tarih pandemi nedeniyle ertelendi.
Virüs nedeniyle karantinaya alınanlara özel hükümler getirildi. Seçim yetkilileri ve sağlık ekipleri oy sandıklarını evlerine alarak Pazartesi günü oy kullanabilirler. Karantinaya alınan yaklaşık 5.000 kişinin 700’den biraz fazlası oy kullanmak için kayıt yaptırdı. Mahkumlar, yaşlılar ve hasta Salı günü oy kullanıyor.
Görevli hükümet koronavirüs salgınını Mayıs ayına kadar nispeten iyi idare ederek enfeksiyon ve ölüm sayısını düşük tutan bir kilitlenme uyguladı. Ancak yetkililer kısıtlamaları hafiflettikten ve sınırları açtıktan sonra, Kuzey Makedonya, ölüm sayısı ve kişi başına düşen vaka sayısı bakımından onu en kötü etkilenen Avrupa ülkeleri arasında yer alan yeni vakalarda ve ölümlerde bir artış gördü.
Pazar gününe kadar 8.000’den fazla enfekte insan ve yaklaşık 2 milyon insanın bu ülkede yaklaşık 380 ölümle, salgın ve bunun yıkıcı ekonomik sonuçları ana seçim konusu haline geldi. Muhalefet Zaev’in partisini salgıyla başa çıkmak veya ülkeyi durgunluktan çekmekle suçluyor.
Kuzey Makedonya, kişi başına düşen gayri safi yurtiçi hasıla yaklaşık 6.100 ABD Doları ile Avrupa’nın en fakir ülkelerinden biridir. 2 milyon insanının yaklaşık yarısı yoksulluğun eşiğinde yaşıyor.
Anketler, hiçbir partinin 120 üyeli parlamentoda tek başına yönetebilmek için gereken 61 sandalyeyi kazanamayacağını ve bu da daha küçük bir etnik Arnavut partisine sahip bir koalisyon hükümetinin muhtemel olduğunu gösteriyor. Toplam 15 parti ve koalisyon düzenleniyor.
Sosyal Demokrat lideri Zaev, komşu Yunanistan’la ülkenin adıyla ilgili 2017 tarihli tarihi bir anlaşmayı imzaladıktan sonra ülkenin NATO üyeliğini güvence altına almayı başardı. Yunanistan, ülkenin NATO üyeliğini otuz yıldır engelliyordu ve aynı adı taşıyan kendi eyaletinde yayılmacı iddialar barındırdığını söylediği “Makedonya” adının kullanılmasına itiraz ediyordu.
Zaev, komşu ülkelerle sorunları çözme ve AB üyeliğine hazırlanma amaçlı bir baskının bir parçası olarak Bulgaristan ile bir dostluk anlaşması da imzaladı.
Sosyal Demokratlar, güç ve yolsuzluğun kötüye kullanılması nedeniyle iki yıl hapis cezası vermekten kaçınmak için Macaristan’a kaçan, o zamanki lideri Nikola Gruevski’nin on yıl süren otokratik yönetiminden sonra popülist muhafazakar VMRO-DPMNE partisini 2016’da dövdüler. Macaristan ona siyasi sığınma hakkı tanıdı ve Kuzey Makedonya iadesini istiyor.
Gruevski’nin halefi Hristijan Mickoski, VMRO-DPMNE’yi merkez sağa doğru taşıdı ve ülkenin isim değişikliği ve Bulgaristan’la olan anlaşmasından hayal kırıklığına uğramış seçmenlere hitap ediyor. Ayrıca Sosyal Demokratları yolsuzluğu, yargıyı, kayırmacılığı ve ekonomiyi tahrip etmekle suçluyor.
Zaev ile yapılan son televizyon tartışmasında Mickoski, “Bunlar ailelerimizin geleceğine karar verdiğimizde, atalarımızı gururlandırmamız gereken seçimler,” dedi. “Şimdi 15 Temmuz’daki seçim adaletsizlik, aşağılanma ve diğer yandan adalet ve haysiyet arasında.”
Sosyal Demokratlar NATO üyeliğine ulaşmadaki başarılarına dikkat çekiyorlar ve AB üyeliği ve milyarlarca yabancı yatırımla ekonominin canlanmasını vaat ediyorlar.
Zaev, “Kuzey Makedonya’nın herkesle arkadaş olabileceğini, ülkeyi NATO’ya getiren akıllı anlaşmalarda bulunduğunu ve AB ile katılım müzakerelerinin 15 yıl sonra başlaması için yeşil ışık yakabileceğini kanıtladık.” Dedi.
Taraflardan hiçbiri bir hükümet kuracak kadar sandalye kazanmazsa, en büyük etnik Arnavut partisi, Demokratik Bütünleşme Birliği veya DUI en olası koalisyon ortağıdır.
DUI son 18 yıldır koalisyon hükümetlerinde bulunuyor ve şimdi etnik bir Arnavut için hükümete başkanlık etmenin “yüksek zaman” olduğunu söylüyor.
Sloganı “Pse Jo?” (Neden olmasın?), Başbakan olarak adlandırılan etnik bir Arnavut’un son “kalan etnik tabusuna” meydan okumak için seçildi. DUI, görev için zaten emekli bir politikacı seçti.
Etnik Arnavutlar Kuzey Makedonya nüfusunun yaklaşık dörtte birini oluşturuyor. 2001 yılında hükümet güçlerine karşı silahlandılar ve altı aylık çatışma, onlara Arnavutluk’u ülkenin ikinci resmi dili haline getirmek de dahil olmak üzere, onlara daha az azınlık hakkı tanıyan Batılı bir aracılık anlaşmasıyla son buldu.
Her iki ana parti DUI’nin fikrini reddetti.
1.8 milyondan fazla insan yaklaşık 3.500 sandık yerinde oy kullanmaya hak kazanıyor. Yaklaşık 2.000 yerli ve 130 uluslararası gözlemci süreci izleyecek.
Oylama sırasında maskeler zorunludur ve seçim görevlilerine iki metre mesafe bırakılmalıdır. Yetkililer seçmenlere sürecin sağlığını tehlikeye atmamalarını sağlıyor.
[AP]