Bekletilmeli
(Postrestan) Mektup
Natalya
Lavrentyeva
İvan Nikadimıç
mektup bekleyenlerin hepsini de yakından tanırdı. «Bekletilmeli Mektup»
yazılı küçük pencerenin arkasındaki yerinde, kır düşmüş bıyıklarını
sıvazlayarak oturur; ondan mektubunu alanların çoğunun hemen oracıkta
zarfı açıp sabırsızlıkla okumalarını seyrederdi.
Postanenin kapısı
hızla çarptı, yakası kızıl kürklü kahverengi manto giymiş genç bir kadın
girdi içeriye. İvan Nikodimıç onu daha önce hiç görmemişti. Kadın,
yüzündeki yağmur damlalarını sildi, pencereye yaklaştı, nüfus kağıdını
yaşlı memura uzattı. Beyaz başörtüsünün altından gri gözleri dikkatle
parlıyordu.
Gavrilova adına
mektup yok, dedi İvan Nikodimıç, kutuyu eski yerine koydu.
Kadın çıkıp
gitti. Ayna gibi parlayan camın üstünde ıslak kollarının izi kalmıştı.
Yaşlı adam kadının dikkatsizliğine kızdı, bir parça kurutma kağıdıyla
camı sildi. Sonra da başını pencereye çevirerek sokağa baktı.
Puslu camların
arkasında kasım rüzgarı estikçe ıhlamur ağacının kararmış çıplak dalları
oradan oraya savruluyordu. Yağmurla birlikte kar da başlamıştı şimdi.
Ertesi gün
Gavrilova yeniden geldi. Adına gönderilmiş mektup gene yoktu.
Aradan günler
geçti. İvan Nikodimıç boynuna yünlü atkısını sarıyordu şimdi.
Gavrilova haftada
birkaç kez uğrayıp mektup gelip gelmediğini soruyordu. Son zamanlarda
nüfus kağıdı yerine yeni kimlik kartını göstermeye başlamıştı. Kara
kabının üstünde «Makine Döküm Fabrikası» yazılı bir kimlik kartıydı bu.
Adına gönderilen mektup eskisi gibi gene yoktu. Kadın, mektupları kutuya
gerisin geriye yerleştiren yaşlı adamın zayıf ellerine bir süre bakıyor,
sonra sessizce çıkıp gidiyordu.
Yeni yıl
yaklaşmıştı. Bekletilmeli mektup kutulan mektuplarla, telgraflarla,
üzerinde Moskovanın yüksek yapılarının resimleri bulunan kutlama
kartlarıyla tıkabasa doluydu. Otuz bir aralık günü gelince postanedeki
memurların iki ayağı bir pabuca girdi. Bekletilmeli mektupların
verildiği küçük pencerenin önünde uzun bir kuyruk oluşmuştu, İvan
Nikodimıç fırsat bulup karşı duvardaki saate bile bakamıyordu. Uzun
boylu bir adam aldığı iki mektubu özenebezene nüfus kağıdının içine
yerleştirirken, bunu fırsat bilen İvan Nikodimıç da bir an saatin
kadranına gözlerini kaydırdı. Aman ne güzel! Yarım saat sonra evinin
yolunu tutacaktı.
Yakası kızıl
kürklü kahverengi manto pencerenin önüne yanaştı. Yaşlı memur biliyordu,
kadının beklediği mektup gene yoktu. Yünlü atkısını düzeltti, «G» harfi
yazılı kutuya uzandı, bir tomar mektubun üzerine hafifçe abandı. Bir
süre sonra yüzünü pencereye döndürdüğünde saate bir kez daha göz attı ve
kadına «Mektup yok!» diyeceği yerde her nedense, «Size daha mektup yok.»
dedi. Fakat bu sırada gözleri kadının yüzüne takıldı. Sanki bu yüzde her
zamanki durgunluğun yerinde bir canlılık peydahlanmıştı, gözleri ışıl
ışıldı. Kadın kimlik kartını çantasına attıktan sonra kapağını sertçe
kapattı, hızlı adımlarla uzaklaştı pencerenin önünden.
Aradan iki hafta
daha geçti. Kış tüm etkinliğini göstermeye başlamıştı. Acı poyraz
sokakların bir ucundan girip öbür ucundan çıkıyor; yayaları tramvaylara,
mağazalara, apartman girişlerine sürüyordu. İvan Nikodimıç postaneye
gelir gelmez ilk işi paltosunu kapıdan uzak bir yere asmak, sonra da
kaloriferin yanma sokularak ellerini sıcak demirin üstüne dokundura
dokundura ısınmak oluyordu. Ancak ellerinin üşümesi geçtikten sonra
parmaklarını ovalıyor, elleriyle yüzünü sıvazlıyor, masasının başına
geçip mektupları ayırmaya başlıyordu. Öylesine çoktu ki bekletilmeli
mektup! İşte sessiz, dalgın Profesör Petrova bir mektup daha. Hiç
aksamadan, haftada bir kez Krasnodardan postası gelirdi. Zarfın üzeri
bir gencin henüz oturmamış hemen hemen çocuksu yazısıyla yazılıydı.
Profesör mektubu hemen orada açıp okur, ancak ondan sonra giderdi.
Yapı işçilerinin
yurdunda kalan açık sarı saçlı Galkinaya da iki mektup vardı bugün.
Genç kız mektubu alınca öylesine sevinirdi ki, pencerenin önünde ya
eldiveninin tekini, ya da matematik defterini unuturdu.
İvan Nikodimıç
mektupları kutularına dağıtırken bir an durdu, geriye kaykılarak
elindeki kalın zarfa baktı. Aha, Gavrilovaya bir mektup! Varvara
Semyonovna Gavrilova adına gönderilmişti. Gönderenin adresi ufacık
harflerle, iyice bastırılarak yazılmış: «Krasnoyarsk ilçesi, Tayojnıy
köyü, A. Grigoryev.» Yaşlı memur Varvara Semyonovna Gavrilovanın
mantosunun kollarını süsleyen soluk renkli püskülleri, kadının gri
gözlerini bir an zihninde canlandırdı.
Yaşlı adam
gönderenin adresine öfkeyle bir daha baktı. «Ah, seni Grigoryev!
Soyadının başındaki A. ne oluyor? Aleksandr mı? Andrey mi? Aleksey mi?
Kimbilir, belki de Anton.. Senin bu kadına yaptığın ne?»
Kalın zarfı
kutuda en öne koydu. Postanenin kapısı çarptı, içeriye bekletilmeli
mektuplarını almak için uğrayan ilk yurttaşlar gelmeye başladı. İvan
Nikodimıç,. Gavrilovanın sesinin nasıl bir şey olduğunu tahmine
çalıştı. Herhalde fazla yüksek çıkmayan, yumuşak bir sesti bu.
Akşama doğru
kutuların tümü de boşaldı. Geriye kalan mektup birkaç taneydi. Gavrilova
adına gönderilen de kalanlar arasındaydı. Ayaklarının altında kıtırdayan
karları çiğneyerek evine doğru yürürken İvan Nikodimıç geçirdiği günü
düşünüyordu... Profesör Petrovun bir sıkıntısı olmalıydı, bugün «Hoşça
kalın!» bile demeden ayrılmıştı postaneden... Gavrilova gelmemişti...
Yaşlı adam bunu düşünür düşünmez kadının dün de, iki gün önce de, geçen
hafta da hiç uğramadığını anımsadı. Mektup sormaya gelmeyeli çok
oluyordu. Yeni yıl öncesindeki gelişi sonuncusuydu herhalde. O gün de
öylesine canlı bir duruşu vardı ki, gelmesiyle dışarı fırlaması bir
olmuştu...
Bu düşüncelerin
yerini başkaları aldı. Az sonra evine varacak, onu kapıda karşılayan üç
yaşındaki torunu elinden yakalayarak dedesini köşesine götürecek, orada
sedirin üstüne oturtacaktı. Sonra küçük oğlanı yatağına yatıracaklardı.
İvan Nikodimıç yumuşacık, kalın kazağını giyecek, «Pravda»smı son
satırına değin okuma işine koyulacaktı. Kışın bastırmasıyla birlikte
konukluğa çık, mayı seyrekleştirmiş, gece geç vakte kadar oturur
olmuştu.
Ertesi sabah yeni
postayı kutularına dağıtırken Gavrilova adına gönderilmiş iki mektup
daha çıktı. Bir gün sonra iki tane daha, sonra bir daha, bir daha...
Uzun süredir mektup bekleyen kadının durumu adamcağıza dert olmuştu.
Postaneye giderken, evine dönerken hep onu düşünüyordu. Hepsi de
birbirinin aynısı bir tomar mektuba bakarak; «Nasıl etmeli de
kadıncağıza mektuplarının biriktiğini haber vermeli?» diyordu.
Kutuda kadının
adına gönderilen bekletilmeli mektup sayısı yediyi bulduğu halde onun
postaneye uğradığı yoktu. İvan Nikodimıçm Grigoryeve beslediği öfke
geçmiş, yerini Varvara Semyonovnanın yokluğundan dolayı duyduğu kaygı
almıştı. Yaşlı adam bir gün pencereden dışarı bakarken, tanıdığı yakası
kızıl kürklü kahverengi mantoyu sokakta görünce kaygısı daha da arttı.
Anlaşılan, Varvara Semyonovna Gavrilova hastalanmamış, başka bir kente
gitmemiş, yalnızca mektup beklemekten vazgeçmişti. Mektup verdiği
pencerenin önünde huysuz iki adam olmasa gittikçe uzaklaşan kadına
seslenir, ya da dışarı çıkıp arkasından koşardı. Hiçbirini yapamadığı
için Gavrilova geçip gitti, mektuplar ise eskisi gibi kutuda kaldı.
Grigoryev adındaki adam Tayojnıy köyünden mektup yazıp göndermeyi
sürdürsündü gene...
O gün İvan
Nikodimıç ikide birde başını kaldırarak sokağa baktı. Fakat Gavrilova
bir daha görülmedi.
Duvardaki
yuvarlak saat beşi gösteriyordu. Akşamın alaca karanlığı bastırmıştı,
sert rüzgar dış kapıyı sarsıyordu durmadan. Yaşlı adam çekmeceyi sürüp
kilitledi, saçlarını özenle taradı, kürklü kalpağını başına sımsıkı
geçirdi.
Sokağa çıkar
çıkmaz Volgadan esen buz gibi rüzgar üstüne çullandı, yakasından içeri
girdi, sırtında soğuk soğuk gezindi. Adamcağız köşedeki adres danışma
bürosundan Gavrilovanın oturduğu yeri öğrendi, yanına aldığı boş duyuru
kağıdını eldiveninin içine soktu, her iki elini birden ceplerine derince
daldırdıktan sonra yürümeye başladı. Yürürken, karşısından duvar gibi
yüklenen fırtınadan dolayı öne eğilmek zorunda kalıyordu.
Dar bir sokağa
sapınca biraz soluklandı, sonra bir evin ikinci katma tırmanmaya
başladı. Kapıyı ona yaşlı bir kadın açtı, «Gavrilova burada mı
oturuyor?» sorusuna bir kapıyı göstererek yanıt verdi. İvan Nikodimıç
koridora daldı.