25 Mart 1911'de, güzel bir bahar öğleden sonra, New York'un Greenwich Köyü'ndeki Washington Meydanı yakınlarındaki bir hazır giyim fabrikasında yangın çıktı. Dakikalar içinde on katlı kulenin sekizinci katının tamamı alevlerle doldu. Duman sütunu ve birbirine yaklaşan itfaiye arabalarının gürültüsü tarafından çekilen izleyiciler, dokuzuncu kat pencerelerinden düzinelerce işçinin çığlık atmasını çaresiz ve korku içinde izledi. Alevler, çökmüş bir yangın merdiveni ve kilitli bir kapı tarafından tuzağa düşürüldüler. İtfaiyeciler, yavaşça gökyüzüne yükselen bir kurtarma merdivenini çılgınca krankladılar - sonra altıncı katta durdular, tamamen uzatıldılar. İlerleyen alevin baskısıyla işçiler kaldırımda sıçrayarak ölüme doğru yuvarlanmaya başladı. Diğer işçiler alevler içinde can verdi, diğerleri açık bir asansör boşluğuna düştü, fabrikanın arkasında iki düzine dayanıksız yangın çıkışından düştü. Üçgen Gömlek Fabrikası'nda çıkan yangında çoğu göçmen genç kadın ve kızlardan oluşan toplam 146 işçi öldü. 90 yıl boyunca New York'un en ölümcül işyeri felaketi olarak kaldı.
İlgili İçerik
Bu hikaye -ve yangının New York ve ulus siyaseti üzerindeki etkisi- 1990'ların başında beni ele geçirdi. Köye muhabir olarak taşınmıştım. Miami Habercisi ve bir gün mahalleyi keşfederken, fabrika kulesinin Washington Place ile Greene Caddesi'nin köşesinde hâlâ ayakta olduğunu görünce şaşırdım. Takip eden yıllarda sık sık o köşeyi geçtim ve her zaman o dokuzuncu kat pencerelerine bakmak için durdum.
Merakım beni yedek ve güçlü bir kitaba yönlendirdi, Üçgen Ateş . Leon Stein adlı bir işçi örgütleyicisi tarafından yazılan ve 1962'de yayınlanan kitap hem üzücü hem de biraz sinir bozucuydu. Stein hayatta kalan düzinelerce kişiyle röportaj yapmış, bir dizi orijinal kaydın izini sürmüş ve hikayeyi gergin bir düzyazıya dönüştürmüştü. Ancak beni en çok ilgilendiren soruların çoğu, kariyerini Üçgen trajedisi tarafından damgalanan bir dünya olan New York hazır giyim endüstrisinde geçiren Stein tarafından kabul edildi. İlerici New York valisi Alfred E. Smith, New Deal mimarı Senatör Robert F. Wagner ve öncü Çalışma Bakanı Frances Perkins gibi önemli şahsiyetleri etkileyen bu olayı çevreleyen bağlam ve karakterler hakkında daha fazla bilgi almak istiyordum. Ancak Stein'ın kitabından sonraki on yıllarda yangın ve siyaset üzerindeki etkisi hakkında tam kapsamlı bir çalışma yapılmamıştı.
Bu yüzden kendim yazmayı teklif ettim.
Ne kadar döküntü! Ama aptallığım yavaş yavaş aklıma geldi - ve ancak yayıncımın çocuk bezi, mama ve okul öncesi eğitim konusundaki ilerlemelerinin önemli bir yığınını havaya uçurduktan sonra. Üçgen yangınıyla ilgili neredeyse tüm önemli belgelerin kaybolduğunu veya yok edildiğini keşfettim. İtfaiye şefinin soruşturmasının kayıtları: çoktan gitti. Adli tabibin özel jürisinin dosyaları: kayboldu.
Hepsinden kötüsü, ihmallerinin işçilerin ölümüne neden olduğu teorisiyle adam öldürmekle suçlanan Triangle fabrika sahipleri Isaac Harris ve Max Blanck'ın davasının resmi tutanağını bulamadım. Aralık 1911'deki üç haftalık duruşmaları, felaketin ayrıntıları hala zihinlerinde nispeten tazeyken sorgulanan 150'den fazla tanığın yeminli ifadesini topladı. Harris ve Blanck'ın da aralarında bulunduğu düzinelerce hayatta kalan kişi kıl payı kaçışlarını anlatırken, itfaiyeciler, polis memurları ve inşaat mühendisleri fabrika yerleşimi ve yangının korkunç ilerleyişi hakkında ayrıntılar ekledi. Yangının patlak vermesinden önceki ve sonraki anlarda başka hiçbir belge beni o fabrikaya yaklaştıramaz.
Bir transkript hazırlandığını biliyordum çünkü Stein bunu araştırmasında kullanmıştı: notları Cornell Üniversitesi'ndeki Kheel Center'daki emek tarihi arşivinin bir parçasıydı. Yine de New York Şehri arşivleriyle temasa geçtiğimde, bana transkript - 2.000'den fazla sayfanın tümünün - kaybolmuş gibi göründüğü söylendi. Görünüşe göre tarihi belgeleri koruma projesi sırasında ortadan kayboldu. 1970 civarında bir arşiv yetkilisi, New York'taki John Jay Ceza Adalet Koleji'nin önemli mahkeme kayıtlarını mikrofilme aktarmak için bir hibe aldığını açıkladı. Adliye ile kolej arasında bir yerde, Üçgen rekoru sonsuza kadar kayboldu.
Yine de savcı ya da savunma avukatı için hazırlanmış başka nüshalar olması gerektiğini düşündüm. New York'taki diğer kolej ve üniversitelerde, New York Halk Kütüphanesinde, çeşitli şehir müzelerinde ve eyalet arşivlerinde araştırma yaptım. Boş gelince, 1911'den kalma çok sayıda günlük gazeteye döndüm. Harris ve Blanck'ın sansasyonel davası, renkli ayrıntılar ve birebir tanıklıklarla dolu ön sayfa hikayelerinde kapsamlı bir şekilde ele alınmış olmalı.
Hayır! Kongre Kütüphanesi'ndeki okuma makinelerine mikrofilm ruloları beslerken (Washington'a gazeteci olarak taşındıktan sonra) kalbim sıkıştı. Washington Post ). yanında hiçbir şey yoktu New York Dünyası , Amerikan , haberci , Zamanlar , tribün , İleti . Yalnızca en dramatik tanıklık ve hüküm -suçsuz- arka sayfalarda saklanan birkaç paragraftan fazlasını içeriyordu.
Hayal kırıklığım paniğe dönüştü. Samuel Johnson ünlü bir şekilde 'para dışında hiç kimse yazmadı,' demişti ve ben onun teorisini test edecek kadar zengin olmamıştım. Aldığım para, faturalar gelmeye devam ederken bile gitmişti. Derlediğim artıklardan ve kalıntılardan gerçekten bir kitap yapabileceğime dair umudumu kaybetmeye başladım.
Bu üzücüydü çünkü bazı notlar büyüleyiciydi. Üçgen fabrikasında çalışan ve ölen genç kadınlar hakkında neredeyse hiçbir şey bilinmiyordu, ancak eski nüfus kayıtlarında ve şehir haritalarında kısa hikayelerinin fısıltılarını buluyordum. New York'taki bir Sosyalist gazetenin mikrofilme alınmış kaydı, Aramak Üçgen yangın kurbanlarının yas tutan aileleri tarafından ödünç verilen, akıldan çıkmayan yarım sayfalık bir fotoğraf içeriyordu. Aynı gazete, hazır giyim fabrikalarını sendikalaştırma çabalarına direnmede Harris ve Blanck'ın rolünü ortaya koydu.
25 Mart 1911'de New York'ta bir konfeksiyon fabrikasında çıkan yangında 146 işçi öldü. 90 yıl boyunca New York'un en ölümcül işyeri felaketi olarak kaldı.(Granger Koleksiyonu, NYC)
Bu tür keşifler, zayıflayan umutlara rağmen beni ağırdan almaya devam etti. Yangından neredeyse tam 90 yıl sonra 2001'de bir bahar günü, Kongre Kütüphanesi'nde dikkatimi yüksek fiyatlı avukat Harris ve Blanck'ın onları hapisten kurtarmak için tuttuğuna çevirdim. Max D. Steuer, I. Dünya Savaşı'ndan önce New York'un tavus kuşu galerisindeki en renkli figürler arasındaydı. Göçmen ve eski bir terlik işçisi olan Steuer, ünlü seksten çeşitli dramalarda mahkeme salonu sihirbazı olarak rol alarak New York barının zirvesine yükseldi. skandallardan menkul kıymet dolandırıcılıklarına, işlevsiz hanedanların tartışmalı iradelerine. Müşterilerinden birine şikayet edene kadar Hearst gazetelerinde 'Milyon Dolarlık Steuer' olarak tanındı: William Randolph Hearst. Üçgen davası - özellikle Steuer'in yıldız kovuşturma tanığını kurnazca sorgulaması - efsanevi kariyerinde önemli bir andı.
1960'ların başında yayınlanan Amerikan Biyografi Sözlüğü'nde Steuer'in yaşamının bir taslağını buldum. Giriş, küçük tipte basılmış kaynakların bir listesiyle sona erdi. Bir not gözüme çarptı: 'Steuer'in göründüğü davaların kayıtlarının ve özetlerinin koleksiyonları N.Y. İlçe Avukatları Doç.'da.' Ne kayıtları?
İnternette NYCLA'ya baktım ve hala var olduğunu görmek beni memnun etti. 20. yüzyılın başlarında, o günlerde kadınlara, siyahlara veya Steuer gibi Yahudilere açık olmayan New York Barosu Derneği'ne alternatif olarak kurulmuştu. Birkaç arama beni NYCLA kütüphanesinin müdürü Ralph Monaco'ya götürdü, o benim destanımla gerçekten ilgileniyor gibiydi - ve Sözlüğün hangi kayıtlardan bahsettiğini bilmediğini söylediğim için gerçekten üzgünüm.
Düşük nokta buydu.
Üç gün sonra Monaco geri aradı. Greater New York Hukuk Kütüphanecileri Derneği'ne durumumu açıklayan bir listserv mesajı göndermişti. NYCLA kütüphanesinin müdürü olan seleflerinden Alison Alifano mesajı gördü ve Steuer'in kayıtlarının bir koleksiyonunun kütüphanede bir yerde olduğunu söyledi. Sadece nerede olduğundan emin değildi. Daha sonra Jose Rosario adında kıdemli bir kütüphane çalışanı, yığınlardan bir transkript gibi görünen şeyi ortaya çıkardı.
Monaco'ya ertesi gün New York'ta olabileceğimi söyledim.
Önümüzdeki hafta nasıl? karşı çıktı. Ertesi Pazartesi sabahı saat 9'da, Dünya Ticaret Merkezi kulelerinin ikiz gölgelerinde zarif bir Cass Gilbert simgesi olan NYCLA'nın şehir merkezine girdim. Monaco'nun masasında sonunda ödülümü gördüm: Vol etiketli iki kalın, antika, deri ciltli cilt. 1 ve Cilt. 3. Cilt 2 kayıp görünüyordu, bu yüzden Rosario ve ben onu aramak için yığınlara geri döndük. Beni Steuer'in mülkünden gelen benzer kitaplardan oluşan bir rafa götürdü. Sırtları tararken, karbon kopya transkriptlerini altın harfli deriye bağlayarak en büyük deneme zaferlerini andığını fark ettim. 1940'taki ölümü üzerine, bu kupaları NYCLA'ya miras bıraktı. Ve aradan geçen onca yılla birlikte ünü solduğundan, depoya kaldırıldılar ve unutuldular.
Kayıp cildi asla bulamadık, ancak 1300'den fazla kurtarılmış tarihin ilkini çevirirken bu heyecanımı pek azaltmadı. Sonraki iki haftanın çoğunda, bazen karışık ifadeleri yavaşça okudum ve dizüstü bilgisayarıma binlerce kelimelik not ve alıntı yazdım. Ciltlerin fotokopisini çekmek söz konusu bile olamazdı - neredeyse bir asırlık ucuz kağıt parmaklarımın arasında parçalanıyordu. Aslında, Monaco'nun kitaplar dağılıyor diye okumaya ara vereceğinden endişelenmeye başladım. Bu yüzden referans masasından olabildiğince uzakta bir masaya oturdum ve küçük kağıt kırıntılarını evrak çantama süpürerek onları saklamaya çalıştım.
Ancak her sabah Monaco ve meslektaşları beni karşıladı. Ve yavaş yavaş, sadece yangına dayanmanın nasıl bir şey olduğunu değil, aynı zamanda Triangle Waist Co.'da çalışmanın nasıl bir şey olduğunu da öğrendim. Bugün klasik bir sweatshop olarak nam salmış olan Üçgen, sahipleri ve çalışanları için bir modern verimlilik modeliydi. Gerçekten de fabrikayı, günlük çalışma temposunu ve büyük, aile tarafından işletilen şirket içindeki karmaşık ilişkileri anlamaya başladığımda, fabrikanın ölçeğinin ve verimliliğinin trajediye nasıl yardımcı olduğunu görebiliyordum. Özel olarak tasarlanmış bidonlar, bir seferde yüzlerce pound hurda pamuk ve kağıt mendil tutuyordu. Bu bidonlardan birinde, çıkış zili çalmadan hemen önce bir ateş yakıldı. Yakıt tedariki, fabrikayı 15 dakika içinde bir itfaiye kaptanının 'hareket halindeki bir ateş kütlesi' dediği şeye dönüştürdü.
Fabrika ustabaşı Samuel Bernstein'ın yangınla mücadele etme ve işçileri kurtarma çabalarını maraton açıklaması gibi bazı tanıklıklar büyüleyiciydi. New York İtfaiye Departmanından Yüzbaşı Howard Ruch, kömürleşmiş dokuzuncu kattaki ilk araştırmasını anlattı. 'Yumuşak bir şeye bastım,' dedi ve ancak o zaman bir ceset yığınına ulaştığını fark etti. Transkript, satır satır, tarihi üç boyuta geri yükledi ve Leon Stein'ın kayıp tanıklık hacminden notlarını anlamak için bir Rosetta taşı sağladı.
NYCLA ve Cornell'in işbirliği sayesinde, kayıp transkriptleri okuma deneyimim artık İnternet bağlantısı olan herkes tarafından kullanılabilir. 2004 yılında, Kheel Center direktörü Richard Strassberg, Steuer ciltlerini her sayfanın tarandığı ve dijitalleştirildiği Ithaca kampüsüne taşıdı. Orijinallerin kalitesi çok düşük olduğundan, süreç metnin yalnızca yüzde 40'ını ele geçirdi. Böylece Kheel Center'dan Patricia Leary her sayfayı özenle düzeltti.
Geçen sonbahar, bir yıldan fazla süren bir çabanın ardından, Kheel Center metnin tamamını Triangle fire Web sitesinde yayınladı: ilr.cornell.edu/trianglefire . Her yıl yaklaşık altı milyon ziyaretçiyi ağırlayan site, kayıtlarını öğrencilere ve araştırmacılara sunmak isteyen arşivciler için bir model. Strassberg, Haziran ayına kadar kurtarılan kaydın bölümlerinin 1100'den fazla indirildiğini ve yaklaşık 400 tam kopyanın da dahil olduğunu bildirdi.
Üçgen yangını, New York'ta ülke çapında yayılan reformları hızlandırdı - örneğin, yüksek binalardaki dışa açılan çıkış kapıları ve sprinkler. Bu reformlar, sırayla, bir başkanlık kabinesinde görev yapan ilk kadın olan Smith ve Wagner ve Perkins gibi kişilerin kariyerlerini ateşledi. Yangından yarım yüzyıl sonra hâlâ o günü New Deal'in doğuşu olarak işaret ediyordu. Bugün, yangının hatırası, reformcuları Amerika Birleşik Devletleri'ndeki bazı işçilerin ve yurtdışındaki birçok işçinin neden hala gereksiz yere tehlikeli koşullarda çalıştığını merak etmeye sevk ediyor.
Korkuyu ilk elden deneyimleyenler, etkiyi tahmin edemezdi. Bir gün -bir avukatın kibri, gömülü bir dipnot, çalışkan bir kütüphaneci ve teknolojinin gücü sayesinde- uzun süredir sessiz olan seslerinin, deneyimlerini dünyanın dört bir yanındaki okuyuculara doğrudan anlatabileceğini hayal bile edemezlerdi.
David Von Drehle yazdı Üçgen: Amerika'yı Değiştiren Ateş.