preveze savaşi (27 eylül 1538)
akdeniz'deki iktisadi menfaatler yelken devrinde bugünkünden çok başka idi. denizdeki hilal ve salip mücadelesi en hareketli devrini yaşıyordu. akdeniz'deki türk korsanları da osmanlı deniz kuvvetlerine iltihak edince, bu denizde iki şöhret karşı karşıya kaldı. barbaros ve andrea dorya. bu iki amiralin komuta ettiği donanmaların karşı karşıya gelmesi, akdeniz hakimiyeti için savaşmaları kaçınılmaz bir hadise idi. nitekim 1538 senesi baharında akdeniz'deki hristiyan devletleri bütün imkanlarını seferber ederek, her biri seyyar bir kale heybetinde 262 parça gemiden mürekkep bir haçlı filosu verdiler.
filo, 60.000 muharibe ve 2500 top'a malikti. osmanlı imparatorluğu'nun derya kaptanı olan barbaros'un elindeki deniz kuvveti ise, hafif yapılı 122 gemiden ibaretti. bu filoda 6000 muharip ve 336 top vardı. haçlı filosu adedi üstünlüğü büyüktü. fakat, barbaros'ta haçlı donanmasında olmayan bir şey mevcuttu ki, o da her biri bir filo değerinde olan turgut reis, salih reis, seyit ali reis gibi değerli komutanlardı.
nihayet bu iki donanma 27 eylül 1538 sabahı preveze açıklarında karşılaştılar. haçlı filo da, peşpeşe 3 hat halinde, yüksek bordalı yalnız yelkenle hareket eden büyük gemiler ön safı teşkil ediyordu. dorya, kadırgaları ile ikinci hatta idi. üçüncü sıra yardımcı gemilere bırakılmıştı. dorya, rüzgarın önünde süratle geliyordu.
barbaros, gemilerini bir hilal şeklinde tabiye etmişti. kendisi hattın ortasında bulunuyordu. turgut reis 16 gemilik yörük levent fırkası ile hattın gerisinde idi. turgut fırsat kollayarak kah düşmanın arkasına sarkacak, kah düşmanı yandan vuracaktı, veya hattın sıkışan yerine yetişecekti.
barbaros, filosunu savaş tertibi hazırlamıştı. yelkenler ve direkler indirilmiş, tekneler kuruda ilerliyorlardı. rüzgarla doludizgin gelen haçlı filo, top menziline girmeden, rüzgarın kesilmesiyle müşkül duruma düştü. hattın önünde bulunan büyük haçlı gemileri, sularla birbirlerine yaklaştı ve çaparız vererek gemiler birbirinin top atışına engel oldu.
barbaros kürekçilerine hız vererek ilk anda baş topları ile, biraz sonra bütün topları ile kalyon hattını dövmeye başladı. dorya zor duruma düşmüştü. bir iki kere ikinci hatta bulunan kadırgaları ile kalyon hattının arkasından çıkmak istedi ise de, dorya'nın niyetini sezen barbaros buna fırsat vermedi. turgut mukabil taraftan kalyon hattının arkasına sarkmak için ileri atıldı.
barbaros, top ateşi ile kalyon hattını bir hayli hırpaladıktan sonra, kalyon hattını yarıp kadırgalara hücum için ileri atıldı. hat yarılırken yakın mesafeden yapılan sıkı top ateşi ile kalyonların bir kısmı yakıldı. türk filosu, dorya'nın kadırgalarının karşısına dikilerek iki taraf arasında müthiş bir top düellosu başladı. türk filosunun isabetli atışları, dorya'yı kötü bir duruma düşürdü. bu arada turgut, dorya'yı arkadan sarmıştı. haçlı filoyu bu cehennemden kurtaramayan dorya, kürekçilerine hız vererek selameti kaçmakta buldu.
barbaros bir müddet dorya'nın peşine düştü, fakat sonra ortalık kararmaya başlarken preveze'ye döndü. gecenin karanlığında kopan fırtına, esasen hırpalanmış olan haçlı filoyu büsbütün perişan etti.
böylece, haçlı filo savaş sahasında ve fırtınadan 128 gemi kaybetmiştir.
preveze savaşı neticeleri :
1. türk donanması bu zafer ile akdeniz'de mutlak bir hakimiyet kurdu.
2. batıya yürüyen kanuni, ordularına deniz cephesinde destek sağladı.
3. andrea dorya bir daha denize açılmadı ve haçlı filo uzun zaman kendini toparlayamadı.
kaynak : http://www.turkkorsanlari.com/resim/preveze.htm