Jermine April-12 Kas 2023
Yapısal şiddet kültür, din ve devlet tarafından pekiştirilen toplumsal cinsiyet eşitsizliklerinden kaynaklanmaktadır. Kültürel ve dini kurumlar ideolojiler ve uygulamalar yoluyla yapısal şiddeti normalleştirirken, siyasi ve hukuki söylemler de dini ve kültürel inançlara dayanan ataerkilliği desteklemektedir
Mayıs 2023'te Johanna Cecilia Keramin Beukes (37), o sırada polis memuru olan kocası tarafından bir kilisede herkesin içinde vuruldu. Delin Nawases'in (25) Ağustos ayında erkek arkadaşı tarafından vücudunun çeşitli yerlerinden defalarca bıçaklandığı ve boğazının kesildiği bildirildi. 53 yaşındaki Frieda Kashawa'nın cesedinin otlarla kaplanıp ateşe verildiği ve tanınmayacak şekilde yandığı bildirildi. Namibya polis verilerine göre 2019/20 mali yılında yaklaşık 5 bin 427, 2020/2021 mali yılında ise 2 bin 643 Toplumsal Cinsiyete Dayalı Şiddet vakası rapor edilmiş olup, bunların büyük çoğunluğu erkekler tarafından kadınlara karşı işlenmiştir.
Kadınlara yönelik şiddetin artması Namibya gençliğini toplumsal cinsiyete dayalı şiddeti protesto etmeye yöneltti. Kolluk kuvvetlerinin şiddetli tepkilerine yol açan popüler bir protesto #ShutItAllDown gösterisiydi. ShutItAllDown hareketi, cinsel suçlular sicilinin oluşturulması hakkında konuşmayı başlatan bir imza kampanyası başlattı. Bakanlığın kapsamlı GBV (Toplumsal cinsiyete Dayalı Şiddet) araç kutusunu oluşturmasından Birleşmiş Milletler kuruluşları tarafından sağlanan eğitimlere kadar farkındalığı artırmak için çeşitli girişimler hayata geçirilmiştir.
Namibya First Lady'si şiddet suçu mağdurlarını desteklemek amacıyla #BreakFree #BeFree kampanyasını başlattı. Kamuoyundan gelen tepkilerin büyük çoğunluğu, ulus olarak kadına yönelik şiddetle mücadele etmek için dua etmemizi önerdi. Birçok kişi faillerin duygusal ve psikolojik refahını göz önünde bulundurmamızı istedi. Bazıları kurbanları erkek eşlerine saygı duymamakla ve sadakatsizlikle suçladı. Diğerleri ise faillerin şiddet eylemlerini kıskançlık ve mantıksızlığa bağlayarak rasyonelleştirdi.
Toplumsal cinsiyete dayalı şiddeti erkeklere ve erkekliğe atfetmek Namibya'daki şiddet artışını anlamak için yeterli değildir. Yalnızca şiddet içeren erkekliklere odaklanmak, şiddeti normalleştiren yapıları inceleme olasılığını sınırlayabilir. Erkekler doğuştan şiddet yanlısı ve saldırgan değildir; sosyal ve kültürel faktörler söz konusudur. Çoğu zaman, şiddete verilen tepkiler şiddeti stres ve doğuştan gelen özellikler gibi psikolojik sonuçlara bağlamakta ve şiddeti uygulayan yapısal faktörleri göz ardı etmektedir. Bu, psikolojik faktörlerin şiddet çalışmalarında önemli olmadığı anlamına gelmez. GBV'nin özünde, köklü ataerkillik bağlamında ortaya çıkan eşitsiz güç ilişkileri yatmaktadır. Erkekler ve kadınlar arasındaki güç ilişkileri toplumumuzdaki güç ilişkilerinden kaynaklanmaktadır.
Namibya'daki mevcut hareketler, kadınların güçlendirilmesi girişimlerine ve erkeklerin ve erkek çocuklarının CTCDŞ (cinsel ve toplumsal cinsiyete dayalı şiddet egˆitimi) tartışmalarına dahil edilmesine odaklanmaktadır. Bu, Namibya'da CTCDŞ ile mücadele arayışında önemli bir yöndür. Bununla birlikte, kültürel, dini ve yasal yapıların, kadına yönelik şiddetin meşrulaştırılması ve hoş görülmesi ile nasıl işbirliği yaptıklarını belirlemek için sorgulanması gerekmektedir. Dolayısıyla, GBV'yi yapısal şiddetin sınırları içinde bağlamsallaştırma aciliyeti bulunmaktadır.
Yapısal şiddet
Yapısal şiddet, güç ve kaynakların eşitsiz dağılımından kaynaklanan kurumsallaşmış şiddettir. Dolayısıyla yapısal şiddet, sosyal kurumlar (kültür, kilise, devlet vb.) insanların temel ihtiyaçlarını karşılamalarını engelleyerek onlara zarar verdiğinde ortaya çıkar. Toplumsal cinsiyete dayalı şiddeti farklı yapılar yönlendirir ve bu yapıların etkileşimi ve toplumu şekillendirmesi şiddetin artmasına neden olabilir.
Şiddet ve Namibya kültürleri
Kültürün kadın ve erkek ilişkileri üzerinde önemli bir etkisi vardır. Namibya kültürleri, erkeklerin kadınlar üzerinde üstünlük kurduğu ataerkilliği dayatmaktadır. Erkeklerin kadınlar üzerindeki üstünlüğüne ilişkin toplumsal cinsiyet ideolojisi, kültürlerde erkekliği pekiştirmek için yaygın olarak kullanılmaktadır. Erkekler karar alma sürecinde önemli bir etkiye sahiptir. Kültürel olarak insanlar, bir kocanın, disiplin uygulamak gibi belirli koşullar yerine getirildiğinde karısını cezalandırma hakkına sahip olduğuna inanmaktadır. Namibya'da eşlerin dövülmesine göz yuman bu kültürel gelenekler, erkeklerin eşleri üzerinde otorite kurma araçlarını meşrulaştırmaktadır. Kadınlara yönelik şiddet, erkeklerin özellikle erkeklikleri sorgulandığında güç ve kontrol göstermelerinin kültürel olarak kabul edilebilir bir yoludur. Bu durum, kültür ve geleneklerin kadınlara zarar vermek, kötü davranmak ve insanlıktan çıkarmak için nasıl kullanıldığını ortaya koymaktadır.
Namibya kültüründe sikenge (cinsel hazırlık uygulamaları), labia minora büyütme ve çocuk evlilikleri gibi zararlı kültürel uygulamalar devam etmekte olup, bu uygulamalar yapısal cinsiyet eşitsizliğini, cinsiyetçiliği, kadınlara yönelik baskıyı ve kadın bedeninin cinselleştirilmesi ve sömürülmesi nedeniyle şiddeti tasvir etmektedir. Kültürel şiddet, kültürel inançlar, normlar ve uygulamalar kullanılarak şiddetin ustaca normalleştirilmesidir. Bunlar, kurumsal şiddetin (yapısal şiddet) temeli olan kadına yönelik şiddeti desteklemek için kullanılır. Şiddet içeren kültürel uygulamalara son vermek ve genç kadınları güçlendirecek alanlar yaratmak CTCDŞ ile mücadelede esastır.
Devlet kamusal söylemde şiddeti destekliyor
Namibya, Toplumsal Cinsiyet ve Kalkınma 10 Protokolü, Afrika İnsan ve Halkların Hakları Şartı ve BM Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi (CEDAW) gibi uluslararası taahhütlerin ardından toplumsal cinsiyete dayalı her türlü şiddeti durdurma sözü vermiştir. Ulusal Cinsiyet Politikası, 2000 tarihli 8 sayılı Tecavüzle Mücadele Yasası ve 2003 tarihli 4 sayılı Aile İçi Şiddetle Mücadele Yasası Namibya'da cinsiyete dayalı şiddeti suç haline getiren önemli yasal düzenlemelerdir.
Ancak hükümetin bazı kesimlerinin tecavüzü tartıştığını görüyoruz. Örneğin, 2022 yılında Halkçı Demokratik Hareket (PDM) milletvekili Elma Dienda, evlilik içinde tecavüz diye bir şey olmadığını ve bir çiftin nikah kıyıldıktan sonra derhal cinsel ilişkiye girmeye rıza gösterdiğini iddia etmiştir. Bir eşin, eşine tecavüz etmekle suçlandığında evlilik ilişkisini mahkemede savunma olarak kullanamayacağını açıkça belirten 2000 tarihli 8 sayılı Tecavüzle Mücadele Yasası'nın 2(3) Bölümünü görmezden geldi.
2022 yılında Namibya Toplumsal Cinsiyet Eşitliği, Yoksulluğun Ortadan Kaldırılması ve Sosyal Refah Bakanı Doreen Sioka, davalarını geri çeken Cinsel ve Toplumsal Cinsiyete Dayalı Şiddet mağdurlarının tutuklanması çağrısında bulundu. Sioka, mağdurların davalarını geri çekmeyi tercih etmelerinin utanç verici olduğunu, kadınların karşılaştıkları sosyal ve yasal kısıtlamaları görmezden gelerek, onları acımasız mağdur suçlamaları karşısında davalarını geri çekmeye zorladığını ileri sürdü.
2020 yılında, ağırlıklı olarak kadınların öncülük ettiği #ShutItAllDown protestoları CTCDŞ'ye karşı bir gösteri olarak sokaklara dökülmüş ve silahlı polis tarafından saldırıya uğramıştır. 2013 yılında Namibya Polisi Genel Müfettişi, mini eteklerin erkekleri tecavüze zorladığını söyleyerek mini etek giymeyi yasadışı ilan etmiş ve bu da şort giyen 40 kızın tutuklanmasına yol açmıştır.
Kolluk kuvvetleri tarafından uygulanan bu tür devlet onaylı şiddet, Namibya'da kurumsallaşmış şiddetin varlığını ortaya koymaktadır. Devlet otoritesinin ve devlet içinde etkili konumlarda bulunanların bu algıları, CTCDŞ mağdurlarına yönelik damgalama ve ağır ayrımcılığı pekiştirmektedir. Ayrıca ataerkil ideolojinin devlet içindeki erkekler ve kadınlar tarafından içselleştirildiğini ve bunun da Namibya'daki kadınların güvenlik ve emniyet hakkını ihlal ettiğini ortaya koymaktadır.
Namibya'da tecavüz vakalarının kovuşturulması çok uzun sürmektedir. Hukuki Yardım Merkezi, kadınların %92'sinin CTCDŞ vakalarını bildirirken polisten dostane olmayan veya yardımcı olmayan hizmetler aldıklarını bildirdiklerini ortaya koymuştur. Hayatta kalanların çoğunluğu ayrıca GBV Biriminin vakalarını soruşturmakta geciktiğini, takip etmediğini ve kendilerini korumada başarısız olduğunu belirtmiştir. Namibya CTCDŞ ile mücadelede bu yasal çerçeveleri benimsemiş olsa da, bunun uygulanması zordur.
CTCDŞ ile mücadele, kolluk kuvvetleri tarafından cezasızlığa son verilmesini gerektirmektedir. Bu bulgular, Devletin suçluları etkili bir şekilde suçlayamadığını, soruşturamadığını ve kovuşturamadığını yansıtmaktadır. Cezasızlık söz konusu olduğunda kadınların hakları ihlal edilmekte ve istismarcılar cezasız kalmaktadır. Sonuç olarak, bu durum insan hakları ihlallerinin ele alınmasına yönelik çabaları baltalamaktadır. Devletin kapsamlı, entegre, yüksek kaliteli sağlık, sosyal koruma, polislik ve hukuk hizmetleri sağlayacak kurumları geliştirmesine ihtiyaç vardır.
Dinin yeri ve şiddet
Namibyalıların çoğu Hristiyandır. Kiliseler toplumsal cinsiyet eşitliğini vaaz etmez ya da teşvik etmez. Kadınların kocalarına nasıl boyun eğmeleri gerektiğine dair İncil öğretileri yaygın olarak sunulmaktadır. Bu durum kadınları daha da baskı altına almakta ve toplumsal cinsiyet eşitsizliğini sürdürmektedir. Kadınlara istismarcılarını ihbar etmek ya da terk etmek yerine onlar için dua etmeleri tavsiye edilmektedir. Kilise tarafından desteklenen evlilik danışmanlığı kadınlara affetmeyi öğütlemektedir. Bu vakalar papazlar tarafından "çözüme kavuşturulduğu" için bildirilmemektedir.
Kilisenin toplumsal cinsiyet eşitliği davasına katılımı çok önemlidir. Kilise faillerle ilgilenmeli ve mağdurların seslerini susturduğu için sorumlu tutulmalıdır.
Yapısal şiddet kültür, din ve devlet tarafından pekiştirilen toplumsal cinsiyet eşitsizliklerinden kaynaklanmaktadır. Kültürel ve dini kurumlar ideolojiler ve uygulamalar yoluyla yapısal şiddeti normalleştirirken, siyasi ve hukuki söylemler de dini ve kültürel inançlara dayanan ataerkilliği desteklemektedir. Sosyal yapıların şiddet içeren erkeklikler ürettiğini anlamamız gerekir. Toplumsal cinsiyete dayalı şiddete müdahale ederken Namibya'daki yapısal şiddetle mücadele etmemiz gerekmektedir. Liderlerin bu yapıları sorumlu tutması ve toplumsal cinsiyet eşitsizliğini pekiştiren zararlı uygulamalar ve ideolojilerle yüzleşmesi gerekmektedir.
*Çeviri: Jin Dergi ekibi
*Kaynak: https://africanfeminism.com/confronting-gender-based-violence-across-culture-state-and-religion-in-namibia/
Jermine April
Etiketler : Din, Dinler ve kadın, Devlet, Yapısal şiddet, Devlet şiddeti,