Kısa bir özet: Gılgamış, Sümer Mezopotamya topraklarındaki Uruk kentinin eski bir hükümdarıydı. Gılgamış, süper insan gücüne sahip bir kahraman ve bir şeytan olarak tanımlanır. Tarihsel kanıtlar Gılgamış’ın halkını savunmak için Uruk’un surlarını kurduğunu göstermektedir. Gılgamış, eski düşmanı Enkidu’yla birlikte iblis Humbaba’ya (ya da Huwawa’ya) karşı savaştı. Kahramanı öldürdükten sonra, başını büyük ağaçlardan yapılmış bir sal üzerinde Uruk’a geri getirdiler. Gılgamış ve Enkidu, Gılgamış’ın sevgilisi olmayı reddeden tanrıça Ishtar tarafından gönderilen Cennetin Boğa’sını yendi.
Sümer Kral Listesi’ne göre, Gılgamış tanrıça Ninsun ve Rahip-Kral Lugalbanda’nın oğluydu.
Gılgamış, MÖ 2750 yıllarında Kulab ilçesinin ve Uruk kentinin beşinci kralı (Irak’taki İncil’deki mevcut metinler) idi. Sümer Kral Listesi onu büyük bir selden sonra yaşadığı bir postdiluvian hükümdar olarak ifade ediyor.
En iyi bilinen antik Mezopotamya kahramanı, 126 yıl boyunca hüküm sürdü.
En az 1.500 yıl öncesine dayanan, en eski epik dünya edebiyatı eseri olarak kabul edilen, Sümercik Destanı’ndan (M.Ö. 2150-1400 civarında yazılmış olduğuna inanılan) en büyük Sümer şiirsel çalışmasından bilinir.
Gılgamış Destanı, Uruk halkının nasıl ezildiğini, Tanrı’ya yardım çağrısında bulunmalarını, Gılgamış’ın Enkidu
ile savaşmalarını anlatıyor.
Ama kavganın net bir kazananı olmuyor.
Son olarak, Enkidu Giılgamış’ı kral olarak tanır ve iki savaşçı arkadaş olur.
Birlikte, fantastik ve tehlikeli, efsanevi hayvanlar ile karşılaştıkları macera arayışında uzun bir yolculuğa çıkmaya karar verirler.
Gılgamış’ın yokluğunda, tanrıça Inanna (İştar olarak bilinir) şehri korur.
Inanna, Gılgamış’a olan sevgisini ilan eder, ama Inanna’nın, eski sevgililerine kötü muamele ettiği, tanrıçaların gazabını kışkırttığı, intikamın iki karakteri ve tüm şehri yok etmek için Cennetin Boğa’sını gönderdiği konusunda ısrar eder.
Gılgamış ve Enkidu, Cennetin Boğa’sını öldürür ve onun kalbini Şamlığa sunar, ancak tanrılar bu gerçekle öfkelenir ve Enkidu’yu ölümle cezalandırırlar.
Gılgamış, arkadaşının (kardeşinin) ölümünden sonra derin bir kedere düşüyor, hayatın anlamını ve nihai yok olma karşısında insanın başarısının değerini sorgulamaya başlıyor:
“Nasıl dinlenebilirim, nasıl huzur içinde olabilirim? Umutsuzluk kalbimde. Kardeşim şimdi ne, ben öldüğümde ne olacağım? Ölümden korktuğum için, Faraway adını verdikleri Utnapishtim’i bulmak için elimden gelenin en iyisini yapacağım, çünkü tanrıların meclisine girmişti. (Sandars, 97)”
Gılgamış, Bir Yarıtanrı mı? Eski bir uzaylı mı? Ya da ölümlü insan mı?
Gılgamış, Tanrıça Ninsun’un oğlu olduğu için, 126 yıl boyunca Uruk üzerinden hüküm sürdüğü düşünüldüğünden, son derece uzun bir yaşam sürdüğüne inanılmasının nedenlerinden biri olarak Yarıtanrı olarak kabul edildi. Ancak uzun yaşamına ek olarak, Gılgamış’ın süper-insan gücü olduğu düşünülüyordu.
En önemli ve ilginç olan, çoğu tarihçi, Gılgamış’ın M.Ö. 2900 – 2350 yılları arasında gerçek, taze ve kanlı bir Kral olduğuna katılıyor.
Bilim adamlarının Gılgamış’ın varlığını tarihsel bir gerçek olarak kabul etmelerine rağmen, tam olarak yaşadığını söylemek zor.
Eski Yakın Doğu’lu bir bilim adamı olan Stephanie Dalley tarafından açıklandığı gibi: “Gılgamış’ın yaşamı için kesin tarihler verilemez, ancak genellikle MÖ 2800 ile 2500 yılları arasında yaşadığı kabul edilir.”
Varlığının kanıtı, M.Ö. 1953 – 1920 yılları arasında yazılan otuz dört satırlık bir yazı olan Tummal Yazıtı’nda bulunabilir.
Tarihî kayıtlardan, var olduğunu bildiğimiz şiirler ve efsanelerden, onun güçlü bir hükümdar olduğunu biliyoruz ve biliyoruz ki, ölümünden sonra, daha sonraları Mezopotamyalı yöneticilerin ibadet ettiği bir tanrı olarak kabul edildi.
Gılgamış, bir dizi Sümer Şiirinde bir Tanrı olarak adlandırılmıştır.
Uruk’un kralı Utu-hengal, Gılgamış’ı onun kutsal tanrısı olarak kabul etti.