Nereye gidersen git, kendini biraz geride bırak. Saç, cilt pulları, bir kahve fincanı veya sigaradaki tükürüğünüz. Bu izler ne kadar bilgi içeriyor? Ya geride bıraktığınız DNA’ya dayanarak benzerliğinizi yeniden yaratmak mümkün olsaydı?
Sanatçı Heather Dewey-Hagborg bu fikirleri Stranger Visions adlı eseriyle araştırıyor . 2012 yılında New York City’deki halka açık yerlerden sakız, sigara izmaritleri ve diğer atılan eşyaları topladı ve bu bulunan nesnelerin DNA’sına dayanan bir dizi 3 boyutlu portreler oluşturmak için kullandı.
Dewey-Hagborg, “Dünyanın ilk topluluk biyoloji laboratuarının, Brooklyn’de caddede açıldığı için çok şanslıydım” diyor. “Buna Genspace denir ve orada Ellen Jorgensen’le kursa giderek DNA analizinin temellerini öğrendim.”
Genspace’in yardımıyla DNA’yı aldıklarından nasıl izole edeceğini ve adli bilim adamlarının şüpheli ile olay yeri arasında bir eşleşme bulmak için kullandıkları aynı tip polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) işlemini kullanarak bazı kısımlarını nasıl yükselteceğini öğrendi. Bu durumda, insanlar arasında genellikle farklı olan DNA bölgelerine odaklanırlar ve aynı olup olmadığını görmek için bunları karşılaştırırlar.
Ancak bulunan DNA’nın parçalarına dayanarak birinin yüzünün bir benzerliğini yaratmak, neredeyse o kadar kolay değildir. Dewey-Hagborg, örneğin göz rengi veya burun büyüklüğü gibi görünür özelliklerle ilişkilendirilen DNA’nın belirli bölgelerini büyütmek için PCR kullandı. Bu örnekleri DNA sekansını okumak için (As, Cs, Gs ve Ts sırasını, genetik kodu oluşturan Ts) okumak ve ardından hangi özelliğin bu belirli genetik değişkenle ilişkili olduğunu bulmak için bir laboratuara gönderirdi.
“SNP’ler, tek nükleotid polimorfizmleri, 23 ve Me gibi kaynaklar üzerinde çizim ve SNP’ler için Vikipedi gibi SNPedia adlı bir site ile bu tür ilişkilerin bu çok temel listesini yapmaya başladım .”
Oradan Dewey-Hagborg , DNA örneği tarafından önerilen yüz özelliklerini temsil etmek için yazılımı kullanarak düzenleyebileceği yüzün matematiksel bir modelini kullandı. Bu daha sonra yüzün 3 boyutlu basılı, yaşam boyutlu modeli için temel oluşturdu.
Dewey-Hagborg, Stranger Visions’ı ilk yarattığında, bu teknoloji tamamen spekülatifti ve toplumda sürveyansın rolü üzerine bir yorumdu. Ancak çok geçmeden Parabon NanoLabs adlı bir şirket, bir DNA örneğinden yeniden oluşturulmuş mugshots oluşturmak için adli bir hizmet olarak benzer teknolojiyi sunmaya başladı.
Dewey Hagborg “Bu söylemimi değiştirmem için itici güçtü” diyor. “Gözetim ve bu yeni teknolojinin riskleri hakkında konuşmaktan, bunun gibi araçların sınırlamaları hakkında yazmaya ve konuşmaya taşındım.”
DNA’sına dayanarak birinin neye benzediğini tahmin etmek çok zor. Genetik değişkenler, belirli özelliklerle çok güçlü bağlantılar göstermektedir, ancak bu kesin bir bilim değildir. Her genetik değişken için farklı olası yüz yorumları vardır. Bu, Stranger Visions portreleri oluşturma sürecinde de zordu.
“Her örnek için, yaptığım şey beş veya altı farklı sürüm üretmekti. Ve sonra kendime ilginç gelen veya kendisiyle bağlantı hissettiğim birini seçerdim. ”
Bu kadar tahmin edilememesinin nedeni, diğeriyle etkileşime girebilecek birçok genin olması ve gen ekspresyonunun düzenlenmesi, sadece DNA’daki harf dizisinden çok daha fazlasına dayanan karmaşık bir süreçtir.
Dewey-Hagborg’un eserlerinden bir diğeri, Muhtemelen Chelsea , bu teknolojinin ne kadar tahmin edilemez olduğunu ortaya koyuyor. Burada, DNA donörü isimsiz bir sakız çiğnemiş değil, Chelsea Manning idi. Manning’in DNA’sından, Dewey-Hagborg birkaç olası yüz dizisini yarattı. Birçoğu bilgi verici gibi görünmüyor, ancak bir kısmı onun olduğunu biliyorsanız, birkaç tanesi birbirine benziyor.
Yöntemin öngörülemeyen doğası aynı zamanda, Dewey-Hagborg’un New York sokaklarından topladığı nesnelerde genetik materyallerini geride bırakan insanların, Stranger Visions’ı gördüklerinde kendilerini bile tanımadıkları anlamına gelir.
Şimdi, bu portrelerden biri, Londra’daki Wellcome Collection’daki “ Being Human ” sergisinde sergileniyor .
Şehirde yarım milyona yakın CCTV kamerasının olduğu tahmin ediliyor , dolayısıyla Londra dünyanın en çok izlenen şehirlerinden biri. Bu nedenle, sürveyans üzerine bir yorum olarak, bu Stranger Visions portresi, Londra izleyicileri üzerinde, çalışmanın sergilendiği yerdeki insanlar için olduğundan daha farklı bir etkiye sahip olabilir.
Ancak Wellcome Collection’da, bu eser insanları kimlikleri hakkında düşünmeye teşvik eden bir serginin parçası ve bu da Dewey-Hagborg’un vizyonuna çok uygun.
“Umudum, insanların yüze bakıp ‘ben olabilirim, bu benim DNA’m olabilir’ diye düşünmeleri ve bunun sosyal ya da politik olarak ne anlama geldiğini düşünmeleridir.”