Değerli okurlarım bu hafta sizlerle çocukların hayatında oyunun önemiyle ilgili bilgiler paylaşacağım. Çocuklar oyun vasıtasıyla gelişirler ve öğrenirler. Oyun çocuğun fiziksel, zihinsel, toplumsal ve duygusal açıdan gelişmesine yardımcı olur. Çocukların bu nedenle çok sayıda ve çok çeşitli oyun oynama fırsatlarına ihtiyacı vardır. Çocuklar iş ile oyun arasında ayrım yapmazlar. Oyun oynamak onların işidir. Yıkanma, giyinme, yemek yeme, alış veriş yapma, ev işlerine yardım etme gibi günlük işleri oyuna çevirirler.
Öyküler, tekerlemeler ve şarkılar çocukların duygularını anlamalarına ve ifade etmelerine, düşünme ve dil becerilerini geliştirmelerine yardımcı olur. Oyun, çocukların zorlukların üstesinden gelebilmelerine ve korku, öfke ya da üzüntü gibi güçlü olumsuz duygularla başa çıkabilmelerine yardımcı olma açısından özellikle önemlidir. Çocuklar neredeyse tüm vakitlerini oynayarak ve uyuyarak geçirirler. Oyun, onlar için gerçek bir iş hatta görevdir. Oyun vasıtasıyla dünyayı keşfederler. Bu, onların gelişimi için elzemdir. Oyun oynama imkânı olmayan çocuklar yavaş gelişim gösterirler.
Çocuklar, önce tek başlarına, büyürken diğerlerinin yanında, daha sonra da diğerleriyle birlikte oynamaya başlayacaklardır.
Yetişkinler için, bir faaliyetin sonucu çoğu zaman en önemli şeydir. Ancak çocuk için asıl önemli olan, oyun sürecinin kendisi, yani oyundan edindiği deneyim ve öğrendiği şeylerdir. Çocuklar kendilerini tamamen yaptıkları şeye verirler. Örneğin, bulaşık yıkıyorsak, amaç tabakların yıkanıp temizlenmesidir. Bir çocuk ise, bulaşık yıkama suyuyla oynamayı ve suyu, fincanlardan tabaklara boşaltmayı sever. Çocuk suyu, köpükleri keşfeder, bir fincan veya kâsenin ne kadar su alacağını öğrenir, sıcak ve soğuğu ayırt atmayı öğrenir.
Oyun çocukların gelişimine yardım eder:
Fiziksel olarak:
Oyun çocukların sağlıklı büyümelerine, kas gelişimine, koordinasyon ve becerilerinin gelişmesine yardım eder. Oyun sırasında çocuklar bedenlerini kullanmayı ve kontrol etmeyi öğrenirler. Koşarken, atlarken, dans ederken, yüzerken ve topla oynarken vücutta, bacaklarda ve kollarda bulunan büyük kaslar, resim çizerken, boyama yaparken, makasla keserken, yap- boz oynarken veya oyuncakların parçalarını birleştirirken eller, parmaklar ve ayaklardaki küçük kaslar gelişir.
Zihinsel olarak:
Oyun, çocukların anlama ve öğrenmelerine yardım eder, onları okulda yürütecekleri örgün öğretim faaliyetlerine hazırlar. Örneğin; oynarken konuşmak, hikâye ve tekerlemeler söylemek dil gelişimine, kum, su, kille oynamak ve resim boyamak ise hacim ve ağırlık gibi değişik malzeme ve kavramların özelliklerinin öğrenilmesine yardımcı olur. Yapbozlar ve ayrıştırma /gruplama oyunları şekil ve renklerin öğrenilmesinde, sayı sayma oyunları ise sayıların öğrenilmesinde yardımcı olur.
Toplumsal olarak:
Başkalarıyla oynamak ve hayali oyunlar çocukların paylaşımı, sıra beklemeyi, kurallara uymayı, sorunların çözümü için yol bulmayı, diğer kişilerin duygularını anlamayı öğrenmelerine ve örneğin; anne, bebek, doktor, otobüs şoförü gibi diğer kişilerin rollerini anlamalarına yardımcı olur.
Duygusal olarak:
Yeni doğan bir bebeğin ilk oyuncağı kendi bedenidir. Kol ve bacaklarını hareket ettirerek, sesleri taklit ederek, el veya ayaklarını ağzına sokarak oyun oynar. Hoşuna giden hareketleri tekrar eder. Yatağının üzerinde asılan nesneleri seyreder ve bunlara ulaşmaya çalışır. Nesneleri ağzına sokarak dokunma duygusuyla onları keşfetmeye çalışır.
Çocuklar büyürken çevrelerinde buldukları nesne ve oyuncaklarla oynamaya başlarlar. Oyuncaklar oldukça basit olabilir. Basit oyuncaklar karmaşık oyuncaklara göre çoğu zaman daha çok işe yarar. Oyuncakların pahalı olmasına da gerek yoktur.
Bir çocuk için büyük bir karton kutu, bir araba, bir uzay gemisi, bir beşik veya gizlenebileceği bir yer anlamına gelebilir. Oyunu özel yapan, çocuğun hayal gücüdür. Yetişkinler de dünyayı çocuk gözü ile görmek ve onların oyunlarına katılmak için kendi hayal güçlerinden yararlanırlar.
Çocuğun arkadaşlarıyla oynaması onu sosyal ve duygusal olarak rahatlatır. Hiç oyun oynamayan çocukların oynamama sebeplerinin araştırılması gerekir.
Değerli okurlarım yazımızın başında da belirttiğimiz üzere ‘’Oynamayan tay at olmaz’’ diyoruz. Çocuklarınızla evde, bahçede, dışarıda imkân bulduğunuz her yerde mutlaka oyun oynayınız. Onların oyun oynamalarına fırsatlar yaratınız.
Hoşça kalın çocuklarınızla ve oyunla kalın diyorum.