19.08.2004 - 01:00 | Son Güncelleme: 19.08.2004 - 01:00
Yeniçeri zorbaları ve 4'üncü Mustafa Han
Sultan Selim Hanın ıslahat fikirlerine karşı çıkan bâzı devlet adamları yeniçerileri tahrik etmişlerdi. Netîcede Kabakçı Mustafa'nın sevk ve idâresinde ayaklananlar Üçüncü Selim Hanı tahttan indirerek (1807) Şehzâde Mustafa'yı sultan ilân ettiler.
Devlet idâresini ele geçiren âsiler, Nizâm-ı cedîd kuvvetlerini de dağıttılar. İsyânın teşvikçisi Köse Mûsâ Paşa, Sultan Selim taraftarlarını birer birer ortadan kaldırdı... Bu sırada âsiler işi çığırından çıkararak halkın mallarını yağmalamaya, yeniçeriler de her işe karışmaya başlamışlardı. Dördüncü Mustafa Han, öncelikle âsilerin bir kısmını çeşitli bahâne ve vazîfelerle saraydan uzaklaştırdı. Ancak, zorbaları tamâmen sindirebilmek için büyük bir güce ihtiyâcı vardı. Bunun için Alemdâr Mustafa Paşanın İstanbul'a gelmesini istedi...
Kabakçı Mustafa'nın sonu!
Kendisine sâdık 16 bin kişilik kuvvetle harekete geçen Alemdâr Mustafa Paşa, öncelikle Boğaz Nâzırlığı yapmakta olan Kabakçı Mustafa'yı öldürttü. Kabakçı'nın öldürülmesi saray erkânı ve yeniçeriler arasında büyük telâşa sebep oldu. Daha sonra İstanbul'a giren Alemdâr, zorbaları ortadan kaldırmaya ve fesatçıları sürmeye başladı.
Bu sırada Alemdâr Mustafa Paşa'nın taraftarları Sultan Selim Hanı tekrar tahta çıkarmaları için tahrike başladılar. Onun bu niyetini sezen Sadrâzam Çelebi Mustafa Paşa kendisinden İstanbul'u terk etmesini istedi. Alemdâr Mustafa Paşa da bunun üzerine 28 Temmuz günü on beş bin kişiden fazla askeriyle Bâb-ı âliyi bastı. Sadrâzamdan mührünü aldı. Ancak Üçüncü Selim'in yeniden tahta çıkması hâlinde kendilerini öldürteceğinden korkan âsiler ve bâzı devlet adamları pâdişâhtan Üçüncü Selim ve Şehzâde Mahmûd'un öldürülmeleri için ferman çıkarttırdılar. Nitekim zorla saraya giren Alemdâr Mustafa Paşa, Selim Hanın hançer darbeleriyle şehit edilmiş cesediyle karşılaştı. Hizmetkârlarının yardımı ile hayâtını kurtaran Şehzâde Mahmûd'u pâdişâh îlân etti (1808). Mustafa Han ise Topkapı Sarayına yerleştirildi.
Genç yaşta öldürdüler!
İkinci Mahmûd Hanın saltanatı döneminden ve ıslâhâtlarından memnun olmayan bâzı devlet adamları, yeniçerileri tahrik etmek sûretiyle kendilerine yakın gördükleri Dördüncü Mustafa'yı tekrar tahta geçirmek üzere harekete geçtiler. Bu durum netîcede Mustafa Hanın genç yaşta (otuz yaşında) öldürülmesine yol açtı.