Galyum, öncelikle elektronik devrelerde, yarı iletkenlerde ve ışık yayan diyotlarda (LED’ler) kullanılan yumuşak bir metaldir. Ayrıca yüksek sıcaklık termometrelerinde, barometrelerde ve nükleer tıp testlerinde de faydalıdır. Elementin bilinen bir biyolojik değeri yoktur.
Galyum, çinkodan ayrılan malzemeyi incelerken ana spektral çizgilerini gözlemleyen Fransız kimyager Boisbaudran tarafından keşfedildi. Kısa bir süre sonra metali izole etti ve özelliklerini inceledi. Rus kimyager Mendeleyev’in o zamanlar keşfedilmemiş olan alüminyum için ön gördükleriyle aynı zamana denk geldi.
Galyumun Keşfi
Galyum keşfedilmeden önce, periyodik cetvel tablosunun yaratıcısı olan Rus kimyager ve Mendeleyev tarafından tahmin edildi. Mendeleyev, eksik elemente eka alüminyum adını verdi. Çünkü bunun 31 numaralı kutudaki periyodik tabloda alüminyumun altına düşeceğini biliyordu.
Element, ilk olarak, 15 yıldır kimyasal elementlerin spektrumlarını inceleyen Fransız kimyager Boisbaudran tarafından keşfedildi. Spektrumlar, kimyasal elementler ısıtıldığında üretilen çizgilerdir. Her bir öğe kendine özgü çizgileri ürettiğinden, bu yöntem öğeleri tanımlamanın güvenilir bir yoluydu.
Boisbaudran, element 31’in çinko cevherlerinde bulunup bulunmadığını merak etti. Atom numarası 30 olan çinko, periyodik tablodaki galyumun yanında yer alır. Ağustos 1875’te, bir spektroskop kullanarak, Boisbaudran gerçekten de biraz galyum buldu. Fakat bulduğu galyum, çok küçük miktarlardaydı. Chemistry Explained’a göre, yeni elementin spektrumunun dar, kolayca görülebilen mor bir ışından oluştuğunu bildirdi.
Galyumun Özellikleri ve Kullanım Alanları
Galyum arsenit, silikona benzer bir yapıya sahiptir. Elektronik endüstrisi için yararlı bir silikon ikamesidir. Birçok yarı iletkenin önemli bir bileşenidir. Elektriği ışığa çevirebilme özelliği nedeniyle kırmızı LED’lerde (ışık yayan diyotlar) da kullanılır. Mars Exploration Rover’daki güneş panelleri galyum arsenit içeriyordu.
Galyum aynı zamanda bir yarı iletkendir. Onu çok yönlü kılan belirli özelliklere sahiptir. Cep telefonları, mavi LED’ler ve dokunmatik anahtarlar için basınç araçlarında önemli kullanımları vardır. Galyum, çoğu metalle kolayca alaşım yapar. Özellikle düşük erime noktalı alaşımlarda kullanılır. Kaynama noktası yüksek olduğundan termometreyi buharlaştıracak sıcaklıkları kaydetmek için idealdir.
Galyumun İçerisinde Bulunduğu Elementler ve Kimyasallar
Diaspore, sfalerit, germanit, boksit ve kömür minerallerinde eser miktarlarda bulunur. Esas olarak çinko rafinasyonunun bir yan ürünü olarak üretilir. Metal, potasyum hidroksit içinde bir galyum (III) hidroksit çözeltisinin elektrolizi ile elde edilebilir.