Erdem etiği nedir? Nasıl açıklanır? Felsefeciler bu konuda ne demektedir? Erdem etiğinin tarihçesi ve getirilen eleştiriler hakkında bilgiler.
Erdem etiği (veya erdem teorisi), eylemlerin kendileri (etik) veya sonuçları (sonuççuluk) hakkında kurallardan ziyade, bireyin karakterini etik düşüncenin kilit unsuru olarak vurgulayan bir etiğe yaklaşımdır.
Erdem etiğinin üç ana çizgisi vardır:
Eudaimonizm, erdem etiğinin klasik formülasyonudur. İnsan yaşamının asıl amacının eudaimonia (“mutluluk“, “esenlik” veya “iyi yaşam” olarak tercüme edilebilir) olduğunu ve bu amaca ömür boyu “arête” pratiği yaparak ulaşılabileceğini savunur. Erdemler) günlük faaliyetlerde, ortaya çıkabilecek herhangi bir çatışmayı veya ikilemi çözmek için “phronesis” (pratik bilgelik) uygulamasına tabidir. Aslında, böyle renkli bir yaşam başlı başına eudaimonia’yı oluşturacaktır; bu, öznel değil, nesnel bir durum olarak görülmesi gereken, iyi yaşanmış bir yaşamla karakterize edilen bir durum, onu yaşayan kişinin duygusal durumu ne olursa olsun.
Erdem, insanların amaçlarına ulaşmasını sağlayan bir alışkanlık veya niteliktir. Bu nedenle erdem etiği, yalnızca teleolojik ise (yani, insan yaşamının amacının veya anlamının bir tanımını içerir) anlaşılabilirdir; bu, zamanın başlangıcından beri filozoflar arasında bazı tartışmalara konu olmuştur. Erdem etiğinin geniş çapta özdeşleştirildiği Aristoteles, erdemleri ahlaki erdemler (sağduyu, adalet, metanet ve ölçülülük dahil) ve entelektüel erdemler (“sophia” veya teorik bilgelik ve “phronesis” veya pratik bilgelik dahil) olarak sınıflandırmıştır.
Bakım etiği esas olarak 20. yüzyılın ikinci yarısında feminist yazarlar (örneğin Annette Baier) tarafından geliştirildi ve erkeklerin adalet ve özerklik gibi erkeksi terimlerle, kadınların ise erkeksi terimlerle düşündüğü fikriyle motive edildi. bakım gibi kadınsı terimlerle adalet ve özerklik gibi. Ahlaka ve erdemlere bakış açımızda bir değişimi, başkalarını önemseme, sabır, besleme, özveri vb. gibi kadınların örnek aldığı erdemlere doğru kaymayı gerektirir, çünkü toplum, katkılara değer vermemiştir. kadınların. Evrensel standartlar ve tarafsızlıktan ziyade dayanışma, topluluk ve ilişkilerin önemini vurgular.
Yakın zamanda Michael Slote (1941) tarafından geliştirilen etmen temelli teoriler, hangi karakter özelliklerinin takdire şayan olduğuna (örn. Hayran olduğumuz insanlara, ahlaki örneklerimize baktığımızda. Bu nedenle, eylemlerin değerlendirilmesi, bu eylemleri gerçekleştiren faillerin içsel yaşamı hakkındaki etik yargılara bağlıdır.
Erdem etiği, esasen eudaemonizm, antik ve ortaçağ dönemlerinde etik düşünceye baskın yaklaşımdı. Normatif etiğe yönelik üç baskın yaklaşımdan biri olmaya devam etse de (diğerleri deontoloji ve sonuççuluktur) erken modern dönemde bir miktar gölgede kaldı.
“Erdem etiği” terimi nispeten yenidir, esasen teorinin 20. yüzyılda yeniden canlanması sırasında ortaya çıkmıştır ve başlangıçta kendisini, o zamanlar egemen olan deontoloji ve sonuççuluk normatif teorilerinden bir değişiklik çağrısı yaparak tanımlamıştır.
Erdem Etiği Tarihi
Platon’un ilk diyaloglarında tasvir edildiği gibi Sokrates, erdemin en yüksek iyiye veya tüm insan arzularının ve eylemlerinin başarmayı amaçladığı eudaimonia’ya ulaşmak için gerekli bir tür bilgi (iyi ve kötü bilgisi) olduğunu savundu. Dört Kardinal Erdem (sağduyu, adalet, metanet ve ölçülülük) olarak bilinen şeyin tartışması Platon‘un “Cumhuriyet“inde bulunabilir. Ayrıca, ana bileşeni erdem olan eudaimonia’ya tüm arzuları ve eylemleri getirmek için ruhun veya zihnin rasyonel bölümünün manevi, duygusal ve iştah açıcı bölümleri yönetmesi gerektiğini belirtti.
Bu kavram, Aristoteles’in “Nikomakhos’a Etik” adlı eserinde MÖ 4. yüzyılda apotheosis’e ulaştı. C. Aristoteles, eudaimonia’nın onur, zenginlik veya güç tarafından değil, bugün üretken kendini gerçekleştirme olarak tanımlanabilecek, dolu bir yaşam üzerindeki erdeme uygun rasyonel etkinlik tarafından oluşturulduğuna karar verdi. Bu akılcı faaliyet, yargıda dürüstlük, gurur, nezaket, beceriklilik, akılcılık olarak kendini göstermelidir; karşılıklı yarar sağlayan dostluklar ve bilimsel bilgi.
Eski Çin’deki Konfüçyüsçülük gibi Batılı olmayan din ve ahlak felsefeleri de eski Yunanlılar tarafından geliştirilenlere benzer görünebilecek fikirleri içerir ve eski Yunan etiği gibi Çin etik düşüncesi de erdem ve erdem arasında açık bir bağlantı kurar.
Yunan erdemleri fikri daha sonra, özellikle Aziz Thomas Aquinas tarafından 1274 tarihli “Summa Theologiae” ve “Nicomachean Ethics Üzerine Yorumları”nda skolastik Hıristiyan ahlaki teolojisine dahil edildi. Hıristiyan erdemleri de büyük ölçüde Aurelius Clemens Prudentius’un epik şiirindeki (MS 410’da yazılmıştır) Yedi Erdem’e dayanıyordu: iffet, ölçülülük, hayırseverlik, çalışkanlık, nezaket, sabır ve alçakgönüllülük. Bu erdemlerin uygulanmasının kişiyi Yedi Ölümcül Günahın (şehvet, oburluk, açgözlülük, tembellik, öfke, kıskançlık ve gurur) ayartmasından koruduğu iddia edildi.
Erdem etiği, siyaset felsefesinde, özellikle klasik liberalizmin yükselişinde, on sekizinci yüzyıl İskoç Aydınlanmasında ve 1775 Amerikan Devrimi’nin teorik temellerinde tekrarlanan bir tema olmuştur. Bununla birlikte, bazı Aydınlanma filozofları (örneğin, David Hume) faydacılığın ve deontolojinin yükselişiyle erdemleri vurgulamaya devam etti, erdem etiği Batı felsefesinin sınırlarına taşındı.
Erdem etiğinin eleştirisi
Eleştirmenlere göre, teoriyle ilgili büyük bir sorun, özellikle farklı insanlar, kültürler ve toplumların bir erdemi neyin oluşturduğu konusunda çok farklı görüşlere sahip olduğu durumlarda, erdemlerin doğasını belirlemenin zorluğudur. Bazı savunucular, bir erdem olarak tanımlanan herhangi bir karakter özelliğinin evrensel olarak her zaman tüm insanlar için bir erdem olarak görülmesi gerektiğini, bu nedenle bu tür kültürel görecilikle ilgili olmadığını tartışırlar. Ancak diğerleri, erdem kavramının göreceli olması ve belirli bir zaman ve yere dayanması gerektiğini savunur, ancak bu hiçbir şekilde teorinin değerini olumsuzlamaz, yalnızca onu güncel tutar.
Bir başka itiraz da, teorinin “eylem yönlendirici” olmadığı, ne tür eylemlerin ahlaki olarak caiz olup olmadığına değil, daha çok birinin iyi bir insan olmak için ne tür nitelikleri geliştirmesi gerektiğine odaklandığıdır. . Bu nedenle, bir erdem teorisyeni, cinayet işleyen birinin birçok önemli erdemden (örneğin, diğerleri arasında merhamet ve adalet) yoksun olduğunu, ancak cinayeti doğası gereği ahlaksız veya izin verilmeyen bir eylem türü olarak yasakladığını ve bu nedenle teorinin evrensel bir değer olarak yararsız olduğunu iddia edebilir. Mevzuat için bir temel olarak uygun kabul edilebilir davranış standardı. Erdem teorisyenleri, bir yargı sistemini kurallardan ziyade erdemlerin ahlaki nosyonuna dayandırmanın gerçekten mümkün olduğunu yanıtlayabilirler (erdem etiği ile ilgili modern hukuk teorileri erdem hukuku olarak bilinir ve bunun aksine karakterin ve insan mükemmelliğinin önemine odaklanırlar). ahlaki kurallara veya sonuçlara göre). Erdem etiğinin, erdemli faillerin örnek olarak gözlemlenmesi yoluyla ve hızlı-düzeltilmiş kuralların ikamesi olmayan yaşam boyu ahlaki öğrenme süreci aracılığıyla da eyleme rehberlik edebileceğini ileri sürerler.
Bazıları, Erdem Etiğinin ben merkezli olduğunu, çünkü asıl kaygısının failin kendi karakteriyle ilgili olduğunu, ahlakın ise diğer insanlarla ve eylemlerimizin diğer insanları nasıl etkilediğiyle ilgili olması gerektiğini savundu. Bu nedenle, herhangi bir etik teorisi, belirli eylemlerin bize fayda sağlayabileceği için değil, başkalarını kendi iyilikleri için düşünmemizi gerektirmelidir. Bazıları, temel bir etik değer olarak kişisel refah kavramının (ki bu esasen sadece kişisel çıkardır) kusurlu olduğunu, özellikle de kişisel doğasının bireyler arasında karşılaştırmalara izin vermediğini ileri sürer. Savunucuları, erdemlerin kendilerinin başkalarının ihtiyaçlarına nasıl yanıt verdiğimizle ilgili olduğuna karşı çıkıyorlar.
Diğer eleştirmenler, Erdem Etiği’nin bizi kadere rehin tuttuğundan ve bazı insanların şanslı olmasının ve ahlaki olgunluğa ulaşmak için ihtiyaç duydukları yardım ve teşviki almasının, diğerlerinin ise kendi hatası olmaksızın almamasının adaletsiz olduğundan endişe ediyor. Ancak erdem etiği, erdemlerin kırılganlığının insanlık durumunun temel bir özelliği olduğunu ve iyi yaşama ulaşılmasını daha da değerli kılan bir özellik olduğunu savunarak ahlaki şansı kucaklar.