"Chapaev" filminden bir kare
Eşi görülmemiş bir güce ulaşan propaganda, herhangi bir kişiyi anında ulusal bir kahraman mertebesine yükseltebilir veya onu bir düşmana ve bir haine dönüştürebilir. 1930'lu yıllarda gazete yayınlarından sonra pek çoğu makamından, özgürlüğünden ya da yaşamından yoksun bırakıldı. Ancak az bilinen şahsiyetlerin propaganda çabalarıyla ülke çapında tanınan kahramanlara dönüştüğü zıt örneklerden bahsetmek gerekiyor.
Parti liderleri, askeri liderler, endüstri liderleri ve diğerleri de dahil olmak üzere yüzlerce insan bu şekilde ünlü oldu. Ancak, örneğin Alexei Stakhanov'un tanınmış bir kişilik haline gelmesinde şaşırtıcı bir şey yok. Ülkenin kömüre ihtiyacı vardı ve onu çıkaran madenciler gözlerinin önünde örnek olunca daha iyi çalıştılar.
Aynı makale için, eşit derecede iyi bilinen, ancak bence en alışılmadık örnekleri yalnızca üçünü seçtim. Bunlardan biri yaşadığı dönemde neredeyse tanınmayan ama ölümünden 15 yıl sonra ünlenen bir İç Savaş komutanı. Diğer ikisi genellikle dikkate değer bir şey yapmamış, ancak propaganda sayesinde ülke çapında tanınan çocuklardır.
Vasili Chapaev
Böyle bir örnek Vasily Chapaev'dir.
Yaşamı boyunca ve ölümünden sonraki ilk yıllarda, bu tümen komutanı neredeyse bilinmiyordu, erdemleri, yalnızca İç Savaş sırasında meslektaşları tarafından bilinen düzinelerce diğer tümen komutanının erdemlerinden çok az farklıydı. Ve bu nedenle, bunun hakkında konuşmadılar.
Chapaev etrafında bir kahramanlık efsanesinin yaratılmasının başlangıcı, 1923'te tümen komutanı hakkında bir roman yazan komiseri Dmitry Furmanov tarafından atıldı.
Ancak 1919'da ölen tümen komutanı, Furmanov'un Vasiliev kardeşlerin (aslında kardeş değil adaşları) "Chapaev" adlı romanından uyarlanarak 1934'te vurularak halk arasında popüler oldu.
Büyük bir başarıydı, sinemaların olduğu tüm Sovyet şehirlerinde defalarca oynandı. Kaba tahminlere göre, sadece ilk yedi yılda yaklaşık 60 milyon kişi izledi. Stalin dahil birçok kişi filmi birden çok kez izlemiştir.
Kısa süre sonra, film sayesinde gerçek bir Chapaev kültü ortaya çıktı. Birçok şehir ve kasabadaki sokaklara onun adı verildi, Frunze, Tukhachevsky, Budyonny veya Voroshilov gibi İç Savaş'ın en ünlü generalleriyle aynı seviyeye getirildi. Ve daha az önemli değil - onun hakkında binlerce şaka vardı.
Chapaev'in resmi Sovyet mitolojisindeki imajı filmden ayrılamaz hale geldi ve çok az kişi kendi kendine şu soruyu sordu: Bu adamın yaşamı boyunca gerçek değerleri nelerdi? Onu diğer yüzlerce İç Savaş komutanından ayıran ne yaptı?
tarihsel Chapaev sıradan bir tümene komuta etti ve eylemleri savaşın gidişatını kökten etkilemedi. Chapaev'in ölümü, komutanların ve rütbesinin üzerindekilerin öldüğü 1919 koşullarında sıra dışı bir şey olarak adlandırılması da zordur.
Daha önce çok az bilinen tümen komutanı, popüler bir favori ve daha sonra hakkında birçok şaka icat edilen İç Savaş'ın en ünlü katılımcılarından biri haline geldi.
"Chapaev" filminden bir kare
Pavlik Morozov
Morozov oldukça yaygın bir soyadı ve birçok ünlü şahsiyet tarafından giyildi. Ancak bugün bile, onun isteği üzerine "Wikipedia", aynı Pavlik olan "Pavel Trofimovich" i ilk gösteren kişidir.
Propaganda, adını ülke çapında duyurdu, ona anıtlar dikildi, zamanımızda bile, çoğu, herhangi bir liyakatle parlamayan, olağanüstü bir şey yapmayan, yazmayan, yapmayan bu 13 yaşındaki okul çocuğu hakkında tartışıyor. icat etmedi, yaratmadı. Ama öte yandan ideolojik bir komünistti ve olması gereken yerde ideolojik olmayan babasını kınadı. Bu durum, adının etrafındaki yüksek sesli PR'ın nedeni oldu.
Pavlik Morozov'un birçok anıtından biri. Sverdlovsk (Yekaterinburg). Şimdi yıkıldı
O zaman durum buydu.
Yıl 1931'di, kollektifleştirme ve mülksüzleştirmenin doruk noktasıydı. Pavlik'in İç Savaş'a katılan babası Trofim Morozov, Sverdlovsk Bölgesi, Gerasimovka köyünde köy meclisi başkanı olarak görev yaptı. Bu köy, mülksüzleştirilmiş köylüler için bir sürgün yeriydi. Yani, tüm malları ellerinden alınan ve düşman ilan edilenler. Trofim onlara sürgün yerinden ayrılabilecekleri için sahte sertifikalar verdi. Oğlu Paul'ün suçlanmasının nedeni buydu. 13 yaşındaki öğrenci, babasına yöneltilen suçlamaları tekrarladığı duruşmada da söz aldı. Pioneer Pavel Morozov'un Cinayet Vakasına göre konuşması şu şekildeydi:
“Amca, sana söyleyeyim! Babama dava açan bendim. Bir öncü olarak babamı reddediyorum. Açık bir karşı devrim yarattı. Babam Ekim'in savunucusu değil. Kulukanov Arsentiy'e mümkün olan her şekilde yardım etti. Yumrukların kaçmasına yardım eden oydu. Kollektif çiftçiler almasın diye kulak mülkünü saklayan oydu ... Başkalarına kulakları savunma alışkanlığı vermesinler diye babamı ağır sorumluluğa getirmenizi rica ediyorum.
Aynı belgede daha sonra şunları okuyoruz:
“12 yaşındaki öncü tanık Pavel Morozov ifadesini bitirdi. Hayır. Tanık ifadesi değildi. Bu, sosyalizmin genç savunucusu tarafından, proleter devrimin gözü dönmüş düşmanlarının yanında yer alanlara karşı acımasız bir suçlamaydı.
Öncü oğlu tarafından ifşa edilen Trofim Morozov, yerel kulaklarla irtibat kurmak, onlar için sahte belgeler hazırlamak ve kulak mallarını saklamaktan 10 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
Ve Paşa'nın dedesi Sergei Morozov kulak mülkünü saklayınca Paşa köy meclisine koşarak büyükbabasını ifşa etti.
1932'de kışın, Paşa, sağlam bir görevi yerine getirmeyen kulak Silin Arseniy'i tatlı suya getirdi ve kulaklara bir araba dolusu patates sattı. Sonbaharda, mülksüzleştirilen Kulukanov, köyün Sovyet tarlasından 16 kilo çavdar çaldı ve onları yine kayınpederi Sergei Morozov'dan sakladı. Pavel, büyükbabasını ve kulukanov'u bir kez daha ifşa etti.”
Öncü oğlu tarafından ifşa edilen Trofim Morozov, yerel kulaklarla irtibat kurmak, onlar için sahte belgeler hazırlamak ve kulak mallarını saklamaktan 10 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
Ve Paşa'nın dedesi Sergei Morozov kulak mülkünü saklayınca Paşa köy meclisine koşarak büyükbabasını ifşa etti.
1932'de kışın, Paşa, sağlam bir görevi yerine getirmeyen kulak Silin Arseniy'i tatlı suya getirdi ve kulaklara bir araba dolusu patates sattı. Sonbaharda, mülksüzleştirilen Kulukanov, köyün Sovyet tarlasından 16 kilo çavdar çaldı ve onları yine kayınpederi Sergei Morozov'dan sakladı. Pavel, büyükbabasını ve kulukanov'u bir kez daha ifşa etti.”
1932'de ülke çapında, özellikle de kırsal alanlarda yedi milyondan fazla kişinin hayatını kaybettiği korkunç bir kıtlığın kasıp kavurduğunu hatırlatmama izin verin. Ve ölmemek için yiyecek çalmaya zorlananların ihbarları, genç muhbirin ahlaki karakteri hakkında zaten güzel bir şekilde konuşuyor. Doğal olarak, insanların açlıktan öldüğü koşullarda ve burada belirli bir öncü, birinin birine bir araba dolusu patates sattığı veya 16 pound (260 kg) çavdar çaldığına dair sürekli suçlamalar karalıyor, bu tepkilere yol açmazdı.
Eylül 1932'de Pavlik, kardeşi Fyodor ile birlikte ormanda kendi akrabaları - büyükbaba Sergei (Trofim'in babası) ve kuzen Danila Morozov tarafından bıçaklanarak öldürüldü.
Burada, Pavlik'in babasının ihbarı ve ardından yargılanmasının koşulları ve onun büyükbabası ve diğer akrabalarıyla ilişkisi hakkında birkaç versiyon olduğunu not ediyorum. Bu durumda, sadece resmi medyada propaganda yoluyla nasıl sunulduğuyla ilgileniyoruz. Ve sonra bu okul çocuğundan hangi görüntü yaratıldı?
Bu görüntü, sıradan haberciliği bir kahramanlık mertebesine yükseltmiştir. Bu nedenle, erken yaşlardan itibaren, birkaç yıl sonra 1936-1938'de Sovyet vatandaşları arasında ihbar teşvik edildi. kitlesel baskılar sırasında rolünü oynayacaktır.
Bu tür karakterler, Sovyet propagandası tarafından "kahramanlar" mertebesine yükseltildi. Daha önce bahsedilen anıtlara ek olarak, birçok gazete Morozov'un "istismarları" hakkında yazdı, ona şiirler ve şarkılar ithaf edildi, birçok şehirdeki sokaklar, öncü kamplar vb.
Gördüğünüz gibi, ölü Morozov propagandanın elinde bir araç haline geldi.
Bununla birlikte, daha az sıklıkla, yaşamı boyunca onun kurbanı olduğunu söylerler. Propagandaya en çok maruz kalanların eğitimsiz, deneyimsiz ve eleştirel düşünmeden yoksun kişiler olduğu bilinmektedir. Bu 13 yaşındaki gençti. Muhtemelen, propaganda tarafından o kadar sersemletildi ki, eylemlerinin sonuçlarını artık ayık bir şekilde değerlendiremedi.
Gelya Markizova
Liderin çocuklu fotoğrafları milyonlarca kopya halinde çoğaltıldı, gazetelerde, kitaplarda ve dergilerde yayınlandı. Stalin'in çocukların yanında olduğu veya onları kucağında tuttuğu çok sayıda poster de oluşturuldu. Bu tür görüntülerin propaganda işlevi açıktır: Stalin'i sevgi dolu ve şefkatli bir baba olarak göstermek. Bir çocuğun imajı kimsenin reddedilmesine neden olmayacak ve bu gösterişli bakımı gören propaganda tüketicisi de Stalin'in kendisine güven duymalıdır.
Ardından 1930'ların ikinci yarısında birçok okulda ve anaokulunda asılı olan "Mutlu çocukluğumuz için Stalin Yoldaş'a teşekkürler" sloganı da ortaya çıktı.
Gelya Markizova ile Stalin. 1936
Burada Sovyet propagandasının orijinal olmadığı söylenmelidir. Hükümdarın çocuklu görüntüleri o zamanlar diğer ülkelerde yoğun bir şekilde kullanılıyordu. Örneğin, Hitler'in milyonlarca insanı yok eden bir suçluya dışarıdan hiç benzemediği, çocuklu birçok fotoğrafı biliniyor. Propaganda bu şekilde “iyi bir yönetici” imajı yaratır.
En ünlü ve yaygın olanı, Stalin'in Buryat-Moğol Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Halk Tarım Komiseri Ardan Markizov'un kızı olan yedi yaşındaki Gelya Markizova ile fotoğrafıdır. Ocak 1936'da Kremlin'de, babanın kızı yanına aldığı ciddi bir olayda yapıldı. Bu fotoğrafın yayınlanmasından sonra kız ünlü oldu, kıskanıldı, milyonlarca Sovyet çocuğu onun yerinde olmak istedi.
Daha sonra hatırladı:
“Ulan-Ude'ye dönüş muzafferdi - benimle daha sonra astronot olarak tanıştılar. Tüm başkanlıklara davet edildi. Bir buçuk yıl boyunca çok popülerdim…”
Ancak bu hikayenin bir devamı vardı, kim bilir kim Geli Marquisova'nın yerinde olmak istemezdi.
Zaten 1937'nin sonunda, kızın babası Ardan Marquizov tutuklandı, casusluk ve karşı-devrimci bir örgüte katılmakla suçlandı ve 2 Haziran 1938'de vuruldu. Kısa bir süre sonra Geli'nin annesi belirsiz koşullar altında öldü: Resmi versiyon, kocasının ölümüne dayanamayan bir kadının intiharından söz etti. Böylece 9 yaşındaki Gelya yetim kaldı.
Kız, babasının akrabaları tarafından evlat edinildi, güvenlik nedeniyle soyadını ve soyadını değiştirdiler. Daha sonra Engelsina Sergeevna Cheshkova - olgunluk yıllarında Gel'in adı buydu - babasının tutuklanmasından kısa bir süre sonra Stalin'e kendi eliyle bir mektup yazdığını ve burada babasının casus olmadığını söylediğini ve sorduğunu söyledi. onun serbest bırakılması. Ama kız bir cevap beklemedi.
Bir çocukla propaganda afişi
Bu arada, o yıllarda milyonlarca Sovyet vatandaşı tüm bunları bilemezdi. Geli'nin ebeveynlerinin ölümünden sonra bile fotoğraf yayılmaya devam etti, Geli'ninki gibi bir saç kesimi çocuklar ve ergenler arasında popüler hale geldi, fotoğrafa dayanarak sürekli "Mutlu çocukluğumuz için Stalin Yoldaş'a teşekkürler" başlıklı posterler çizildi. Daha sonra bu slogan, dönemin ikiyüzlülüğünün simgesi olarak algılanmaya başlandı. İnsanlar arasında bu konuda pek çok şaka ortaya çıktı, bunlardan biri kulağa şöyle geliyor:
"XNUMX Mayıs gösterisinde, çok yaşlı insanlardan oluşan bir sütun bir pankart taşıyor: "Mutlu çocukluğumuz için teşekkürler, Stalin Yoldaş."
Sivil bir adam onlara koşar:
- Benimle dalga mı geçiyorsun? Siz çocukken, Yoldaş Stalin henüz doğmamıştı!
"Ona bunun için teşekkür ediyorum!"
Sivil bir adam onlara koşar:
- Benimle dalga mı geçiyorsun? Siz çocukken, Yoldaş Stalin henüz doğmamıştı!
"Ona bunun için teşekkür ediyorum!"
Gördüğünüz gibi Geli'nin kendi çocukluğu mutlu değildi.