Stresi bugünkü anlamıyla ilk ele alıp inceleyen psikolog H.Selye’ye (1907-1982) göre stres hayatın bir gerçeğidir ve belirli ölçüler içinde stres organizmanın çalışması, davranışta bulunması, gelişmesi için gereklidir.
Stresin kişilik yapısı ile ilişkisi vardır. Aşırı rekabetçi, başarı yönelimli, aceleci, saldırgan ve kontrolü sürekli elinde tutmak isteyen insanlar stresi yoğun biçimde yaşarken; kendine güvenen ve kendiyle barışık, sabırlı, sıcakkanlı, hatalara karşı tolerans düzeyi yüksek, güçlü ve çok yönlü bir özsaygısı olan insanlar stresin olumsuz etkilerini azaltmada daha başarılıdır.
Stres genellikle olumsuz bir şey olarak düşünülse de olumlu yönleri
de vardır.Olumsuz stres, çok az veya çok fazla gerilim altında olunduğunda ortaya çıkarken, olumlu stres yeterli derecede gerilim hissedip, güdülendiğimizde ortaya çıkar ve verimli çalışmayı sağlar.
İnsan yaşamında pek çok olay strese neden olabilir:
Dışsal nedenler: Kişinin denetimi dışında olan, özellikle de biyolojik dengeyi bozan her şeydir. Bunları şöyle sıralayabiliriz:
• Havanın aşırı sıcak ya da soğuk olması, çevre kirliliği, gürültü, iklim koşullarındaki değişmeler,
• Aşırı uyarılma ya da uyarım ve uyku yoksunluğu,
• Deprem, sel, fırtına, nükleer kaza, büyük trafik kazası, yangın, tecavüze uğrama gibi psikolojik yaralanmaya (travmaya) neden olan olaylar,
• Bazı iş türleri ve çalışma koşulları (doktorluk, polislik, maden işçiliği gibi), yapılan işten yeterli doyum sağlayamama, düşük ücret, monotonluk gibi
etkenler,
• Hızlı nüfus artışı, yoksulluk ve kötü beslenme,
• Değişen yaşam biçimleri sonucu topluma yabancılaşma,
• Mikroplar, virüsler ve bakterilerin yol açtığı çeşitli hastalıklar,
• Savaşlar, terör olayları, göçler, kitlesel çevre iletişim araçlarına bağlı bilgi bombardımanı,
• İşten çıkarılma, kaza, yaralanma, doğum, aile üyelerinden birinin ağır hastalığı, ölümü gibi bireyin uyumunu bozan olaylar sayılabilir.
İçsel nedenler: Birey olaylardan değil olaylara yüklediği anlamlar yüzünden stres yaşar.
• Aile ilişkilerindeki uzun süreli gerginlikler
• Rekabetçi, otokratik yapılı, daha çok şeye sahip olma arzusu
• İnsanın yaşamında çocukluk, ergenlik, yaşlılık gibi gelişim dönemlerine özgü uyum çabalarının sağlıklı yaşanıp yaşanmaması
• Karamsar düşünme, olumsuz iç konuşmaları, başkaları ile ilişkilerinde bireyin kendini nasıl değerlendirdiği (özsaygı) gibi zihinsel süreçler