Meksika’nın İkinci Dünya Savaşında Oynadığı Şaşırtıcı Rol
İnsanlardan II.Dünya Savaşı’nda muzaffer Müttefik Kuvvetleri isimlendirmelerini isterseniz, Meksika genellikle akla gelen bir isim değildir. Fakat 1942’nin ortalarında Mihver’e karşı savaş ilan ettikten sonra Meksika, Müttefiklerin zaferine önemli yollardan katkıda bulundu. Amerika Birleşik Devletleri ile uzun süredir devam eden gerilimlere rağmen, Meksika, kuzey komşusu için değerli bir müttefik haline gelecek, endüstriyel üretimini artıracak ve Müttefiklerin savaş çabalarına hayati kaynaklar katkıda bulunacaktı.
Ayrıca, Amerika Birleşik Devletleri’nde yaşayan binlerce Meksika vatandaşı, II.Dünya Savaşı sırasında askerlik hizmetine kaydoldu. Meksika’nın Aztek Kartalları olarak bilinen kendi seçkin hava filosu, 1945’te Filipinler’in kurtarılması sırasında ABD Hava Kuvvetleri ile birlikte düzinelerce görevde uçtu.
İç cephede, yüzbinlerce çiftlik işçisi, savaştan neredeyse yirmi yıl daha uzun süre dayanacak ve iki Kuzey Amerika ülkesi arasındaki ilişkiler üzerinde kalıcı bir etki yaratacak olan Bracero Programı’nın bir parçası olarak ABD tarım şirketlerinde çalışmak için sınırı geçti.
Meksika’nın Savaş İlanına Giden Yolu
1930’larda Avrupa’da başka yeni bir savaşın ilk gümbürtüleri ortaya çıkarken, Meksika ve Birleşik Devletler beklenmedik müttefikler gibi görünüyordu. 1938’de Meksika’nın reformist başkanı Lázaro Cárdenas, güçlü ABD petrol şirketlerini kızdırarak ülkenin petrol endüstrisini kamulaştırdı.
“1930’ların sonları, Meksika ile Amerika Birleşik Devletleri arasında diplomatik cephede, büyük ölçüde petrolün millileştirilmesine bağlı olarak artan bir gerilim zamanıydı” diyor Teksas-Dallas Üniversitesi’nde tarih profesörü olan Monica Rankin ve México, la patria’nın; İkinci Dünya Savaşı Sırasında Propaganda ve Üretim’in yazarı.
Ancak Avrupa’daki savaş dünya çapındaki ticaret yollarını kesintiye uğratmaya başladığında, Meksika ve diğer Latin Amerika ülkeleri kendilerini ekonomik tehlike içinde buldular. Rankin, “İkinci Dünya Savaşı’nın kızıştığı o yıllarda,” Amerika Birleşik Devletleri, Latin Amerika’nın ticaret için Avrupa pazarlarına güvendiği yerlerde yavaş yavaş Avrupa’ya adım atıyor ve yerini alıyordu.
Ardından, Japonya’nın Aralık 1941’de Pearl Harbor’a yaptığı ve savaşı ilk kez Batı Yarımküre’ye getiren sürpriz saldırısı geldi. Meksika, 9 Aralık 1941’de Japonya ile diplomatik ilişkilerini kesti; 11 Aralık’ta Almanya ve İtalya ile koptu. Ocak 1942’de Brezilya’nın Rio Janeiro kentinde düzenlenen Dışişleri Bakanları Konferansı’nda Meksika delegasyonu, Batı Yarımküre’nin tüm uluslarının karşılıklı işbirliği ve savunma içinde bir araya gelmesi gerektiğini şiddetle savundu.
Mayıs ayında, Alman denizaltıları Meksika Körfezi’nde iki Meksika petrol tankerini batırdı. Almanya, Meksika’dan özür dilemeyi veya tazmin etmeyi reddetti ve 1 Haziran 1942’de Başkan Manuel Ávila Camacho, Mihver Devletlerine karşı resmi bir savaş ilanı yayınladı. ABD Dışişleri Bakanı Cordell Hull, Meksika’nın Müttefikler tarafında savaşa girişini “dünyanın özgür uluslarının asla Mihver saldırganlığına boyun eğmeyeceğinin bir başka kanıtı” olarak kutladı.
Aztek Kartalları ve Meksika’nın İkinci Dünya Savaşındaki Askeri Rolü
Meksika halkı için, II.Dünya Savaşı’na katılmak, kendi devrimlerini canlandıran ruhun bir devamı anlamına gelecektir. Rankin,[Meksika] Devrimi gerçekleştikten sonraki birkaç on yıl içinde, ortak anlatı; bir diktatörü devirdiği şeklinde oldu” diyor. “Avrupa’daki totaliter baskı ile Meksika Devrimi’nin alt üst ettiği otoriterlik arasındaki ilişki, insanlar için doğal bir birliktelikti.”
Ağustos 1942’de hükümet zorunlu askerlik yasasını kabul etse de Ávila Camacho, Meksika’nın savaşa katılımının ekonomik ve maddi yardımla sınırlı olacağını açıkça belirtti. Ancak zamanla, Rankin, Meksika Cumhurbaşkanının savaş zamanı stratejisinde (ve savaş sonrası barış görüşmelerinde) daha büyük bir rol istediğini ve askeri katılımın bunu başarmanın en iyi yolu olacağına karar verdiğini söylüyor.
Sonuç, Temmuz 1944’te ABD’de yoğun eğitim için ayrılan ve daha çok Aztek Kartalları olarak bilinen Squadron 201 oldu. Rankin, “Filo, başkan ve askeri danışmanları tarafından elle seçildi” diyor. Meksika’nın devrimci kahramanlarından birinin oğlu, filonun üyelerinden biridir. Meksika’nın gönderdiği en iyi, en parlak, en cesur olan.
Aztek Kartalları (33 pilot ve 270’den fazla destek personeli dahil) 30 Nisan 1945’te Filipinler’deki Manila Körfezi’ne ulaştı. Sonraki birkaç ay içinde 795 savaş sortisi uçurdular ve bombalama da dahil olmak üzere yaklaşık 2.000 saatlik uçuş süresi kaydettiler. Luzon ve Formosa üzerinde misyonlar ve ABD’li havacılara destek sağlama. Squadron 201’den yedi pilot çatışmada öldü; hayatta kalan üyeler, Japonya’nın teslim olmasının ardından Meksika’da bir kahramanın karşılaması için geri döndü. Filo önemli bir sembolik rol oynadı, evdeki Meksikalılar arasında ulusal ve kültürel gurura ilham verdi.
Meksika ayrıca ABD ordusunun savaş sırasında Amerika Birleşik Devletleri’nde yaşayan Meksika vatandaşlarını kaydetmesine ve askere almasına izin verdi. Bir tahmine göre, 2.Dünya Savaşı sırasında ABD ordusunda görev yapan yaklaşık 15.000 Meksika vatandaşı, birçoğu, hizmetlerinin karşılığında ABD vatandaşlığına başvurma teklifiyle motive olmuş olabilir. Bunlardan 1.492’sinin savaşta öldürüldüğüne, hapsedildiğine, yaralandığına veya ortadan kaybolduğuna inanılıyor.
İkinci Dünya Savaşının Kalıcı Etkisi: Bracero Programı ve “Meksika Mucizesi”
1942’de ABD ve Meksika hükümetleri, Amerika Birleşik Devletleri’nde düşük ücretli tarımsal işlerde çalışmak üzere 300.000’den fazla Meksikalıyı işe almayı kabul etti; bunların çoğu, Amerikalılar savaşa giderken veya silah fabrikalarında daha yüksek vasıflı görevler üstlenirken onlar vasıfsız işlerde çalıştı.
Bracero Programı (İspanyolca kol anlamına gelen brazo’dan) 1964’te sona erdiğinde 4,6 milyon iş sözleşmesi imzalanmıştı. Her iki ülkedeki eleştirmenlerin Bracero Programı’na yönelik ateşli muhalefetine rağmen, ABD’nin Meksika’dan ve diğer Latin Amerika ülkelerinden gelen göçmen işçilere tarımda ve diğer birçok endüstride düşük ücretli işleri doldurmaları için sürekli olarak güvenmesinin temelini atacaktı.
Meksika’nın İkinci Dünya Savaşına katılmasının belki de en önemli kalıcı sonucu Meksika ekonomisi üzerindeki etkisiydi. Savaş sırasında Meksika, Amerika Birleşik Devletleri’ne bakır, çinko, cıva, kadmiyum, grafit ve kurşun gibi hayati mineraller de dahil olmak üzere diğer Latin Amerika uluslarından daha fazla stratejik kaynak sağladı. Bunu yapmak için, çatışma sırasında ve sonrasında “Meksika Mucizesi” olarak bilinen bir endüstriyel ve ekonomik gelişme sürecinden geçti.
Kuzey komşusunun yardımıyla, Meksika’nın milli geliri 1940 ve 1946 yılları arasında neredeyse üç katına çıktı ve ekonomisi 1940 ve 1970 yılları arasında yılda ortalama yüzde 6 arttı. Rankin’e göre, bu mucizevi büyümenin kökleri Meksika’nın İkinci Dünya Savaşı’na katılımına sıkı sıkıya dayanıyordu.
“Meksika, savaşı desteklemede hayati öneme sahip endüstriler geliştirmek için Amerika Birleşik Devletleri’nden çok yardım aldı ve bu endüstriler savaş bittikten sonra kaldı” diyor. “20. yüzyılın ikinci yarısında Meksika’nın ekonomik büyümesinin temel bir parçası haline gelen ve kökleri II.Dünya Savaşı’na dayanan pek çok altyapı geliştirme ve endüstri var.”