Siroz Tedavisi
Siroz nasıl geçer? Siroz tedavisi, karaciğer hasarının nedeni ve kapsamına bağlı olarak değişmektedir. Tedavinin amacı karaciğerdeki skar dokusunun ilerlemesini yavaşlatmak, siroz belirtilerini ve komplikasyonlarını önlemek veya tedavi etmektir. Ciddi karaciğer hasarınız varsa hastanede tedavi edilmeniz gerekebilir.
Sirozun erken dönemlerinde, altta yatan nedene bağlı olarak karaciğer hasarını en aza indirgemek mümkün olabilir. Seçenekler şunları içerir: (1)
Alkol Bağımlılığı Tedavisi
Alkol bağımlılığından kaynaklanan siroz hastaları hemen alkol almayı bırakmalıdır. Eğer sirozunuz varsa, alkolün miktarı ne olursa olsun karaciğer için toksik olduğundan içmeyi bırakmanız esastır. Alkol kullanımının durdurulması zorsa, doktorunuz alkol bağımlılığı için bir tedavi programı önerebilir.
Kilo Vermek
Alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanması hastalığının neden olduğu siroz hastalığında hastalar kilo vermek ve kan şekeri düzeylerini kontrol altına alırlarsa daha sağlıklı hale gelebilirler. Siroz durumunda kilo vermeye çalışırken yeterli miktarda protein alımını sağlamak da oldukça önemlidir.
Hepatit Kontrol İlaçları
İlaçlar, hepatit B veya C virüslerinin yol açtığı karaciğer hücrelerindeki hasarları sınırlayabilir. (2)
Diğer Nedenleri ve Siroz Belirtilerini Kontrol Eden İlaçlar
İlaçlar bazı tiplerdeki karaciğer sirozlarının ilerleyişini yavaşlatabilir. Örneğin, erken tanı konan birincil biliyer siroz hastalarında uygulanan (şimdi birincil safra kolanjiti olarak da bilinmektedir) ilaçlar sirozun ilerlemesini önemli ölçüde geciktirebilmektedir.
Diğer ilaçlar kaşıntı, yorgunluk ve ağrı gibi belirli siroz belirtilerini hafifletir. Beslenme takviyeleri, siroza bağlı yetersiz beslenmeyi ve zayıf kemikleri (osteoporoz) önlemek için reçete edilebilir. (3)
Siroz Komplikasyonları İçin Tedavi Yöntemleri
Doktorunuz aşağıdakileri içeren herhangi bir siroz komplikasyonunu tedavi etmek için sıralanan yöntemleri kullanabilmektedir:
Vücutta Sıvı Birikimi
Düşük sodyum diyeti ve vücuttaki sıvı birikimini önlemek için ilaçlar, ödem ve şişmeyi kontrol etmeye yardımcı olabilir. Daha şiddetli sıvı birikimi durumunda basınç yapmaya başlayan sıvıyı boşaltmayı amaçlayan bazı cerrahi operasyonlar gerekebilir. Karaciğerinizdeki kan basıncını düşürmek ve sıvı birikimi oranını yavaşlatmak için karaciğerdeki damara küçük bir tüp yerleştirilir. (4)
Portal Hipertansiyon
Bazı kan basıncı ilaçları, karaciğeri besleyen damarlarda artan basıncı kontrol edebilir (portal hipertansiyon) ve şiddetli kanamayı önleyebilir. Doktorunuz, özofagusta veya midede (varislerde) kanamaya neden olan genişlemiş damarları aramak için düzenli aralıklarla bir üst endoskopi uygular.
Varis gelişirse, kanama riskini azaltmak için muhtemelen ilaca ihtiyacınız olacaktır. Vücudunuz ilacı kabul edemiyorsa ve varislerin kanadığı veya kanamanın muhtemel olduğuna dair işaretleriniz varsa kanamayı durdurmak veya daha fazla kanama riskini azaltmak için bir işlem (band ligasyonu) gerekebilir. Ciddi durumlarda, karaciğerinizdeki kan basıncını düşürmek ve daha fazla kanamanın önlenmesi için karaciğerdeki damara bir transjuguler intrahepatik portosistemik şant yerleştirilebilir. (5)
Enfeksiyonlar
Karaciğer Kanseri Riski
Doktorunuz karaciğer kanseri bulgularını araştırmak için altı ayda bir kan testleri ve ultrason muayeneleri isteyebilir.
Hepatik Ensefalopati
Kötü karaciğer fonksiyonundan dolayı kanınızdaki toksinlerin oluşmasını önlemeye yardımcı olacak ilaçlar reçete edilebilir. (6)
Karaciğer Ameliyatı (Karaciğer Nakli)
İlerlemiş siroz vakalarında, karaciğer fonksiyonlarının durması durumunda, karaciğer nakli tek tedavi seçeneği olabilir. Sarılık, şiddetli sıvı birikimi, kanamalar, hepatik ensefalopati, böbrek fonksiyon bozukluğu veya karaciğer kanseri gibi sirozun ilerlemiş halinde genellikle bu seçeneği düşünmek gerekir. Karaciğer nakli için en yaygın sebep siroz hastalığıdır.
Karaciğer nakli için adaylar, cerrahiyi takiben iyi bir sonuç elde edebilecek kadar sağlıklı olup olmadıklarını belirlemek için kapsamlı testlerden geçirilir. (7)
Siroz İçin Hangi Doktora Gidilir?
Eğer sirozunuz varsa, sindirim sistemi (gastroenterolog) veya karaciğer (hepatolog) konusunda uzmanlaşmış bir doktora danışabilirsiniz. (8)
Sirozdan Korunma Yolları
Sirozdan kaçınmanın en iyi yolu, hastalığa neden olan koşullardan kaçınmaktır:
- Hepatit B ve hepatit C için risk faktörlerini bilin ve bunlardan mümkün olduğunca kaçının.
- Alkolün kötüye kullanımı, IV uyuşturucu kullanımı ve korunmasız cinsel ilişki gibi riskli davranışlardan kaçının.
- Eğer alkol alıyorsanız sadece az miktarda için.
- Sağlıklı alışkanlıklar geliştirin.
- Tütün kullanmaktan kaçının.
- Sağlıklı bir diyetle yemek yiyin, bol bol egzersiz yapın ve dinlenin.
- Vitamin takviyeleri almadan önce doktorunuzla konuşun. Büyük dozlarda vitamin ve mineraller, özellikle A vitamini, demir veya bakır, karaciğer hasarını gerçekten kötüleştirebilir. (9)
Siroz Hastalığı Nedir?
Siroz, sağlıklı hücrelerin skar dokusu ile yer değiştirdiği bir karaciğer hasarı türüdür. Karaciğer, metabolizmanın, kan pıhtılaşma faktörleri de dâhil olmak üzere proteinlerin üretilmesi, ilaçların ve toksinlerin filtrelenmesi gibi hayati işlevleri yerine getiren bir organdır.
Birçok kişi, aşırı miktarda alkol tüketmenin karaciğer sirozuna neden olduğunu düşünmektedir, ancak karaciğerin hasar görmesinde ve sirozun oluşmasında rol oynayan bir dizi başka neden bulunmaktadır.
Nedenlere bağlı olarak, siroz aylar ya da yıllar sonra gelişebilir. Herhangi bir tedavi yöntemi bulunmaktadır. Tedavi, karaciğer hasarını durdurmayı, belirtileri yönetmeyi ve diyabet, osteoporoz (kırılgan kemikler), karaciğer kanseri ve karaciğer yetmezliği gibi komplikasyon riskini azaltmayı amaçlamaktadır. (10)
Siroz Belirtileri
Siroz başlangıcında ve karaciğer hasarları geniş bir alana yayılana kadar siroz, sıklıkla herhangi bir belirti göstermez. Siroz nasıl anlaşılır? Belirtiler ortaya çıktığında ise aşağıdakileri içerebilir:
- Yorgunluk
- Kolayca kanama
- Kolayca zedelenme
- Cilt kaşıntısı
- Deri ve gözlerde sarı renk değişikliği (sarılık)
- Karında sıvı birikimi (karında su toplanması)
- İştah kaybı
- Mide bulantısı
- Bacaklarda şişme
- Kilo kaybı
- Karışıklık, uyuşukluk ve konuşmada zorluk
- Cilt üzerinde örümcek ağı kan damarları
- Avuç içlerinde kızarıklık
- Erkeklerde testiküler atrofi
- Erkeklerde meme büyümesi (11)
Siroz Nedenleri
Siroz neden olur? Sirozun başlıca nedenleri şunlardır:
- Kronik alkolizm
- Kronik viral hepatitten kaynaklanan viral enfeksiyonlar (B, C ve D türleri)
- Alfa-1-antitripsin eksikliği, galaktozemi ve glikojen depo bozuklukları gibi metabolik hastalıklar
- Wilson hastalığı ve hemokromatoz gibi kalıtsal hastalıklar
- Primer biliyer kolanjit (PBC) ve primer sklerozan kolanjit (PSC) gibi hastalıklardan kaynaklanan biliyer siroz
- Reçete edilen ilaçlara karşı şiddetli reaksiyonların ya da uzun süre çevresel toksinlere maruz kalmanın neden olduğu toksik hepatit
- Karaciğer tıkanıklığı ile kalp yetmezliği (12)