İkinci Türkiye İktisat Kongresi ne zaman ve ne amaçla toplanmıştır? İkinci Türkiye İktisat Kongresi kararları hakkında bilgi.
İkinci Türkiye İktisat Kongresi
İkinci Türkiye İktisat Kongresi; İstanbul Tüccar Derneğinin 22-27 Kasım 1948’de İstanbul’da; Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB), hükümet ve üniversitelerin 2-7 Kasım 1981’de İzmir’de düzenlediği kongrelerdir. Her iki kongre de İzmir İktisat Kongresi’yle (1923) bağlantılandırıldığı için ikinci olarak adlandırılmıştır.
1923, 1948 ve 1981 iktisat kongrelerinin ortak özelliği, üçünün de liberal ve dışa dönük politikaların izlendiği, çoğulcu parlamentarizmin fiilen yürürlükte olmadığı ya da kesintiye uğradığı dönemlerde düzenlenmiş olmasıdır. Son ikisinin birincisinden temel farklılığı, iktisat politikalarını belirleme yerine yürürlükteki program ve uygulamaları onaylamayla yetinmesidir. Öte yandan 1948’deki kongre ticaret kesiminin siyasal iktidardan taleplerinin dile getirildiği bir foruma dönüşürken, 1981’deki kongre “Türkiye’nin hangi noktada bulunduğunu” saptama hedefinin ötesine gitmiştir, İstanbul’da toplandığı için İstanbul Kongresi adıyla da anılan 1948’deki kongrede, önceden oluşturulan komisyonların devletçilik, dış ticaret ve vergi reformu konularında hazırladığı raporlar tartışılarak kabul edildi. İlk iki raporda devletin ekonomik etkinliklerini sınırlama, aşın ayrıcalıklar tanınmaması koşuluyla yabancı sermayeye açılma, para politikalarında istikrar, ılımlı bir korumacılığa geçiş, dış ticaret rejiminde açıklık gibi görüşler savunuluyordu. 1946-49 döneminde gelir ve kurumlar vergisi reformunu hazırlayan F. Neumark’ın başkan yardımcısı olarak yer aldığı vergi reformuyla ilgili komisyonun raporu ise daha ayrıntılı ve köklü düzenlemeler öngörüyordu.
1981’deki kongre, üst düzey bürokratların, akademisyenlerin ve meslek odaları temsilcilerinin yer aldığı bir komitenin programını belirlediği yedi komisyon biçiminde çalıştı. Kalkınma politikası, dış ekonomik ilişkiler, sosyal gelişme ve istihdam, altyapı, enerji ve ulaştırma, tarım, sanayi, iç ticaret ve hizmetler üzerinde duran komisyonlarda tartışılan tebliğler ve kabul edilen raporlar sonradan Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) tarafından yayımlandı.