• Aşılanma
• Maruz kalma riskini azaltma
• Maruz kalma ardından immonuglobülin ile anında tedavi
Hepatit B’ye karşı en iyi korunma aşılanmadır. Hepatit B bakımından özel risk altında olması söz konusu olan herkes için önerilmektedir. Yenidoğan bebeklerin aşılanmasının hepatosellüler kanser (HCC) gelişmesini azalttığı gösterilmiştir. Aşılama, virüse maruz kalınmadan önce veya maruz kalındıktan hemen sonra uygulandığında HBV enfeksiyonlarının önlenmesinde etkili olmaktadır. Doğru uygulama yapıldığında bu aşı, aşılananların yaklaşık %95’inde korunma sağlamakta ve HBV’ye bağlı ölümlerin en az %85-90’ı aşılamayla önlenebilmektedir.
Güvenli ve etkili hepatit B aşıları yaklaşık 1981’den beri kullanılmaktadır. Hepatit B aşısı genetik mühendislik kullanılarak üretilen bir aşı olup, sonradan viral proteini üreten hepatit B yüzey antijenine (HbsAg) ait genetik kodun maya hücrelerine yerleştirilmesiyle üretilmektedir. Aşı viral taneciklerin tamamını değil, yalnızca dış membrandaki HBsAg proteinini içermektedir.
Aşılama şunları içerir:
• Virüse maruz kalmamış bireylerde enfeksiyonun engellenmesi için, enjeksiyondan oluşan bir ‘aşılama programı’ genellikle kol içine verilir. Bu hayat boyu koruma sağlar:
– Birinci enjeksiyon
– İkinci enjeksiyon 1 ay sonra
– Üçüncü enjeksiyon 6 ay sonra
– Bazen 5 yılda bir güçlendirici verilir
Aşılama bağışıklık sisteminin anti-HBsAg antikoru üretimine başlamasına neden olur. Bu genellikle aşılamadan bir hafta sonra aşılamanın işe yaradığından emin olmak için bir kan testiyle ölçülür. Yetişkinlerin yaklaşık %10-15’i aşılamaya karşılık vermez ya da ilk enjeksiyona zayıfça karşılık verir. 40 yaşın üzerinde, aşırı kilolu olan, fazla içki ve sigara tüketen ya da immunosüpresyon yapılanlar gibi bazı kişilerin sonuç alma olasılıkları azdır. Genellikle ikinci bir aşılama programı yaptırmaları tavsiye edilir.
Bazı kişiler ikinci bir programına bile cevap vermezler. Bu ille de, bu insanların bağışıklık sisteminin virüse yanıtının parçası olarak oluşan antikorlar gibi bağışıklıklarının olmadığı anlamına gelmez.
Ancak daha yüksek bir doz ya da değişik uygulama yolu (intradermal – vücudun üst kısmına) kullanarak üçüncü bir program uygulanabilir. Eğer biri hiçbirine yanıt vermezse, eğer virüse maruz kalınmışsa hepatit B immunoglobüin tedavisine ihtiyaç duyulur.
Aşı uygulanmasıyla görülen advers reaksiyonlar nadiren görülür ve bunlar enjeksiyon bölgesinde kızarıklık ve ağrı gibi hafif reaksiyonlardır. Nadiren yorgunluk ve grip benzeri belirtiler görülebilir.
Aşılama genellikle hepatit B’ye yakalanma riski yüksek olanlarda tavsiye edilir. Bu şunları kapsar:
Bu ülkeden ülkeye değişir – aile hekiminize ya da pratisyen hekiminize sorunuz. Çoğu ülkede evrensel yeni doğan aşılama stratejisinin bir parçasıdır, bu yüzden tüm yeni doğan bebekler hepatit B’ye karşı bağışıklıdır.
Enfekte olmuş bir kişinin kanı ve diğer vücut sıvılarıyla temasınızın olabileceği durumlardan kaçınarak hepatit B’ye yakalanma riskinizi azaltabilirsiniz. Benzer olarak, hepatit B iseniz çevrenizdeki insanların sizin vücutsal sıvılarınızla temasınızdan kaçınmaları için önlemler alarak onlar için bu riski azaltabilirsiniz. Örneğin:
Doktorlar ya da sağlık bakım personelleri gibi kan ve vücutsal sıvılarla çalışan herkes koruyucu eldiven giymek ve ince keskin ekipmanları kullanırken dikkatli olmak gibi doğru prosedürleri takip etmelidirler.
Bununla birlikte hepatit B riski altında olanların (damar yoluyla uygulanan ilaç kullananlar gibi) aynı zamanda hepatit C ya da HIV gibi diğer kan yoluyla bulaşan enfeksiyon riskini de taşıyacakları için aşılama hepatit B’ye karşı korumasına rağmen, diğer virüslere maruz kalmaya karşı bir korunma alternatifi olarak görülmemelidir. Vücutsal sıvılara maruz kalma riskini azaltacak stratejilere devam etmek önemlidir.
Önceden enfeksiyon geçirmeyen ya da aşılanmamış bir kişi, enfeksiyonlu bir kişi ile temas yoluyla hepatit B’ye maruz kalırsa, hepatit B immunoglobülin enjeksiyonu ile tedavi verilebilir. Bunlar virüse karşı antikorlardır ve maruz kalmadan sonra 48 saat içinde verilmelidir (ve maruz kalmadan sonra bir haftaya kadar düşünülmelidir).
Ancak, immunoglobülinle verilen koruma sadece geçicidir ve aşılamanın uzun süreli koruma sağlamak için aynı anda verilmesi önerilir.
Hepatit B’li bir kadından doğan bir bebeğe doğumdan hemen sonra anneden gelen enfeksiyonu engellemeye yardımcı olmak için immunoglobülin enjeksiyonu verilmelidir. Bebeğe aynı anda bir doz aşı verilecektir. Bu korumayı başlatır fakat programa birinci ve ikinci aylarında iki dozla ve 1. yılda güçlendirici dozla devam edilmesi gerekmektedir
Kaynak:
1. World Health Organization Department of Communicable Diseases Surveillance and Response. WHO/CDS/CSR/ LYO/2002.2: Hepatitis B (p. 48). Available at http://www.who.int/ csr/disease/hepatitis/whocdscsrlyo20022/en/index.html
YAZIYI PAYLAŞ