1)Osmanlı Devleti'nde padişahların tahta çıkışları incelendiğinde, ölen padişahın yerine oğlunun, erkek kardeşinin veya amcasının geçtiği görülür. Bu durum, Osmanlı Devleti'nde aşağıdakilerden hangisinin bir göstergesidir?
A) Bazı padişahların uzun süre tahtta kalmadığının
B) Padişahlıkta deneyime önem verildiğinin
C) Egemenlik hakkının hanedanın kız çocuklarına tanınmadığının
D) Padişah değişikliğinde dış güçlerin etkili olduğunun
E) Merkezi otoritenin zayıf olduğunun
2. Yeniçeri Ocağı’nda Duraklama Dönemi’ne kadar “Ocak Devlet içindir.” Anlayışı egemenken, bu dönemden sonra “Devlet ocak içindir.” Anlayışı egemen olmaya başlamıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu anlayış değişikliğinin sonucu değildir?
A) Devletin güçlü bir dayanağını yitirmesi
B) Yeniçeri Ocağı’nın saygınlığının artması
C) Gerilemenin hız kazanması
D) Savaşlarda yenilginin artması
E) İsyanların artması
3. I.Ahmet döneminde, şehzadeleri sancaklara gönderme uygulaması kaldırılarak, hanedanın en yaşlı üyesinin saltanatın başına geçmesi yasallaştırılmıştır. Bu durumun Osmanlı yönetiminde oluşturduğu aksaklık aşağıdakilerden hangisidir?
A) Devlet otoritesinin yok olması
B) Ülkede sık sık iç isyanların çıkması
C) Valide sultanların saltanata egemen olması
D) Şehzadelerin yönetim deneyimi ve tanınma fırsatı bulamaması
E) Devlet adamlarının sık sık değiştirilmesi
4. Osmanlı Devleti’ndeki uygulamalardan bazıları şunlardır:
I. Ülkenin devleti yöneten aile bireylerinin sayılması
II. XVI. yüzyılın sonuna kadar, şehzadelerin devlet yönetiminde deneyim kazanmaları için sancaklara vali olarak gönderilmesi
III. Ölen hükümdarın yerine tahta geçme hakkının, bu hükümdarın erkek çocuklarına ait olması
IV. XVII. Yüzyıldan itibaren, tahta geçme hakkının devleti yöneten ailenin en yaşlı erkeğine verilmesi Bu uygulamaların hangilerinde taht kavgalarını önleme amacı vardır?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız IV
D) I ve III E) II ve IV
5. Kuruluş Devri’nde Divan’ın doğal üyeleri arasında yer almayan Şeyhülislamlar, ancak gerektiğinde çalışmalara katılırlardı. Yükselme Devri’nde ise Divan’ın daimi üyeleri arasına girmişlerdi. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin bir göstergesi olabilir?
A) Devletin imparatorluk haline geldiğinin
B) Egemenlik anlayışının değiştiğinin
C) Devlet yönetiminde din kurallarının arttığının
D) Örfi hukuk kurallarının uygulanmadığının
E) Padişahların mutlak otoritelerinin sınırlandırıldığının
6. Anadolu Selçuklu Devleti zamanında ve Osmanlı İmparatorluğu’nun yükselme döneminde Anadolu’daki zanaatkârlar Lonca denilen zanaat gruplarına ayrılarak yöneticilerini kendileri seçmişlerdir. Bu durum aşağıdakilerden hangisini gösteren bir kanıt olabilir?
A) Devletin zanaatkârları desteklediğini
B) Halkın çoğunun zanaatkâr olduğunun
C) Zanaatkârlar arasında dayanışma olduğunun
D) Loncaların ticari alanda başarılı olduklarını
E) El sanatlarının Anadolu’da başlıca gelir kaynağı olduğunu
7. Osmanlı Devleti topraklarından haslar hanedan mensuplarına ve vezirlere, zeametler kadılara, tımarlar askerlere kiraya verilirdi. Bu uygulamada devletin kiraya verileceği kişilerin idari mevkileri ile aşağıdakilerden hangisi arasında bir paralellik kurulmaya çalışılmıştır?
A) Ülkede sık sık iç isyanların çıkması
B) Toprakların gelirleri
C) Kilerin yetişmiş olduğu yöreler
D) Toprakların yerleşim merkezlerine yakınlığı
E) Kişilerin ihtiyaçları
8. Osmanlılarda hükümet, eyaletlerin yönetimi ve ordu doğrudan padişahın şahsına bağlı bir bütün olarak teşkilatlandırılmıştı. Bu bütünün merkezinde padişah ve saray teşkilatı bulunuyor ve ülkenin her tarafındaki bütün birimler bu merkezden yönetiliyordu. Bu durum öncelikle aşağıdakilerden hangisinin bir göstergesidir?
A) Tımar ve devşirme sisteminin uygulandığının
B) Merkeziyetçi bir devlet sisteminin kurulduğunun
C) Ülkenin yönetim birimlerine ayrıldığının
D) Sınırların genişlemesiyle yeni eyaletlerin kurulduğunun
E) Adalet ve güvenliğin sağlanmasına önem verildiğinin
9. Fatih Kanunnamesi’nde yer akan “Başa geçen kişi, devletin geleceği için kardeşini öldürebilir” hükmü aşağıdaki alanlardan hangisinde anlayış değişikliği meydana geldiğinin bir göstergesidir?
A) Egemenlik B) İltizam C) Eğitim
D) Askerlik E) Tımar
10. XVII. yüzyılın başlarında şehzadelerin sancaklarda görevlendirilmesi uygulamasına son verilerek, hanedanın en yaşlı üyesinin başa geçmesi yasallaştırıldı. Aşağıdakilerden hangisi, bu değişikliğin sonuçlarından biri değildir?
A) Şehzadelerin yönetim tecrübesi kazanamaması
B) Şehzade isyanlarının artması
C) Şehzadelerin halk tarafından yeterince tanınamaması
D) Devlet idaresinde bozulmanın giderek artması
E) Padişahların çoğunun devlet işlerinde başarısız kalması
11. Aşağıdakilerden hangisi, Osmanlılarda Vezir-i Azam’ın özelliklerinden biri değildir?
A) Padişahın mutlak vekilidir.
B) Padişahın mührünü taşır
C) Hukuk ve yargı işlerine bakar
D) Tüm idari işlerden sorumludur.
E) Vezirlerin başkanıdır.
12. Osmanlı’da Divan üyesi olan defterdarların temel görevi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Tımar kayıtlarını tutmak
B) Gelir ve giderleri kontrol etmek
C) İmar faaliyetlerini yürütmek
D) Sosyal hizmetlerin işleyişini denetlemek
E) Dirlik arazileri askerlere dağıtmak
13. Osmanlılarda, aşağıdaki Divan-ı Hümayun görevlilerinden hangisi zamanla önem kazanarak dış işleri bakanı niteliği kazanmıştır?
A) Kazasker B) Şeyhülislam C) Sadrazam
D) Sadrazam E) Reis’ul-Küttab
14. Osmanlılarda halkın Divan-ı Hümayun’a şikâyette bulunmasının yolu açıktı. Herhangi bir kişi, Divan’a ulaştırmak istediği bir şikayetini, beldenin kadısı aracılığıyla ulaştırabileceği gibi, bizar kendisi de İstanbul’da Divan’a çıkarak hak arayabilirdi. Aşağıdakilerden hangisi, bu ifadelerden çıkarılabilecek bir yargı değildir?
A) Padişahlar yargının gerçekleştirilmesini istemektedir.
B) Herkes için hak arama yolu açıktır.
C) Kadı, padişah ile halk arasında bir aracıdır.
D) Divan’da tün şikâyetlerin dinlenmesi kararların alınmasını zorlaştırmıştır.
E) Halkın divan üyeleri ile doğrudan görüşme imkânı vardır.
15. Duraklama döneminde, askerlikle ilgili olmayanların Yeniçeri Ocağı'na alınmasıyla devletten maaş alan yeniçeri sayısı artmış; ayrıca, tımar sisteminin bozulmasıyla da köylü toprağını bırakarak şehirlere göz etmek zorunda kalmıştır. Aşağıdakilerin hangisinde, bu iki durumun da önemli birer rolü vardır?
A) Ülke ekonomisinin bozulması
B) Egitime önem verilmesi
C) Dış ülkelerle diplomatik ilişkiler kurulması
D) Toprağın, elde edilen gelire göre gruplara ayrılması
E) El sanatlarında gelişme olması
16. Aşağıdakilerden hangisi, Osmanlılarda uygulanan tımar sisteminin sonuçlarından biri değildir?
A) Her an savaşa hazır büyük bir atlı oluşturmayı sağlamıştır.
B) Geniş sınırlar içerisinde en ücra köşeye kadar giden bir güvenlik ağı oluşturmuştur.
C) Dirlik vergilerinin doğrudan devlet hazinesine aktarılması sağlanmıştır.
D) Merkezden toplanması son derece güç olan vergilerin toplanmasını kolaylaştırmıştır.
E) Bazı yükümlülüklerin ve hizmetlerin karşılanmasını sağlamıştır.
17. Tımar sisteminin çökmesi ile birlikte:
- Maaşlı asker sayısı arttı.
- Tımarlı sipahi ile kapıkulu askerleri arasındaki denge, kapıkulu lehine bozuldu.
- Köylü asker olmaya özedi. Bu bilgilere dayanarak;
I. Devlet hazinesinden yapılan harcamalar artmıştır.
II. Yeniçerilerin savaşlarda gösterdiği yararlılık artmıştır.
III. Üretim düzeni bozulmuştur.
IV. Merkez ve taşra isyanları sona ermiştir.
V. Kapıkulu askerlerinin etkinliği artmıştır. yargılarından hangilerine ulaşılamaz?
A) I. Ve II B) II ve III C) II ve IV
D) III ve V E) IV ve V
18. Mukataa (Havas-ı Hümayun ) arazilerin gelirleri doğrudan devlet hazinesine giderdi. Osmanlı Devleti, bu topraktan alacağı vergiyi önceden bazı şahıslara kiraya verirdi. Söz konusu uygulama aşağıdakilerden hangisidir?
A) İltizam B) Haraç C) Cizye D) Öşür E) Tapu resmi
19. XIX. yüzyılda, Osmanlıların girdiği savaşlar genellikle yenilgi ile sonuçlanmıştır. Osmanlı ülkesinde ticaret azınlıkların elindedir. Hammadde Avrupa ülkelerine satılmakta; dışarıdan bol miktarda, ucuz ve çeşitli mallar gelmektedir. Aşağıdakilerden hangisi bu durumun bir sonucu değildir?
A) Yeni fabrikaların kurulması
B) Küçük sanayi atölyelerinin azalması
C) İşsizliğin artması
D) Yönetimde yeni arayışların artması
E) Dış ticarette dengenin bozulması
20. Duraklama döneminde, askerlikle ilgili olmayanların Yeniçeri Ocağı'na alınmasıyla devletten maaş alan yeniçeri sayısı artmış; ayrıca, timar sisteminin bozulmasıyla da köylü toprağını bırakarak şehirlere göç etmek zorunda kalmıştır. Aşağıdakilerin hangisinde, bu iki durumun da önemli birer rolü vardır?
A) Ülke ekonomisinin bozulması
B) Eğitime önem verilmesi
C) Dış ülkelerle diplomatik ilişkiler kurulması
D) Toprağın, elde edilen gelire göre gruplara ayrılması
E) El sanatlarında gelişme olması
21. XVI. yüzyılda, Osmanlı Devleti'nde sınırların genişlemesiyle eyalet sayısı artmıştır. Bu durumun aşağıdakilerden hangisine neden olduğu savunulamaz?
A) Beylerbeylerinin sayısının artmasına
B) Eyalet yönetiminde yeni yöntemlerin ortaya çıkmasına
C) Beylerbeylerinin öneminin artmasına
D) Eyalet gelirlerinin azalmasına
E) Merkezi otoritenin denetim gereksiniminin artmasına
22. Osmanlı Devleti'nde, XIX. yüzyılın ilk yarısında Müslüman nüfus ile Müslüman olmayanların nüfus oranları XVI.yüzyıldaki oranlarla aynıyken, XX. yüzyılın başlarında Müslümanların oranında büyük artış olmuştur. Bu artışta aşağıdakilerden hangisinin etkili olduğu savunulamaz?
A) Dış göçlerin
B) Sınırların daralmasının
C) Uluslararası antlaşmaların
D) Savaşlarda yenilgiye uğranılmasının
E) Kentleşmeye yönelinmesinin
23. XIX. yüzyılda, Osmanlı Devleti’nin sınırları daralırken sınırlar içindeki nüfusu gitgide artmaktaydı. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin sonuçlarından biridir?
A) Savaşlarda kaybedilen yerlerden gelen göçlerin
B) Osmanlı toplumunun değişik etnik yapıda olmasının
C) Savaşların, daha çok, sınırlardaki çatışmalardan çıkmasının
D) Savaşlarda ele geçen esirlerin sayıca fazla olmasının
E) Köyden kentlere göçlerin artmasının