... konulu sunumlar: "Görev ve anlam açısından sıfatlar Yapı açısından sıfatlar"— Sunum transkripti:
1Görev ve anlam açısından sıfatlar Yapı açısından sıfatlar SIFAT
2SıfatSıfatlar; varlıkların ve kavramların niteliklerini, ne durumda olduklarını, sayılarını, ölçülerini gösteren, soran ya da belirten sözcüklerdir. Sıfatların tek başlarına ad olduklarını hiç bir zaman unutmamak gerekir.
3Görev Anlam Açısından Sıfatlar Sıfatların adlar önünde bir niteleme bir de belirtme görevleri vardır.Niteleme SıfatlarıBelirtme Sıfatları
4Niteleme SıfatlarıKendinden sonra gelen adın niteliğini gösteren sıfatlara niteleme sıfatları denir. Bu nitelik adların büyük, küçük, dar, geniş, düz ya da başka durumlarını gösterebilir.Örnekler;Geniş yüzlü, beyaz dişli, kısa burunlu çocuklar dışarıda oynuyordu.O, sakin görünüşlü, telaşsız, soğukkanlı insanlardandır.
5Belirtme SıfatlarıAdları sayı belirterek, soru sorarak ya da gösterme yoluyla, kimi zaman da belgisiz olarak belirten sıfatlara denir.Gösterme (İşaret) SıfatlarıSoru SıfatlarıBelgisiz SıfatlarSayı adlarının sıfat olarak kullanılması
6Gösterme (İşaret) Sıfatları Adları göstererek belirten sıfatlardır. Bu gösterme genellikle adlardan önce "bu, şu, o" sözcüklerinin getirilmesiyle olur.Örnek;Bu ses, o akşamki sesin aynısı.Şu adamı daha önce bu sokakta görmüştük.
7Soru SıfatlarıAdları soru yönünden belirten sözcüklerdir. Bu sözcükler genellikle Ne, neden, hangi, nasıl, kaç, kaçıncı, kaçar olabilir.Örnek,Hangi dağın kurdu öldü?Kimin ve neyin masrafını kapattı?Kaç kişi gelecekti?
8Belgisiz SıfatlarBir adı, ona kesinlik kazandırmaksızın belirten sözcüklere denir. Bu sözcükler genellikle, bir, hiç, birtakım, birkaç, birçok, her, biraz, çoğu, kimi, herhangi, filan, falanca, fazla, bütün, öteki, hep, nice sözcükleridir.Örnek;Bir akşam vakti yolumuza çıkmıştı.Bazı insanlar bu işten hoşlanmayabilir.Benim de birtakım kuşkularım oluşmuştu.
9Sayı SıfatlarıBaşka bir adın sayısını, ölçüsünü, sırasını belirtmek üzere kullanılan sayı adları, sayı sıfatı olarak adlandırılırlar.Asıl sayı sıfatlarıÜleştirme sıfatlarıKesir sayı sıfatlarıSıra sayı sıfatları
10Sayı Sıfatları Asıl Sayı Sıfatları Üleştirme Sıfatları Adların kesin sayılarını belirtmek için asıl sayı adlarının sıfat olmasıdır.Örnek;Burada on iki tane çanta var.İki yüz kişi burada olacaktı.Adlara bölüştürme anlamı vererek sayılarını belirten sayı adlarına denir. Sayı adlarına veya sayı ölçü belirten sözcüklere -ar (-şar) ekinin getirilmesiyle sağlanır.Örnek;Sokaklarda ikişer kişi vardı.Birer birer dolaşan öğrenciler sıkılıyordu.
11Sayı Sıfatları Kesir Sayı Sıfatları Sıra Sayı Sıfatları Belirttikleri adların sayılarını kesirli olarak gösteren sıfatlara denir. Kalma durumu eki almış bir sayı adıyla tamlama ve bu tamlamanın başka bir ada tamlayan olmasıyla kullanılır. Bu tamlamalarda sözcük sayısı birden fazladır.Örnek:Burada çalışanlara yüzde yüz zam yapıldı.Çocukların üçte biri kimsesizdi.Belirttikleri adların sıralarını gösteren sıfatlardır. Asıl sayılara -ncı ekinin getirilmesiyle kurulmuş sayı sözcüğünün sıfat görevi yaptığı görülür.Örnek;Yedinci kez buralardan geçiyordu.Altıncı yarışmacı için bir şey söylemiyordu.
12YAPILARINA GÖRE SIFATLAR Biçim açısından sıfatlar adlarda olduğu gibi incelenmektedir.Basit SıfatlarTüremiş SıfatlarBileşik Sıfatlar
13Basit SıfatlarBu sıfatlar yapım eki almayan veya bileşik olmayan sözcüklerdir. Örnek;İyi yiyecekleri bunlar almışlar. Dar giysiler onu çok farklı gösteriyor.Bu adam sanıyorum ki buralı değil.
14Türemiş SıfatlarBu sıfatlar yapım ekleriyle kurulmuş sözcüklerdir. Öyle ki, bu sıfatlar ad ve eylem kök ve gövdelerine getirilerek kurulur.Örnek;Yanık ekmekleri de satmaya çalışıyordu.Ulusal bayramlarını izleyemedik.
15Bileşik Sıfatlar Bileşik sıfatlar, bileşik sözcüklerin sıfat görevi yapanlarıdır. Bileşik sözcükler genel olarak ad gibi kullanılırlar.Örneğin "karabiber" birleşik addır. "Karabiber kutusu" ad tamlamasıdır. Ancak "karabiberli yemek" tamlaması sıfat tamlamasıdır.Ağırbaşlı kızlar burada çalışabilir.Yurtsever insanlara ihtiyaç var.Zeytinyağlı yemekleriniz çok güzel.