Evren, akıl almaz derecede uzun bir meşedir. Dalları cennete uzanır ve kökleri fani aleminin güdük olduğu yeraltı dünyasına uzanır. Karıncalar gibi biz de hayatımızı kabuğunun çatlaklarında yaşıyoruz. En tepesinde, gövdesi en üst dallarına tünemiş bir kartal şeklini alan balta ile ilişkili gökyüzü, doğurganlık, fırtına, metal ve savaş tanrısı Perun oturuyor. Kökleri, vücudu bir yılan şeklini alan yeraltı tanrısı Veles'i sarıyor. Hep kavga ediyorlar.
Veles, Perun'un sığırlarını çalmak için karanlığa dostça, gölgelere girip çıkıyor. Perun, dünyayı gün gibi parlak yapan göz kamaştırıcı şimşeklerle onu kovalar, ancak onu asla yakalayamaz. Onu asla yakalayamayacak. Kuru hava Veles'in zaferidir, yağmur Perun'un zaferi ve gök gürültülü fırtınalar aralarındaki ebedi savaştaki savaşlardır. Şimşek yakınınızdaki dünyaya çarparsa, muhtemelen iyi şanslar.
Meşe Perun için kutsal olduğundan, söğüt Veles için kutsaldır ve birçok yönden ağaçlar ve tanrıları zıtlık olarak hareket eder. Belki de kozmik dengeleme kadar bir savaş değildir. Soğuk, nemi seven söğüt, meşe kuruluğuyla, yeryüzü ile gökyüzüyle, aşağıyla yukarıla, gece ile gündüzle, ışıkla karanlıkla ve nihayetinde hayatla ölümle tezat oluşturuyor.
Bir orman yapmak için tüm bu şeyler gerekir.
*
Soluk çayırdan ağaçların gölgeli duvarına, ışıktan karanlığa doğru yürüyoruz. Şafak söküyor ve en tepedeki dallar güneşle eriyor. Frost, ayağın altında çatırdıyor. Berrak gökyüzünde tam olarak yarım beyaz ay asılı. Bana rehberlik eden kadın küçük, kirli ve yıpranmış; Onu ilk gördüğümde, bir tür orman sprite'ı gibi yosunlu yeşil saçları olduğunu düşünmüştüm, ama o, dallara ve yapraklara yapışmış büyük boy yün bir şapka. Sık sık ormanlık etekleri dürbünle taramayı bırakır.
İleride olan yasak bir zemindir. Onsuz giremem.
Polonya ve Beyaz Rusya sınırının ortasında yer alan bu koruma altındaki orman - Białowieża - Avrupa'nın hayatta kalan en büyük ilkel orman kalıntısıdır.
Dün gece bu noktada dururken orada kurtların ulumasını duydum.
Orman girişinde shingled çatılı bir geçit vardır. Tarzın güneyden geleneksel bir tarz olduğunu söylüyor rehberime, ancak mimarisi başka bir nedenden dolayı belli belirsiz tanıdık geliyor. Modern efsaneye göre, yönetmen Stephen Spielberg, eski yaşam biçimleri ve eski canavarlarla dolu, dünyanın geri kalanından kaybolan ilkel bir dünyaya giriş olan Jurassic Park'a açılan kapı için bir ilham kaynağı olarak kullandı.
O rustik kemerin altından gölgenin kasvetine geçerken, benzer bir kutsal alana giriyoruz. Modern Avrupa'nın dışına ve Eurassic Park'a.
*
Gölgeliğin altı loş. Pist dümdüz önde gidiyor. İlk başta sadece tekrar eden gövdelerin monotonluğunu görüyorum, sürekli değişen ancak sürekli aynı olan bir görüş. Etkisi hipnotiktir. Ara sıra yarı düşmüş, çapraz olarak desteklenmiş uzuv dışında, bir döngüde sıkışmış aynı yüz metrelik ormanlık alan olabilir.Ne olduklarını bilmeseydim, bu devleri ilk karşılaşmamda meşe olarak görmezdim bile.
Gözlerim, türlerin farklı mahallelerindeki karmaşık ilişkilere, permütasyonlarına henüz uyum sağlamadı. Orman için ağaçları göremiyorum. Ama yavaş yavaş, rehberimin gözlerinden gözlerim yakınlaştırmaya başladı.
Dikkatinin spot ışığı bir noktadan diğerine gidip ayrıntıları seçip adlandırırken, küçük ışıklarda gerçekleşir. Tek yapmam gereken, o gezinen ışını takip etmek. Bir an bir liken parçasını veya bir yosun sakalını incelerken, sonra havada asılı duran, dallardan oluşan bir ağa öyle ince sıkışmış gibi görünen bir gövdeye bakıyor.
Burada bir gürgen ve bir ladin birbirine dolanmış, aşılanmış bir öpücükle birleşmiş ve orada iki ayaklı bir mantarın gövdesi mum mumu gibi dalgalanmış, aşağıdaki toprağı beyaz sporlardan oluşan kar yağışıyla toz haline getirmiştir. Yerdeki bir şeyin şeklinin izini sürmek için bir yerde durdu: Düşmüş bir gövdenin yokluğunda altı kanatlı beyaz anemonlar büyüdü, besinlerinden kurtuldu ve polis tebeşir çizgileri gibi kaybolmuş şeklini vurguladı. ceset.
Nereye baksam, ölü bir şeyin üzerinde büyüyen bir şey var.
*
Bu ormanın hikayesi 10 bin yıl önce, buzun kaybolmasının bıraktığı boşlukta başlıyor.
Kuzeydeki buzullar küçülür. Permafrost kalıcılığını kaybeder. Donmuş iklim ısındıkça, Kuzey Avrupa Ovası'nı kaplayan tundra - İspanya'dan Sibirya'ya uzanan geniş 'devasa bozkır' ın bir parçası - hızlı bir yeniden kolonileşme sürecinden geçiyor.
İlk gelen öncüler, açık toprağı doldurmak için uzun mesafeler kat eden rüzgârla savrulan minik huş ağacı tohumlarıdır; soluk gövdeleri, gelecekteki ormanın planları gibidir. Arkalarında kızılağaç, kavak ve bodur çamı gelir ve toprağı düşen yapraklarla zenginleştirir. Bu ilk dalgada Veles ağacı olan söğüt de gelir.
Perun, daha sonra meşe ağaçları güneyden yavaşça yayılarak Alpler ve Karpatlar'ın koruyucu duvarıyla korunan Buz Devri'ni bekledikleri için gelir. Onlarla birlikte ela, karaağaç, ıhlamur, dişbudak, ladin, kayın, akçaağaç, çobanpüskülü, köknar, gürgen ve diğer ağaçlar gelir ve alt tabakayı karmaşıklık katmanlarıyla doldurur. Erken Neolitik dönemde, orman kuzey Avrupa'da geneldir ve Atlantik Okyanusu'ndan Baltık Denizi'ne kadar uzanır.
Avrupa sadece ağaçlarla değil gölgelerle de sömürgeleştirildi.
Peki ya bu büyük gölgede yaşayan insanlar? Binlerce yıldır burada, geniş açık bozkır boyunca mamut, geyik ve bizonu takip ederek avlandılar ve şimdi - birkaç nesillik bir alanda - ufukları doldu. Fidanlar her yere, otlanamayacak kadar hızlı fırlıyor. geri; Yırtıcı hayvanların düşen her dalın arkasına saklanabileceği bu yeni korku ortamında, sürüler uzun süre oyalanamaz ve hızla uzaklaşamaz. Bazı insanlar ağaçların ötesine inmek için onları takip etmeye devam ediyor. Ancak diğerleri kalıyor ve yaprakların altındaki hayata uyum sağlıyor.
Sanki kıtada gökyüzünün ışığını engelleyen büyük bir çatı örülmüş gibi. Bir kısmı ölüm gibi hissettirmeli.
Ancak sandıkların arasından yeni tanrılar bakıyor.
Ölümün karanlığından hayat gelir.
*
Onları tek tek, yumuşak, saygılı bir şekilde işaret ediyor: altın saxifrage, sarı, yuvarlak yapraklı bir çiçek; turuncu-koyu kırmızı bir mantar olan kırmızı şeritli polipor; hastalıklı mor eller gibi yaprakları olan bir parazit olan dişotu; ölü adamın parmakları, nemli yosunların arasından titreyerek dürten siyah mantar. Büyük raflarda ve buzdaklarında mantarlar var; soğuk gri-yeşilden floresan turuncuya değişen liken; yosun o kadar yoğun yeşil ki, bu loş ışıkta bile yanıyor gibi görünüyor.
Bir keresinde, bunlardan birine daha yakından bakmak için - bazı yırtık kanatlardan dökülen mantar formları dizisi - izin verilen yoldan birkaç adım uzaklaşıyorum ve anında kınama alıyorum. Ayak seslerine bile izin verilmez. Dini bir yasağı çiğniyor gibi hissediyorum.
Örtülü 'yönetimden' arınmış - ormanın bu en sıkı korunan bölümünde, bir dal götürülebilecek kadar değil - Białowieża, canlı ağaçtan daha fazla ölü içerir. Rehberim, birinin diğerine dönüşme sürecini açıklıyor. Islak çürüklük mantarı ve jöle çürüklüğü mantarı gibi korkunç isimleri olan mantarlar, ahşabın oluşturduğu lignin ve selülozu besler.
Hif ağları yayıldıkça, neme, bakterilere ve böceklere daha fazla erişim sağlayan petekli labirentler oluştururlar. Yuvalanan böceklerin yumurtadan çıkan larvaları katmanlı galeriler oluşturarak daha fazla türe izin verir: çürümüş dikişleri mayınlayan, sırayla ölür ve ayrışarak tortuya tortu ekleyen woodlice, kırkayak, sümüklü böcek, salyangoz, tahta eşekarısı, ilkbahar kuyruğu ve solucanlar.Orman, yaşam ve ölüm kavramlarını yıkıcı şeyler yapıyor.
Ağacın türüne bağlı olarak, düşmüş bir gövdenin parçalanması birkaç on yıldan birkaç yüz yıla kadar sürebilir ve bu süre zarfında birden fazla nesil için evde ve yiyecek olarak kalır. Sonunda, fiziksel kütlesi tamamen ortadan kalktığında, artık var olmadığı söylenebilir, ancak bileşenleri sayısız başka yaşam formunda var olur.
Bir avuç orman toprağında, gezegendeki insanlardan daha fazla mikrop var.
Orman, yaşam ve ölüm kavramlarını yıkıcı şeyler yapıyor. Kendimize, bu devletlerin, geri dönüşü olmayan bir çizgiyle ayrılmış, zıt ve mutlak olduğunu söylüyoruz. Ancak Białowieża'nın kalbinde bu çizgi net olmaktan uzaktır. Ormandaki odunların yüzde 50'den fazlasının öldüğü iddiası biraz anlamsız görünüyor, çünkü yürüdüğümüz şeylerin çoğu aynı anda hem ölü hem de canlı. Ölüler ve yaşayanlar sürekli olarak birbirlerine dönüşme sürecindedirler.
Medeniyetin ormanın neyi temsil ettiğine dair eski korkusu - bir peri masalında köyün ötesinde karanlık, gizemli, karışık ormanlar - kökleri kesinlikle bundan kaynaklanıyor. Orman ölümü hatırlatır, yaşar memento mori.
*
Sıkı rezervin çok dışında, Stara ('Eski') Białowieża olarak bilinen, turistlerin uğrak yeri olan bir koru vardır. Bir tahta kaldırım yolu, ormanın ve hatta Polonya'nın kendisinin simgesi olarak saygı gören sözde 'yüzyıl meşe' lerinin çevresinden geçer. Bu sadece yaşları için değil - çoğu 400 yaşında - ama somutlaştırdıkları tarih için. Her biri Polonya-Litvanya kraliyet ailesinin adını taşıyor.
Jagiełło Oak, adını ormanın ilk koruyucusu Władysław II Jagiełło'dan almıştır. Litvanya'nın son pagan Büyük Dükü, Hıristiyanlığa geçtikten sonra gelecekteki Polonya devletinin temellerini atmaya devam etmiştir. Ağaç, 1970'lerin fırtınasında düştü ama hala asil bir harabe olarak yatıyor. Yakındaki bir tabelada şöyle yazıyor: 'Kral Władysław Jagiełło, 1409'da Białowieża Ormanı'nda kraliyet avı geleneğini başlattı' ve sonra - ya bir yazım hatası ya da ölümsüzlük iddiasıyla - 'Władysław 1926'da kendini vebadan koruyarak buraya geldi. '
Old Zygmunt Oak'ın yazdığı bir tabela şöyle diyor: 'Kral Zygmunt, Kraliyet Ormanı'nda bir hayvanı öldürecek olanla ölümün karşılaştığı yasasını oluşturdu.' Adını Kral Aleksander Jagiellończyk'in karısından alan Helena Oak tarafından: 'Bu ateşli kanlı bayan, avlanma ruhunda o kadar sınırlandırılmamıştı ki, sadece en inatçı ona ayak uydurabilirdi.'
Ne olduklarını bilmeseydim, bu devleri ilk karşılaşmamda meşe olarak görmezdim bile. Karşılaşmaya alışkın olduğum eski meşeler - büyük kır malikanelerinin garaj yollarını kaplayan İngiliz meşeleri - kısa ve çömelmiş, boğum boğumlu, sık sık yıldırım çarpıyor ya da içten dışa ölüyor. Geniş bir alana yaymak için ihtiyaç duydukları boşluktan yoksun olan bu ağaçlar, kendilerini doğrudan otuz veya kırk metre yüksekliğe kadar fırlatırlar, neredeyse gövdenin çoğu için dalsızdır ve ardından gölgelik seviyesinde devasa uzuvların labirentlerine dönüşürler. Çevreleri müthiş, dünyadan su çeken makineler. Bir İngiliz meşesinin kabuğuna dokunmak, asil ama bozuk ete dokunmak gibidir; bu, aksine, ellerimi canlı güce koyuyormuşum gibi geliyor.
Yukarı bakmak için boynumu uzatmak ters bir vertigo yaratır. Bu tür ağaçlara neden tapıldığını anlamak kolaydır.
Bu yüzyıl meşe ağaçları - resmi olarak 'ulusal anıtlar' olarak adlandırılarak heykeller veya savaş anıtlarıyla aynı statüyü sağladılar - temsil ettikleri figürlerin, geçmişin ağaç biçiminde yaşayan kraliyet kahramanlarının sembolik reenkarnasyonlarıdır. Bu vatansever örtüşmenin ulus devletten daha derin kökleri vardır.
Perun hala burada, gökyüzüne doğru uzanan bir varlığı var, metal ve savaş tanrısı, güçlü bir bereket.
Burayı başka nasıl ama kutsal bir koru olarak tarif edebilirim?
*
Yıldız Białowieża'nın batısı, pek bilinmeyen başka bir kutsal korudur. Rehber veya giriş ücreti gerektirmez ve birkaç haritada görünür. Bir gün, tekrar tekrar tekrar eden ağaçların arasından uzun düz bir yolu takip ederek, ona ulaşmak için saatlerce yürüyorum, ama ilk bakışta Miejsce Mocy bir hayal kırıklığı olarak geliyor.
Bölgede, ruhani enerji için bir tür Yeni Çağ avcılık postu olan ahşap bir gözlem güvertesi hakimdir. Orada burada yosun kaplı kayalar, eğer onlara yeterince sert bakarsam, taş bir daire gibi belirsiz bir izlenim bırakıyorlar ve başka bir yerde insanlar, şans tılsımı veya adak olarak madeni paraları oyulmuş bir meşe direğin çatlaklarına itiyorlar. Żubr (Bison) birasının sponsorluğunu yaptığı Lehçe ve İngilizce ahşap tabelalar, bazı arka plan bilgileri veriyor: Bir zamanlar buranın, inisiyelerin 'düşmanları ve kötü güçleri savuşturmak' için bir araya geldiği eski Slavlar için bir ibadet yeri olduğuna inanılıyor.
Duyarlı insanların, 'zihni arındıran ve tamamen gevşetenlerden dengesini sarsan ve biraz baş dönmesine neden olanlara kadar çok çeşitli ince titreşimler hissedebilirler. Taşların düzenlenmesi, özellikle duyarlı insanların içeri girmesini engelleyebilir. '
Taş çemberi herhangi bir direniş göstermeden içeri girmeme izin veriyor ve içeride durup bir şeyler hissetmeye çalışıyorum. Tek hissettiğim güneş ışığından gelen ısı, uzun yürüyüşten kaynaklanan yorgunluk. Gözlerimi kapatıp bekliyorum. Hiçbir şey değil. En küçük titreşim bile değil.
Ama onları tekrar açtığımda gözlerim yeniden odaklandı.Ormanın yok oluşunun öyküsü, tarımın öyküsüdür, yiyecek aramadan tarıma geçen o büyük, dünyayı değiştiren geçiş.
Ağaçlarda alışılmadık bir şey var. En yakın meşe, tek bir büyük bole'dan yükselen dört - hayır, beş - ayrı gövdeye sahiptir. Bir diğeri yakında duruyor. Dairenin içine döndüğümde bir tane daha görüyorum, sonra başka. İlk başta, çok eski baltalamanın bir sonucu gibi görünüyor, ancak çatallanma ve trifurkasyonlar açıkça doğaldır, insan yapımı değil, mutasyona uğramıştır, sanki büyümelerinin gücü yardımcı olamaz, aşırı dökülüyormuş gibi. Koru dar patikalar kesişiyor ve onları takip eden tuhaf formlarla karşılaşıyorum. Taşlardan ziyade bu çoklu gövdeler, garip enerjileri akla getiriyor; pozitif radyasyon bu itme ve çatallanmalara neden oldu mu?
Bir yüksek çift gövdeli ladin çevresinde, bir taneden büyüyen iki bütün ağaç, yedi porselen tabak buldum. Her tabakta bir adak bulunur: yosun, ağaç kabuğu, meşe yaprağı, ladin külahı, toprak, tek sarılı haşlanmış tatlı ve oluklu bir mum.
Miejsce Mocy, 'Güç Yeri' anlamına gelir. Ancak işarete göre eski adı 'Şeytanın Bataklığı' idi.
*
Ormanın yok oluşunun öyküsü, tarımın öyküsüdür, yiyecek aramadan tarıma geçen o büyük, dünyayı değiştiren geçiş. Son buzullar daha kuzeye çekilirken MÖ 8000 civarında Verimli Hilal'den başlayarak uygulama 5000 yıl sonra güney Avrupa'ya ulaşır. Bir zamanlar ormanın yaptığı gibi kuzeye doğru yayılır ve aynı araziyi kolonize eder.
Karanlık yerden çıkarken, ışık tekrar içeri girer.
Ağaçlar, demir eritme için malzeme ve yakıt sağlamak için ekim arazileri ve meralar için balta ve ateşle temizlenir. Kes ve yak çiftçilik teknikleriyle oluşturulan dağınık yamalar her zaman olmuştur, ancak yeni kültür yayıldıkça bu yamalar bir araya gelir. Önce bir parçalanma, sonra toptan bir yok oluş. Ağaç örtüsü 2.000 yıl öncesine kadar kademeli olarak azalır ve daha sonra devrilme noktasına ulaşıldığında hızla dalar.
Medeniyet baltayı takip ediyor. Roma dönemine gelindiğinde, Avrupa'nın güneyi ve batısı büyük ölçüde ormansızlaşmıştır ve Tuna ve Ren Nehri'nin ötesinde, yalnızca Germanya'nın fethedilmemiş ormanları ayakta kalmıştır. Romalıların Hercynia dediği bu gizemli, yoğun ormanlık bölge, medeni ile barbar arasındaki sembolik sınırdır.
Antik Slavların ağaç tanrıları -Cermen, Baltık ve İskandinav meslektaşları ile birlikte- açık ışıktan uzak, karışık karanlığa çekilir. Orman uğursuz hale geliyor, Güç Mekanları artık Şeytanın Bataklıkları.
Temizlenmiş toprağın ışığında onların yerini bir gök tanrısı alır.
Kuzey Avrupa Ovası'nın kalbinde, dil, bu destansı ormansızlaşmanın bir anısını saklıyor; Polonya adına korunarak göze çarpmayan bir yerde gizlenmiştir. 'Polonya', 8. yüzyıldan kalma Polonyalılar adlı bir Slav kabilesinden türemiştir. kutup , 'Tarla' veya 'temizlenmiş arazi.'
Doğudan batıya, tüm ülkenin adı 'The Clearing' dir. Kıtanın kendisine de uygulanabilir.
*
Balta ve ateş: Yıkıcı güçleri her zaman metal ve şimşek tanrısı Perun'a tapınmayla ilişkilendirilmiştir, ancak şimdi onu somutlaştıran bahçeleri yıkmak için kullanılıyorlar. Yine de karanlıktan aydınlığa geçişle ilgili daha karmaşık bir şey var. Orman zemininde güneş ışığının ve gölgenin ışıldaması ya da yaşayanlar ve ölüler arasındaki katmanlı etkileşim gibi, süreç bir karmaşa olmaktan çok temiz bir sayfadır.
Perun'un Hristiyanlık sonrası tasvirleri onu, bir mızrakla bir yılanı öldüren at sırtında bir figür olarak gösterir; bu görüntü, Aziz George ve ejderhanınkiyle neredeyse aynıdır. İskandinav tanrısı Thor, Yunan Zeus, Roma Jüpiter ve gökyüzünün diğer tanrılarında olduğu gibi, Hıristiyan efsanesi de önceden var olan pagan mitin üzerine oturtulmuştur; Gök tanrısı, Perun'un yerine geçmez, farklı ağaçların uzuvları bir araya gelip aşılandıkça onunla birleşir veya büyür.
Yeraltı dünyasının Veles'i - şeytani bir yılan şeklinde yeniden şekillenen toprak tanrısı - ayakları altında ezilir ve metalle delinir. Eski Slav mitinin aksine, eski bir dengelemenin parçası olarak geri adım atmıyor. Döngü kesintiye uğradı. Işık karanlığa, gökyüzü yeryüzüne galip gelir.
Ancak, Mesih-Perun figürünün dışında, eski tanrılar Avrupa'nın bu bölümünde başka yerlere kıyasla çok daha uzun süre yaşarlar. Avrupa'nın en kuzeydoğu ucunda, Baltlar, Finliler ve Batı Slavların ormanlarda yaşayan kabileleri yollarına öylesine inatla tutunuyor ki, 1195'te Papa Celestine III, onları din değiştirmeye zorlamak için Kuzey Haçlı Seferlerinin ilkini başlatıyor.
Bu soykırım istilaları dizisi, Livonyalılar, Latgalyalılar, Selonyalılar, Estonyalılar, Curonyalılar, Eski Prusyalılar ve ışığın gelişine direnmeye çalışan diğer kabileler aracılığıyla kuzeye doğru yol alan Töton Düzeni tarafından gerçekleştirildi. Son Litvanyalılar ve Polonyalılar, iki yüzyıl sonra Perun benzeri bir asırlık meşe şeklinde somutlaşmış kral Władysław II Jagiełło'nun emriyle dönüştürülür.
Açıklıklardan kurtulan ormanlık tanrıların bir türevi, 'Woody' gibi bir şey olarak tercüme edilen Leszy figürüdür. Ağaçların bu koruyucu ruhu - insansı, tüylü, bazen boynuzlu, çoğunlukla kurtlar ve ayılarla çevrili - ahlaki açıdan belirsizdir, ne kötü ne de iyidir; ya yolcuları yoldan çıkarıp umutsuzca kaybolmalarına neden olabilir ya da onları güvenli bir şekilde eve yönlendirebilir. Bu küçük yer tanrısının kalıcı popülaritesi, diğer ormanlık halk ruhlarının bir panteonu ile birlikte, Kilise'nin modern zamanlarda hala uygulanan yarı dinsiz yollardan şikayet etmesine neden olur.
Bazıları, bu sadık Katolik ülkesinde, bugün hala uygulanıyor. O ladin altındaki yedi porselen tabaktan da anlaşılacağı gibi, hacılar hala buraya - bu sessiz Güç Mabedine - ağaçlara adak bırakmak için geliyorlar.
*
Sabahın ortasında yosun kaplı bir gürgenin yanında öğle yemeği yemeyi bırakıyoruz. Yerde 40-50 yıl önce çürüyüp kaybolan, asidik gölgesinde yabani sarımsağın hala büyümediği bir misket limonun hayalet şekli yatıyor. Rehberim, kurtların buruk, keskin dağınıklığını tanımlar. Üç günlük, diyor.
Burada gizlenen eski canavarların tek ipucu kurt boku değil. Ağaçların derinliklerinde, çalılıklar, kurtlarla kaynayan, somut bir esinti bloğu büyüklüğünde bir mor et parçasını ortaya çıkarıyor. Dahası, garip bir şekilde büyük boyutlu bir kemik yığını yatıyor: yumruk büyüklüğünde omurlar, taş devri savaş klübüne benzeyen bir bacak kemiği. Bir meşe kütüğüne yaslanmış, kıvırcık kahverengimsi kürkle kümelenmiş geniş göğüs plakasıdır.
Zihinsel paleontoloji ile geri kalanını yeniden inşa edebilirim: Białowieża’nın ikonik canavarı ve hem Polonya hem de Beyaz Rusya’nın ulusal hayvanıdır. Wisent , bilge veya Avrupa bizonu.
Bizon - Amerikan bufalolarının çok benzedikleri, ormanda yaşayan kuzenleri - bir zamanlar Kuzey Avrupa Ovası'nda dolaşıyordu, ancak şimdi çok azı onları bir Avrupalı hayvan olarak tanıyordu. Ortabatı bozkırlarında gök gürültüsü, Apaçiler tarafından alacalı atlar üzerinde takip edilen veya trenlerden beyaz adamlar tarafından vurularak daha kolay tasvir edilirler. Ancak bizon, daha eski bir sınırdan kurtulanlardır. Modern evcil sığırların ataları olan yaban öküzü türlerinden, orman geri itilirken Avrupa'nın kendi Vahşi Batı'sından sürüldüler.
Ağaçların eski tanrılarıyla birlikte gölgeye çekildiler.
Bison ve Białowieża karşılıklı olarak bağımlıdır. Ormanın koruması olmasaydı, bizon - ve Polonya-Litvanya kralları ve daha sonra Rus çarları tarafından ödüllendirilen av hayvanı statüsü - bizon olmasaydı, bizon hayatta kalamazdı. Ormanın uzun zaman önce düşmüş olması muhtemeldir. Birinci Dünya Savaşı sırasında nesli tükenme noktasına gelinceye kadar avlanan Alman birlikleri etleri için onları katlettiklerinde, bugünün nüfusu esir yetiştirme hayvanlarından geri getirildiği 1929 yılına kadar ortadan kayboldular.
Bu kısa dönemin dışında, Białowieża'daki varlıkları binlerce yıl öncesine uzanıyor. Gerçekten arketiplerdir. Yirmi bin yıl önce boyanmış olan Üst Paleolitik mağara sanatında aynı devasa, itici sandıklar, ataerkil sakallar ve yukarı doğru kıvrımlı boynuzlar - aşı boyası ve manganezle zarif bir şekilde lekelenmiş - görünüyor.Yeryüzüne salınan azot, fosfor, magnezyum ve potasyum, çevreleyen toprağın kimyasını yıllarca değiştirir.
O zaman buzullar erimemişti. Orman büyümemişti.
Bizonlar bu kıtadan derinden, ağaçlardan bile daha yaşlı. Yosunla hapsolmuş keçeleşmiş kök toplar, boynuzları keskin ve ölümcül bir ağaçtır, ormanın tüylü parçalarını andırır.
Bu Lesziler hala bir yerlerde, o ağaç labirentinde. Białowieża'da geçirdiğim süre boyunca onlara bakmıyorum - yılın yanlış zamanı ve ormanın derinliklerindeler - ama belki de yaprakların arasından bakarken beni görüyorlar.
*
Yoğun fidan büyümesini zorluyoruz ve dikenli engelli parkurlardan dikkatlice geçiyoruz. Düşmüş gövdelerin yolu kapattığı yerde, o aşağı iner ve ben oraya giderim. Perun'un meşe ve gürgen bahçeleri, eski kütüklerden oluşan adacıklardan yeni ağaçların filizlendiği Veles söğütleriyle çevrili kızılağaç bataklıklarına dönüşüyor. Çürüyen ahşabın dokuları ve kıvamları, pırıl pırıl siyah pırıl pırıl duvarlardan, sümüksü pullara ve topraktan ayırt edilemeyen kuru kırıntılara kadar çok çeşitlidir.
Suyun yüzeyinin, kimyasal tabakalarına benzeyen, ancak kireç ağaçlarının sürüklenmiş polenleri gibi görünen çamurlu bantlarla mermer kaplı olduğunu söylüyor. Havanın soğukluğu dışında, bu zengin, yaratıcı çürük tropikal bir orman olabilir.
Daha açık renkli ormanlara geri döndüğümüzde, başka bir tür ölüme ait bir anıtla karşılaşıyoruz: bir katliamın yapıldığı yeri işaretleyen iki tahta haç. İkinci Dünya Savaşı'nda Alman askerleri buraya 200 yerel insanı getirip onları vurarak, vücutlarını toplu bir mezara attı. Ormanı saklanma yeri olarak kullanan partizanların eylemlerine yönelik bu tür toplu cezalandırma, yaygın bir terör stratejisiydi; Białowieża'da bu tür binden fazla ceset olduğu tahmin ediliyor.
Bir insan vücudu, bir ağaçtan çok daha hızlı çürür. Sıcaklığa ve döşendiği ortama bağlı olarak çoğu on yıl içinde yok olacaktır. Taze, şişkin, aktif çürüme, ileri düzeyde çürüme ve iskelet haline getirilmiş beş ana aşamadan geçer; bu aşamada ilk önce kendi bakterileri tarafından saldırıya uğrar, bunlar ölümden sonraki birkaç gün içinde yumuşak dokularını sindirmeye başlar ve ardından kademeli dalgalarla başlar. diğer organizmaların.
Blowflies yumurtalarını bırakır, kurtçuklar çatlar ve beslenmeye başlarlar, vücut kütlesinin çoğunu hızla tüketirler - yırtıcı böcekler, eşek arıları ve karıncalar tarafından tüketilirler - ette diğer böceklere, mantarlara ve protozoalara giriş sağlayan delikler açar ve izin verir. dışarı sızacak sıvılar. Sadece yoğun kıkırdak ve kemik materyali kalana kadar vücut sertleşir ve gevşer, şişer ve boşalır, yeşilden mora döner, çürür ve sıvılaşır. Mikroplar, kurtçuklar, böcekler ve mantarlar işlerini yaptılar; rahatsız edici maddeler, hücre kalınlığındaki miselyum ağları aracılığıyla dağıtılmak üzere besinleri yeni hayata geri dönüştürüyorlar.
Bu cesetler, düzeninde kodlanmış ormanın bir parçası haline geldi.
Yeryüzüne salınan azot, fosfor, magnezyum ve potasyum, çevreleyen toprağın kimyasını yıllarca değiştirir. Yabani sarımsağın yetişmediği o misket limonunun ölüm gölgesini düşünüyorum.
Bu sitedeki granit anıt, kazınmış Lehçe sözcükleriyle, belki birkaç asır sürecek. Ancak haçlar, yosun kabuğu hala üzerlerinde olan basit çubuklardır. Bu canlı ölü odunla kısa bir süre içinde çürüyecekler - çoğalacaklar - doğru görünüyor.
*
Güneş ağaçların üzerinde yükseliyor ve orman tabanının loşluğunu aydınlatmak için ışık mızrakları gönderiyor. Giriş kapısının yakınında, rehberim neredeyse botunun altından su gibi akıp toprağa doğru kayan gri bir yılana basıyor.
Yeraltı dünyasına geri dönen Veles'ten bir veda.
Rustik ahşap kapının eşiğinden geçerken, rehberim düzgün sarı saçlarını ortaya çıkarmak için yeşil şapkasını çıkarıyor. Birlikte ışığa ve Temizliğe geri dönüyoruz.
Soluk çayırın yarısında, son bir kez daha geriye bakmak için duruyorum. Kapının yanında, ormanın sınırlarının dışında, düz gövdeli ve uzun değil ama geniş çevresi olan, çömelmiş ve çömelmiş tek bir meşe durmaktadır. Daha önce fark etmemiştim. Güneş ışığı en üstteki yapraklarına düşer, ancak altındaki zemin karanlıktır.
Bir şey bekliyor gibi görünüyor.
__________________________________
Nick Hunt’ın orijinal olarak şu sözlerde yer alan 'Dead Wood' makalesinden Emergence Dergisi (Sayı 7: Ağaçlar) .İzin alınarak çoğaltılmıştır.Telif Hakkı 2020, Nick Hunt.