Kolestaz, hamilelik sırasında yaygın görülen bir karaciğer hastalığıdır. 1000 hamile kadından yaklaşık 1’inde meydana gelir. Hamilelik kolestazının en yaygın belirtisi şiddetli tüm vücutta özellikle avuç içlerinde ve ayak tabanlarında şiddetli kaşıntıdır. Hamilelik kolestazı tedavisinde ursodeoksikolik asit (UDCA) içeren ilaçlar ve kortikosteroidler kullanılabilir.
Kolestaz, hormonların zirvede olduğu gebeliğin son üç ayında daha sık görülür, fakat genellikle doğumdan sonraki birkaç gün içinde kendiliğinden geçer. Hamilelik sırasında kolestaz riskini ve diğer sorunları önlemek için bol miktarda taze meyve ve sebze içeren sağlıklı, dengeli bir beslenme programı uygulamak önemlidir.
Hamilelik kolestazının ana semptomu şiddetli kaşıntıdır. Bu kaşıntı el ve ayaklarda başlar ve vücudun diğer bölgelerine yayılır. Kaşıntı genellikle geceleri daha da şiddetlenir. Hamilelik kolestazının diğer belirtileri şöyledir:
Safra, karaciğer tarafından üretilen bir maddedir. Sindirim sırasında yiyeceklerin özellikle yağların parçalanmasına yardımcı olur. Hamilelikte östrojen hormonlarındaki artış, karaciğer fonksiyonunu olumsuz etkileyerek safra akışını yavaşlatır veya durdurur. Bu yavaşlama, safranın karaciğerde birikmesine ve kan dolaşımına girmesine neden olabilir. Bunun sonucunda hamilelik kolestazı sorunu ortaya çıkar.
Hormonal değişiklikler: Hamilelik sırasında (özellikle üçüncü trimesterde) östrojen artışı, safradaki kolesterol seviyelerini artırabilir ve safra kesesi kasılmalarını azaltabilir.
Gestasyonel diyabet: Gestasyonel diyabet yani hamilelik diyabeti de kolestaz riskini artırır.
Genetik yatkınlık: Anne, anneanne gibi üst kuşaklarınız hamilelik döneminde kolestaz sorunu yaşadıysa sizde de bu durum görülebilir
Safra taşları: Safra kesesinde taş olması da kolestaz riskini artırır. (hamile kadınlar ayrıca artan östrojen seviyeleri nedeniyle safra taşı riski altındadır).
Daha önceki hamilelikte kolestaz geçirdiyseniz, daha sonraki hamileliklerde de kolestaz geçirme riskiniz daha yüksektir.
Gebelik kolestazı teşhisinde doktor aşağıdaki testleri yaptırmanızı isteyebilir:
Hamilelik kolestazında ana tedavi kaşıntıyı gidermek ve bebekte oluşabilecek komplikasyonları önlemek olmalıdır. Doktor; hamile kadının karaciğerlerinin iyi çalışmasına yardımcı olmak, safra akışını iyileştirmek ve kandaki safra asidi oranını azaltmak için ursodeoksikolik asit (UDCA) içeren ilaçlar reçete edecektir. Bu ilaç hem kaşıntıyı giderir hem de bebeğin de zarar görme riskini azaltır. Kortikosteroidler de tedavide kullanılabilir.
Kalamin losyon ve antihistaminik ilaçlar da tedavide yer alabilir.
Annede kolestaz durumunda doğan bebek genellikle (gebeliğin 37. haftası) annenin karnından erken alınarak, erken doğum gerçekleştirilebilir.
Ayrıca şunu da bildirelim ki hamilelik kolestazı, bebek doğar doğmaz geçmeye başlar. Doğumdan sonra safra seviyeleri normale döner.
Hamilelik kolestazı tedavi edilmezse, tehlikeli olabilir ve şu sorunlara sebep olabilir:
Erken doğum: Bebeğin organları tam olarak gelişmeden dünyaya gelmesi
Ölü doğum: Doğumdan önce bebeğin ölmesi
Fetal sıkıntı: Anne karnındaki bebekte anormal kalp hızı veya azalmış hareket.
Solunum sorunları. Bebeğiniz yenidoğduğunda solunum problemleri yaşayabilir.
Doktorunuz bu komplikasyon risklerini önlemek için bebeğinizi erken doğurabilir.