ABD'li bir bayan kimyager, Bristol-Myers Squibb (BMS)'te çalıştığı sürede elte ettiği talyum ile kocasını öldürmekten dolayı müebbet hapse çarptırıldı. Tianle Li, adli kovuşturmasını engellemek ve kocasını zehirlemekten ötürü daha önceden suçlu bulunmuştu ve 60 yıldan fazla kefaletle serbest bırakma da mümkün olmadı.
Li'nin kocası olan Xiaoye Wang, Ocak ayının başından beri grip benzeri belirtilerle Princeton'daki Üniversite Tıp Merkezi'ne başvurmuş ve 26 Ocak'ta vefat etmiş. Mahkeme sırasında jüri, Wang'ın ölümünden bir gün önce talyum zehirlenmesinin ispat edildiğini ve Wang'a bildirildiğini duydu. Ayrıca BMS'den Li'nin birkaç talyum şişesi aldığını ve bir kısmını geri getirdiğini de not etti.
Talyum zehirlenmesi konusunda İngilizce Wikipedia makalesinden de küçük bir not vererek bitirelim:
Talyum ve bileşikleri çoğunlukla çok zehirlidir. Deri ile teması tehlikelidir, bu metal eritilirken ortamın uygun bir şekilde havalandırılması sağlanmalıdır. Pek çok talyum(I) bileşiği suda çok iyi çözünür ve deriden hızla geçer. Talyum metali ve Tl+ tuzlarına maruz kalma sınırı 8 saatlik ağırlık ortalama üzerinden derinin m2 alanı başına 0,1 mg'yi geçmemelidir (40 saatlik haftalık çalışma esas alınmıştır). Talyum insanlarda şüphe edilen bir kanserojen elementtir.
Talyumun yüksek zehirliliğinin kısmen sebebi sulu çözeltide bulunduğu zaman Tl+ iyonunun önemli bir çok alkali metal ile benzerlik göstermesidir (atom yarıçapları benzerdir). Bu sebeple talyumun vücuda girmesi potasyum alımı ile girmesi mümkün olur. Talyumun kimyasal özelliklerinin alkali metallerden farklı olduğu bir husus da kükürtlü ligandlara çok ilgi duymasıdır (yumuşaklık karakteri). Bu sebeple potasyum ile yer değiştiğinde pek çok hücresel süreçler (örneğin talyumun sistein kalıntılarına ve ferredoksin gibi kükürtlü proteinlere saldırması). Talyumun zehirliliği sıçan ve karınca zehiri olarak kullanılmasına yol açmıştır (artık pek çok ülkede devam edilmemektedir).
Talyum zehirlenmesinin belirgin etkileri arasında saç dökülmesi (zehirliliği bilinmeden önce tüy dökücü olarak kullanılmıştır) ve çevresel sinirlere hasar vermesidir (kurbanlar sıcak kömür üzerinde yürüdüklerini tarif etmektedir), ancak saç dökülmesi yalnızca düşük dozlarda görülür; yüksek dozlarda herhangi bir etki gözlenmeden ölüm olayı gerçekleşmektedir. Talyum bir zamanlar, etkili bir ölüm silahı olarak kullanılmıştır, bu zehrin etkisi anlaşıldığında ve panzehiri (prusya mavisi) bulunduğunda bu amaçla kullanılmaktan vaz geçilmiştir. Gerçekten de talyum zehirlenmesi “zehircinin zehiri” diye anılır, çünkü talyum renksiz, kokusuz ve tatsızdır; yavaş nüfuz etmesi, acı dolu ve çok geniş belirti spektrumu çoğunlukla başka hastalık ve haller ile karıştırılır.
Tedavi ve içsel temizleme
İnsanda talyumun radyoaktif ve normal hallerinin giderilmesi için temel yöntem prusya mavisi kullanmaktır, bu bileşik talyumu soğuran katı bir iyon değiştirme malzemesidir. Prusya mavisinin günde 20 grama kadar ağızdan alınması ile sindirim sistemine gelir ve dışkı ile vücudu terkeder. Hemodiyaliz ve hemoperfüzyon da talyumu kan serumundan gidermek için kullanılır. Son dönemde talyumun dokudan alınmasında ilave potasyum tedavisi kullanılır.
Biyo-deriştirme
Birleşik Devletler Çevre Koruma Ajansı (EPA) bildirisine göre Texas ve Ohio'da çevreye talyum salınması bildirilmiştir. Bu da sulu ekosistemlerde talyumun biyo-derişimi ile açıklanabilir.
Talyum bileşikleri
Kokusuz ve tatsız talyum sülfat sıçan zehiri ve karınca öldüren yem olarak da kullanılmıştır. 1975'ten beri ABD'deki ve bir çok ülkedeki bu kullanım güvenlik sebepleriyle yasaklanmıştır.
Vücut sıvılarında tespiti
Talyum kan ve idrarda, klinik zehirlenme durumlarında ve adli tıp araştırmalarında şüpheli ölümler incelenirken teşhis aracı olarak miktarlandırılabilir. Normal artalan kan ve idrar derişimleri, sağlıklı kimselerde 1 µg/L seviyesinden daha düşüktür, ancak akut zehirlilikten muzdarip kişilerde 1-10 mg/L seviyesidedir.