Köksal Toptan 3 Ocak 1943 tarihinde Rize'de doğdu. İlk, orta ve lise öğrenimini Zonguldak'ta tamamladı. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun oldu. Daha sonra siyasete atılarak 1963-1966 yılları arasında Adalet Partisi'nin (AP) gençlik kollarında yönetim kurulu üyeliği yaptı. Bunun yanında Milli Türk Talebe Birliği'nde de çalışmalarda bulundu. 1977'da yapılan Türkiye genel seçimlerinde de AP'den Zonguldak milletvekili seçilerek Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne girdi. 1979'da kurulan Süleyman Demirel hükümetinde de Devlet Bakanlığı'na tayin edildi. 12 Eylül 1980 askeri darbesinin ardından da Ankara'da serbest avukat olarak çalışmaya başladı. 28 Eylül 1986 tarihinde yapılan ara seçimlerde de Doğru Yol Partisi'nden (DYP) Zonguldak milletvekili oldu. DYP-SHP koalisyonunda da Milli Eğitim Bakanlığı görevine getirildi. 1995 yılında da bir süre Kültür Bakanlığı yaptı. 3 Kasım 2002 tarihinde yapılan genel seçimlerde de Adalet ve Kalkınma Partisi'nden yeniden Zonguldak milletvekili seçildi. 2007 senesinde de TBMM başkanı oldu.