Başlıklar
İŞÇİ ALACAK VE TAZMİNAT DAVASI
İşçi alacakları; iş akdinin sona ermesinden sonra ortaya çıkan bazı hak ve alacak olarak tanımlayabiliriz.
Kıdem Tazminatı
İşçinin; kanunda belirtilen bir takım sebeplerle iş akdinin sonlanmasından kaynaklı olarak işverenin ödemiş olduğu bir tazminattır. İş Kanununda sayılan nedenlerden biriyle son bulması halinde, her geçen tam yıl için işverence 30 günlük ücret (giydirilmiş brüt ücret) tutarında ödenen tazminattır.
İşçi; haksız nedenle iş akdini sona erdirirse, rızası ile işten ayrılırsa ya da işveren haklı nedenle iş akdini sonlandırırsa, işçi kıdem tazminatı almaya hak kazanamamaktadır.
İhbar Tazminat
4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. Maddesinde düzenlenmiştir. Belirsiz süreli sözleşmelerde, taraflar bildirim süresine uymadığı takdirde, diğer tarafa ihbar tazminatı ödemesi gerekmektedir. İşçi; iş akdini feshettiği durumda ihbar tazminatı alma gibi bir durum söz konusu değildir.
Madde 17 – Belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinden önce durumun diğer tarafa bildirilmesi gerekir. İş sözleşmeleri;
- a) İşi altı aydan az sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak iki hafta sonra,
- b) İşi altı aydan birbuçuk yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak dört hafta sonra,
- c) İşi birbuçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak altı hafta sonra,
- d) İşi üç yıldan fazla sürmüş işçi için, bildirim yapılmasından başlayarak sekiz hafta sonra, Feshedilmiş sayılır. Bu süreler asgari olup sözleşmeler ile artırılabilir.
Bildirim şartına uymayan taraf, bildirim süresine ilişkin ücret tutarında tazminat ödemek zorundadır
İşveren bildirim süresine ait ücreti peşin vermek suretiyle iş sözleşmesini feshedebilir.
Fazla Mesai Alacağı
Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok 45 saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır. Yer altı maden işlerinde çalışan işçilerin çalışma süresi; günde en çok yedi buçuk, haftada en çok otuz yedi buçuk saattir. Tarafların anlaşması ile haftalık normal çalışma süresi, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine, günde 11 saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabilir. Bu halde, iki aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz. Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmeleri ile dört aya kadar artırılabilir. Turizm sektöründe dört aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz; denkleştirme süresi toplu iş sözleşmeleri ile altı aya kadar artırılabilir.
Haftalık çalışma saati 45 saatten fazla olması halinde işveren, işçiye fazla mesai ücreti ödemesi gerekmektedir.
Fazla mesai alacaklarının talep edilebilmesi için iş akdinin feshedilmişi olması gerekmeyip, iş akdinin devam ettiği zaman diliminde de işverenden fazla mesai alacakları talep edilebilmektedir.
Haftalık Tatil Ücreti
Bir hafta içerisinde, işçiye kesintisiz en az yirmi dört saat dinlenme verilir. Bu dinlenmeye hafta tatili denilmektedir. Çalışılmayan hafta tatili günü için işveren tarafından bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücreti, işçiye tam olarak ödenmesi gerekmektedir. İşçi tatil gününde çalıştırılırsa eğer; günlük ücreti haricinde çalışmış olduğu süre fazla çalışma olarak değerlendirilip ayrıca çalışılan sürenin karşılığı işçiye ödenmesi gerekmektedir.
Yıllık İzin Ücret Alacağı
En az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir. Ve yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez. İşçi aynı işverene bağlı işyerlerinde kesintili bir çalışma gerçekleştirdiği zaman, çalışılan süreler toplanır ve 1 yıldan uzun süren bir çalışma gerçekleşmiş ise yıllık izin hakkı doğmaktadır.
- Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara ondört günden,
- Beş yıldan fazla onbeş yıldan az olanlara yirmi günden,
- Onbeş yıl (dahil) ve daha fazla olanlara yirmialtı günden az olamaz.
Ulusal Bayram ve Genel Tatil Ücreti Alacakları
İş Kanunu kapsamına giren işyerlerinde çalışan işçilere, kanunlarda ulusal bayram ve genel tatil günü olarak kabul edilen günlerde çalışmazlarsa, bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücretleri tam olarak, tatil yapmayarak çalışırlarsa ayrıca çalışılan her gün için bir günlük ücreti ödenir. Yüzde usulünün uygulandığı işyerlerinde işçilerin ulusal bayram ve genel tatil ücretleri işverence işçiye ödenir.
Asgari Geçim İndirimi
İşçinin kendisi ve bakmakla yükümlü olduğu kişiler için devletin uyguladığı gelir vergisi indirimi, asgari geçim indirimi (AGİ) olarak adlandırılır. AGİ de işçi alacakları kapsamında değerlendirilir.
İşçi Alacaklarında Görevli Mahkeme
İşçi alacakları davasında görevli mahkeme İş Mahkemesi bulunan yerlerde İş Mahkemeleri, İş Mahkemesi bulunmayan yerlerde ise Asliye Hukuk Mahkemeleri (İş Mahkemeleri sıfatıyla) görevlidir.
İşçi Alacaklarında Yetkili Mahkeme
İşçi alacakları davasında yetkili mahkeme ise davalı işveren gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi veya işin yada işlemin yapıldığı yer mahkemesidir. Davalı işveren birden fazla ise bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir. https://www.aphukuk.com/iletisim/