Amerikalı sanat tarihçisi, yazar ve profesör Linda Nochlin, feminist sanat tarihinin önde gelen uzmanlarından biriydi. Nochli’nin aşağıda sunduğumuz ünlü makalesi, sanat tarihinin yeni bir bilimsel dalının başlangıcını işaret ediyordu. Yazar, bu yazıda, metodolojik önyargıların tanımlanması ve çürütülmesi yoluyla sanat tarihini analiz etmekte ve sanat alanındaki “dahi” kavramının her zaman erkeklere uygulanmasının nedenlerini incelemektedir.
Batılı beyaz adamın sanat eleştirisi alanında bilinçaltında bir uzman görüşü olarak algılanan bakış açısı yetersiz olabilir ve yetersiz kalmaktadır: sadece ahlaki ve etik nedenlerle ya da sadece özünde elitist olduğu için değil, aynı zamanda tamamen entelektüel nedenlerle de.
Bilimsel disiplinlerin daha bilinçli hale geldiği ve çeşitli bilim alanlarının tarzına ve yapısına yansıyan temellerin doğasına daha fazla odaklandığı bir zamanda, “var olanı” “doğal” olarak kabul etmek gibi eleştirel olmayan bir yaklaşım entelektüel açıdan trajik olabilir.
İngiliz filozof, sosyolog ve politikacı John Stuart Mill, erkek egemenliğini uzun bir toplumsal adaletsizlik zincirinin halkalarından biri olarak gördü. Adil bir toplum inşa etmek için bu zinciri kırmalıyız. Benzer şekilde, beyaz adamın öznel gizli üstünlüğünü bir entelektüel çarpıtma zincirindeki bir bağlantı olarak görmeliyiz. Tarihin daha yeterli ve doğru bir resmini görebilmek için bu çarpıklıkları düzeltmek gerekiyor.
Yani Millinki gibi feminist entelektüeller, belirli bir “profesyonelliğe” sahip olan dönemin kültürel ve ideolojik sınırlarını önyargılardan ve tutarsızlıklardan temizleyebilmektedir. Çünkü bu farklılıklar sadece kadın sorunu için değil, genel olarak bilimin temel konularını ifade etme yöntemleri için de geçerlidir. Böylece, hiçbir şekilde önemsiz, çevresel, gülünç derecede ilkel olmayan ve ciddi ve saygın bir bilime zorlanan kadın sorunu dediğimiz şey, bir katalizör, temel ve “doğal” temellerin tutarlılığını test edebilen entelektüel bir araç haline gelebilir ve diğer öz-analiz biçimleri için bir paradigma yaratabilir.
Hatta “Neden hiç dahi kadın sanatçılar olmadı?” Aşağıdaki gibi basit bir soruya yeterli bir cevap bulunursa: ekler. Bu, bu sorunun geleneksel entelektüel araştırma yapısının modern zamanlarda önemli konuları yeterince ele alabileceği iddiasına meydan okuyabileceği anlamına gelir.
Örneğin, ebedi sorumuzun ne olduğunu görelim (bu arada, sadece cümle yapısını biraz değiştirerek, insan faaliyetinin herhangi bir alanının adını buraya yazmak mümkündür): “Peki, eğer kadınlar gerçekten erkeklerle eşitse, o zaman neden kadın dahi sanatçılar (besteciler)? , matematikçiler, filozoflar) veya neden çok az? ”
“Neden büyük dahi sanatçılar yoktu?” Bu soru, sözde kadın sorunu üzerine yapılan çoğu tartışmanın arka planında iftira niteliğinde bir görüş gibi geliyor.
Bununla birlikte, feminist “polemiklerde” kullanılan diğer birçok kurgusal tema gibi, bu soru da sorunun özünü değiştiriyor, çünkü sorunun kendisi bize cevabı veriyor: “Kadınlar dahi sanatçılar değildir, çünkü kadınlar deha yeteneğine sahip değildir.”
Bu tür soruların kalbindeki hipotezler, içerik ve karmaşıklık bakımından çeşitlilik gösterir: “bilimsel olarak doğrulanmış” sürprizlerden vajinal yaratıkların, yıllar süren yaklaşık eşitliğe rağmen (erkek olmak bile bir sorundur) ciddi bir yaratıcılıktan aciz olduklarına dair belirsiz sürprizlere. özgür olmak anlamına gelmez), kadınlar sanatta gerçekten değerli olan hiçbir şeyi henüz yaratmamışlardır.
Bir feministin böyle bir soruya verdiği ilk tepki, yemi yutmak ve soruyu cevaplamaya çalışmak, tüm sanat tarihini gözden geçirmek, ondan hem başarılı hem de hafife alınan kadın sanatçıların isimlerini çıkarmak olacaktır; basit ama ilginç, üretken kadın sanatçıların kariyerlerini bir bayrak gibi salladı; çiçek boyayan ya da David’den ders alan ancak unutulan bir sanatçı, kadınları “yeniden keşfeder” ve yeniden değerlendirir; Bertha Morizon’un çalışması Mane ile karşılaştırıldığında, onun rakipsiz olmadığını kanıtlamaya çalışıyordu – başka bir deyişle, iyi bir not alamayan ya da az bilinen öğretmenini meslektaşlarının gözünde yüceltmeye çalışan herhangi bir bilim adamının yaptığını yapıyordu.
Bu çabalar, ister 1858’de Westminster Review’de yayınlanan kadın sanatçılar üzerine iddialı bir makale olsun, isterse Angelica Kaufmann ve Artemisia Centileski’nin yirminci yüzyılda çalışmaları üzerine bilimsel bir çalışma olsun, hem kadınların başarıları hem de genel olarak sanat tarihi hakkındaki bilgilerimizi artırıyor. . Ama sordular, “Neden harika kadın sanatçılar yoktu?” sorunun altında yatan hipotezleri hiçbir şekilde sorgulamaz. Aksine bu soruyu cevaplamaya çalışanlar, açıkça olmasa da, olumsuz gölgelerini pekiştiriyor.
Bu soruyu yanıtlamaya yönelik bir başka girişim de, bakış açınızı biraz değiştirmek ve tıpkı modern feministler gibi, kadın sanatındaki “deha” nın erkek sanatındaki “deha” dan farklı olduğunu ilan etmektir. Ve böylece kadının durumuna ve deneyimine göre hem biçimsel hem de sanatsal ifade açısından eril tarzdan farklı olan tipik bir kadın stilinin varlığını doğrularsınız.
İlk bakışta, bu görüş oldukça makul: genel olarak kadınlık deneyimi, toplumdaki yeri ve özellikle – kadınların sanattaki yeri ve deneyimi erkeklerden farklıdır. Kadınların sanat deneyimini gerçekleştirmek gibi net bir amacı olan ve bilinçli olarak birleşen bir grup kadın tarafından yaratılan sanat, elbette feminist ya da genel olarak kadınsı olarak tanımlanabilir.
Tuna Okulu sanatçıları, Caravaggio’nun takipçileri, Gauguin’in etrafındaki sanatçılar, Mavi Süvari üyeleri veya Kübistler, gerçekten parlak stiller veya sanatsal ifadelerle karakterize edilir.
Ancak kadın sanatçıları birleştirebilecek ortak “kadınsı” nitelikler yoktur. Bu aynı zamanda kadın yazarlar için de geçerlidir – Mary Ellman’ın “Kadınları Düşünmek” adlı kitabında bu tez, en tartışmalı erkek eleştirisi klişelerine karşı mükemmel bir savunmadır.
Artemisia Centileski, Madame Vije-Lebren, Angelica Kaufman, Rosa Boner, Bertha Morizo, Susanna Valadon, Kete Colvits, Barbara Hepworth, Georgia O’Keefe, Sophie Toyber-Arp, Helen Frankentaler, Bridget, Lee Bontecu ve Louise Riley Ne Sappho, Jane Austen, Emily Bronte, George Sand, George Eliot, Virginia Woolf, Gertrude Stein, Anais Nin, Emily Dickinson, Sylvia Platt ve Susan Sontag’ın çalışmalarını birleştiren ince “kadınsı” bir madde yok.
Adı geçen kadın sanatçılar ve yazarlar, benzer dünya görüşlerini paylaşan erkek sanatçı ve yazarlara göre birbirine daha yakındır.
Kadın sanatçıların daha bencil olduğu, tekniklerinin daha hassas ve ayrıntılara daha hassas olduğu söylenebilir. Ama yukarıda adı geçen kadın sanatçılardan hangisi Redon’dan daha derin? Kimin renkleri Kamil Koro’nunkinden daha hassas ve tonları onun tonlarından daha hassas? Kim daha kadınsı – Fragonar mı yoksa Madame Vije-Lebren mi? Belki – “kadınlık” ve “erkeklik” arasında ikili bir karşılaştırma yaparsak, bu “kadınlık” bütün Rokoko tarzının tipik bir örneğidir, on sekizinci yüzyıl Fransa’sının tamamı? Bu arada, eğer zarafet, nezaket ve güzellik bir kadının tarzının alamet-i farikasıysa, o zaman Rosa Bonnier’in At Fuarı’nın zarafeti yok ve Helen Frankentaler’in dev resimlerinde incelik ya da kendinden nefret yok.Kadınların ev sahnelerine ve çocuk temalarına atıfta bulunduğu söylenirse, Ian Stan, Chardin, Empresyonist sanatçılar Renoir ve Monet, Morizo ve Cassat da aynısını yaptı. Ve her durumda, arsa, tema veya belirli nesnelerin seçimi, özellikle herhangi bir kadın stiliyle ilişkili olarak stille eşitlenmemelidir.
Sorun, bazı feministlerin kadınlığı anlaması değil, sanatın ne olduğunu anlamamaları – tıpkı halk gibi. Saf hayal güçlerinde sanat, bir kişinin duygusal deneyiminin doğrudan, bireysel bir ifadesi, bir kişinin yaşamının görsel bir dile çevrilmesidir. Ve sanat neredeyse hiçbir zaman böyle bir transfer değildir ve büyük sanat hiç de değildir. Kendi kendine yeten formun dili, bir sanat eserinin yaratılmasında yer alır – söz konusu dönemin sözleşmelerine, şemalarına veya yazı sistemine az çok bağlı olabilir veya olmayabilir. Form dili, öğrenci veya öğretim sırasında veya uzun yıllar süren kişisel deneyler temelinde öğrenilir veya geliştirilir.
Basitçe söylemek gerekirse, sanatın dili tuval, kağıt, taşlar, kil, plastik, metal, boyalar ve çizgi filmlerde somutlaşıyor – bu ağlayan bir hikaye değil, skandal bir dedikodu değil.
Bütün mesele şu ki, tarihten bildiğimiz gibi, kadınlar arasında gerçekten harika sanatçılar yok. Eserleri yeterince araştırılmamış ve gerekli özen gösterilmiş çok iyi ve ilginç birçok sanatçı olmasına rağmen;
Aynı şekilde, ne kadar aksini dilersek de Litvanyalılar arasında dahi caz müzisyenleri, Eskimolar arasında dahi tenisçiler yoktur.
Bundan sadece pişman olabiliriz, ancak tarihi veya kritik gerçekleri manipüle etmek durumu değiştirmeyecektir; Tarihin erkek şovenizmi açısından çarpıtıldığı yönündeki araştırmacıların suçlamalarını değiştirmeyecektir. Michelangelo, Rembrandt, Delacroix veya Cézanne, Picasso veya Matisse’e eşit kadın veya de Cuning ve Warhol gibi bugünün dahileri ve onlara eşit siyah dahiler yoktur. Eğer gerçekten çok sayıda “gizli” dahi kadın sanatçı varsa veya kadın sanatına erkek sanatından farklı kriterlerle yaklaşmak önemliyse – ve bu iki hipotezi uzlaştırmak imkansızsa – o zaman feministler ne için savaşıyor? Kadınlar, erkeklerin sanatta yaptıklarını gerçekten başardıysa, statükonun kendisi çok güzeldir.
Aslında hepimizin bildiği gibi sanatta ve yüzlerce başka alanda var olan ve devam eden gerçek durum her şeyi anlamsız kılıyor, beyaz doğmanın, orta sınıfa ait olmanın ve en önemlisi erkeklerin mutluluğundan mahrum kalan herkesi (kadınlar dahil) kafasını karıştırıyor ve eziyor. . Suçlu kaderimiz, hormonlarımız, adet döngümüz veya cinsel organlarımız değil, kurumsal yapımız ve eğitimimizdir. Buradaki eğitim kelimesi, önemli semboller, işaretler ve sinyaller dünyasına girdiğimiz andan itibaren başımıza gelen her şeyi ifade eder. İktidarın büyük çoğunluğu kadınlara ve siyahlara fayda sağlamazken, bu kadar çok kadın ve siyahın bilim, politika veya beyaz erkeklerin sahip olduğu sanat gibi alanlarda başarılı olması bir mucizedir.
Bu noktada, “Neden büyük dahi sanatçılar yoktu?” Sorunun altında gerçekte ne olduğu hakkında ciddi bir şekilde düşünmeye başlarsınız ve yavaş yavaş fark edersiniz ki, dünyadaki her şeyin nasıl inşa edildiğine dair algılarımız ne kadar önemli soruların sorulduğuna bağlıdır – çoğu zaman yanlıştır. Doğu Asya Sorunu, Yoksulluk Sorunu, Siyah Nüfus Sorunu ve Kadın Sorununu haklı görme eğilimindeyiz. Ancak önce bu “konuları” kimin belirlediğini, kimin derlediğini ve sonra bu tür soruları sormanın amacının ne olduğunu kendimize sormalıyız. (Hala hafızamızı tazeleyebilir ve Nazilerin “Yahudi sorununu” hatırlayabiliriz.) Günümüzün hızlı tempolu iletişim dünyasında, yöneticilerin kirli vicdanlarını rasyonelleştirmek için “sorunlar” hızla özetlenir:örneğin, Amerikalılar tarafından Vietnam ve Kamboçya’da yaratılan soruna “Doğu Asya sorunu” deniyor, ancak Doğu Asyalılar bunu bir “Amerikan sorunu” olarak görüyor (gerçeğe daha yakın); sözde yoksulluk sorunu, yoksul mahallelerde yaşayanlar tarafından doğrudan “servet sorunu” olarak adlandırılabilir; aynı ironi, beyaz nüfus sorununu siyah nüfus sorununa dönüştürüyor; ve aynı ters mantık mevcut durumumuzu “kadın sorunu” olarak tanımlıyor.aynı ironi, beyaz nüfus sorununu siyah nüfus sorununa dönüştürüyor; ve aynı ters mantık mevcut durumumuzu “kadın sorunu” olarak tanımlıyor.aynı ironi, beyaz nüfus sorununu siyah nüfus sorununa dönüştürüyor; ve aynı ters mantık mevcut durumumuzu “kadın sorunu” olarak tanımlıyor.
Dolayısıyla, “kadın sorunu” – elbette, tüm insan sorunları gibi – bir uydurmadır (genel olarak, insanla ilgili her şeyi bir “sorun” olarak düşünmek oldukça yeni bir fikirdir) – çünkü insan sorunlarının durumun yeniden yorumlanmasına gerek yoktur veya programda veya sorunun kendisinde köklü bir değişiklik gerektirir. Bu nedenle, kadınların durumu ve onların sanatta ve insan faaliyetinin diğer alanlarındaki çalışmaları, baskın, egemen erkek seçkinlerin bakış açısından bakmamız gereken bir “sorun” değildir. Aksine, kadınlar kendilerini gerçek veya potansiyel olarak erkeklerle eşit özneler olarak algılamalı ve pozisyonlarına dik, merhametsiz, mazeretsiz ve taviz vermeden bakmalı; kendi pozisyonlarınaDurumlarına ilişkin görüşlerine yüksek düzeyde duygusal ve entelektüel güven eşlik etmelidir. Bu, eşit başarının mümkün olduğu ve hatta kamu kurumları tarafından aktif olarak desteklendiği bir dünya inşa etmek için çok önemlidir.
Elbette, erkeklerin çoğunun sanatta veya başka herhangi bir alanda gözlerini açacağını ve bazı feministlerin iyimser bir şekilde kadınlara tam eşitlik vermenin erkeklere daha pahalıya mal olacağını düşüneceğini ummak gerçekçi olmayacaktır. Ya da geleneksel “kadın” faaliyetlerini ve duygusal tepkileri yasaklayarak, erkeklerin yakında kendilerini bastırdıklarını anlayacaklarını umarak… Çünkü dünyada erkekler için çok az “yasak” faaliyet alanı var. Bu tür alanlardaki çalışma düzeyleri yeterince yüksekse, iş sorumlu ve iyi ödüllendirilmişse bir sorunları yoktur. Çocuklara “kadın” olarak bakma ihtiyacı duyan erkekler çocuk doktoru veya çocuk psikologu olur ve rutin işleri kadın hemşireler tarafından yapılır;mutfak yaratıcılığına meraklı erkekler ünlü şefler olabilir; ve son olarak, genellikle “kadın” olarak adlandırılan işlerde kendilerini ifade etmeye çalışan erkekler sanatçı veya heykeltıraş olabilir. Kadınların genellikle aynı durumda yaptığı gibi, artık müze küratörleri veya amatör çömlekçiler olmaları gerekmiyor; Bilim dünyasına gelince … Öğretmenlik veya araştırma maaşlarını daha az önemli işlerle değiştirmeyi kabul edecek pek çok erkek var mı – laboratuvar asistanı, daktilo, hemşire veya hizmetçi?
Ayrıcalıklar onlara yapışacak ve nedenleri son derece marjinal olsa bile, birileri onları bir köken veya diğerinin daha yüksek bir gücüne boyun eğmeye zorlayana kadar ayrıcalıklarını ellerinden gelen en iyi şekilde korumaya çalışacaklar.
Bu nedenle, kadınların eşitliği meselesi – ister sanatta ister başka bir alanda – bir yüzleşme veya bireysel erkeklerin lehine bir mesele değildir. Bazı kadınların kendilerine inanıp inanmaması önemli değil. Daha çok kurumsal yapılarımızın doğası ve onlarla ilişkili insanlara empoze ettikleri dünya görüşü meselesidir.
John Stuart Mill’in 19. yüzyılda dediği gibi: “Alışkın olduğumuz her şey doğal görünüyor. Kadınların erkeklere boyun eğmesi genel kabul gören bir gerçekse, bu olgudan herhangi bir sapmanın doğal olmayan bir etkisi vardır. ” Eşit olduğu varsayılan erkeklerin çoğu, onlara pek çok avantaj sağlayan “doğal” duruma veda etmek için acele etmezler; Mill’in öngördüğü gibi, diğer ezilen grupların veya kastların aksine, erkekler kadınlardan sadece itaat değil, aynı zamanda koşulsuz sevgi de talep ediyorlar. Bu aynı zamanda işleri tamamen karıştırır; bu nedenle, erkek toplumunun onlara aşıladığı talepler ve maddi malların ve zevklerin bolluğu çoğu kez kadınları zayıflatır: orta sınıf bir kadının kendi zincirlerinden daha çok kaybedeceği şey vardır.
“Neden büyük dahi sanatçılar yoktu?” yanlış anlamalar ve yanlış yorumlar sorunu buzdağının sadece görünen kısmıdır; altında sanatın doğası, sanata eşlik eden koşullar, genel olarak insan yeteneklerinin doğası, bireysel yeteneğin doğası ve tüm bunlarda toplumsal yapının rolü hakkında dünyanın dört bir yanından karanlık, şüpheli fikirler yığını var.
“Kadın sorunu” kendi başına sözde bir sorun olabilir ama “neden harika kadın sanatçılar yoktu?” Sorunun tarzını tanımlayan kavramların çarpıtılması, kadınları bağımlı kılan tüm siyasi ve ideolojik konumlarla doğrudan ilişkili olan devasa entelektüel “beyaz noktaların” varlığına işaret ediyor.
Sorunun merkezinde hem sanat hem de deha hakkında birçok eleştirisiz, saf varsayım var.
Düşünceli veya bilinçsiz olarak, bu varsayımlar, Michelangelo ve van Gogh, Raphael ve Jackson Pollack gibi farklı yıldızları “dahiler” etiketi altında birleştiriyor – bu sanatlar üzerine sayısız bilimsel monografide verilen bir ayrım işareti. Elbette, Genius’a sahip olanlar Genius Sanatçılar olarak kabul edilir; Dahi, Büyük Sanatçı’nın kişiliğinde somutlaşan gizemli, zamansız bir gücü ifade eder.
Bu tür fikirler inkar edilemez, genellikle algılanmamış meta-tarihsel koşulların göstergesidir. Onlarla karşılaştırıldığında, Hippolytus Tenom tarafından önerilen tarihsel düşünceyi ölçmek için formül – “ırk-çevre-an” – son derece karmaşıktır.
Ancak bu koşullar, büyük miktarda sanat eleştirisinin temelini oluşturmaktadır. Dahi sanatın ortaya çıkışı için genel koşulların ana konusuna nadiren değinilmesi tesadüf değildir. Bu tür ortak sorunları araştırma girişimleri bile yakın zamana kadar bilim dışı, aşırı derecede belirsiz veya sosyoloji gibi başka bir bilimsel disiplinle ilgili bir şey olarak reddedildi. Soruna tarafsız, kişiselleştirilmemiş, sosyolojik, kurumsallaşmış bir yaklaşım, sanat eleştirisi mesleği tarafından atıfta bulunulan sayısız monografı yaratan yapıyı ve övülen romantik, elitist bireyselliği gün ışığına çıkarmak demektir.
Yani, kadın sanatçılar hakkındaki sorunun arkasında, yüzlerce monografın konusu olan eşsiz, ilahi, Büyük Sanatçı hakkında bir efsane var. Doğduğu andan itibaren kalbinde, Bayan Grass’ın (gıda markası) çorbasındaki “altın köfte” ye benzeyen gizemli bir şey var. Her türlü engele ve zor koşullara rağmen Talent veya Genius olarak adlandırılan bu konu, er ya da geç suç olarak ortaya çıkar.
Görsel sanatları ve yaratıcılarını çevreleyen mistik aura, antik çağlardan beri mitlere yol açmıştır. İlginç bir şekilde, eski zamanlarda, Pliny’nin Yunan heykeltıraş Lysippus’a atfettiği mistik yetenekler – gençliğinde duyduğu büyülü iç ses, doğa dışında herhangi bir öğretmenin yokluğu – XIX yüzyılda Max Bushon Gustav Courbet’e aitti. Tarih boyunca sanatçının doğaüstü gücü taklit etmesi, korkunç, tehlikeli güçlerle baş edebilme yeteneği, onu tanrı benzeri bir yaratıcı, hiçbir şeyin yaratıcısı olarak diğer insanlardan ayırmıştır. Okuma yazma bilmeyen bir çobanda Kutsal Mucize’yi keşfeden eski bir sanatçı ya da hayırseverin hikayesi, Vazari’nin genç Cotton’u ölümsüzleştirmesinden bu yana geçmişte kaldı. Pamuk, dışarıda dahi Chimabue (Floransalı bir ressam, Proto-Rönesans İtalyan resminin ana ustalarından biri) tarafından bulundu.Genç Cotto kayalıklarda otlayan koyunların fotoğraflarını çekti; Resmin gerçekliğine hayran olan Chimabue, çocuğu hemen çırak olarak aldı. Tesadüfen, o zamandan beri Beccafumi, Andrea Sansovino, Andrea del Castanio, Mantenho, Francisco de Surbaran ve Goya da dahil olmak üzere pek çok sanatçı aynı pastoral yolla sanata geldi. Gelecekteki Büyük Sanatçı şanssızsa ve doğru zamanda emrinde bir koyun sürüsü yoksa, elverişli dış koşullara bakılmaksızın yeteneğinin kendini çok erken gösterdiği anlaşılıyor: Filippo Lippi ve Pussen, Kurbe ve Monet’nin okumaları biliniyor okul defterlerine karikatürler çizdi. Tabii ki, ders çalışmayan, defterlerine fotoğraf çekmeyen, ancak satıcı ya da küçük katip olarak kariyerlerinden uzaklaşamayız.Biyografi yazarı ve öğrencisi Vazari’ye göre, dahi Michelangelo çocukken okuduğundan daha fazlasını resmetti. Vazari, küçük Michelangelo’nun yeteneğinin o kadar çok etkilendiğini yazıyor ki, öğretmeni Girlandayo taslağını bir dakikalığına bıraktığında, genç öğrenci tahta köprüler, resim malzemelerinin bulunduğu birkaç masa ve orada çalışan birkaç çocuk çekme fırsatı buldu. Resim o kadar ustaca tasarlanmıştı ki öğretmen gördüğünde “Bu çocuk benden daha fazlasını biliyor!” Dedi. O bağırdı.Öğretmeni Girlandayo bir dakikalığına eskizinin arkasında bıraktığında, genç öğrenci tahta köprüler, resim malzemelerinin bulunduğu birkaç masa ve eskiz üzerinde çalışan birkaç çocuk çizme fırsatı buldu. Resim o kadar ustaca tasarlanmıştı ki öğretmen gördüğünde “Bu çocuk benden daha fazlasını biliyor!” Dedi. O bağırdı.Öğretmeni Girlandayo bir dakikalığına eskizinin arkasında bıraktığında, genç öğrenci tahta köprüler, resim malzemelerinin bulunduğu birkaç masa ve eskiz üzerinde çalışan birkaç çocuk çizme fırsatı buldu. Resim o kadar ustaca tasarlanmıştı ki öğretmen gördüğünde “Bu çocuk benden daha fazlasını biliyor!” Dedi. O bağırdı.
Muhtemelen gerçeğin bir parçası olan bu tür hikayeler, amacını hem yansıtıyor hem de abartıyor. Dehanın ilk belirtileri hakkındaki bu efsaneler, gerçeklere dayansa bile, bizi gerçeklerden uzaklaştırır. Kuşkusuz, örneğin 15 yaşında Picasso, tüm giriş sınavlarını önce Barselona’ya sonra da aynı gün Madrid Akademisi’ne geçti. Ancak diğer adaylar böyle bir kahramanlık için bir aylığına hazırlık yapmak zorunda kaldı. Ancak, erken yaşta yeteneklerini gösteren, ancak daha sonra sanat tarihçilerinin ilgisini çekmeyen vasat sanatçılar haline gelen sanat akademilerine giren diğer kişileri bilmek veya Picasso’nun babasının oğlunun hızlı gelişimindeki rolünü incelemek ilginç olurdu. Ama Picasso bir kız olarak doğduysa,Nasıl olurdu Senatör Ruiz, küçük Pablito’ya bu kadar dikkat eder miydi yoksa yaratıcı başarı için ona umut verir miydi?
Bu tür hikayelerin hepsinde sanatsal yaratımın hiçbir koşulla sınırlandırılmayan sosyal olmayan, mucizevi doğası vurgulanır; On dokuzuncu yüzyılda, sanatçının rolünün böylesi bir yarı algısı agiografi düzeyine ulaştı ve bazı sanatçılar da dahil olmak üzere sanat eleştirmenleri sanatı, maddi dünyadaki daha yüksek değerlere nihai referans yapmak için dinin yerini alacak bir seviyeye yükseltmeye çalıştılar. Ondokuzuncu yüzyıl sanatçılarının biyografilerinde sanatçı, en sert ebeveyn disiplinine ve toplumsal düzene karşı mücadele ediyor, gerçek bir Hıristiyan şehidi olarak kamusal kınamaların kırbaçlarına katlanıyor ve sonunda tüm zorlukların üstesinden geliyor – maalesef çoğu zaman ölümden sonra – çünkü kalbinde o gizemli, kutsal ateş var. – Dahili yangın. Buna, açlığa ve sara nöbetlerine rağmen ayçiçeklerini içen deli van Gogh;güzel sanatlarda devrim yapmak için toplumun nefretini ve ebeveynlerinin lanetini kahramanca kabul eden Cézanne; varoluşsal bir jestle toplumun görgü kurallarını ve maddi güvenliğini reddeden ve kendisini çeken tropik kuşaklara gitmeyi reddeden Gauguin; cüce, topal, kalıtımsal aristokrasisini çevresindeki fakirlere feda eden sarhoş Toulouse-Lautrec.
Bugün hiçbir ciddi tarihçi, beyaz bir kumaş üzerine siyah iplikten yapılmış masalları kabul etmiyor. Ancak sanat ve sanatçılarla ilgili bu tür mitoloji, bilinçsiz ya da yadsınamaz zemini oluşturur. Sosyal etkiler, zamanın ruh hali, ekonomik kriz vb. Bilim adamları, hangi bahaneden bahsetseler de, aslında bu masallar tarafından yönlendirilirler. Dahi sanatçılar hakkındaki en karmaşık araştırma – veya daha doğrusu, “dahi sanatçı” kavramına ve sanatçının yaşadığı ve çalıştığı sosyal ve kurumsal yapılara referans noktası – “altın köfte” altında sanat eleştirisi monografilerinin ikincil veya eşlik eden “etkileri” dir. teori, deha teorisi, kişisel başarı, özgür girişim gibi bir şey olarak anlaşılmak için gizlidir.Bu açıdan bakıldığında, sanatta büyük başarıların olmaması bir kıyaslama ile açıklanabilir: Eğer bir kadın bir dahi “altın köfte” ye sahip olsaydı, kendini gösterirdi. Ama göstermedi. Demek kadınların deha “altın köfteleri” yok. Bu da kanıt gerektiriyordu. Kimsenin bilmediği küçük çoban Cotto Van Gogh’u yakalamayı başardıysa, kadınlar neden başarılı olamadı?
Ancak peri masalları ve kendi kendini gerçekleştiren kehanetler dünyasını terk ettiğimizde ve tarih boyunca deha sanatının ortaya çıktığı gerçek duruma, sosyal ve kurumsal arka planına tarafsızca baktığımızda, tarihçiye sormamız gereken soruların farklı bir biçime sahip olduğu ortaya çıkıyor. Örneğin, sanat tarihinin farklı aşamalarında yaşayan sanatçıların sosyal sınıfların, katmanların ve alt grupların neye ait olduğu merak ediliyor. Sanatçıların ve heykeltıraşların veya daha doğrusu büyük sanatçıların ve büyük heykeltıraşların yüzde kaçı, babanın veya diğer yakın akrabaların sanatçı, heykeltıraş veya diğer yakın profesyonellerin olduğu ailelerden geldi? Nicolaus Pevzner’in on yedinci ve on sekizinci yüzyıllarda Fransız akademisiyle ilgili tartışmalarda belirttiği gibi, sanat mesleğinin babadan oğula aktarılması oldukça doğal görülüyordu;akademik oğulların babalarının derslerine ücretsiz erişimi vardı. On dokuzuncu yüzyılda babalarıyla savaşan deha isyancıların görkemli, dramatik örnekleri olsa da, çoğu dahi ya da dahi olmayan sanatçıların babasının – oğulların babalarının izinden gitmesinin alışılmış olduğu günlerde – bir sanatçı olduğunu kabul etmeliyiz. Bu bağlamda büyük sanatçılar listesinden hemen Hans Golbey, Dürer, Raphael ve Giovanni Berni’nin isimleri gelir; Günümüzde bile sanatçı ailelerinden dahilerin isimlerini listelemek mümkün: Picasso, Alexander Calder, Giacometti ve Andrew White.Dahi ya da dahi olmayan sanatçıların çoğunun babası – oğulların babalarının izinden gitmelerinin gelenek olduğu o günlerde – bir sanatçıydı. Bu bağlamda büyük sanatçılar listesinden hemen Hans Golbey, Dürer, Raphael ve Giovanni Berni’nin isimleri gelir; Günümüzde bile sanatçı ailelerinden dahilerin isimlerini listelemek mümkün: Picasso, Alexander Calder, Giacometti ve Andrew White.Dahi ya da dahi olmayan sanatçıların çoğunun babası – oğulların babalarının izinden gitmelerinin gelenek olduğu o günlerde – bir sanatçıydı. Bu bağlamda büyük sanatçılar listesinden hemen Hans Golbey, Dürer, Raphael ve Giovanni Berni’nin isimleri gelir; Günümüzde bile sanatçı ailelerinden dahilerin isimlerini listelemek mümkün: Picasso, Alexander Calder, Giacometti ve Andrew White.
Bir meslek olarak sanat ve sosyal sınıf arasındaki ilişkiye gelince, “Neden büyük sanatçılar aristokrasiden çıkmadı?” “Neden büyük dahi sanatçılar yoktu?” Sorusu. soruya ilginç bir paradigma yaratabilir. En azından geleneksel karşıtı on dokuzuncu yüzyılın gelişine kadar, büyük burjuvaziden daha yüksek bir sınıfa mensup bir dahi sanatçının adını hatırlamak neredeyse imkansızdır; on dokuzuncu yüzyılda bile.
Aslında Degas, daha sonra yükselen burjuvaziyi anımsatan en düşük aristokrasiye aitti. Engelli olduktan sonra dışlanan Henri de Toulouse-Lautrec, gerçekten yüksek bir elit kesimden geliyordu.
Bununla birlikte, sanatın himayesi ve ana izleyicinin büyük bir kısmı her zaman aristokratlara aitti – tıpkı şimdi olduğu gibi – daha demokratik zamanlarımızda yerini parasal aristokrasiye bıraktı. Ama amatör çabalar dışında sanata katkı sağlamadılar. Aristokratların (ve birçok kadının) eğitime daha fazla erişimi olmasına rağmen, kadınlar gibi onlar da daha fazla boş zamanları vardı ve çevreleri sanata elverişliydi, bu da son derece yetenekli amatörlerle sonuçlanıyordu. Örneğin, Napolyon III’ün yeğeni Prenses Matilda gibi – resmi salonlarda sergiler açtı. Veya Edwin Landsir’den şahsen öğrenen Kraliçe Victoria ve oğlu Prens Albert gibi. Öyleyse bu “altın köfte” – Deha kırılgan kadınlarda yok ama sert aristokratlarda yok? Ya da belki,Hem kadınların hem de aristokratların talepleri ve beklentileri – kendilerinden beklenen belirli sosyal işlevlere ve faaliyetlere zaman ayırma ihtiyacı – kendini tamamen resim sanatına adama fikrini toplumun en üst katmanlarından erkekler için olduğu kadar tüm kadınlar için de düşünülemez hale getirdi mi? Ve bu bir dahi ve yetenek meselesi değil miydi?
Sanatın yaratıldığı koşullara – ve dahiyane sanatın yaratılması konusuna – doğru yönde yaklaşırsak, o zaman kaçınılmaz olarak sadece dahi sanatçının değil, genel olarak zihin ve yeteneğin gelişimine yardımcı olan koşullar hakkında bir tartışma olacaktır.
İsviçreli psikolog ve filozof Jean Piaget ve epistemolojinin diğer takipçileri, dünyayı ve hayal gücünü anlama sürecinde, küçük çocukların zihinlerinin – ya da dolaylı olarak dahi dediğimiz şeyin – sabit değil, belirli durumlarda öznenin dinamik etkinliği olduğunu savundu.
Erken gelişim üzerine daha sonra yapılan araştırmalar, bu yeteneğin veya bu zihnin bebeklikten başlayarak yavaş yavaş geliştiğini ve deneğin adaptif-davranış kalıplarının o kadar erken yaşlarda ortaya çıktığını ve dışarıdaki gözlemcinin gerçekten doğuştan olduğunu göstermektedir.
Bu tür araştırmalar bize, meta-tarihsel koşullardan kaçınsalar bile, bilim adamlarının, bireysel dehanın doğuştan gelen vergilendirmenin ve sanat arayışının temeli olduğu fikrine veda etmek zorunda kalacaklarını söylüyor. Bu koşulların makul bir şekilde desteklenip desteklenmediği önemli değildir.
“Neden büyük dahi sanatçılar yoktu?” Bizi soruya götüren sonuç, sanatın öncüllerinin özgür, bağımsız bir etkinliği olmadığı, belirsiz “toplumsal güçlerin” etkisi altında olan son derece yetenekli bir birey olmadığıdır. Hem sanatçının gelişimini hem de sanat eserinin niteliğini ve niteliğini içeren sanatsal yaratıcılık durumu, toplumsal düzeyde açılıyor ve genişliyor olabilir. Toplumsal yapının ayrılmaz bir parçasıdır ve sanat akademileri, sanat himayesi sistemleri veya sanatçıyı ilahi bir güç, gerçek bir insan veya bir dışlanmış olarak sunan mitler olsun, belirli sosyal kurumlar tarafından aracılık edilir ve tanımlanır.