Bir buçuk bin yıl öncesine ait güneş tutulması kayıtları, bilim adamlarının Dünya’nın değişen dönüşünün ölçümlerini hassaslaştırmasına izin verdi.
Bizans İmparatorluğu’na ait tarihi belgelerin özenli bir incelemesi, bilim adamlarına beş güneş tutulması için zamanlama ve konum verdi. Sonuçlar, önceki bulgularla tutarlı olmasına rağmen, Dünya’nın değişken dönüş hızına yeni, daha sıkı kısıtlamalar getirerek, gezegenimizin zaman içinde nasıl değiştiğini daha iyi anlamamızı sağlıyor.
Bir günün uzunluğu oldukça güvenilir, değişmeyen bir ölçü gibi görünüyor. Günde yirmi dört saat: 86.400 saniye. Bütün saatlerimiz günden güne bunu sayıyor. Hayatımızı yaşadığımız ritim budur. Ama bu biraz illüzyon.
Gezegenimizin dönme hızı, hem ayak altında hem de tepede çeşitli faktörlerden etkilenen kalıplarda yavaşlar ve hızlanır.
Günlerimizin giderek daha da uzadığı uzun vadeli eğilimi düşünün. Bilim adamları, fosil kayıtlarına dayanarak, 1,4 milyar yıl önce günlerin sadece 18 saat uzunluğunda ve 70 milyon yıl önce bugünden yarım saat daha kısa olduğu sonucuna vardılar. Yüzyılda 1.8 milisaniye kazanıyoruz gibi görünüyor.
Sonra garip altı yıllık salınımlar var: bilim adamları, Dünya günlerinin her altı yılda bir artı veya eksi 0,2 saniyelik zaman değişimlerinden geçtiğini anladılar.
Dünya’nın dönme eksenindeki bir yalpalama, geçen yıl kaydedilen tuhaf bir şekilde kısa bir gün gibi, anormallikler üretebilecek gibi görünüyor. Sadece farklı bir şey için.
Çekirdek aktiviteden atmosferik sürüklenmeye, Ay’ın genişleyen yörüngesine kadar, bir dizi faktör Dünya’nın günlerinin gerçek uzunluğunu etkileyebilir.
Hepimizin saatlerimizi (Evrensel Zaman veya UT) olarak ayarladığımız kabul edilen bir gün uzunluğu ile atomik saatler (Karasal Zaman veya TT) tarafından kesin olarak sayılan standart bir metrik arasındaki tutarsızlık – sahip olduğumuz en doğru zaman işleyişi cihazları – ΔT (delta-T) olarak bilinen bir ölçüm.
ΔT, güneş tutulmaları söz konusu olduğunda gerçekten önemli hale geliyor. Bunun nedeni, Güneş ve Ay’ın konumlarının TT kullanılarak hesaplanması ve tahmin edilmesidir, ancak Ay’ın gölgesi UT altında çalışan bir gezegenin üzerine düşecektir. Bu nedenle, tutulmanın Dünya’nın neresinden görüleceğini tahmin etmek için iki zaman arasındaki farkı bilmeniz gerekir.
Ama aynı zamanda tersine de çalışır! Bir güneş tutulmasının tam zamanı ve konumu varsa, ΔT’yi hesaplayabilirsiniz. Bilim adamları, Çin, Avrupa ve Orta Doğu’dan tarihi kayıtlardan ΔT’yi çalışabildiler.
Üç bilim adamı, Nagoya Üniversitesi’nden Hisashi Hayakawa, Tsukuba Üniversitesi’nden Koji Murata ve Japonya Ulusal Astronomi Gözlemevi’nden Mitsuru Sôma, aynı şeyi yapmak için Bizans İmparatorluğu’ndan ve Bizans İmparatorluğu’ndan gelen tarihi belgeleri incelediler.
Bu, önemli bir boşluğu doldurmak içindir: MS dördüncü yüzyıldan yedinci yüzyıla kadar, güneş tutulması kayıtlarının kıtlığı vardır. Ufak tefek bir iş. Örneğin, çoğu zaman modern araştırmalarla ilgili ayrıntılar kayıtlara dahil edilmemiştir. Ancak araştırmacılar, daha önce analiz edilmemiş kayıtlardan beş güneş tutulması tespit edebildiler.
“Bu döneme ait orijinal görgü tanıklarının ifadeleri çoğunlukla kaybolmuş olsa da, sonraki nesiller tarafından kaydedilen alıntılar, çeviriler vb. değerli bilgiler sağlıyor.” Murat diyor ki.
“Güvenilir konum ve zamanlama bilgisine ek olarak, tutulmanın bütünlüğünün doğrulanmasına ihtiyacımız vardı: gökyüzünde yıldızların göründüğü ölçüde gündüz karanlığı. 4. ila 7. yüzyıllar arasındaki beş tam güneş tutulmasının olası zamanlarını ve yerlerini tespit edebildik. Doğu Akdeniz bölgesinde, 346, 418, 484, 601 ve 693 CE.”
Büyük ölçüde, ekibin bu sonuçlardan türetebildiği ΔT değerleri önceki tahminlerle tutarlıydı.
Ancak bazı sürprizler oldu. 19 Temmuz 418’de gerçekleşen tutulmanın anlatımından araştırmacılar, tutulmanın bütünlüğünü gözlemleyebilecekleri yeri Konstantinopolis olarak belirlediler.
Yazar, tarihçi Philostorgius, tutulmayı şöyle anlatır: “Theodosius [Emperor Theodosius II] ergenlik çağına erişmişti, on dokuz Temmuz’da sekizinci saatte Güneş o kadar tamamen tutulmuştu ki yıldızlar ortaya çıktı.”
Philostorgius, MS 394’ten yaklaşık 439’daki ölümüne kadar Konstantinopolis’te yaşadı. Bu nedenle güneş tutulmasını oradan izlemiş olması kuvvetle muhtemeldir. Bu seferki ΔT için önceki model, Konstantinopolis’i tam tutulma yolunun dışına yerleştirecekti – bu nedenle rekor, ekibin bu sefer ΔT’yi ayarlamasına izin verdi.
Diğer kayıtlar da küçük ayarlamalar gösteriyor.
“Yeni ΔT verilerimiz önemli bir boşluğu dolduruyor ve 5. yüzyıl için ΔTmargin’in yukarı revize edilmesi gerektiğini, 6. ve 7. yüzyıllar için olanların ise aşağı revize edilmesi gerektiğini gösteriyor.” Murat diyor ki.
İnce ayarlar küçük görünse de, önemli etkileri vardır. Yüzyıl zaman çizelgelerinde Dünya’nın dönüşünün değişkenliği üzerinde daha sıkı kısıtlamalar getiriyorlar ve gezegenin içini modelleme ve uzun vadeli deniz seviyesi değişiklikleri gibi diğer jeofizik fenomenlerin gelecekteki çalışmalarını bilgilendirebilirler.
Araştırma yayınlandı Pasifik Astronomi Derneği Yayınları.
Kaynak : https://www.sciencealert.com/byzantine-records-of-solar-eclipses-have-refined-measurements-of-earths-spin