En baştaki sorun, psikologların örgütlenemeyip ruh sağlığı yasasıyla mesleklerin sınırlarının çizilememesinden kaynaklı. Cevapları yazarken buna dönüp durdum. O yüzden en baştan açıklayım dedim.
1) Yapabilir, zaten bunun eğitimini alıyor. Psikiyatr olmadan merkez açamıyor sadece. Sebebi de şu: "Bir psikolog psikoterapi merkezi açamaz. Nedeni ise içinde terapi kelimesi var. Terapi tedavi anlamına geliyor. Türkiye Cumhuriyeti yasalarına göre tedavi yetkisi sadece tıp hekimlerine verilmiş. Dolayısıyla Psikoterapi Merkezi ancak tıp kökenli olduğu için Psikiyatri veya nöropsikiyatri hekimlerinin öncülüğünde açılabilir." Kaynak: www.aktuelpsikoloji.com
Yani psikologlar doğru düzgün meslekten sayılmak yerine ara meslek gibi görülüyor, psikiyatrinin sağ kolu zannediliyor; çünkü örgütlenme ve sınır çizme yok. O yüzden iki taraflı olarak alan talanı çok fazla.
Bu arada psikologlar, "aile danışmanlığı merkezi" adı altında açabiliyor.
2) Aslında durum gerektirdiğinde doktorlar, hemşireler, PDR'ciler, sosyal hizmet uzmanları da terapi yapabiliyor; ama gerektiğinde. Alanı korumak için psikologların yapmaya çalıştığı bir şey bu. Psikolojik testleri de psikologların uygulamasına çalışmak gibi. Psikolojik testlerin* önemini kimse bilmediği için herkes terapi kafasında geziyor ama -klinik veya değil- psikologun tek olayı terapi yapmak değil.
Dört senelik mezun olarak da terapi işlerine zaten giremiyorsunuz, nitekim zaten terapi eğitimi öyle 32 saatlik sertifikalardan ibaret değil. Seneler sürüyor ve temelini aldıktan sonra eğitim bitmiyor; çünkü öğrendiğiniz bir tanı çat diye matematik formülü gibi insana oturmuyor, o tanının bir sürü farklı çıkışı olabiliyor. Bunun için de usta çırak ilişkisi öne çıkıyor; çünkü kitapta "otizm böyle böyledir ama bak bu çocuk şöyle" yazmaz.
*Yani aslında bir sürü test eğtimini lisansta gördüm ama sonrasında rahat 5-6 bin lira civarında parayı sertifikalara vermek zorunda kaldım; çünkü sayılmıyordu. Sertifikasız da yapardım bu arada, alan dışı kimse bilmez zaten; ama etik önemli bir değer.
Yüksek lisansla ne eklemiş oluyorlar? İşte usta çırak ilişkisini eklemiş oluyorlar. Yoksa teorik olarak ben de internetten okuyarak gökdelen inşa edebilirim ve hatta ameliyat yapabilirim. O zaman akademiye ne gerek var ki?
O bir senede çılgın gibi süpervizyonlu klinik görüşmeler yapıyorsunuz, her kelimeniz hocalar tarafından inceleniyor, her adımınız eleştiriliyor ve öğreniyorsunuz. Değil ki ikinci sene bu stajlar vs devam ediyor. Dediğim gibi bu böyle "bir sene eğitimini verdik, artık oldun sen"lik bir durum değil. Aklı başında hiçbir psikologun da aldığı herhangi bir eğitimden sonra kendini yeterli göreceğini zannetmiyorum. Hâlâ her seferinde "ulan doğru yaptım di mi?" diye birbirimize soruyoruz, takıldığımız yerde hocalarımıza soruyoruz. İnsan ilişkisi, zihni, yapısı dinamiktir; dolayısıyla öyle bir senede öğrendim oldu bitti olamaz.
Lisans mezunu biri, terapi yapmak için yeterli donanıma sahip değil. Bu da zaten kanayan ayrı bir yaramız. Yanlış hatırlamıyorsam Nedret Öztan klinik psikologların yasasını geçirtebilen başkandı. Tüm psikologları kapsayan bir yasa olamayınca bari klinikçilerin alanını çizelim de millet o unvana konamasın gibi davranılmış. Bu konuda kendisi de çok eleştiri aldı diye hatırlıyorum. (Kalabalık olmasın diye kaynağın içeriğini direkt kopyalamıyorum: psikolojiagi.com
)
Mesela şarlatanlara baktığınızda kimse psikoterapist, klinik psikolog tadında şeyler söyleyemiyor veya söyleyince hemen patlıyorlar. Bu yüzden "nefes terapisi", "melek terapisi", yok zımbırtı terapisi adı altında milleti kazıklıyorlar.
Açıköğretimde neden olmaması gerektiğinin en büyük nedeni bence bu; çünkü millet daha psikologun ne iş yaptığını bilmeden "200 tl'den hasta bakamayacaklar artık!!1!" kafasına girmiş ve açıköğretimde açılırsa bu meslekte şarlatandan geçilmez.
3) Neden bir sürü vakıf? "İstanbul Butik Üni"lerin açmasının tek sebebi para. Çalışma alanı çok ama amaç bu değil. İnsanların bir kısmı sanki bütün psikologlar bunu destekliyormuş veya ses çıkarmıyormuş gibi davranıyor. Yine bir örgütümüz olmadığı için millet kafasına göre açıyor. Hatrı sayılır bir kısmının başında psikolog bile yok. O biçim para odaklı. Açıkça söyleyim, başında ilahiyatçının olduğu psikoloji mezununu ben de saymıyorum zaten; ama işte maalesef benimle eşit konumda sayılabiliyor. Zaten biz tepki gösteriyoruz ama açıköğretimde olduğu gibi devlet erbabından dinleyen kim?
Buradaki bir özeleştiri şu: Devletten memnun olmayan bazı hocalar da para için o butik ünilere gidiyor. Millet de "oo bu hoca varmış" diye oraya gidebiliyor. Bu da ciddi bir sorun bence.
4) Aile danışmanlığı geleli de 5-6 sene oluyor ülkeye. Yine örgütlenememekten, daha doğrusu ruh sağlığı çalışanlarının sınırlarını çizememesinden kaynaklı olarak kimin neyi nasıl yaptığı belli olmayan bir sertifika. Çok değerli bir alan ama bizim ülkemizde ele ayağa düşmesi işten değil. Yasada şu var, 14. maddede: (sem.istanbul.edu.tr
) " Sosyal hizmet, psikoloji, sosyoloji, psikolojik danışmanlık ve rehberlik, tıp, hemşirelik ve çocuk gelişimi alanlarından birinde en az dört yıllık lisans programlarından mezun olanlar, Milli Eğitim Bakanlığı, Yükseköğretim Kurulu veya üniversitelerden, biri tarafından uygun görülen en az üç yüz saati teorik ve en az otuz saati süpervizyon eşliğinde olmak üzere yüz elli saati uygulamalı toplam dört yüz elli saatlik aile danışmanlığıalanında bir eğitim programını başarıyla tamamladıktan sonra sertifika alanlar, aile danışmanı unvanı alabilir." ama bizim ülkemizde "32 saatlik aile danışmanlığı!!", "uzaktan eğitimle aile danışmanlığı" tadında şeyler olunca buna olan güven de azalıyor haliyle veya bu unvanı alanlar da psikoterapist gibi davranabiliyorlar. Sorun bu.
Özetle sorun alanlar arası sınır olmaması, kimsenin alanını bilmemesi, kimseye sorulmadan alanlar arasında oynamalar yapılması.
Biraz uzun yazdığım için dağınık veya eksik olmuş olabilir, kusuruma bakmayın lütfen. Eksik varsa yanıtlamaya çalışırım.