Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH), zamanla ilerleyen bir grup akciğer hastalığıdır. KOAH en çok sigara içenlerde ve 40 yaşın üzerindeki kişilerde görülür.
KOAH’lı kişilerde genellikle nefes almada zorluk, inatçı öksürük ve nefes darlığı görülür. KOAH, ne kadar ilerlediğine bağlı olarak aşamalara veya derecelere ayrılabilir.
Erken aşamalarında, KOAH neredeyse hiç fark edilmez, ancak uygun tedavi görmezseniz zamanla kötüleşir. Ne kadar erken yakalarsanız, bakış açınız o kadar iyi olur.
KOAH’ın dört aşaması hakkında bilgi edinmek için okumaya devam edin. Her aşamada bekleyebileceğiniz semptomları ve olası tedavi seçeneklerini inceleyeceğiz.
KOAH şiddetini sınıflandırmak için GOLD sistemi nedir?
Küresel Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı Girişimi (GOLD), Ulusal Kalp, Akciğer ve Kan Enstitüsü ve Dünya Sağlık Örgütü tarafından başlatılan bir programdır. Dünyanın dört bir yanındaki ülkeler, KOAH’ı teşhis etmek ve tedavi etmek için onun kılavuzlarını ve tavsiyelerini kullanır.
GOLD sistemi daha önce KOAH’ı yalnızca bir spirometri testi ile ölçülen akciğer kapasitenize göre 1’den 4’e kadar olan evrelerden sınıflandırmıştır. Ancak en yeni GOLD yönergeleri, spirometri sonuçlarınızı, ABCD değerlendirme tablosuna dayalı olarak risk düzeyinizi belirlemek için semptom şiddetinizin öznel ölçümleriyle birleştirir.
Spirometre testi, spirometre adı verilen bir makineye nefes vermeyi içerir. Makine ne kadar sert ve hızlı nefes alabileceğinizi ölçer.
Doktorunuz iki sayıyı inceleyecektir: force vital kapasiteniz (FVC) ve bir saniyedeki kuvvet ekspiratuar hacminiz (FEV1). FVC’niz soluyabileceğiniz toplam hava miktarıdır ve FEV1, bir saniyede verdiğiniz nefes miktarıdır. KOAH tanısı için FEV1 / FVC oranınızın 0.7’den az olması gerekir.
Doktorunuz spirometri sonuçlarınızı 1. derece (en az şiddetli) ile 4. derece (en şiddetli) arasında derecelendirecektir. Bu dereceler, eski sistemde evre 1 ila evre 4 KOAH ile ilişkilidir.
Sağlık uzmanınız belirtilerinizin ciddiyetini British Medical Research Council (mMRC) anketini veya COPD Assessment Testini (CAT) kullanarak belirleyecektir.
Aşama 1: Erken
Evre 1 KOAH hafif kabul edilir. Bu aşamada, akciğer fonksiyonunuzla ilgili bir sorununuzun farkında olmayabilirsiniz. FEV1’iniz öngörülen değerinizin yüzde 80 ila 100’ü arasındaysa, doktorunuz size 1. derece KOAH atayacaktır.
Semptomlar
Spirometri testinizde 1. derece alırsanız, belirgin semptomlarınız olmayabilir. Semptomlarınız varsa, öksürük geliştirebilir ve mukus üretiminiz artabilir. KOAH’ın erken evrelerini griple karıştırabilirsiniz.
Tedavi
Evre 1 KOAH ile doktorunuz, akciğerlerinizdeki hava yollarını açmak için bir bronkodilatör ilaç önerebilir. Bu ilaçlar genellikle bir inhaler veya nebülizör yoluyla alınır.
Doktorunuz ayrıca solunum semptomlarınızı kötüleştirebilecek hastalıkları önlemek için grip ve zatürree aşıları yaptırmanızı önerebilir.
KOAH gelişimine neden olan değişen yaşam tarzı alışkanlıklarının değiştirilmesi, KOAH’ınızın ilerlemesini yavaşlatmaya potansiyel olarak yardımcı olabilir. KOAH’lı çoğu insanın sigara geçmişi vardır. Sigarayı bırakmak ve ikinci el sigara içmekten kaçınmak, hastalığınızın görünümünü iyileştirmek için yapabileceğiniz en önemli şeylerden ikisidir.
2. Aşama: Hafif
FEV1’iniz tahmin edilen değerinizin yüzde 50 ila 79’una düştüğünde, KOAH’ınız 2. aşama olarak kabul edilir.
Semptomlar
2. aşamada, 1. aşamadan itibaren belirtileriniz kötüleşir. Öksürmeniz ve mukus üretiminiz daha şiddetli hale gelebilir ve yürürken veya egzersiz yaparken nefes darlığı yaşayabilirsiniz. Tipik olarak, bu aşamada insanlar bir şeylerin yanlış olduğunu anlar ve bir doktordan tıbbi yardım isterler.
Tedavi
Akciğerlerinize hava akışını artırmak için size bronkodilatör ilaç verilebilir.
Doktorunuz, durumunuz hakkında farkındalığınızı artırmak için tasarlanmış bir program olan pulmoner rehabilitasyon önerebilir. Genellikle durumunuzu nasıl daha iyi yöneteceğinizi öğreneceğiniz bir grup dersi olarak sunulur.
Semptomlarda alevlenme varsa, steroid veya oksijen almanız gerekebilir.
3. Aşama: Şiddetli
3. aşamaya ulaştığınızda, KOAH şiddetli olarak kabul edilir ve zorunlu ekspiratuar hacminiz tahmin edilen değerinizin yüzde 30 ila 50’si arasındadır. Ev işlerini yaparken nefes almakta güçlük çekebilir ve evinizden çıkamayabilirsiniz.
Semptomlar
3. aşamada, daha sık alevlenmeler yaşayabilirsiniz ve nefes darlığınız ve öksürüğünüz daha da kötüleşir. Muhtemelen eskisinden daha kolay yorulduğunuzu göreceksiniz.
Diğer olası semptomlar şunları içerebilir:
- sık soğuk algınlığı veya hastalık
- ayak bileklerinde şişme
- göğüste sıkışma
- derin nefes almada zorluk
- hırıltılı solunum
Tedavi
Evre 3 KOAH için tedavi seçenekleri aşama 2’ye benzer. Bu aşamada oksijene devam etme olasılığınız daha yüksektir.
4. Aşama: Çok şiddetli
4. aşama çok şiddetli kabul edilir. Zorunlu ekspiratuar hacminiz normal değerinizin yüzde 30’undan azdır ve kan oksijen seviyeleriniz düşük olacaktır. Kalp veya akciğer yetmezliği geliştirme riskiniz var.
Semptomlar
4. aşamaya gelindiğinde, muhtemelen ölümcül olabilecek sık sık alevlenmeler yaşayacaksınız. Dinlenirken bile nefes almakta zorlanabilirsiniz.
Tedavi
4. aşamadaki tedavi seçenekleri önceki aşamalara benzer. Doktorunuz ayrıca nefes almayı iyileştirmek için akciğer ameliyatı önerebilir. Cerrahi seçenekler şunları içerir:
- akciğer nakli
- akciğer hacim küçültme ameliyatı
- bülektomi
KOAH için bir son aşama var mı?
Spirometri testinizde 4. derece bir puan, alabileceğiniz en yüksek nottur. Bu kategoriye bazen son dönem KOAH da denir.
Bu aşamadaki birçok insan için yaşam kalitesi genellikle oldukça düşüktür ve semptom alevlenmeleri ölümcül olabilir.
KOAH’lı birinin yaşam beklentisi nedir?
KOAH’a sahip olmak, yaşam beklentinizi düşürür. Bununla birlikte, yaşam beklentinizi etkilediği miktar, KOAH’nızın ne kadar ilerlediği ve sigarayı bırakıp bırakmadığınız veya KOAH’a yol açan yaşam tarzı alışkanlıklarınızı değiştirip değiştirmediğiniz gibi birçok faktöre bağlıdır.
Yaşlı
Araştırmacılara göre, sigara içen 65 yaşındaki bir erkek, sigara için beklenen yaşam süresinin 3,5 yılını kaybedecek ve ayrıca KOAH hastası için aşağıdaki değerleri kaybedecektir:
- Aşama 1: 0,3 yıl
- 2. Aşama: 2.2 yıl
- Aşama 3 veya 4: 5,8 yıl
Daha önce sigara içenler için indirimler:
- Aşama 1: 1,4 yıl
- Aşama 2, 3 veya 4: 5.6 yıl
Hiç sigara içmemiş biri için indirimler:
- 2. Aşama: 0.7 yıl
- Aşama 3 veya 4: 1.3 yıl
İçinde
KOAH’ın ilerlemesini önleyebilir misiniz?
KOAH tersine çevrilemez ve şu anda KOAH’nızın ilerlemesini tamamen durdurmak mümkün değildir. Doktorunuzla birlikte çalışarak ve uygun bir tedavi programını izleyerek KOAH’ın ilerlemesini mümkün olduğunca yavaşlatmanıza yardımcı olabilirsiniz.
KOAH ile yaşamak
KOAH’ınız ne kadar ilerlediğine bakılmaksızın, ilk başta KOAH’ınıza neden olan yaşam tarzı alışkanlıklarını değiştirmek önemlidir. Yapabileceğiniz en önemli şey sigarayı bırakmaktır. Bırakmazsanız, ciğerlerinize zarar vermeye devam edeceksiniz ve KOAH’nız normalde olduğundan daha hızlı ilerleyecektir.
Bol miktarda sebze, sağlıklı yağlar, protein ve işlenmemiş yiyeceklerle dolu düşük karbonhidratlı bir diyet yemek, semptomlarınızı yönetmenize ve sağlıklı bir kilonuzu korumanıza yardımcı olabilir. Kayısı veya şeftali gibi şişkinliğe neden olan yiyecekler yemek, bazı kişilerde solunum problemlerini şiddetlendirebilir.
Düzenli egzersiz, solunum kaslarınızı güçlendirerek ve kardiyovasküler sağlığınızı iyileştirerek KOAH semptomlarını azaltmaya yardımcı olabilir.
Paket servisi
KOAH, akciğer fonksiyonunuzun ne kadar azaldığına bağlı olarak evre 1’den evre 4’e kadar kategorize edilirdi. Şimdi, doktorlar KOAH riskinizi belirlemek için akciğer fonksiyon testinin sonuçlarını sübjektif semptom şiddeti ölçümleriyle birleştiriyor.
KOAH tanısı konulduktan sonra yaşam beklentinizi ve görünümünüzü iyileştirmek için yapabileceğiniz en önemli şey sigarayı bırakmaktır.