SORU 65- 4/a (ESKİ SSK) KAPSAMINDA 18 YAŞIN ALTINDAKİ ÇALIŞMALAR, EMEKLİLİK ŞARTLARININ BELİRLENMESİNDE NASIL DİKKATE ALINMAKTADIR ?
CEVAP 65- Sigortalılık süresi açısından;
-1/4/1981 tarihinden önce sigortalı olanların sigortalılık başlangıç tarihi ilk defa işe başladıkları tarih,
-1/4/1981 tarihinden sonra sigortalı olanların ise 18 yaşını doldurduğu tarih,
sigortalılık başlangıcı olarak sayılmaktadır.
Buna göre, emeklilik şartları açısından sigortalılık süresi, 1/4/1984 tarihinden önce 18 yaş altındaki çalışmalar ilk defa işe giriş tarih olarak belirlenmekte, ancak bu tarihten sonra ilk defa işe girenler için 18 yaşından önceki çalışmalar 18 yaşını doldurdukları tarihte başlatılmakta, ancak bu tarihten önceki süreler için ödenen primler, prim ödeme gün sayılarının hesabına dahil edilmekle birlikte, emeklilik şartlarının belirlenmesinde, 18 yaşın altındaki tarih esas alınmaktadır.
Bu husus, 4/a (eski SSK’lı) kapsamında çalışanlar için 1/5/2008 tarihinden sonra işe girenler için geçerli olduğu gibi önce işe girenler için de geçerlidir. Yani 4/a sigortalıları için bu tarih (sosyal güvenlik reform) açısından bir farklılık bulunmamaktadır.
Örneğin; 12/1/1962 doğumlu (A)’nın, ilk defa 18 yaşını doldurmadan 25/5/1979 tarihinde çalışmaya başlaması durumunda, ilk defa işe başlama tarihi 1/4/1981 tarihi öncesi olduğundan normal emeklilik açısından sigortalılık süresinin hesaplanmasında, 18 yaş öncesi veya sonrası dikkate alınmadan sigortalılık başlangıcı, işe başlama tarihi olan 25/5/1979 tarihi kabul edilerek, hem sigortalılık süresi hem de emeklilik şartları bu tarih olarak esas alınacaktır.
Örneğin, 13/2/2001 doğumlu (B)’nin, 18 yaşını doldurmadan 1/5/2018 tarihinde 4/a (eski SSK’lı) kapsamında işe başlamış olduğunu varsaydığımızda, bu kişinin emeklilik açısından sigortalılık süresinin başlangıcı 1/5/2018 tarihi değil, 18 yaşını doldurduğu tarih olan 13/3/2019 olarak esas alınacak, ancak emeklilik şartları gerçekte işe başlama tarihi olan 1/5/2018 tarihine göre belirlenecektir.
Esasında, 5510 sayılı Kanunla, yani 30/4/2008 tarihinden sonra ilk defa sisteme girenler için bu hükmün çok fazla bir önemi bulunmamaktadır. Zira, bu Kanunla yaşlılık aylığı (yani normal emeklilik) şartları açısından “sigortalılık süresi” kaldırılmış ve sadece yaş ve prim ödeme gün sayısı şartlarına yer verilmiştir. Buna göre, yaşlılık yani normal emeklilik açısından 30/4/2008 tarihinden sonra 18 yaşını doldurmadan ilk defa sisteme girenler için bu hüküm hiçbir anlam ve hak kaybı içermemektedir.
Diğer taraftan, 1/4/1981- 30/4/2008 tarihleri arasında sigortalı olanlar için 18 yaş öncesinin sigortalılık olarak dikkate alınmaması sadece normal emeklilik (yaşlılık aylığı) için geçerli olup, malullük ve ölüm aylığı için geçerli değildir. Yani ölüm ve malullük emeklilik şartlarının belirlenmesinde 30/4/2008 tarihi öncesinde işe girenlerin 18 yaş altı çalışmalarındaki ilk başlangıç emeklilik açısından da başlangıç sayılmaktadır.