Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin, Girne İlçesi’nde bulunan Bellapais Manastırı, ben 1158 ve 1205 yılları arasında inşa edilmiştir. Kuzey sahillerinin her yerine hükmeden görüşü ve eşsiz dağ manzarası ile Kıbrıs’ta Gotik mimari tarzının görülmesi gereken önemli eserler arasındadır. Manastırda, konser olarak kullanılan salonlar mevcuttur. Bu salonlar savaş yıllarında kurşun yağmuruna tutulmuş ve bugün halen burada kurşun izleri bulunur. Beşparmak dağlarının eteğinde bir kayanın üzerine kurulmuş olan Bellapais Manastırı’nın bugünkü adı, Fransızca olarak Abbaye de la Paix olarak bilinir. Bellapais Manastırı, Gotik sanatının bir şaheseri ve yakın doğunun en güzel örnekleri arasındadır. Manastırın ilk sakinlerinden biri olan Selahaddin Eyyubi, 587 yılında Kudüs’ü ele geçirmiş ve Kıbrıs’a göç eden Augustinian mezhep rahipleri olarak bilinmektedir.
Manastırın ilk yapımı 1198 ve 1205 yılları arasında inşa edilmiştir. Bugün ayakta kalan yapıların büyük bir kısmı Fransa Kralı 3. Hugh tarafından inşa edilmiştir. Manastırın ortasında bulunan avlunun dört bir yanını çevreleyen revaklar ve yemekhane, Kral 4. Hugh döneminde inşa edilmiştir. Bellapais Manastırı, kapı ve ön avlu ile başlar. Manastırın kapısının kulesi çok sonradan yapılmıştır. Avlunun diğer ucunda bulunan kilise, manastırın günümüzde en iyi durumuna ulaşmış ve 13. yüzyıldan kalmıştır. Ön tarafında bulunan İtalyan üslubundaki freskler, 15. yüzyılda yapılmaya başlanmıştır. Manastırın ortasında çevresi revaklı olan bir avlu bulunur. Roma döneminden kalma iki tane mermer lahit, geçmiş zamanda rahiplere lavabo vazifesi görmüştür.
Lahitlerin arkasında bulunan kapıdan yemekhaneye bir geçiş yolu bulunur. Kapının üstünde, Kudüs ve Lüzinyan krallarının armaları asılıdır. Gotik sanatının kusursuz örneklerinden biri olarak kabul edilen bu yer, oldukça geniş ve dikdörtgen şeklindedir. Gündüzleri deniz tarafında bulunan ve doğu tarafında bulunan pencerelerden ışık alır. Manastırda bulunan papazların yemek yedikleri sırada vaaz vermek için kullandıkları kürsü hala günümüzde yerinde durmaktadır. Orta avlunun doğusunda bulunan rahiplere ayrılan yerler ve meclis odaları, Bellapais Manastırın içinde bulunur. Manastırın idari işlere genellikle meclis odalarında yürütülür. Taş işçiliğinin başarılı örnekleri arasında bulunan kabartmaların arasında sırtında merdiven taşıyan adam, pelerinle bir rahip gibi duran figürler, iki deniz kızı arasında bir adam, kitap okuyan bir kadın, tesbihli bir kadın, iki vahşi hayvanın saldırdığı bir adam, kedi ve bir maymun olan armut ağacının altında kalkanlı bir adam, gezen kişilerin gözüne çarpar.
Bellapais Manastırı’na Ulaşım Nasıl Sağlanır?
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde bulunan Girne şehrinin Bellapais köyünde bulunur. Yaklaşık olarak Girne’den 5 km uzaklıkta bulunan Bellapais Manastırına ulaşım sağlamak için dolmuş ve taksi kullanılır. Girne’nin doğusunda bulunan ve şehir dışına çıkan kavşaklardan Ozanköy ve Beylerbeyi köyüne giden tabelaları takip ederek buraya ulaşım sağlayabilirsiniz. Altınkaya tatil beldesine geçerek yolun karşısında bulunan Ozanköy ile sağa giden yolu takip ederek karşıya geçebilirsiniz. Bellapais’e giden yolun her iki tarafında da büyüleyici villalar vardır. Yol kenarında Bellapais Manastırına giderken etkileyici villaları görebilirsiniz.
Bellapais Manastırı’nın Tarihi ve Mimari Güzellikleri
Manastır, tarihi ve mimari zenginliğiyle görmek isteyen ziyaretçilerine hem görsel bir şölen hem de tarihi bir yolculuk sunar. Önemli mekanlardan birisi olan Bellapais Manastırı, Kıbrıs’ın kültürel mimarisinin bir parçasıdır. Kıbrıs’ın kuzeyinde bulunan Bellapais köyünde yer alan dini ve tarihi bir yapıdır. Hem tarihi hem de mimari açıdan büyük bir öneme sahip olan bu manastır güzellikleriyle herkesi kendine hayran bırakır. Tarihi yapıların korunması ve restorasyonu oldukça önemlidir. Günden güne çeşitli çalışmalar ile korunmaya çalışılan Manastır, hem Kıbrıs yerel yönetimleri hem de uluslararası kültürel kuruluşlar ile tarihi dokusunu korumak ve gelecek olan nesillere aktarmak için çaba sarf edilmiştir
13. yüzyılın ortalarında Lüzinyan Kralı 3. Hugh’un emri ile inşa edilmeye başlanan bu yer, Kıbrıs’ta bulunan krallığın döneminde dini ve kültürel bir merkez olarak hizmet sağlamıştır. Yaklaşık olarak Lefkoşa’ya 10 km uzaklıkta bulunan bu yer, çevresinde bulunan muhteşem bir Akdeniz manzarasına sahiptir. Manastırın tepesinden bakıldığı zaman denizin ve çevresinde bulunan doğanın eşsiz panoramasını görebilirsiniz. Gotik ve Rönesans tarzlarının etkilerini taşıyan çarpıcı bir mimariye sahiptir. Kilise, dikkat çekici bir kubbe sütunlar ile süslenmiştir. Gotik tarz inşa edilen bu kilise, tarihsel ve sanatsal öneme sahip süslemelerle donanmıştır.
Manastırın iç duvarları, döneminin sanatsal ifadesini yansıtan güzel resimler ile doludur. Bu resimler, dini sahneleri, azizleri, melekleri ve figürleri anlatır. Manastırın iç mekanı, dini semboller ile zenginleştirilmiştir. Gezmeye gelen ziyaretçiler tarafından hem estetik hem de ruhsal bir deneyim sunar. Venedik döneminin son zamanlarına doğru manastırın idaresi yavaş yavaş bozulmaya başlamıştır. Yasak olmasına rağmen papazların evlenmesi ve birden fazla evlilik yapmaları günden güne manastıra olan ilgilerinin azalmasına sebep olmuştur. 1570 yılında Osmanlı tarafından ele geçirilen Bellapais Manastırı, bozulmaya giden işleyişinden dolayı zamanla kapatılmıştır.
Bellapais Manastırı’nın Osmanlı Dönemindeki ve Sonrasındaki Değişiklikleri
Manastırın, Osmanlı dönemi ve sonrasındaki değişiklikler arasında, Kıbrıs’ın tarihi ve kültürel evriminin bir yansıması olarak görülür. Manastırın, farklı dönemlerinde oluşan işlevleri ve değişiklik gösteren kullanımı, Kıbrıs’ın zengin ve karmaşık olan tarihini anlamamıza yardımcı olur. Tarih boyunca farklı medeniyetlerin etkisi altında kalmış olan ve Osmanlı döneminde önemli değişimler yaşamış bir tarihi yapıdır. Kıbrıs’ın turistik cazibe merkezleri haline gelen Bellapais Manastırı, tarihi ve mimari zenginlikleriyle sunduğu muhteşem manzaralar ve çevresinde kültürel etkinlikler ile ziyaretçilerin ilgisini çeker. Kıbrıs adasının mistik ve tarihi zenginliğini en iyi yansıtan eserlerden biri olarak kabul edilen Bellapais Manastırı, eşsiz manzarasının ve çevresinin büyüleyici etkisiyle gezip gören kişileri kendine hayran bırakır.
1571 yılında Kıbrıs’ın Osmanlı imparatorluğu tarafından fethedilmesi ile beraber, Osmanlı yönetimi altına girmiştir. Osmanlı dönemi boyunca manastırın işlevi ve kullanımı büyük bir ölçüde değişiklik göstermiştir. 19. yüzyılın sonlarına doğru Osmanlı İmparatorluğu’nun modernleşme çabaları ve Kıbrıs’ın İngiliz yönetimine geçişi, manastırın kullanımını büyük bir ölçüde bir etkilemiştir. Manastırın zamanla bazı bölümleri terk edilmiş ve bakımsızlık sebebiyle zamanla bozulmalar yaşanmıştır. 20. yüzyılın ortalarından itibaren, tarihi ve kültürel önemini korumak amacıyla restore çalışmalarına başlanan Manastır, Kıbrıs yerel yönetimleri ve uluslararası kuruluşlar ile tarihi dokusunu yeniden canlandırmak için büyük bir azimle çalışılmıştır. Tarihi dokusu ile bütünleşmiş doğal bir tepede bulunan bu eser, Akdeniz’in turkuaz sularının kıyıya vurduğu ve yeşil doğanın sakinliği ile buluştuğu bir manzara sunar. Bu eşsiz güzelliğe sahip olan eser, değişikliklere uğrayarak günümüzde son hali ile varlığını sürdürür.
Osmanlı dönemi zamanında bana sırın çoğu bölümü yeniden düzenlenmeye başlanmıştır. Genellikle dini sembollerin ve resimlerin İslam kültürüne uygun bir hale getirilmesi için bazı değişiklikler yapılmıştır. Mimari özelliklerinde de büyük bir ölçüde gözle görülür değişiklikler görülmüştür. Osmanlı döneminde, manastır farklı amaçlar için kullanılmıştır. Bazı bölümleri medrese için kullanılmış ve halka İslam eğitimi verilmiştir. Manastırın arazisi tarım ve hayvancılık gibi faaliyetler için kullanılmıştır. Osmanlı döneminden sonra geliştirilen değişiklikler sonucunda Manastır, büyük bir ölçüde değişikliğe uğramış ve şuan günümüzde hala varlığını sürdürmektedir.