

Hazırlayan: Dr. Özay Özdemir
Yanıtları görmek için
lütfen sorulara tıklayın.
1. Vajinismus Nedir?
Vajinismus, vajinal giriş düşüncesi veya girişimi karşısında gösterilen, istem dışı, bedensel ve ruhsal tepkiler (özellikle vajina çevresindeki kasların kasılması, kendini geri çekme, partnerini itme, sıkıntı hissi, ağlama vb.) olarak tanımlanmaktadır.
Bir tür fobik reaksiyondur. Diğer fobik (aşırı korku duyulan) bozukluklarda olduğu gibi kişi çoğu zaman bu durumun abartılı ve anlamsız bir tepki olduğunun farkında olabilir. Ancak tepkilerine engel olamaz. Her zaman aşırı korku, kaygı ve endişe gibi duyumlar bilinç düzeyinde (farkındalık) olmasa bile KORKULAN DURUM (cinsel birleşme düşüncesi, girişimi ya da jinekolojik muayene) ile karşılaşıldığında bedensel (KASILMA, TİTREME, İSTEMSİZ HAREKET VE DAVRANIŞLAR) ve ruhsal (SIKINTI artışı) tepkiler ortaya çıkar.
2. Vajinismusun nedenleri nelerdir?
-
Vajinismus oluşumuna birden çok etkenin neden olduğu artık modern bilimsel literatürde kabul edilmektedir:
-
Kişinin ruhsal yapısına özgü duyarlılık (hemen çoğu kişide herhangi bir durumdan korku duyma eğilimi bulunmaktadır. Bazı kişilerde de cinsel birleşmeye ilişkin kişiye özgü korku tepkisi öğrenilmiş olabilir).
-
Kültüre özgü nedenler: cinsel mitler (yanlış inanışlar, kalıplaşmış ön-yargılar), cinsellik konusunda geleneksel yaklaşımlar (bekarete verilen önem ve değer, erkek ve kadın rollerine yüklenen farklı anlamlar gibi), yetiştirime tarzı, dini inanışların etkisi.
-
Cinsel bilgilenme ve eğitimdeki yetersizlikler.
-
-
Daha derin psikolojik nedenler (ruhsal-iç dünyaya ait- çatışmalar, psikoseksüel gelişim dönemlerinde yaşanan aksamalar).
-
Cinsel travmalar: gelişim dönemlerinde maruz kalınan taciz veya kötüye kullanım.
3. Vajinismus, kızlık zarı yapısıyla ilgili fiziksel bir engelden kaynaklanır mı?
Kesinlikle hayır. Kızlık zarı hakkında, toplumda yaygın olan, yanlış inanışlar fiziksel engel değil ama RUHSAL AÇIDAN ENGEL oluşturmaktadır.
Çoğu kişi, kızlık zarı ve ilk cinsel birleşme sırasında yaşanacak süreç hakkında yanlış, abartılı, korku ve endişe kaynağı olan kulaktan dolma bilgilere sahiptir. Kulaktan kulağa yayılan, korku, endişe hatta dehşet duygularına neden olan ve daha çok şiddet içeren sözler şöyledir: ilk ilişki sırasında, kadın cinsel organı vajina girişini bir perde gibi kapatan ZAR, erkek cinsel organı penisin zorlayışıyla yırtılır, parçalanır, bozulur ve çok kanama olur. Bu sözler kadınlar için olduğu kadar erkekler için de korku ve belirsizlik kaynağıdır.
Erkek, ilk ilişki sırasında eşine/partnerine acı vereceğini düşünmektedir. Dolayısıyla çoğu zaman, korku ve kaygı dolu bir bekleyiş içinde olan kadın ve eşinin yüzünde korku dolu ifadeyi hisseden erkek, ne yapacaklarını şaşırmış, çaresizlikle belirsizlik arasında bocalayan bir çift haline gelmişlerdir.
Doğru bilgiler şunlardır: Tıp dilinde himen olarak adlandırılan kızlık zarı cinsel birleşme için fiziksel engel oluşturmaz. Vajinayı bir perde gibi kapatmaz. İlk birleşme ile kızlık zarında oluşan yırtılma değildir. İlk birleşmede, kanama ve acı hissi olursa, bu kızlık zarı kaynaklı değildir. İlk cinsel birleşme herkeste kanamaya neden olmayabilir, her 10 kişiden 4 kişide hiç kanama görülmez. İlk birleşme sonrası kanama olması BEKARET göstergesi değildir.
4. Vajinismus kimlerde görülür?
Vajinismus her kültürde ve toplumda görülebilmektedir. Ancak bilimsel araştırmalar göstermektedir ki: doğu ülkelerinde batı ülkelerine oranla daha yaygın görülür. Eğitim düzeyi yükseldikçe tedavi için başvurma ve yardım arayışında artış gözlenmekte bu durum eğitim düzeyi yüksek kişilerde vajinismusun sık görüldüğü gibi yanlış bir izlenime sebep olmaktadır. Tedavi için başvuranların çoğunluğunda geçmişlerinde özgül bir neden (cinsel travma vb) saptanmaz.
5. Vajinismus gebeliğe engel midir?
Cinsel birleşme olamayacağı için normal yolla gebelik gerçekleşmesi de mümkün olamaz.
6. Vajinismuslu kişi çocuk sahibi olabilir mi?
Vajinismuslu bir kadının gebe kalma potansiyeli vajinismusa bağlı olarak bozulmuş değildir, yalnızca mekanik bir engel vardır. Dolayısıyla cinsel birleşme (penisin vajinaya girişi) yoluyla rahim içine ulaştırılamayan sperm hücreleri başka yolla ulaştırılırsa (tıbbi tedavi) gebelik elbette olacaktır. Ancak bu ETİK OLMAYAN BİR TIBBİ DAVRANIŞ OLUR. Doğru ve uygun olan seçenek önce vajinismusun tedavi edilmesi sonra gebelikle ilgili tıbbi işlemlerin yapılmasıdır (gerekirse)..Çünkü VAJİNİSMUS TÜMÜYLE TEDAVİ EDİLEBİLEN BİR TIBBİ DURUMDUR.
7. Vajinismuslu kişi gebe kalır ve doğum yaparsa sorun düzelir mi?
Kesinlikle düzelmez. Hem uluslararası bilim dünyasında hem de ülkemizde yapılmış araştırmalarda vajinismuslu olguların %5-10u tedavi için başvurduğunda, cinsel birleşme gerçekleşmemiş olmasına karşın, gebe kalmış ve doğum yapmıştır (çoğu sezaryen ile). Olgularımız arasında vajinismuslu olup normal yolla doğum yapmış kişiler dahi vardır. Ancak gebelik ve doğum sonrasında sorunun doğum öncesinde olduğu gibi devam ettiği görülmektedir.
8. Vajinismus tipleri var mıdır?
Cinsel birleşme korkusunu bilinç düzeyinde yaşayan (farkındalığı olan) ve farkındalığı olmayan vajinismuslu kişi tiplerinden söz edilebilir. Farkındalığı olan kişiler cinsel birleşme girişimine ilişkin korku ve endişelerini ifade eder. Girişimde bulunmaktan kaçınırlar. Tedavi arayışında bulunurlar. Diğer gruptakiler ise cinsel birleşmeye ilişkin korku ve endişelerinin bilinç düzeyinde farkında değildirler. Tepkileri daha çok bedenseldir. Kendileri için tedavi arayışında bulunmazlar. Genellikle cinsel birleşmeyi eşleri/partnerleri nedeniyle gerçekleştiremediklerini düşünmektedirler.
9. Cinsel soğukluk ile vajinusmus arasındaki farklar nelerdir?
Cinsel soğukluk (firijidite) kavramı günümüzde kullanılmamaktadır. Onun yerine cinsel istek azlığı ya da kaybı şeklinde bir tanımlama vardır ve bu vajinismustan tümüyle farklıdır. Vajinismuslu kadınların çoğunun cinsel istekleri normal düzeydedir, uyarılabilir ve orgazm olabilirler.
10. Vajinismuslu kişide başka psikolojik sorunlar var mıdır?
Çoğu vajinismus hastasında başka özgül FOBİLER de görülmektedir. En sık rastlananlar:
-
Normal doğum, jinekolojik muayene, doktor, dişçi korkusu
-
Evde yalnız kalmak, karanlıkta kalmak, kapalı yer korkuları
-
Çeşitli hayvan korkuları: Özellikle kedi-köpek, böcek, kuş, yılan, fare vb.
11. Vajinusmus belirtileri bekar veya evli kişilerde farklılık gösterir mi?
Göstermez. Bekar veya evli olmak vajinismus açısından farklılıklara yol açmaz. Evlilik öncesinde cinsel birleşme deneyen ancak birleşmeyi gerçekleştirememiş bazı çiftler, evlendikten sonra yaparız diye düşünmektedir. Ancak evlendikten sonra sorunun devam ettiğini görerek tedavi arayışında bulunurlar.
12. Vajinismus tedavisi nasıl yapılır? Tdeaviyle ilgili tüm dünyada kabul edilen standartlar nelerdir?
Vajinismusun günümüzde uygulanan ve tüm dünyada standart olarak kabul edilen, ilk seçenek tedavi yöntemi: VAJİNİSMUSA ÖZGÜ MODİFİYE EDİLMİŞ CİNSEL TERAPİDİR.
Cinsel terapi bir psikoterapi yöntemidir. Modern cinsel terapinin kurucuları ve ilk uygulayıcıları William Masters ve Virginia Johnson isimli Amerikalı psikiyatrlardır. 1960lı yıllarda, kadın orgazm bozukluğu, erkekte erektil disfonksiyon ve erken boşalma gibi çeşitli cinsel işlev bozukluklarında kullanılmaya başlanan cinsel terapi teknikleri günümüzde geliştirilmiş ve standart bir tedavi yöntemi olmuştur.
13. Tedavi süresi nedir, kişiye özgü farklılıklar olur mu?
Tedavi diğer psikoterapilere göre nispeten daha kısa süreli ve soruna odaklıdır. Tek bir seanstan oluşmaz, bir süreçtir. Seanslar ortalama haftada bir sıklıktadır. Tedavi süresi ortalama 8-10 seanstan oluşur. Çiftlere özgü olarak daha kısa veya daha uzun sürebilir.
14. Vajinismus tedavisinin amaçları nelerdir?
Vajinismusun terapisinde amaç CİNSEL BİRLEŞMENİN YALNIZCA BİR KEZ GERÇEKLEŞTİRİLMESİ DEĞİLDİR. Amaçlar, kişinin cinsel birleşmeyi bilinçli, uyanık, aktif bir şekilde her istediğinde ve istediği şekilde, olabildiğince rahat gerçekleştirebilmesi, birleşme sırasında cinsel uyarılma halini sürdürmesi, haz duyabilmesi ve orgazma ulaşabilmesi şeklinde özetlenebilir.
15. Vajinismus tedavisinde hipnoz, botoks, kızlık zarı ameliyatı gibi tedaviler yararlı mıdır?
Kesinlikle hayır. Hipnoterapi, botulismus tedavisi, cerrahi tedaviler, kas gevşetici ve uyuşturucu ilaçların kullanımı gibi yöntemler vajinismus tedavisinde denenmiştir. Ancak günümüzde kabul edilen ortak bilimsel görüş vajinismusun klasik cinsel terapi yöntemi kullanılarak tedavisidir. Çünkü vajinismus CİNSEL ORGAN HASTALIĞI DEĞİLDİR. Ruhsal kökenli bir sorundur. Bir fobi (aşırı korku) reaksiyonudur. Dolayısıyla sorunun kalıcı çözümü de ancak ruhsal sorunun (anksiyetenin-aşırı ruhsal gerilimin) giderilmesi ve düzeltilmesiyle mümkün olur.
Tek seansta birleşmenin sağlanacağı vaadi ile doktor ya da terapistin hastanın veya çiftin yanında bulunarak uygulanan yöntemlerin, tıbbi etik tedavi şekli olamayacağı ve asla önerilmediği bir süre önce CETAD (Cinsel Eğitim Tedavi Araştırma Derneği) ve TPD (Türkiye Psikiyatri Derneği)nin ortaklaşa yaptıkları basın açıklamasında da bildirilmiştir.
16. Vajinusmus tedavisinde yapılması gereken ilk adım nedir?
İlk adım değerlendirme ve hastanın/çiftin bilgilendirilmesidir.
17. Vajinusmus problemi olan eşlerde/partnerlerde oluşabilecek psikolojik durumlar neler olabilir? Böyle durumlar için çiftlere neler önerirsiniz?
Başlangıçta herhangi bir sorunu olmayan eşlerin, bir çoğunda bir süre sonra sertleşme ya da boşalma bozuklukları gelişebilmektedir.
Vajinismuslu kadınların eşlerinde çoğunlukla duruma iyi bir uyum sağlanır. Çoğu oldukça anlayışlı, öğretici, sabırlı eşlerdir, hatta bu bazen pasiflik olarak algılanabilir.
Vajinismus sorunu yaşayan kişiler genellikle erteleme eğilimindedirler, dolayısıyla eşler tedavi arayışında daha aktif ve girişken olmalıdır.