Bazen etkili olmakla birlikte, özgürlüğün yoksunluğu da riskli olabilir!
Ebeveynler genellikle uyumsuz bir çocuğu kısa bir “kısıtlama” cezası vererek ve ardından bazı yanlış davranışları yansıtmak için bir konuşma yaparak, çocuğun benzer hataları yapmamasını ister.
Bununla birlikte, gençlerin ergenlik döneminin başlangıcında, ebeveynler, çocuğunu cezalandırmak adına daha sert “kısıtlama” ya da “özgürlükten men” – “hareketlerini sınırlandırma” cezaları vererek, çocuklarını kelimenin tam anlamıyla “yoksunluk” bilinci ile zorlayabilirler. Bu durumda çocukta kısa ya da uzun vadede sorunlu biri haline getirme riski oluşmaktadır.
Örneğin, ebeveyn kararı: “Oda cezası”, “Akıllı telefonunu bir haftalığına alacağım!”, “İstediğin şeyleri 1 ay boyunca yapmayacağız”, “O arkadaşlarınla bir daha görüşmeyeceksin” şeklinde olabilmektedir. Bu durumda çocuk, “bu sert tepki” karşısında, içsel çatışmalar yaşabilir ve gelişim sürecinde olumsuz etkiler de yaşayabilir.
Bağımsızlığın, ergen tarafından daha fazla ödüllendirildiği bir çağda, bu özgürlüğün geçici olarak kaybedilmesi, ergen tarafından “yaşamın nefesini yitirmiş gibi” hissedebilir. Bu şekilde yaralanabilir, sosyal ve duygusal olarak acı çekebilir. Bu nedenle, ebeveynler, çocuklarının hassasiyetlerini bilmek ve bu hassas noktalardan vurmadan ceza sistemi geliştirmek zorundalar. Ceza sistemi, bir can yakma ve rencide etme şeklinde olmamalıdır. Ebeveynler, yanlış uygulanan cezaların, çocuklarının ruh hallerini ve dolaysıyla gelecek yaşamlarını olumsuz etkilediklerini bilmelidirler.
Ebeveynin seçimine bağlı olarak uygulanan yoksunluk cezası, bazen düzeltici etkiye sahip olabilir; bununla birlikte, ebeveynlerin bunu aşırı derecede kullanması kolaydır ve kendi kendine sözde olumlu sonuç ortaya çıkabilir. Yine de bu tarz bir ceza sistemi de ebeveynin kendi çocukluk döneminden kalma, düzeltilmesi gereken bir yaklaşım da olabilir. Belki de sorun çocukta değil, ebeveyndedir?
Genel olarak, ebeveynler, çocukları üzerinde tam hakimiyet kurmak adına farkında olmadan despot yaklaşımlar gösterebilmektedirler. Bu durumun farkına varmalı ve çocuklarını iyi tanımak, anlamak adına, aralarındaki iletişime önem vermelidirler.
TARTIŞMA
Çocuğunuz ile tartışmaktan ziyade, mevcut sorunun nasıl geliştiği ve buna nasıl çözümler getirilebileceği üzerine olmalıdır. Ceza sistemini uygulamaktan ziyade, bu sistemin varlığını anlatarak, cezaya gerek olmadan da iki tarafın ortak karar alabileceğini de ifade etmelisiniz. Bu durumda çocuk ile ebeveyn arasında karşılıklı dürüstlüğe dayalı bir iletişim sağlanır. Bu da ebeveyn tarafından çocuğunun güvenliği, çocuk tarafından da sahiplenmenin yanında özgürlük alanını korumasını sağlar.
NEZARET
Ebeveyn tarafından çocuğunun fikir, hareket ve isteklerine nezaret edilmelidir. Doğrunun ve yanlışın çocuğuna sağlayacağı zarar ve faydaları ifade edebilmelidir. Kaldı ki, sürekli çocuğunun yanında olamayacağı için de nezareti boyunca çocuğuna yaşamın genel doğruları ve yanlışlarını da öğretebilmeli. Örneğin, tembelliğin, çocuk için keyif olabileceğini ifade ederken, çalışmanın da sahip olma, ödüllendirilme ve hatta kendine keyif alabileceği bir çok şeyi verebileceğini de anlatabilmeli.
ONARIM
Ebeveynler, mevcut olan sorun ya da ileride oluşabilecek sorunlar hakkında, ceza sistemine gitmeden önce mutlak suretle onarıma / hatayı birlikte düzeltme eğiliminde olmalıdır. Yapılan ya da yapılacak olan yanlışları, çocuklarının kendi başına nasıl çözebileceklerini birlikte nasıl çözebileceklerini mutlaka irdelemelidirler. Bu sayede, çocuk, ebeveyn tarafından hem kendisinin yaşamda güvenli ilerlemesini öğrenecek hem de ileriki süreçlerde kendi başına kaldığında sorunları çözme stratejilerini geliştirecektir.