CGTN / Alexander Ayertey Odonkor
Mikro, küçük ve orta ölçekli işletmeler (MSMEs) herhangi bir ekonominin ayrılmaz bir parçasını oluşturur. Güçlü bir MSMEs sektörü yenilik, sürdürülebilir ekonomik büyüme, iç talep ve ekonomide kapsayıcı büyümeyi teşvik eder. Asya ekonomilerinde MSMEs, farklı sektörlerde istihdam yarattıkları, katma değeri geliştirdikleri ve ticareti etkiledikleri için kalkınma için elzemdir; bu paha biçilemez katkılar kapsayıcı büyümeyi gerçekleştirme çabaları için merkezi bir öneme sahiptir.
Hiç kuşkusuz, Asya’nın güçlü ve sürdürülebilir ekonomik büyümesi paylaşılan refahı artırdı ve az gelirli ekonomilerden orta gelirli ekonomilere geçilmesini sağladı. Ancak, gelişmekte olan Asya’da ekonomik büyüme 2018’den bu yana azalıyor. Bu durum büyük ölçüde ekonomik belirsizliklere, Covid-19 salgınının şoklarına ve sık yaşanan küresel ticaret gerginliklerine bağlıdır.
Asya Kalkınma Bankası, gelişmekte olan Asya’daki ekonomik büyümenin 2021’de yüzde 6,2 olacağını tahmin etse de -ki bu 2018’deki yavaş yüzde 5,9 ve 2020’deki yüzde 5,1’lik büyümeye göre bir artıştır- 2020’deki büyük ölçüde Covid-19’dan kaynaklanan güçlü şoklardan çıkıp toparlanmak için uygun politika önlemleri gerekiyor. Asya’da kapsayıcı bir sürdürülebilir ekonomik büyümeyi gerçekleştirme konusunda mikro, küçük ve orta ölçekli işletmeler hayati bir rol oynayacak.
“Asya Küçük ve Orta ölçekli İşletmeler 2020 İzleme” raporunun öne çıkardığı başlıklar, küçük ve orta ölçekli işletmelerin (MSMEs) mikro işletmelerle birlikte Asya’daki bütün işletmelerin ortalama yüzde 96’sını oluşturduğunu gösteriyor. Bu işletmeler Asya ekonomilerinde özel sektördeki istihdamın üçte ikisini ve ulusal iş gücünün yüzde 62’sini oluşturuyor. Ancak, mikro, küçük ve orta ölçekli işletmelerin Gayri Safi Yurt İç Hasıla’ya (GSYİH) katkısı Asya’da kısıtlı, çünkü kıtadaki bütün işletmelerin en büyük kısmını oluşturan bu MSMEs işletmeleri bölgedeki ülkelerin GSYİH’nin ortalama yüzde 41’ini sağlıyor. Asya’nın MSMEs sektörünün bütün potansiyelini kullanmakta başarısız olmasının nedeni birkaç faktöre bağlanabilir, bunlardan en çok söz edilen birisi finansal kısıtlamalardır.
ASYA’DAKİ RİSK SERMAYESİ PİYASALARININ ÇOĞU GELİŞME EVRESİNDE
Uluslararası Finans İş Birliği’nin (IFC) 2017’de yayınladığı bir raporda, Asya’da MSMEs büyümesini engelleyen en büyük zorluğun finansa sınırlı erişim olduğu belirtildi. Fakat bu durumun ağırlığı ülkeden ülkeye değişiyor. Bazı ülkelerde GSYİH’ye MSMEs katkı açığı aşırı büyükken, bu diğer ülkelerde çok farklı. Örneğin, Filipinler, Afganistan, Myanmar ve Endonezya gibi ülkelerde GSYİH’ye MSMEs katkı açığı sırasıyla yüzde 76, yüzde 24, yüzde 21 ve yüzde 19 iken, Vietnam, Hindistan, Tayland ve Malezya’da bu karşılaştırmalı olarak düşük ve sırasıyla yüzde 12, yüzde 11, yüzde 10 ve yüzde 7 düzeyinde.
Yıllar boyunca, Asya’da MSMEs sektörü finansa sınırlı erişim yüzünden zorluk çekti. Bunun asıl nedeni Asya’daki ülkelerin çoğunda sermaye piyasasının az gelişmiş olması ve finansal piyasalara bankaların hâkim olmasıydı. MSMEs finanse etme kaynaklarının tamamen bankalardan alınan kredilerle sınırlı olduğu bir durum yarattı. Asya Kalkınma Bankası’nın 2018 tarihli raporu, Malezya, Çin ve Hindistan’da sırayla banka kredilerinin finansal sistemin neredeyse yüzde 90, 80 ve 70’ini oluşturduğunu gösteriyor. Çin’in Asya’da en büyük risk sermayesi (VC) piyasasına sahip olmasına ve bütün dünyada sadece Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) arkasından ikinci gelmesine rağmen, Asya’daki risk sermayesi piyasalarının çoğu Japonya ve Güney Kore’de bile gelişme evresinde.
MSMEs Asya’da iş dünyasının en büyük payına sahip olduğu gerçeğine rağmen, bankalar genellikle MSMEs kredi vermekte çekimser davranıyorlar, çünkü bu kredi kurumları büyük işletmelere kredi vermeyi tercih ediyor. Buna karşılık büyük işletmeler de kamu bilgilerine, denetim ve daha açık finansal raporlara kolayca ulaşıyorlar, çoğu kez MSMEs bankalardan kredi almak için başvurduklarında bunlara sahip değil.
“Eşitsiz enformasyon” diye tanımlanan bu zorluk, bankalar ve MSMEs arasındaki ilişkiyi belirliyor. Enformasyon altyapısının olmaması eşitsiz enformasyon sorununu ağırlaştırıyor ve ayrıca MSMEs için borç alma maliyetlerini artırıyor. Denenmemiş iş modellerine ve sınırlı kredi tarihlerine sahip olan MSMEs için bankadan bir kredi almak çoğunlukla boşa kürek çekmek gibi oluyor. Öte yandan, yenilikçi ve hızla büyüyen MSMEs için, bankalardan kredi alabilmek en uygun finans kaynağı değil.
KAPSAYICI BÜYÜMEYE TEŞVİK ŞART
Politika belirleyiciler, kalkınma örgütleri ve ilgili paydaşlar, Asya’da MSMEs finansa ulaşma koşullarını iyileştirmek için teknoloji ve yeniliği kaldıraç olarak kullanarak bu engele kalıcı bir çözüm bulabilirler. Daha önceki yazımda, Çin’in finansal teknoloji (FinTech) uyumunda en sırada olduğuna işaret ettim. Hollanda (yüzde 73), İngiltere (yüzde 71), Almanya (yüzde 64), ABD (yüzde 46) ve Japonya (yüzde 34) gibi yüksek fintech uyumuna sahip ülkeler arasında bile Çin’in yüzde 87’lik fintech uyum oranı eşsiz.
Küçük ve orta ölçekli işletmeler ve mikro işletmeler için en yüksek fintech uyum oranına sahip olan Çin’in MSMEs için fintech uyum oranı yüzde 61. Bu oran yüzde 25’lik küresel ortalamayı ve Çin’den sonra en büyük ikinci piyasa olan ABD’ninkini (yüzde 23) çok geride bırakıyor. Sınırlı kredi geçmişleri ve teminat yokluğu nedeniyle bankalardan kredi alamayan Çin’deki MSMEs fintech aracılığıyla şimdi MSMEs sektöründe büyümeyi sağlamak için kredi bulabiliyor. Bunun tipik bir örneği Çin’in 2015’te küçük ve orta ölçekli işletmeler ile mikro işletmelerin finans bulabilme imkânlarını iyileştirmeye odaklanmak üzere kurulan ilk çevrim içi ticaret bankası olan MyBank. MyBank, e-ticaret ve yapay zekâyı kullanarak MSMEs için çabuk ve etkili kredi hizmeti sunuyor.
Çin MSMEs için fintech uyumunda küresel liderken, Asya’daki diğer hükümetlerin, finansal kurumların, telekomünikasyon hizmet sunucuların, yeni fintech şirketlerinin ve diğer ilgili paydaşların, MSMEs bölgede finans bulabilmesi için teknolojik altyapıyı kuracak ve büyütecek bir sorun çözme süreci içinde Çin ile iş birliği yapması şart. Eğer bu başarıyla yapılırsa, Asya’nın MSMEs sektörü yeniliği artırmak ve MSMEs sektörünün tam potansiyelini açığa çıkarmak için gereken ödenebilir ve zamanında finansı bulabilecektir. Bu da bölgede büyümeyi hızlandıracak ve kapsayıcı büyümeyi teşvik edecektir.