Bebek, beyni milyarlarca sinir hücresi ile donatılmış olarak dünyaya gelir. Sinir hücreleri, bebeğin karşı karşıya kaldığı her deneyim ve uyarıcı karşısında birbirleri arasında bağlantı kurarlar. Bu bağlantılar tekrarlanırsa kalıcı hale gelir ve kocaman bir ağa dönüşür.
Bu ağ bir ömür boyunca kullanılacak olan zihinsel kapasiteyi barındırır. Bu, bebeklik döneminin zihinsel gelişim konusunda ne kadar belirleyici ve önemli bir dönem olduğunu bize gösteriyor. Bebeğinizin sizden aldığı genetik mirası ve doğumdan sonraki ilk yıllarda karşı karşıya kaldığı uyarıcılar ve deneyimler onun zekasının şekillenmesini sağlıyor.
Zeka gelişimi için ilk ve en önemli adım sağlıklı bir gebelik süreci. Çünkü bebeklerde beyin gelişimi, büyük oranda anne karnında tamamlanır. Anne karnındaki beş aylık bebekte dokunma ve işitme duyusu gelişmiştir. Bu bakımdan hamilelikte protein ve Omega3 açısından zengin deniz ürünleri, anne karnındaki bebeklerin beyin gelişimi için çok yararlı olur. Bu nedenle hamilelik döneminde beslenmenize özen gösterin.
Zeka gelişimi için özellikle 1. ve 3. aylar arasındaki dönemde beslenme, uyku düzeninin oluşturulması, uyku süresince de odanın yeterince karanlık olması önemli.
Çocuğunuzla pek çok hafıza oyunu oynayabilirsiniz. Altı aylık bebeğinize yeni bir nesne gösterin. Örneğin ufak bir plastik kupayı elinize alın ve birkaç kez başınızın üzerine koyun. Sonra, aynısını yapması için bebeğinize yardım edin; gerekirse onun elini tutup başına götürün. Daha sonra, kupayı birkaç günlüğüne ortadan kaldırın. Ona kupayı yeniden verdiğinizde kafasına koyup koymadığına, yani hareketi hatırlayıp hatırlamadığında bakın. (Kupayla içermiş gibi yapmayın çünkü bu, zaten bebeğin normalde yaptığı şeydir.)
Merak ve ilgi uyandıran diğer gözde hafıza oyunları, nesneleri gizlemeye dayanır. Birkaç renkli plastik bardağı ters çevirin ve birini altına küçük bir nesne gizleyin. Altı aylık bebeğinizi, nesneyi bulana kadar bardakları kaldırmaya teşvik edin. Bulunca, farklı bir bardağın altına yeniden gizleyin.
Sorular sorarak oyunu daha eğlenceli bir hale getirin. “Tavşan nerede şimdi?” “Acaba araba nereye gitmiş?” gibi sorular, bebeğin hafızasını sadece gizlenen yer konusunda değil, nesne adları konusunda da uyaracaktır. Bebeğiniz emeklemeye başladığında, en sevdiği oyuncağı, bir-iki hafta boyunca onun görebileceği şekilde bir kutunun içine koyun.
Bir gün, yine o sizi izlerken oyuncağı koyduğunuz kutuyu değiştirin. Sonra da ilgisi başka bir aktiviteye çekin. Oyuncağı sorduğunuzda acaba onun yeni yerini hatırladı mı, yoksa yine eski kutuya mı gitti?
Bebeğinizle oynayacağınız bu tür oyunları çeşitlendirerek onun zekâ gelişimini izleyebilirsiniz. Siz de kendi oyunlarınızı yaratın. Bu ikiniz için de eğlenceli olacak. Bebeğinizin çıkardığı seslere, yüz ifadelerine ve hareketlerine karşı duyarlı olun. Bebekler kendilerini ifade etmek için kelimeleri kullanamazlar. Onların kendilerini ifade etme biçimi çıkardıkları sesler, yüz ifadeleri ve hareketleridir. Bunlara karşı duyarlı olup istedikleri yanıtları verdiğiniz takdirde size güvenleri artacaktır. Ağladığında rahatının kaçtığını, acıktığını anlayıp onu doyurun, güldüğünde oyun istediğini anlayıp onunla oynayın.
Bebeğinizle konuşun, hikayeler okuyun, şarkılar söyleyin. Bebeğiniz söylediklerinizin anlamını bilmese bile bu konuşma ve dil öğrenme kapasitesini arttıracaktır. Araştırmalara göre bebeğiyle sık sık konuşan annelerin bebekleri 2 yaşına geldiğinde bebekleri ile seyrek konuşan annelerin bebeklerine oranla 300 kelime daha fazla bilmektedirler. Okuma yetenekleri de gelişmektedir. Çocuğunuza resimli kitaplar okumanız ve ona resimlerde gördüklerini sormanız onun beyin gelişimine olumlu etki yapacaktır.
Belirli kalıplar ve alışkanlıklar oluşturun: Böylece çocuklar ne beklemeleri gerektiğini öğreneceklerdir. Örneğin her gün uyuma vaktinde perdeleri kapatmanız ve ninni söylemeniz onun yatağa girme vaktini öğrenmesini sağlar.Bu tür etkileşimler çocuğa ne yapması gerektiğini tahmin etmeyi öğretecektir.
Çocuğunuzun oyun oynaması, merak etmesi ve keşfetmesi için onu cesaretlendirin. Ona oyun oynarken eşlik edin ve yeni oyunlar öğretin. Biraz daha büyüdüğünde ise arkadaşları ile oynamasını, meraklarını gidermesini mümkün olduğunca engellemeyin.
Seyrettiği TV programları konusunda seçici olun: Küçük çocukların hayal ile gerçek arasındaki farkı yeni yeni öğrenmekte olduğunu unutmayın. Bazı programlar çocuğun kelime hazinesini geliştirebilir ancak bazıları da çocuğun kafasını karıştırır ve korkutur. Bu nedenle çocuğun seyrettiği programlar konusunda seçici olmalısınız. Televizyonu asla bir bebek bakıcısı gibi çocuğunuzu oyalayabilecek bir aracı olarak görmeyin.
Çocuğunuza bazı limitler koyun: Çocuğunuzun ihtiyaçlarını dile getirmesine izin verin. Onu dinlerken tarafsız ve olumlu olun. Yapmasını istemediğiniz şeyleri sebepleri ile birlikte sevgi ile anlatmaya gayret gösterin.
Bazı davranışlarının diğer insanları da etkileyebileceğini anlatın. Duygularını, hayal kırıklıklarını anlatmalarına yardımcı olun. Olumlu davranışlarını onaylayın. Verdiğiniz görevler de aşırıya kaçmayın.
Her bir çocuğun bir diğerinden farklı olduğunu unutmayın. Her çocuğun kendine özgü bir kişiliği vardır ve büyüme özellikleri de farklıdır. Çocuğunuzu kardeşleri veya başka çocuklarla kıyaslamayın.