Sudan'da 15 Nisan 2023 tarihinden bu yana Abdulfettah el-Burhan'ın yönetimindeki ordu ile Ömer El-Beşir döneminden 2003 yılından itibaren belirli imtiyazlar elde eden ve giderek kuvvetlenen Muhammed Hamdan Dagalo'nun (Hamidti) başında bulunduğu Hızlı Destek Kuvvetleri arasında şiddetli çatışmalar yaşanıyor.
30 Nisan itibarıyla ölü sayısı 528'i buldu. Geçen hafta içerisinde taraflar ABD'nin önayak olduğu bir ateşkese evet demiş olsa da çatışmalar sürüyor.
Ülkedeki yabancılar ülkeden hızla ayrılırken, bazı ülkeler Büyükelçiliklerini tahliye ettiler. Yakın zamanda taraflar arasında çatışmaların durması ihtimali giderek azalırken ülkedeki insani kriz büyüyor.
Sorunun kökeni
Esasında Sudan 1956 yılında bağımsızlığını elde etmesinden bu yana hiçbir zaman tam olarak istikrara kavuşamadı.
Ülkede ağırlıklı olarak askeri yönetimler hakim oldu, demokratik yönetime geçiş süreci tamamlanamadı.
Ayrıca ülke jeo-stratejik konumu, zengin yeraltı kaynakları ve çok-etnikli yapısı nedeniyle dış güçlerin etkisine açık oldu.
Ülkede, Sudan ile 2011 yılında bağımsızlığını ilan eden Güney Sudan arasında 1955 yılında başlayan ve aralıklı olarak onlarca yıl süren kanlı çatışmalara ek olarak, 2003 yılında patlak veren Darfur sorunu ve el-Beşir'in 2009 yılında Uluslararası Ceza Mahkemesi'nde soykırımdan suçlu bulunmasına neden olan müdahalesi müreffeh olabilecek bir ülkeyi yoksulluğa boğdu.
Yüzbinlerce insan hayatını kaybederken, milyonlarcası da göç etti.
fazla oku
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
Bugün yaşanan soruna bakacak olursak, Hızlı Destek Kuvvetleri'nin kökeni, 1989 yılında darbe yaparak iktidara gelen ve 2019 yılında yine darbeyle alaşağı edilen Ömer el-Beşir'in Darfur'a yönelik olarak kullandığı Cancavid Milisleri'ne dayanıyor.
Dagalo kardeşlerin yönettiği oluşum Sudan'da yürüttüğü paramiliter faaliyetlerin yanısıra el-Beşir döneminde bazı imtiyazlara sahip olarak ülkede altın madenlerinin işletme hakkını elde etti.
Dagalo ailesine verilen bu imtiyaz sayesinde Hamidti inanılmaz bir servet elde etti ve orduyu da gölgede bırakacak şekilde kendine bağlı güçlerin ülkedeki konumunu konsolide etti.
2019'da ordu el-Beşir'i devirdikten sonra, asker ve sivillerden oluşan ve ülkeyi sivil yönetime devredecek süreci yönetecek olan Egemenlik Konseyi'ni kurdu.
2021 yılında ise, ordunun başında bulunan el-Burhan iktidarın sivil yönetime devrini akamete uğratacak ikinci bir darbe yaparak, Egemenlik Konseyi'ndeki sivilleri ve Başbakanı görevden aldı.
Bu defa kendisine Hamidti de destek verdi. Egemenlik Konseyi Başkanı el-Burhan olurken Başkan Yardımcılığını ise Hamidti üstlendi.
Hızlı Destek Kuvvetleri'nin orduya katılması yönünde başlayan süreç ise Hamidti'nin imtiyazlarından ve elinde bulundurduğu güçten vazgeçmek istememesi nedeniyle çıkmaza girdi.
Sonuçta, taraflar arasında nisan ortasında çatışmalar başladı. Taraflar saldırıların karşı tarafça başlatıldığı yönünde birbirlerini suçlamaktadır.
Dış faktörler
Hem Arap dünyasının hem de Afrika'nın önemli bir ülkesi olan ve Kızıldeniz'e kıyısı bulunan Sudan'da başlayan çatışmalar hem bölge ülkelerini hem de Sudan'da çıkarları bulunan başka ülkeleri tedirgin etti.
Sudan'ın sınır komşuları Eritre, Etiyopya, Güney Sudan, Orta Afrika Cumhuriyeti, Çad, Mısır ve Libya. Bölge zaten son derece kırılgan bir yapıya sahip.
Çad olası bir göç dalgasına karşılık Sudan ile olan sınırlarını kapatmak istese de göç akınına engel olamıyor.
2011 yılında Sudan'dan ayrılan Güney Sudan çatışmaların bir an evvel durdurulması ve kalıcı bir ateşkesin tesisi için taraflarla temas halinde.
Mısır da Güney Sudan'la istişare halinde çatışmaların sonlandırılması yönünde diplomatik girişimlerini sürdürüyor.
Aslında Mısır'ın ülkeye istikrar getirdiği düşüncesiyle el-Burhan'ı desteklediği yönünde bilgiler var. Libya'da ise Halife Hafter'in Hamidti'yi desteklediği biliniyor.
Körfez ülkeleri ve bilhassa da Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) açısından Sudan önemli.
BAE'nin Sudan'ın Kızıldeniz kıyısında Abu Amama limanını inşa etmek istediği, altın madenlerini işletenler arasında yeraldığı ve Sudan'da çıkartılan altının BAE üzerinden ihraç edildiği biliniyor.
Buna ilaveten, Hamidti'nin kişisel servetinin de BAE'de bulunduğu belirtiliyor.
Aslında, BAE'nin 2019'dan bu yana el-Burhan ve Hamidti arasında bir denge politikası yürütmeye çalıştığı, ancak yaşanan son çatışmalarla birlikte Hafter üzerinden Hamidti'ye destek verdiği iddialar arasında.
Sudan'ın önemi ABD için 70'li yıllarda yaşanan petrol krizi ve 1979 yılındaki İran İslam Devrimi sonrasında arttı.
ABD'nin Chevron şirketi 1974 yılında güney ve güneybatı Sudan'da petrol arama faaliyetlerine başlayan ilk yabancı şirket.
Bilahare başka Amerikan, Kanadalı ve Fransız petrol arama şirketleri Sudan'da imtiyazlar elde etti.
Ülkede süregelen iç karışıklıklar nedeniyle Amerikan şirketlerine yönelik saldırılar gerçekleşti ve bazı ABD'li şirketler piyasadan çekilmek durumda kaldı.
ABD'nin Sudan'la diplomatik ilişkileri ise inişli çıkışlı oldu. 1993 yılında Sudan'ı terörizmi destekleyen devletler listesine alan ABD 1996-2002 arasında Hartum'daki Büyükelçiliği'nin faaliyetlerini durdurdu.
2002'den sonra diplomatik ilişkiler yeniden tesis edildi. ABD 2005 yılında güneyin referanduma gitmesine ve Sudan ile Güney Sudan'ın ayrılmasına olanak sağlayan Kapsamlı Barış Anlaşması'nın müzakerelerinde aktif rol oynadı.
2019 yılından sonra ise ABD Sudan meselesini büyük ölçüde BAE ve Suudi Arabistan üzerinden yürütmeyi seçti.
Bu kadar stratejik öneme sahip ve bir o kadar da kırılgan bir yapıya haiz olan Sudan'da Rusya'nın olmaması düşünülemez.
Sovyetler Birliği döneminde bölgesel gelişmeler, ABD faktörü ve SSCB'nin Afganistan'ı işgali ilişkilerde etkili olmuş, Vladimir Putin'in Rusya Devlet Başkanı olmasıyla istikrar yakalanmıştır.
Rusya açısından Sudan Afrika'ya açılan bir kapı niteliğinde. Rusya'nın el-Beşir'e Darfur'a müdahalesi sırasında, BM'nin silah ambargosunu ihlal ederek, askeri teçhizat desteği sağladığı iddiaları mevcut.
Sudan ise Kırım'ın ilhakını tanıyan sayılı ülkeler arasında yer alıyor. Ukrayna savaşıyla birlikte Rusya Sudan'la ilişkilerini daha da geliştirme çabasına girdi.
Şubat 2023'te son Afrika turuna çıkan Rusya Dışişleri Bakanı Sergei Lavrov Sudan'da da temaslarda bulundu.
ABD'nin itirazlarına rağmen, Rusya'nın Sudan'ın Kızıldeniz kıyısında bir askeri üs kurması söz konusu.
Çatışmaların başlamasının ardından Rusya'dan gelen ilk tepki taraflar arasında derhal ateşkes ilan edilmesi çağrısıydı.
Rusya'nın Sudan'daki mevcudiyetinin bir diğer unsuru ülkede el-Beşir döneminde elmas ve altın madenlerinin işletilmesi konusunda bazı imtiyazlar alan Wagner Grubu.
Wagner için Sudan kayda değer bir gelir kaynağı. Sudan Wagner'in Libya ve Orta Afrika Cumhuriyeti'ndeki üslerinin kontrolü ve ulaşım hatları açısından da önemli.
Fotoğraflarla dünyadan haberler
Fotoğraflarla dünyadan haberler
-
1/305 Aralık 2023 - Doktor Tessa ve 4 yaşındaki Dian, Viyana Tıp Derneği'nin düzenlediği "Oyuncak Ayı Hastanesi" etkinliğinde bir oyuncak ayıyı ameliyat ediyor. Avusturya'da çocukların doktora gitmekten ya da hastaneye yatmaktan korkmasını engellemek için başlatılan kampanyaya yaklaşık 60 doktor katıldı (Joe Klamar/AFP)
-
2/304 Aralık 2023 - Filistinliler, İsrail'in bugün erken saatlerde düzenlediği hava saldırılarının ardından Gazze Şeridi'nin güneyindeki Refah'ta meydana gelen hasarı inceliyor. İsrail ordusunun geçen gece, abluka altındaki Gazze Şeridi'nde yaklaşık 200 yeri vurduğu bildirdi. İsrail'in 7 Ekim'den beri düzenlediği saldırılarda Gazze'deki can kaybının 15 bin 899'a, yaralı sayısınınsa 42 bine yükseldiği ve öldürülenlerin yüzde 70'inin kadın ve çocuk olduğu aktarıldı. Ayrıca Gazze Şeridi'ndeki çatışmalarda toplam 75 İsrail askerinin öldürüldüğü bildirildi. Öte yandan Filistin Telekomünikasyon Şirketi Jawwal, süregelen bombardıman sonucu Gazze şehri ve Gazze Şeridi'nin kuzeyindeki iletişim hizmetlerinin tamamen durduğunu duyurdu (Mohammed Abed/AFP)
-
3/303 Aralık 2023 - Filipinler'de meydana gelen depremin ardından Surigao del Sur ilinde yaşayanlar bölgeden ayrılıyor. Dün geç saaatlerde Surigao del Sur'un bağlı olduğu Mindanao bölgesi yakınlarında gerçekleşen 7.6 büyüklüğündeki deprem sonucu bir kişi hayatını kaybetti. Sarsıntının ardından tsunami uyarısı yapılırken bugün de Mindanao Adası'nın doğu açıklarında 7 büyüklüğünde deprem meydana geldiği bildirildi. Öte yandan Filipinler'in güneyindeki adada yer alan Mindanao Devlet Üniversitesi'nin spor salonunda bugün yaşanan patlama sonucu 4 kişinin hayatını kaybettiği, 50 kişininse yaralandığı aktarıldı (AFP)
-
4/302 Aralık 2023 - Fransa'nın başkenti Paris'te çevre aktivistleri, Paris 2024 mağazasının önünde düzenledikleri eylemde Olimpiyat ve Paralimpik Oyunları'nda yapay zeka destekli gözetleme sistemlerinin kullanılacak olmasını protesto etti. Fotoğraftaki eylemcinin tuttuğu dövizde "Olimpiyat Oyunları için algoritmik gözetleme yetkilendirildi: Polis Devleti 1, Demokrası 0" yazıyor. Bu teknolojinin insan haklarını çiğneyen bariz bir mahremiyet ihlali olduğu uyarılarına rağmen Fransa, 2024 Paris Olimpiyatları ve Paralimpik Oyunları da dahil büyük etkinliklerde akıllı video gözetiminin kullanılmasını martta yasallaştırmıştı (Stephanie Lecocq/Reuters)
-
5/301 Aralık 2023 - Birleşik Arap Emirlikleri'nin Dubai kentinde düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 28. Taraflar Konferansı'nda (COP28) bir vakfın düzenlediği sergide gösterilen dijital ekran. Küresel ısınmayı sınırlandırma çabalarını artırma baskısı altındaki dünya liderleri Dubai'de bir araya gelirken, zirve Gazze Savaşı'nın gölgesinde kalıyor. 180'den fazla devlet ve hükümet başkanının yer aldığı konferans 12 Aralık'a kadar devam edecek (Ludovic Marin/AFP)
-
6/3030 Kasım 2023 - Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Ukrayna Kara Kuvvetleri Komutanı Korgeneral Oleksandr Sırski ve Ukrayna Cumhurbaşkanlığı Ofisi Başkan Yardımcısı Roman Mashovets, Harkov bölgesindeki Kupiansk'a yaptıkları ziyarette cephenin haritasına bakıyor. Zelenski, Rusya'yla savaşın yeni bir safhada olduğunu, silah ve birlik eksikliğinden dolayı istenen sonuçlara ulaşılamayan karşı saldırılarla geçen yazın ardından kışın, çarpışmaları daha karmaşık hale getireceğini söyledi. Associated Press'e verdiği röportajda Zelenski, aksiliklere rağmen geri adım atmayacaklarını belirtti (Efrem Lukatsky/AP)
-
7/3029 Kasım 2023 - Finlandiya'nın kuzeyindeki Inari'de bulunan Raja-Joseppi uluslararası sınır karakolunda kırmızı ışıklar görülüyor. Finlandiya, düzensiz göçmen akışını engelleme gerekçesiyle Raja-Joseppi hariç diğer üç sınır kapısını kapatma kararı almıştı. Finlandiya Başbakanı Petteri Orpo, ülkenin Rusya'ya açılan son sınır kapısı olan kuzeydeki Raja-Joseppi'yi kapatacağını 28 Kasım 2023'te söylemişti. Kapatma 30 Kasım Çarşamba ve 1 Aralık Perşembe 2023 tarihleri arasında yürürlüğe girecek ve 13 Aralık 2023 tarihine kadar sürecek (Otto Ponto/AFP)
-
8/3028 Kasım 2023 - Gazze Şeridi'ndeki Han Yunus kentinde yerinden edilmiş Filistinliler, yıkılmış binaların yanından geçiyor. Şeridin kuzeyinden gelenlerle Han Yunus'un nüfusu iki katına çıktı. Gazze’deki hükümete göre, 7 Ekim'den bu yana Gazze Şeridi’nde İsrail saldırılarında öldürülen Filistinlilerin sayısı 15 bini aştı. Öte yandan Gazze Savaşı'na verilen 4 günlük insani ara, iki gün daha uzatılmıştı (Mohammed Abed/AFP)
-
9/3027 Kasım 2023 - Kırım'daki fırtınanın ardından sular altında kalan Pribrezhnoe köyü sakinleri bölgeden ayrılıyor. Kasırga şiddetindeki rüzgarlar ve şiddetli yağışların hafta sonu boyunca Rusya'nın ilhak ettiği yarımadayı vurmasının ardından Kırım'da 400 binden fazla kişi elektriksiz kaldı. Fırtına sırasında saatte 140 kilometreden hızlı rüzgarlar kaydedilirken Kırım'ın bazı belediyelerinde olağanüstü hal ilan edildi (AFP)
-
10/3026 Kasım 2023 - Red Bull'un Hollandalı pilotu Max Verstappen, Abu Dabi'deki Formula 1 zaferini lastiklerini yakarak kutluyor. Formula 1'de sezonun son yarışı Abu Dabi'nin Yas Marina pistinde düzenlendi. Verstappen, üst üste üçüncü kez galibiyet alırken Abu Dabi Grand Prix'sinde onu Charles Leclerc ve George Russell takip etti. Verstappen, Abu Dabi'de kariyerinin 54. Grand Prix zaferini elde etti. 7 kere dünya şampiyonu olan, Mercedes'in Britanyalı pilotu Lewis Hamilton, son iki sezonda podyumun zirvesine çıkamadı (Hamad I Mohammed/Reuters)
-
11/3025 Kasım 2023 - Kurtarma görevlileri Ukrayna'nın başkenti Kiev'e Rusya'nın düzenlediği drone saldırısının ardından yangın söndürme çalışması yürütüyor. Ukrayna, sabaha karşı başlayan saldırıda 75 Rus drone'undan 74'ünü düşürdüklerini açıklarken, bunun istilanın başından beri başkente gerçekleştirilen en büyük drone saldırısı olduğunu belirtti. Kiev Belediye Başkanı Vitali Kliçko, Telegram'dan yaptığı açıklamada saldırı sonucu biri 11 yaşındaki bir kız çocuğu olmak üzere 5 kişinin yaralandığı söyledi (Ukrayna Acil Servisi/AFP)
-
12/3024 Kasım 2023 - Fransa'nın başkenti Paris'te Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un maskesini takan protestocular, cinsel saldırı mağdurlarına desteklerini sunmak için Eyfel Kulesi civarında eylem yaptı. Göstericiler Fransa'yı tutumunu değiştirmeye, Avrupa Birliği tarafından önerilen ve bloğun 27 ülkesinde tecavüzü rıza olmaksızın seks olarak tanımlayacak bir yasayı onaylamaya çağırdı. AB'nin yürütme organı olan Avrupa Komisyonu geçen yıl, rıza temelli tecavüz yasalarını blok genelinde tutarlı kılmak ve ortak bir dizi ceza getirmek için mevzuat önermişti. Kadın sünneti ve siber zorbalığın suç sayılması önerisini de içeren direktifin diğer ayrıntıları 27 üye ülke arasında bir uzlaşma sağlamış gibi görünse de rıza eksikliğine dayalı tecavüz tanımı son derece ayrıştırıcı bir nokta (Dimitar Dilkoff/AFP)
-
13/3023 Kasım 2023 - Gazze Şeridi'nin güneyindeki Refah kentinde çocuğunu tutan bir kadın, İsrail saldırısından kaçıyor. Gazze Savaşı'nda İsrail'le Hamas arasında varılan ateşkesin cuma günü sabah 8'de başlayacağı duyuruldu. Aynı zamanda Hamas'ın tuttuğu rehinelerle İsrail'de tutuklu bulunan bazı Filistinlilerin de takası gerçekleştirilecek (Mohammed Abed/AFP)
-
14/3021 Kasım 2023 - Liberya'da yurttaşlar, Joseph Boakai'nin devlet başkanlığı seçimini kazanmasını kutlayan destekçilerine dalan arabanın son haline bakıyor. Polisler ve hastane görevlileri, Liberya'nın seçilmiş devlet başkanı Joseph Boakai'nin destekçilerine bir arabanın dalması sonucunda iki kişinin hayatını kaybettiğini ve en az 20 yaralı olduğunu belirtti. Dün akşam gerçekleşen olayın sebebi henüz açıklanmazken, Boakai'nin lideri olduğu Birlik Partisi'nin bir sözcüsü, bunun kasten yapıldığına inandıklarını söyledi. Polis, şoförün olay sırasında kaçtığını açıkladı (Evelyn Kpadeh Seagbeh/AFP)
-
15/3020 Kasım 2023 - Arnavutluk'un en büyük muhalefet partisi Arnavutluk Demokratik Partisi'nden bir milletvekili, başkent Tiran'daki meclis oturumu sırasında protesto amacıyla renkli bir sis bombasını ateşliyor. 2024 bütçe görüşmelerinin yapıldığı oturumda muhalefet milletvekillerinin, sandalyelerini kürsünün önüne yerleştirip sis bombası atması sonucu genel kurul salonunda küçük çaplı yangın çıktı. Yaklaşık 5 dakika süren oturum, yaşanan gerilimin ardından başka bir tarihe ertelendi. Mecliste daha önce de protesto eylemleri yapan muhalefet milletvekilleri, bu eylemlere devam edeceklerini belirtiyor (Florion Goga/Reuters)
-
16/3019 Kasım 2023 - Arjantin'de yapılan ikinci tur başkanlık seçimleri sırasında başkent Buenos Aires'teki bir oy verme merkezinde çalışan seçim görevlisi. Güney Amerika ülkesi bugün devlet başkanını seçmek için sandık başına gitti. Yarış, 22 Ekim'deki birinci tur seçimlerinde en yüksek oyu alan Ekonomi Bakanı Sergio Massa'yla radikal sağcı Javier Milei arasında yapılıyor. 35 milyondan fazla seçmenin oylarıyla seçilecek ismin, 10 Aralık'ta görevi devralacağı bildirildi. Arjantin basını, anketlere göre iki aday arasında az fark olduğunu aktarmıştı (Agustin Marcarian/Reuters)
-
17/3018 Kasım 2023 - İsrail'in, Gazze'nin güneyinde yer alan Han Yunus şehrindeki Hamad'a düzenlediği saldırısının ardından bir Filistinli, bir binada oluşan hasarı inceliyor. Han Yunus kentindeki saldırılarda yaralanan Gazzeliler, tahta arabalarla Nasr Hastanesi'ne götürüldü. Nasr Hastanesi'nin yöneticisi, Hamad şehrindeki bir yerleşim yerine düzenlenen hava saldırısının ardından ağır yaralı 23 kişinin yanı sıra 26 kişinin cesedinin hastaneye getirildiğini söyledi (Mahmud Hams/AFP)
-
18/3017 Kasım 2023 - SpaceX'in Starship roketi ABD'nin Teksas eyaletindeki Boca Chica'da yer alan Starbase üssünde ikinci uçuş denemesini gerçekleştirmeyi bekliyor. Şirketin CEO'su Elon Musk, uzun zamandır beklenen ikinci fırlatmanın bir gün ertelendiğini 16 Kasım'da duyurmuştu. Uzay camiası halihazırda 18 Kasım'da yörüngede gerçekleştirilmesi planlanan uçuşu dört gözle bekliyor. Nisandaki ilk denemede muazzam bir patlama yaşanmıştı (Timothy A. Clary/AFP)
-
19/3016 Kasım 2023 - Gazze Şeridi'nin Han Yunus kentinde Filistinliler, İsrail saldırısı sonucu ağır hasar alan El Seka Camisi'nin önünden geçiyor. İsrail ordusu bugün Gazze Savaşı'nda iki askerinin öldüğünü açıkladı ve Hamas'ın İsrail'e saldırı düzenlediği 7 Ekim'den beri hayatını kaybeden İsrail askeri sayısı resmi rakamlara göre 371 oldu. Filistinli yetkililerse aynı tarihten itibaren ölen Filistinli sayısının yaklaşık 7 bin 900'ü kadın ve çocuk olmak üzere 11 bin 500'ü aştığını belirtti. Öte yandan Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Gazze'de çatışmalara "acil ve uzatılmış ara verilmesi" talep edilen karar tasarısını kabul etti (Mahmud Hams/AFP)
-
20/3015 Kasım 2023 - Londra'daki Westminster Sulh Mahkemesi'nin girişinde iklim protestocuları tarafından şarkılar ve pankartlarla karşılanan İsveçli çevre aktivisti Greta Thunberg, mahkeme çıkışında da basın mensuplarından büyük ilgi gördü. Ünlü çevre aktivisti, Londra'da enerji sektörüne karşı düzenlenen bir eylemde asayişi bozmak suçundan gözaltına alınmıştı. Aldığı tehditler nedeniyle İsveç'in başkenti Stockholm'deki adresi mahkemede okunmayan Thunberg, kendisine yöneltilen suçlamayı reddetti (Henry Nicholls/AFP)
-
21/3014 Kasım 2023 - Madagaskar'ın başkenti Antananarivo'nun Ambohipo mahallesinin sakinleri içme suyu çeşmesinin başında. Ülkenin başkentindeki pek çok evin suya erişimi yok ve bu da bazılarının 16 Kasım'da gerçekleşecek başkanlık seçiminden daha önemli ihtiyaçları olduğuna dair düşüncelerini pek de şaşırtıcı kılmıyor. Öte yandan başkanlık yarışındaki 12 adayın neredeyse hepsi bir aydan uzun süredir hemen hemen her gün başkentte eylem düzenliyor ve halkı, "müesses nizam darbesi" olarak gördükleri seçimi boykot etmeye çağırıyor (Rijasolo/AFP)
-
22/3013 Kasım 2023 - Lübnan'ın güneyinde, İsrail sınırında yer alan Ayta Aş Şab köyü yakınlarına İsrail'in düzenlediği hava saldırısının ardından siyah dumanlar yükseliyor. İsrail ordusuyla Hizbullah arasında 8 Ekim'den beri süren saldırılarda Lübnan'da öldürülen sivillerin sayısı, bugün iki kişinin daha ölmesiyle 16'ya çıktı. Lübnan'ın dün İsrail'in kuzeyine yaptığı saldırılar sonucundaysa bir sivil öldürülmüş, 5 kişi de yaralanmıştı. Hizbullah bugün yaptığı açıklamada Lübnan'ın güney sınırındaki İsrail askerlerine güdümlü füzelerle saldırı düzenleyerek hedefleri "tam isabetle" vurduğunu belirtmişti. İsrail ordusuyla Hizbullah arasında 5 haftadır süren çatışmalarda 74 Hizbullah mensubu ve 4 İsrail askerinin öldüğü bildirildi (Hussein Malla/AP)
-
23/3012 Kasım 2023 - İsrail tankları Gazze Şeridi'nin iç kesimlerine doğru ilerlerken Filistinliler, Gazze'nin kuzeyinden güneyine gidiyor. İsrail'in Gazze'ye saldırılarında en az 4 bin 500 çocuğun öldürüldüğü bildiriliyor. Birleşmiş Milletler, Gazze'deki hastanelere yönelik saldırıların durması için "acil uluslararası eylem çağrısında" bulunduğunu açıklarken, elektrik ve yakıt ablukası nedeniyle Şifa Hastanesi'nde kuvözde oksijene bağlı iki bebeğin öldüğü bildirildi. Öte yandan İsrail'le Hamas arasındaki çatışmalar hastane çevresinde yoğunlaşırken, İsrail burada çatışmayı "Hamas militanlarının tercih ettiğini" öne sürüyor (Ibraheem Abu Mustafa/Reuters)
-
24/3011 Kasım 2023 - Birleşik Krallık'ın başkenti Londra'da "Filistin İçin Ulusal Yürüyüş"e katılan protestocular, taşıdıkları döviz ve pankartlarla Gazze Savaşı'nda ateşkes ilan edilmesi çağrısında bulundu. Başbakan Rishi Sunak, I. Dünya Savaşı'nda hayatını kaybedenlerin anıldığı Anma Günü'nde düzenlenen bu eylemi "provokatif ve saygısızca" diye nitelemiş ve Londra Polis Teşkilatı'na yürüyüşü engellemesini önermişti. Londra Polisi, Filistinlilere destek yürüyüşünün hükümetin engelleme talebinde bulunmasını sağlayacak yasal sınırda olmadığını belirtti ve yürüyüş gerçekleşti (Henry Nicholls/AFP)
-
25/3010 Kasım 2023 - Fransa'nın başkenti Paris'te Greenpeace aktivistleri Eyfel Kulesi'nin civarına yerleştirdikleri dev ahtapotun yanında eylem düzenledi. Aktivistler Paris Barış Forumu'na katılan Norveç Başbakanı Jonas Gahr Store'un Arktika'da derin deniz madenciliğine izin verilmesi yönündeki açıklamasını protesto etti. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un çağrısı üzerine düzenlenen, Gazze'deki sivil nüfusa yönelik uluslararası insani yardım konferansına yaklaşık 80 ülke ve uluslararası kuruluşun temsilcisi katıldı (Geoffroy Van der Hasselt/AFP)
-
26/309 Kasım 2023 - Güney Asya ülkesi Bangladeş’te, tekstil işçilerinin düşük ücrete karşı isyanı sürüyor. Yetkililer bugün 25 bin kadar tekstil işçisinin polisle çatıştığını açıkladı. Geçen hafta düzenlenen protestolar sonrası hükümet asgari ücrete yüzde 56'lık bir zam teklif etmiş, sendikalarsa bu oranı reddetmişti. Yaşananlar üzerine zam oranını beğenmeyen işçiler yeniden sokağa çıktı. Polisin göz yaşartıcı gaz ve plastik mermi kullanarak bastırmaya çalıştığı olaylarda dün bir kadın işçi ölmüş ve çok sayıda işçi yaralanmıştı (Muniz uz Zaman/AFP)
-
27/308 Kasım 2023 - Gazze Şeridi'nin güneyindeki Han Yunus'ta İsrail'in gerçekleştirdiği saldırı sonrasında kent sakinleri enkazda hayatta kalanları ve ölenlerin cesetlerini arıyor. İsrail, Gazze'deki yerleşim bölgelerini hedef almaya devam ederken son 24 saatte 214 kişi hayatını kaybetti. 7 Ekim'den beri Gazze'de 10 bin 500'den fazla, İsrail'de ise 1400'ten fazla kişi öldü. Adını vermediği bir İsrail yetkilisini alıntılayan Reuters, İsrail'in Gazze'yi işgal etmek ya da şeridi uzun süre kontrol altında tutmak gibi bir niyetinin olmadığını aktardı. Öte yandan İsrail Savunma Bakanı Yoav Gallant çarşamba günü yaptığı açıklamada savaşın sonunda İsrail ordusunun Gazze'yi tamamen özgürleştireceğini söylemişti. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da savaş sona erdikten sonra İsrail'in "ucu açık bir süre boyunca" Gazze Şeridi'nin "genel güvenlik sorumluluğunu" elinde tutacağını açıklamıştı (Mahmud Hams/AFP)
-
28/307 Kasım 2023 - Pakistan hükümetinin ülkedeki tüm yasadışı göçmenleri sınır dışı etme kararı almasından sonra, ülkenin Çaman kentinde Afganlar, Pakistan-Afganistan sınırını geçmeye hazırlanıyor. 1,7 milyon kişiye ülkeyi terk etmeleri, aksi takdirde tutuklanacakları ya da sınır dışı edilecekleri söylendiğinden beri 200 binden fazla Afgan, Pakistan'dan çıktı. Sovyetler Birliği'nin Afganistan'ı istila etmesiyle 1970'lerin sonunda ve 1980'lerde onbinlerce Afgan, Pakistan'a kaçmıştı. 11 Eylül saldırılarından sonra Afganistan'a bu kez ABD saldırmış, çok sayıda Afgan yine Pakistan'a sığınmıştı. 2021'de Taliban'ın iktidarı ele geçirmesiyle de 600 bin ila 800 bin kişinin Pakistan'a geçtiği düşünülüyor (Banaras Khan/AFP)
-
29/306 Kasım 2023 - İsrail'in Lübnan'a düzenlediği hava saldırısında öldürülen 4 kişinin akrabası olan gazeteci Samir Eyüb, öldükleri arabaya çiçek koyuyor. İsrail'in dün Lübnan’ın güneyindeki Aynata beldesi yakınlarındaki sivil bir araca düzenlediği saldırıda üç çocuk ve Eyüb'ün kız kardeşi olduğu bildirilren büyükanneleri ölmüştü. Çocukların annesinin de saldırıda ağır yaralandığı aktarılmıştı. Bu saldırının ardından Lübnan'dan İsrail'e saldırı düzenlenirken, Lübnan'daki Hizbullah'ın üstlendiği bu saldırılarda İsrailli bir kişinin öldürüldüğü bildirilmişti. 8 Ekim'den bu yana İsrail-Lübnan sınırındaki çatışmalar devam ederken öldürülen Lübnan Hizbullahı mensubu sayısının 61'e yükseldiği aktarıldı (Mohammed Zaatari/AP)
-
30/305 Kasım 2023 - Filistinliler, İsrail'in Gazze Şeridi'nin merkezindeki Magazi Mülteci Kampı'na düzenlediği saldırının ardından yıkıntıların arasında ölenleri arıyor. Filistin resmi haber ajansı WAFA, İsrail'in dün düzenlediği saldırı sonucu çoğu kadın ve çocuk olmak üzere 51 kişinin öldürüldüğünü ve çok sayıda yaralı olduğunu bildirdi. 30 gündür devam eden Gazze Savaşı'nda binlerce kişi hayatını kaybederken, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu bugün yaptığı açıklamada Filistinli grupların elindeki esirler serbest bırakılmadıkça ateşkes yapmayacaklarını söyledi (Mohammed Fayq Abu Mostafa/Reuters)
İnsani kriz
15 Nisan öncesinde de süregelen savaşlar ve etnik çatışmalar nedeniyle Sudan'da insani kriz yaşanıyordu.
BM İnsani Yardım Koordinasyon Ofisi'ne (OCHA) göre nüfusunun neredeyse üçte birini, yani 15,8 milyonu insani yardıma muhtaç olan Sudan'da bu çatışmalar nedeniyle insani kriz katastrofik boyutlara ulaşabilir.
Çatışmalar nedeniyle halk evlerinden çıkamayınca doktorlar da hastanelere gidemedi, sağlık sistemi çökme noktasına geldi.
Başkent Hartum'daki sağlık kuruluşlarının yüzde 61'i kapalı ve ancak yüzde 16'sı hizmet verebiliyor.
Yükselen fiyatlar nedeniyle gıda ve yakıt bulunamaz oldu. Temiz su temin etmenin mümkün olmaması nedeniyle salgın hastalıkların hızla yayılmasından endişe ediliyor. Sınır ülkelere göç başladı.
BM çatışmaların devam etmesi halinde sadece Çad'a gidecek göçmenlerin sayısının 250 bin civarında olacağını tahmin ediyor.
Bu durum kırılgan bir bölge için kaldırılması çok ağır bir sorumluluk olarak ortaya çıkıyor.
Çatışmalar nereye varacak?
Görüldüğü üzere, Sudan'da hem iç dinamikler hem de dış faktörler nedeniyle çok karmaşık bir durum var.
Bu nedenle de çatışmaların seyri, iç savaşa evrilip evrilmeyeceği ya da ihtilafın komşu ülkelere sıçrama ihtimali konusunda öngörüde bulunmak zor.
Ancak yakın zamanda iki ayrı askeri yapılanma arasında çatışmaların sona ermesi pek mümkün görünmüyor.
Dış güçlerin farklı tarafları destekliyor olmaları, meselenin büyük güçler mücadelesinin bir parçası haline gelebilecek olması da çatışmaların süreceği ihtimalini kuvvetlendiriyor.
*Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
© The Independentturkish