Evreni ve içindeki her şeyi yöneten temel kuvvetleri inceleyen bilim insanları fizik anlayışımızda "yeni bir çağ" açma potansiyeli taşıyan son deneyler karşısında "ihtiyatlı bir heyecan" yaşıyor.
Bilimsel deneylerin çoğu mevcut hipotezi doğrulasa da bilim insanlarını gerçekten coşkuyla dolduran şey mevcut teorilerini bozan bir şeyin keşfi gibi görünüyor.
Avrupa Nükleer Araştırma Örgütü'nün (CERN) İsviçre'de, Cenevre yakınlarında bulunan Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'nda (LHC) atomaltı parçacıklar üzerine bir çalışma yürüten uluslararası ekibin son çalışmasının ardından gerçekleşen şey buydu.
fazla oku
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
LHC dünyanın en büyük ve en güçlü parçacık hızlandırıcısı. LHC, Alp Dağları’nın 100 metre altında bulunan ve süper iletken mıknatıslardan oluşan 27 kilometre uzunluğundaki bir halka ve fizikçiler burada, bir dizi parçacığı tünelin içinde birbirleriyle kafa kafaya çarpışacak şekilde ışık hızına yakın bir hızla fırlatıp çarpışmanın sonuçlarını inceliyor.
Güzellik kuarkı denilen bir tür atomaltı parçacığı inceleyen uzun süreli bir deneyde, kuarkın LHCb deneyinde gözlemlendiğinde değişken bir oranda diğer atomaltı parçacıklara ayrıldığı ortaya çıktı.
Bu bulgu, evreni nasıl anladığımıza dair mevcut teoriyle çelişiyor.
Imperial College London'dan araştırmada yer alan Dr. Mitesh Patel, The Independent'a verdiği demeçte şu ifadeleri kullandı:
Bu sonuçları, var olduğunu bildiğimiz temel kuvvetlerle açıklayamayız.
Eğer doğruysa (bunu henüz kesin olarak bilmiyoruz) o zaman potansiyel olarak yeni bir doğa kuvveti var demektir.
Standart model olarak bilinen mevcut teori 1960'larda ve 1970'lerde bilim insanları tarafından oluşturulmuştu ve maddenin yapıtaşlarını mümkün kılan doğadaki tüm kuvvetlerle ilgilenen parçacık fiziğini anlamak için son derece güvenilir ve deneylerle kanıtlanmış bir yoldu.
Standart model bilinen tüm temel parçacıklara (ki bunlardan çok sayıda var) ve bunları yöneten dört kuvvete isim verir. Bunlar uzun menzilli kuvvetler uygulayan kütleçekimsel ve elektromanyetik etkileşimlerle yalnızca atomaltı seviyede çalışıp nükleer etkileşimleri yöneten süreçleri kontrol eden güçlü ve zayıf etkileşimlerdir.
Fakat standart modelin oluşturulduğu günden beri fizikçiler modelin cevaplayabileceği şeyler yelpazesindeki büyük boşlukların farkında ve modeli gerçekliğin daha eksiksiz bir şekilde anlaşılması için hayati bir basamak taşı olarak görüyor.
Zorluk bu boşlukların gözlemlenebileceği koşulların yaratılması ve daha sonra bunların açıklanmasında yatıyor.
Dr. Patel "Standart model inanılmaz bir teori. Esasen 1960'lardan beri çürütülemezdi.
Ama evrendeki tüm şeylerin yüzde 95'inin ne olduğunu açıklayamıyor, bu bir temel teori için hayli büyük bir kusur" diyor.
Standart model madde ve anti-madde arasındaki ilişkinin yanı sıra atomaltı parçacık oluşumunun bazı gözlemlenebilir özelliklerini ve örüntülerini açıklayabilecek teorik bir çerçeve sunmayı başaramıyor.
Fakat Dr. Patel deneyin sonuçlarının tekrarlanması ve isabetli olduğunun belirlenmesi durumunda evrenin dokusunu yöneten kuvvetlere dair bambaşka bir anlayış dünyasına açılan kapıların aralanabileceğini söylüyor.
Bu, standart modelin inanılmaz yapısındaki bir çatlak. Bize kamayı sokabileceğimiz ve çatlağın genişlediğini görebileceğimiz bir yer sunuyor.
Bilim insanları sonuçların tam olarak doğrulanması için hala katedilmesi gereken bir yol olduğu konusunda uyarıyor.
Dr. Patel şu ifadeleri kullandı:
Gördüğümüz fark birkaç binde bir ihtimalle sadece tesadüf eseri olabilir.
Bu, normalde çok şüpheci olan biz fizikçileri en azından ihtiyatlı bir şekilde heyecanlandırmak ve kesinlikle daha fazlasını bilmek istememizi sağlamak için yeterli fakat fizikçilerin yeni bir şeyin gerçekten olduğundan emin olmak için altın standart olarak talep edeceği şey birkaç milyonda bir görülecek tesadüf ihtimali değil
25 yıldır bu alanda çalışan ve projedeki baş bilim insanı olan Profesör Chris Parkes, The Independent'a şunları söyledi:
Potansiyel olarak son derece önemli olduğu için bunu ortaya koymak istedik fakat henüz kesin sonuç vermiş değil.
Büyük Hadron Çarpıştırıcısı Güzellik deneyi, Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'nda yürütülen 4 büyük deneyden biri ve bizler 19 ülke ve 85 enstitüden bin bilim insanı ve mühendisin yer aldığı bir işbirliği içindeyiz.
Bugün ortaya koyduğumuz bu yeni sonuç kilit alanlarımızdan birinin kapsamında. Dedektörümüzün odaklandığı temel alanlar maddeyle anti-madde arasındaki farklar ve nadir bozunma süreçleridir. Bugünkü sonuç ikinci kategoride yer alıyor.
Bu, güzellik kuarkının bozunması, yaklaşık milyonda bir görülen belirli bir son duruma dönüşecek şekilde bozunması. Ve bu son durum elektron ya da elektronların ağır versiyonuna benzetilebilecek müonlar içerebilir.
Fotoğraflarla dünyadan haberler
Fotoğraflarla dünyadan haberler
-
1/3017 Nisan 2021 - Edinburg Dükü Prens Philip'in cenazesi öncesinde Londra'daki Buckingham Sarayı'nda Birleşik Krallık bayrağı yarıya indirildi. 73 yıldır Kraliçe II. Elizabeth'le evli olan Philip, kalp rahatsızlığı ve enfeksiyon sebebiyle hastanede bir ay tedavi gördükten birkaç hafta sonra, 9 Nisan'da, 99 yaşında vefat etti. (AFP)
-
2/3016 Nisan 2021 - Dubai Expo 2021'de İtalya'yı temsil etmesi için Michelangelo’nun Davut Heykeli'nin mermer tozuyla kaplanmış akrilik reçineden birebir kopyası yapıldı. Orijinal heykelin replikasyonunu yapmak için sanat tarihçileri, teknisyenler ve mühendisler birlikte çalıştı. Dijital tarama, lazerler ve dünyanın en büyük üç boyutlu yazıcılarından biri kullanıldı (AFP)
-
3/3015 Nisan 2021 - Bir çocuk Petit Mbao'daki evinin camından dışarı bakıyor. Petit Mbao, Senegal'in en güzel beyaz kum sahillerinden birine sahip olmasıyla ünlü. Senegal'in en büyük kimya tesisi de dahil olmak üzere bölgeye 1960'lardan beri fabrikalar kuruluyor. Petit Mbao'daki çoğu insan tesisten gelen kokudan, gözlerini yakan ve solumalarını etkileyen havadaki kimyasaldan yıllardır şikayet ediyor. Çocuklar, hayvanlar ve balıkçılar açık kanallardan denize karışan zehirli sudan hasta oluyor (AFP)
-
4/3014 Nisan 2021 - Ekonomi uzmanları üzerinde yapılan bir ankete göre Çin, 2021'in ilk çeyreğinde rekor oranda büyüdü. Bu fotoğrafta ise Çin'in güneydoğusundaki Guizhou vilayetinde bir fide merkezinde çiftçiler çeltik fidelerini taşırken görülüyor (AFP)
-
5/3013 Nisan 2021 - Meksika'nın Tlaxcala eyaletindeki Sagrada Familia barınma merkezinde Orta Amerikalı mülteciler, ABD sınırına ulaşmayı denemek için La Bestia (Canavar) adı verilen yük trenini bekliyor (AFP)
-
6/3012 Nisan 2021 - Bir helikopter St. Petersburg'daki tarihi fabrikada çıkan yangına su taşırken (AFP)
-
7/3011 Nisan 2021 - Gazze'de bir genç Ramazan'ın gelişini kutluyor (AFP)
-
8/3010 Nisan 2021 - Britanya'da Kraliçe II. Elizabeth'in eşi ve Edinburg Dükü Prens Philip, 99 yaşında öldükten sonra bugün Londra Kulesi'nde top atışı yapıldı (AFP)
-
9/309 Nisan 2021 - İşçiler 60 yıl önce uzaya çıkan ilk insan olan Rus kozmonot Yuri Gagarin'in Moskova'daki heykelini temizliyor (AFP)
-
10/308 Nisan 2021 - Seçime giden Cibuti'nin başkentinde Devlet Başkanı İsmail Ömer Gulle'nin posterleriyle 'Continuons' (Haydi Devam Edelim) yazılmış (AFP)
-
11/307 Nisan 2021 - Fransa'nın tarihi Touraine bölgesindeki Vouvray bağında üzümleri donmaya karşı korumak için yakılan ateşlerden yükselen dumanlar (AFP)
-
12/306 Nisan 2021 - Bir ziyaretçi Yahudi Soykırımı'nı anma müzesi Yad Vaşem'de bir sergiyi geziyor (AFP)
-
13/305 Nisan 2021 - Hindistan'da bir taksi şoförü arkadaşlarıyla sohbet ediyor (AFP)
-
14/304 Nisan 2021 - Avustralya'daki Sidney şehrinde bir aktör Paskalya kutlamaları öncesinde İsa Mesih'i canlandırıyor (AP)
-
15/303 Nisan 2021 - Birleşik Krallık'ta Red Brigade performans grubu İngiltere ve Galler'de polise barışçıl gösterileri bastırmak için daha fazla yetki verecek yasayı protesto ediyor (AFP)
-
16/302 Nisan 2021 - İtfaiyeciler Rusya'nın doğusundaki Blagoveşçensk şehrinde bir kalp cerrahisi merkezinde çıkan yangını söndürüyor (AFP)
-
17/301 Nisan 2021 - Belçika'nın Anvers şehrinde pandemi döneminde tatil yapmak isteyenlere sunulan farklı bir çözüm, doğa dostu ahşap kabinler (AP)
-
18/3031 Mart 2021 - Alman sanatçı Dennis Josef Meseg'in "Olduğu Gibi" adlı Korona Anıtı'nın bir parçası olarak Berlin'deki Brandenburg Kapısı'nın önünde cansız mankenler sergilendi (AFP)
-
19/3029 Mart 2021 - Römorkörler yaklaşık bir haftadır Süveyş Kanalı'nı tıkayan Ever Given adlı devasa yük gemisini çekiyor (AP)
-
20/3027 Mart 2021 - Hindistan'da bir sağlık çalışanı bir seyyar satıcıdan sürüntü örneği alıyor (AFP)
-
21/3026 Mart 2021 - İtalya'nın Milano kentindeki Piazza Duomo meydanında tecrit önlemleri sırasında canlı gösteri, sirk ve eğlence sektörü çalışanları yürüyüş yapıyor (AFP)
-
22/3025 Mart 2021 - Sierra Leone'nin başkenti Freetown'da çıkan yangından sonra insanlar evlerinden geriye kalanlara bakıyor (AFP)
-
23/3024 Mart 2021 - Japon patenci Kaori Sakamoto, Stockholm'de düzenlenen ISU Dünya Artistik Patinaj Şampiyonası'nda performansını sergiliyor (AFP)
-
24/3022 Mart 2021 - İzlanda'nın başkenti Reykjavik yakınlarındaki Fagradals Yanardağı uzun bir aradan sonra faaliyete geçti (Reuters)
-
25/3019 Mart 2021 - Brezilya'nın başkenti Brasilia'daki Devlet Başkanlığı Sarayı önünde göstericiler, pandemiyle mücadelede başarısız olduğunu savundukları hükümeti protesto ediyor. Göstericilerin taşıdığı pankartta "Bolsonaro soykırımı" yazıyor (AP)
-
26/3017 Mart 2021 – İran'da yeni yıl olan Nevruz kutlamaları için hazırlıklar sürerken başkent Tahran'da bir genç kız yerel dans figürlerini sergiliyor (AFP)
-
27/3015 Mart 2021 – Bolivya'da 2019'daki darbenin ardından geçici devlet başkanlığı görevini üstlenen Jeanine Anez, darbeyle bağlantılı suçlardan tutuklanarak cezaevine gönderildi (AP)
-
28/3012 Mart 2021 - Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Toulouse kentindeki Ulusal Uzay Araştırmaları Merkezi'ni (CNES) ziyaret etti (Reuters)
-
29/3011 Mart 2021 - Fransa'nın Nantes kentinde kültür sanat çalışanları, koronavirüs tedbirleri nedeniyle kültür merkezlerinin açılmamasını protesto etmek amacıyla bir tiyatroyu işgal etti (AFP)
-
30/3010 Mart 2021 - Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, şubat sonundaki darbe girişimi sonrasında üst düzey askeri yetkililerle başkent Erivan'da bir araya geldi (AFP)
Profesör Parkes güzellik kuarkının iki farklı durum oluşturacak şekilde bozunması konusunda standart modelin iki durumun tam olarak aynı oranda oluşacağını tahmin ettiğini söyledi.
Bununla ilgili teorik bir belirsizlik yok.
Ama gördüğümüz şey, birbirleriyle aynı hızda bozulan parçacıklarda bir sapma olduğuna dair bir ipucu, potansiyel bir işaret. Daha fazla güzellik kuarkının müonlardan çok elektron oluşturacak şekilde bozunduğunu görüyoruz.
Doğrulanması halinde son derece heyecan verici olur çünkü temel teorimiz, yani standart model bunun bu şekilde gerçekleşmemesi gerektiğine dair gerçekten sağlam bir öngörüye sahip, bu yüzden bu teoriyi temelden değiştirmemiz gerekir.
Bilim insanları araştırmanın, ortaya çıkardıkları fakat henüz çözümünden emin olmadıkları teorik bilmeceleri çok daha eksiksiz anlamalarını sağlayacak yolu aydınlatabilmesini umuyor.
Profesör Parkes şunları söyledi:
Bu gerçekten de insanoğlunun evrenin nasıl işlediğine dair aklındaki temel soru.
Daha felsefi ya da spekülatif konuşmak gerekirse, büyük başarılarına rağmen standart modelin fizikte yanıtlayamadığı devasa sorular olduğunu biliyoruz. Karanlık maddenin varlığı veya evrenin eşit miktarda madde ve anti-maddeyle yaratılmış olmasına rağmen bugün tamamen maddeden oluşması gibi temel bilmeceler olduğunu biliyoruz.
Bunlar, fizikte bu teoriyle cevaplayamayacağımız büyük temel sorular ve eğer teoriyi önemli bir şekilde gözden geçirmemiz gerektiği ortaya çıkarsa, fiziğin çok büyük soruları hakkında bize içgörü sağlayacak ilk deneme adımlarını atıyor olabiliriz demektir.
* Harry Cockburn'ün makalesinin tasarımdan kaynaklanan nedenlerle kısalttığımız başlığının tamamı şöyledir: "Yeni doğa kuvveti": Evreni anlayışımızda yeni bir döneme işaret eden deney, bilim insanlarını "ihtiyatla heyecanlandırıyor"
https://www.independent.co.uk/news
Independent Türkçe için çeviren: Noyan Öztürk
© The Independent