Anadolu selçuklularla Bizans imparatorluğu Bizans imparatorluğu ve Anadolu selçuklular 1075′te, başkenti Nikaia (İznik) olan Anadolu Selçuklu Devleti kuruldu. Bu dönemde, Konstantinopolisin güçlü patriği ile papa arasındaki görüş ayrılıkları sert tartışmalara yol açtı ve 1054′te Roma Katolik Kilisesi ile Yunan Ortodoks Kilisesi bağımsız kiliseler haline geldi. Haçlı Seferleri (1081-1204) Konstantinopolise dayanan Anadolu Selçukluları Bizans için önemli bir tehdit oluşturuyordu. Güney İtalyaya egemen olan Normanlar da, imparatorluğu tehdit eden bir başka tehlikeydi. Komnenos hanedanından İmparator I. Aleksios (1081-1118) Normanlara karşı Venedikle işbirliği yaptı. 1085′te Normanların önderi Robert Guiscardın, ertesi yıl da Anadolu Selçuklu Sultanı Süleyman Şahın ölmesiyle Bizanslılar bir süre için de olsa bu tehlikelerden uzak kaldılar. I. Aleksios, 1096′da Avrupadan gelen ilk Haçlılarla, Anadoluda geri alınacak toprakların Bizansa bırakılması konusunda anlaştı. Ama Haçlıların asıl hedefi, Kutsal Toprakları (Kudüs) ele geçirmekti ve bu da Bizansın beklentilerini karşılamıyordu. Üstelik Haçlılar, Kudüse doğru ilerlerken aldıkları yerlerde kendi krallıklarını kurdular. IV. Haçlı Seferinde ise, Bizansın başkentini işgal ettiler. 13 Nisan 1204′te Konstantinopolisi ele geçiren Haçlılar, kenti yağmaladılar. Latin egemenliği (1204-1261) 1204′te Konstantinopoliste, Flandre Kontu Baudouinin yönetiminde bir Latin imparatorluğu kuruldu. Parçalanan Bizans İmparatorluğunun diğer yerleri Haçlı önderlerin yönetiminde Latin devletleri haline geldi. Haçlıların el koymadığı Bizans topraklarında ise bağımsız küçük Bizans devletleri kuruldu. Bu devletlerin en güçlüsü Nikaiada (İznik) ortaya çıktı. 1208′de, I. Theodoros Laskaris, Roma imparatoru ilan edildi. Daha sonra tahta geçenler Nikaia egemenliğini Avrupaya kadar genişleterek devleti bir imparatorluğa dönüştürdüler. Trabzonda ise, Gürcistan Kraliçesi Tamarın desteğiyle 1204′te Trabzon Rum Devleti kuruldu. Komnenos hanedanından Aleksios ve David tarafından kurulan ve Pontos Devleti de denen bu devlet, 1461′de Osmanlılar tarafından ortadan kaldırılıncaya değin varlığını sürdürdü.