Kâ'b bin Malik kimdir? Kâ'b bin Malik’in hayatı
Kâ'b bin Malik kimdir? Kâ'b bin Malik nerede doğmuştur? Kâ'b bin Malik ne zaman doğmuştur? Kâ'b bin Malik nasıl Müslüman olmuştur? Kâ'b bin Malik nasıl hicret etmiştir? Kâ'b bin Malik nasıl evlenmiştir? Kâ'b bin Malik’in cesareti, Kâ'b bin Malik’in hayatı, Kâ'b bin Malik’in vefatı.
KÂ’B BİN MALİK KİMDİR?
KÂ’B BİN MALİK’İN HAYATI
Hz. Ka'b, Ensardan. İkinci Akabe Biatında bulunmuş, Bedir Savaşı dışında Peygamberimizle birlikte bütün harplere katılmış kahraman bir Sahabiydi. Peygamberimiz onu Talha bin Ubeydullah (r.a.) ile kardeş yapmıştı. Ka'b (r.a.) Uhud Savaşında çok büyük kahramanlıklar göstermiş, 11 yerinden yaralanmıştı. Hz. Ka'b'ın hali vakti yerindeydi. Tebük Gazvesine gidilecekti. Daha önceki gazalarda gidilecek yeri hiç söylemeyen Peygamber Efendimiz (a.s.m.) bu defa Müslümanları topladı ve Tebük seferi yapılacağını haber verdi.
Mevsim sıcaktı ve meyveler olgunlaşmıştı. Herkes hummalı bir şekilde sefere hazırlanırken Hz. Kâ'b, "Hazırlığı ne zaman olsa yapabilirim" diyerek, kendi işleriyle oyalandı. Öyle ki, Peygamber (a.s.m.) yola çıktığı zaman Kâ'b'ın hiçbir hazırlığı yoktu. Hemen hazırlanmak üzere evinden çıktı, ama hiçbir şey yapamadan döndü. Kendisi bunu şöyle anlatır:
"Yola çıkıp arkalarından yetişmeyi düşündüm. Keşke yapmış olsaydım. Fakat bu da mümkün olmadı. Resulullah (a.s.m.) bu gazâya gittikten sonra insanlar arasına çıktığımda kendime arkadaş olarak ancak münafıklık damgası vurulmuş kimseleri, yahut Allah'ın mâzur gördüğü âcizleri görmem beni kederlendirdi."
Kâ'b bin Malik kimdir? Kâ'b bin Malik nerede doğmuştur? Kâ'b bin Malik ne zaman doğmuştur? Kâ'b bin Malik nasıl Müslüman olmuştur? Kâ'b bin Malik nasıl hicret etmiştir? Kâ'b bin Malik nasıl evlenmiştir? Kâ'b bin Malik’in cesareti, Kâ'b bin Malik’in hayatı, Kâ'b bin Malik’in vefatı.
Tebük'e varıncaya kadar onun ismini anmayan Hz. Peygamber orada Kâ'b'ın ne yaptığını sordu. Müslümanlardan biri, "Elbiselerine ve boyuna bakıp gururlanması onu cihad yolundan alıkoydu" deyince, Sahabeden Muaz bin Cebel hemen müdahale ederek Kab hakkında iyilikten başka bir şey bilmediklerini söyledi. Bu cevap üzerine Hz. Peygamber sükût etti. Sefer sona erip de Müslümanlar Medine'ye doğru harekete geçince, Kâ'b'ı müthiş bir endişe ve telaş kapladı. Resulullah dönünce ona ne diyeceğini düşünüyordu. Bu arada aklına birçok mâzeretler geliyor, ama o Resulullaha yalan söylemeyi nefsine yediremiyordu. Nitekim Resulullahın Medine'ye geldiği haberi ulaşınca Kâ'b doğruca Peygamberimizin huzuruna gidip ona hakikatı olduğu gibi söylemeye karar verdi. Yanına vardığında selâm verdi ve Resulullah dargın kimseler gibi acı bir tebessümle ona niçin gazâdan geri kaldığını sordu. Ka'b şu cevabı verdi: "Ya Resulullah! Allah'a yemin ederim ki, sizden başkası, yani ehl-i dünyadan birisinin yanında bulunsaydım, özür beyan ederek onun gazabından kurtulabileceğimi zannederdim. Zira söz seylemesini bilirim. Vallahi, biliyorum ki, bu gün yalan söyleyip sizi memnun etsem de Allah sizi bana gücendirebilir. Eğer doğrusunu söylersem siz bana kızacaksınız. Lâkin ben doğruyu söylemekle Allah'tan hayırlı netice beklerim. Yemin ederim ki, gazâdan geri kalmam için hiçbir özrüm yoktu. Hiçbir zaman, sizden ayrılıp kaldığım zamandakinden daha kuvvetli ve zengin değildim." Halbuki, Ka'b'ın gözleri önünde seksen kadar kişi yalan mâzeretlerle Peygamberimizin huzuruna çıkmışlar; Peygamberimiz de bunların bu mâzeretlerini kabul ederek onlar hakkında istiğfar etmiş ve kalblerinde yatan niyeti Allah'a havale etmişti. Fakat Ka'b Allah ve Resulü huzurunda doğruluktan ayrılmadı.
Bu cevaptan sonra Resulullah ona Allah'ın hükmü vahyi edilinceye kadar beklemesini söyledi. Onunla birlikte iki Sahabeye daha aynı şey söylenmişti. Bu zatların halleri etrafa yayılınca, herkes onlara yabancı gibi davranmaya başladı. Diğer iki Sahabe evlerine kapanmayı tercih ederken, Ka'b cemaatle namazlara iştirak etti, çarşıları dolaştı. Ama hiç kimse onunla konuşmuyordu. Resulullaha yakın yerlerde oturmaya dikkat ediyor ve bu esnada onun çehresine bakmaya çalışıyordu. Ama her defasında Peygamberimiz ondan yüzünü çeviriyordu. Bu halden iyice bunalan Kâ'b, amcaoğlu Ebû Katâde'ye gitti ve ona, "Ebû Katâde! Allah için soruyorum. Allah'ı ve Resulünü ne kadar sevdiğimi biliyor musun?" diye sordu. Cevap alamadı. Birkaç defa daha sordu. Ebû Katade kısa cevap verdi: "Allah ve Resulü daha iyi bilir." Bunun üzerine Ka'b mahzun bir şekilde, gözyaşları içinde oradan ayrıldı.
Günler geçti, haftalar birbirini kovaladı. Kimse kendisiyle bir tek kelime konuşmuyor, Kâ'b işin nereye varacağını bilemiyordu. Bu arada, Ka'b'ın imtihanını daha da çetinleştiren bir hadise ortaya çıktı. Ka'b 50 gün devam eden bu ıstırap verici bekleyiş devresinde Gassan'daki kıpti liderlerinden bir mektup aldı. Mektupta şöyle deniyordu.
"Efendinizin size uygunsuz muamelede bulunduğunu duydum. Allah sizi hukukun çiğnendiği ve kıymetin bilinmediği bir yerde bırakmasın. Yanımıza gelin, size ikramlarda bulunuruz."
Bir tarafta haftalardır yüzüne bakmayan bir Peygamber ve kendisiyle konuşmak tenezzülünde bile bulunmayan arkadaşlar, diğer bir tarafta da izzet, ikram ve haşmet teklif eden bir davet vardı. Düşman, Ka'b'in bu zayıf anını değerlendirmek istiyordu. Böyle sıkıntılı bir zamanda, böyle câzip bir teklife kim hayır diyebilirdi? Fakat Ka'b tereddütsüz Resulullahı tercih etti. Ve kıpti liderinin mektubunu yırtıp attı.
Kâ'b bin Malik kimdir? Kâ'b bin Malik nerede doğmuştur? Kâ'b bin Malik ne zaman doğmuştur? Kâ'b bin Malik nasıl Müslüman olmuştur? Kâ'b bin Malik nasıl hicret etmiştir? Kâ'b bin Malik nasıl evlenmiştir? Kâ'b bin Malik’in cesareti, Kâ'b bin Malik’in hayatı, Kâ'b bin Malik’in vefatı.
Tam bu esnada, Ka'b'ın durumunu daha da zorlaştıran bir emir daha geldi. Peygamberimizin gönderdiği bir elçi ona zevcesinden uzak durmasının istendiğini haber veriyordu. Kâ'b hanımını boşamayacak, ama ondan ayrı yaşayacaktı.
Çile biteceğine daha da şiddetleniyordu. Aynı emir diğer üç Sahabeye de gönderilmişti. Fakat bu emir de Kâ'b'ın ve arkadaşlarının Resulullaha bağlılığını sarsmadı. İşledikleri hatanın pişmanlığı içinde bütün ruhlanyla Allah'a yalvarıp istiğfar ediyorlardı. Ama mü'minler cemaatinden ayrılmak, Allah ve Resulünü terk etmek akıllarından bile geçmiyordu. İmânları böyle bir davranışa müsaade etmiyordu. Bundan sonrasını Ka'b Hazretleri şöyle anlatır:
"Ahalinin bizimle konuşmalarının yasaklandığı günden 50 gece sonrasında, gecenin sabahında sabah namazını kıldım. Ruhum çok sıkılmış ve bulunduğum yere sığamaz bir vaziyette oturuyordum. Adeta yerle gök arasında sıkışmış ve gidecek hiçbir yeri kalmamış gibiydim. Tam bu esnâda bir ses işittim: 'Ey Malik'in oğlu Ka'b, müjde! müjde!' Kurtuluş günü gelmişti. Hemen secdeye kapandım."
Peygamber Efendimiz (a.s.m.) sabah namazından sonra, bu üç Sahabînin tevbelerinin kabul edildiğini halka ilân etmişti. Bunun üzerine Sahabeler müjdeyi kardeşlerine ilân etmek için yarışırcasına koştular ve Ka'b İle birlikte diğer iki Sahabiye müjdeciler gönderdiler. Haberi alan Ka'b hemen Resulullahın yanına koştu. Bu esnada yolda karşılaştığı Sahabeler sevinç içinde onu tebrik ediyor, "Allah'ın affı sana mübarek olsun" diyorlardı. Peygamberin yanına varıp selâm verdiğinde, Resulullah yüzü sevinçten pırıl pırıl parlayarak şöyle dedi: "Annen seni doğurduğundan beri üzerinden geçen günlerin en hayırlısı ile seni müjdelerim." Daha sonra Hz. Ka'b, mallarının meşguliyet sebebiyle seferden geri kaldığını söyleyerek, tevbesini tamamlamak için malının tamamını sadaka olarak vermek istedi.
Bunun üzerine Tevbe Süresinin 103. âyeti nâzil oldu. Ayette, onların malından zekât alınması emrediliyor, bu suretle Hz. Ka'b ile iki arkadaşının kendilerini temize çıkaracakları ve mallarına bereket verileceği belirtiliyordu.
Böylece, Sahabilerin tevbelerinin kabulünden dolayı sevinçten yüzü ay parçası gibi parlayan Peygamber Efendimiz Hz. Ka'b'a, malının bir kısmını kendisine ayırmasını tavsiye buyurdu. Bunun üzerine Hayber'deki arazisini elinde bırakacağını söyleyen Ka'b şöyle dedi:
"Allah beni ancak doğruyu söylemem sayesin de kurtardı. Hayatta kaldığım müddetçe doğruyu söylemek de tevbemin tamamıdır." Görüldüğü gibi, insanların en mükemmellerinden biri, diğer bütün müminlerin cemaat halinde yekvücut olarak iştirak ettikleri bir gazâya ihmali yüzünden katılmayınca Allah'ı ve Resulünü darıltma tehlikesiyle karşı karşıya gelivermiştir. Nitekim Resulullah iki aya yakın bir zaman içinde yüzüne hiç bakmamış, mü'minler bu müddet zarfında onunla hiç konuşmamışlardır. Küçük bir ihmali onu, önceki gazalarda kazandığı sevap ve itibar silinmesi gibi müthiş bir neticenin eşiğine getirivermiştir. Eğer samimiyeti ve doğru sözlülüğüyle, kalbinin derinliklerinde duyduğu pişmanlık hissi ve tevbesi olmasaydı, önceki hizmetleri belki de işe yaramayacak, onu büyük bir hüsrana götürebilecekti.
KÂ’B BİN MALİK’İN VEFATI
Peygamberimizin şairlerinden olan Hz. Kâ'b, Hicretin 50. yılında Muâviye'nin (r.a.) hilafeti zamanında 77 yaşında iken vefât etti.
Allah ondan râzı olsun.