2Tiroit hormonları 1 Folliküler hücrelerden sentezlenen hormonlar: Tiroksin (T4, tetraiyodotironin)T3 (triiyodotironin)amino asit türevi hormonlardır.Tiroidin parafolliküler C hücrelerinden salgılanan kalsitonin hormonu, kalsiyum ve fosfor metabolizmasını düzenleyen hormonlardandır.
3Tiroit hormonlarının sentez ve salınımı, hipofizden salgılanan TSH tarafından düzenlenir. iyot da düzenleyici bir faktör olarak kabul edilir.
4Tiroit hormonları 2Tiroit hormonları, kanda serum proteinlerine bağlanarak taşınırlar. Taşıyıcıların en önemlisi glikoprotein yapısındaki tiroksin bağlayıcı globulin (TBG)dir.Serbest şekilleri aktiftir.
5Tiroit hormonları 3 Tiroit hormonlarının etkileri: Genel metabolik etkileri: Organ ve dokularda hücresel tepkimeleri hızlandırırlarKarbonhidrat metabolizmasına etkileri: Glukoz emilimini hızlandırırlar.Yağ metabolizmasına etkileri: Yağ dokusunda lipolizi uyarırlar.Protein metabolizmasına etkileri: Protein sentez hızını artırırlar. Ancak düşük dozlarda katabolik etkilidirlerBüyümeye etkileri: Normal büyüme ve gelişmede rolleri vardır.
6Tiroit hormonları 4 Tiroit işlevleri ile ilgili bozukluklar: Tiroit hormon üretiminin baskılanmasıyla hipotiroidi, tiroid hormon üretiminin uyarılmasıyla hipertiroidi ortaya çıkar.Neonatal tiroit yetmezliğinde (kretenizm) büyüme geri kalır ve beyin olgunlaşamaz.Hipertiroidide Graves hastalığı ve tirotoksikoz gelişebilir.
7Kalsiyum ve fosfor metabolizmasını düzenleyen hormonlar Parat hormonKalsitoninKalsitriol (1α,25-dihidroksikolekalsiferol)
9Kalsitonin Tiroit bezinin parafolliküler C hücrelerinden salgılanır. Polipeptit yapısındadır.Serum kalsiyum ve fosfor düzeylerini azaltmaktadır.
10Kalsitriol (1α,25-dihidroksikolekalsiferol) Cildin malpigi tabakasında UV ışın etkisiyle oluşan kolekalsiferolün (D3 vitamini) karaciğer ve böbreklerde işlenmesiyle oluşur.Kalsitriolün temel etkisi kemik mineralizasyonunun oluşması ve devamlılığı için gereken serum kalsiyum ve fosfor düzeylerini düzenlemektir.
12Pankreas hormonları Langerhans adacıklarının hücrelerinden Glukagon: A (α) hücrelerindenİnsülin: B () hücrelerindenSomatostadin: D () hücrelerindenPankreatik polipeptit: F hücrelerinden salgılanırSomatostadin ve pankreatik polipeptit, beyin-gastrointestinal sistem hormonları olarak incelenirler.
13İnsülin 1Globüler bir proteindir. Oluşumu sırasında bulunan bağlayıcı peptit olan C zinciri olgun insülinde bulunmaz.
14İnsülin 2İnsülin salgılanmasını glukoz, arjinin ve lösin gibi amino asitler, çeşitli hormonlar, farmakolojik etkili bileşikler düzenlemektedir.Glukozun plazma konsantrasyonunun artması insülin salınımını artırmaktadır.
15İnsülin 3 İnsülinin etkileri: Karbonhidrat metabolizmasına etkileri: Kan glukoz düzeyini azaltmaya yöneliktir (hipoglisemik etki).Lipit metabolizmasına etkisi: Karaciğer ve yağ dokuda lipolizi engeller, lipogenezi uyarır.Protein ve nükleik asit metabolizması ile büyüme üzerine etkileri: Protein sentezini uyarır (anabolik etki) yıkımını ise baskılar.Diğer etkileri: Kas ve karaciğer tarafından K+ alınımını uyarır
16İnsülin 4İnsülinin yetersiz veya kusurlu salıverilişi veya insülin antagonistlerinin aktivitelerinin artması halinde diabetes mellitus denen klinik durum ortaya çıkar.Diyabetes mellitusun başlıca belirtileri:hiperglisemi (kan glukoz düzeyi yüksekliği)glukozüri (idrarla glukoz atılımı)ketonemi (kanda keton cisimlerinin artışı)ketonüri (idrarda keton cisimlerinin çıkışı)
17Glukagon Polipeptit yapıdadır. Glukoz ve yağ asitleri, insülin salınımı üzerine olan etkilerinin tersi bir mekanizma ile glukagon salıverilmesini baskılarlar.İnsüline antagonist etkilidir. Kan şekerini yükseltici etki gösterir (hiperglisemik glikojenolitik faktör).İnsülin ile birlikte kan glukoz düzeyini ayarlarlar.
18Adrenal medülla hormonları Katekolaminler:Epinefrin (adrenalin)Norepinefrin (noradrenalin)Böbrek üstü bezi medüllasının kromaffin hücrelerinde tirozin amino asidinden, dopa ve dopamin üzerinden sentezlenirler ve gerektiğinde salıverilmek üzere depolanırlar (%80 kadarı epinefrindir).
19Katekolaminlerin etkileri Biyolojik etkilerMetabolik etkilerKardiyovasküler etkiler
20Katekolaminlerin biyolojik etkileri: Aşırı fiziksel aktivite, aşırı soğuk, hipoglisemi, korku ve heyacan gibi stress durumlarında sempatorenal sistem adı verilen sempatik sinir sistemi ve adrenal medülla birlikte çalışır ve ortaya çıkan anormal durumlara karşı organizmanın uyumu sağlanır.
21Katekolaminlerin metabolik etkileri: Kateolaminler, glikojen ve trigliseridlerin yıkımını uyarırlar, glukoz ve yağ asitlerinin kana geçişini artırırlar.
22Kateolaminlerin kardiyovasküler etkileri: Norepinefrin, tümü ile vazokonstriktör etki gösterir, sistolik ve diyastolik kan basınçlarını artırır.Epinefrin, kalp kasının kasılmasını ve kalp debisinin artmasını sağlayan güçlü bir etkendir.
23Katekolaminlerin metabolizmaları Katekolaminlerin çeşitli metabolitleri arasında klinik tanı açısından metanefrinler ile vanilmandelik asit (VMA) önemlidir.
24Adrenal korteks hormonları GlukokortikoidlerKortizolMineralokortikoidlerAldosteronAdrenal korteks androjenleriDehidroepiandrosteron sülfat (DHEAS)Adrenal korteksin farklı bölgelerinde kolesterolden sentezlenirler.
25Kortizolün sentez ve salgılanması, hipotalamik kortikotropin salıverici hormon (CRH) kontrolü altındaki adrenokortikotropin (ACTH) tarafından düzenlenmektedir. Kortizol de bunların salıverilişini feedback olarak inhibe eder.
26Aldrosteron salgılanması, fizyolojik koşullarda, ekstrasellüler sıvıdaki potasyum konsantrasyonu ve renin-anjiotensin sistemi tarafından düzenlenir.
27Adrenal steroidlerin taşınmaları Steroid hormonlar, sentez edildikleri organlarda depolanmadan plazmaya salıverilirler.Kortizol, kanda serbest (biyolojik olarak aktif) veya proteine bağlı olarak bulunur. Transkortin veya kortikosteroid bağlayıcı globulin (CBG) olarak adlandırılan proteinin kortizole ilgisi fazladır.
28Glukokortikoidlerin etkileri Kortizol, spesifik olarak kan glukozunu artırmaktadır.Kortizol, antiinflamatuvar ve immünosupressif etki göstererek hücresel immüniteyi bozar.
29Mineralokortikoidlerin etkileri Aldosteron, distal kıvrımlı tüplerde Na+ geri emilimini ve K+ atılımını artırmaktadır.
30Adrenal androjenlerin etkileri Androjenler, erkeklerde kıllanma ve ses kalınlaşması gibi ikincil seks karekteristiklerini düzenlerler, kadınlarda virilizme neden olurlar.
31Adrenal steroidlerin metabolizmaları Steroidlerin inaktivasyonunda temel organ karaciğerdir.Adrenal androjenlerin temel metaboliti 17-ketosteroidlerdir (17-KS)
32Adrenal korteks hormonları patolojisi ile ilgili klinik durumlar Glukokortikoid azlığında Addison hastalığı, fazlalığında Cushing sendromu veya Cushing hastalığı ortaya çıkar.Mineralokortikoid fazlalığı primer aldosteronizmde (Conn sendromu) görülür.Adrenal korteks androjenleri fazlalığında adrenogenital sendrom ortaya çıkar.
33Gonad Hormonları Erkek cinste Androjenler Testosteron Dişi cinste ÖstrojenlerÖstradiolProgestinlerProgesteron
34Gonadları etkileyen faktörler Hipofiz hormonlarından follikül stimüle edici hormon (FSH) ve lüteinize edici hormon (LH), erkek ve dişilerde internal seks organlarındaki farklı işlevleri ve gonad hormonlarının sentez ve salınımlarını etkilerler.
35AndrojenlerTestiste Leydig hücrelerinde kolesterolden sentezlenirler, nicel açıdan en önemlisi testosterondur.Plazmada bulunan testosteronun yaklaşık %98 kadarı albümin ve seks hormonunu bağlayıcı globuline (SHBG) bağlı olarak taşınır.Testosteron, dihidrotestosterona (DHT) çevrilerek etkisini göstermektedir.
36Androjenlerin metabolizması Serbest testosteron, karaciğer hücreleri tarafından tutularak bir dizi tepkime sonucunda 17-ketosteroidlere (androsteron, epiandrosteron, etiokolanolon) dönüştürülür.17-ketosteroidler (17-KS), glukuronat ve sülfat ile konjuge edilerek idrarla atılırlar.
37Androjenlerin etkileri Testosteron başta olmak üzere androjenler, cinsel farklılaşmada, erkek tipi davranışlarda, ikincil seks karakterleri ve aksesuar yapıların gelişimi ve fonksiyonlarında, anabolik metabolizma ve gen düzenlenmesinde etkilidirler.
38Östrojenler Östradiol (E2), Östron (E1), Östriol (E3) Temel üretim yeri overlerdir, hamilelikte fetoplasental birimde sentez edilmektedir.
39Östrojenlerin overlerde sentezlenen ve dolaşımdaki miktarları menstrüel döngü süresince değişir.
41Östrojenlerin etkileri Östrojenler, kadında iç ve dış genital organların gelişimini, olgunlaşmasını ve devamlılığını sağlarlar.Meme kanallarında proliferasyon oluştururlar.İkincil seks karakteristiklerinin sürdürülmesinde etkilidirler.Kemik ve kıkırdak dokuları üzerinde anabolik etkileri vardır.Pıhtılaşma faktörlerinden Faktör II, VII, IX ve X düzeylerini dolaşımda artırırlar.HDL artışına LDL azalmasına yol açarlar.
42ProgesteronKorpus luteumun temel hormonudur. Gebelikte başlıca plasentadan sentez edilir.
43Progesteronun etkileri Progesteron, östrojenlerin vajinal epitel üzerindeki proliferatif aktivitelerini azaltarak sekretuvar fazın oluşumunu sağlamakta, uterusu embriyoyu kabul etmeye ve beslemeye hazırlamaktadır.Progesteron, gebeliğin sürmesini sağlar.Progesteron, meme bezlerinin asiner kısımlarının gelişimini artırır.Hamileliğin son dönemlerinde süt üretimini ve salgılanmasını baskılar. Doğumda hızla azalmasıyla laktasyon da başlar.Periferik kan akımını azaltarak ısı kaybını azaltır (vücut ısısında artış).