Finansal Terimler Sözlüğü (Açıklamalar)
Parasal konularda bir banka ya da finansal kurum ile görüştüğünüzde, ya da şirketlerin muhasebe departmanıyla ilgili bir konuda konuşulduğunda, finansal bazı terimler kullanılır ve bu terimlerin anlamlarını bilmek, konuyu anlamanız açısından size çok yardımcı olacaktır.
Mali Durum (Finansal Durum) Nedir: Kar ve zarar bildirimi için referans olarak kullanılır. Gelir, gider, kar, zarar bilgilerini içerir. Bununla beraber aktif ve pasifleri, öz sermayeyi gösteren bilançoyu da içerir. Bu verilere ek olarak mali durumun belirlenmesinde, Nakit Akışı, Kaynaklar ve Çalışma için kullanılan fonlar, Finansal Oranlar Analizi gibi verilerde kullanılır.
Borç ya da Öz sermaye Kullanımı Nedir: Ne tür bir fon yapınız olduğunu belirler. Borç genellikle kredi, emre yazılı senet, ipotek veya diğer hukuki belgeler şeklinde gerçekleşir.
Geri Dönüşüm Oranı (Verimlilik) Nedir: Yatırımların öncelikli amacı, yatırım yapan kişilerin paralarını tekrar geri kazanmalarıdır. Bu oran borç veren veya yatırımcıların, bu yatırım için ne kadar kar ya da faiz aldıklarını gösterir. Fon bulmak için herhangi bir kaynağa yönelindiğinde, ne oranda bir verimlilik aradıklarını bilmelisiniz.
Nakit Akışı Nedir: Bu bir şirketin can damarıdır. Nakit akışı, harcamaların ödenmesi ve yatırımcı ve ya borç verenlere geri dönüşün sağlanması için, fon üretilmesidir. Nakit akışı, paranın zamanlamasını, giriş ve çıkış miktarını yansıtır.
Çalışma Sermayesi Nedir: Bu rakam genellikle, yükümlülüklerin yerine getirilebilmesi ve ödemelerin yapılabilmesi için, bir yıl içinde nakde çevrilmesi gereken varlıkları ifade eder.
Teminat Nedir: Bu özellik, kredinin geri ödenmesi ya da başka bir yükümlülüğün yerine getirilebilmesi için ikincil bir kaynak olarak kabul edilir.
Başa baş Analizi Nedir: Başa baş noktası, işletmenin gelirlerinin giderlerine eşit olduğu, ne kar ne de zararın olduğu noktadır. Başa baş analizi; şirketin potansiyel karının başarısız olma riskini değerlendirme metodudur. Giderler, değişken maliyetlere (örn: işçilik, malzeme, komisyonlar) ve sabit maliyetlere (örn: kira, maaşlar, sigorta, donanımlar vs) ayrılarak dağıtılmalıdır. Böylece, bu maliyetlerin ve birim ürün başına tahmini gelirin belirlenmesiyle, ne kadar sayıda ürünün satılmasından bu maliyetlerin karşılanabileceğine karar vermenizi sağlar. Bu noktada şirket ne kar ne de zarar eder. Bu analiz, ürünün fiyat değişiminin etkilerinin görülmesinde çok önemli bir araçtır. Şirketin karlılık talebine bağlı olarak, maliyetlerin azalış ya da artışlarının görülmesini sağlar.
Marj Nedir: Gelirler ile bu gelirlerin oluşması için yapılan harcamalar (giderler) arasındaki parasal ya da oransal farktır. Toplam marj, toplam satış gelirleriyle, toplam satış maliyetleri arasındaki farktır. Net marj nedir; Net marj, toplam satış gelirleriyle ürünün satılması için katlanılan (vergi, yönetim, üretim ve genel giderler vs) tüm giderler arasındaki farktır.
Kaldıraç Nedir: Şirketin sahip olduğu kaynaklarla, sahip olduğundan daha fazla miktarda parayı, borç alabilmesidir. Yani borç yoluyla kaynaklarını arttırarak karını yükseltebilme kabiliyetidir.
Finansal terimler sözlüğü
Aşağıda bankacılık belgelerinde, borç ve kart sahibi anlaşmalarında görebileceğiniz sık kullanılan mali terimler sunulmaktadır.
Yıllık Yüzde Oranı (APR) – Kredi kartı faturası gibi borcun ücret, harç ve faizi içeren gerçek yıllık maliyetidir. Sadece faiz oranından daha yüksek olabilir.
ATM – Otomatik Para Çekme Makinesi, yaygın olarak bankamatik olarak adlandırılır.
Onaylama – Parola, Kişisel Kimlik Numarası (PIN) veya imza gibi güvenlik verilerinin onaylanması. Bu sayede kimlik doğrulanır ve bir işlemin gerçekleşmesine izin verilir veya bir hesaba erişim sağlanır.
Yetkilendirme – Bir eylemi, genellikle bir hesaba veya bir hesaptan erişimi onaylama.
Bakiye – İki tarifi vardır:
- Tüm borçlandırma ve alacaklandırmalar mahsup edilip eklendikten sonra bir hesaptaki para miktarı
- Bir borcun kalan miktarı
Bakiye transferi – Bir hesaptaki tüm fonların diğerine aktarılması – genellikle bir hesaptaki ödenmemiş kredi kartı borcunun diğer bir hesaba aktarılması için kullanılır.
Bakiye transfer ücreti – Bir bakiye veya borcun diğer bir sağlayıcıya aktarılma ücreti.
Ekstre – Belli bir süre için (genellikle bir ay) bir hesaptaki borçlandırma ve alacaklandırmaları gösterir belge
Kart sahibi anlaşması – Kart sahibiyle kartı veren arasında kararlaştırılan kayıt ve şartlar
Nakit avans ücreti – Bir kredi kartıyla para çekme ücreti.
Borç kartı – Bakiyenin kararlaştırılan süre sonunda (genellikle bir ay) tamamen ödenmesini gerektiren bir ödeme kartı.
Çek – Bir hesaptan paranın ödenmesi talimatını veren yazılı bir emir.
Kliring (takas) – İki tanım:
- Genellikle mali kurumlar arasında kimin kime ne kadar borcu olduğunun hesaplanması
- Çekte belirtilen meblağın ödenmesi
Teminat – Bir borç için teminat. Bu genellikle mal, mülk ve hisse senedi veya sigorta poliçesi şeklinde olur.
Bileşik faiz – Faizden kazanılan faiz. Eğer yıllık yüzde on bileşik faiz kazanan 100€ yatırırsanız, birinci yılda yüzde on kazanırsınız. Bu size toplam 110€ getirir. İkinci yılda 110€ üzerinden yüzde on (11€) kazanırsınız ki toplam 121€ eder. Benzer şekilde bileşik faiz düzenli olarak borcunuza eklenen faizdir. Eğer yıllık yüzde on bileşik faiz üzerinden 100€ borç alırsanız, birinci yılda fazladan 10€ borcunuz olur. Bu size toplam 110€ borç oluşturur. İkinci yılda 110€’nun üzerinden yüzde on (11€) borçlanırsınız ki toplam borcunuz 121€ eder.
Kredi bürosu – Kredi geçmişlerini tutan ve bireysel tüketici ve organizasyonların kredi puan veya değerlendirme notlarını hesaplayan organizasyon.
Kredi kartı – Belirlenmiş bir limite kadar borçlanmanıza imkân sağlayan kart. Borç verilen meblağın belli satın alma(lar) ile bağlantısı yoktur.
Kredi geçmişi – Bir kişi veya şirketin gelir, ödenmemiş borçlar veya mali yükümlülükler veya her türlü mahkeme hükümlerini içeren mali geçmiş belgesi.
Kredi sigortası – İş kaybı, hastalık, engellilik veya ölüm gibi durumlarda ödenmemiş herhangi bir kredi bakiyesini ödeyen sigorta. Ödenen meblağ genellikle ya asgari tutar ve ilaveten tüm aylık faizdir ya da tüm ödenmemiş meblağdır.
Kredi limiti – Bir müşterinin bir seferde bir kredi kartı üzerinden harcayabileceği toplam meblağ.
Kredi değerlendirmesi/Kredi puanı – Bir birey veya şirketin ne kadar borç verme riski ifade ettiğini gösteren değerlendirmesi.
Para birimi – Parasal birimin değerlerine verilen isim.
Cari hesap – En temel banka hesabı tipi. Mevduatlar genellikle hiç veya çok az faiz getirir. Fonlar çek, nakit kartı veya elektronik transfer ile çekilebilir.
Borçlandırma – Bir banka veya kart hesabındaki tutardan para düşülmesi.
Nakit kartı – Ya perakendecilerde ve diğer mağazalarda ya da bir nakit makinesinden bir cari hesaptan doğrudan fon çekmek için kullanılan kart.
Temerrüt – Bilerek bir veya daha fazla borç geri ödemesini aksatmak.
Dinamik para birimi değişimi – Kurlar gün içinde değiştiğinden gerçek zamanlı para birimi değişimi.
Döviz ek ücreti – Döviz alırken veya bir para birimini diğerine çevirirken ödenen ücret.
Ödemesiz dönem – Ödenmemiş bir borcun anapara veya faizinin son ödeme tarihinden önceki zaman dilimi.
Faiz – Bir borcun genellikle toplam meblağın yüzdesi olarak belirlenen ücreti. Faiz oranı belirtilen dönem için ücretlendirilir. Mesela yıllık yüzde on beşlik faiz oranı bir yıllığına borç alınan her 100€ için ücretin (diğer masraflar hariç) 15€ olması anlamına gelir. Ayrıca Yıllık Yüzde Oranına bakın.
Başlangıç oranı – Bir tasarruf veya borç hesabının açılışında belli bir dönem için tahakkuk edilen faiz oranı. Bir tasarruf hesabını teşvik için daha yüksek oranda veya bir borç üzerinde daha düşük oranda gerçekleşebilir.
Gecikme ücreti – Herhangi bir borcun geç geri ödenmesine tahakkuk ettirilen ücret.
Asgari ödeme – Bir taksitte bir kredi kartı borcunun ödenebileceği en küçük oran. Genellikle sabit meblağ ile ödenmemiş borcun bir yüzdesinin yükseği hangisi ise o cinsten ifade edilir.
Hesap mevcudundan daha fazla para çekme – Cari hesap sahiplerinin hesap bakiyelerinin üzerinde belirlenmiş bir meblağa kadar harcamalarına izin veren bir imkân. Eğer borç imkânı kullanılırsa faiz tahakkuk ettirilebilir.
Ödenen – Fonların alıcısı.
Ödeyen – Fonları gönderen veya veren.
Kişisel Kimlik Numarası (PIN) – Kart sahteciliğinin önlenmesine yardım eden ve bir kart sahibini onaylamakta kullanılan numara. PIN kart sahibinin ATM’den her para çekişinde kullanılır. PIN numaraları kart sahiplerini mal ve hizmet alırken onaylamak için kullanılmaktadır.
Satış noktası (POS) – Bir ödeme kartının mal veya hizmetleri almak için kullanıldığı yer. Dükkânlar, web siteleri, posta siparişi ve telefon siparişi mağazaları içerebilir.
Ön ödemeli kart – Bir hediye veya seyahat çeki olarak kullanılabilen ve belli bir önceden belirlenmiş para birimi baştan yüklenmiş olan kart.
Önceki bakiye – Hesabınızın son işleminizden önceki bakiyesi.
Anapara – Ödenecek faizler hariç borcun asıl meblağı. Anapara meblağı belirlenmiş bir dönemde ödenmesi gereken herhangi bir faiz oranından daha fazla ödeme yapılarak düşürülebilir.
Dönen kredi – Değişken meblağların geri ödenebildiği ve yeniden borç alınabildiği borç. Borç alınabilen azami tutar kredi limiti olarak adlandırılır. Borç genellikle herhangi bir özel satın alıma bağlanmaz. Kredi kartları dönen krediye erişim sağlar.
Tasarruf hesabı – Hesaba yatırılan paraya faiz kazandıran hesap.
Hizmet ücreti – Bir banka veya kredi kartı dağıtıcısı gibi bir kurum tarafından yürütülen idari hizmetlerin ücreti.
Hesaplaşma – İki tarif:
- Kliringden sonra mali kurumlar arasında birbirine olan borçların ödenmesi;
- Olan tüm borcun ödenmesi, mesela bir çekin ödenmesi durumunda.
Kayıtlar – Bir mali anlaşmaya hükmeden ayrıntılar.
İşlem tarihi – Bir hesaptan bir alacaklandırma veya borçlandırma gibi bir işlemin gerçekleştiği tarih.
Değişken oran – Bir ulusal veya merkez bankanın belirlediği temel orana paralel olarak çıkan veya düşen faiz oranı.
Tele havale – Üç tarif:
- Elektronik terminal, nakit makinesi, bilgisayar, telefon veya İnternet yoluyla para transferinin başlatılması;
- Paranın kredi kartı veya otomatik fatura ödemesiyle transferi;
- Yurtdışına para gönderme.
Çekme – Bir ATM veya banka şubesinde bir hesaptan para çekme.