Ülseratif kolit, kolonda iltihaplanmaya neden olan oldukça yaygın ve uzun süreli bir durumdur. Crohn hastalığına benzer bir enflamatuar barsak hastalığı şeklidi.
Kolon, besin maddelerini sindirilmemiş yiyeceklerden uzaklaştırır ve atık ürünleri rektum ve anüs yoluyla dışkı biçiminde elimine eder.
Ciddi durumlarda, ülserler kolonun astarında oluşur. Bu ülserler, irin ve mukus üreten kan akabilir.
Bu yazıda ülseratif kolitin semptomlarını, risk faktörlerini ve olası nedenlerini ve ayrıca bazı tedavi seçeneklerini ele alıyoruz.
Ülseratif kolit belirtileri
Ülseratif kolitin ilk belirtisi genellikle ishaldir .
Dışkı gittikçe gevşer ve krampları olan karın ağrısı olabilir ve dışkıları geçmesi için ciddi bir dürtü olabilir.
İshal yavaş veya aniden başlayabilir. Belirtiler, iltihaplanma derecesine ve yayılımına bağlıdır.
Ülseratif kolitin en sık görülen semptomları:
- karın ağrısı
- mukus ile kanlı ishal
Aşağıdakiler de ortaya çıkabilir:
Belirtiler sabahın erken saatlerinde daha kötüdür.
Belirtiler bir seferde aylarca veya yıllarca hafifler veya yok olabilir. Bununla birlikte, genellikle tedavi olmadan tekrarlar ve kolonun etkilenen kısmına bağlı olarak değişeceklerdir.
Ülseratif kolit türleri
Belirtiler iltihaplanma bölgesine bağlı olarak değişebilir.
Ülseratif proktit
Bu tip sadece kolonun veya rektumun sonunu etkiler. Belirtiler şunları içerir:
- tek belirti olabilir rektal kanama
- rektal ağrı
- sık sık dürtülere rağmen bağırsakları hareket ettirememe
Ülseratif proktit, genellikle en hafif ülseratif kolit türüdür.
Proctosigmoiditis
Bu rektum ve kolonun alt ucu olan sigmoid kolonu içerir.
Belirtiler şunları içerir:
- kanlı ishal
- karın krampları
- karın ağrısı
- dışkı geçmek için sürekli bir dürtü
Sol taraflı kolit
Bu rektum ve sigmoid ve inen kolonun sol tarafını etkiler.
Belirtiler genellikle şunları içerir:
- kanlı ishal
- sol tarafta karın krampları
- kilo kaybı
ÜK ve pankolitte
Bu, tüm kolonu etkiler. Belirtiler şunları içerir:
- ara sıra şiddetli kanlı ishal
- karın ağrısı ve krampları
- yorgunluk
- önemli kilo kaybı
Fulminan kolit
Bu, tüm kolonu etkileyen nadir görülen, potansiyel olarak yaşamı tehdit edici bir kolit şeklidir.
Belirtiler dehidratasyon ve şoka neden olabilen şiddetli ağrı ve ishal olma eğilimindedir.
Fulminan kolit, kolonun ciddi şekilde dağılmasına neden olan kolon rüptürü ve toksik megacolon riski oluşturabilir.
Diyet
Bazı diyet önlemleri aşağıdakiler dahil semptomları hafifletmeye yardımcı olabilir:
- günde beş veya altı küçük öğün gibi daha küçük, daha düzenli öğünler tüketmek
- dehidrasyonu önlemek için bol miktarda sıvı, özellikle de su içmek
- İshali arttırdığından alkol ve kafeinden kaçınmak
- gazını artırabilen gazlı içecekler
- hangi yiyeceklerin semptomları daha kötü hale getirdiğini belirlemek için yiyecek günlüğü tutmak
Doktor, aşağıdaki gibi semptomlara bağlı olarak belirli bir diyetin geçici olarak uygulanmasını önerebilir:
- Düşük lifli diyet
- Laktoz içermeyen bir diyet
- Düşük yağlı diyet
- Düşük tuzlu diyet
Belirli gıdaları diyetten almak veya takviye almakta yardımcı olabilir. Bununla birlikte, kişi denemeden önce herhangi bir tamamlayıcı veya alternatif önlemleri doktorla konuşmalıdır.
Ülseratif kolit nedenleri
Ülseratif kolitin kesin nedenleri belirsizdir. Ancak, aşağıdakileri içerebilir:
Genetik
Ülseratif koliti olan kişilerin yaklaşık beşte biri, aynı duruma sahip yakın bir akrabasına sahiptir ve bu durum kalıtsal olduğunu göstermektedir.
Çevre
Aşağıdaki çevresel faktörler ülseratif kolitin başlangıcını etkileyebilir:
- diyet
- hava kirliliği
- sigara içmek
- zayıf hijyen
Bağışıklık sistemi
Vücut viral veya bakteriyel bir enfeksiyona ülseratif kolit ile ilişkili iltihaplanmaya neden olacak şekilde cevap verebilir.
Enfeksiyon düzeldiğinde, bağışıklık sistemi yanıt vermeye devam eder ve bu da devam eden iltihaplanmaya yol açar.
Bir başka teori ülseratif kolitin otoimmün bir durum olabileceğini düşündürmektedir. Bağışıklık sistemindeki bir hata, var olmayan enfeksiyonlarla savaşmasına neden olarak kolonda iltihaplanmaya neden olabilir.
Risk faktörleri
Ülseratif kolit için bilinen bazı risk faktörleri şunlardır:
- Yaş: Ülseratif kolit, herhangi bir yaştaki insanları etkileyebilir, ancak 15-30 yaşlarında daha sık görülür.
- Etnisite: Beyazlar, Aşkenazi Yahudi kökenli olduğu gibi, durumu geliştirme riski daha yüksektir .
- Genetik: Son çalışmalar ülseratif kolitte rol oynayabilecek bazı genleri tanımlamış olsa da, çevresel faktörlerin rolü nedeniyle bağlantı belirsizdir.
Ülseratif kolit tanısı
Doktor bir kişinin semptomlarını ve tıbbi geçmişini soracaktır. Ayrıca yakın akrabalarında ülseratif kolit, IBD veya Crohn hastalığı olup olmadığını da sorar.
Ayrıca, anemi belirtilerini veya kandaki düşük demir seviyelerini ve karın çevresindeki hassasiyeti de kontrol ederler.
Bazı testler Crohn hastalığı, enfeksiyon ve irritabl barsak sendromu dahil diğer olası durum ve hastalıkların ekarte edilmesine yardımcı olabilir.
Bunlar şunları içerir:
- kan testleri
- dışkı testleri
- röntgen
- tarama sırasında herhangi bir değişiklik veya anormallik göstermek için bir sağlık uzmanının kolondan baryum denilen bir sıvıdan geçtiği baryum lavmanı
- endoskopi
- kolonoskopi
- karın veya pelvis BT taraması
Ülseratif kolit tedavisi
Ülseratif koliti olan bir kişinin, sindirim sisteminin koşullarını veya bir gastroenterolojiyi tedavi etmekte uzmanlaşmış bir doktora görünmesi gerekir.
Hastalığın tipini ve ciddiyetini değerlendirirler ve bir tedavi planı oluştururlar.
Şiddetli semptomları olan kişiler hastanede yatmayı gerektirebilir, ancak hafif-orta şiddette semptomları olan bir kişinin büyük olasılıkla ayakta tedavi görmesi gerekir.
Tedavi aşağıdakilere odaklanacaktır:
- aktif semptomları remisyona girinceye kadar yönetmek
- daha fazla semptomu önlemek için remisyonun sürdürülmesi
Aktif ülseratif kolit tedavisi
Tedavi birkaç çeşit ilaç kullanımını içerecektir.
Aminosalisilik asit
Ülseratif kolit için standart tedavi seçeneği budur. Aminosalisilatlar iltihabı azaltmada etkili olma eğilimindedir.
Genellikle hap şeklindedirler, ancak doktorlar bazen bunları fitil olarak reçete eder. Sülfa alerjisi olanlar için, mevcut sülfa içermeyen formlar da vardır.
Ana formlar:
- mesalamin
- balsalazid
- sulfasalazin
Yan etkiler şunları içerebilir:
- mide bulantısı
- deri döküntüsü
- baş ağrıları
- ishal
Steroidler
Belirtiler şiddetli hale gelirse veya aminosalisilatlara cevap vermezse, doktor steroid yazabilir. Bunlar iltihabı da azaltabilir.
Steroidlerin, özellikle oral steroidlerin uzun süreli kullanımının ciddi yan etkileri olabilir. Bir doktor genellikle, durumun yanıt verdiği anda steroid tedavisinin kesilmesini önerecektir.
Yan etkiler şunlardır:
Uzun vadeli yan etkilerin riski daha yüksektir:
- morarma
- katarakt
- diyabet
- glakom
- yüksek tansiyon
- kas Güçsüzlüğü
- osteoporoz
- cilt incelmesi
- kilo almak
- İmmünosupresanlar
Diğer tedaviler etkili olmadıysa veya gastroenterolojistin steroidleri kesmesi gerektiğinde, immunsupresanlar semptomları hafifletmeye yardımcı olabilir. Bunlar bağışıklık aktivitesini azaltır ve kolon ve rektumdaki iltihabı azaltır.
İnsanlar ülseratif koliti tedavi etmek için azatiyoprin adı verilen bir bağışıklık sistemini baskılayıcı kullanma eğilimindedir.
Olası yan etkiler şunlardır:
- mide bulantısı
- ishal
- karaciğer hasarı
- anemi
- morarma
- enfeksiyonlar
Biyolojik
Doktorlar remisyona neden olmak için antitümör nekroz faktörü ajanları önerebilirler.
Bunlar şunları içerir:
- infliximab (Remicade)
- Adalimumab (Humira)
- Golimumab (Simponi)
- Bağırsak mukozal bağışıklık sistemini hedef alan farklı bir biyolojik olan Vedolizumab (Entyvio)
Xeljanz
Xeljanz bir Janus kinaz inhibitörüdür. Çalışmalar, remisyonun kortikosteroidlerden daha etkili olabileceğini göstermiştir.
2018 yılında, Gıda ve İlaç İdaresi (FDA), bu tip ülseratif kolit tedavisi için günde iki kez 5- ve 10 miligram Xeljanz dozlarını onayladı.
Ciddi aktif ülseratif kolit tedavisi
Kötü beslenme , dehidratasyon ve kolon rüptürü gibi hayati tehlike oluşturan komplikasyonlar nedeniyle hastaneye yatma sıklıkla gerekli olacaktır.
Tedavi intravenöz sıvıları ve ilaçları içerir.
Remisyonun sürdürülmesi
Semptomlar remisyona girer girmez, düzenli dozlarda aminosalisilat alınması tekrarların önlenmesine yardımcı olabilir. Aminosalisilat ile tedaviye rağmen nüksler düzenli olarak meydana gelirse, gastroenterolog azatiyoprin yazabilir.
Yoğun ülseratif koliti olan kişilerde uzun süreli bakım tedavisi gerekebilir. Eğer kişi 2 yıl boyunca tekrarlama olmadan remisyona girerse, doktor bu tedaviyi ayarlayabilir.
Tecrübeli ve empatili bir destek sistemine sahip olmak, insanların ülseratif kolit ile başa çıkmalarına yardımcı olmak için hayati öneme sahip olabilir.
Cerrahi
Diğer tedaviler rahatlama sağlamazsa, cerrahi bir seçenek olabilir.
Bazı cerrahi seçenekler şunlardır:
- Kolektomi: Cerrah kolonun bir kısmını veya tamamını çıkarır.
- İleostomi : Cerrah midede bir kesik yapar, ince bağırsağın ucunu çıkarır ve Kock kesesi adı verilen harici bir keseye bağlar. Torba daha sonra bağırsaktan atık materyali toplar.
- İleoanal kese : Bir cerrah ince bağırsaktan bir kese inşa eder ve onu anusu çevreleyen kaslara bağlar. İleoanal kese harici bir kese değildir.
Komplikasyonlar
Ülseratif kolitin olası komplikasyonları, besin eksikliğinden rektumdan ölümcül kanamaya kadar değişebilir. Aşağıdaki bölümlerde daha olası komplikasyonları ele alıyoruz:
Kolorektal kanser
Ülseratif kolit, özellikle semptomlar şiddetli veya yaygınsa kolon kanseri gelişme riskini arttırır.
Ulusal Diyabet ve Sindirim ve Böbrek Hastalıkları Enstitüsüne göre, ülseratif kolit tüm kolonu 8 yıldan daha uzun süre etkilediğinde kolon kanseri riski en fazladır .
Ülseratif koliti olan erkekler de, durumu olan kadınlardan daha fazla kolon kanseri riski taşır.
Toksik megakolon
Bu komplikasyon birkaç ciddi ülseratif kolit vakasında ortaya çıkar.
Toksik megakolonda, gaz sıkışır ve kolonun şişmesine neden olur. Bu olduğunda, kolon rüptürü, septisemi ve şok riski vardır.
Diğer komplikasyonlar
Ülseratif kolitin diğer olası komplikasyonları şunlardır:
- cilt, eklem ve göz iltihabı
- karaciğer hastalığı
- osteoporoz
- delikli kolon
- şiddetli kanama
- şiddetli dehidrasyon
Düzenli tıbbi randevulara katılmak, doktor tavsiyelerini yakından takip etmek ve belirtilerin farkında olmak bu komplikasyonların gelişmesini önlemeye yardımcı olabilir.