-
onune iki demet ot konuldugu ve bunlar arasinda secim yapamadigi icin oldugu seklinde de anlatilan anektodun kahramani olan esek.
-
" (...)
bilsem bir buridan'ın eşşeği
iki zaman -- farkı ne peki saman
hangisi daha iyi ölüp gidiyorum yahu
tekil çoğul k t l güzel ya farkı ne
ikin ara bu dünya etin itin yağması
sonra dokuz üçün kaçı biri ya da fazlası
sekiz sakız biz yokuz sülük salak sinekler
yedi iklim dört köşe
hani yani isterse arayan bulsun beni
yedi matinasındayım."
(behçet necatigil : "k t l")
ayrıca (bkz: lan ne bok yiycem sindi ben)
-
oruc aruoba bu konu hakkinda olmaz oyle $ey, e$ek bu ne anlar ho$aftan demi$tir.
-
(bkz: buyur buridan yak)
-
ilk olarak aristo'nun hem aç hem de susuz olduğundan yemek ve su arasında seçim yapamayan bir adamı alattığı de caleo sunda geçen paradokstur. buridan'in mevzuya katılması kişinin o durumda bulunmasını deterministik olgulara bağlayarak iki şeyden daha iyi olanının seçilmesinin gerekliliğini, hem aç hem de susuz olan adamın kendisine bırakılması gerektiğini söyleyerek olur. etik değerleri, cahilliği vs.. bir kenara bırakarak kişinin kendisi için daha iyi olanı seçmesinin gerektiğini söyler. daha sonra karar verilme sürecinde çekilen açlığın gerekli bir proses olduğunu belirterek eşşek örneğiyle hicv eder. tartışma aslında gayet basittir; açlık çeken buridan eşşeği gibi sonsuz bir kararsızlığın içinde boğulmaktansa aynı iyilikte olan iki değerden birini seçmek daha matıklıdır. yalnız buna karşı olan fikirler de mevcuttur.
son olarak bu deyiminin ingilizce orijinalinin "buridan's ass" olduğunu belirtir, ahaha lan ne komik buridan'in götü ehehe dememenizi tavsiye ederim.
-
irade özgürlüğü problemini ele almış olan 14. yüzyıl nominalisti jean buridan'a atfedilen bu öykü özgür irade anlayışını desteklemek adına kullanılmıştır. buradan yola çıkılarak bir insanın benzer bir durumla karşılaştığı taktirde karşıt motiflerin dengesini özgür iradesiyle aşabileceği öne sürülmüştür.
-
aşağılansa da eşekliğin hakkını vermiş eşektir. kim bilir belki öldüğünde birinin mülkiyetinde olma eziyetinden de kurtulduğu için gülerek ölmüştür bu eşşoğlusu.
-
-
sağında bir demet ot ve solunda da aynı kalitede ve miktarda bir demet ot olan ve her iki demete de tam olarak aynı mesafe uzaklıkta duran eşeğin rasyonel bir seçim yapamaması sonucu girdiği katatonik durum. sağ tarafı sol tarafa tercih etmesi için bir sebep yoktur, yine sol tarafı sağ tarafa tercih etmesi için de bir sebep yoktur, dolayısıyla açlıktan ölür.
eğer arzu tercihlerin değerleri arasındaki hiyerarşinin bir ürünüyse, değerler eşitlendiğinde (ki 0 değerde de olablirler) arzu artık var olmaz. arzu olmazsa hareket de olmaz. hareket olmazsa yaşam da olmaz.
-
leibniz , bu eşeği iki açıdan eleştirir:
böyle bir durum hiçbir zaman ortaya çıkmaz. çünkü aralarından biri tercih edilemeyen eylemlerin her bakımdan özdeş olması gerekir, bu biiir.
bu durum, “bir neden yada hiç olmazsa belirleyici bir neden olmadan hiçbir şey gerçekleşmez” diyen yeter neden ilkesine aykırıdır, bu da iki!
edit: ayrıca (bkz: #30172979)