Sülfürik asit dumanıyla boğulan ve kurşunu eritecek kadar yüksek sıcaklıklarla kavrulan Venüs’ün yüzeyi kesinlikle cansızdır. Onlarca yıldır araştırmacılar, gezegenin kendisinin de ölü olduğunu, kalın, durgun bir kabuk örtüsüyle örtüldüğünü ve aktif yarıklar veya volkanlar tarafından değiştirilmediğini düşünüyorlardı. Ancak son zamanlarda volkanizmanın ipuçları arttı ve şimdi şimdiye kadarki en iyisi geliyor: bir patlama için doğrudan kanıt. En azından jeolojik olarak Venüs yaşıyor.
Keşif, yaklaşık 30 yıl önce Venüs’ün yörüngesinde dönen ve kalın bulutların arasından bakmak için radar kullanan NASA’nın Magellan uzay aracından geliyor. 8 ay arayla çekilen görüntüler, ani bir çöküşle dramatik bir şekilde büyüyen bir volkanın dairesel ağzını veya kalderayı gösteriyor. Dünya’da, bu tür çökmeler, Hawaii’nin Kilauea yanardağında 2018’de meydana gelen bir patlama sırasında olduğu gibi, kalderayı destekleyen magma havalandırıldığında veya aktığında meydana gelir. Wesleyan Üniversitesi’nde çalışmaya dahil olmayan bir gezegen bilimcisi olan Martha Gilmore, “Bir jeomorfolog olarak bunu görmek beni çok heyecanlandırdı” diyor.
Fairbanks Alaska Üniversitesi’nden gezegen bilimcisi Robert Herrick, kısa gözlem süresi boyunca bu huzursuzluğa tanık olmanın, ya Magellan’ın olağanüstü derecede şanslı olduğunu ya da Dünya gibi Venüs’ün düzenli olarak fışkıran birçok yanardağa sahip olduğunu gösterdiğini söylüyor. Çalışmayı yöneten Herrick, “Bunun ölmekte olan bir gezegen olduğunu göz ardı edebiliriz” diyor.
Bugün yayınlanan keşif Bilim ve Ay ve Gezegen Bilimi Konferansı’nda sunulan, Venüs’ü yapar Güneş Sisteminde aktif magma volkanlarına sahip yalnızca üçüncü gezegen gövdesi, Jüpiter’in ateşli uydusu Io ile Dünya’yı birleştiriyor. Gilmore, bunun gelecekteki Venüs misyonlarının gezegenin içinin bir örneğini sağlayan “çıplak, muhteşem yeni kayayı” çalışabileceği anlamına geldiğini söylüyor. Eski veya gelecekteki verilerde daha fazla volkanın keşfi, bilim adamlarının Venüs’ün iç ısısını nasıl attığını ve geliştiğini anlamalarına da yardımcı olacak. Ve bilim adamlarını, yarım milyar yıl önceki bir faaliyet spazmının – çarpma kraterlerinin görece azlığının kanıtladığı gibi – gezegenin yüzeyini yeniden kapladığı ve ardından uzun bir sessizlik döneminin izlediği şeklindeki uzun süredir devam eden görüşlerini sarsacak. NASA’nın Jet Propulsion Laboratuvarı’nda (JPL) bir gezegen bilimcisi olan Suzanne Smrekar, “Gezegeni anlamak için hepimiz durgun kapaklı lenslerimizi taktık” diyor. “Sonunda bir göz düzeltmesi alıyoruz.”
Son yıllar, Venüs’ün bir miktar jeolojik yaşama sahip olduğuna dair ipuçları getirmişti. 2010 yılında, Avrupa Uzay Ajansı’nın Venüs Ekspresi görevindeki araştırmacılar anormal derecede sıcak üç bölge tespit ettibirkaç milyon yıllık henüz soğumamış lav akıntıları olarak yorumladılar. Birkaç yıl sonra, uzay aracı bulundu atmosferik kükürt dioksit yükselmeleri, volkanlar gibi değişken bir kaynak tarafından sağlandığını öne sürüyor. Ve 2021’de, Magellan verilerinin yeniden analizi, büyük kabuk bloklarının itişip kakılmış buz kütlesi gibi etrafında – yüzeyin altında hareket eden kayanın bir işareti.
Bu ipuçlarıyla harekete geçen Herrick, Magellan verilerine bir kez daha göz atmaya karar verdi. “Aslında, orada bir iğne olduğunun garantisi olmadan samanlıkta iğne aramaktır” diyor. Everest Dağı’ndan daha uzun bir yanardağ olan Maat Mons gibi bariz adayları hedef aldı. Magellan, üstündeki yerçekimi kuvvetinin şaşırtıcı derecede düşük olduğunu zaten bulmuştu – bu, mantodan gelen daha az yoğun kayalardan oluşan sıcak bir dumanın, Hawaii’nin altında oturan duman gibi onu besleyebileceğinin bir işareti. Ve zirveden gelen mikrodalga radyasyonu, yüzeyinin taze lav kimyasına sahip olduğunu gösteriyordu.
Herrick’in arayışında beklenmedik bir müttefiki vardı: ona farklı zamanlarda yapılmış radar görüntülerini karşılaştırması için zaman tanıyan, sonu gelmeyen salgın Zoom toplantıları. “Biri belirli bir toplantı hakkında soru sorarsa, o toplantıda tamamen dikkatliydim,” diye şaka yapıyor.
Av zordu. Birkaç yüz metrelik bir çözünürlükte, Magellan görüntüleri nispeten kabadır ve yalnızca manzaradaki en büyük değişikliklere duyarlıdır. Ayrıca uzay aracı, 5 yıllık görevinde aynı noktaları en fazla üç kez ziyaret etmiş ve ikinci seferinde radarı 180° dönmüştür. Herrick, zemin özelliklerini zıt açılardan karşılaştırmanın sezgisel olmaktan uzak olduğunu söylüyor. “Aynı şeyler oldukça farklı görünüyor.”
Ancak Venüs yüzeyinin %2’sinden daha azını kaplayan yüzlerce saatlik sıkıcı karşılaştırmalardan sonra Herrick, değişmiş bir kalderaya benzeyen bir şey fark etti. Kandırılmaktan kaçınmak için, Magellan verilerindeki yanlış alarmları çürütmesiyle tanınan JPL’de bir radar uzmanı olan Scott Hensley ile temasa geçti. Hensley, ikinci Magellan geçidi sırasında değişmemiş bir kalderanın nasıl görünmesi gerektiğini modelledi – gözlemlenenden tamamen farklı. İkinci görüntü de taze lav akışlarını gösteriyor gibi görünüyordu, ancak Herrick, ilk geçiş sırasında bunların gözden kaybolmuş olabileceği konusunda uyarıyor. Smrekar, kaldera değişikliklerinin yine de volkanik aktivitenin kesin kanıtı olduğunu söylüyor.
Keşif, üç yeni Venüs göreviyle gelmesi muhtemel olanın yalnızca bir önizlemesi. önümüzdeki on yıl içinde lansman nedeniyle: Avrupa EnVision yörünge aracı ve NASA’nın DAVINCI ve VERİTAS görevler. Herrick, hem EnVision hem de VERITAS’ın Magellan’dan daha keskin bir radar görüşü ile donatılacağını ve bu da onları canlı bir gezegenin geğirmelerini ve seğirmelerini izlemek için çok uygun hale getireceğini söylüyor. “Gerçekten büyük değişiklikler göreceğimiz garanti.”
Kaynak : https://worldnewsera.com/news/science/active-volcano-on-venus-shows-its-a-living-planet/