Çeşitli sözlüklere göre eski Türkçede baş, başkan, komutan anlamlarına gelen Başbuğ kelimesi Osmanlı döneminde savaş zamanı farklı birliklerden toplanıp oluşturulan birliği veya savaş sırasında orduya yardımcı olarak toplanan silahlı halk gücünün komutanını ifade emek için kullanılmıştır.
Bazı ülkelerdeki devlete yardımcı güvenlik gücünün komutanı için veya savaş sırasında orduyu desteklemek için sivil halktan toplanan yarı askerî kuvvetin lideri için başbuğ sözcüğü kullanılır.
Bâzı rejim veya ülkelerde veya kriz dönemlerinde devletin resmî güvenlik kuvvetlerine destek olarak faâliyette bulunan sivillerden seçilmiş yardımcı güvenlik kuvvetinin önderine de başbuğ denir.
Kelime yapısı:
- Birleşik isim (baş ve Eski Türkçe “reis, komutan” anlamındaki buğ kelimesinin birleşimi)
Örnek kullanımlar:
- “Kaptan olan İkinci Dâvud Paşa’yı başbuğ eylediler.” (Kâtip Çelebi)
- “Hân’ım Bayındır Han; başbuğum Kazan” (Ziyâ Gökalp)
- “Üç başbuğ, kağanı selâmladılar.” (Hüseyin Nihâl Atsız)
Kaynaklar
- sozluk.gov.tr
- lugatim.com/s/milis
- lugatim.com/s/başbuğ
- Ziya Gökalp, Altın Işık
- H. N. Atsız, Bozkurtların Ölümü