9.07.2020 - Bu Yazı 1980 Kez Okundu.
Putinizm, 1964 ile 1982 yılları arasında iktidar süren Brejnev’in son yıllarını andıran bir politika felci yaşayıp boş siyasi ritüellere heves ediyor. Anayasa değişikliği Putin’in istemesi halinde 2036’ya kadar devlet başkanlığını sürdürmesine imkân tanıyor ki, o zamana kadar seksen küsur yaşına girecek. Brejnev de görev başında öldüğünde o yaşlardaydı.
Sovyetler Birliği 1977’de büyük bir tantanayla yeni bir anayasayı yürürlüğe koydu. Brejnev anayasası olarak bilinen bu belgenin başlangıç kısmı proletarya diktatörlüğünün sona erdiğini, tek parti devletinin artık “tüm halkın devleti” olduğunu belirtiyordu. Anayasa böylece Leonid Brejnev ve komünist liderlerin iddia ettiğiyle sıradan vatandaşın doğru bildikleri (Sovyet ilüzyonu ile gerçeklik) arasındaki uçurumu resmileştirmiş oldu.
Vladimir Putin belki de farkında olmadan yeni Brejnev oldu. Kremlin’in yönettiği bir haftalık sahne performansının ardından seçmenler 1993 Rus anayasasına yapılan değişiklikler listesini onayladı. Bu değişiklikler modernleşmiş hukuk devleti yanılsaması yaratıyor ama bu algı en az 1977 anayasasının Sovyet hayatından kopuk olduğu kadar Rusya gerçekliğinden kopuk.
Resmi verilere göre seçmenlerin yaklaşık yüzde 78’i değişikliklere destek verdi. Putin’in muhalifleri sayısız düzensizliğe işaret ediyor. Seçmenler devletin propaganda yağmuruna maruz bırakılarak Kremlin’in tanımladığı görevlerini ifa etmeye zorlandılar ve çekilişler, palyaço gösterileri ve başka numaralarla sandığa çekildiler.
1989’a kadarki komünist dönem seçimleri gibi tüm Ruslar sonuçların Putin’in Ocak ayında yapacağı değişiklikleri duyurduğu andan itibaren kesin olduğunu biliyordu. Ancak oylama siyasi amaçtan yoksun değildi. Vatandaşları Putin’in yirmi yıllık iktidarının alamet-i farikası olan siyasi özgürlüklerin azaltılması ve hukukun üstünlüğünün zayıflatılması konusunda suç ortağı yapmak için tasarlanmış bir ritüeldi bu.
Fakat her şey plana uygun işlemedi. Putin’in değişiklik paketi Moskova ve St. Petersburg’daki seçmenlerin çoğunluğunun desteğini alamamış görünüyor. Rusya’nın en büyük iki şehri geç çarlık dönemi ve komünizm çağında siyasi huzursuzluğun beşiği oldukları gibi Putinizme karşı yükselen orta sınıf muhalefetinin de öncüsü.
Kampanya sırasında Putin dışında lider görmemiş genç Ruslar arasında da gözle görülür bir hoşnutsuzluk vardı. Ünlülerle röportaj yaptığı YouTube kanalı çokça izlenen 33 yaşındaki Yury Dud, 1 milyondan fazla beğeni alan bir Instagram paylaşımında referandumu bir “utanç” kaynağı olarak tanımladı.
Genç nesil Rus devleti güdümündeki medyanın dezenformasyon yağmuruna görece daha az maruz kalıyor. Zamanlarını daha az denetlenen internet ağlarında harcıyorlar. Brejnev döneminde karaborsadan batılı kotlar edinen, Beatles sözlerini ezberleyen ve Kremlin’in “gelişmiş sosyalizm” zırvalarına kulak asmayan Rus gençlerini anımsatıyorlar.
Putinizmin tabanı giderek Moskova ve St. Petersburg’a kıyasla çok daha az görkemli olan şehir, kasaba ve kırsal kesimlerde yaşayan, finansal açıdan darda olan Ruslar arasında yoğunlaşıyor. Putin’in devlet başkanlığının ilk on yılında yaşam standartlarını yükselten uçuk petrol fiyatlarının düşüşünden beri milyonlarca insan ekonomik zorluklar yaşıyor. Kremlin’in kampanyası anayasa değişikliklerinin bazılarının kapsadığı genişletilmiş sosyal güvenlik ağı vaatlerini öne çıkararak bu kesimin dikkatlerini çekmeye çalıştı.
Ancak Putin ile Rus halkı arasındaki toplumsal sözleşme üzerindeki baskılar artıyor. Bu sözleşme özünde insanların komünizm dönemine kıyasla daha kaliteli bir hayat sürdüğü, 1990’lardaki Boris Yeltsin döneminden daha az çalkantıya maruz kaldığı ama Putin’in siyasi üstünlüğü ile çevresinin güç ve zenginliğini sorgulamamayı kabul ettiği yazılı olmayan bir anlaşmaydı.
Bu kontrat kısmen kuşak değişimi nedeniyle kısmen de Putinizm’in petrol, doğalgaz ve hammaddelere dayalı ekonomiyi istikrarı bozmadan dönüştürecek uzun vadeli reformları yapamadığı için korona virüsü krizinden önce bile dağılmaya başlamıştı. Pandemi durumu daha da kötüleştirerek Rusya’ı derin bir resesyona sokuyor ve enerji üretim ve ihracatına dayanan ekonominin yenilenme temellerini daha da sarsıyor.
Bunun sonucunda Putinizm 1964 ile 1982 yılları arasında iktidar süren Brejnev’in son yıllarını andıran bir politika felci yaşayıp boş siyasi ritüellere heves ediyor. Benzerlikler artabilir. Anayasa değişikliği Putin’in istemesi halinde 2036’ya kadar devlet başkanlığını sürdürmesine imkân tanıyor ki o zamana kadar seksen küsur yaşına girecek. Brejnev de görev başında öldüğünde o yaşlardaydı.
Elbette Putin daha erken çekilebilir. Ama geçen haftaki oylamanın ilginç tantanasından sonra Putin’in destekçileri bile Rusya için iyi bir gelecek öngördüklerini söylemekte zorlanacaktır.
Bu yazı 2 Temmuz 2020 tarihinde Financial Times sitesinde yayınlanmış olup, Mustafa Kaymaz tarafından Perspektif için çevrilmiştir. Yazının orijinal linki için burayı tıklayınız.
TONY BARBER
Financial Times, Avrupa Editörü
Facebook Yorumları


ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan DÜZCE YEREL HABER GAZETESİ veya duzceyerelhaber.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

