Gini Katsayısı Nedir?
Gelir dağılımı adaletsizliğini derecelendiren ölçüttür. Gini katsayısı Lorenz eğrisinden hareketle gelir dağılımı adaletsizliğini matematiksel olarak ifade etmektedir. Yukarıdaki şekilde eş bölüşüm doğrusu ile Lorenz eğrisi arasında kalan alan X dersek Gini katsayısı aşağıdaki formül ile hesaplanır.
G= X Alanı/ABC Alanı (Grafik aşağıdadır)
- Gini kasayla sıfır ile bir arasında değer almaktadır
- Katsayının bire yaklaşması gelir dağılımı adaletsizliğinin arttığını gösterir.
- Katsayının sıfıra yaklaşması gelir dağılımı adaletsizliğinin azaldığını gösterir.
- G=1 ise mutlak eşitliksiz söz konusudur.
- G=0 ise mutlak eşitlik söz konusudur.
Lorenz Eğrisi Nedir?
M. Lorenz tarafından geliştirilen ve bir ekonomide gelir dağılımı adaletsizliğini geometrik olarak ifade eden eğriye Lorenz Eğrisi denir. Eğri nüfusun belirli bir yüzdesinin gelirden aldığı yüzde payı göstermektedir. Eğri şekildeki gibidir.
Eğri dikey eksende yüzde gelir düzeyinin ve yatay eksende ise yüzde nüfus düzeyinin gösterildiği kutu diyagramı içerisinde yer alır.
Lorenz’e gere bir ekonomide nüfusun belirli bir yüzdesi gelirden aynı yüzde payı alıyorsa bu durumda gelir dağılımında mutlak eşitlik var demektir. Mutlak eşitliğin olduğu durumda Lorenz eğrisi A ve B keselerini birleştiren bir doğru şeklindedir. Bu durumda eğri eş bölüşüm doğrusu olarak ifade edilir.
Gelir dağılımında mutlak eşitliğin olmadığı durumda Lorenz eğrisi C köşesine (Nüfus Yüzdesi %100’ün olduğu köşedir) doğru yaklaşan bir eğri şeklinin alanıdır. Bir ekonomide gelir dağılımı adaletsizliği arttıkça Lorenz eğrisi C köşesine doğru yaklaşacaktır. Bu durumda nüfusun belirli bir yüzdesi gelirden aynı yüzde oranda pay alamayacaktır.