Ses bilgisi ünlülerle ilgili ses olayları ve ünsüzlerle ilgili ses olayları olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Ünlülerle ilgili ses olayları şu şekilde sıralanabilir:
1.Ünlü düşmesi
Son hecesinde dar ünlülerden biri bulunan kelimeler ünlü ile başlayan bir ek aldığında son hecedeki dar ünlü düşer. Aşağıdaki cümlelerde ünlü düşmesi ile örnekler sıralanmıştır:
Artık sabrım taşmaya başladı.
Sabah olan olayı bir türlü aklımız almadı.
Sararan yapraklar yerlere dökülmüştü.
- Ünlü türemesi:
Türkçede bazı kelimeler ek alırken arada bir ünlü türeyebilir. Aşağıdaki cümlelerde ünlü türemesi ile örnekler sıralanmıştır:
Karşımızda sapasağlam duruyordu.
Üzerinde daracık bir mont vardı.
Gencecik çocuk burada ziyan olmuştu.
- Ünlü daralması:
Son harfi –a,-e olan fiiller –yor eki ile birleştiğinde son hecedeki –yor eki –a,-e sesini daraltır. Aşağıdaki cümlelerde ünlü daralması ile örnekler sıralanmıştır:
Dışarıda herkes seni bekliyor.
Her yerde kaybettiği saatini arıyordu.
İki yıldır bu şehirde yaşıyoruz.
- Ünlü kalınlaşması:
Ben ve sen kişi zamirleri yönelme hali ekini aldığında kök değişikliğine uğrar buna ünlü kalınlaşması denir.
Bunu bana daha önce söylemeliydin.
Hepimizin sana ihtiyacı var.
Ünlülerle İlgili Ses Olayları Hakkında Görüşlerinizi Aşağıdan Hemen Paylaşabilirsiniz