Fransa Uluslararası Startejik Araştırmalar Enstitüsü (IRIS) Başkan Yardımcısı, Orta Doğu ve Türkiye uzmanı Didier Billion, Avrupa'nın göçmen krizi ve İdlib konusundaki politikalarını eleştirerek, Avrupa'nın Türkiye'yi anlamadığını "iki yüzlü" davrandığını savunuyor. Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan'ın, "Avrupa bizim Suriye politikamızı desteklerse, biz de göç krizine çözüm bulabiliriz" açıklamasına ise, "Krizin çözümü için gözler Erdoğan-Putin görüşmesinde. Avrupa buradan olumlu yönde çıkacak en ufak bir politik çözümü bile desteklemeli" dedi. Billion, İdlib'deki son durum ve göç krizini VOA Türkçe'ye değerlendirdi:
VOA Türkçe: Avrupa'dan baktığınızda, İdlib'deki durumdan çıkışı nasıl görüyorsunuz?
Didier Billion: Şu anda askeri bir tıkanıklık mevcut. İdlib'de askeri çözüm olmayacak. Bu krizden politik çözüm ile çıkılmalı. İnsani durum çok ağır. BM son 9 yılın en ağır durumu dedi. En hızlı şekilde çıkılması en iyi çözüm olacaktır. Tabii Moskova'daki görüşmeden ne çıkacağı çok önemli. Herkesin gözü orada. Putin Erdoğan'a politik bir çıkış önerecek mi? Bu önemli. Bir güvenlik şeridi oluşturulması, sınıra gelen yüzbinlerce mültecinin ağırlanması için yeterince geniş olan bir güvenlik şeridi oluşturulmalı. Böyle bir öneri, uzun süredir güvenlik şeridi isteyen Erdoğan tarafından kabul edilebilecek biçimde sunulmalı. Oradan gelen göçmenleri durduracak bir güvenlik şeiridi oluştururlursa, göçmenlerin giriş yapmayacağı garantisi içeren bir çözüm sunulursa buna Erdoğan evet diyebilir. Eğer garantiyi verebilirsek, Erdoğan askerlerinin bir bölümünü de geri çeker.
VOA Türkçe: "Kabul edilebilir bir öneri"den kastınız nedir?
Billion: Her durumda Türkiye'nin ve Erdoğan'ın kabul edileceği, hakaret niteliğinde olmayan, Türkiye'nin başını dik tutacağı bir çözüm önerisi getirilmeli. Sanırım Putin, bu öneriyi getirecek zekaya sahip. Ankara ve Moskava ilişkileri şu sıralar oldukça gergin. Ama ne Ankara, ne de Moskova, bu ilişkileri koparmak istemiyor. Çünkü farklı nedenlerle Erdoğan ve Putin'in birbirine ihtiyacı var. Erdoğan'ın göçmenleri şantaj olarak kullanması kabul edilemez. Gerçekten ahlaki değil. Ama diğer taraftan da göçmenler konusunda Erdoğan haksız sayılmaz. Türkiye 3,7 milyon göçmeni ağırlıyor. Yeni bir göç akınını kaldıramayacağı açık. Eğer Avrupalılar bunu anlamak istemiyorlarsa bu onların sorunu.
VOA Türkçe: Erdoğan açıkça AB'den Suriye politikalarını desteklemesini istedi.
Billion: Avrupalılar'ın durumu henüz tam olarak anladıklarını sanmıyorum. Sorun karşısında daha çok seyirci konumundalar, müdahale gücü yok. Geçtiğimiz hafta Putin-Erdoğan-Macron-Merkel 4'lü zirve çözümü iyi bir fikirdi. Ama Putin bunu geri çevirdi. Ama bugünkü görüşmeden bir politik çözüm çıkarsa, AB, ahlak dersi vereceğine, bu çözümü desteklemeli ve insani sorunun çözüm için var gücüyle çalışmalı. AB oradan çıkacak en küçük bir politik çözüm umudunu dahi desteklemeli.
"Erdoğan'ın şantajı, AB'nin iki yüzlülüğü"
VOA Türkçe: İdlib'de Erdoğan AB'yi ve NATO'yu dinlemedi. Şimdi kendi politikasını desteklemesini istiyor. Bu da çelişkili bir tutum değil mi?
Billion: İdlib'de 34 Türk askeri öldüğünde Türkler hızla NATO toplantısı istedi. Ve NATO hemen toplandı. Bu önemliydi. Erdoğan'ın, öfkeli açıklamaları, tehditleri ve şantjlarını eleştiriyorum. Bu tartışma götürmez. Ama dosyanın derinine baktığımızda, Avrupa Türkiye'nin çok can alıcı bir sorun ile karşı karşıya olduğunu görmeli. Avrupa göç sorununu para vererek bitirmek isityor. Ama olanaklı değil. Bu dosyada Erdoğan'ın şantajı kadar, AB'nin iki yüzlülüğü de kabul edilemez. Her durumda Avrupa'nın Türkiye ile ilişkileri koparmak değil, koruması ve geliştirmesi gerekir.
VOA Türkçe: Türk-Yunan sınırında yaşanan göçmen dramına ilişkin görüntüler Avrupa'da nasıl bir etki yaratıyor sizce?
Billion: Yunanistan ilk kriz sonrası çok ciddi anlamda zayıfladı. Çok sert bir ekonomik krizden çıkmaya çalışıyor. Tam bu sırada yeniden böyle bir göç krizini kaldıramaz. AB liderlerinin Yunanistan'da gezintilerine şahit olduk dün. Destek verdiler ama somut bir çözüm sunmaktan uzaklar. Sorunun çözümü de yalnızca finanasal değil. Yunanlılar'a, Türkler'e para vererek bu sorunu çözemezsiniz. Tek tek ülkelerle çözülecek bir sorun değil bu. Ortak bir çözüm bulunmalı. Tıpkı, İtalya ve Libya krizi gibi. Bu İtalyan'ın da tek başına sorunu değildi. Başını önüne eğen, gözlerini kaçıran, soruna doğrudan bakmayan bir AB var. Çözüm AB ortak çözümü olacaktır.