Birçok insan, uyku sırasında da öğrenmenin mümkün olduğunu düşünüyor. Uykuda İngilizce öğrenmek gerçekten mümkün mü? Uykuda İngilizce öğrenmeyi vaat eden mp3 setleri satan kişiler doğru mu söylüyor? Uykumuzda gerçekten bir şeyler öğrenebilir miyiz, yoksa bu bir safsata mı? Evet, bu bir safsata. Uyku sırasında aktif bir şekilde öğrenme olmaz. Beyin, uyku sırasında öğrenilen bilgileri pekiştirmek için çalışır, ancak yeni bilgileri öğrenmek için uyku sırasında konsantre olmak mümkün değildir. Dolayısıyla, uyku sırasında İngilizce öğrenmek mümkün değildir.
Ancak, gün içinde İngilizce öğrenmek için birçok farklı yöntem ve kaynak mevcuttur. Örneğin, dil öğrenme uygulamaları, İngilizce dilinde yayın yapan filmler ve televizyon programları, İngilizce kitaplar ve dergiler, İngilizce dilinde çevrimiçi dersler vb. gibi kaynaklar, İngilizce öğrenmek için oldukça faydalıdır. Bunları düzenli olarak kullanarak, ve biraz çabayla İngilizce öğrenmek mümkündür.
Uykuda Öğrenme Safsatasının Kaynağı
“Uykuda öğrenme” ya da “hypnopaedia” (uykuda öğretim) teorisi, ilk defa 1931 yılında Aldous Huxley’in yazdığı “Cesur Yeni Dünya” (Brave New World) romanıyla gündeme geldi. Romanın kurgusu Londra’da 26. yüzyılda geçmekte. Romanın konusu ise “üreme teknolojisi” ve “hipnopedi” (uykuda öğretim) sayesinde toplumun değiştirilmesiyle ilgili. Sağlıklı ceninler yetiştirmenin yollarını arayan, bilimselliği tartışmalı bir toplumsal akım veya toplumsal felsefeyi konu eden bir kurgu roman…
Bu tür romanlardan sonra dünyada bazı şirketler fırsattan istifade, uykuda İngilizce adı altında, “uykuda öğrenme programları” pazarlamaya başladı. Hatta bu şirketlerden bazıları psikolog isimleri kullanarak programlarının psikolog onaylı olduğunu iddia etti… Ve hatta bir reklamda, bir kadın sadece bir hafta sonunda, uyurken İspanyolca kasetler dinleyerek bir Venezuela büyük elçisi ile görüşmeler yapabilecek seviyede İspanyolca öğrendiğini iddia etti. Saçma mı ? Elbette saçma… Zaten reklam sonrasında bu kişiler araştırıldığında ne o programları onayladığı söylenen psikologların ne de o kadın ve söz konusu büyük elçinin varlığı teyit edilememiş…
Uykuda İngilizce Mp3’leri ile İngilizce Öğrenilebilir mi?
Uykuda İngilizce Mp3’leri işe yarıyor mu yoksa bu bir saçmalık mı? Evet, uykuda İngilizce öğrenmeyi ummak, günde yarım kilo baklava yiyip kilo almamayı ümit etmek gibi bir şey. Yastığınızın altına bir İngilizce sözlük koyup uyursanız, uykuda İngilizce Mp3’ü dinleyerek aldığınız sonucun aynısını alırsınız. Yani; hiçbir şey öğrenemezsiniz.
Uykuda İngilizce öğrenme seti satan kişiler, bloglarında “Yapılan araştırmalarda… “ diye başlayan cümlelerle uykuda İngilizce öğrenmeye dair bilimsel bulgular olduğunu iddia ederek ürünlerini satmaya çalışırlar. Oysa o “yapılan araştırmalarda” diye başladıkları o cümlelerde bahsettikleri hayal ürünü araştırmaların kaynağını söylemezler. Çünkü uyurken İngilizce öğrenmenin mümkün olduğunu kanıtlayan bir araştırma yoktur. Uykuda öğrenme konusunda dünyada çeşitli araştırmalar yapılmış olsa da, bilimsel olarak kabul edilmiş ve etkililiği ispatlanmış bir “uykuda öğrenme yöntemi” bulunmamaktadır.
Uykuda hiç çaba göstermeden bir şey öğrenmek mümkün olsaydı, kimse uykusunu boşa harcamazdı ve 30 yaşına gelmiş biri, uykusunu boşa harcamamak adına her gece uykusunda farklı dillerde eğitim setleri dinleyerek 30 yaşına kadar en az 20 farklı dili öğrenmiş olurdu öyle değil mi?
Artık Uyanmak Gerekmiyor mu?
2021 yılında yayınlanan EF English Proficiency Index (EPI) raporuna göre, Türkiye 100 ülke arasında 83. sırada yer almış. Yani Türkiye, İngilizce konusunda en düşük yeterliliğe sahip ülkeler arasında yer alıyor. Bunun sebebi acaba ülkemizdeki insanların İngilizceyi emek vererek değil de uykusunda zahmetsizce en kolay yoldan öğrenmeye çalışıyor olması olabilir mi? Artık uyanmak gerekmiyor mu? Uyurken İngilizce öğrenme seti satın alıp da uykusunda mp3 dinleyerek sular seller gibi İngilizce konuşan biri gördünüz mü?
Varsayalım ki uyurken İngilizce öğrenmek mümkün olsun…
Varsayalım ki uykuda İngilizce öğrenmek mümkün olsun. Hem de birkaç haftada… O zaman dünyada bu konu tüm okullarda ders olarak okutulmaz mıydı? Bu kadar kolay ve bu kadar hızlı bir şekilde birden fazla dil öğrenmeyi kim istemez? Uyurken İngilizce öğrenmek için bu kadar kolay bir yol varsa ülkelerin eğitim sistemleri neden böyle bir uykuda İngilizce mucizesini eğitim sistemlerine almazlar? Ya da öğretmenler sınıfta uyuyan öğrencileri neden uyandırırlar ki?.. Bırakın sınıfta herkes uyusun, uyuyarak dinlesin dersi… :)
“Uykuda İngilizce öğrenmek istiyorsanız İngilizce kitabının üstüne kafanızı koyup kitabın üstünde uyuyun” deseler araştırma gereği bile duymadan güler geçersiniz öyle değil mi? Uykuda İngilizce öğrenme seti satanlara da gülüp geçebilirsiniz.
Kanada’nın “Ulusal Uyku Vakfı” üyelerinden, uyku bozuklukları uzmanı Florence Cardinal, uykuda öğrenme konusunda diyor ki; “Aslında normal uykunun doğasına bu şekilde müdahale etmek, beynin sağlıklı bir uykuya, yani derin uykuya ulaşmasına engel olur ve “dinlemek” için beynin uyanık kalmasını gerektirir. Oysa “derin uyku”, zihin ve beden sağlığı için hayati bir önem taşıyan bir ihtiyaçtır.”
Öğrenme konusunda etkili olan şey “uykuda öğrenme” değil, “uykudan hemen önce öğrenme” dir. Öğrenmek istediğiniz şeylerin uyumadan hemen önce birkaç kez gözden geçirilmesinin bilgileri hafızaya işlemek için etkili olduğu bilimsel bir gerçektir. Ama uykuda sabaha kadar İngilizce ders MP3’leri dinlemek, uykuda İngilizce öğrenmek yerine uyku kalitesini düşürmekten başka hiç bir işe yaramıyor. Çalıştıktan sonra uyuyup beyni dinlendirmek, beynimizin bilgileri saklayıp derlemesi için ihtiyacı olan zaman ve ortamı sağlamak etkili bir öğrenme şekli olabilir ama “uykuda öğrenmek” diye bir terim kullanacaksak, bunu “uykuda ders dinlemek” olarak algılamak yerine “beynimizin uyanıkken öğrendiği şeyleri uykuda işlemesi” olarak algılamak daha gerçekçi bir yaklaşım olur.
Uyurken Mp3 Dinleyerek İngilizce Öğrenilebilir mi?
Hayır, “Uykuda İngilizce Setleri” dinleyerek, uyurken yeni bir dil öğrenemezsiniz! Hatta uykunuza dikkat etmezseniz ve yeterince uyku uyumazsanız, hiçbir şeyi doğru dürüst öğrenemezsiniz. Günde 7-8 saat uykuyu hedeflemek en iyisidir. Geceleri uyku kalitenizi etkileyecek şeyler yapmamanız sağlığınız için önemlidir.
Uyurken İngilizce öğrenmeye çalışmak sadece zaman kaybı değil, aynı zamanda tamamen sağlıksız bir çabadır. Uyurken İngilizce öğrenebileceğinizi iddia eden, “ Uykuda İngilizce” diye pazarlanan Mp3 ve CD setlerine boşuna para vermeyin. “Uyurken Cd dinleyerek 1 haftada İngilizce konuşabilirsiniz” demekle “Yastığınızın altına İngilizce sözlük koyun, 1 haftada İngilizce öğrenirsiniz” demek aynı kapıya çıkıyor.
Uykunuzda İngilizce Öğretme İddiaları Gerçek mi?
Çoğu bilim adamı uykuda yeni bir bilgiyi öğrenme çabalarının saçmalık olduğu sonucuna varmıştır. Bazı şarlatanlar sattıkları Mp3’leri Cd’leri uyurken dinleyerek zahmetsizce İngilizce öğrenebileceğiniz konusunda sizi ikna etmeye çalışırlar. Bu tür web siteleri daha da ileri giderek sattıkları Mp3 ve Cd’leri uyurken dinleyerek 15 günde uykuda İngilizce öğreneceğinizi iddia ederler. Bu web sitelerinin iddiaları doğru olsaydı yeryüzünde herkes kolayca üç beş dil öğrenirdi. Bu para tuzağına kanmayın.
Eğer yeni bir konuyu öğrenmeye yardımcı olması için uyku saatlerinizi kullanmak istiyorsanız o zaman uyumadan önce ders notlarınızı gözden geçirin. Beyniniz son bilgileri alıp işlemek ve gece boyunca bellekte bunları pekiştirmek konusunda size yardımcı olacaktır. Uyandığınızda sabah erken saatlerde de notlarınızı gözden geçirin. Ama uykuda boşuna CD’ler dinleyip uyku kalitenizi düşürmeyin. Bu size yarardan çok zarar verir. Unutmayın; yeni bir dil öğrenmek emek, disiplinli çalışma ve özveri ister. Bilgi ve donanımı emek harcamadan elde edemeyeceğimiz malum.
Uykuda İngilizce öğrenme setlerini satan profesyonellikten uzak firmaların birçoğu dünyaca ünlü yaşam koçu Anthony Robbins’in adını kullanarak ürünlerini pazarlamaktadır. Anthony Robbins’in bazı konuşmalarından manipülatif bir şekilde alıntılar yaparak bu sattıkları “Uyurken İngilizce“ cd’lerinin Anthony Robbins’in sistemi olduğu gibi bir imaj yaratmaya çalışanlar bile var. Şunu da belirtmemde fayda var ki Anthony Robins ile bizzat görüştüğümde böyle bir İngilizce Eğitim programı geliştirmediğini, böyle bir eğitim programı olmadığını bana kendisi bizzat belirtmiştir. Bu konuyu kendisiyle de teyit ettiğim için burada belirtmekte bir mahsur görmüyorum. Kolayca İngilizce öğrenme umuduyla paranızı sokağa atmayın, uykuda Mp3 dinleyerek 15 günde İngilizce öğrenmek mümkün değildir.
Uykunun Öğrenmeye Etkisi ve Faydaları
“Uykuda Öğrenme” yerine “Öğrenmede Uyku” kavramını önemsemek gerekir. Zira uykunun öğrenmedeki önemi büyüktür. Ders çalıştıktan sonra uyumak, öğrenmeye faydalar sağlayabilir. İşte uyku ile öğrenme arasındaki bağlantıya dair bilimsel olarak kanıtlanmış olan bazı faydalar:
Bellek Güçlenir: Uyku, öğrenilen bilgilerin hafızada güçlenmesine yardımcı olur. Beyin, uykuda öğrenilen bilgileri işlerken bellekteki yeni bağlantıları güçlendirir ve konsolide eder. Bu sayede, uyku sırasında öğrenilen bilgilerin daha kalıcı hale gelmesi sağlanır.
Yeni Bağlantılar Oluşur: Uyku, beyin hücrelerinin yenilenmesi ve yeni bağlantılar oluşturması için önemlidir. Ders çalışma sırasında öğrenilen bilgiler, uykuda beyinde yeniden işlenir ve bu işleme sırasında yeni bağlantılar oluşturulur.
Dikkat ve Konsantrasyon Artar: Uyku, dikkat ve konsantrasyonun artmasına yardımcı olur. Uyku yeterli olduğunda, beyin daha dinlenmiş ve daha odaklanmış olur. Bu da ders çalışma sırasında daha fazla konsantrasyon ve dikkat sağlar.
Stres Azalır: Uyku, stres seviyelerinin azalmasına yardımcı olur. Ders çalışma sırasında öğrenme sürecindeki stres, uyku sırasında azalır. Bu sayede, uyku kalitesi artar ve daha iyi bir öğrenme deneyimi sağlanır.
Yaratıcılık Artar: Uyku, yaratıcılığı artırmaya yardımcı olur. Beyin, uykuda yeni bağlantılar oluşturarak ve öğrenilen bilgileri işleyerek, daha yaratıcı düşünceler üretmeye yardımcı olur.
Sonuç olarak, ders çalıştıktan sonra uyumak, öğrenme sürecine faydalar sağlarken, uyurken ders çalışmaya çalışmak, hem zararlıdır hem de öğrenmeye hiçbir katkısı yoktur. Uyku sırasında beyin, öğrenilen bilgileri işleyerek, bellek güçlenmesi, yeni nöron bağlantıları oluşması, dikkat ve konsantrasyonun artması, stresin azalması ve yaratıcılığın artması gibi faydalar sağlar.
Bir bilgiyi öğrenmek için yoğun bir konsantrasyon ve dikkat gerektiğini unutmamalısınız. Uyku sırasında uyku kalitesini bozarak uykuda bir şeyler öğrenmeye çalışmak için sabaha kadar bir şeyler dinlemeye çalışmak, beyindeki öğrenme sürecinin işleyişini bozabilir ve hatta daha da kötüleştirebilir.
Bu nedenle, İngilizce öğrenmek için uyku zamanınızı kullanmak yerine, uyanık kalmak ve bilgiyi uyanık halde öğrenmek daha akıllıca olacaktır. Uyanıkken öğrenme süreci, beyninizi aktif tutar ve bilgiyi etkili bir şekilde işlemenize yardımcı olur. Ayrıca, uyanık kalmak, konsantrasyonunuzu ve dikkatinizi sürdürmenizi sağlar ki bu da İngilizce öğrenmenin verimli bir şekilde gerçekleşmesine yardımcı olur.
Sonuç olarak, uykuda İngilizce öğrenme çabalarına girmek yerine, bilgiyi uyanık halde öğrenmek daha etkili bir yöntem olacaktır.