Salmonella Nedir? Nasıl Bulaşır? ;
Yaz geldi, havalar ısındı ve birçok insan piknik yapmak için can atmaktadır. Ancak bilinmesi ve dikkat edilmesi gereken bazı hususlar vardır. Piknik için yiyecek seçiminde favori olan – kızarmış tavuk ve baharatlı etler – servis edilmektedir. Fakat ertesi sabah kalkıldığı zaman, midede kramp ve ishal yaşanması olası bir durumdur.
İshalin yanı sıra, kusma yaşanabilir bununla birlikte ateş de olabilir. Salmonella enfeksiyonu yaşayan çoğu insan, evde, 4 ile 7 gün içinde kendiliğinden iyileşmektedir.
Salmonella Kaynakları
Salmonella enfeksiyonunun birçok olası kaynağı vardır:
- Et: Kanatlılar (tavuk, hindi veya ördek) ve Sığır ve dana eti
- Gübre: Salmonella mikrobunun bulaşmasının en yaygın yolu et veya yumurta yemek ya da süt içmektir. Aynı zamanda, hayvan gübresi ile temas halinde bulunan meyvelerin veya sebzelerin tüketilmesi ile de mikrop bulaşmaktadır. Hayvansal kaka genellikle meyve ve sebzeler için gübre olarak kullanılmaktadır; bundan dolayı marul, ıspanak veya çilek gibi ürünlerin tüketilmesiyle salmonella yaşanması muhtemeldir.
- Su: Suların kirlenmesi sonucunda mikrop üretmesi ve bu suyun tüketilmesi sonucu salmonella yaşanması olasıdır.
- Yemek pişirmek: Yemek pişirirken çiğ kalmamasına özen gösterilmeli ve sebzelerin iyi yıkanması gerekmektedir.
- El yıkamak: Eğer ellerinizi iyi yıkamıyorsanız, bir enfeksiyon alabilirsiniz. Bebeğinizin kakalı bezini değiştirir ve sonra ellerinizi yıkamayı unutursanız, salmonella enfeksiyonu olabilirsiniz.
- Evcil Hayvanlar: Bakteri taşıyabilme ihtimali yüksek olanlar:
- Köpekler
- Kediler
- Kuşlar
- Sürüngenler (kertenkeleler, yılanlar ve kaplumbağalar gibi)
Köpek veya kedi severken bilmeden, tüyleri içinde gizlenmiş bir kakaya dokunulmasıyla enfeksiyon kapma olasılığı yüksektir.
Salmonella Ne kadar Yaygın
Salmonella enfeksiyonu (genellikle gıda zehirlenmesi olarak da adlandırılmaktadır) oldukça yaygındır. Dünya genelinde her yıl on milyonlarca vaka bildirilmektedir.
Çoğu insan tedavi olmaksızın kendiliğinden iyileşmektedir, ancak bazı vakalar çok ağır olarak yaşanmaktadır ve bu tip vakaların hastaneye gitmesi gerekmektedir. Nadir durumlarda ise hayatı tehdit etmektedir.
Enfeksiyonlar yaz aylarında kış mevsimine göre daha sık görülmektedir – herkes kış mevsimi boyunca evde vakit geçirdiği için yazın güzel havaları başlar başlamaz piknik sezonu açılacaktır ve enfeksiyona maruz kalma ihtimali yüksek olacaktır.
Çocuklar bu enfeksiyonu almak için yetişkinlerden daha riskli durumdadır. Küçük çocukların yanı sıra, yaşlılar ve bağışık sistemi zayıf olan kişilerin enfekte olma olasılığı daha yüksektir.
Salmonella Belirtileri
Salmonella enfeksiyonu geçirildiğinde belirtilerin çoğu mide ile ilgili olacaktır:
- Midede kramp
- Kanlı dışkı
- İshal
- Üşüme ve titreme
- Ateş
- Baş ağrısı
- Karın ağrısı
- Kusmak
Çoğu semptom genellikle bir haftadan fazla sürmese de, bazı durumlarda bağırsak hareketlerinin normale dönmesi birkaç ay sürebilmektedir.
Olası Komplikasyonlar
Salmonella enfeksiyonu olan insanların eklemlerinde ağrıya neden olabilmektedir. Bir doktor veya hemşirenin Reaktif Artrit (İltihaplı Eklem Ağrısı) dediğini duyabilirsiniz. Bu durum birkaç ay veya daha uzun sürebilmektedir.
Bu eklem ağrısı yaşanırsa, beraberinde idrara çıkma sırasında da ağrı yaşanabilir veya gözlerde ağrı veya kaşıntı olabilmektedir.
Ayrıca boşaltım sisteminde yaşanacak sorunlardan dolayı çok fazla sıvı kaybı yaşanmaktadır ve bu durum da Dehidrasyon olarak adlandırılmaktadır. Dehidrasyon belirtileri şunlardır:
- Az miktarlarda idrara çıkmak
- Dil ve ağız kuruluğu
- Batık ve kuru gözler
Salmonella enfeksiyonu kana karıştığı takdirde vücudun bazı dokularına da bulaşabilmektedir:
- Beyin ve omuriliğindeki dokular
- Kalp ve kalp kapaklarının astarı
- Kemik veya kemik ilikleri
- Kan damarları
Bu dokular enfeksiyondan etkilenirse ciddi hastalıklara yol açmaktadır.
Salmonella Tanı ve Testleri
Doktor kan testi yaptırılmasını veya dışkı örneği isteyebilir.
Bazen, doktor, sahip olunan bakterilerin tam türünü bulmaya yardımcı olmak için daha fazla test yapmak isteyebilir. Bu testler, o bölgede bir salgın varsa sağlık görevlilerinin kaynağı takip etmesine yardımcı olabilmektedir.
Tedaviler
Sağlıklı yetişkinler için;
Salmonella enfeksiyonunda ishal varsa, çok fazla su ve diğer sıvılar tüketilmelidir. Ayrıca doktor enfeksiyon olduğunu doğruladığı takdirde antibiyotik yazabilir. Antibiyotik bitene kadar kullanılmasında fayda vardır.
Çocuklar için;
Çocuk sağlıklı bir bağışıklık sistemine sahipse, doktor herhangi bir tedaviyi reçete edemez, bunun yerine enfeksiyonun seyrini yönetmesine izin vermektedir. Ama çocuğun ateşi çok yüksekse, ateş düşürücü verebilir, ayrıca yetişkinlerde olduğu gibi bol suya ihtiyaç olacak.
Özel durumlar için;
Bebekler, yaşlılar ve bağışıklık sistemi zayıf olan kişiler antibiyotiğe ihtiyaç duyabilmektedir. Bakteriye dirençli olan çeşitli bakteriler vardır, bu durumda antibiyotik kullanılmaktadır.
Salmonella Önleme
Salmonella, çeşitli yiyeceklerde saklanabilse de, sinsi bakterilerin bağırsağı işgal etmemesini sağlamaya yardımcı olmak için birçok önemlem vardır:
- Çiğ veya az pişmiş yumurta yemekten kaçınılmalıdır.
- Çiğ veya az pişmiş sığır eti veya kümes hayvanları yenmemelidir.
- Ellerin, sebze ve meyve ile temasından sonra mutlaka sabun ve ılık suyla yıkanması gerekmektedir.
- Yiyecek hazırlamadan önce mutfak yüzeyleri temiz tutulmalıdır.
- Pişirilmiş yiyecekler, çiğ yiyecekle karıştırılmamalıdır.
- Her çeşit et doğru minimum sıcaklıkta pişirilmeli ve saklanmalıdır.
- Hayvanlara dokunduktan sonra ellerin sabun ve suyla yıkanması önemlidir.
- Çiğ meyve ve sebzeler iyice yıkanmalı ve mümkünse soyulmalıdır.