Her gün hepimiz problemlerle karşılaştığımız için herkes iyi problem çözme becerilerine sahip olmaktan yararlanabilir. Bu sorunlardan bazıları açıkça diğerlerinden daha şiddetli veya karmaşıktır.
Maalesef tüm problemlerin çözülebileceği tek bir yol olmasa da, tüm problemleri verimli ve zamanında ve zorluk çekmeden çözme becerisine sahip olmak harika olurdu.
Problem çözme ile ilgili sayfalarımızı okurken konunun karmaşık olduğunu keşfedeceksiniz.
Problem çözmek için ne kadar hazırlıklı olursak olalım, her zaman bilinmeyenin bir unsuru vardır. Planlama ve yapılandırma, problem çözme sürecinin başarılı olma olasılığını artırmaya yardımcı olsa da, iyi bir muhakeme ve iyi bir şans unsuru, nihayetinde problem çözmenin başarılı olup olmadığını belirleyecektir.
Kişilerarası ilişkiler başarısız olur ve işletmeler zayıf problem çözme nedeniyle başarısız olur.
Bu genellikle sorunların tanınmaması veya tanınmaması. Fakat uygun şekilde ele alınmaması nedeniyledir.
Sorun çözme becerileri işverenler tarafından çok aranmaktadır. Çünkü birçok şirket sorunları belirleme ve çözme konusunda çalışanlarına güvenmektedir.
Problem çözmedeki çalışmanın çoğu, problemin altında yatan sorunların gerçekte ne olduğunu anlamayı içerir-semptomları değil. Bir müşteri şikayeti ile ilgilenmek, çözülmesi gereken bir sorun olarak görülebilir ve bunu yapmak neredeyse kesinlikle iyi bir fikirdir. Şikayet ile ilgilenen çalışan, öncelikle müşterinin şikayet etmesine neyin sebep olduğunu sormalıdır, eğer şikayetin nedeni ortadan kaldırılabilirse sorun çözülür.
Problem çözmede etkili olabilmek için, aşağıdakileri içeren diğer bazı temel becerilere ihtiyacınız olabilir:
Yaratıcılık. Sorunlar genellikle sezgisel veya sistematik olarak çözülür. Sezgi, yeni bir bilgiye ihtiyaç duyulmadığında kullanılır-hızlı bir karar verebilecek ve sorunu çözebilecek kadar bilgi sahibi olursunuz veya sorunu çözmek için sağduyu veya deneyim kullanırsınız. Daha önce yaşamadığınız daha karmaşık problemler veya problemler, çözmek için muhtemelen daha sistematik ve mantıklı bir yaklaşım gerektirecektir ve bunlar için yaratıcı düşünceyi kullanmanız gerekecektir. Daha fazla bilgi için Yaratıcı Düşünme sayfamıza bakın.
Araştırma Becerileri. Sorunları tanımlamak ve çözmek genellikle biraz araştırma yapmanızı gerektirir: Bu durum basit bir Google araması veya daha titiz bir araştırma projesi olabilir. Etkili araştırmanın nasıl yürütüleceğine ilişkin fikirler için Araştırma Yöntemleri bölümümüze bakın.
Takım çalışması. Pek çok sorun en iyi şekilde diğer insanların katkısıyla tanımlanır ve çözülür. Takım çalışması kulağa bir ‘iş meselesi’ gibi gelebilir. Fakat evde ve okulda olduğu kadar işyerinde de önemlidir. Daha fazla bilgi için Takım Çalışması sayfamıza bakın.
Duygusal zeka. Bir sorunun veya çözümünün siz ve diğer insanlar üzerindeki etkisini dikkate almaya değer. Duygusal zeka, kendinizin ve başkalarının duygularını tanıma yeteneği, sizi uygun bir çözüme yönlendirmeye yardımcı olacaktır. Daha fazlası için Duygusal Zeka sayfalarımıza bakın.
Risk yönetimi. Bir problemi çözmek belirli bir miktar risk içerir-bu riskin problemi çözmeme karşısında tartılması gerekir. Risk Yönetimi sayfamızı faydalı bulabilirsiniz.
Karar verme. Problem çözme ve karar verme yakından ilişkili becerilerdir ve çoğu zaman çeşitli seçenekler ve alternatiflerle karşılaşacağınız için karar vermek problem çözme sürecinin önemli bir parçasıdır. Daha fazlası için Karar Verme bölümüne bakın.
Başarının ölçüsü, başa çıkmanız gereken zor bir sorunun olup olmadığı değil, bunun geçen yıl yaşadığınız sorunun aynısı olup olmadığıdır.
John Foster Dulles, Eski ABD Dışişleri Bakanı.
İçindekiler
Sorun nedir?
The Concise Oxford Dictionary (1995) bir sorunu şu şekilde tanımlar:
“Çözüm gerektiren şüpheli veya zor bir konu”
ve
“Anlaması, başarması ya da başa çıkması zor bir şey.”
Sorunun ne olduğuna dair kendi görüşümüzü de dikkate almaya değer.
Hayatta, işte, okulda ve evde sürekli fırsatlara maruz kalıyoruz. Ancak birçok fırsat kaçırılır veya tam olarak yararlanılmaz. Çoğunlukla bir fırsattan nasıl yararlanacağımızdan ve engeller yaratacağımızdan emin değiliz-bu nedenlerden yararlanamayacağımızın nedenleri. Bu engeller, potansiyel olarak olumlu bir durumu olumsuz bir duruma, bir soruna dönüştürebilir.
‘Büyük sorunu’ mu kaçırıyoruz? Küçük, çözmesi kolay sorunları fark etmek ve bunlara odaklanmak insan doğasıdır. Fakat bazı küçük sorunlara neden olabilecek büyük sorunlar üzerinde çalışmak çok daha zordur.
Bir sorunla karşılaştığınızda aşağıdaki soruları dikkate almak faydalıdır.
Sorun gerçek mi yoksa algılanıyor mu?
Bu sorun gerçekten bir fırsat mı?
Sorunun çözülmesi gerekiyor mu?
Tüm sorunların iki ortak özelliği vardır: hedefler ve engeller.
Hedefler
Sorunlar, bazı hedef veya istenen durumlara ulaşmak için karar vermeyi içerir ve bir durum veya olaydan kaçınmayı içerebilir.
Hedefler, ulaşmak istediğiniz veya olmak istediğiniz her şey olabilir. Açsanız, amacınız muhtemelen bir şeyler yemektir. Bir kuruluşun (CEO) başındaysanız, ana hedefiniz karı en üst düzeye çıkarmak olabilir ve bu ana hedefin, kârı artırma nihai amacına ulaşmak için çok sayıda alt hedefe bölünmesi gerekebilir.
Engeller
Bir hedefe ulaşmanın önünde hiçbir engel olmasaydı, o zaman sorun olmazdı. Problem çözme, hedeflere anında ulaşılmasını engelleyen engellerin veya engellerin üstesinden gelmeyi içerir.
Yukarıdaki örneklerimizi takip ederek, kendinizi aç hissediyorsanız amacınız yemek yemektir. Bunun önündeki bir engel, yiyecek bulamamanız olabilir-bu yüzden süpermarkete gidip yiyecek satın alırsınız, bariyeri kaldırır ve böylece sorunu çözersiniz. Elbette kârı artırmak isteyen CEO için hedefe ulaşılmasını engelleyen daha birçok engel olabilir. CEO, bu engelleri tanımaya ve bunları ortadan kaldırmaya ya da kuruluşun hedeflerine ulaşmak için başka yollar bulmaya çalışmalıdır.
Problem çözme sayfalarımız, problem çözmeye basit ve yapılandırılmış bir yaklaşım sağlar.
Bahsedilen yaklaşım genellikle bir organizasyon veya grup bağlamında problem çözmek için tasarlanmıştır. Fakat aynı zamanda evde veya eğitimde bireysel düzeyde çalışmak üzere kolayca uyarlanabilir.
Ancak karmaşık bir sorunu tek başına çözmeye çalışmak bir hata olabilir. Eski atasözü “Paylaşılan bir sorun yarıya indirilmiş bir sorundur” sağlam bir öğüttür.
Başkalarıyla sorunlar hakkında konuşmak sadece tedavi edici değildir, aynı zamanda olayları farklı bir bakış açısıyla görmenize yardımcı olarak daha fazla potansiyel çözüm açmanıza yardımcı olabilir.
Problem Çözme Aşamaları
Etkili problem çözme genellikle aşağıda özetlenenler gibi bir dizi adım veya aşamadan geçmeyi içerir.
Sorun tanımlama:
Bu aşama şunları içerir: bir problem olduğunu tespit etmek ve kabul etmek; sorunun doğasını belirlemek; sorunu tanımlamak.
Problem çözmenin ilk aşaması apaçık görünebilir ancak genellikle daha fazla düşünce ve analiz gerektirir. Bir sorunu belirlemek kendi başına zor bir görev olabilir. Bir sorun var mı? Sorunun doğası nedir, aslında çok sayıda sorun var mı? Sorun en iyi nasıl tanımlanabilir? Sorunu tanımlamak için biraz zaman harcayarak sadece kendiniz daha net anlamakla kalmayacak, aynı zamanda doğasını başkalarına iletebileceksiniz, bu da ikinci aşamaya götürür.
Sorunu Yapılandırma:
Bu aşama şunları içerir: bir gözlem dönemi, dikkatli inceleme, bilgi bulma ve sorunun net bir resmini geliştirme.
Problemin belirlenmesinin ardından, problemi yapılandırmak, problem hakkında daha fazla bilgi edinmek ve anlayışı artırmakla ilgilidir. Bu aşama, hem hedef (ler) in hem de engel (ler) in daha kapsamlı bir resmini oluşturarak, tamamen olgu bulma ve analizle ilgilidir. Bu aşama çok basit problemler için gerekli olmayabilir. Fakat daha karmaşık nitelikteki problemler için gereklidir.
Olası Çözümler Aranıyor:
Bu aşamada, bir dizi olası eylem planı oluşturacaksınız. Fakat bu aşamada bunları değerlendirmek için çok az girişimde bulunacaksınız.
Problem çözme çerçevesinin ilk iki aşamasında toplanan bilgilerden, şimdi tanımlanan probleme olası çözümler hakkında düşünmeye başlamanın zamanı geldi. Bir grup durumunda bu aşama, genellikle bir beyin fırtınası seansı olarak gerçekleştirilir ve gruptaki her bir kişinin olası çözümler (veya çözümlerin bir kısmı) hakkındaki görüşlerini ifade etmesine izin verir. Organizasyonlarda, farklı kişilerin farklı alanlarda farklı uzmanlıkları olacaktır ve bu nedenle ilgili tarafların her birinin görüşlerini dinlemek yararlıdır.
Karar Vermek:
Bu aşama, farklı olası eylem planlarının dikkatli bir şekilde analiz edilmesini ve ardından uygulama için en iyi çözümün seçilmesini içerir.
Bu durum problem çözme sürecinin belki de en karmaşık kısmıdır. Önceki adımdan sonra, şimdi her potansiyel çözüme bakma ve onu dikkatlice analiz etme zamanı. Zaman kısıtlamaları veya bütçeler gibi diğer sorunlar nedeniyle bazı çözümler mümkün olmayabilir. Bu aşamada, sorunu çözmek için hiçbir şey yapılmazsa ne olabileceğini de düşünmek önemlidir-bazen çok daha fazla soruna yol açan bir sorunu çözmeye çalışmak, bazı çok yaratıcı düşünme ve yenilikçi fikirler gerektirir.
Son olarak, hangi hareket tarzını alacağınıza karar verin-karar verme başlı başına önemli bir beceridir ve karar verme ile ilgili sayfalarımızı görmenizi tavsiye ederiz.
Uygulama:
Bu aşama, seçilen eylem tarzını kabul etmeyi ve gerçekleştirmeyi içerir.
Uygulama, seçilen çözüme göre hareket etmek anlamına gelir. Uygulama sırasında, özellikle orijinal sorunun tanımlanması veya yapılandırılması tam olarak gerçekleştirilmezse daha fazla sorun ortaya çıkabilir.
İzleme/Geri Bildirim İsteme:
Son aşama, seçilen çözümün sonuçlarının başarısı konusunda geri bildirim istemek de dahil olmak üzere, belirli bir süre boyunca problem çözmenin sonuçlarını gözden geçirmekle ilgilidir.
Problem çözmenin son aşaması, sürecin başarılı olup olmadığını kontrol etmekle ilgilidir. Bu durum meydana gelen herhangi bir değişiklikten etkilenen kişileri izleyerek ve onlardan geri bildirim alarak başarılabilir. Sonuçların ve meydana gelen ek sorunların kaydını tutmak iyi bir uygulamadır.
Problem çözme aşamaları hakkında daha fazla ayrıntı için Sorunları Belirleme ve Yapılandırma bölümüne devam edin.