Abhaz Devlet Tiyatrosu'nda. Samson Çanba önde gelen Abhaz politikacı Nestor Lakoba'nın eşi hakkında "Saria" oyununun galası. DAK muhabiri, Madina Argun'un yönettiği yeni yapımın basın gösterimini ziyaret etti.
Amra Amiçba
Abhaz Devlet Tiyatrosu'nda 24 ve 25 Şubat'ta yapılması planlanan "Saria" oyununun galasının arifesinde. Samson Çanba, medya temsilcileri için bir basın gösterimi düzenledi. Gösteri, Sovyet dönemi devlet adamı Nestor Lakoba'nın eşi Abhazya'daki efsanevi kadına ithaf edilmiştir.
Saria Lakoba, her şeyden önce, kocasını itibarsızlaştırmaya zorlandığı NKVD hapishanesindeki (İçişleri Halk Komiserliği - SSCB devlet yönetiminin merkezi organı - ed.) kararlılığıyla tanınır. 'Halk düşmanı' ilan edildi. Nestor Lakoba'nın öldürülmesinin ardından yakınlarının tutuklanmasına başlanan Saria Lakoba, 17 Ağustos 1937'de tutuklandı. Görgü tanıklarına göre Saria, iki yıl boyunca tüm işkence ve tacizlere cesaretle katlandı ve Gürcistan'daki bir hapishane hastanesinde 35 yaşında öldü. Mezarının yeri bilinmiyor.
Gösteri, Kabardey-Balkar Cumhuriyeti'nin Goryanka gazetesinin genel yayın yönetmeni, şair, nesir yazarı, oyun yazarı Zarina Kanukova'nın oyununa dayanılarak sahnelendi (2018'den beri Kanukova, her yıl Abhaz-Adıge edebiyat festivalini düzenliyor Abhazya'da Ritsa üzerine tekerlemeler - ed.). Oyunun yönetmeni ise Madina Argun. Performansın yapım tasarımcısı Nodar Tsvizba.
Gösteri başlar ve sahneye ilk çıkan oyuncu Hibla Mukba olur. Rolü, Saria'yı bir kadının her şeye nasıl dayandığını ve kırılmadığını anlatmaya teşvik etmektir.
Genel olarak oyundaki hikaye doğrusal değildir: olaylar ters sırada, bazen geri dönüşlerle gerçekleşir Oyunun çalışma başlığı “Saria Lakoba'nın Akıl Oyunları” idi, ana fikir anıları, fantezilerini, kahramanın korkularını görselleştirmekti.
Saria'nın rolü, Tüm Rusya Devlet Sinematografi Üniversitesi'nin yönetmenlik bölümünden mezun olan Amra Naçkebia tarafından oynanır (Aleksi Uçitel'in stüdyosunda okudu). Bu onun ilk sahne başlangıcı.
Yapımdaki çalışmalarından bahseden genç oyuncu, en başından beri yönetmenle çalışmaktan rahat olduğunu belirtiyor.
“Ona ve rolüm hakkındaki vizyonuna güvendim. Madina Argun çok incelikli bir yönetmen, sizden gereken duyguları çok yavaş çekiyor ve insan olarak size “acımıyor”. Bir oyuncu olarak açılmanızı sağlar. Neredeyse bir yıl prova yaptık ve son aylarda role alıştığımın değil, kahramanımın bana alıştığını hissettim. Koşular ve provalardan sonra o kadar duygusal bir yorgunluk vardı ki ağlamak istedim. Saria'nın neşeli, genç olduğu, hapishanedeki duygusal duruma daha fazla vurgu yapıldığı çok az sahne var. Seyirciye de herkesin söyleyeceği gibi sadece tarihi bilmeleri için değil, aynı zamanda insan ruhunun ne kadar özverili ve saf olabileceğini kendileri anlamaları için de performansı izlemelerini tavsiye ediyorum” diyerek sözlerini tamamladı Amra Naçkebia.
Gösterinin yönetmeni Madina Argun, gösteriye hazırlık, provalar boyunca gazetecilere röportaj vermedi, basın gösteriminde aynı taktiklere bağlı kaldı. Bu, belli bir yönetmenlik hareketidir, böylece herkes prodüksiyonun doğasında var olan anlamları bulabilir.
Oyunda bu anlamlardan çok olmasa da çok var. Yönetmenin önemli bir kozu, sadece Abhazya'da değil, Cumhuriyet dışında da anlaşılabilir olması için materyalin dikkatli bir şekilde incelenmesiydi. Genel olarak, tüm anlamları saymak için, dünya edebiyatı ve sanatında oldukça bilgili olmak için Abhazya tarihini ve Lakoba ailesinin tarihini bilmeniz gerekir.
“Yönetmenin tarihe doğrudan referansları olmasını sevdim, örneğin, sahnede bir balığın ortaya çıkması - bunun Nestor Lakoba'nın zehirlenmesi ile ilgili olduğunu hemen anlıyorsunuz ve yönetmenin seyirciyle oynadığı yerler var ki, düşünür, yansıtır ve kendisi anlamaya başlar. Ve süreçten çıkamazsınız, beyin aktivitesi var. Bütün bu manaları ortaya koymak için Madina kendi içinden ne çok şey geçmiştir! Seyircinin bunu mümkün olduğunca anlamasını çok isterim” dedi.
Gerçekten de, “tıpkı böyle” performansında hiçbir şey görünmüyor. Ştanket (sahne arkasının takıldığı kablolar üzerinde metal bir boru, manzara detayları - ed.), yukarıdan inen, askılarda uzun bir sıra elbise, sahneye dağılmış ayakkabılar... tarihi bilenler hatırlayacaktır. idamlar sırasında insanların çırılçıplak soyulması ve ardından cesetlerin çukurlara atılması. Sahnenin arkasındaki ışıklar kısıldı ve ölülerin nasıl ortak bir mezara düştüğünü görmeden, kelimenin tam anlamıyla görüyorsunuz. Saria'nın asterli ünlü fotoğrafı sahnede canlanıyor, sadece başroldeki kadın gerçek çiçekler değil, kağıt çiçekler tutuyor.
Performans sırasında seyirci, kahramanların konuşmasında Puşkin, Valery Bryusov'un eserlerinden, hatta Şekspir'den (ve orijinal dilde) alıntılar duyacak, çağdaş Alexander Soljenitsyan'in çizgilerini tanıyacaktır. Yapımda ayrıca, Sokrates hapisteyken Sokrates ve Kreon arasında geçen diyaloğa, Vatikan'daki Sistine Şapeli'nden Miçelangelo'nun "Son Yargı" freskine göndermeler vardır. Aynı zamanda yapımın kendisi yazarın fantezisi değil, yönetmenin Madina Argun'un gerçek olayları aktardığı dilidir.
Oyun, Nestor Lakoba'nın ortaklarının 1937'deki duruşmasının sahnesini yeniden canlandırdı. Ardından, 30 Ekim - 3 Kasım tarihleri arasında Abhaz Dram Tiyatrosu binasında “13 Lakobovit”in yargılandığı bir salon vardı, kalabalık bir salon “İnfaz!” diye bağırdı. Savcının konuşmasının ardından 13 kişi tiyatronun arka bahçesine götürülerek kurşuna dizildi. Bu bölüm sahneye aktarıldı, oyuncu-savcı Said Lazba konuşmadan bir alıntı okudu ve ardından her bir çekimin adı duyuldu. Bu, oyundaki bir başka duygusal açıdan ağır an. Kaçınma, kamçılı bir NKVD memurunun sözüdür: “İmzala!”, Saria'dan oğlunu kurtarması karşılığında kocasına iftira atmasını talep eder. Ama kadın pes etmez.
“Saria sadece cesur bir kadın değil, aynı zamanda akıllıydı. Ailelerinin nasıl bir tarih olarak kalacağını düşündü. Saria, kocasına karşı bir iftiraya imza atsa bile ailesinden kimsenin kurtulamayacağını anladı. Ve bu gibi durumlarda kendisine ve sevgisine sadık kaldı. Bu, bastırılmış bir kadının hikayesinin ötesine geçer. Tiyatro eleştirmeni Svetlana Korsaya, performans tüm kadınlara, Sovyet kamplarından geçen baskı altındakilerin tüm eşlerine - hem öldürülenlere hem de hayatta kalanlara - bir ilahi gibi ”diyor.
Başrol oyuncusu Amra Naçkebia'nın performansını "seyirci için bir keşif" olarak nitelendirdi.
“VGIK okulu yeteneğini tiyatro sahnesinde ortaya çıkardı. Her şey doğal ve bilinçli, bu olağanüstü, güçlü, bütünsel, aynı zamanda zayıf ve savunmasız bir kadının hayatını yaşadı. Her şey buradaydı - sevgi ve hassasiyet, nefret ve metanet. O tamamen hayata, olmaya ve sevmeye odaklanmıştı,” dedi Svetlana Korsaya.
Farklı düzenlemelerdeki tüm performansın ana motifi, Abhazya Halk Sanatçısı ve Rusya Hibla Gerzmava'nın seslendirdiği Cloris aryasıdır. Performansın müzikal düzenlemesinin geri kalanı Timur Agırba ve Timur Narmania'nın eseridir. Timur Agrba'nın performans için özel olarak yazılmış bir bestesi var. DAC projesi “Amazar”dan “Antsa ratşa” (“Tanrıların Şarkısı” - ed.) şarkısı da geliyor.
Gösterinin sonunda, zaten perdenin arkasından ana karakter çıkıyor ve Anna Akhmatova'nın "Requiem" şiirinden bir sonsöz okuyor. Amra Naçkebia'nın dudaklarından Gümüş Çağ şairinin sözleri - Saria'nın kendisi gibi - cesur bir kadına henüz bir anıt dikmemiş olanlara bir sitem gibi geliyor. Seyirciler salonu güçlü bir izlenimle terk ediyor.
“Abhaz tiyatrosundaki yeni performans, Saria Lakoba'nın anısını yaşatmak için atılan ilk adım. Abhazlar için böyle bir kadının - bir vatansever, sadık bir eş, anne, kızı - hatırasını yaşatmak çok önemli ”dedi.
"Saria" oyununun ilk gösterimi 24 ve 25 Şubat tarihlerinde Abhaz Dram Tiyatrosu'nda yapılacak.
DAK, oyunun ilk gösterimlerinin bilgi ortağı olarak hareket eder.