Eddy Merckx, tüm zamanların en iyi bisikletçisi olarak kabul edilen Belçikalı bir profesyonel bisikletçiydi. Hem amatör hem de profesyonel dereceleri kapsayan görkemli kariyerinde beş kez Tour de France’ı, beş kez Giro d’Italia’yı, bir kez Vuelta a Espana’yı ve tüm önemli klasikleri en az iki kez kazandı (toplamda 19 klasik zaferle bitirdi) . Üç kez dünya şampiyonu oldu, dünya saat rekorunu kırdı ve spora kimsenin sahip olmadığı kadar hakim oldu.
Eddy Merckx’in Kısa Biyografisi
Merckx amatör kariyerine başarılı bir başlangıç yaptı ve 1964’te amatör dünya şampiyonluğunu kazanarak zirveye ulaştı. Ancak o zamanlar başarılı bir amatörün profesyonel sıralamalara girebileceğinin garantisi yoktu. Birçok eski amatör dünya şampiyonu daha sonra soldu. Merckx’in ilk profesyonel sözleşmesi 1965 yılında Solo-Superia’da ‘İmparator’ Rik van Looy yönetimi altındaydı. Merckx, bunun köklü profesyonellerden hiçbir destek almadan bir ateş vaftizi olduğunu söyledi.
“Van Looy ve arkadaşlarından aldığım tek şey alay konusuydu, tek bir yardım ya da tavsiye değil. Çok adaletsizdiler, ben aslında hâlâ saf bir genç çocuktum. Peugeot ve özellikle Tom (Simpson) ile durum tamamen farklıydı.”
1966’da Peugeot’ya taşındığında kariyeri gerçekten yükselişe geçti ve henüz 20 yaşındayken Milan San Remo’yu kazandı (7 yarıştan 1’incisi olacaktı). O dönemde kazancı 125.000 Belçika Frangıydı. 2008 değerleriyle yaklaşık 2.000 €).
Peugeot’daki başarı, 1968’de İtalyan takımı Faeme’ye geçmesini sağladı. İlk denemesinde 1968’de Giro’yu kazanan İtalyan takımının yönetimi altında başarılı oldu.
Merckx gibi kahramanlara dönüp baktığımızda pembe renkli gözlüklerin arkasından bakmak kolaydır. Güçlerinin zirvesindeyken çoğu zaman sevilmeyen biri olduğunu hayal etmek zor. Halk (özellikle Fransız halkı) bu acımasız Merckx makinesinin her zaman kazanmasından bıkmıştı. (Lance Armstrong onlarca yıl sonra benzer bir tepkiyle karşılaşacaktı) Merckx yarışa girdiğinde süspansiyon genellikle eksikti ve bir Fransız’ın parlama şansı çok azdı. 1973’te Merckx Turu atladı (organizatörler onu pek hoş karşılamadı ve bunun yerine Vuelta’yı kazanmayı hayal etti). Halkın bu hoşnutsuzluğu, Merckx’in 1975’te dağ zirvesinde finiş sırasında böbreklerine darbe almasıyla doruğa ulaştı ( youtube klibi ). Bu, Merckx’in 1969’dan bu yana ilk kez bir büyük turu kaybetmesiydi. Yumruk yemeseydi Thevenet muhtemelen yine kazanırdı, ancak böbreklere gelen yumruk Merckx’in ciddi sağlık sorunlarına neden oldu; şikayet etmek onun doğasında yoktu.
Eddy Merckx 1966 Dünya Şampiyonası
Yenilgiyi memnuniyetle karşılayan Merckx, rakiplerinin kazandığını söyledi.
““Her şeyi denedim ve işe yaramadı. Her zaman en güçlü olan kazanır ve en güçlüsü de Thevenet’tir.”
Bisikletin Tanrısı’na bu şekilde davranıldığını duymak belki şok edici olabilir, ama bu insan doğasıdır; kazananları severiz, ama tercihen her zaman kazanmayan veya en dar farkla kazanan birini severiz.
Ancak Merckx’in başarıya olan doyumsuz iştahı aynı zamanda sporun daha gerçek bir sportif saflık bulmasına da yardımcı oldu. Merckx amatör olarak bisiklet sürmeye başladığında, profesyonel sıralamalar büyük bisikletçilerden oluşan resmi olmayan bir mafya tarafından yönetiliyordu – Van Rooy, Anquetil,… Kazananların statükosunu korumak istiyorlardı. Yanlış zamanda kazanan bisikletçiler kendilerini sahanın en arka sıralarına itilmiş halde bulacaklar ve sözleşme bulmak zorlaşacaktır. (örneğin 1969’da dünya şampiyonu olan ancak kısa süre sonra spordan ayrılmak zorunda kalan Harm Ottenbros) Yarışların sonuçlandırılmasında para genellikle önemli bir motivasyondu. Van Rooy’un başlangıç çizgisinde büyük bir çek imzalanana kadar yarışmayacağı söylendi.
Merckx ise tam tersine paradan çok daha büyük bir şey tarafından motive ediliyordu. Spordan finansal olarak iyi bir performans sergiledi ama hiç kimse onu 30 gümüş para için yarışa girmekle suçlamadı. Merckx’e göre kazanmak, şık bir şekilde kazanmak içsel bir ihtiyaçtı. Her yıl hayranları için yeni bir şeyler yapmaya çalıştı. Her şeyi kazanmak istiyordu.
Eddy Merckx1975
Büyük bir şampiyon olmak için %100 kararlı olmanız gerektiği bir gerçektir. Modern eğitim kılavuzlarında bu konu tamamen tartışılır, ancak Merckx’in hayatını okuduğunuzda, tamamen tek bir tutkuya odaklanmanın gerçekte ne anlama geldiğini anlamaya başlarsınız. Merckx uyudu, nefes aldı ve bisiklet sürerek yaşadı. Yarışırken tüm odağı kazanmaya odaklanmıştı. Rakipleri hakkında takıntılı bir şekilde endişelenirdi. Birkaç yedek kadro ve farklı boyutlarda gidon ve gidon boğazı taşıyan bisikletini durmaksızın tamir ediyordu. Merckx’e göre hiçbir ayrıntı gözden kaçırılmayacak kadar küçük değildi. Ağırlıktan tasarruf etmek için kendi parçalarını elle deliyordu. 200’den fazla yedek borunun bulunduğu bir garajı vardı (delinmeye karşı korumayı iyileştirmek için eskitildi). Çok az kişi Merckx’in antrenman ve yarışa olan bağlılığıyla eşleşebilir. Kar ve yağmur turbomuza ulaşmamızı sağlarken Merckx en kötü hava koşullarına karşı kayıtsız görünüyordu.
Profesyonel bisikletçi arkadaşım Patrick Sercu, Merckx’in takıntısını gösteren aydınlatıcı bir hikaye anlatıyor.
Liege-Bastogne Liege ertesi gündü. Brüksel’den Liege’e giden ana yolda ilerliyorduk, yağmur ve kar birlikte yağıyordu, bisiklet sürmek için en kötü koşullar, böyle bir havada kimin bisiklete bineceğini çözemedik. O kadar kötüydü ki dışarıda kimse yoktu. Biz geçtiğimizde, Liege’e giden 100 km’lik yolu tek başına süren Merckx’ti çünkü hafta boyunca Flèche Wallonne’u kazanamamıştı. Ertesi gün Liege Bastogne Liege’i ikinci bisikletçinin 5 dakika önünde kazandı. 40 km sonra indim.
Merckx’in en güzel anlarından bazıları en kötü hava koşullarında bisiklet sürmekle geldi. Merckx soğuk ve yağışlı havalardan keyif alıyor gibi görünüyordu. Rakipleri yağmur pelerinleriyle titrerken, Merckx pelerinini çıkarır ve grubun en önünden atını sürerdi.
Merckx Neden En Büyük Bisikletçiydi?
Lance Armstrong 7 Tour de France zaferi kazandı (daha sonra tüm zaferler uyuşturucu kullanımı nedeniyle elinden alındı). Anquetil, Hinault ve Indurain gibi diğerleri de beş Tour de France kazandı. Ancak, modern medyanın bisikletçi olmayanlara önerebileceği gibi, bisiklet dünyasında Tour de France’ın tek yarış olmadığı unutulmamalıdır. Belçikalılar (ve özellikle Flandreliler) için klasik yarışları kazanmak, tur kadar olmasa da önemlidir. Ayrıca 1970’lerde Giro ve Vuelta neredeyse Tour de France kadar prestije sahipti.
Merckx her şeyi defalarca kazandı. Onun hakimiyeti ilkbaharda, harika klasik bir günlük yarışlarla başlayacaktı. Bu, Paris Nice gibi etap yarışlarına, büyük turlara, Dünya Şampiyonalarına yol açtı ve ardından Merckx hâlâ sezon sonu klasiklerini kazanıyor olacaktı.
Büyük bisikletçiler Van Looy, Sean Kelly gibi klasiklere hakim olanlardır.
Ya da Grand Tour’da Mark Cavendish ve Alessandro Petacchi gibi birçok sprint etabı kazanan harika bisikletçiler.
Ya da büyük bisikletçiler Armstrong ya da Indurain gibi büyük turlar kazanıyorlar
ya da büyük bisikletçiler belki zamana karşı yarışta uzmanlaşıp dünya saat rekorunu kırıyorlar (örn. Obree, Boardman)
Merckx her şeyi yaptı.
Klasikleri kazandı, turlarda en çok etabı kazandı, büyük turları (ve küçük turları) kazandı. Saat rekorunu kırdı. 3 kez Dünya Şampiyonu oldu)
Zafer marjı ve sürüş tarzı. Diğer Tur kazananlarına bakarsanız, stratejilerinin genellikle zaman denemelerinde başarılı olmak ve ardından dağlarda defansif sürüş yapmak olduğunu görürsünüz. Ancak ilk yıllarda Merckx asla defansif sürüş yapmadı. Etapların ortasında, sprint bitişine birkaç kilometre kala atak yapardı. Sprint yarışlarına kendisi katılırdı. 1969’da Sarı mayo, dağ klasmanı ve puanların ender kombinasyonunu elde etti. Procycling oldukça hesaplı bir iştir; enerjinizi korumak ve onu gerçekten gerekli olduğunda kullanmakla ilgilidir. Ancak bu Merckx’in tarzı değildi. Canı istediğinde saldırdı; yapabileceği için saldırdı. Bu alışılmışın dışında, öngörülemeyen yarış tarzı ona büyük bir psikolojik destek sağladı.
Louis Ocana gibi rakipleri muazzam bir yeteneğe sahipti ama aynı zamanda savaşın ortasında pas geçme kapasitesine de sahipti; Merckx’in şaşırtıcı yanı dayanıklılığıydı. Birkaç yıl boyunca yorulmak bilmez görünüyordu.
Merckx’in başarılarının asla tekrarlanamayacağı söyleniyor. Sarı formanın etap bitimine 1 km kala atak yapması fikrini, sürat trenlerinin mevcut ortamında hayal etmek imkansızdır. Giro ve sprint klasiklerini kazandıktan sonra Tour de France’ı domine etme fikrini hayal etmek zor.
Üstelik Merckx, Francesco Moser (kan dopingi ve aerodinamiğin yardımıyla rekorunu kırana kadar) birkaç yıl boyunca ayakta kalacak bir mesafe belirleyerek Meksika’da Dünya Saat Rekorunu kırdı.
Merckx’in saat rekorunu kıracağını kesin olarak kabul edebilirsiniz. Ancak bunu tipik Merckx tarzında yaptı. Çok hızlı başlayarak 10Km ve 20Km’de ara rekorlara da imza attı. O kadar hızlı başladı ki, daha önce hiç olmadığı kadar acı çekti ve çaresizce tutundu. Bitişte Merckx’in motosikletten indirilmesi gerekti.
Saat rekoru ya hep ya hiç. Merckx’in kaybedecek çok şeyi vardı ama yarış sezonunun ortasında rekoru denemeye istekliydi. Birkaç Tur galibinin daha sonra denediği bir şey. (Zaman denemesi uzmanı Indurain bir istisnadır)
Bir Bisikletçiden Daha Fazlası
Belçika kimliğinin karmaşıklığını takdir etmek zordur. Belçika on dokuzuncu yüzyılda farklı kültürel ve dilsel kökenlerden yaratılmıştır. Merckx Flanders’da doğdu, ancak daha sonra aile Brüksel’in Fransızca konuşulan bir bölgesine taşındı. Dolayısıyla Merckx hiçbir zaman tam anlamıyla bir Flandre ya da Valon olmadı. Merckx’in Fransızca mı yoksa Flandre dili mi konuştuğu sıklıkla büyük bir spekülasyon konusuydu.
Geleneksel olarak Flanders bisiklete binme konusunda en tutkulu bölgeydi. Belçika’nın daha orta sınıf olan ve Fransızca konuşulan kısmı daha az kararlıydı. Flanderslılar için bisiklet sürmek ulusal kimliklerinin ayrılmaz bir parçasıydı. Tour of Flanders ve Gent-Wevelgem gibi Flanders klasiklerini kazanan bisikletçilere Tanrı gibi davranıldı. Flanders’da bu bir günlük klasikler Tour de France’dan daha önemliydi.
Merckx her zaman kendisini bir Valon ya da Flanderli değil, Belçikalı olarak gördüğünü söylerdi. 1969’da Tour de France’ı kazandığında ulusal bir kahraman olarak karşılandı. Krallar ve Başbakanlar onun gölgesinde görülmek istiyorlardı. Merckx’in karışık uyruklu olması ve Belçikalı olduğunu ilan etmesi muhtemelen ulusal birliğe her şeyden daha fazla katkıda bulundu. Ancak bir şekilde bu Merckx’ti ve her zaman küçük bir eyaletten daha fazlası olacaktı. Flanders’ın bir günlük klasiklerini kazandı ama bu yeterli değildi; Merckx’in diğer her şeyi de kazanması gerekiyordu. Merckx en büyük Belçikalılardan biriydi.
Profesyonel bisiklet dünyası göz kamaştırıcı görünebilir, ancak yılın 250 gününe kadar her türlü hava koşulunda yarışmak göz kamaştırıcı olmaktan çok uzaktır. Merckx’in başarılarının çoğu kötü hava koşullarında gerçekleşti. Ancak son Fransa turu, Merckx’in bisiklet yarışlarına karşı tavrının somut bir örneğiydi.
İniş sırasında Merckx kötü bir şekilde düştü ve çenesini kırdı. Tıbbi tavsiye turu terk etmesi konusunda ısrar etti. Ancak tipik Merckx tarzında, tıbbi tavsiyeleri görmezden geldi ve acıya rağmen yoluna devam etti. 1974’teki zaferinin Ocana’nın çöküşü ve geri çekilmesiyle lekelenmiş olması onu üzmüştü. Yarışmaya devam etmeyi yarışa ve Thevenet’e borçlu olduğunu hissetti. Thevenet’in Merckx’i yendiğini söylemesini istedi. Niyetine sadık kalarak Merckx, Thevenet’i daha sonraki bir aşamada yenerek birkaç saniye kazanmayı başardı. Bu, büyük ölçüde Thevenet’in ‘yamyamı’ gerçekten yenmesi gerektiğini gösteren sembolik bir jestti.
Merckx daha sonra böylesine kötü bir sakatlıktan dolayı yarıştığı için pişman olduğunu söyledi. Gerçekten asla iyileşmedi. Ancak bu kahramanca ikincilik, itibarını büyük ölçüde değiştirdi. Eğer Fransızlar her zaman kazandığında sinirleniyorlarsa, bir Şampiyonun ciddi şekilde yaralandığında bile yarışmaya devam etme cesaretine kesinlikle hayran kalacaklardı. Bu kesinlikle Thevenet kazağı için zafer kazandırdı – Nihayet bir Fransız, otoriter ‘yamyamı’ yenmişti. Bu, çığır açan bir andı. Merckx’in muhteşem kariyeri bir daha asla eskisi gibi olmayacak.
Merckx’in zayıflıkları ve tartışmaları vardı. Özellikle 1969’da Giro’da yapılan başarısız doping testi o kadar çok acıya neden oldu ki sporu bırakmayı düşündü. Ancak Merckx’in genel yaşamını ve kariyerini incelediğinizde onun gerçekten eşi benzeri görülmemiş bir yenilmez şampiyon olduğu sonucuna varmaktan kendinizi alıkoyamazsınız. Büyüklüğe yönelik içsel bir tutkusu vardı. O zamanlar bu büyüklüğe katlanmak zor olsa da, ancak şimdi geriye hayranlıkla bakabiliyoruz. Bir kişi tüm bunları nasıl başarabilir? Merckx rakiplerini çileden çıkaracak derecede üstünlük sağladı ama gücünü ve konumunu hiçbir zaman kötüye kullanmadı, geçmişin şampiyonları gibi anlaşma yapıcı olmadı. Çok yarıştı ama adildi. Kendini tamamen kazanmaya adamış olabilir ama bu hiçbir zaman el altından olmadı. Merckx banka hesabını en üst düzeye çıkarmak için yolculuk yapmadı. Saf sportif zafer ve başarı için yarıştı. Merckx muhtemelen başka hiçbir bisikletçiye benzemeyen bir sürüşe sahipti ve bunu yaparak bisiklet sporunun seviyesini ve prestijini yükseltti. Sadece diğer bisikletçiler için değil, diğer sporlar için de bir referans noktası oluşturdu.
Belki de sadık eşinin sözleriyle bitirmek yerinde olur.
“Eddy, kendisine özgü bir güç tarafından yönlendiriliyordu. Hiçbir zaman şöhret aramadı. Sadece kendisiyle barışık olmak istiyordu.” s227
Eddy Merckx’in anıları ve ataları
1969’da Tour de France’da Merckx gücünün zirvesindeydi; Felice Gimondi ve Raymond Poulidor’un Col du Tormalet’te bir kamyonu çektikleri için elli frank para cezasına çarptırıldıkları yönünde bir şaka yayıldı.
Peki ya Eddy Merckx? Kamyonu çekiyordu.
Adil olmak gerekirse, Merckx Tormalet’i 53*17 ile sprint yaptı; bırakın destansı dağı, düzlükler için bile büyük bir ekipman.
1969, Merckx’in 16 dakikadan fazla farkla kazandığı destansı bir turdu. Şimdiye kadarki en ünlü Tour de France etaplarından birinde. Merckx sarı mayoyu zaten 8 dakika geride tutuyordu, ancak turun ilerleyen saatlerinde olası bir aksilikten endişe ederek Col Du Tourmalet’in son yamaçlarına atak yaptı ve bu farkı tüyler ürpertici bir inişle genişletti. En altta rakiplerine karşı biraz zaman kazanmıştı, bu yüzden tek başına 140 kilometrelik mesafeyi kat ederek Mourenx’teki etabı rakiplerinin 8 dakika önünde tamamladı.
Küçük Belçikalı, profesyonel peletonu toza sürüklemişti. Zafer o kadar emsalsiz ve o kadar etkileyiciydi ki, rakipler önümüzdeki birkaç yılı onun gölgesinde yarışarak geçirecek ve çoğu zaman ikinci sıraya yerleşecekti.
Dokunaklı bir hikaye , Merckx’in 1976’da kazandığı son Milan-San-Remo’ya gönderme yapıyor. O zamana kadar Merckx’in güçleri sonunda azalmaya başlamıştı. Yıllar süren yoğun yarışlar sonunda ona yetişmişti. Yine de elinden gelenin en altında olmasına rağmen psikolojik varlığı hâlâ ağır basan bir faktördü. Genç Jean-Luc Vandenbroucke, 1976 sezonunda harika bir forma bürünüyordu. Birçok kişi onun Milan San Remo sırasında en güçlü bisikletçi olduğunu düşünüyordu. Poggio’ya yapılan son saldırı sırasında Merckx’e ayak uydurdu. Ancak büyük kahramanıyla birlikte Poggio’dan indikten sonra sprintte yarışamadı. Az önce Merckx’i geride bıraktı ve Merckx’in en büyük sevinci, destansı klasiği rekor kırarak altıncı kez kazanması oldu. Vanderbroucke daha sonra Merckx’in ardından ikinci bitirmenin kazanmak kadar iyi olduğunu söyledi. (her ne kadar bu hikaye Jean-Luc Vandenbroucke’un daha sonra doping nedeniyle diskalifiye edildiği gerçeği nedeniyle biraz bozulmuş olsa da – Fotheringham’ın kitabında bahsetmediği bir şey)
Rakiplerinin kazanmasına izin vermek Merckx’in asla suçlanamayacağı bir özellikti. Merckx’in kazanma tutkusu vardı. En büyük tur mu yoksa küçük bir kasaba olan Kermesse mi olduğu önemli değildi. Merckx için kazanmak nefes almak kadar gerekliydi. Kazanmasaydı huzursuz olurdu, bir şeyler eksikti. Bu kadar çok kazanmanın adil olup olmadığı sorulduğunda Merckx yanıt verdi.
“Kazanmayı düşünmeden bir yarışa başladığım gün aynada kendime bakamayacağım. Her yarıştığımda gücümün sonuna kadar gittiğimi söylemiyorum. Ancak fırsat ortaya çıktığında onları değerlendirmemenin ahlaka aykırı olduğunu düşünüyorum.” p226 Yarı insan, yarı bisiklet
1970 yılında Jacques Goddet Merckx hakkında şunları söyledi:
“Kesinlikle muzaffer olan Eddy Merckx, Paris’e imparatorluk hakimiyetiyle girdi, hayranlık duyuldu ama tuhaf ve bir şekilde tanımlanamaz bir deha halesiyle sarmalandı. Bu olağanüstü kaliteye sahip, uzmanlığının tüm yeteneklerine sahip, açık sözlü ve her şeyden önce kendini yarışa adayan [surtout un coureur de responsabilité], tüm hedeflerine kendi çabalarıyla ulaşan bir şampiyonu övmekten geri durmak zor. kişisel saldırı.”