Rafta
Kalma Süresi: Sanat, Sürgün ve Onarımın Anıları
kaydeden Rosa Lowinger
Sıra Ev: 360 sayfa, 28 dolar
Sitemizde bağlantısı verilen kitapları satın alırsanız Haberler, şu adresten komisyon kazanabilir: Bookshop.orgücretleri bağımsız kitapçıları destekleyen.
Rosa Lowinger’in büyükanne ve büyükbabası Holokost’tan kaçmak için Küba’ya ayak bastı, Amerika’yı umut ettiler ama oraya tam olarak varamadılar. Fidel Castro iktidarı ele geçirdiğinde ailesi arazinin durumunu gördü ve son adımı atarak Miami’ye yerleşti. Lowinger bir sanatçı olmak istiyordu, ancak üniversitedeki bir ders onu koruma sanatıyla tanıştırdı ve gerisi tarihti; parçalanmış bir savaş tarihi, kimlik krizi ve nesiller arası travma da olsa.
Küba üzerine iki kitabın yazarı olan Lowinger, ülkedeki sanat ve mimari koruma alanında kadınlara ait en büyük firmalardan biri olan RLA Conservation’ın kurucusudur. Ve restorasyon, Lowinger’in yakın zamandaki anı kitabı “Bekleme Süresi”nin kalıcı metaforudur.
Onun doğa korumacı olarak yaptığı işi hiçbir zaman tam olarak kavrayamayan ebeveynleri de kendi kayıplarının üstesinden gelmeye çabaladılar. Lowinger’ın babası, hayatının sonu yaklaşırken ona “Bütün hayatım bir felaketti” dedi. Kızının profesyonel ve duygusal onarıcı çalışmasının sonucu olan “Bekleme Zamanı”, bütün hiçbir zaman aynı olmayacak olsa bile, parçaların nasıl yeniden bir araya getirilebileceğini gösteriyor.
Lowinger iradesi Pazar günü Los Angeles’ın Skirball Merkezini ziyaret edin Kübalı görsel sanatçı Alexandre Arrechea ile “Bekleme Zamanı”nı tartışacağız. Geçen ayın sonlarında Haberler’a, uzun ve net olması açısından düzenlenmiş bir sohbette hayatının çalışmaları hakkında konuştu.
İlk iki kitabınız da kurgu dışı ama “Bekleme Süresi” çok daha kişisel. Anı yazma fikrine ne yol açtı?
2008 yılında Roma Ödülü’ne layık görüldüm ve kütüphanelerinde dolaşıyordum. “Periyodik Tablo”ya rastladım [chemist and Holocaust survivor] Primo Levi, Piyemonteli Yahudi olan ailesi hakkında. Auschwitz’den sağ kurtulan biri olarak pek çok anı yazmıştı ama bu kimya ve ailesiyle ilgili. Ve şunu düşündüm: Burada korumayla ilgili bir kitap var. Ne yaptığımızı çok az insan anlıyor. Bunu tamamlamak için bir aile hikayesine ihtiyacım olduğunu biliyordum ve bunun kişisel olacağını da biliyordum ama o zamanlar iki parça çok ayrı gelmişti.
Pandemi yaşandığında internetten yazarlık dersi aldım ve 1950’lerde Havana’yı konu alan bir roman üzerinde çalışmaya başladım. Bir kitap koçu tuttum ve ilk görüşmemizde aile anılarıyla ilgili diğer fikirden bahsettim, o da şöyle dedi: “Dinle, bunun için bir kitap önerisi yaz. Bu satacak. Ama yanılıyordu! Satılmadı. Birçok ajan bunu istemedi. Ve daha sonra yıllar Daha sonra Row House Publishing yanıma geldi ve ‘Yayınlamak istiyoruz ama 10 aya ihtiyacımız var’ dedi.
Romanı hiç bitirdin mi?
Şimdi bunun üzerinde çalışıyorum!
İlk evliliğinizin çöküşü gibi hikayenizin daha kişisel unsurlarından bazılarını paylaşmak nasıl bir duyguydu? Yazılması en zor bölüm hangisiydi?
Kişisel eşyaların, sanat eserimin restorasyonu ve konservasyonuyla ilgili kekin üzerindeki serpintiler olacağını düşündüm. Ve editörüm hayır dedi, tam tersi, aile hikayesi pastadır, iş ise şekerlemedir. İlk başta direndim. Kendi zaaflarımı ortaya çıkarmak istemedim. Oğlum hakkında yazmadım. Eski kocamın adını kullanmadım.
Ama siz hikayeyi açarken, ben de benimkini açmak zorunda kaldım. Karizmatik ve komik ama canavarca yıkıcı olan annem hakkında yazarken ayağa kalkıp nefes nefese kalmak ve ısırmak zorunda kalırdım. Acı verici değildi ama sanki Pasifik Okyanusu’nda sörf yapıyormuş gibiydi. İpte yürümek gibiydi.
Bitirdiğimde onlara göstermem gerektiğini biliyordum. Bunu eski kocam oğluma göstermek zorunda kaldım. İkisi de kitabı onayladı. Eğer babam hayatta olsaydı bunu yazmamın imkânı yoktu. Ama annemin çok büyük bir gücü var. Ona eşyaları düzensiz, parça parça gösterdim. Bitmiş kitapla karşılaştığında acı çekti. Ama o bunu aştı. Okumalarıma geldi ve destekli yaşam merkezinde bir okuma düzenliyor.
Tüm bunların benim için nimeti, hayatımın bu noktasında her zaman ondaki en iyiyi görebilmemdir. Hepimiz ebeveynlerimizle uzun uzadıya röportaj yapmalıyız çünkü o zaman onlara farklı gözlerle bakabilirsiniz.
Yahudi diasporasındaki göçmenler olarak ailenizin öyküsü göz önüne alındığında, güncel olaylar kitap hakkındaki düşüncelerinizi değiştirdi mi?
Bu kitap 10 Ekim’de yayımlandı. 7 Ekim’de kitabımı düşünürken, dünyanın birdenbire kraterleştiğini görüyorum. Çok emin değildim. Bu diyaloğun merkezinde değilim ama hasarın farkına vararak onarmanın bir yolunu bulmak hakkında yazdım ve bu, şu anda olup biten her şeyin bir metaforu; insanlar kendi insanlıklarını tanımıyorlar.
Bunun hakkında çok düşündüm; son derece muhteşem bir sanat eserine sahip olabilirsiniz, ancak içinde tek bir çizik varsa, göreceğiniz tek şey budur. Bu aynı zamanda insanlar için de geçerlidir. İnsanlar tamircidir; bazı şeyleri düzeltmeyi umuyoruz. Ama umutlarımız tükenmeden işe ulaşabileceğimizi umuyoruz. İyi beslenmek ve egzersiz yapmak, açık kalp ameliyatı olmaktan çok daha kolaydır. Öfke, şiddet ve nefret alevleriyle ilgili olan şey, bunların ölçülü, sakin ve sessiz düşünceden daha güçlü bir şekilde ortaya çıkmasıdır.
Sen tarif et Nasıl Bir koruma uzmanının yapabileceği en önemli şey hasarı anlamaktır.
Bir şey kırıldığında onun kırılmasına karşı güçlü bir tepki veririz. Tarihte yaşamış bir şeyimiz var. Bu aynı zamanda insanlar için de geçerlidir! Kimin anne ve babasında hasar yok? Kimin ebeveyni zarar vermez? Bu bizim içimize işlemiş.
Sanat dünyasının doğasında olan bir kötülük olan Avrupa dışındaki ülkelerden eserlerin çalınması konusunu nasıl değerlendiriyorsunuz? Bu sanat eserlerinin ülkesine geri gönderilmesi gerektiğine inanıyor musunuz?
Ben karar verici biri değilim ama birisi Elgin Mermerlerini Yunanistan’a iade etmeye karar verdiğinde adamlarım onları nasıl temizleyip nakledeceklerini bulmak zorunda kalacak. Biz teknik yardımcılarız. Ama benim düşüncem tarihin bir süreklilik olduğu ve uygun olanın geliştiği yönündedir. Bakım konusunda uluslararası farkındalık yaşadığımız bir dönemdeyiz.
İlk adım, soruna bakmak ve projenin başarı olasılığını görselleştirebilmektir. İnsan düzeyinde onarım da aynı şekildedir.
Ferri, Womb House Books’un sahibi ve en son “Silent Cities San Francisco” kitabının yazarıdır.