“Benim için Tarkovsky en büyüğüdür, hayatı bir yansıma, hayatı bir rüya olarak yakaladığı için filmin doğasına sadık yeni bir dil icat edendir.” demiş Ingmar Bergman, Tarkovsky için. Gün geçtikçe ne kadar haklı olduğu ve Tarkovsky’nin gelmiş geçmiş en iyi yönetmenlerden olduğu tekrar doğrulanmış oluyor. Bu vesileyle hem Tarkovsky’nin doğum gününü kutlamış olalım hem de ilham aldığı on filmi sizinle paylaşmış olalım.
1) Earth (1930)
Yönetmen: Alexander Dovzhenko
“Birinin beni kesinlikle birisiyle karşılaştırması gerekiyorsa, Dovzhenko olmalı. Atmosfer sorununun özellikle önemli olduğu ilk yönetmendi. ” – Andrei Tarkovsky
Her yeni çalışmanın arifesinde Tarkovsky’nin Alexander Dovzhenko’nun “Dünya”sını yeniden izlediği söylenir.
2) City Lights (1931)
Yönetmen: Charlie Chaplin
1972’de Leonid Kozlov tarafından en sevdiği filmlerini listelemesini istediğinde Tarkovsky, Charlie Chaplin’in Şehir Işıkları’nı beşinci sıraya yerleştirmişti. Tarkovsky sinemanın sessiz geçmişinin ‘gerçek’ bir film yapımı için başlangıç olduğuna inanıyordu. Bununla birlikte, Şehir Işıkları’nın bu listeye dahil edilmesi, Chaplin’in yönetmen olarak kendini gerçekleştirmesine Tarkovsky’nin hayran olduğunu gösteriyor. Tarkovsky, Chaplin’in çalışmalarının verimliliğine ve minimalizm kullanımının film yapımını nasıl geliştirdiğine hayran kalmıştı.
3) L’Atalante (1934)
Yönetmen: Jean Vigo
Jean Vigo’nun etkisi Tarkovsky’nin uzay filmlerinde belirgindir. Filmin duygusal bir arena olması gerektiğine, bir yönetmenin yaşadıklarını aktarması gerektiğine inanıyordu. Ayrıca mise-en-scène’nin izleyicinin kendi okumasını yorumlamasına izin vermesi gerektiğine inanıyordu.
4) Diary of a Country Priest (1951)
Yönetmen: Robert Bresson
Tarkovsky ve Bresson’un stilleri estetik olarak farklı olmalarına rağmen Tarkovsky, Bresson’un parçalanmış stilini uzun süre kullanmayı tercih etti. Bresson’un gerçekçiliğe olan bağlılığını büyük beğeni toplamıştı. Tarkovsky, bir Ülke Rahibinin Günlüğü’nü şimdiye kadar gördüğü en büyük film olarak adlandırmış ve Bresson’un gerçeği arayışında gereksiz abartıdan uzak tutmasını çok beğeniyordu. Hıristiyan teolojisi her iki yönetmen için de yinelenen bir temaydı, her iki yönetmenin görevinde merkezi bir materyalist dünyada yaşayanların katlandığı manevi ızdırap ve kişisel fedakarlıklar vardı.
5) Ugetsu Monogatari (1953)
Yönetmen: Kenji Mizoguchi
Kenji Mizoguchi’nin filmlerinin uzun sahne çekimleri ve görüntülerinin saflığı, Tarkovsky’nin çalışması üzerinde estetik bir etki barındırıyordu. 1979’da Télérama ile yaptığı bir röportajda Tarkovsky, Rus prensinin Tatar’ı yakalamaya çalıştığı Andrei Rublev’deki bir sahnenin, Mizoguchi filminden bir alıntı olduğunu itiraf etti; Ugetsu Monogatari, mükemmel bir örnekti. “Siyah beyaz görüntü kalitesi, manzara, bulutlu gökyüzünün opaklığı mürekkeple çizilmiş bir Çin manzarasına garip bir benzerlik gösteriyor […] Hikayenin konusu ile ilgisi olmayan bir sahne. Bir ruhun durumunu ifade etmeye çalışır ”. Tarkovsky, Mizoguchi’yi kendi dünyalarını yaratmaya çalışan küçük bir film yapımcısı kategorisine dahil etmişti. Onu sinemanın şairi olarak adlandırmıştı.
6) Throne of Blood (1957)
Yönetmen: Akira Kurosawa
Tarkovsky, Throne of Blood’ın büyük bir hayranı değildi aslında. Akira Kurosawa’nın “Shakespeare’in planını yüzeysel bir şekilde kopyalamasını” sevmediğini, ancak yönetmenin bütünsel olarak çalışmasının hayranıydı. Stalker’daki bir duvara tebeşirle yazılmış AK’nin etkisine ince bir gönderme olduğu da söylenir. Throne of Blood’da Tarkovsky’nin hayran olduğu bir sahne vardı. Washizu’nun ordusu siste kaybolduğunda, Kurosawa yönü kaybetmek için unutulmaz bir ağaç kullanır. Bu ağacın tekrarlanan görüntüsü, atlıların daireler çizdiğini açıkça ortaya koyuyor. Kurosawa’nın karışıklıklarını, Tarkovsky’nin konuştuğu diyalogdan ziyade mise-en-scène ve basit kamera hareketleri aracılığıyla dile getirme yeteneğiydi.
7) Nazarín (1959)
Yönetmen: Luis Buñuel
Tarkovsky’nin zamanında heykeltraşlığında kendi filmleri için sanat ve sinemanın rolü hakkındaki kitabında Luis Buñuel’i “her şeyden önce şiirsel bilincin taşıyıcısı” olarak tanımlıyor ve Nazarín’i 1972’deki en iyi filmler listesinde üçüncülüğe yerleştiriyor. Buñuel en çok ikonoklastik sürrealizm ile bilinir. Bununla birlikte, Buñuel’in Tarkovsky’ye ilham veren günlük yaşamın gerçeklerinden sinematik söylemi yükseltmesi olmuştu.
8) L’avventura (1960)
Yönetmen: Michelangelo Antonioni
Geoff Dyer’ın, Tarkovsky’nin Stalker’ına olan hayranlığına samimi bir yolculuk olan Zona romanında, film için önce L’avventura’yı Avrupa’da tipik, uzun soluklu bir sanat filmi örneği olarak kullanıyor. Dyer’in L’avventurra’yı incelemesindeki arkasındaki ironi, neredeyse dindar bir hayranlıkla tasvir ettiği Tarkovsky’nin, 1983’te Sight & Sound için bir makalede mucizevi bir film olarak tanımlamasıdır. Antonioni’nin Tarkovsky üzerindeki etkisi belki de en iyi Nostalji’de görülür. Tarkovsky, Antonioni gibi, eylemi çerçeveden boşaltır ve izleyiciyi kahramanla farklı bir ilişki başlatmaya zorlar ve sırayla karakterlerin iç dünyasında daha fazla yaşatır.
9) Winter Light (1962)
Yönetmen: Ingmar Bergman
Tarkovsky’nin çalışmalarının doğrudan Ingmar Bergman’dan etkilenen çeşitli unsurları vardır. Ancak, Tarkovsky’nin en çok ilham aldığı şey İsveçli yönetmenin ses ve sessizliğin etkileyici kullanımıydı. Giderek daha materyalist bir dünyada tanrısız bir boşluk oluşturmak için sessizlik kullanımına ve önemlerini yükseltmek için belirli sesleri ayırma yeteneğine hayran kaldı. Alıntı yaptığı bir örnek, Kış Işığı’nda balıkçı vücudunun bulunduğu sahnedir. Komşu akarsudan gelen su sesi duyulacak tek ses, boşluğu, kahramanının manevi krizini sorgulamak için bir boşlukla dolduruyor. Tarkovsky, finalinde Bergman’ın ses karıştırıcısı Owe Svensson ve çoğu Bergman esque filmi The Sacrifice’i kullanacaktı.
10) The Colour of Pomegranates (1969)
Yönetmen: Sergei Parajanov
Sergei Paradjanov bir keresinde Ivan’ın Çocukluğu için,bu film olmasaydı asla bir film yapamayacağını söylemişti. Tarkovsky’nin etkisi tüm Paradjanov’un çalışmalarında belirgindir, ancak bu, Paradjanov’un filmlerinin paradoksal güzelliği ve rüya gibi gösterisiyle Tarkovsky’nin sonraki filmleri üzerinde büyük bir etki ile karşılıklı bir hayranlığı doğuracaktı. Otoriter nesnelliğin şiirsel yakınsaması ve kahramanların Narın Rengi’ndeki öznelliği hem Nostalji hem de Kurban üzerinde açık bir etkidir, her iki yönetmen de içsel acı çekmeye şiirsel bir şekil verir.