Van Gölü'nü canlandıran, Tatvan'a hayat veren Fethi Algon'un karşılaştığı zorluklar ve ilkleri nelerdir? Fethi Algon, bölgeye nasıl bir hayat vermiştir?
Önder Cırık'ın kaleminden idealist, savaşçı ve ülke sevdalısı güzel bir insan profili...
Fethi Algon yurt dışında eğitim görür ve yurda döner. Ülkesine hizmet aşkıyla yanıp tutuşmaktadır. Devletten görev ister. Önüne harita konur ve bir yer seçmesi istenir. Ege ve Marmara'da bir yer isteyeceği düşünülürken o Van Gölü'nü işaret eder.
Yoklar içinde bir bölge
Devlet, gemi inşa mühendisi Fethi Algon’u 1946 senesinde Tatvan'a yollar. Kocaman bir iç deniz vardır ama üzerinde hiç deniz taşımacılığı yoktur.
Fethi Algon eşini, iki oğlunu alır Kurtalan Ekspresi ile önce Siirt Kurtalan'a oradan da 8 saat (122 km) süren bir yolculukla Tatvan'a varır.
Vardıklarında manzara şudur; Tatvan‘da yol yok, okul yok, elektrik yok, su şebekesi yok... Üstüne, Türkçe bilen yok, bakkal bile yok!
Fethi Algon önce tersaneyi kurar ve Van Gölü üzerinde yolcu taşımacılığı yapacak gemilerin, kosterlerin, römorkorların üretimine başlar. Eş zamanlı olarak da Ahlat, Erciş, Van ve Gevaş’ta iskelelerin yapımları da başlar.
Sene 1950 dediğinde Van Gölü üzerinde yolcu taşımacılığı başlamıştır bile. Siirt Kurtalan'a gelenler karayolu ile Tatvan'a, oradan da göl çevresinde nereye gidecekse. Fethi Algon bakar ki herkes yakalayamıyor feribot saatlerini, der ki Denizcilik Bankası’na "Buraya otel lazım."
Bunun üzerine Doğu Anadolu'nun ilk ve tek dört yıldızlı oteli Tatvan'a inşa edilir. Vatandaş feribot beklerken rezil olmasın diye. İstanbul'dan, Yalova'dan şefler, otel müdürleri getirilir personelinin eğitimi için. Otelin adı Denizcilik Bankası Oteli'dir.
Bu arada tersane arazisi bir kampüs haline getirilir. 1950 gibi senede Van Gölü’nde yelken yapılır. Çevre illerden sayısız insan yelkenli izlemeye gelir. Fethi Algon’a devletin gönderdiği paralar Diyarbakır üzerinden gelir. Çünkü en yakın Ziraat Bankası oradadır.
Eşkiyayı dağdan indirir
Mecido isimli bir eşkiya yolda parayı getirenleri soyar, bütün paraları alır. Jandarma bile Mecido’ya bulaşmak istemez. Fethi Algon, Mecido’ya haber salar, gelsin görsün beni diye.
Mecido bir eşkiyadır ama devletin adamı çağırmıştır sonuçta ve kalkar gider. Mühendis Fethi Algon derdini sorar.
Mecido der; adam vurdum, eşkiyayım diye kime bana iş vermez, ne yapayım?
Fethi Algon, 1.90 boyundaki bu dev adama Tatvan tersane kampüsünde bekçilik işi verir. Mecido eşkiyalığı bırakır. Karda, tipide çoluk çocuğu okula götürmek de dahil, her işe canla başla koşar. Tersanenin has adamı olur.
Tatvan’da okul da yoktur. Mühendis Fethi Algon’un çocukları okula başlayacak olunca, kaymakama valiye çıkıp okul mevzunuzu dile getirir. Sene 1948’dir. Vali, kaymakam “yok öyle bi para” bizde derler. Okulu yapın, biz öğretmeni atayalım. Fethi Algon bulur buluşturur, tersane kampüsünde bir oda, karatahta ve 25 öğrencinin eğitim alacağı bir derslik kurar. Valiye, kaymakama haber salar, atayın öğretmeni. Böylelikle Tatvan’ın ilk okulu açılır. Öğrenci sayısı 25’dir. 23’ü Türkçeyi ilk okulda duyar.
Fethi Algon ve ailesi 1959 senesine kadar Tatvan’da kalır ve bugün bile Tatvan’nın Bitlis il merkezinin daha önünde anılmasını sağlayan altyapıyı kurar. Sonra geldikleri yer olan İstanbul’a dönerler.
Oğlanlardan küçük olanı Atila, yıllar sonra Denizcilik Bankası’nda müfettiş olur. Sene 1970’ler ve Tatvan denetlemesi vardır, gönüllü olur. Kurtalan Ekspresi, Bitlis, Tatvan, 3 gece 4 günde varır. Tatvan’da babası zamanında açılan Denizcilik Bankası oteline yerleşir.
Resepsiyonda dev gibi ama beli bükülmüş bir adam vardır. Resepsiyonistle kavga etmektedir. Üstü başı perişandır. Atila Algon zar zor tanır adamı. Adam, babasının eşkiyalığı bırakıp işe aldığı eşkiya Mecido’dur. Sarılırlar, ağlaşırlar, dertleşirler... Babası gittikten sonra gelenler, ne yapıp edip kovdurmuştur Tatvan tersanesinden Mecido’yu... Mecido eşkiyadır, adam vurmuştur, katildir... Oğlunun açtığı bakkal dükkanı geliri ile kıt kanaat geçinmektedirler Tatvan’da. Sorarım size? Fethi Algon da devlettir, sonrasında gelenler de? Bu devlet nasıl bir şeydir? Hele deyin bana!