Demokrasi Zirvesi
28 ile 30 Mart 2023 tarihleri arasında Amerika Birleşik Devletleri İkinci Demokrasi Zirvesi'ne ev sahipliği yapı-yor. Amerika Birleşik Devlet-leri'nin bu yıl ikincisini düzenlediği Demokrasi Zirve-si'ne 120 civarında ülke katıla-cak. Zirvenin amacı demokra-tik kurumların güçlendirilmesi, insan haklarının korunması ile yurt içinde ve yurt dışında yolsuzlukla mücadelenin hız-landırması olduğu belirtiliyor. Biden yönetimi iki NATO müttefiki olan Türkiye ve Macaristan'ı bu zirveye davet etmedi. 28 ile 30 Mart 2023 tarihlerinde Washington'da gerçekleşen zirveye Biden ve ekibinden en üst düzey 20 kişinin katılırken Kosta Rika, Güney Kore, Hollanda ve Zambiya da ortak ülkeler olarak yer aldılar. ABD liderliğindeki Demokrasi Zirvesi’ne katılan İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu, yargı sisteminde revizyon planından vazgeçmesi yönünde ABD Başkanı Joe Biden’dan gelen öneriyi reddederek, ülkesinin kendi kararlarını verdiğini söyledi. ABD hükümeti, 1977'den beri gezegendeki diğer tüm ülkelerdeki insan hakları uygulamaları hakkında raporlar yayınlıyor ve kendisi hakkında bir tane bile yayınlamadı. ABD'nin Irak'ı işgalinin 20. yıldönümü olan 20 Mart'ta yayınlanan raporların dile getirdikleri genellikle körü körüne parmakla işaretlemeye benziyor, bu yıl özellikle bu metotları ironik görünüyor.
Ne var ki ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken Pazartesi günü düzenlediği basın toplantısında felaketle sonuçlanan Irak Savaşı'ndan hiç bahsetmedi. Birleşik Krallık ve Avustralya gibi ülkelerin aktif desteğiyle ABD'nin Irak'ı işgali yalanlara dayanıyordu. Eski Irak lideri Saddam Hüseyin ABD'nin Irak'ı işgal etmek için bahane olarak kullandığı kitle imha silahlarını stoklamamıştı. Ayrıca, 11 Eylül 2001 saldırılarında ABD komisyonu, Saddam Hüseyin ile El Kaide arasında herhangi bir ilişki olduğunu gösteren hiçbir kanıt olmadığı sonucuna vardı. Saddam otoriter bir rejim inşa etmişti yıktılar, fakat yerine daha iyisi inşa edilemedi. Dolayısıyla otoriterleşme ile mücadelede tek başına bu zirveler belirleyici değiller. Demokrasiler ise bu zirveler sayesinde, otoriter saldırganlığa karşı politikaları koordine etme imkanına sahipler. Demokrasiler günümüzde çok ciddi olarak tehdit altındalar. Bu geçmişte ciddi ama yavaş yavaş büyüyecek bir tehdit olarak görülüyordu. Artık hem çok ciddi ve hem de acil olarak karşı konulması gereken bir tehdit olarak görülüyor.
Irak Savaşı'nda farklı tahminlere göre 100.000 ila 500.000 arasında Iraklı öldürüldü ve 9 milyondan fazla kişi evlerini terk ederek mülteci olmaya veya ülkenin başka yerlerine sığınmaya zorlandılar. Aslında verilen gerçek bedel çok daha yüksek, çünkü çok sayıda insan, tıbbi bakıma erişim eksikliği, yiyecek eksikliği ve güvenli içme suyunun bulunmaması gibi nedenleri sebebiyle hayatlarını kaybettiler. The New York Times dahil birçok haber kaynağı tarafından anlatılan Irak Savaş’ında 21. yüzyılın en kötü insan hakları ihlalleri gerçekleşmiştir. Bu durum savaş suçu veya insanlığa karşı işlenen bir suç değilse, o zaman insan hakları ihlali veya savaş suçu nedir? Sorusuna cevap bulmak gerekir.
Irak Savaşı'nın bir insanlık suçu olmadığını iddia etmek, gerçekleri reddetmek demektir. Ayrıca Küba, İran, Venezüella, Afganistan ve Suriye'deki masum insanlara barbarca ekonomik yaptırımlar uygulayarak, kadınları ve çocukları gıda ve ilaçtan yoksun bırakarak onları aç bırakmak, insan haklarına aykırı bir durumdur. Bu insanları n bu acıları yaşamadıklarını bu insanları yoksullaştırmadıklarını iddia eden emperyalistler gerçekleri inkâr ediyorlar. Irak Savaşı insanlığa karşı işlenmiş suç ve insan hakları ihlalidir. Irak Savaşı, sadece Irak halkına değil, aynı zamanda Orta Doğu'nun geri kalanındaki insanlara ve hatta dalga dalga Iraklı mültecilerle karşılaşan Avrupa'daki insanlara acılar çektirdi. Bu realitelerin yanı sıra, ABD'nin Afganistan'da 20 yıldır devam eden savaşı ve işgali, NATO'nun 2011'de Libya'yı işgali ve bombalaması ve Washington'un bir düzine kadar Müslüman ülkeye düzenlediği drone saldırıları en kötü insan hakları ihlalleri ve savaş suçları arasında yer alıyor. Yine de Irak Savaşı'nın 20. yıldönümünde, dünyaya insan hakları dersi vermeyi seven ve diğer ülkeleri savaş suçları veya insanlığa karşı suçlar işlemekle suçlayan Batılı emperyalist politikacılar arasında sağır edici bir kolektif sessizlik var.
ABD'nin Afrika'dan sorumlu eski dışişleri bakan yardımcısı ve ABD'nin eski Gine ve Etiyopya büyükelçisi Tibor Nagy'nin bile Salı günü bir tweet'te yıllık ABD insan hakları raporunu ev sahibi ülke yetkililerine sunmanın asla hoş olmadığını söylemesine şaşmamalıyız. Nagy, "Her zaman sordular: 'ABD'deki insan hakları ihlalleri uygulamalarına ilişkin rapor nerede?'" diye yazdı ve "bu harika bir soruydu ve öyle olmaya devam ediyor!"
Öte yandan, Meksika Devlet Başkanı Andres Manuel Lopez Obrador Salı günü ABD'nin ikiyüzlülüğüne ateş püskürdü, ABD raporlarını "yalan" olarak nitelendirdi ve ABD'nin "Julian Assange ‘yi tutukluyken insan hakları ihlali nedeniyle ABD Başkanı Joe Biden konuşamayacağını vurguladı. ABD hükümeti insan haklarını silah haline getirdi, ancak dünya artık kolay kolay kandırılamaz. ABD, son on yılda diğer tüm ülkelerden daha fazla ülkeyi işgal etti, bombaladı ve daha fazla savaş yürüttü.
Yurtiçinde, beyaz ve siyah Amerikalılar arasındaki 6:1 servet farkı da dahil olmak üzere şaşırtıcı ırksal eşitsizlik var, bu eşitsizlik ABD yönetiminin muhtemelen en büyük insan hakları ihlalidir. ABD Yüksek Mahkemesi'nin Haziran 2022'de Roe v Wade'i bozması, kadınlara yönelik en büyük insan hakları ihlalidir. ABD hükümeti, evdeki dağınıklığı görmezden gelip başkalarını suçlamak yerine kendi insan hakları siciline ilişkin bir rapor yayınlarsa daha iyi hizmet etmiş olur.
II.)
Foreign Policy'de yer alan bir habere göre, 3 ABD yetkilisi Washington'un Ukrayna savaşında Rusya karşısında bu iki ülkenin desteğinin yanı sıra Finlandiya ile İsveç'in NATO üyeliği için onayına ihtiyaç duymasına rağmen Türkiye ve Macaristan'daki demokratik gerilemeden duyduğu endişeyi gösterdiğini belirtti. Her zamanki gibi durumu bu büyük etkinliğin arifesinde "önde gelen" yayınlardan ve kuruluşlardan - The Economist, Transparency International, Freedom House, vb. yayınlar önemli bir şekilde değerlendiriyorlar, değerlendirecekler. Özgür ve adil seçimler, siyasi özgürlüğün temel bir bileşenidir. Demokraside özgür ve adil seçimlerden daha fazlası var. İlle velakin onlarsız demokrasi olamaz. Siyasi özgürlüğün bu temel bileşenini, seçim günündeki eski moda dolandırıcılıktan, kampanya dönemindeki medya manipülasyonuna ve düzenleyici engellere kadar ona karşı sıralanan tehditlerden korumak için sürekli dikkatli olmak gerekir.
Demokrasi, İnsan Hakları ve Çalışma İlişkileri Bürosu veya daha basit bir ifadeyle ABD Dışişleri Bakanlığı, dünyanın farklı ülkelerindeki insan hakları durumuna ilişkin raporlar hazırlamıştır. Burada sürpriz yok. Mart sonunda suçlayıcı konuşmaların şiddetle döküleceği ülkelerin kısa listesi biliniyor. Biden'ın kendi deyimiyle "demokrasi mücadelesinde cephede" kimin olduğu da biliniyor. Bu bağlamda, Dışişleri Bakanlığı'nın raporunda Ukrayna'daki siyasi süreçlerin kuru yargılayıcı olmayan açıklaması merak uyandırıyor. Siyasi Süreçlere Katılım Özgürlüğü bölümünde şöyle belirtiliyor: “Mayıs ayında hükümetin siyasi partileri yasaklamasına izin veren bir yasa yürürlüğe girdi. Aralık ayı itibarıyla Rusya Federasyonu ile sürdürülen iş birliği nedeniyle 12 siyasi parti kapatılmıştır. Yolsuzluk henüz yenilmiş değil ve bir dizi medya kuruluşuna karşı katı yaptırımlar ve kısıtlayıcı politika yürürlükte. Ancak tüm bunlar Ukrayna'nın uluslararası demokrasi notlarında istikrarlı bir şekilde yükselmesini engellemiyor.
Ne yazık ki Ukrayna, ABD ve müttefiklerinin Afganistan'ın yerini alacak başka bir "karlı projesi" oldu. İsveç analitik merkezi SIPRI'ye (Stockholm Barış Araştırma Enstitüsü) göre, bugün ABD, 2018-2022'de kaydedilen %14'lük bir büyümeyle dünya silah ihracatının %40'ını oluşturuyor. Ve en büyük Alman savunma endüstrisi Rheinmetall, 2022'de rekor kar ve 2023 için cesur beklentiler bildirdi. Demokrasi ve insan haklarının zaferi adına kâr edin.
Hukuka aykırı tek taraflı yaptırımlar uygulama politikası da demokrasi ve insan haklarının zaferi adınadır. Bu nedenle, yıkıcı Şubat depreminden sonra Suriye halkına insani yardım sağlayabilmek için Şam'a yönelik yaptırımların kısmen kaldırılması -her dakikanın önemli olduğu- birkaç gün sürdü. Afganistan Ulusal Rezerv Fonu'nun varlıklarının yarısı New York Federal Rezerv Bankası'nın hesaplarında ve basitçe söylemek gerekirse, hırsızlık demokrasi ve insan haklarının bir zaferidir. Soğuk Savaş'ın sona ermesinden bu yana yalnızca demokrasi ve insan haklarının zaferi adına 251. yabancı askeri operasyon yapıldı.
Bu arada, Amerika Birleşik Devletleri'nin nüfusu her yıl ülke içinde demokrasi konusunda giderek daha az iyimser hale geliyor. Pew Araştırma Merkezi'ne göre, on Amerikalıdan sadece ikisi ülkedeki gidişattan gurur duyuyor. Quinnipack Üniversitesi tarafından yürütülen bir ankete göre, yanıt verenlerin %67'si Amerikan demokrasisinin çökme tehlikesiyle karşı karşıya olduğuna inanıyor ve %48'i Kongre Binası'nın yeniden ele geçirilmesini dışlamıyor. Bir NPR/Ipsos anketi de benzer sonuçlar gösteriyor; yanıt verenlerin %64'ü genel olarak Amerikan demokrasisinin krizde ve çökme tehlikesiyle karşı karşıya olduğu konusunda hemfikir.
Amerikan tarzı demokrasinin temeli olarak agresif bir şekilde uygulanan "kurallara dayalı düzen", yanıltıcı çekiciliğini kaybediyor. 2021'de Pew Araştırma Merkezi, Amerika Birleşik Devletleri'nin bir demokrasi modeli olarak dış algısı üzerine bir anketin sonuçlarını yayınladı. Dikkat çekici bir şekilde, Amerika Birleşik Devletleri'nin müttefik ülkeleri bu ankete katıldılar. Araştırmaya göre, yanıt verenlerin yalnızca %17'si Amerikan demokrasisini bir rol model olarak nitelendirirken, %57'si artık Amerikan modelini örnek alınacak bir model olarak görmediğini ve %23'ü bunu hiçbir zaman için düşünmediğini söylüyorlar.
2022'de bir dönüm noktası olan Mart ayında Economist Intelligence Unit, Global Forecasting Team tarafından yürütülen bir analizin sonuçlarını yayınlıyor: dünya nüfusunun neredeyse %58'i (Rusya ve Ukrayna nüfusu hariç) tarafsız bir tutum sergileyen ülkelerde yaşıyor. 2022'de Rusya'ya yönelik dahası, harcanan muazzam kaynağa rağmen, anladığımız kadarıyla Batı'nın pozisyonuna verilen desteğin azalması yönünde bir eğilim var. Başka bir deyişle, demokrasiye yönelik tehditler için aktif arayış, yine demokrasi aramanın zarar vermeyeceği yerde gerçekleşecektir.
30 Mart 2023, Dresden