Shinzo Abe Japonya İçin Ne Anlama Geliyordu?
Japonya, Cuma günü Nara şehrinde öldürülen eski başbakan Shinzo Abe için olağanüstü bir keder ve üzüntü patlamasına tanık oldu.
Ülke, 1989'da İmparator Hirohito'nun ölümünden bu yana böyle bir şey görmedi.
Ülkenin savaş sonrası en uzun süre görev yapan başbakanı olan Abe, sevgiden çok saygı uyandırdı.
Aslında, kamuoyu yoklamaları defalarca, çoğu Japon'un ona oy vermeye devam etseler de, ondan aşırı derecede hoşlanmadığını gösterdi.
Peki acılarının arkasında ne var?
Kısmen, bir kampanya etkinliğinde konuşma yaparken vurularak öldürülme şeklindeki şoktan kaynaklanıyor. Silahlı suçların ve siyasi şiddetin çok nadir görüldüğü Japonya'da böylesine çirkin bir ölümün gerçekleşebileceğini anlamakta güçlük çekiyoruz.
Ancak ölümüyle birlikte, Abe'nin Japonya'ya ne verdiği konusunda da artan bir farkındalık var.
Her şeyden önce, bu istikrar ve güvenlikti.
Abe 2012'de iktidara geri dönmeden önce, Japonya İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana en büyük travmasını yaşıyordu - Fukushima'da büyük bir deprem, tsunami ve nükleer erime.
İktidar koalisyonu kaos içindeydi. Japon ekonomisi 1992 borsa çöküşünden hala kurtulamamıştı ve önceki yirmi yılda Japonya 14 başbakanın gelip gittiğini gördü. Bunlardan biri sadece 64 gün sürdü.
Abe, gerçek bir enerji duygusuyla ve en önemlisi, rahatlıkla "Abenomics" olarak adlandırdığı bir ekonomik planla ofise geri döndü.
"Japonya geri döndü" ilan etti. Faiz oranları sıfırın altına düşse bile, finansal piyasaları likidite ile dolduracak ve fiyatları yukarı doğru zorlayacak bir "büyük bazuka" nakit para ilan etti.
Fiyatlar yükseldikçe ve paralarını koyacak hiçbir yeri olmadığı için insanlar harcama yapmaya, büyüme yaratmaya ve ücretleri artırmaya zorlandı.
"Abenomics" işe yaradı mı? Tam olarak değil. Ancak borsa yükseldi, istihdam arttı ve başbakanlık ofisindeki adam ne yaptığını biliyor gibi görünüyordu.
Ekonomi aslında hiçbir zaman Abe'nin güçlü takımı olmadı. Yaşam boyu takıntısı ulusal güvenlikti. Ve onun gerçek mirası burada yatıyor.
Abe, Hindistan ve Avustralya da dahil olmak üzere "aynı düşünceye sahip demokrasiler" olarak adlandırdığı bir ittifak kurmaya çalıştı. Ayrıca ABD, Japonya, Hindistan ve Avustralya arasındaki bir ittifak olan Dörtlü'nün kurulmasında da etkili oldu.
Ancak Japonya'nın güvenlik politikasının anahtarı "Madde 9"dur - Japonya'da bu sözleri söylediğiniz zaman ne demek istediğinizi herkes bilir.
Japonya'yı "pasifist bir ulus" yapan anayasanın önemli bir parçasıdır. İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra muzaffer Amerikalılar tarafından oraya kondu ve Japon milliyetçileri o zamandan beri ona karşı korkup duruyorlar. Bunun Japonya'yı zayıflattığını, kendi ayakları üzerinde duramayacaklarını veya müttefiklerini savunamayacaklarını iddia ediyorlar.
Soğuk Savaş sonrası bir dünyada, Çin ve Kuzey Kore'den gelen tehdidin artmasıyla Abe, 9. Maddenin gitmesi gerektiğine karar verdi.
Eski bir kıdemli diplomat ve Abe'nin arkadaşı olan Kazuhiko Togo, "Anayasanın fikri, Japonya'nın güvenliği için dünyanın iyi niyetine güvenmesi gerektiğiydi" diyor.
"Saçmalık. Yani Abe bu yanılgıdan kurtulmak istedi" diye ekliyor.
Ama nasıl?
Japonya'nın anayasasını değiştirmek son derece zor. Her iki mecliste de üçte iki çoğunluğa ve ulusal bir referandumun desteğine ihtiyacı var.
Abe bunun imkansız olduğunu biliyordu. Böylece, başka bir çözüm buldu - 9. maddenin anlamını "yeniden yorumlayan" bir yasa çıkaracaktı.
Bay Togo için bu bir dahiydi.
"Madde 9'un yorumunu değiştirdi, böylece Amerika Birleşik Devletleri Japonya yakınlarına saldırırsa, o zaman Japonya saldırıya uğramış gibi olur ve bu, toplu savunma hakkımızı savunmamıza izin verir. Bunun anlamı çok büyük, " açıklıyor.
Yani, ABD, diyelim ki Tayvan'ı bir Çin işgaline karşı savunmak için bir savaşa girerse, Japonya da katılabilir.
Abe'i eleştirenler, sonuçların çok büyük olduğu konusunda hemfikirler, ancak aynı zamanda onları rahatsız edici olarak görüyorlar.
Siyaset bilimci Profesör Koichi Nakano, "Bence Bay Abe'nin [9. Madde hakkındaki] iddiası, her şeyi arka kapıdan yapmak yerine ön kapıdan yapma cesareti ve dürüstlüğü olsaydı daha inandırıcı olurdu" diyor.
"Sanki 9. Madde, resmen tartışılmadan ve resmen değiştirilmeden pencereden atıldı."
Abe'nin destekçileri bile onun tamamlanmamış bir miras olduğunu kabul ediyor.
Ancak Pazar günkü seçimlerden sonra, lideri olduğu Liberal Demokrat Parti (LDP) şimdi her zaman istediği anayasa değişikliğini gerçekleştirebilecek bir konumda olabilir.
LDP liderliğindeki hükümet koalisyonu zaten alt mecliste üçte iki çoğunluğa sahipti. Ve Abe'nin öldürülmesinden iki gün sonra yapılan anketlerde üst meclisteki çoğunluğunu biraz artırdı.
Ama daha da önemlisi, sağcı bir parti, Ishin no Kai, üst meclisteki sandalye payını önemli ölçüde artırdı. Koalisyon ortağı olmasa da anayasa değişikliğini destekliyor ve bu nedenle lehte oy verecek.
Bu oy, Abe'nin mirasını sağlamlaştıracak.
Bazı açılardan, Abe zamanının ötesindeydi. 2020'de sağlık nedenleriyle istifa ettiğinden beri Rusya Ukrayna'yı işgal etti ve Çin'in Tayvan'a yönelik niyetleri daha da netleşti.
Japonya şimdi hem Çin'in (Çin'in de iddia ettiği) Senkaku adaları çevresindeki Japon kontrolündeki sulara giderek daha saldırgan ve sık sık müdahale etmesinden hem de Pekin'in Tayvan çevresindeki hava ve deniz faaliyetlerinden endişe duyuyor.
Tayvan'ın kuzey kıyısı, Japonya'nın en güneydeki deniz sınırının sadece 100 km güneyindedir. Dolayısıyla Japonya, Tayvan üzerindeki herhangi bir çatışmanın kaçınılmaz olarak Amerika Birleşik Devletleri'ni içine çekmesi olasılığının da farkındadır - ve Japonya'daki büyük ABD askeri üsleri nedeniyle Japonya'yı da doğrudan etkiler.
Bütün bunlar Japon kamuoyunda bir kaymaya yol açtı - insanların çoğunluğu artık savunma harcamalarında bir artışı destekliyor.
Belki de sonunda Japonya'nın 9. Madde hakkında bu dürüst konuşmayı yapma zamanı gelmiştir.