19 Aralık 2009 günü, öğrenme ve hafıza yetenekleri ile bilim adamlarını olduğu kadar sıradan insanları da etkileyen ve Yağmur Adam (“Rain Man“, 1988) filmine esin kaynağı olan Kim Peek, 58 yaşında hayata gözlerini yumdu.
Kim Peek’in her türlü bilgiyi, rakamı ve aslına bakılırsa karşılaştığı her türlü herşeyi hatırlayabilme yeteneği, onu dünyanın belki de gelmiş geçmiş en ünlü “savant“ı haline getirmişti. Oldukça nadir görülen bir beyin kusuru ile dünyaya gelmiş olduğundan, doktorlar anne ve babasına onu bir özel bakım enstitüsüne vermelerini öğütlemişler, orada büyütülmesinin uygun olacağını belirtmişlerdi. Hatta, daha sonraki yaşlarında bir lobotomi operasyonu geçirmesi gerekeceğini de aileye bildirmişlerdi.
(Lobotomi, beynin prefrontal korteks bölgesinin diğer beyin bölgeleri ile ilişkisini sağlayan bağlantıların kesilmesini ve o bölümün bir kısmının alınmasını içeren bir operasyondu. O zaman da oldukça tartışmalı bir işlem olmasına rağmen, bulunduğu 1935 yılından itibaren 20 yıl boyunca yaygın olarak uygulandı. Son bir not: lobotomiyi ilk kez uygulayan “bulan?” doktora neler olduğunu daha önce yazmıştım.)
Hayatının bu erken bölümü, Daily Telegraph’ta ölümünün ardından yayınlanan şu detaylı yazıda gayet güzel anlatılmış.
Ancak, Kim Peek’in ailesi bu önerilerin tümünü reddetti. Daha sonra, Peek’in çarpıcı yetenekleri onu üne ulaştırmış ve bu yetenekleri sayesinde hakkında yapılan çeşitli araştırmalar için dünyayı dolaşma imkanı bulmuştu. Yine de, beyninin çalışma biçimi ile limitlerinin anlaşılması zor genişliği, bilim adamlarını Peek’in ölümüne kadar şaşırtmaya devam etmeye devam etti.
Advances in Pediatrics isimli bilimsel bir dergide 2008’de yayınlanan bir makale, Peek’in muhtemelen aslında otizm değil, “FG sendromu” olarak bilinen bozukluğa sahip olduğu sonucuna varıyordu. Daily Telegraph’ta konu şu şekilde özetlenmiş:
“Onun beynini inceleyen nörologlar ve diğer tıp adamları, onda corpus callasum adı verilen, beynin sağ ve sol yarıkürelerini birbirinden ayıran
ve bilginin filtrelenmesi görevini yapan ince zarın var olmadığını tespit etmişlerdi. Bu durum, Peek’in beyninin efektif olarak dev bir bilgi bankasına eşit hafızaya sahip olması anlamına geliyordu ve inanılmaz fotoğrafik hafıza yeteneğinin temelini oluşturuyordu. Ayrıca, Kim Peek bilim tarihinde rastlanan bir ilk olarak, bir kitabın iki sayfasını aynı anda okuyabilen tek kişiydi, bunu bir sayfayı sağ, diğer sayfayı ise sol gözüyle okuyarak yapıyor, üstelik kitabın ters çevrilmiş ya da yan tutuluyor olmasının da bunu yapabilmesinde bir etkisi olmuyordu. Kafasına yerleştirdiği her türlü bilginin % 98’ini olduğu gibi hatırlayabilmesi, onun “mega-savant” olarak anılması sonucunu doğurmuştu.”
NPR’da ölümünün ardından yayınlanan makaleye göre, Utah Üniversitesi’nden Daniel Christensen, Peek hakkında “Onun sahip olduğu bilgi derinliği ve genişliği ile hafızası tek kelimeyle inanılmazdı. Bugüne kadar hiç kimse Peek’in neden, tam olarak neden, o şeyleri yapabildiğini çözemedi” demiş. Bu da onun yorumu elbette, özellikle nasıl değil, neden diye sorması gerçekten ilginç bir yaklaşım olmuş.
Babasınınsöylediğine göre, Peek geçtiğimiz hafta Cumartesi günü bir kalp krizi yüzünden hayatını kaybetmiş. Toprağı bol olsun, kimseye zararı olmayan, çok iyi bir insandı (derler yakından tanıyanlar).
Sonradan ekleme: Scientific American, normalde sadece abonelerine açık olan konuyla ilgili makalesinin tümünü Peek’in anısına bedava ulaşılabilir hale getirmiş. İlgilenenler uzun uzun okuyabilir.