Mùi Du Du Xanh (The Scent of Green Papaya) 1993 yılı mahsulü Anh Hung Tran tarafından yazılıp yönetilmiş olan Fransa yapımı bir film.
Fransa'da yaşayan 1962 doğumlu Vietnamlı yönetmenin Xich Lo (Cyclo, 1995) isimli filmi beni en çok etkileyen filmlerden biridir. Nedendir bilmem yazıya konu olan filmi bugüne kadar izleme fırsatım olmamıştı. Kısmet bugüneymiş...
Film, 1993 Cannes Film Festivalinde yönetmen Anh Hung Tran'a Award of the Youth ve Golden Camera ödüllerini kazandırdı.
Film, Mui adlı küçük kızın 1950lerde geçen yaşamının iki farklı(!) döneminden kesitler sunuyor. Mui henüz 10 yaşında iken köyünden ayrılıp Saigon'da ikamet eden tüccar bir ailenin yanına hizmetçi olarak verilir. Aile büyükanne, anne, baba, üç erkek çocuk ve yaşlı bir hizmetçiden oluşmaktadır. Büyükanne kocasının ölümünden sonra evin üst katında inzivaya çekilmiş, günlerini ibadet ile geçirmektedir. Baba ev işleri ile çok ilgilenmez, çalışmaz, müzik ve alkol ile vaktini geçirir. Evin bütün finansal yükü annenin omuzlarındadır. Kumaş ticareti yaptığı dükkanı idare eder. Evin ekmeğini (pardon pirincini) kazanır. Erkek çocuklardan birisi Mui'den küçük, diğeri Mui'den biraz daha büyüktür. Üçüncü çocuk yirmili yaşlarındadır. O da babası gibi müzik ve alkole eğilim gösterir. Cefakar yaşlı hizmetçi Mui'ye hizmetçilik işinin gereklerini öğretir. Çok çalışkan olan Mui itiraz etmeden işini layıkıyla yapar. Mui çok konuşmaz, devamlı etrafını gözler, öğrenir, ama etrafında olan bitene müdahale etmez. Anne Mui'ye karşı ekstra bir sevgi beslemektedir. Bunun sebebi Mui'yi seneler önce ölen küçük kızının yerine koymasıdır. Küçük kız eğer yaşasa, Mui yaşlarında olacaktır. Baba'nın kötü huylarından bir başkası da dönem dönem evin bütün kazancını alarak günlerce ortadan kaybolmasıdır. Bu kaybolmalarından bir tanesinde küçük kız hastalanmış, parasızlıktan tedavi göremeyerek babanın eve geri dönmesinden bir gün önce ölmüştür.
Filmin ikinci bölümünde zaman 10 sene sonraya alınır. Mui 20 yaşındadır. Yanında kaldığı ailenin şekli değişmiştir. Yaşlı hizmetçi, büyükanne ve baba ortada yoktur. Anne, büyükannenin yerini almış gibidir. Evin büyük oğlu evlenmiştir. Mui'yi evin büyük oğlunun müzisyen olan arkadaşı Khuyen'e verirler. Mui 10 sene öncesinde görmeye başladığı Khuyen'e daha o yaşlarda aşık olmuştur. Nişanlı olan Khuyen de aslında Mui'ye karşı boş değildir. (Hep bu cümleyi kurmak istemişimdir...)
Yönetmen Anh Hung Tran aslında konuyu çok fazla dallandırıp budaklandırmadan sadece iki farklı evin içinde olup bitenleri iki farklı yaşdaki Mui'nin gözünden anlatıyor. Seyirciye sadece Mui'nin gördüğü, duyduğu ve/veya anlayabildiği kadarı aktarılıyor. Bu sayede yönetmen yapmayı en çok sevdiği şey -anlatmak istediklerini sembollerle anlatmak- için kendine geniş alanlar açıyor. Bunun da üstesinden fazlasıyla geldiğini söyleyebilirim.
Mùi Du Du Xanh, sessiz, sakin, dingin bir film. İzleyeni yormayan cinsten. Filmin huşu içindeki akışına kapılmamak mümkün değil gibi.
Film içinde oldukça sık tekrarlanan (benim de izlemekten keyif aldığım) harika planlar mevcut. Özellikle sahnenin görünen ön kısmında birtakım olaylar olup biterken, sahnenin daha az görünen -fon diyebileceğimiz- kısmında da hareket olan sahneleri çok sevdim. Renk ve etkileyici kareler açısından da zengin bir film Mùi Du Du Xanh.
Her ne kadar beni Xich Lo kadar etkilemese de, her eve lazım diyebileceğim filmlerden biri. (7/10)