Paragrafın yapısı ile ilgili bu içeriğimiz de kısa konu anlatımlı paragrafın yapısı hakkında bilgi verdik aynı zamanda konu anlatımının sonunda paragrafın yapısı hakkında Online test ekledik.
PARAGRAF
- Paragraf birden çok cümlenin oluşturduğu düşünce
birimidir.
- Uzun bir yazı içinde bütün paragraflar hem
birbiriyle hem de her biri kendi içinde anlam ve
biçim uygunluğu taşımalıdır.
Örnek:
( I ) İster sesli okumada olsun ister sessiz okumada olsun;
okumaya başlamadan önce dikkatinizi, bir noktada
toplayarak okuduğunuz şeyde ne aradığımızı kendi kendimize
sormalıyız. ( II ) İyi bir okuyucu, okuduğu metne uymasını
bilen kişidir. ( III ) Hatta bunu alışkanlık haline
getirmeliyiz. ( IV ) Plansız, düzensiz bir okuma, hiçbir zaman
işimize yaramaz.
Bu paragrafta I, III ve IV. cümleler anlam bütünlüğü içindedir. Ancak II. cümle parçanın akışını bozmuştur. II. cümle parçadan çıkarılırsa paragrafta dil ve düşünce birliği sağlanmış olur.
PARAGRAFIN YAPISI:
Paragrafın yapısına iki açıdan yaklaşmak gerekir. Bütün paragraflarda giriş, gelişme, sonuç cümleleri olur.
Giriş Cümlesi: Paragrafın konusunun ortaya konulduğu ilk cümledir.
Gelişme Cümleleri: Giriş cümlesinden sonra gelen ve konu açıklayan cümlelere denir.
Sonuç Cümlesi: Açıklamaların sonuca bağlandığı en son cümleye denir.
Paragrafta olayların oluş, düşüncelerin mantık, betimlemelerin görülüş sırasına göre sunulmalıdır.
Oluş Sırası: Zamana göre yapılır; olay başlar, oluşur, biter.
Mantık Sırası: Cümleler birbirini destekler, açıklar.
Aralarında çelişki bulunmaz.
Görülüş Sırası: yakından uzağa ya da uzaktan yakına
doğru olur.
Planlı bir paragrafın incelediğimizde giriş gelişme, sonuç bölümlerinden oluştuğunu görürüz
GİRİŞ BÖLÜMÜ:
Çoğu kez paragrafın konunu, bakış açısını ortaya koyan cümlelerdir. Giriş cümleleri “ama, fakat ancak, oysa çünkü” gibi bağlayıcı öğelerle başlamaz.
GELİŞME BÖLÜMÜ:
Giriş bölümünde ortaya konulan düşüncenin geliştirilip örneklendirildiği cümlelerdir. Çoğunlukla birden fazladır.
SONUÇ BÖLÜMÜ:
Konuyla ilgili örneklerin, açıklamaların bir yargıya bağlandığı cümlelerdir. Sonuç cümleleri genellikle” demek ki, demek oluyor ki, anlaşılıyor ki, öyleyse” gibi bağlayıcı sözcüklerle başlar.
PARAGRAFTA ANA DÜŞÜNCE:
Her yazı belli bir düşüncenin dile getirilmesi amacıyla oluşturulur. Bu durum paragraflar için de geçerlidir. Paragrafta aslı anlatılmak istenen, vurgulanan temel düşünce paragrafın ana düşüncesidir.
Paragrafta ana düşünce bir cümle olarak verilmeyebilir. Bu paragraflarda ana düşünce parçanın bütününe sindirilmiştir. Biz onu anlar ve kendi cümlelerimizle ifade ederiz.
Ana Düşünce Cümlesinin Özellikleri:
- Kesin yargı bildirir. Yazarın yazma amacını ortaya koyan cümledir.
- Konuya değil, yazarın vermek istediği iletiye dayanır.
- Bu cümle paragrafın giriş cümlesi olabileceği gibi ortasında ya da paragrafın sonunda da olabilir.
- Bazen bu cümle açıkça verilmeyip paragrafın bütününe sindirilir.
Örnek:
“ ormanlarımızın faydaları” ifadesi bir paragrafın konusu olabilir. Fakat bu konu bir yargı bildirmiyor. Bu konunun ana düşüncesi: “
Gençleri, ormanlarımızın faydaları konusunda bilinçlendirmemiz gerekiyor.”
Ana düşünceyi bulmak için şu sorular sorulabilir:
- Paragrafın ana düşüncesi nedir?
- Paragrafta anlatılmak istenen nedir?
- Paragrafta vurgulanmak istenen nedir?
- Paragraftan çıkarılabilecek yargı nedir?
- Paragrafta bize iletilmek istenen mesaj nedir?
Yukarıdaki sorulara “asıl” sözcüğü eklendiyse seçenekler birbirine
yakındır; yani güçlü çeldiriciler vardır;
bu nedenle o paragrafın tüm seçeneklerini daha dikkatli okumak
gerekir.