Besin alerjisi olan kişilerde, yiyeceklerde bulunan belirli proteinlere tepki veren bir bağışıklık sistemi vardır. Bağışıklık sistemleri bu bileşiklere bir bakteri veya virüs gibi zararlı bir patojenmiş gibi saldırır.
Ulusal Alerji ve Enfeksiyon Hastalıkları Enstitüsü, Amerika'da çocukların yaklaşık yüzde 5'inin ve yetişkinlerin yüzde 4'ünün gıda alerjisi olduğunu tahmin ediyor. Bu, son 20 yılda çocukluk çağı gıda alerjilerinde yüzde 20'lik bir artış olduğunun göstergesidir. Dünya çapında, gıda alerjileri gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde 250 ila 550 milyon kişiyi etkilemektedir.
Bu yazıda, gıda alerjilerinin semptomlarını, nedenlerini, tedavilerini ve tetikleyicilerini ele alacağız.
Besin alerjilerine hızlı bakış:
- Çocuklarda daha sık gözükür.
- Bazı insanlarda, gıda alerjileri hayatı tehdit edici olabilir.
- Belirtileri mide bulantısı, ishal ve akıcı gözler içerebilir.
- Yaygın tetikleyiciler arasında yumurta, fındık, soya ve süt bulunur.
- Besin alerjilerini teşhis etmek zor olabilir.
Semptomlar hafif ila şiddetli olabilir ve her birini farklı şekilde etkiler. Her insan aşağıdakilerin hepsini deneyimlemez ve her reaksiyon biraz farklı olabilir, ancak ortak belirti ve semptomları içerir:
- ağızda karıncalanma
- dudak ve ağızda yanma hissi
- dudak ve yüz şişebilir
- deri döküntüsü
- cilt kaşıntılı ve / veya lekeli olabilir
- hırıltılı nefes
- mide bulantısı
- ishal
- burun akması
- akarsu gözler
Anafilaksi belirtileri
Anafilaksi , ciddi bir alerjik reaksiyon anlamına gelir. Genellikle spesifik alerjene maruz kaldıktan hemen sonra ortaya çıkar, ancak birkaç saat sürebilir.
Belirtiler ve semptomlar genellikle hızlı bir şekilde ortaya çıkar ve hızla artar; içerebilirler:
- kan basıncında hızlı bir düşüş
- korku
- kaşıntılı boğaz
- mide bulantısı
- giderek artan şekilde kötüleşen solunum problemleri
- cilt kaşıntılıdır, döküntüler hızla yayılabilir
- hapşırma
- burun ve göz akıntısı
- taşikardi (hızlandırılmış kalp atışı)
- boğaz, dudak, yüz ve ağız hızla şişer
- kusma
- bilinç kaybı
Yaygın gıda alerjisi tetikleyicileri
Ulusal Sağlık Servisine göre , Birleşik Krallık, çocuklar arasında, alerjik reaksiyonları tetikleyen en yaygın gıdalar yer fıstığı, buğday, soya, süt ve yumurtalardır.
Yetişkinlerde, balık türleri, yer fıstığı, ıstakoz, yengeç ve karides gibi bazı kabuklu deniz ürünleri, antep fıstığı, Brezilya fıstığı, badem, ceviz ve yer fıstığı gibi ağaç fıstığı türleridir.
Yaygın olarak "büyük sekiz" olarak adlandırılan tüm gıda alerjilerinin yaklaşık yüzde 90'ını oluşturan en yaygın alerjenik gıdalar şunlardır:
- yumurtalar
- balık
- süt
- ağaçlardan fındık (fındık, ceviz, badem ve Brezilya fıstığı dahil)
- yer fıstığı
- kabuklu deniz ürünleri (karides, midye ve yengeç dahil)
- soya
- buğday
Avrupa ülkelerinde susam, kereviz, acı bakla (bir baklagil) ve hardalı içeren ilave üst alerjenler bulunur.
Bu yaygın gıda alerjilerinin bir özeti burada mevcuttur .
Besin alerjilerinin teşhisi
Doktor, hastaya semptomlar, reaksiyonun ne kadar sürdüğü, hangi gıdaların buna sebep olduğu, yemeğin pişirilip pişirilmediği ve nerede yenildiği dahil olmak üzere reaksiyonları hakkında bilgi verecektir.
Doktor, saman nezlesi veya astım gibi mevcut diğer alerjiler ile ilgilenecektir.
Hastanın ayrıca doktora alerjisi olabilecek yakın akrabaları da anlatması gerekir.
Deri prick testi: Seyreltilmiş yiyecekler hastanın koluna yerleştirilir ve daha sonra cilt delinir ve yiyecekleri sisteme sokar. Kaşıntı, şişme veya kızarıklık gibi herhangi bir reaksiyon varsa, muhtemelen bir çeşit alerji vardır.
Deri prick testi bazen yanlış negatif veya yanlış pozitif sonuçlar verebilir. Doktorlar genellikle emin olmak için başka testler sipariş ederler.
Kan testi: Bir hastanın kanı, belirli gıda proteinlerine özgü IgE antikorlarını kontrol etmek için çekilir.
Eliminasyon diyeti: Şüpheli yiyecekler, semptomların temizlenip düzelmediğini görmek için genellikle 4-6 hafta boyunca tüketilmez. Daha sonra semptomların geri dönüp dönmediğini görmek için tekrar tanıtılırlar.
Eliminasyon diyetleri bir doktor veya diyetisyen tarafından denetlenmelidir. Başlıca yiyecek gruplarını süresiz olarak dışlamamak önemlidir. Eliminasyon diyetleri çoğu zaman, sorunlu yiyecekleri tanımlamak için altın standart olarak kabul edilir, çünkü birçok teşhis testi yanlış sonuçlara neden olabilir.
Yiyecek günlüğü: hastalar yedikleri her şeyi yazar ve ortaya çıkarsa belirtileri tanımlar.
Alerji ve intolerans
Uzmanlar, bir gıda alerjisi olduğunu düşünen birçok insanın aslında aynı olmayan bir gıda intoleransına sahip olduğunu bulmuşlardır. Besin intoleransları IgE antikorlarını içermez, ancak bağışıklık sisteminin diğer kısımları da dahil olabilir.
Belirtiler hemen olabilir veya gecikebilir ve gıda alerjileri ile benzer olabilir. Sadece bir proteine tepki gösteren bir alerjiden farklı olarak, gıdalardaki proteinler, kimyasallar, karbonhidratlar veya enzim eksikliği veya zayıf bağırsak geçirgenliği nedeniyle gıda intoleransı oluşabilir.
Birey tipik olarak, etkilenmeden belirli bir yiyeceğin küçük miktarlarını yiyebilir.
Aşağıdaki şartlar veya örnekler gıda alerjileri için sıklıkla karıştırılır:
Enzimler: Birey bir yiyeceği uygun şekilde sindirmek için bir enzime (veya yeterli miktarda) sahip değildir. Örneğin, ishal, gaz, kramp ve şişkinliğe neden olan laktoz intoleransı .
IBS (irritabl barsak sendromu): Hastanın ishal, kabızlık ve mide ağrıları geçirdiği uzun süreli (kronik) bir durumdur. IBS hastaları genellikle mayalanabilir karbonhidratlara karşı toleranssızdır.
Gıda katkı maddesi duyarlılığı: Kurutulmuş meyvelerin veya konserve yiyeceklerin korunmasında kullanılan sülfitler gibi.
Psikolojik faktörler: Bazı insanlar sadece belirli bir yiyeceği düşünerek kendilerini hasta hissedebilirler.
Çölyak hastalığı: Glüten tüketiminin neden olduğu uzun süreli otoimmün bir sindirim rahatsızlığıdır. Birçok hasta asemptomatik olmasına rağmen, ishal, mide ağrıları ve şişkinlik olabilir.
Yiyecek alerjisi, küçük bir miktar yiyecek bile bağışıklık sistemini tetikleyerek alerjik reaksiyona neden olabilir. Bir besin alerjisi bayılma, baş dönmesi , baş dönmesi, solunum problemleri, boğaz, dil ve yüz ve kurdeşen gibi vücudun çeşitli kısımlarının şişmesine neden olabilir. Birey ayrıca ağızda karıncalanma yaşayabilir.
Besin alerjisine ne sebep olur?
Besin alerjilerinde, bağışıklık sistemi bir gıdadaki spesifik bir proteini zararlı bir madde, bir patojen, hastalığa neden olabilecek bir şey olarak ele alır. Bu proteine saldıracak antikorlar üreterek cevap verir.
Aynı gıda daha sonra yenildiğinde, antikorlar hazırdır ve bağışıklık sistemine hemen tepki vermesini söyler. Bağışıklık sistemi, histamin ve diğer maddeleri kan dolaşımına salarak tepki verir. Histamin ve bu diğer kimyasallar gıda alerjilerinin semptomlarına neden olur.
Histamin, kan damarlarının genişlemesine ve cildin iltihaplanmasına (şişmesine) neden olur. Aynı zamanda sinirleri de etkiler, kişinin kaşıntılı hissetmesine neden olur. Burun daha fazla mukoza üretebilir, kaşıntı, yanma ve akma burnuyla sonuçlanabilir.
Kimler risk altındadır?
Aile öyküsü: Bilim adamları, bazı gıda alerjilerinin, insanların ebeveynlerinden kaynaklanabileceğine inanmaktadır. Örneğin, ebeveynleri olan veya fıstık alerjisi olan kardeşleri, aile öyküsü olmayanlara kıyasla bu alerjiye sahip olma riski 7 kat daha fazladır.
Diğer alerjiler: Astım veya atopik dermatiti olanlar, başka alerjisi olmayan insanlardan daha fazla bir gıda alerjisi geliştirme riskine sahiptir.
Erken yıllar: Araştırmalar, doğum sırasında veya yaşamın ilk yılında sezaryenle doğan, doğum sırasında antibiyotik verilen bebeklerin ve 7 ay sonra geç giriş yapan yiyeceklerin hepsinin alerji riskinin daha yüksek olduğunu göstermiştir.
Gut bakterileri: Son zamanlarda yapılan araştırmalar , fındık ve mevsimsel alerjileri olan yetişkinlerdeki bağırsak bakterilerinin değiştiğini göstermektedir. Spesifik olarak, daha yüksek seviyelerde bakteroidal ve daha düşük seviyelerde Clostridiales suşları vardır. Bilim adamları bağırsak bakterilerini etkilemenin alerjilerin tedavisine veya önlenmesine yardımcı olup olmayacağını belirlemeye çalışıyorlar.
Neden bazı insanlar alerjik reaksiyonlara sahiptir?
Diyet: Bazı bilim adamları Batı ülkelerinde yeme alışkanlıklarında değişikliklerin nedeni olabilirken, diğerleri bunun daha az hayvansal yağ tüketimine ve bitkisel yağ alımına bağlı olabileceğini söylüyor.
Pestisitler ve genetiği değiştirilmiş gıdalar: Bazıları, pestisit kalıntılarına yüksek oranda maruz kalmanın ve genetiği değiştirilmiş gıdaların tüketilmesinin, utero gelişiminde ve aynı zamanda insanların yaşlandıkça bağışıklık sistemi fonksiyonunu etkilediğine inanmaktadır.
Antioksidanlar: Çoğu insan önceki nesillere göre daha az taze meyve ve sebze yerler ( antioksidanları yüksek, hücre hasarına karşı korumaya yardımcı olan yiyecekler); belki de çocukluk döneminde daha düşük bir antioksidan alımı, uygun bağışıklık sistemi gelişimini baltalamaktadır.
D Vitamini: Gıda alerjisi prevalansı, ekvatordan daha uzak olan ülkelerde daha yüksektir; buradaki D vitamini için önemli bir kaynak daha az güneş ışığı vardır. Öneri, D vitamini alımının düşük gıda alerjisi riskine neden olabileceği yönündedir.
Erken maruz kalma eksikliği: Hijyen hipotezi olarak da bilinir. Çocuklar, steril ortamlarda, ebeveynlerine göre mikroplara daha az maruz kaldıkları için yetiştiriliyorlar. Anti bakteriyel sabun ve topraklarda ve çevrede sağlıklı bakterilere daha az maruz kalan ürünlerden daha fazla yararlanan gelişmiş ülkelerde, gıda alerjisi oranları önemli ölçüde daha yüksektir.
Belki de bağışıklık sistemi, iyi ve zararlı maddeler arasında başarılı bir şekilde ayrım yapmak için yeterince maruz kalmamıştır. Bu hipotez sadece gıda alerjileri için değil, diğer birçok çevresel alerjiler için de geçerlidir.
Bununla birlikte, yukarıdakilerin hepsi sadece teorilerdir ve onları destekleyecek zorunlu deliller yoktur.
Tedavi seçenekleri
Eliminasyon diyeti: Birçok hasta, bir gıda alerjisi teşhisi konduktan sonra bir diyetisyene ihtiyaç duyacaktır. Yiyeceklerin bir kişinin diyetinden çıkarılması gerekiyorsa, bireyin sağlığına zarar vermeyecek şekilde yapılması önemlidir.
Örneğin, alerji sadece yer fıstığı ise, kişi bir daha asla yer fıstığı yemezse, sağlıkla ilgili herhangi bir sonuç çıkmaz. Bununla birlikte, süte alerji, diğer kalsiyum ve protein kaynaklarını bulmak anlamına gelir.
Eliminasyon, belirli bir yiyeceği yememek anlamına gelmeyebilir; ayrıca hiçbir zaman solumak, dokunmak veya içinde izleri olan yiyecekleri yemek içerebilir. Çatal bıçak takımı, tabak takımları, pişirme yüzeyleri ve doğrama tahtaları alerjen içermemelidir.
Hastaların dikkatlice yiyecek okuması ve etiket içmesi gerekir. Bazı sabunlar, evcil hayvan gıdaları, yapıştırıcılar ve yapıştırıcılar bile bir gıda alerjeni izlerine sahip olabilir.
Dışarıda yemek yerken, uyanık olmak özellikle zor olabilir.
Acil durumlar için ilaç
Antihistaminikler: Bunlar jel, sıvı veya tablet şeklinde olacaktır. Genellikle hafif veya orta derecede alerjisi olan hastalar için etkilidirler. Histaminler, alerji semptomlarının çoğuna neden olan kimyasallardır ve antihistaminikler etkilerini bloke eder.
Epinefrin (adrenalin): Bu, anafilaksi ile sonuçlanabilecek gıda alerjisi olan kişiler tarafından kullanılır. Epinefrin, kan damarlarını daraltmanın yanı sıra hava yollarını hafifleterek kan basıncını yükseltir.
Şiddetli alerjik reaksiyonları olan kişilerde yanlarında bir epinefrin oto-enjektörü taşımalılar, örneğin EpiPen, EpiPen Jr., Twinject veya Anapen.