-------------------------------------------------------
İdrar yolu enfeksiyonları
İdrar yolu enfeksiyonları her yıl milyonlarca kişiyi etkileyen önemli bir sağlık sorunudur. Üst solunum yolu enfeksiyonlarından sonra, vücutta en sık görülen enfeksiyonlar idrar yolu enfeksiyonlarıdır. Kadınlarda, erkeklere kıyasla daha sık görülmektedir.
İdrar yollarının akut enfeksiyonları, anatomik konumlarına göre üst idrar yolları ve alt idrar yolları gibi iki ayrı kategoride değerlendirilir. Bu bölgelerdeki enfeksiyonlar birlikte ya da bağımsız olarak gelişebilir.
Bölümlere direkt linklerin listesi :
İdrar yolu enfeksiyonlarının nedenleri
İdrar yolu enfeksiyonlarının risk faktörleri
İdrar yolu enfeksiyonlarının belirtileri
İdrar yolu enfeksiyonlarının tanısı
İdrar yolu enfeksiyonlarının tedavisi
İdrar yolu enfeksiyonlarının nedenleri
Aslında üriner sistem, enfeksiyon oluşumunu önleyecek bir yapıya sahiptir. Mesane ve üst idrar yolları idrarın böbreklere geri kaçmasını önler ve idrar akışı da mikropların yıkanarak vücuttan uzaklaştırılmasını sağlar. Erkeklerde prostat bezi bakteri çoğalmasını engelleyen salgılar üretir. Bağışıklık sistemi de enfeksiyon oluşumunu engeller. Ancak vücudun bütün bu koruyucu mekanizmalarına rağmen, yine de enfeksiyonlar oluşabilmektedir.
Normalde idrar sterildir, yani mikrop içermez. İdrar yolu enfeksiyonu, mikropların (genellikle bakterilerin) dış idrar yolundan (üretra) girerek çoğalması nedeniyle ortaya çıkar. En sık etkeni Escherichia coli’dir (E. coli normalde kalın barsaklarda bulunur).
Dış idrar yolunda sınırlı kalan enfeksiyon, “üretrit” olarak adlandırılır. Bakteriler mesaneye kadar ilerleyip, burada da enfeksiyon oluşturabilirler. Mesane enfeksiyonu “sistit” olarak adlandırılır. Enfeksiyonun gerektiği şekilde tedavi edilmemesi halinde, bakteriler üst idrar yoluna (üreter) kadar ilerler ve böbrekleri enfekte edebilir. Böbrek enfeksiyonuna piyelonefrit adı verilir.
Chlamydia ve Mycoplasma adlı mikroorganizmalar da, daha çok dış idrar yoluyla sınırlı kalmak kaydıyla, idrar yolu enfeksiyonlarına neden olabilirler.
İdrar yolu enfeksiyonlarının risk faktörleri
Bazı kişilerde idrar yolu enfeksiyonları daha kolay oluşur. İdrar yolunda idrar akışını engelleyen her türlü anormallik (örneğin böbrek taşları), enfeksiyon için uygun ortam yaratır. Genişlemiş prostat bezi de idrar akışını azaltarak enfeksiyona yatkınlığı artırabilir.
Dış idrar yoluna veya mesaneye yerleştirilen tıbbi cihazlar (sondalar, kateterler), uzun süre kullanıldığında enfeksiyon oluşumunu kolaylaştırır.
Diyabet ve bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar idrar yolu enfeksiyonu riskini artırır.
İdrar yolu anormallikleri ile doğan kız ve erkek çocuklarda idrar yolu enfeksiyonları daha sık ortaya çıkar.
İdrar yolu enfeksiyonları kadınlarda erkeklerden daha sık görülür. Bunun kesin nedenleri bilinmemekle beraber, kadınlarda dış idrar yolunun kısa oluşunun riski artırdığı düşünülmektedir. Bir diğer kolaylaştırıcı neden de, idrar yolu çıkışının anüse ve vajinaya yakın olması nedeniyle, buradan gelen bakterilerin idrar yollarına girme riskinin artmasıdır.
Gebelikte idrar yolu enfeksiyonuna yakalanma olasılığı artar. Gebe kadınların yüzde 2-4’ünde idrar yolu enfeksiyonu ortaya çıktığı bildirilmiştir. Bilim insanları, gebelik sırasında hormonların ve idrar yollarının konumunda ortaya çıkan değişikliklerin enfeksiyona yakalanma olasılığını artırdığını düşünmektedir.
İdrar yolu enfeksiyonlarının belirtileri
İdrar yolu enfeksiyonu bazen belirti vermeden geçebilse de, en sık belirtiler acil idrar yapma ihtiyacı hissetme, idrar yaparken ağrı ve yanmadır. Mesane ve dış idrar yolu bölgesindeki ağrı, idrar yapma haricinde de devam edebilir. Enfeksiyona halsizlik de eşlik edebilir. Sıklıkla, acil idrar yapma ihtiyacı hissedilmesine rağmen, az miktarda idrar çıkışı olur. İdrar bulanık, süt gibi görünebilir; idrarda kan varsa, renk kırmızımsı olabilir. Normalde dış idrar yolu ve mesane enfeksiyonlarında ateş görülmez. Ateşin varlığı, enfeksiyonun böbreklere ulaştığının habercisi olabilir. Böbreklerdeki enfeksiyonun diğer belirtileri, yan ağrısı, bulantı ve kusmadır.
Çocuklarda idrar yolu enfeksiyonları gözden kaçabilmekte veya başka bir hastalıkla karıştırılabilmektedir. Çocuk huzursuzsa, normal yemek yemiyorsa, açıklanamayan ve düşmeyen ateşi varsa, idrar kaçırıyorsa veya büyümesi duraklamışsa, idrar yolu enfeksiyonu olup olmadığı araştırılmalıdır. Erişkinlerin aksine, çocuklarda ateş daha sık görülür ve tek belirti olabilir. Bu gibi belirtilerin varlığında mutlaka doktora başvurulmalıdır.
İdrar yolu enfeksiyonlarının tanısı
İdrar yolu enfeksiyonlarının tanısı için tam idrar tetkiki ve idrar kültürü yapılır. İdrar yolu enfeksiyonunun tam iyileşmemesi veya sık tekrarlaması halinde, intravenöz piyelogram, ultrason, sistoskopi gibi daha ileri tetkiklere başvurulabilir.
İdrar yolu enfeksiyonlarının tedavisi
İdrar yolu enfeksiyonları antibiyotiklerle tedavi edilir. Doktor tarafından önerilen şekilde uygulanan antibiyotik tedavisi ile kısa sürede tedavi sağlanır. Daha ağır hastalarda ise, uzun süreli tedavi, hatta hastaneye yatış bile gerekebilir.