Dünyanın en tanınmış dinsel azınlık gruplarından biri olan Amish topluluğu hakkında ne kadar şey biliyoruz? Geleneksel yaşam tarzları ile tanınan, birkaç yüzyıl önce Mennonites’ten (koyu Hristiyan’lar) ayrılan bir geleneğe dayanan Tanrı’ya ibadet ederken, çoğu zaman çiftçilik ve el sanatlarına odaklanarak çoğumuzdan daha basit bir şekilde yaşıyorlar.
Amish Gençleri 8. Sınıfa Kadar Okula Gidiyor
Amish topluluklarında genelde kişilerin ne yapacakları bellidir. Erkekler ticaret seçecek ve kızlar ev hanımı olacaktır. Bundan dolayı, 8. sınıf seviyesinden bir eğitim almanın gerekmediğini görüyorlar. Amish çocukları, Amish öğretmenleri tarafından öğretilen tek odalı mazgal okullarında eğitim görürler. Bu noktadan sonra çocuk, aileleri işleri, çiftçilik ve marangozluk gibi becerileri öğrendikleri toplum üyeleriyle mesleki eğitime gider.
Amish Kültüründe Teknolojiden Uzak Durulur
Kurallar topluluktan topluluğa değişir. Young Center’a göre, “Amish gruplarının çoğu, otomobil sahibi olmayı, kamu hizmet hatlarından elektrik çekmeyi, gelişmiş tarım makinelerini kullanmayı, televizyon, radyo ve bilgisayar sahibi olmayı, lise ve koleje gitmeyi, orduya katılmayı ve boşanmayı yasakladı. Kişisel fotoğrafların çekimi yasaklandı çünkü insanların bu nedenle kibirli olabileceklerine inanıyorlar.
Young Center’a göre, Amish, teknolojinin kötülüğü kendi başına getirmediği, ancak çevredeki topluma asimilasyon getirme potansiyeline sahip olduğuna inanır. Bazı kurallar çelişkili görünüyor – örneğin 12 voltluk araba aküsünün kullanımı birçok topluluk tarafından izin verilirken, 120 volt elektrik kulanımına izin yok. Buna ek olarak, çoğu Amish insanlarına motorlu taşıtların sürülmesi izni verilmez.
Amish Çiftlerinin Ortalama 5 – 7 Çocuğu Oluyor
Amish toplulukları, büyük ailelerle sonuçlanan kontraseptiflere inanmaz. Ayrıca olabildiğince çok çocuk sahibi olmayı hedefledikleri söyleniyor!
Ortalama Amerikan ailesinin yaklaşık iki ila üç çocuğu olmasına rağmen, Amish ortalama Amish ailesinin yaklaşık altı ila yedi çocuğu vardır. Dokuz veya daha fazla çocuğa sahip olan Amish aileleri vardır. Daha fazla çocuk çiftlikte çalışmak için daha fazla insan demektir.
Amish Çiftleri Evlenmeden Önce Birlikte Uyurlar
Şaşırtıcı bir şekilde, genç çiftlerin evlenmeden önce bir yatağı paylaşmaları teşvik edilir. Bununla birlikte, her iki taraf da tamamen giyiniktir ve teması önlemek için aralarında bir tahta bulunur. Fikir, tüm geceyi başka şeyler yapmak yerine konuşarak geçirmelerini sağlamaktır.
Amish İnsanları ve Fotoğrafları
Amish, insanların fotoğraflarını çekmelerine izin vermezler, fotoğraflarını çekmiyor ya da evlerinde tutmuyorlar. Bazı Amish, fotoğraflarının çekilmesine izin vermeyi tamamen reddeder. Özellikle pozlanmış fotoğraflar, gurur gösterisi olarak görülebilir. Öte yandan, bazı Amish, fotoğrafın doğal bir ortamda çekilmesiyle fotoğraf çekmek için poz vermek arasında bir fark olduğuna inanıyorlar. Bazılarının, poz vermedikleri belli olduğu sürece, kendilerini filme alma veya fotoğraf çekmeye izin verme konusunda hiçbir problemleri yoktur.
Amish İnsanları İçin Saç Sakal Kesimi Bir Cezadır
Amish insanını incitmek ya da kızdırmak istiyorsan, ihtiyacın olan tek şey bir makas. Amish arasında kadınların saçlarını kesmediği ve erkeklerin sakallarını kesmediği bir kuraldır. Yani başka bir kişinin saçını kesmek, yapabileceğiniz en ciddi suçlardan biridir. Kişinin kendi saçını veya sakalını kesmesi bile ceza sebebidir. Başkasının saçını veya sakalını kesmek nefret suçu sayılır ve ağır cezaya çarptırılır. İlginçtir ki, bıyıklara izin verilmez.
Bununla birlikte, erkekler sakallarını, evli olana kadar tıraş edebilir veya kesebilir. Amiş topluluklarındabazı saldırgan kişiler toplumdaki rakiplerin sakallarını ya da saçını kesmekle suçlu bulunurlar. Dini nefret suçları ve komplolarından hüküm giyen bazıları, Teksas’taki bir federal hapishanede bazı cezalara maruz kaldılar ve bir kısmı da (suç işlemeyip yanlış davranışlarda bulunanlar) hafif cezalar alıp evlerine geri gönderildiler.
Amish Topluluğu ve Yavru Köpekler
Amish topluluğu Amerika’nın yavru köpeklerin % 20’sine sahip. Onlar korkunç koşullarda tutulurlar ve bazıları özellikle de üreme amaçları için kullanılsa da bütün yaşamlarını kafeslerinde geçiriyorlar. En fazla 10 kafese kadar istiflenebilirler, bu nedenle alt sıradakiler % 90’lık bir göz veya kulak enfeksiyonu geliştirme riski artar.
Yavru köpekler çiftleştirilmezse veya yavru olarak satılamazlarsa, toplu katledilirler. Bazen boğazından aşağı itilmiş bir çelik boruya sahip oldukları için “soyulmuşlardır”. Bunu yaparlar, böylece yüzlerce kişi olabilecek kaç yavru köpek olduğunu bilemeden daha fazla köpek tutabilirler. Amish bu yavruları çiftlik hayvanı olarak gördüğü için, herhangi bir yasayı ihlal etmeden bu felaket eylemlerinden kurtulabilirler.
Amish İnsanları ve Eğitimleri
Amish kültüründe eğitim, sekizinci sınıfta kasıtlı olarak durdurulur. Okullaşma yaklaşımlarıyla tanınan çoğu Amish çocuk, bir veya iki odalı okullarda derslere devam etmektedir. Sınırlı örgün eğitimin ardındaki neden pratikliktir (daha büyük çocuklara çiftçi ve zanaatkar olmaları gerektiği için ihtiyaç duyarlar, bu yüzden onlara bu ticareti öğretirler) ve daha fazla eğitimin Hristiyan değerlerini reddeden fikirler öğretebileceğini düşünürler.
Bazı Amish insanları, ek dersler (özellikle işadamları), seminerler, çıraklık ve yazışma kursları şeklinde sekizinci sınıftan sonra okula devam etmesine rağmen, geleneksel eğitimde çok az değer görüyorlar.
İnsanların Amish Topluluğundan Ayrılması
Genç Amish’in kendileri için başka bir yaşama geçmeleri için bir şans olarak modern kültürde harcayacakları 24 saat veriliyor. Bu süre boyunca, Amish topluluğundan ayrılmak ya da onun içinde kalmak isteyip istemedikleri konusunda karar verirler. Amish gençliğinin % 90’ı için, gerçekten hiçbir seçenek yok; eğer ayrılırlarsa, hiçbir zaman geri dönemeyecekler ve aileleriyle tekrar iletişim kuramayacaklar.
Çok zordur ayrıca eğitim, modern toplum bilgisi, iş deneyimi, para veya aile desteği yoktur. Ama bazıları ayrılma yolunu seçiyor. Sahip oldukları kişilerden birkaçı röportaj yaptı ve seçimlerinden memnun görünüyordu, zor olsa da. Bir kadın, Mary, ehliyetini aldı ve bir arkadaşı tarafından bir araba verildi ve bir hastanede 8,00 dolarlık bir temizlik işine başladı. Yine de, onun için her şey nefret ettiği Amish hayatından daha iyi olurdu.
Amish Topluluğundaki Kadınlar Cinsel İstismara Uğruyor
Amish topluluğu ataerkil bir toplumdur. Kutsal Kitaptan tam talimatlar alırlar. Örneğin: “Her erkeğin başı Mesih, her kadının başı erkektir” (Corinthians 11: 3); “Kendini, Rab için kocanıza teslim et” (Ephesians 5:22); ve “Bir kadın sessizlik ve tam boyun eğmeyi öğrenmeli” (I Timothy 2:11). Kızlara cinsiyet eğitimi verilmez ve birçoğu aile üyeleri de dahil olmak üzere büyüklerinin ellerinde tecavüz ve ensestin kurbanlarıdır.
Problem o kadar büyük ki özellikle Pennsylvania eyaletinde Amish topluluğundaki kızların kurtarılması için çalışmalar yapılıyor. Bazı genç Amish kadınlar istismar edildiğini bile bilmiyorlar, çünkü onların bildiği veya öğretildiği tek şey budur.
Amish İnsanları Hayvanlara Zülmediyor
Daha önce de bahsettiğimiz gibi Amish insanları yavru köpeklere oldukça kötü muamele de bulunmaktadır. Ancak bu sadece köpeklere karşı yapılmaz. Diğer hayvanlara da kötü davranıyorlar.
Kullandıkları atlar gün boyu ayakta bekletilir ve çalıştırılır. Bu nedenle atlar çok yorulur ve hasta düşüyorlar. Bu olduğunda ise atlar genellikle katlediliyor. İnekler için de aynı şey söz konusu veterinerler asla çağrılmaz ve hastalandıkların da katledilirler.
Amish Toplulukları 3 Dilde Konuşuyor
Amish hem İngilizce hem de Pennsylvania Almancası veya “Flemenkçe” konuşur. Amish, Pennsylvania Almancası veya Pennsylvania Flemenkçesi aslında birer lehçe olarak düşünülebilir. Avrupa’da Almanca konuşulan lehçelerle bazı benzerlikler vardır, ancak Pennsylvania Almanca’sı çok sayıda İngilizce kelime içermektedir. Pennsylvania Flemenkçe’sinin ise aksan ve tavırları topluluklar arasında değişebilir.
Amish Topluluklarında Kadınlar 2. Sınıf Vatandaştır
Amish kadınlar ezilmiş gibi görünebilir ancak Amish toplumunda saygındırlar. Amish kadınlar, Amish evinde ve Amish toplumunu genişleterek önemli rol oynarlar. Buna rağmen kadınlar, Amish toplumunda erkeklerle aynı rolleri üstlenmezler ve ikinci sınıf vatandaş olarak kalırlar. Bu, Amish olmayan kültür gözlemcilerini rahatsız edebilecek bir gerçektir.
Amish Topluluklarında Genetik Hastalıklar
Amerika’da şu anda yaşamakta olan yaklaşık 250.000 Amish vardır, 18. yüzyılda sadece 200 kurucudan türemiştir. Başka soydan evlenme diye bir şey söz konusu değildir. Diğer topluluklar göz önne alındığında daha yüksek bir ortalama genetik bozukluk oranına sahiptirler. Ayrıca yüksek bir bebek ölüm oranına sahipler, ancak bu şeyleri Tanrı’nın İradesi olarak görüyorlar.
Amish İnsanları Hakkında Diğer Bilgiler
Amish’liler çok genç yaşta evlenip çok çocuklu ailelerdir. Nüfuslarının büyüme oranı ortalam %3,6’dır. (Türkiye’nin 1,6 , Çin’in 0,5 ve Hindistan’ın 1,2)
Amish’li erkekler sakal bırakır ancak bıyık bırakmazlar.
Çiftler evlenmeden önce birkaç kez beraber dışarı çıkar. Daha sonra kilise evliliği kutsayacak ve nişanları kasaba gazetesinde ilan edildikten sonra resmi hale gelecektir.
Bina ahırları, Amish topluluklarındaki insanların zaman geçirip, büyük gruplar halinde sosyalleşmelerinin bir yoludur.
Bina ahırları, Amish topluluklarındaki insanların zaman geçirip, büyük gruplar halinde sosyalleşmelerinin bir yoludur.
Bazı Hristiyan dallarından farklı olarak, Amish, bir kişinin, dini kabul etmeden önce, genellikle 16-24 yaşlarında, yeterince yaşlı olana kadar beklemesine inanır.
Amish düğünleri genellikle sonbahar sonunda yapılır ve çok abartılı gördükleri herşeyden yoksundurlar. Çiçek yoktur, makyaj yoktur hatta yüzük bile yoktur.
Onlar geleneğin uzun yıllar diktikleri aynı sade kıyafetleri giyiyorlar. Amish parlak renkli elbise giyimine veya mücevher takmalarına izin vermezler.
Amish sadece yumuşak konuşma değil, aynı zamanda herhangi bir biçimde şiddete de karşıdır. Bu nedenle, askere katılmalarına izin verilmez. Katılırlarsa, topluluktan yasaklanırlar.
Amish, Amerika’ya göç ederek Avrupa’daki (Çoğunlukla İsviçre) zulümden kaçtı. Yeni ülkelerinde daha huzurlu yaşadılar ve kalıcı ikametgahı yapmaya karar verdiler.
Bir anabaptist lider olan Jakob Ammann, İsviçre’den ayrılınca Amish hareketini başlattı ve diğer Hristiyanlar ona katılmaya karar verdiler. Açıkça, “Amish” kelimesi Jakob’un soyadından geliyor.