ABD'deki vejetaryenlerin beslenme alışkanlıklarına yönelik yapılan ilk araştırma, sağlık nedenleriyle et yemeyi bırakanların, sağlık, hayvan hakları ve çevresel nedenlerle et yemeyi bırakanlara göre ete geri dönmeye çok daha yatkın olduğunu ortaya koydu.
17 yaşın üzerindeki 11.000 eski ve yeni vegan ve vejetaryen üzerinde yapılan çalışma, her ne kadar bu kişilerin yine de ortalamadan daha az et tüketse de, etten tamamen uzaklaşanların bu alışkanlığı sürdürmekte zorlandığını gösterdi. Hayvan haklarıyla ilgili çalışmalar yürütmek üzere kurulan ABD İnsancıl Araştırma Konseyi (yeni adıyla Faunalytics) tarafından yapılan çalışma, Amerikan halkının etsiz diyetlerini teşvik etmek için yaptıkları çalışmada, eğer ki uzun sürecek bir değişim hedefleniyorsa, insanlara tamamen vejetaryen bir diyettense, az et içeren bir diyeti tavsiye etmenin daha makul olduğunu gösterdi.
Araştırmaya göre ABD içerisinde şu anda %2'lik bir popülasyon kendilerini "vegan ya da vejetaryen" olarak, %10'luk bir popülasyon ise "eski vegan/vejetaryen" olarak, %88'i ise "asla vegan/vejetaryen olmamış" olarak tanımlıyor. Fast Company'den Jessica Leber şöyle söylüyor:
"Buna bir diğer açıdan bakacak olursak, her 5 vejetaryenden/vegandan sadece 1 tanesi bu diyeti sürdürüyor. Tam %84'ü nihayetinde et ve diğer hayvan ürünleri yemeye geri dönüyor."
Araştırma, şu anda ve eskiden vejetaryen/vegan olan %12'lik kitleye odaklanarak, bu insanların neden diyetlerinden vazgeçtiğini tespit etmeyi hedefliyor. Böylece daha fazla insanı vejetaryen diyete teşvik etmek için yapılabilecek çalışmaların ne gibi amaçlar hedeflemesi gerektiğinin daha sağlıklı bir şekilde belirlenebilmesi umuluyor. Araştırmaya göre önceden vejetaryen/vegan olanların %65'inin etsiz diyete birkaç gün ila haftada geçerken, şu anda halen vejetaryen/vegan olanların %53'ünün aynı süre zarfında bu kararı aldığı belirlendi. Yani eğer ki gerçekten vejetaryen/vegan bir hayat sürdürülmek isteniyorsa, daha uzun vadeli kararlarla etsiz diyete geçiş yapılmalı. Ayrıca, eskiden vejetaryen/vegan olanların %33'ü etsiz diyete geçmelerinden sonraki 3 ay içerisinde, toplamda %50'den fazlası ise ilk 1 yılın sonunda tekrar et yemeye geri döndüler ve etsiz diyeti bırakma kararı aldılar.
Araştırmacılara göre insanların etsiz diyetten vazgeçme nedenlerinin sosyal sebepler mi (vejetaryen/veganların bu diyetlerinden ötürü azınlık baskısı gördükleri araştırmalarla kanıtlanmıştır), yoksa diyetin kendisinin zorluklarından mı (sağlık ve ekonomik nedenlerle) olduğu çok net değil. Leber'e göre, sevgili durumu da önemli bir faktör: eski vejetaryen/veganların %33'ü, etsiz diyetten vazgeçtiklerinde, et yiyen bir kişiyle ilişki içerisinde olduklarını belirtti. Araştırmacılar, makalelerinde şöyle bir sonuca varıyorlar:
"Araştırmamız, etsiz diyetten vazgeçen vejetaryenlerin/veganların birçok ortak noktası olduğunu gösterdi: örneğin, etsiz diyete çok hızlı geçmek, diğer vejetaryen insanlarla sosyal iletişim içerisinde olmamak veya bazı yiyecek isteklerini baskılayamamak gibi. Araştırmamız ayrıca şu andaki vejetaryen/veganların bu şekilde kalmaya devam etmelerini sağlayan çok çeşitli motivasyon kaynakları olduğunu da gösterdi. Bu da, daha genel bir mesaj vermenin ve daha geniş alanlarda fon ayırmanın olumlu bir etkisi olabileceğini gösteriyor. (...) Son bulgularımız, hayvansal besinleri tamamen diyetten çıkarmaktansa, azaltmayı hedeflemenin çok daha etkili olabileceğini ve toplamdaki hayvan tüketiminin azalmasına katkı sağlayabileceğini göstermektedir. Bu diyetin savunucularının, diyeti 'ya hep ya hiç' şeklinde sunmamalarını tavsiye ederiz."
İlginç bir şekilde, şu anda vejetaryen/vegan olanların bu diyeti seçme nedenleri incelendiğinde, birden fazla nedenle (hayvan hakları, çevresel endişeler, sağlık nedenleri gibi) bunu seçenlerin daha çoğunlukta olduğu görüldü. Eski vejetaryenlerin/veganların ise yarısından fazlası tek bir nedenle bunu seçmişti: sağlık. Dolayısıyla eğer ki uzun soluklu bir vejetaryen/vegan diyet izlenecekse, bunu seçme nedeni sadece tek bir nedene indirgenmemeli: daha geniş bir yelpazede nedenlerle bu karar alınmalı.
Evrim Ağacı Eklemesi: Evrim Ağacı olarak bizim de, kör cahil bir et-karşıtı militanlığı değil de, yazı içerisinde de sözü edilen türden bir "eğitimli vegan tercihini" desteklediğimizi 22 Şubat 2014'te yazdığımız yazıda, bu araştırmanın yayınlanmasından çok çok önce net bir şekilde söylemiştik. Dahası, insanların otçul hayvanlar olmadıklarından ötürü (insanlar hepçil hayvanlardır, et de ot da yerler), birdenbire uygulanmaya başlanan, tamamen etsiz bir diyetin onlara uygun olamayacağını, en azından bu şekilde biyolojiye aykırı bir geçişin ani ve akıl/mantık yerine geçici heves ve heyecanlara dayalı nedenlerle, makul bir çaba dahilinde, işe yarar bir süre boyunca sürdürülmesinin pek mümkün olmadığını belirtmiştik. Tüm bunlara rağmen, bu tercihte bulunanların tercihlerini diğer insanlara olur olmadık şekillerde empoze etmedikleri sürece, girişimlerinin takdire şayan olduğunu buradaki makalemizde izah etmiştik. Böylece Evrim Ağacı olarak yerinde tavsiyelerde bulunduğumuz, bilimsel bir araştırmayla tekrardan gösterilmiş oldu.
Not: Doğru düzgün okumadan, sanki "etçil" bir kaynak bu araştırmayı yapmış gibi göstermeye çalışan, Evrim Ağacı'nın vejetaryen diyete karşı olduğunu ya da bu araştırmanın "vejetaryenliğin kötü bir şey olduğunu" göstermeye çalışıyormuş gibi lanse eden yorumlar gördüğümüz için, yazı içerisindeki kalınlaştırılmış vurgulamaları kendimiz ekledik. Bir itham ve iddiada bulunmadan önce daha dikkatli okuyunuz. Araştırmayı yapanlar, muhtemelen sizler gibi vegan/vejetaryen olan; ancak sizin aksinize veri-odaklı bilimden, akıl ve mantıktan haberdar olan bilim insanları ve araştırmacılardır. Bir derdiniz varsa, aşağıdaki kaynakları kullanarak onlarla irtibata geçebilirsiniz.
Teşekkür: Berk Çakan
Kaynaklar ve İleri Okuma: