Kanlı Dışkı
Dışkıda kan, dışkı boşaltılırken oluşan tahrişin bir sonucu olabilir. Bağırsakların zorlanması, bağırsaktaki ülser veya tümör, hemoroit ya da düşük tramboit sayısı da nedenleri arasında görülebilir.
Dikkat edilmesi gerekenler:
- Tuvalet kağıdında kan
- Çamaşırda, çarşafta kan
- Dışkıda çizgi şeklinde kan
- Rektumdan gelen açık kırmızı kan
- Koyu kırmızı ya da siyah dışkı çıkarma ( Pancar yemenin kırmızı dışkıya; demir haplarının, bizmut içerikli ilaçların 2-3 gün boyunca siyah dışkıya neden olduğunu hatırlatmakta fayda var.Bu normaldir.)
Hastanın yapabilecekleri:
- Ne kadar kan geldiğini kontrol edin.
- Rektuma fitil, lavman sıvısı,termometre vb. dahil hiçbir şey sokmayın.
- Bol sıvı ve lifli gıdalar alarak dışkıyı yumuşatın.
- Eğer kanser ekibini onay verirse laksatif kullanın.
- Anal bölgeyi ılık sabunlu suyla dikkatlice temizleyin, iyice durulayın ve nazikçe kurulayın.
- Sıcak suda oturarak yıkanın.Hemoroidinize iyi gelebilir.
Hasta bakıcıların yapabilecekleri:
- Kanamayı gözlemlemede hastaya yardımcı olun.
- Dışkısını yumuşatmak için hastaya ilaveten sıvı, meyve ve sebze verin.
Eğer hastada şu vakalar görülürse kanser ekibini arayın.
- Tuvalet kağıdında iki veya iki kereden fazla kan olması
- Dışkıda çizgiler halinde kan olması
- Rektumdan açık kırmızı kan gelmesi
- Koyu kırmızı ya da siyah dışkı
İdrarda kan
- Bir hastanın böbreklerinin ya da idrar torbasının bazı bölgelerinde veya idrar taşıyan kanallarında kanama varsa idrarda kan görülebilir. Kan idrarla beraber dışarı atılır. Böbreklerde, borularda ya da idrar torbasında bulunan iltihap, hasar, tümör veya taş kanamaya neden olabilir. Düşük trambosit sayısı da neden olmuş olabilir.
Dikkat edilmesi gerekenler:
- Kırmızı, pembe ya da çay renginde(koyu kahverengi) idrar
- İdrarda kan ya da pıhtı olması
- İdrar yaparken acı hissi
Hastanın yapabilecekleri:
- Ne kadar içmeniz gerektiği söylenmediği sürece 8 saatte bir yaklaşık bir litre su veya herhangi bir sıvı tüketmek.
- İlaçları belirtildiği gibi kullanmak
Hasta bakıcıların yapabilecekleri :
- Hastaya ilaveten sıvı vermek
- Hastaya gerekirse idrar rengi kontrolünde yardımcı olmak
Eğer hastada şu vakalar görülürse kanser ekibini çağırın.
- Hastada kanlı idrar(kırmızı,pembe ya da kahverengi) görülürse
- Hastanın belinde ya da belinin arka taraflarında ağrısı varsa
- Hastanın idrarı bulanıksa ya da kötü kokuyorsa
- Tedaviden sonra geçmeyen semptomları varsa
- Ani idrar yapma isteği olması
- Hastanın normalden daha sık idrara çıkması
- Hastanın idrarını yapamaması
- Hastanın ağızdan ölçüldüğünde yaklaşık 38 derece(100.5 Fahrenayt)veya daha yüksek ateşi olması ya da titremeli üşümesinin olması
- Zihni bulanıksa, tuhaf hissediyorsa ya da tuhaf görünüyorsa
Bilinç Bulanıklığı(konfüzyon)
Eğer bir kişinin düşünce süreci aksamışsa veya her zamanki gibi düşünmede ve hareket etmede problem yaşıyorsa, kişi bilinç bulanıklığı yaşıyor olabilir. Birçok şey bilinç bulanıklığına neden olabilir:
- Düşük kan şekeri
- Enfeksiyon
- Yüksek ateş
- Kanserin beyne sıçraması
- Kanserin beyindeki sıvıya sıçraması
- Beynin oksijensiz kalması
- Kansızlık
- Kanda kalsiyum fazlalığı
- Şiddetli ağrı
- Fazla ağrı kesici kullanımı
- Diğer ilaçlar
Hasta yer değişikliğinde bulunursa bilinç bulanıklığı yaşanabilir veya durumu kötüye gidebilir.Ayrıca hasta gece daha kötü olabilir. Bilinç bulanıklığı genellikle tedavi edilebilir bir durumdur ve tedavi edilebilir.
Hasta bilinç bulanıklığı yaşarsa hemen kanser ekibini arayın. Sebebin tespit edilmesi ve hastanın tedavi edilebilmesi için hastanın hemen muayene edilmesi gerekebilir. Bazı durumlarda hasta tedavi olana kadar hastanede yatabilir.Böyle durumlarda hastanın yakınlarıyla kalması onlar için yararlı olur.
Dikkat edilmesi gerekenler:
- Konuşmada ani değişikler, özellikle uzun duraklamaların olması veya hastanın gevelemesi
- Hastanın dikkatini vermede problem yaşaması
- Hastanın yıkanırken ve giyinirken yardıma ihtiyaç duyması ancak bunları önceden kendi başına halledebilmesi.
- Hastanın bulanık, dağınık düşünmesi ya da nerede olduğunu bilmemesi.
- Duygularında ani değişimler yaşaması. Örneğin mutluyken bir anda öfkeli olması
- Ne yaptığını unutması
- Hastanın yapabilecekleri:
- Dönem dönem bilinç bulanıklığıyla karşılaştığınızı fark ederseniz derhal kanser ekibinizi arayın.
- Size göz kolak olması adına birinden sizinle kalmasını isteyin.
Hastabakıcının yapabilecekleri:
- Hastayla beraber randevulara gidin böylece hastanın sorunlarını tespit edebilir ve ne yapmanız gerektiğinizi hatırlarsınız.
- Hastayla konuşurken hastaya hafifçe dokunarak dikkatinizi verin ve yüzünüz ona dönük olsun.
- Hastayla konuşurken onun birkaç adım ötesinde bulunun.
- Her zaman hastaya kim olduğunuzu söyleyin.
- Konuşurken televizyonu ya da radyoyu kapatın.
- Yavaşça konuşun ve kısa cümleler kurun.
- Hastaya tarihi, zamanı ve nerede olduklarını söyleyin.
- Hastanın görebileceği bir yere takvim ve saat koyun.
- Bir şeyi yapmadan önce (yatak çarşafını değiştirmek, giyindirmek, banyo yaptırmak gibi) söyleyin ve her adımını açıklayın.
- Hasta odada yalnızken sakin, dinlendirici müzikler açın.
- Gece lambası kullanın böylece hasta nerede olduğunu görebilsin.
- Sık kullanılan eşyaları resimlerle donatın. Mesela banyo kapısına tuvalet resmi, şöminenin üzerine ateş resmi koyun.
- Hastayı yaralanmalardan koruyun.
- Hastaya el yıkama, banyoya gitme,yıkanma gibi kendi başına yapmada zorlanabileceği işlerde yardım edin.
- Hastanın ne yediğini kontrol edin.( Yemek yemeyi unutabilir ya da yemek yemede zorlanabilir)
- Hastanın doğru ilacı zamanında aldığından emin olun.
- Doz aralıklarında ilaçları hastadan uzak tutun.
Eğer hasta;
- Aniden zihin bulanıklığı yaşarsa ya da kötüleşirse
- İhtiyaçlarını gidermede ve rutin işlerini yapmada birden bire zorluk yaşamaya başlarsa
- Öfkelenirse
- Kendine zarar verirse kanser ekibini arayın.
Kabızlık
Kabızlık sertleşmiş dışkının seyrek aralıklarla boşaltılmasına veya boşaltmada yaşanan zorluğa denir.Genelde sancıyla ve rahatsızlıkla sonuçlanır. Az sıvı tüketimi veya bağırsaklardaki yetersiz hareketlenme kabızlığa neden olur. Yetersiz aktivite, zayıflık, ağrı kesiciler, yetersiz beslenme ve sıvı tüketimi kabızlığı tetikleyebilir.
Dikkat edilmesi gerekenler:
- Küçük ve sertleşmiş dışkı
- İshal gibi görünen yumuşak sıvı dışkı gelmesi
- Karın ağrısı veya kramplar
- Sık sık geğirmek ve çok gaz çıkarmak
- Şiş görünen karın
- Son üç gün içerisinde tuvalete düzenli bir şekilde çıkılmaması
- Kusma, baş dönmesi
- Tokluk ve rahatsızlık hissi
Hastanın yapabilecekleri:
- Daha çok sıvı tüketin. Sabahları pastörize edilmiş meyve suları, ılık ya da sıcak içecekler tüketmek iyi gelecektir.
- Tam tahıllı ekmek,kahvaltılık gevrek,taze çiğ meyve(çekirdek ve kabuğuyla beraber), taze çiğ sebze, meyve suları, kayısı,hurma,kuru üzüm, erik, erik kurusu ve fındık gibi yüksek lif içeren şeyler tüketin.
- Kabızlık geçene kadar brokoli, lahana gibi gaz yapan yiyeceklerden ve gazlı içeceklerden uzak durun.
- Peynir , yumurta gibi kabızlığa neden olan yiyeceklerden kaçının ya da az tüketin.
- Olabildiğince hafif egzersiz yapın.
- Lavman veya fitil kullanmayın. Laksatif kullanmadan önce kanser ekibinize danışın.
- Dışkının geldiğini hissederseniz hemen tuvalete gidin.
- Dışkı düzenini takip edin.Böylece sağlık problemi çabuk fark edilebilir.
Hasta bakıcının yapabilecekleri:
- Bağırsakların hareket etmesi için hastaya erik suyu,sıcak limonlu su,kahve veya çay verin.
- Hastanın daha çok sıvı almasını sağlayın.
- Dışkı düzeninin takibinde yardımcı olun.
- Hastaya tam tahıllılar, kuru meyveler ve buğday ekmeği gibi bol lifli yiyecekler yedirin.
- Laksafif kullanmadan önce kanser ekibine danışın.
Eğer hastada şu vakalar görünürse kanser ekibini arayın.;
- Üç gün dışkı yapmamışsa,
- Dışkıda, anal bölgede veya etrafında kan varsa (Kanlı dışkı başlıklı bölüme bakınız)
- Laksatif aldıktan bir ya da iki gün sonra tuvalete çıkmamışsa
- Karın ağrısı varsa ve kusması geçmiyorsa
- Kaynak: Amerikan Kanser Derneği Evde Hasta Bakımı Kılavuzu