Yahudi mitolojisinde ve folklorunda, Lilith, çaresiz yeni doğan bebekleri ele geçiren ve masum erkekleri baştan çıkaran, onların “spermlerini” kullanarak iblis bebek ordularını doğuran kuzgun saçlı bir iblistir. Adı İbranice İncil’de yalnızca bir kez geçse de, yüzyıllar boyunca Lilith, Adem’in asi ilk karısı, iblis kral Samael’in ruh eşi ve daha yakın zamanda feminist bir simge olarak kullanıldı. Peki gerçek Lilith hangisi, Hz Ademin kaç eşi vardı?
Yahudilik ona sahip çıkmadan çok önce, Lilith benzeri iblisler eski Sümerlerin, Asurluların ve Babillilerin kabuslarına musallat oluyordu. Erkek ve dişi iblisler sırasıyla lilu ve lilitu olarak adlandırılan Sümer Gılgamış Destanında ortaya çıktı ve Mezopotamya tanrıçası Lamashtu, doğum sırasında kadınlara işkence eden, düşüklere neden olan ve emziren bebekleri çalan kanatlı bir iblisti.
Bu “L” adlı çeşitli ruhların ortak noktası, bebek ve anne ölüm oranlarının bunaltıcı derecede yüksek olduğu bilim öncesi bir çağda, özellikle hamile kadınlar ve yeni doğanlar olmak üzere, insanlara en savunmasız oldukları zaman saldırmak için fırsat kollayan varlıklardı.
Duke Üniversitesi’nde dini çalışmalar profesörü Laura Lieber, “Bana göre, bu eski hikayeler dünyayı kontrol etme yeteneğimizin sınırlarını biliyor ve bu korkunç olayları daha az rastgele gösterme arzumuzu yansıtıyor” diyor. “Örneğin Pandemi, belirli şeylerin – özellikle hastalığın – bir gizem olduğunu, neden bazı insanların etkilendiğini ve diğerlerinin neden korunduğunu hatırlattı.”
Suriye’de bulunan ve MÖ yedinci yüzyıla tarihlenen eski bir tablet, kara kanatlı iblisin gazabından korunmak için tüyler ürpertici bir yalvarış içerir: “Ey karanlık odadaki yolcu, hemen git, ey Lili!”
Adem’in ilk karısı olarak Lilith
Kenanlılar, İbraniler ve İsrailliler şüphesiz Lilitu/Lamashtu demonolojisinin bir kısmını özümsediler, ancak İbranice İncil’de (Hıristiyanlıkta Eski Ahit olarak bilinir) bir “lilith”ten tek söz peygamberin tanımladığı İşaya 34:14’te yer alır. Tanrı’nın nihai hükmüyle harabeye dönen çorak bir çöl:
“Yaban kedileri sırtlanlarla buluşacak, Keçi-iblisler birbirlerini selamlayacak; Lilith orada da dinlenecek ve kendine bir dinlenme yeri bulacak.”
Lieber, “‘Lilith’ kelimesi bazen cıyaklayan baykuş olarak tercüme edilir,” diyor ve “Antik Yakın Doğu mitolojisinde iblis tanrıçalarının genellikle kanatları ve kuş ayakları olduğu gerçeğiyle bağlantılıdır.”
Bununla birlikte, İbranice İncil üzerine bazı erken dönem haham yorumcuları, Lilith’in Yaratılış Kitabında gizli bir şekilde görünmediğini merak ettiler. Yakından okunduğunda, Tanrı’nın ilk erkeği ve kadını nasıl yarattığına dair iki ayrı açıklama var gibi görünüyor. Tekvin 1’de, Tanrı hem erkeği hem de kadını aynı anda yarattı – “Onları erkek ve dişi olarak yarattı” (Yaratılış 1:27). Ancak Yaratılış 2’de, Tanrı önce Adem’i “dünyanın toprağından” yarattı ve sonra Havva’yı oluşturmak için Adem’in kaburgalarından birini çıkardı (Yaratılış 2: 21-22).
Genesis 1’de yaratılan isimsiz kadın Havva’dan başka biri miydi? Ve Lilith miydi? Bu merak uyandıran soru, muhtemelen yüzyıllardır Yahudi mitolojisinde ve folklorunda dolaşıyordu.
Kötü şöhretli hikaye, İncil’deki figürlerle dalga geçen ve popüler folklorun unsurlarını birleştiren Orta Çağ’dan hicivli ve sınırda bir sapkın Yahudi metni olan “Ben Sira’nın Alfabesi” nde görünür.
Ben Sira’ya göre, Yaratılış 1’de Adem’le birlikte yaratılan ilk kadın gerçekten de Lilith’ti ve o ve Adem “hemen tartışmaya başladılar.” Adem, seks sırasında Lilith’in “altında yatması” konusunda ısrar ettiğinde, Lilith bunu kabul etmiyordu, “Sen altımda yatıyorsun! İkimiz de eşitiz, çünkü ikimiz de topraktanız.” diyordu.
Cennet’ten kaçan Lilith’in yeryüzünde şimdiki Kızıl Deniz yakınlarında bir mağaraya sığındığı rivayet edilir. Tanrı, Lilith’in ardından geri dönmesini talep eden Senoy, Sansenoy ve Semangelof adlı üç melek göndermiş. O zamana kadar, iblislerin şefi Samael ile birliktelik yaşamış ve doğum sırasında koruyucu bir muska üzerine adını yazarlarsa Adem ve Havva’nın insan yavrularına zarar vermeyeceğine yemin etmiş. Aksi takdirde, hayatlarının ilk haftalarında yeni doğan bebeklerini ele geçireceğini söylemiş.
Ben Sira’nın Alfabesi, kadın iblislerin efsanelerini ‘ilk Havva’ fikriyle birleştiriyor gibi görünüyor. Sonuç olarak, Tanrı’ya ve kocasına başkaldıran iddialı bir eş olan Lilith’in yerine başka bir kadın getirildi ve Yahudi folklorunda tehlikeli bir bebek katili olarak şeytanlaştırıldı.
Daha sonraki efsaneler de onu, erkekleri baştan çıkaran veya uykularında onlarla çiftleşen (bir succubus) güzel bir kadın olarak nitelendirir, ardından iblis çocukları doğurur. Bazı hesaplara göre, Lilith Şeytanların Kraliçesidir.
Faydalı Bilgiler kategorimizde en çok okunan haberler için buraya tıklayınız.
- Avukatsız Anlaşmalı Boşanma Davası Nasıl Açılır?
- Devlet Bankaları Hangileridir 2022 En Güncel Kamu Bankaları
- Yaz, Kış, Sonbahar ve İlkbahar Mevsim Ayları Nelerdir?
- Bin Dosyası Açma İşlemi Nasıl Yapılır?
- Zoom İsim Değiştirme İşlemi Nasıl Yapılır?
- De Da Yazımı Nasıl Ayırt Edilir? De Da Ayrımı Nasıl Yapılır?
- Pi Sayısı Nedir, Tamamı Kaçtır, Kim Buldu, Rasyonel midir?
- Trafik Levhaları Anlamları Nedir?
- Kültürel Miras Nedir? Kültürel Miras ve Turizm Neden Önemlidir?
- Resmi Tatiller 2022 Yılında Hangi Günlere Denk Geliyor?