Wilhelm Dilthey’in tarihselci yaklaşımının temel varsayımları
Wilhelm Dilthey’in tarihselci yaklaşımının temel varsayımları
Dilthey, pozitivistin doğa bilimlerinin yöntemlerini insan hayatına ilişkin araştırma ve anlamaya uygulama girişiminin insan var oluşunun özsel yönlerini kaçınılmaz olarak göz ardı ettiğini ya da çarpıttığını düşünür.
Dilthey kendi ve kendinden önceki dönemlerin tarih anlayışlarını tarihi yalnızca yaşadıkları dönem açısından ele aldığından eksik bulmuştur. Alman Tarih okulu da dahil dönemin tarih anlayışları yaşanılan çağın değerlerine göre tarihi temellendirmiştir. Bu anlayış insan yaşamını göz ardı eder. Dilthey’e göre tarih bir bütün olarak ele alınmalıdır. O doğa bilimleriyle tarihsel bilginin farkını açıklamayı amaçlar ve tarihsel bilginin eleştirisini yapmaya çalışır.
Dilthey tarihe ve topluma insan iradesi ve özgürlüğünün somutlaşma alanı olarak bakan bir görüşü temsil eder. Dilthey’e göre;
- Özne tarihin bir ürünü, pratik sosyal birşeydir. Bunun anlamı şudur; akıl’ın kendisi tarihsel olarak ortaya çıkmıştır, o toplumsal-psikolojik bir gelişimin ürünü olmuştur. Yani öznenin kendisi tarihin ürünüdür. Dilthey’e göre pozitivizm özneyi tarihsel kimliğinden koparmıştır.Bu bağlamda insan hem tarihin ürünü hemde tarihi yapmakta olan kişidir.
- Dilthey’e göre insan bilinci doğa bilgisini mümkün kılan tekrar süreklilik zorunluluk nedensellik birlik vb. tasarımlarını ürettiği gibi, insanların toplum halinde birarada yaşamalarını mümkün kılan ekonomik hukuki politik tasarımları ahlaki değer ve normları da üretir. İnsanlar diğerleriyle girdiği etkileşim çerçevesinde kendi dünyasını inşa eder, dolayısıyla inşa edilen dünya doğal değil sosyal bir dünyadır.