açık kent… bir kavram olarak ele alındığında Lefkoşa ara bölgede yeni bir yaşam biçimi ve mimarlık olanağı sunabilir mi? açık kentin kurumları, yaşam alanları, altyapısı hayal edilerek böyle bir kent kurgusunda bir mimari program ve 30.000m3 mimari tasarım önerisi beklenmektedir.
müşterek… tek bir birey, kurum, ya da ülkeye ait olmadan, herkes tarafından paylaşılanlar ve herkesin sorumluluğunda olanlar bize daha çok katılım ve ortaklık barındıran, daha demokratik, hoşgörülü, ve heterojen bir toplum için alternatif kavramlar ve taktikler sunabilir mi?
mülkiyetsiz… sahiplik ve değişim değeri olmayan bir alanda mimarlık nasıl biçimlenir?
evrensel… ne sadece bir tarafa ne de ötekine ait; ama her iki taraftakiler ve hatta tüm insanlık tarafından korunan ve sürdürülen bir alanda yaşam nasıl olur?
fantazya… eleştirel ve yaratıcı bir pratik olarak düşünülebilir mi?
yeni doğa… biz gidince Lefkoşa ara bölgede, doğa yeni bir topografya oluşturmuşsa, biz bu topografyaya yeniden nasıl dahil olacağız?
Kıbrıs’ ta uzun yıllar süren Kıbrıslı Türkler ve Rumlar arasındaki şiddeti sona erdirmek üzere 1974’ te ateşkes ilan edildi ve Kıbrıs Cumhuriyeti iki ayrı coğrafi bölgeye ayrıldı. Kuzeyde Türklerin güneyde ise Rumların yaşadığı iki bölge oluştu. Bugün bu iki bölge arasında kalan alan, Yeşil Hat / Ara Bölge, adayı doğudan batıya katederek ve yer yer genişleyip daralarak ada halkını sosyal, ekonomik, ve yönetimsel olarak ikiye ayırır.
Yeşil Hattın iki halkı ikiye ayırdığını en çarpıcı şekilde deneyimlediğimiz yer belki de Lefkoşa kentidir. Sınır, Lefkoşa kentini beklenmedik yerlerinden, bir binanın yarısından ya da kuzey güney yönünde giden bir sokağı çıkmaz sokak yaparak, böler. Lefkoşa’da sınırın bir tarafında diğer kentin sesleri gündelik hayata karışır, yüksek bir binadan öteki kentin hem tanıdık hem farklı dokusu kent imgesine katılır. Bu iki kentin arasındaki ara bölge ise eskiden kente ait olan ama şimdi (geçici olarak, belirsiz bir süre) Birleşmiş Milletler tarafından kontrol edilen yerleşime, kullanıma, geçişe kapalı bir alan olarak kalır. Sadece Ledra Palas Sınır Kapısı iki kent arasında sınırlı geçişlere imkan tanır, bu geçiş yolu kentteki ara bölgede kısa süreli ve gözetim altında bulunulabilecek tek mekandır.
Kuzey ile güney Kıbrıs arasındaki sınır üzerinde 7 sınır kapısı bulunmaktadır. 2003 yılında Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu kararıyla Türk ve Rum tarafları arasındaki geçişler kontrollü olarak açılmıştır. İki halk arasındaki anlaşmazlıkların çözülmesi ve birlikte yaşama konusunda tartışmalar ve sanatsal ve kültürel etkinlikler yürütülse de politik bir çözüme henüz ulaşılamamaktadır. 40 yılı aşkın süredir sosyal, ekonomik ve kültürel açıdan farklı yaşam pratikleri geliştirmiş iki halkın, toplumsal belleklerindeki yaşanmış ve / veya nesilden nesile aktarılmış travmayı aşması ve yeniden ortak bir yaşam kurması zor olsa da iki taraftakilerin de paylaştıkları ortaklıkları keşfetmeleri ve yeni ortaklar oluşturmalarının zaman içinde olası olduğuna dair düşünceler var. Bunlardan en etkileyicisi 2012 yılında 5 ay süren Lefkoşa Ara Bölge’ deki işgal (Occupy Buffer Zone) hareketi. İşgal sırasında Kıbrıslı Türk ve Rum gençler ara bölgede barınmış, tartışma platformları oluşturmuş, sanatsal ve kültürel aktiviteler yapmış, ortak yaşamın mümkün ve gerekli olduğunu, bunun her iki tarafı da zenginleştireceğini göstermiştir.
Pekiyi, mimarlık ile Lefkoşa’daki bu ara bölgeye nasıl yaklaşılabilir? Ara bölgenin kimsenin olmaması ve fakat herkesin olması üzerine düşünülebilir mi? Bu müşterek olma düşüncesi mülkiyet konusunu yeniden ele almamıza aracılık edebilir mi? Nasıl işlevler ara bölgeyi yeniden kentin parçası haline getirir, bunun da ötesinde farklı etnik ve sosyal gruplardan, yaşlardan, cinsiyetten, milliyetten herkesin kente katılmasını sağlayabilir?