Türkiye ile Avrupa Topluluğu Ortaklık Anlaşması (ECAA) kapsamında, Türk vatandaşları belirli haklara sahiptir. Türk vatandaşları kendi işlerini kurmak istiyorlarsa, İngiltere’ye girmek veya kalmak için başvuruda bulunabilirler
Ankara Anlaşması olarak bilinen Türkiye ile Avrupa Topluluğu Ortaklık Anlaşması (ECAA), 12 Eylül 1963 tarihinde imzalanmıştır. Bu Anlaşmanın 13. Maddesi, yerleşme özgürlüğü ve hizmet sunumu üzerinde kısıtlamaların kademeli olarak ortadan kaldırılmasını ifade eder. 23 Kasım 1970 tarihinde imzalanan Ankara Anlaşmasına Ek Protokolün statüko maddesi olarak bilinen 41. Madde şöyle demektedir: “Sözleşmeyi yapan taraflar, aralarında yerleşme özgürlüğü ve hizmet sunma özgürlüğüne ilişkin yeni kısıtlamalar koymaktan sakınırlar.” Bu madde, kendi işlerini kurmak isteyen bireylere özellikle kişilerin serbest dolaşımına dair çağdaş yasalar ve sınırlamalara ilişkin, herhangi yeni kısıtlamalar getirilmesini yasaklar, Türk vatandaşlarına uygulanmaz.
Statuko maddesinin bire bir etkisi şudur ki; başvuru yapan Türk vatandaşların başvuruları günümüzde iş kurmak isteyen göçmenlerin iş kurma yasaları çerçevesinde değil, 1973’de mevcut olan kurallar çerçevesinde ele alınmalıdır. O zaman ilgili giriş kuralları HC509 idi, bir sonraki giriş kuralları ise HC510 oldu. Bu kurallar Ankara Anlaşması’na dayanarak başvurmak isteyenler için geçerlidir.
20 Eylül 2007 tarihinde Avrupa Adalet Mahkemesi’nde yapılan Tüm ve Darı davalarında, şu ortaya koyuldu: Yürürlüğe girmesinden itibaren Ankara Anlaşması, bir üye Devlet’in ilk başvuru düzenleyen koşulları ile ilgili olanlar da dahil olmak üzere yerleşme özgürlüğü ve hizmet sunma özgürlüğü üzerinde yeni kısıtlamalar getirilmesini yasaklar.
Statüko maddesinden faydalanma hakkı, Avrupa Adalet Divanı’nın Tüm ve Darı davalarındaki bulguları ile tutarlı olan tek istisnaya tabidir. Dolandırıcılık ya da istismarın kurulduğu yerde, statüko maddesi uygulanmaz ve kişinin iş başvurusunun esası sadece ilgili mevcut kurallar altında değerlendirilecektir. Yürürlükteki mevcut göçmenlik kuralları, 1973 yılında yürürlükte olan HC395’den daha çok katıdır. Bu normalde 245H-245N paragraflardaki Tier 1 (Girişimci) kategorisi olacak, ya da gerektiğinde, ret için genel gerekçeler. Ankara Anlaşması son on yılda ortaya çıktı. Bu, hala gelişme olanağı olan bir alandır. Yanlış iddiaları ve gerçekte varolmayan sahte işletmeleri kontrol etmek amacı ile UKBA, Ankara Anlaşması’na dayanarak başvuru yapanların UKBA görevlileri tarafından mülakata tabi tutulması gibi, aynı zamanda yeni tedbirler başlatıyor.
Giriş İzni / Oturum İzni
Uygun bir iş kurmak için gerçek niyetini gösteren başvuru sahiplerine, karar tarihinden itibaren 12 ay süreyle oturum izni (ya da Giriş İzni) verilebilir. İş için 12 ay ‘deneme’ döneminden sonra işletme başarılı olursa, daha sonra başvuru sahibi kendi işini devam ettirmek için ”the After Entry Business Provisions” (Giriş Sonrası işletme Hükümleri) kapsamında İngiltere’de oturum izni başvurusu yapabilir. Genellikle 3 yıllık bir süre “uygun kalış uzatma” izni verilir, ancak bu nihai değildir. ECAA serbest meslek vizesi altında toplam 4 yıl oturumu tamamlayan başvuru sahipleri İngiltere’de süresiz oturma izni için başvuruda bulunabilirler. Süresiz oturma izni elde eden başvuru sahipleri, 12 ay sonra İngiliz vatandaşlığına başvurabilirler.
Aile Bireyleri
ECAA Serbest Çalışan kişilerin aile üyeleri; eşi, hemcins partneri, evlenmemiş veya aynı cinsiyet partneri veya ebeveyni (başvuru sahibi başvuru sırasında 18 yaşın altındaki bir çocuk ise) İngiltere’de kalmak için başvurabilir. Ayrıca İngiltere’ye yerleşme için de başvurabilirler.