Hemoptizi olarak bilinen kanlı balgam, kişide korku ve endişe uyandıran bir durumdur. Bunun nedeni, ciddi hastalıkların habercisi olarak bilincimizde yer edinmiş olmasıdır. Öksürürken balgamdan kan gelmesi, kanamanın büyük olasılıkla akciğer kaynaklı olduğunu gösterir. Mide kanamalarında ise kan kusma ile gelir ve daha koyu renktedir(kahve telvesi renginde).
Kanlı Balgam
Erişkinlerde balgamda kan olması %70-90 oranında şu nedenlere bağlıdır:
- Bronşit
- Bronşiektazi
- Tüberküloz
- Zatürre veya akciğer absesi
- Akciğer kanseri: Özellikle 40 yaş üstünde olup uzun süredir sigara içenlerde balgamda kan varsa akla gelmelidir.
Çocuklardan kanlı balgam nedenleri arasında en sık:
- Zatüre dahil geçirilen alt solunum yolu enfeksiyonları
- Yabanci cisim aspirasyonu (akciğere yabancı cisim kaçması kaçması)
Kanlı balgam nedenlerini ayrıntılı şekilde inceleyelim.
En Sık Görülen Nedenleri
Bronşit: Hem akut hem de kronik bronşitte görülebilir. Uzun süreli sigara içen kronik bronşit hastalarında balgamda kan tespit edilirse ileri inceleme yapmak gerekebilir.
Bronşektazi: Bronşektazi hastalarında tekrarlayan solunum yolları enfeksiyonları, kronik öksürük ve bol miktarda balgam çıkarma şikayeti vardır. Bu hastalarda belli aralıklarla balgamda kan görülebilir.
Zatürre: Ateş, öksürük, balgam, göğüs ağrısı bazen de nefes darlığı görülebilir. Bazen balgamda kan görülebilir.
Akciğer absesi: Öksürük, gece terlemeleri, iştahsızlık, ateş ve balgamın görüldüğü bir tablodur. Balgamda kan görülebilir.
Tüberküloz: Akciğer tüberkülozunda diğer adıyla veremde hafif ateş, gece terlemeleri, öksürük, halsizlik ile kanlı balgam görülebilir. Bazen ek şikayetler olmadan sadece balgamda kanama ile kendini gösterir.
Balgamdan Kan Gelmesinin Diğer Nedenleri
- Akciğer Kanseri: Balgamda kan görüldüğünde, en korkulan ve doktora başvurmayı tetikleyen durumlardan biridir. Özellikle uzun süre sigara içen orta-ileri yaştaki kişilerde öksürürken kan gelmesi şikayeti varsa, akciğer kanseri açısından değerlendirmek gerekir. Bu kişilerde akciğer röngenlerinin normal olması akciğer kanserini tamamen ekarte ettirmez.
- Yabancı Cisimlerin Solunum Yoluna Kaçması: Genellikle bebeklerde ve çocuklarda ani gelişen nefes darlığı ile birlikte öksürükle kan gelmesi durumunda akla gelmelidir.
- Akciğer damarlarına pıhtı atması: Pulmuner emboli adı verilen bu durumda akciğer damarlarına pıhtı atar ve damarda tıkanıklık gelişir. Ani keskin göğüs ağrısı ,nefes darlığı, çarpıntı, solunum sayısında artış, tansiyon düşüklüğü ve öksürükle kan gelmesi görülebilir. Doğum kontrol hapı kullananlar, bacak toplar damarlarında pıhtı olanlar, yatağa bağımlı olup hareketsiz olanlar ve kanser hastaları bu açıdan risk taşırlar.
- Bazı kalp hastalıkları: Mitral kapak darlığında ve akciğer ödeminde kanlı, köpüklü balgam görülebilir. Kalbin sol karıncığı ile sol kulakçığı arasındaki kapaktır. Bu kapakta darlık olması durumunda özellikle nefes darlığı görülür. Kişi sırtüstü yattığında nefes darlığı artar.
- Kanamaya Eğilim: Kan sulandırıcı (antikoagülan) olarak bilinen ilaçların kullanımı sonrası, mide, burun, akciğer veya vücudun diğer bir bölgesinde kanama gelişebilir. Yine kemik iliğini bozan hastalıklar (lösemiler), ilaçlar (kemoterapi) ve trombosit sayısını düşüren durumlar kanamaya eğilim yaratır.
- İyi Huylu Bronş Tümörleri: Bronş adenomu (karsinoid tümör) kadınlarda daha sık görülen ve kanlı balgama neden olabilen iyi huylu tümörlerdir. Genç ve sağlıklı kişilerde, tekrarlayan şekilde balgamda kan görülmesi durumunda yapılan bronkoskopi ile teşhis edilir.
- Goodpasture Sendromu: Otoimmün bir hastalıktır. Yani savunma hücrelerinin kendi dokularına karşı yabancıymış gibi reaksiyon verdiği bir hastalıktır. Hem böbrek hem de akciğeri tutar.Kanlı balgam ile birlikte idrarda kanama görülür.
- Wegener Granülomatozu: Solunum yolları ve böbreği tutan bir hastalıktır. Kanlı burun akıntısı, burunda yaralar, eklem ağrıları, halsizlik, zayıflama, kanlı balgam ve göğüs ağrısı görülebilir.
- Adet Dönemlerinde kanlı balgam: Çok nadir görülen pulmuner endometriozis isimli bir durumda görülebilir. Rahim dokusunun farklı organlara yerleşmiş olmasından kaynaklanır. Yani akciğerde rahim dokusu bulunur. Adet dönemlerinde akciğerde kanama gelişir.
- Lupus hastalığına bağlı gelişen akciğer iltihabı
- Göğüs travması: Özellikle ciddi travmalarda akciğer içerisine ve bronşlara kanama olabilir. Bu da öksürükle kan gelmesi şeklinde kendini gösterebilir.
- Akciğerdeki mantar enfeksiyonları
- Akciğerdeki paraziter enfeksiyonlar. Örn: Ascaris lumbricoides