Salı gününden itibaren Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Joe Biden, ABD-Afrika Liderler Zirvesi için Afrikalı başkanları, başbakanları ve hükümdarları ağırlıyor. Geçmişte, bu tür ışıltılı toplantılar, Afrikalı liderlerin ABD başkanını ikiyüzlü bir şekilde “liberal demokrasi” değerlerinin yayılmasına dair muğlak fikirleri söylemesini pasif bir şekilde dinlediği neo-sömürgeci konferanslara dönüştü.
Ama zaman değişti. Tüm zorluklarına rağmen, Afrika’nın küresel konumu modern tarihin en çekici döneminde – ve liderlerimiz, Washington ile müzakereleri ve tartışmaları yoluyla kıta için maksimum değeri elde ederek ABD ile sıkı bir mali pazarlık yapmalıdır.
Zirvenin ABD’nin yurtiçinde veya yurtdışında uygulamadığı “değerler” üzerine saçma sapan konuşmalara dönüşmesine izin vermemeliler. Bunun yerine Afrikalı liderler mikrofonu eline almalı ve gerekirse kıtanın ekonomik çıkarları konusunda tavizsiz olmalı.
Afrika talep görüyor
ABD onlarca yıldır Afrika’ya öncelik vermedi – Washington, nüfuzu artırmak için öncelikle bir avuç güçlü, bölgesel aktör aracılığıyla çalışarak Afrika’ya bir “çapa devletler” modelini benimsedi. Bunu oldukça iyi bir şekilde karşılayabilirdi, çünkü dünyanın diğer bölgelerinde olduğu gibi kıtadaki üstünlüğü, özellikle Soğuk Savaş’ın sona ermesinden bu yana büyük ölçüde tartışmasızdı.
Artık durum böyle değil: Çin kıtanın artan nüfuzuyla en büyük ticaret ortağı.
ABD ve Avrupa Birliği, Afrika’nın sunabileceği şeylere göz dikiyor : Ukrayna’daki savaşa destek, iklim değişikliğinin azaltılmasında işbirliği ve bilgisayardan sofistike silahlara kadar her konuda Batı’nın Pekin ile rekabeti için kritik olan nadir toprak minerallerine erişim.
Bu da beni bugün Afrika’nın sahip olduğu stratejik güce getiriyor. ABD önderliğindeki Batı, Çin ve Rusya’nın Afrika’ya askeri saldırılarını azaltmaya hevesli. Örneğin, Kasım ayında, Merkezi İstihbarat Teşkilatı Başkan Yardımcısı David Cohen , petrol zengini, son derece otokratik Atlantik Okyanusu eyaleti Ekvator Ginesi’nin tahtının varisi Teodoro Nguema ile bir araya geldi.
ABD’nin Ekvator Ginesi’ndeki en büyük çıkarı, Çin’in Afrika’nın hayati önem taşıyan Atlantik kıyısında bir deniz üssü kurmasını ve dolayısıyla ABD’nin Doğu Kıyısı’na bakmasını engellemektir . Demokrasiyi boşver.
Diğer bir deyişle ABD, Afrika’dan ne elde etmek istediğini çok iyi biliyor. Yine de soru şu: Afrika ABD’den ne istediğini biliyor mu?
Ukrayna konusunda tarafsızlık
Pek çok Afrika ülkesinin savaşta tarafsız bir pozisyon alacağı, ancak düşmanlıkların derhal sona erdirilmesi için tüm taraflarda agresif bir şekilde lobi yapacağı anlaşıldığında, ABD dışişleri bakanı Antony Blinken, Rusya’yı diplomatik olarak gölgede bırakmak için Afrika’yı dolaşmaya başladı . Bu cephede Afrikalı liderler, tüm tarafları tehlikeli silah yığınağını ve tabii ki savaşı durdurmaya çağırırken, Biden’a mevcut rotalarına sadık kalacaklarını, Batı ile Rusya arasındaki ilişkileri dengeleyeceklerini söylemeliler.
Türkiye ve Hindistan örnek verilebilir. Ne de olsa ABD ve Rusya, birbirlerinin imajını lekelemek için Afrika’daki gıda kıtlığının “pornografik” gösterisini silah haline getiriyorlar.
Paranın üzerinde
Bugün Afrika’nın ABD ile daha sıkı müzakere edebileceği bir alan varsa, o da emtialar, nadir toprak mineralleri ve bunların daha geniş anlamda ekonomik ortaklığıdır.
Örneğin Demokratik Kongo Cumhuriyeti, dünyanın bilinen en büyük kobalt yataklarına ev sahipliği yapıyor ve önemli bir lityum kaynağı. ve elektronik savaş oyunları.
ABD Savunma Bakanlığı, 2019 itibariyle Amerika’nın değerli toprak minerallerinin yüzde 80’ini tedarik eden Çin’e fazla bel bağlamamak için Malavili madencilerle görüşmelere başladı.
Washington’ın en yakın müttefiki olan AB, Ukrayna’daki savaşın ortasında enerji konusunda o kadar çaresiz ki, Mozambik Kasım ayında Avrupa’ya sıvılaştırılmış doğal gaz göndermeye başladı. Bu kısmen, AB’nin Sıvılaştırılmış Doğal Gaz (LNG) depolama tanklarını doldurması için ABD üzerindeki baskıyı azaltmaya yardımcı olur.
Rusya’nın stratejik etki ve kaynaklar karşılığında Afrikalı liderlere paralı askerler ve Çin nakit dağıttığı bir zamanda, ABD ve müttefikleri kıtayla her zamanki gibi iş yapamayacaklarını biliyorlar. Bu nedenle, tercihli ticaret rejimlerini müzakere etmek ve adil faiz oranlarında finansmana erişim sağlamak için Afrikalı liderlerin – mümkün olduğu kadar iyi – tek ses olarak konuşmaları önemlidir.
Bunun yapılabileceğine dair zaten kanıtlar var: Çin’i en büyük ticaret ortağı olarak gören Zambiya örneğini düşünün. Lusaka devlet borcunu yeniden yapılandırmaya çalışırken ABD, Zambiya’nın Çin ve Fransa gibi alacaklılarından kayıplarını kabul etmelerini istedi. Londra Afrika ve Doğu Çalışmaları Okulu’nda profesör olan Stephen Chan’ın Kasım ayında söylediği gibi, artık ABD ve Çin’in Zambiya’ya karşı kimin “daha cömert” olduğunu göstermek için “rekabetçi tavrını” görebiliriz.
Biden yönetimi, Washington’daki zirveyi Afrika Birliği’nin G20’ye dahil edilmesine destek sözü vermek için kullanacağını zaten duyurdu – bu, ABD’nin kıtanın artan nüfuzunu tanıdığının bir işareti. Ancak Afrikalı liderler, küresel yüksek masada bir koltuktan daha fazlası için baskı yapmalı.
Ham petrol fiyatlarını yüksek tutmak için petrol üretimini sınırlamak anlamına gelse bile, ulusal çıkarlarını korumak için Washington’la sıkı pazarlıklar yürüten Suudi Arabistan gibi ABD’nin sözde sadık müttefiklerinden öğrenebilirler. Suudi Arabistan, Washington’un tehditlerine kolayca müsamaha göstermez . Afrika ülkeleri de yapmamalı.
Ya büyük oyna ya da hiç oynama
Kasım ayında Mısır’da düzenlenen COP27 iklim görüşmelerinde, Afrika’nın iklim diplomasisini yürütme biçiminde ortaya çıkan bir iyimserlik parıltısı vardı. Afrika’dan cumhurbaşkanları, ABD’yi ve diğer sanayileşmiş ülkeleri iklim krizi yaratmakla suçlamak için kürsüye çıktılar ve iklim tazminat fonlarında somut milyarlar talep ettiler.
Biden’ın Washington’daki zirvesi, Afrika’nın etkili bir jeopolitik oyuncu statüsünü geliştirmek için bir fırsat. Liderlerimiz ABD’li muadillerinin gözlerine bakmalı, kıta ve kıtadaki uluslar için mümkün olan en iyi anlaşmaları sağlamalı ve ABD’nin ikiyüzlü özgürlük ve demokrasi vaazlarıyla gündemi belirlemesine izin vermemeli.
ABD dünyanın en büyük gücü olabilir. Ama bu Afrika’nın anı olabilir.