Sual: Hz. Yusuf ile Züleyha olayını haber veren ayette Eğer Rabbinin bürhanını görmeseydi o da kadına meyledecekti. denilmektedir. Bu ayette geçen bürhan nedir? ?
Sual: Hz. Yusuf ile Züleyha olayını haber veren ayette Eğer Rabbinin bürhanını görmeseydi o da kadına meyledecekti. denilmektedir. Bu ayette geçen bürhan nedir? ?
Cevap: İlgili ayetin meali şöyledir:
Doğrusu, hanım ona sahip olmayı iyice aklına koymuş ve buna yeltenmişti de. Eğer Rabbinin burhanını görmeseydi o da kadına meyledecekti. Biz, ondan kötülüğü ve fuhşu uzaklaştırmak için işte böyle yaptık. Çünkü o, ihlâsa erdirilmiş kullarımızdandı. (Yusuf, 12/24)
Önce şunu söyleyelim ki, Hz. Yusuf (as)ın ona meyletmesi, insanın fıtratında var olan tabii bir duygunun -iradesi dışında- harekete geçmesi anlamındadır. Kurannın bu ifadesi, bir yergi değil, övgü manasınadır. Çünkü, eğer Hz. Yusufun kadınlara karşı fıtrî bir meyli olmasaydı, ondan uzak kalmanın övülecek bir yanı olmazdı. Önemli olan, bu gayrımeşru olduğu kadar gayrıihtiyarî olan meyli, kendi ihtiyariyle, özgür iradesiyle frenlemektir. İşte Hz. Yusuf gördüğü burhanla en doğru yolu izlemiştir.
Hz. Yusufun gördüğü bu burhan konusunda alimlerin farklı görüşleri vardır. Bunları kısaca şöyle açıklayabiliriz:
a. Buradaki "burhan"dan maksat, Allahtan gelen ve bu filin çirkinliğini gösteren bir ilhamdır. Bu kanaat daha ağır basmakta ve yukarıdaki açıklamalardan da daha doğru olduğu anlaşılmaktadır. Hz. Yusufu koruyan, onun İlahi esma ve sıfata olan bilgisi ve Allahutealanın ilmine, kudretine ve onun her an Semi ve Basir olduğuna dair yakiniydi. Başka bir tabirle söz konusu burhandan maksat, tehlike arzeden durumlarda ve kader anlarında mümin ve muhles (halis kılınmış) kulların yararlandığı ve onları şeytani etkenlerden ve nefsanî vesveselerden koruyan İlahi imdatlar ve Rabbani teyitlerdir.
Ayetin sonlarında geçen cümleler, bunun en güzel şahidi ve delilidir. Ayetin sonunda şöyle buyuruyor:
İşte böylece biz, bunu, kötülük ve fuhşu ondan uzaklaştırmak için yaptık. Şüphesiz o ihlâslı kullarımızdandı.
Görüldüğü gibi Allah-u Teala, Hz. Yusufun bu bela ve kötülükten korunmasına gerekçe olarak, onun muhles kullardan olduğunu gösteriyor. Adeta bu İlahi koruma, halis imana ve temiz amellere sahip olanlara bir mükâfat olarak bahşedilmekledir.
Zaten bu ayetteki açıklamaya ilaveten, başka ayetlerde de şeytanın muhles kullara her hangi bir tasarrufunun söz konusu olamayacağını (Hicr, 15/40; Sad, 38/83) şeytanın bir itirafı olarak haber verilmiştir.
Bunun yanında şu yorumlar da yapılmıştır:
b. İlgili burhan, Hz. Yusufun o anda gaipten işittiği bir sestir. Bu ses sakın ha! diyordu.
c. Babası, Hz. Yakub -Allahın inayetiyle- oracıkta temessül etti ve onun için engelleyici bir burhan oldu.
d. O anda Hz. Yusufa Şüphesiz sizin her şeyinizi kayıt altına alan şerefli -melek- katipler sizi gözetlemektedir mealindeki ifade -gaipten- gözüne ilişti.(bk. Razî, Zemahşerî, ilgili ayetin tefsiri).
Bu konuda benzer başka yorumlar da vardır. Ancak, daha önce de belirtildiği üzere, bu konuda (a) şıkkı en kuvvetli görüş olarak kabul edilebilir. Bu husus imtihan sırrına daha uygun, Hz. Yusufun takvasına daha münasip, onun iffetli vasfına daha muvafıktır.
Allahın ilhama dayalı burhanı, layık olan herkes için söz konusu olabilir. Samimi olarak Allahın emir ve yasaklarına riayet etmek isteyen ve bu samimiyetini pratikte de gösteren insanlara, -yanlışa kaymayla karşı karşıya kalması durumunda- Allahın ilham denilen iç hattan o kuluyla iletişim kurması ve ona uyarıda bulunarak yardımına koşması sonsuz rahmet ve hikmetinin şanına yakışan bir lütuftur.
Nitekim bir hadis-i şerifte bu gerçeğin altı şöyle çizilmiştir:
Allah bir kuluna hayır murat ederse, onun içinden kendisine iyilikleri emreden, kötülüklerden sakındıran bir vaiz ve bir uyarıcı kılar
Zeynul-Irakî, bu hadisin senedinin hasen olduğunu söylemiştir. (bk. Tahricu ahadisil-İhya-İhya ile birlikte-, 3/11; Aclunî, 1/78; Kenzul-Ummal, h. No: 30762)
Not: Metin Karabaşoğlu'nun "Yusufun Burhanı Neydi?" isimli şu makalesini de okumanızı tavsiye ederiz:
Günaha son çağrının yerini günaha sonsuz çağrının aldığı bir zamanda yaşıyoruz Günahın hemen her yeri kuşattığı bu ortamda, özellikle cinsellikle ilgili günahlar bin koldan saldırıyor Sokaklar, meydanlar, arabalar, evler, vapurlar, billboardlar, gazeteler, dergiler, TVler, CDler, afişler, reklamlar, filmler, internet, vitrinler, düğünler, dernekler, sergiler derken, hemen her alanda, cinsellik kâinatın ve insanın Hâlik-ı Zülcelâlinin izin vermediği bir biçimde açığa vuruluyor
Nitekim, meselâ, elbise denilen şey artık insanı sıcaktan, soğuktan ve günahtan korumak üzere sunulmuş bir nimet olarak kullanılmıyor Aksine, tasarımcıların aklı daha az kumaş, daha ziyade tahrik formülüyle çalışıyor Etekler kısalıyor, kumaşlar şeffaflaşıyor, elbiseler daralıyor Tasarımlar vücut hatlarını ya düpedüz açıkta bırakacak veya örtülse de belli edecek şekilde gerçekleşiyor Öte yandan, özgür ve özgün reklamcıların kadınsız bir reklam düşünemediği; bir cam şişe reklamının dahi bir köşeye müstehcen bir kadın resmi iliştirmeden becerilemediği gözleniyor TV programları, filmler, dergiler, kapaklar, billboardlar, fuarlar, açılışlar da eklenirse, yaşadığımız günler, hemen her yönden, akılları ve kalbleri cinselliğe endeksleyen bin türlü tâciz unsurunu kuşanmış vaziyette karşımıza çıkıyor
Esasen, öncelikle sanal dünyalarda inşa edilen, sonra da Jean Baudrillardın bir modern olgu olarak ısrarla vurguladığı simulasyon (benzeşim) süreci içinde gerçek hayata kopyalanan bir hal var karşımızda Önce dergi sayfalarında, TV ekranlarında, film karelerinde sergilenen bir tablo, adım adım sokaklara, evlere, işyerlerine, meydanlara taşınıyor Böylece, bütün bunları dün yadırgayan pek çok insan dahi, bugün bu sürece dahil olmuş görünüyor
Cinselliğin kendisini bu kadar açık biçimde ve bu kadar geniş bir zeminde ortaya koyduğu modern zaman tablosu, ahirzaman fitnesinde kadınların mühim bir rol oynayacağına dair hadislerin mânâsını da bilfiil tasdik ediyor Yaşadığımız ortam, bir yanda kadını metalaştırıp ete ve tene indirgerken, öte yanda erkekleri nefisleri karşısında büyük ölçüde korunmasız bırakıyor
TV ekranlarından sokaklardaki insan manzaralarına, gazete sayfalarından işyeri ortamına kadar uzanan pek çok alanda sürekli cinselliğin akla getirildiği bu genel tablo karşısında mümin insanları ise ekseriya bir bedbinlik hali kuşatıyor Kendini bu kadar fahiş biçimde açığa vuran günaha karşı içte uyanan meyiller, göz kaymaları, haram bakışlar müminleri Rabbine karşı nisyan veya isyan haline düşmenin acısıyla kıvrandırırken, şeytan durumun ümitsizliğini fısıldıyor durmaksızın "Bu ortamda" diyor, "etkilenmemen imkânsız Sen bu durumdan kurtulamazsın"
Oysa, böylesi zor bir zamanın bu büyük fitne ve imtihanı karşısında bunalan, ümitsizliğe düşen, çıkmazda kalan müminler için, kıssaların en güzeli olan Yusuf (as) kıssasında hem bir ümit ışığı, hem de bir çıkış yolu sunuluyor Yusuf kıssası, şeytanın imkânsız dediğinin mümkün olabildiğini gösteriyor ve bunu göstermesiyle de, sarayda Yusufun yaşadığı imtihanın bir benzeriyle hemhal olarak yaşayagelen ahirzaman müminlerine Kurân eczanesinden benzersiz bir deva ve derman sunuyor
Kurân-ı Hakîmde Yusuf sûresinde anlatıldığı üzere, Yusuf Aleyhisselamın hayatında, hayırla sonlanan, ama son derece zor sınanmalar mevcuttur Gördüğü bir sadık rüyaya karşılık kıskanç kardeşleri tarafından canına kasdedilerek kuyuya atılması ve onu kuyudan çıkaran kişi tarafından köle edinilip Mısıra götürülerek satılması, bu ağır imtihanlardan biridir Yusuf Aleyhisselam, ikinci ağır imtihanını ise, kendisini köle olarak satın alan, ama ondaki istidadın farkına vararak hakkında iyi muamelede bulunan Mısır azizinin evinde yaşayacaktır Bu, henüz çocuk yaşta kuyuya atılan ve köle olarak satılan Yusufun gençlik yıllarında yüzyüze geldiği bir imtihandır ve imtihanın merkezinde kadın vardır
Rabb-ı Rahîm, insanları kadın ve erkek olarak yaratmıştır; ve erkekte kadına, kadında erkeğe yönelik bir meyil ve arzu bırakmıştır Celâl ve cemal aynasından bakıldığında, cemalî yönü ağır basan kadının celâle de muhatap olarak kemale ermesi, celâlî yönü ağır basan erkeğin ise cemale de muhatap olarak kemal bulması gibi çok hikmetler taşıyan bu meyil ve arzu, öte yandan, had konulmamışlığı ile kadınları erkekler, erkekleri kadınlar için bir imtihan konusu kılmaktadır
Nitekim, insanların en güzeli olarak anılagelen Yusuf Aleyhisselam Mısır azizinin karısı için bir imtihan konusu olduğu gibi, azizin karısı da Yusuf için bir imtihan konusu olmuştur Ne var ki, azizin karısı bu imtihanı geçememiş; Yusuf ise, imtihanı geçmesiyle, insanın cinsellik yönündeki meyil ve arzularını dizginleme imkânının nebevî bir örneğini sunmuştur
İmtihana konu olan ve birçok kaynakta Züleyha olarak geçen kadın yaşlı veya çirkin biri olsaydı, Yusufun imtihanı herhalde bu kadar zor olmazdı Aynı şekilde, böylesine yol gösterici bir örnek niteliği de kazanmazdı Azizin karısının yaşça genç, suretçe de çok güzel olması, yahut Yusufun henüz taptaze bir genç olması imtihanı elbette şiddetlendiren unsurlardır; ama, bunlara rağmen, Yusuf yaşadığı belki de en zor sınanmayı ayağı günaha sürçmeden atlatmıştır
Üstelik, imtihanını şiddetlendiren başkaca hususlar da vardır Bunlardan biri, kadının soylu, hem de kralın veziri makamındaki birinin hanımı olmasıdır Yusuf (as), her ne kadar memleketi Filistinde Yâkub (as) gibi bir peygamberin oğlu, İshak ve İbrahim Aleyhisselamların ise torunu olarak saygı görüyor olsa da; Mısırdaki konumu köleliktir ve en yüksek sınıftan biri tarafından kendisine gelen teklif ve talep bir köle için dayanmayı ve direnmeyi elbette güçleştirmektedir
Ve bunun kadar önemlisi, Yusufun davet eden değil, davet edilen konumunda olmasıdır
Zira, bir erkeğin hayatı boyunca yaşayabileceği belki en ağır imtihan, ógençlik, güzellik, servet, soyluluk gibióher türlü cazibe unsurunu üzerinde taşıyan bir kadından gelen davete ve iltifata hayır diyebilmektir Erkeklerin en zayıf yönlerinden biri, iltifat gördüğü anda, bunu yapan kişiye karşı korunmasız hale gelmesidir Güvercinden insana, aslandan koça bütün erkek tâifesi, güç gösterisine fıtrî bir meyil ile yaratılmıştır; ve bu duygunun karşılığı olarak da üstün görülme, hayran olunma, takdir edilme gibi bir sonuç beklemektedir Bir diğer deyişle, teveccüh-ü nâs erkeklerin en korunmasız oldukları hallerden biridir, ve bu teveccüh erkeklerin cazibe ölçülerine tıpatıp uyan bir kadından geliyorsa korunmasızlık hali iyice katmerlenmektedir
Lâkin, Yusufta bu böyle olmamıştır
Hem de, "Heyte lek" (Hadi gelsene!) diye ısrarla çağıran Züleyhanın, sarayın bütün kapılarını sıkıca kapamış olmasına rağmen.
Ki, bu son durum, insanda günaha karşı hayâdan gelen direncin kırılmasına elverir bir zemin hükmündedir "Nasıl olsa kimse görmüyor!" düşüncesi, başkaları görüyor, biliyor yahut bilecek olsa yapmaktan kaçınacağı fiilleri yapma yönünde insana cüret kazandırmaktadır Nitekim, Resûl-i Ekremin (asm) müminleri yolculuğa yalnız çıkmama yönünde uyarması bu sırdandır "Şeytan, tek başına olanla, iki kişi beraber olana sıkıntı verir Eğer üç kişi olurlarsa onlara sıkıntı veremez" buyuran Resûl-i Ekrem, "İnsanlar yalnızlıktaki mahzuru benim kadar bilselerdi, hiçbir atlı tek başına bir gececik olsun yol yapmazdı" da buyurmuştur Zira, kimsenin görmediği yahut görenlerin de tanımadığı bir ortamda, hayâ duygusunun kullanım alanı daralmakta; dolayısıyla, insan günaha daha açık ve yatkın hale gelmektedir
İşte, Yusuf Aleyhisselam, sarayda kendisi ve Züleyhadan başka kimsenin olmadığı ve kapılar sıkıca kapatıldığı için kimsenin girme riskinin de bulunmadığı bir vasatta; yani, nefisten gelebilecek talebe karşı hayâ duygusunun akim kalması muhtemel bir vasatta söz konusu imtihanı yaşamıştır
Ve, Allahın izniyle, başarmıştır da.
Hem, onun imtihanını daha da şiddetlendiren bir unsur daha vardır Yusuf sûresinde anlatıldığı üzere, Yusuf, kadının kendisine tasallutu karşısında ondan kurtulmak için kapıya koşmuş, kapı açıldığında ise aziz ile karşılaşmıştır Danıştığı bir dostunun gösterdiği istikamette soruşturma yürüten aziz, gömleğinin arkadan yırtılmış olmasından hareketle, Yusufun taciz eden değil, davet edilen ve davet edildiği şeyden sakınan kişi olduğunu anlamıştır Aziz Yusuftan hadiseyi kimseye anmaması ricasında bulunmuştur ama, Yusuf hiç sözünü etmemiş de olsa, soylu kadınlar arasında Züleyhanın işi konuşulur olmuştur Bunun üzerine o günün sosyete kadınlarını evine çağıran Züleyha bu kadınlar indinde kendini mazur gösteren hile ile Yusufu iyice zor durumda bırakacaktır
Züleyha çeşit çeşit yiyecekler ve meyvelerle süslü mükellef bir sofra hazırlayıp her bir kadının eline bir biçak vermiş, Yusufa da "Onların yanına çık" diye emretmiştir Yusufu görünce kadınlar onun güzelliği karşısında kendilerinden geçerek meyve yerine ellerini kesecek, lâkin bunun acısını hissetmeyeceklerdir Züleyhaya "İşte, beni kınamanıza sebep olan kimse budur Yemin ederim, ben ondan muradımı almak istedim de, o iffetini korudu" diyerek kendini savunma imkânı tanıyan bir durumdur bu Kadınların kendisini mazur görür bir hale girmelerinden istifade ile, Züleyha eklemiştir: "Ona emrettiğimi yapmazsa, muhakkak zindana atılacak ve muhakkak küçük düşenlerden olacaktır"
Böylece, Yusufun karşısına, kendisini elde etmek için her şeyi göze almış cazibedar bir kadının yanında, böyle davranacak olduğunda o kadını başkaca kadınların haklı ve mazur görecek olması gibi bir imtihan unsuru daha çıkmıştır Günaha giden yolda "İnsanlar ne der?" sorusu, çevrenin ayıplaması endişesi, yani sosyal baskı insanı alıkoyan unsurlardan biridir; bu sosyal baskının gevşediği yahut yok olduğu ortamda insanlar yapmadıkları bazı şeyleri yapar hale gelmektedir Lâkin, Yusuf böyle yapmamıştır Bu zorluğa aksi takdirde hapsedilme ve aşağılanma tehdidi de eklendiği halde, "Ey Rabbim! Onların beni davet ettiği şeyden, zindan bana daha sevimlidir" demiş, "Eğer onların hilesini benden uzaklaştırmazsan, ben onlara meyleder ve cahillerden olurum" diyerek bu sözde cazip ortama bedel zindanı istemiştir
Ki, zindana atılma, Yusufun hayatı boyunca yaşadığı büyük imtihanlardan ikincisinin son noktası, üçüncü büyük imtihanının ise başlangıcı olacaktır
Hemen belirtelim: Yusuf erkeklik duygularından mahrum biri yahut bu duyguları körelmiş veya törpülenmiş bir ihtiyar olsaydı, imtihanı ne bu kadar zor, ne de bu derece yol gösterici olurdu. Oysa, durum böyle değildi. Bilakis, bir meali
"Gerçekten, kadın ona niyeti kurmuştu Rabbinin bürhanını görmeseydi, o da (Yusuf da) ona niyetlenip gidecekti." (Yûsuf Sûresi, 12/24) âyetinin işaret ettiği üzere, Yusuf (as) fıtraten bir erkeğin taşıdığı tüm duyguları taşıyor olduğu halde bu zoru başarmıştır Onun bu halini mucize kılan budur Bu halin Kurân-ı Hakîmde tüm zamanlar için bir örnek davranış olarak zikredilmesinin bir sebebi de budur
Bir erkeğin taşıdığı tüm duyguları üzerinde taşıyor olduğu, üstelik imtihan içre imtihan denilebilecek kat kat sınanmalar beraberce dünyasına sökün ettiği halde, Yusuf Aleyhisselam, Kurân-ı Hakîmde bildirildiği üzere, Rabbinin bürhanını görmesiyle kendini günahtan korumuştur
Peki, gördüğü bu bürhan nedir? Hem, başkaca insanlar yine cinsellikle ilgili çok daha kolay imtihanları geçemezken, çok zor bir imtihanı atlatmasını mümkün kılan bu bürhan neden bilhassa Yusufa gösterilmiştir?
Yusuf sûresine ve bu sûrenin tefsirlerine bu soruların eşliğinde nazar ettiğimizde, sadece Yusuf (as) için değil, hepimiz için de geçerli formüller çıkar karşımıza söz konusu bürhanın ne olduğu konusunda ulemâ farklı görüşler beyan etmişlerdir Zira, elbette çok hikmetlere binaen, Rabb-ı Rahîm Kelâm-ı Ezelîde bu bürhanı zikretmekle birlikte onun ne olduğunu bildirmemiştir Demek ki, bizatihî bürhanın ne olduğundan daha önemlisi, bürhanın neden Yusufa gösterildiğidir Ve, Yusuf sûresi, özellikle de 23 âyet, bunun cevabını bize sunarak, hepimiz için geçerli bir reçete vermektedir
Bu âyetten anlaşıldığı üzere, kapıları iyice kapatan kadın bütün şehvetini ve cazibesini kuşanarak "Heyte lek!" (Hadi gelsene!) diye ısrarla Yusufu yatağa çağırırken, Yusufun ağzından ilk çıkan, "Maâzallah"tır "Maâzallah;" yani, " Allaha sığınırım"
Nefsin kalbe, şehvetin akla, hissin iradeye galebesinin iyice kolaylaştığı bir durumda bu sözü diyebilmesi, Yusufun derûnundaki imanın derecesini gösterir esasında Alemlerin Rabbi bir Zâtın varlığına ve her daim Onun huzurunda olduğumuza öylesine derin bir iman ki, Yusufa en zor zamanında dahi Allahı hatırlatmış ve Yusuf (as) yaşadığı fitneden Allaha sığınmıştır
Yusuftaki bu imanın derecesi ve derinliği ise, zindandaki iki gençten birinin gördüğü rüyanın yorumunu istemesi üzerine onlara yaptığı konuşmadan okunur:
"Bu, Rabbimin bana öğrettiklerindendir Çünkü ben Allaha inanmayan ve ahireti inkâr eden bir topluluğun bâtıl dinlerine asla iltifat etmedim
Ben atalarım İbrahim, İshak ve Yâkubun dinine uydum Bizim, hiçbir şeyi Allaha ortak koşmamız mümkün değildir Bu, biz peygamberlere ve insanlara Allahın bir ihsanıdır; lâkin insanların çoğu bilmezler
Ey benim iki zindan arkadaşım! Ayrı ayrı ilahlar mı daha hayırlıdır, yoksa bir olan ve kudreti herşeye yeten Allah mı?
Ondan başka taptığınız şeyler, sizin ve atalarınızın taktığı birtakım isimlerden başka bir şey değildir Halbuki Allah bunun için hiçbir delil indirmemiştir Hüküm ancak Allahındır; O ise, Kendisinden başkasına ibadet etmemenizi emretmiştir Dosdoğru din işte budur; lâkin insanların çoğu bilmezler" (bkz Yusuf, 12/37-40)
Yusuf Aleyhisselam hâlikıyet-mahlûkiyet, rububiyet-ubudiyet denklemini doğru ve tam kurduğu, kendini ve Rabbini doğru ve tam bildiği içindir ki, günahın en güzel ve en cazip sûrette kendisine çağırdığı ve Allahtan başka kimsenin de görmediği bir vasatta Rabbinin bürhanını görmüş; sapmamış, sürçmemiştir Bir mahluk ve bir kul olarak sürçmeye ve sapmaya müsait halde olduğunu derk ile, sürçmenin ve sapmanın en önemli kanallarından biri olan "Bana dokunmaz" rehavetini taşımamış; bilakis, dokunma ihtimaline binaen Rabbine sığınmıştır "Maâzallah" ile gelen sığınma talebine kendisine sığınılanların en hayırlısı olan Zât-ı Zülcelâlin vereceği cevap da, elbette sığınan kulunu yardımsız bırakmayıp koruma ve kurtarmadır Sığınmak, kurtulmaktır
Hepimizin değişik alanlarda defaatle tecrübe ettiği üzere insan en ziyade "Bana dokunmaz" ruh halini taşıyorken günaha düşer İnsana ubudiyet miracının basamaklarını öğreten İsrâ sûresinde yer alan "Zinaya yaklaşmayın" ilahî ikazıyla da dikkat çekildiği gibi, günaha kaymada bir eşik noktası vardır Bu eşik geçildi mi, insan günahın manyetik çekimine kapılmakta; ruh, kalb ve aklın rağmına, bile bile günaha girmektedir Takvâ ve amel-i salih, insanı bu manyetik alanın eşiğinden uzakta tutan bir sur olduğu gibi, istiâze hariçten gelen tazyiklerle bu eşiğe yaklaşıldığı vasatlarda insanı koruyan bir zırhtır Yusuf Aleyhisselam da, görüldüğü üzere, tamamen hariçten gelen bir tazyikle günaha kaymanın tam eşiğine gelindiği halde, istiâzesi ile kurtarılmıştır Maâzallah, Yusuf istiâze etmeyip kendine güvenseydi, bizatihî belirttiği üzere onlara meyleder ve cahillerden olurdu Lâkin, olmamıştır; çünkü o, kendini ve Rabbini bilen ve Ona avdet eden ihlasa erdirilmiş bir kuldur Muhlesîndendir Müthiş bir günah çağrısına karşı mucizevî bir biçimde kendini tutan bir kul olarak, gene de "Ben nefsimi temize çıkarmam Nefis daima kötülüğü emrederóancak Rabbim rahmet ederse o başka Muhakkak ki, Rabbim Gafûr ve Rahîmdir" diyebilendir
Yusufun Rabbinin bir bürhanını görmesine vesile olan bir özelliği de, herhalde, Yusuf sûresinin yine 23. âyetinde dile getirilen ihsankârlığıdır. Bu âyette, "Maâzallah"ın ardından gelen "İnnehu rabbî ahsene mesvâye" ifadesindeki rabden muradın Rabb-ı Rahîm mi, yoksa efendi mânâsında Mısır azizi mi olduğu konusunda müfessirler ihtilaf halindedir Ancak, hangi mânâda okunursa okunsun, bu ifadenin hâkim unsuru olan ihsankârlık kendini muhafaza etmektedir Esbab dairesinden ifadeye bakıp burada kasdolunanın Yusufu köle pazarından alıp iyi bir muameleye kavuşturan Mısır azizi olduğunu; itikad dairesinden bakıp, Mısır azizini vesile kılarak köle pazarından saygı ve sevgi gördüğü bir saraya onu koyan Rabb-ı Rahîm olduğu söylenebilir Her iki halde de, Yusuf, kendisine yapılan ihsanı dile getirmekte; "O benim efendim iken ve bana güzel bir yer verip güzelce bakmışken, ben nasıl ihanet ederim?" demektedir
Demek ki, hayatı süresince sebepleri vesile kılarak Rabbinin kendisine olan ihsanlarını hatırda tuttuğu ölçüde, insanın Onun emrine isyan etmesi zorlaşmaktadır Zira, "Bir fincan kahvenin kırk yıl hatırı vardır" darbımeselinin de dikkat çektiği üzere; insan, fıtraten, ihsan edene pereştiş eder İhsana isyanla karşılık vermek insana fıtraten ağır gelmektedir; ve bu bakımdan, Rabbinin üzerindeki nimet ve ihsanını hatırda tutma, günah ve isyandan uzak durmanın elverişli bir vesilesidir
Yusufun, üzerindeki ihsanı zikrettikten sonra "Muhakkak ki, zalimler felah bulmaz" demesi ise, insanın ihsana isyanla mukabele etme durumunda uğrayacağı ilahî ceza ve itaba dikkat çekmektedir
Zindanla tehdit edilmesine mukabil, Yusufun fitnenin sürdüğü ve günahın durmaksızın kendisine çağırdığı ortam yerine zindanı tercih etmesi ve Rabbinden bu durumdaki saraya bedel zindanı istemesi ise, bize üçüncü bir ipucu vermektedir Demek ki, fitne, içinde kalındığı sürece, insanı kaydırabilir ve saptırabilir Bir fitne ortamında zarar ve ziyandan masun kalmanın aslî bir şartı, fitne ortamında daimî kalıcı olmamak; olabildiğince, bu fitneden uzak durmanın yollarını bulmaktır hirzamana dair, evde olanın sokakta olandan, oturanın ayakta durandan, uyuyanın uyanık durandan daha hayırlı olacağını bildiren hadis de, her halde bu hususa dikkat çekmektedir
Her hâlükârda, şu dehşetli ahirzaman ortamında hususan her yönden saldıran cinsellik günahlarına karşı, Yusuf kıssasında ve Yusuf Aleyhisselam örneğinde, hepimiz için uygulanabilir dersler, devalar ve ölçüler vardır Şartlar ne kadar feci görünürse görünsün, Yusuf Aleyhisselamın maruz kaldığı şartlar kadar feci değildir O halde, çok daha dehşetli bir ortamda Yusufu yanılmaktan ve yanmaktan koruyan Rabb-ı Rahîm, kavlen ve fiilen samimî bir yönelişle Kendisinden istersek, elbette bizi de yanılmaktan ve yanmaktan halâs edecektir
Yusuf Aleyhisselam bir kadının taşıyabileceği bütün cazibe unsurlarını üzerinde barındıran Züleyhanın fitnesinden salim olabildiğine göre, cazibelerinin Züleyha ile ölçülmesi gene de gayrıkabil olan ahirzaman züleyhâlarına karşı pekâlâ imandaki derecemiz nisbetinde bir Yusuf olunabilir
Nitekim, Yusufu bir örnek olarak ders veren Rabb-ı Rahîm, bu imkâna dikkat çekerek, bizi mümkün olanı vâki kılmaya davet etmektedir.
s.i.e