Yeryüzünün en büyük kilisesi San Pietro Bazilikası'nın içinde tarihin en verimli sanatçılarından Barok heykeltıraş ve mimar Bernini'nin, gerçeğin mükemmel birer taklidi olan heykellerini hayranlıkla izlerken, birkaç metre ötede birdenbire eski papaların yine heykeli andıran mumyalarıyla karşılaşırsınız. Bu mumyaları, mermeri tene benzetme konusunda olağanüstü bir yeteneği olan Bernini'nin heykelleriyle karıştırma ihtimaliniz de vardır.
Solgun yüzleri, bazilikanın kubbesindeki Rönesans şaheseri fresklere dönük halde yatan papaların hepsi ancak ölünce makamlarını terk etmişlerdi. Yüzü, cesetleri mumyalanmış selefleri gibi solgun olan 86 yaşındaki Papa 16. Benedictus (Joseph Alois Ratzinger) pek alışılagelmedik bir kararla geçtiğimiz günlerde istifa etti ve 28 Şubat 2013'te görevi bırakacağını açıkladı. Müstafi ikinci papa olarak tarihe geçen (İlki 1294 yılında istifa eden 5. Coelestin idi.) 16. Benedictus'un istifasının hemen ardından halefinin kim olacağı üzerine bahisler açıldı. En güçlü aday olarak Ganalı kardinal Peter Turkson'ın adı geçiyor. (Bahislerde Turkson'a 9/4 verildi. Turkson'u, 5/2'yle Kardinal Marc Ouellet ve 7/2'yle Kardinal Francis Arinze takip ediyor.)
Şayet Turkson kardinaller tarafından papa seçilir ve testis kontrolünden geçerse ilk siyahi papa olarak tarihe de geçecek. (Zenci/nigger ifadesi, Anglosaksonlarca hakaret kabul edildiği için ABD ve İngiltere'de pek kullanılmıyor. Ama bizde 'ilk zenci papa' söylemi ışık hızıyla kabul gördü.)
Bilmeyenler için söyleyelim: Testis kontrolü, yeni papanın erkekliğinin 'tescillenmesi' için altı -tam testis hizasında- delikli sandalyede yapılan bir kontrol. En yaşlı kardinal, sandalyede yeni Papa'nın testislerini muayene edecek ve "Testiculos habet et bene pendetes" (Bu Latince tumturaklı sözün Türkçesi "Testisleri mevcuttur ve sarkmaktadır.") dedikten sonra Hıristiyan dünyasının yeni ruhani lideri 'işbaşı' yapacak.
Gündemde papalık seçimleri olduğu için Üç Boyutlu Portre'nin bu haftaki konuğu en güçlü papa adayı Peter Turkson. Öncelikle, güçlü papa namzetinin -öyle ki 'müstakbel papa' bile diyebiliriz- soyadına aldanarak Türk veya Müslüman dostu olduğunu zannetmeyin diyelim.
Turkson, her ne kadar soyadı 'Türkoğlu' manasına gelen bir Afrikalı olsa da ABD Başkanı Barack Hüseyin Obama gibi Türk ve Müslüman dostu sayılmaz. Aksine Turkson, 'İslamofobik' bir kardinal olarak biliniyor. Zira geçtiğimiz yıl Youtube'daki 'Müslümanlar Avrupa'yı istila ediyor' konulu İslam karşıtı bir filmi kardinallere izlettiği ortaya çıkmıştı. Videoda "39 yıl içinde Fransa, bir İslam Cumhuriyeti'ne dönüşecek," diyordu. Turkson, bu videoyu izlettiği için özür dilemek zorunda kalmıştı.
Peter Turkson, ayrıca Afrika'daki eşcinsellik karşıtı yasaları destekleyen açıklamalarda bulunmuş bir isim. Afrika'nın AIDS probleminde kondomun bir çözüm olmadığı görüşünü ileri sürmüşlüğü ve prezervatifin ancak eşlerden birinin AIDS olması durumunda hastalığın diğer eşe bulaşmaması için kullanılabileceği yönünde cevaz vermişliği de var.
'AVRUPAİ' DAVRANABİLECEK BİR AFRİKALI
Peter Turkson, yeni papanın kendisi olup olmayacağı yönündeki sorulara "Papalık görevine, gelişmekte olan ülkelerden birinin seçilmesi için doğru zaman," diye cevap vererek göreve hevesli olduğunu belli etti.
Turkson, kilise görevlerine hâlâ genellikle İtalyan ve Avrupalılar seçilmesine rağmen 'Kutsal Makam'ın yönetim organı "Roman Curia'daki Afrikalı, Latin Amerikalı ve Asyalı sayısının yükseldiğini belirterek, "Bence kilise, Avrupalı olmayan bir papanın seçilmesine her zaman hazırdır," dedi.
Müstafi Papa 16. Benediktus'un ise, "İsrail'in Tanrı inancı, Yunanlıların felsefi aklı ve Romalıların hukuk anlayışının bir araya gelmesinden meydana gelen Avrupa kültürel kimliğini mutlaka korumalıyız," şeklinde, burada hatırlatılması gereken bir demeci var.
Öte yandan Turkson'ın papa olması durumunda gerçekleşeceği var sayılan bazı pesimist kehanetler de ortaya atılmaya başlandı. Aziz Malachy'e ithaf edilen ve Latince 112 isimden oluşan bir kehanet listesine göre son papa, Peter Turkson olacak. Çünkü sonuncu kehanette şöyle deniliyor:
"Kutsal Roma Kilisesi'nin son zulmü sırasında, başta koyunlarını, sayısız sıkıntıların ortasında otlatacak olan Romalı Peter bulunacak. Ve bunlar sona erdikten sonra yedi tepeli şehir yok edilecek ve korkunç hâkim, insanlarını yargılayacak."
Bu kehanetteki yedi tepeli şehrin Batı Roma'nın kalbi Roma ve Doğu Roma'nın kalbi İstanbul olduğu yönünde yorumlar var. Bu kehaneti de 2012 Maya kehaneti gibi ciddiye alanlar, hatta Şirince muadili sığınma beldeleri arayanlar da çıkacaktır elbette.
İşin kehanet boyutu bir tarafa Peter Turkson papa seçilirse bunun çok önemli bir siyasi anlamı olacak. Daha önce Ku Klux Klan örgütüne nispet yaparcasına önce Birleşmiş Milletler'in başına siyahi bir genel sekreter seçilmişti. (Üstelik o da Peter Turkson gibi Ganalı'ydı.) Ardından Kenya kökenli Barack Obama ABD Başkanı seçildi. Yeni papanın da siyahi olması kuvvetle muhtemel. Ancak bu, papalığın Avrupa kültüründen uzaklaşacağı anlamına gelmiyor. Müslümanların Avrupa'yı istila ettiğini ileri sürmesi ve bundan endişe duyması Turkson'ın papa seçilince 'Avrupai' davranacağını gösteriyor.
Eğer seçilirse ölümünden sonra (post- Turkson döneminde) siyahi bir papanın mumyası, muhtemelen San Pietro Bazilikası'nda sergilenecek. Dan Brown'ın Melekler ve Şeytanlar adlı romanındaki iddia doğru kabul edilirse, seçkinci yeraltı örgütü İlluminati'nin bir üyesi olan İtalyan Gian Lorenzo Bernini, büyük emeğinin olduğu bazilikada siyahi bir papanın yattığını görse ne düşünürdü?
Yakın bir geçmişe kadar İtalyan olmayanın bile kolay kolay papa seçilmediğini de (Latin Roma'dan miras...) hesaba katarsak kitsch plastik bir esere bakarcasına suratını buruşturabilirdi. Bernini günümüzde yaşamadığı için şanslı. Zira yaşasaydı bir papalık heykeltıraşı olduğu için siyahi bir papanın heykelini yapmak zorunda bile kalabilirdi.
LİSAN YETENEĞİ VAR, İBRANİCE BİLE BİLİYOR
Tam adı Peter Kodwo Appiah Turkson olan yeni papa adayı, 11 Ekim 1948'de Batı Gana'daki Wassa Nsuta'da, Metodist anne ve Katolik bir babanın oğlu olarak doğdu. New York'ta teoloji eğitimi aldı. Temmuz 1975'te Başpiskopos John Amissah tarafından papazlığa atandı. Aynı yıl profesör oldu.1992 senesinde Gana'nın Cape Coast Başpiskoposluğu görevine getirildi. 2003'te Gana'nın kardinali oldu. Her iki görevlendirmeyi de Mehmet Ali Ağca'nın vurduğu Papa 2. Jean Paul yaptı.
Turkson, 2009'da 16. Benedictus tarafından Papalık Adalet ve Barış Konseyi Başkanlığı'na getirildi. Turkson, 2005 yılında Roma'da kardinaller toplantısına katılan ilk Ganalı kardinal olarak tarihe geçti. Londra'da yayımlanan The Tablet adlı Roma Katolik dergisinde 'Afrika'nın en enerjik kilise liderlerinden biri' olarak tanımlandı.
Turkson'ın Vatikan'da 'barış ve adalet işlerine bakma' dışında mühim bir görevi daha var. İnsanları Hıristiyanlaştırma Topluluğu'nun üyesi. Geçtiğimiz Haziran'da Vatikan'ın önemli kurumlarından Katolik Eğitim Topluluğu üyeliğine de getirildi.
Turkson, linguistik yeteneği olan bir kardinal. Ana dili Fante dışında İngilizce, Fransızca, İtalyanca, Almanca ve dahi İbranice biliyor. Bonus olarak da elbette Latince'yi ve eski Yunanca'yı iyi derece anlıyor. İtalyan göstergebilimci, düşünür Umberto Eco'nun "Yahudilerden hoşlanılmamasının bir sebebi de kimsenin anlamadığı bir dili konuşuyor olmalarıdır," sözü (Anti-semitik bir söz mü tartışılır ama tam kelimesi kelimesine hatırlamasam da bir kitabında böyle bir cümlesi var.) göz önüne alındığında Kardinal Turkson'ın, Musevi olmadığı halde İbranice konuşması büyük bir meziyet olarak görülebilir.