BEŞ EKSENLİ KİŞİLİK ANALİZİ MODELİNİN UYGULAMASI
2.3. PATASANA
2.3.2. Beş Yapı Analizi
188.8.131.52. Fiziksel Yapı
Timothy HURLEY elli bir yaşında, ölü diller uzmanı bir akademisyen olarak okuyucunun karşısına çıkar. Amerikan vatandaşı olan Timothy, aslen Türkiye’den göçen Ermeni bir ailedendir. Romanın sonunda, Timothy HURLEY’in gerçek isminin Armenak PAPAZYAN olduğu öğrenilir. Hakkındaki diğer bilgiler de farklı yerlerde ve parça parça halindedir.
“… iri cüssesiyle Timothy karşısına çıkıverdi. … Elli bir yaşında olmasına karşın oldukça dinç görünüyordu.”(Ümit, 2010a, s. 24)
İri cüsseli ve yaşına göre de oldukça diri bir yapıya sahiptir. Vücudunda ayrıntılı tarifi verilen tek bölgenin başı olduğu görülür:
“Düz, kumral saçlarını kısacık kestirmişti, bir kadınınki kadar biçimli olan kaşlarının altındaki kadifemsi iri kara gözler, insanı rahatsız etmeyen, boş vermiş alaycı bir ifadeyle bakıyordu çevresine. Şakaklarından çenesine uzanan yer yer kırçıllaşmış bakır renkli kısa sakalı, bakışlarındaki alaycı ifadeyi tamamlayarak keskin yüz hatlarına olgun bir hava veriyordu.
“Yakışıklı adam,” diye düşündü Esra. (Ümit, 2010a, s. 106)
Romanda dedektif rolünde olan Esra’nın bakış açısıyla verilen tarife göre Timothy’nin keskin yüz hatlarına sahip yakışıklı biri olduğu açıktır. Kısa kesilmiş saçları kumral ve düz iken yer yer kırçıllaşmış bakır renkli kısa sakalları ise yakışıklı Timothy’e ayrıca olgunluk katarak daha da çekici hale getirir. Kadifemsi olarak tanımlanan ve birden fazla yerde bahsedilen “iri kara” gözler ise biçimli kaşlarının altında Timothy’i çekici ve olgun bir erkek güzeline çeviriyor olmalıdır.
Bu derece yakışıklı ve olgun Timothy’nin vücudunda her hangi bir kusur belirtilmezken dövme ya da başka bir lekenin bulunduğuna dair ibare de yoktur.
Timothy’nin çocuğu yoktur. Babası hakkında ise Timothy’nin ağzından “güçlü kuvvetli” ve “çok yakışıklı” olduğundan başka bir bilgi verilmez. Ancak çocuğu olduktan sonra çocuğunun öldürüleceği korkusuyla psikolojisinin bozulduğu ve sonrasında ölene kadar hastanede yattığı bilinmektedir. Annesi hakkında bilinenler de fazla değildir. Timothy’nin babası olan Dikran’ı evlenmeye ikna ettiği ve isminin Nancy Wilkinson olduğu bilinmektedir. Dikran’ın psikolojik sorunlarının ortaya çıkması sonrası hayatının tehlikede olduğunu düşünerek kocasını terk ettiği bildirilmektedir. Kocasını terk ederken çocuğunu da kocasının yanında bırakmıştır. Bir yaşını bile doldurmamış çocuğunu terk eden Nancy yıllar sonra
oğlunu üvey ailesi öldükten sonra bularak hayatını değiştiren Master programına girmesini sağlayan finansör olduğu görülür.
184.108.40.206. Kişinin Geçmişi
Timothy HURLEY’in geçmişi fiziksel özelliklerine göre daha ayrıntılı verilmiştir.
Dört farklı yerde aynı olaylar farklı ayrıntılarla anlatılarak Timothy’nin geçmişi hakkında bilgiler görülür.
Timothy muhtemelen 1948 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin NEW YORK şehrinde doğmuştur. HURLEY soy ismini veren aile evlatlık olarak yanlarında büyüdüğü ailedir. Muhtemelen bir yaşındayken evlatlık verilen Timothy’nin üvey ailesiyle New Heaven denen bir şehirde büyüdüğünden daha fazla ayrıntı yoktur.
Öz babasının ismi Dikran PAPAZYAN’dır. Dikran, olay zamanından yetmiş sekiz yıl önce yani 1921 yılında öldürülen Papaz Kirkor’un oğludur. 1921 yılında kilise olan ibadethanenin çan kulesinden aşağı atılarak öldürülmüştür. Aynı günlerde iki Ermeni daha öldürülmüştür. Ohannes Ağa başı kesilerek, bakırcı Garo ise iş yerindeki kirişlere asılarak katledilmiştir. Bu olaylar sonrası Dikran ailesiyle beraber kaçmak zorunda kalmıştır.
“… Papaz Kirkor’un ailesi Beyrut’a kaçmış. Adamın genç bir oğlu varmış, bir de küçük kızları. Delikanlı, çocuğun kendilerine ayak bağı olacağını anlayınca kız kardeşini iyi bir komşusuna bırakıp annesiyle Beyrut’a kaçmış.
Oradan da Fransa’ya geçmişler…”( Ümit, 2010a, s. 207)
Papaz Kirkor’un ölümü tek ayrılık olmamıştır. Dikran’ın göçerken geride bıraktığı on yaşında olan kardeşi Nadya, romanda seksen sekiz yaşındaki Gâvur Nadide olarak karşımıza çıkar. Timothy’nin halası Nadya, kendisine bakan ailede
Müslüman geleneklerine göre büyümüş olsa da Hıristiyanlığı unutamamıştır. Bu durumu anlaşılınca da lakabı Gâvur Nadide ismiyle anılır olmuştur. Nadide, Timothy’nin Amerikalı olduğunu öğrenmesi üzerine en son elli yıl önce haber aldığı kardeşini bulur umuduyla ona gitmesi vesilesiyle okuyucu bazı ayrıntıları daha öğrenir.
Timothy’nin geçmişi hakkında romanda üç ayrı yerde daha farklı ayrıntılarla verilmiştir. Ancak Timothy’nin Esra’ya Gâvur Nadide’nin isteğiyle yaptığı araştırmasını aktardığı geçmiş en ayrıntılı olanıdır. Bu anlatılanların aynı zamanda Timothy’nin de geçmişi olduğu ancak romanın son sayfalarında Timothy cinayeti ve kimliğini itiraf ettiğinde öğrenilecektir:
“Dikran, kız kardeşi Nadya’yı Türkiye’de bıraktıktan sonra annesiyle birlikte önce Halep’e, oradan da Beyrut’a geçmeyi başarmış. Ancak zaten hasta olan annesi Beyrut’ta ölmüş. Bir süre Beyrut’ta kalan Dikran, daha önceden Amerika’ya kaçan akrabalarının ısrarıyla Yenidünya’nın yolunu tutmuş. … Dikran, Nancy’nin ısrarlarına dayanamayarak evlenmeye razı olmuş.
Evliliklerinin ilk yılında her şey yolundaymış. Bir oğulları olmuş, ikisi de çok mutluymuş. Dikran çocuğa Armenak adını vermiş. Ama çocuk büyürken Dikran’ın korkuları da artmaya başlamış. Gece yarıları kâbuslar içerisinde uyanıp, “Oğlumu öldürecekler…” diyerek çocuğun yatağına koşuyormuş. Bu korkusu giderek paranoyaya dönüşmüş. Rastladığı herkese bebeği elinden alacaklarını söylüyor, çocuk en küçük bir rahatsızlık geçirse, “Oğlumu zehirledin!” diyerek karısını feci şekilde dövüyormuş. Kötü muamele ve dayağa ancak birkaç ay dayanan kadıncağız, kocasının kendini öldüreceğinden korkarak bir gece apar topar evi terk etmiş. …”( Ümit, 2010a, ss. 343-344)
Dikran PAPAZYAN’ın paranoyak şizofren tanısıyla hastaneye yatırılmasıyla beraber Armenak evlatlık verilmiş ve adı Timothy HURLEY olmuştur.
Armenak, Timothy olduktan sonra da bazı sıkıntılar yaşar. Ailesinin imkânlarının kısıtlı olması sebebiyle burslu olarak okuduğu Yale Üniversitesi arkeoloji bölümünü bitirir. Hemen arkasından bursu karşılığında Vietnam Savaşı’na asker
olarak katılmış ve savaş bitene kadar orada kalmıştır. Timothy’nin anlatımlarına göre orada ön saflarda savaşmış ve çok sayıda ölüm görmüştür.
Ülkesine döndüğünde psikolojik sorunlar yaşadığı ve bir süre tedavi gördüğü de belirtilmektedir. Timothy’nin tedavisinin bitmesi ile öz annesinin Timothy’i bulması aynı zamanlara denk gelir. Bu durum hayatının akışını değiştirir. Annesi Timothy’e geçmişini anlatırken geleceğini değiştirecek olan master eğitimi için parasal sorunlarını çözer. Öz annesinin yardımı sayesinde master eğitimini bitiren Timothy, Mezopotamya bölgesinde arkeolog olarak çalışmaya başlar.
Yaklaşık on beş yıl çalıştıktan sonra Timothy kendi isteğiyle işini bırakarak kökenlerinin olduğu topraklara döner. Savaşın bitimi, yaklaşık bir yıllık tedavi süreci ve üç yıllık master eğitimi olarak geçen zaman hesaplandığında 1994 yılı civarında Türkiye’ye döndüğü söylenebilecektir. Türkiye’de Gaziantep ve civarında geçmişi ile bilgiler toplarken olay zamanından yaklaşık bir yıl önce otobüs yolculuğu sırasında PKK örgütünce kaçırılır. Onunla beraber kaçırılmış olan Asteğmen öldürülmüş Timothy ise serbest bırakılmıştır. Açıkça ne kadar sonra olduğu belirtilmese de muhtemelen bu olaydan kısa bir süre sonra cinayet olaylarının geçtiği kazı için teklif almış ve kazıya katılmıştır.
220.127.116.11. Çevresel Yapı
Timothy’nin yaşamı boyunca çok sayıda yere gittiği bilinmektedir. Gittiği ülkelerden Vietnam, Irak ve Türkiye açıkça belirtilenleridir. Buralarda yaşadıkları çoğunlukla Timothy’nin ağzından öğrenilmekle beraber Türkiye’de yaşanılanlar hakkında başka kaynaklardan da bilgiler verilmektedir.
Kronolojik olarak bilinen ilk mekân çocukluğunun geçtiği New Haven’daki evidir.
Romanda mekân olarak en ayrıntılı tasvir de bu ev içindir:
“Bazı gecelerde New Haven aklıma gelir. Ailemle birlikte geçirdiğim yaz gecelerini özlerim. Bizim orada yazları çok sıcak olur. Gece gündüz nemli bir sıcaklık boğar insanı. Bazen okyanustan esen serin rüzgâr Long Island Boğazı’nı geçip bizim iki katlı bahçeli evimize kadar ulaşır, babamın balkona astığı rüzgâr çanlarını tatlı tatlı çınlatır. Burada bile bazı geceler o tatlı çınlamayı duyarım”. (Ümit, 2010a, s. 107)
Yaz ve kışların yaşandığı bir bölgede çocukluğunun geçtiği açıktır. Çiftlik olarak tanımlamamasından yola çıkarak ortalama bir bahçesi olan geniş bir evde büyümüş olmalıdır. Bu anının mutlu olduğu göz önüne alındığında Timothy’nin yazları daha çok sevdiği de söylenebilir. Kazı bölgesi olan Gaziantep’te sıcak dönemde bulunuyorken rüzgâr çanlarının tatlı çınlamalarını duyar gibi olması söylemine bakarak, çocukluk döneminin mutlu anlarıyla bağdaştırdığı ve dolaysıyla bulunduğu mekânda mutlu olduğu söylenebilir. Çocukluk dönemiyle alakalı olarak burada alıntıladığımız ev tarifinden başka evin kaç odalı olduğu, evin düzeni, odası, bahçesi veya yaşadıkları mahalle yahut semt hakkında bilgi bulunmaz.
Evinden sonraki mekân olarak okuyucunun karşısına Vietnam çıkar. Bursu karşılığında ordudaki görevini Vietnam’da yapmaktadır.
“… Vietnam’daydım. Hem de savaşın tam ortasında. Birleşik Devletler yenilinceye kadar da orada kaldım.”( Ümit, 2010a, s.146)
Vietnam’da tam olarak ne kadar süre kaldığı açık değildir. Tek kesin olan savaşın sonuna kadar kaldığıdır. Savaşın Timothy üzerinde ciddi etkileri olduğu görülür.
Bu konuda bilgiler Timothy’nin ağzından okuyucuya aktarılır:
“ “Korkunç şeyler yaşamış olmalısın,” diye üsteledi Esra.
Timothy onu onaylarcasına başını salladı:
“Ama bir sürü şey de öğrendim. Savaş, bedeli çok ağır ödense de dünyanın en iyi okullarından biridir.” ”( Ümit, 2010a, s. 147)
Vietnam’da çevre olarak, ev, baraka, orman veya başka fiziki mekânlar yoktur.
Vietnam’da nerelere gittiği, hangi hava şartlarında yaşadığına dair bilgi de verilmez. Vietnam’da karşımıza sadece savaş çıkmaktadır. Savaş Timothy’nin düşünce tarzında değişimlere yol açmıştır. Bu değişim bilişsel durumun incelendiği başlıkta ele alındığından tekrar edilmemiştir.
Vietnam sonrası yaşanılan diğer ülke ise Irak’tır. Ancak Irak hakkında hiçbir bilginin olmadığı görülür. Sadece Türkiye’nin de dahil olduğu Mezopotamya bölgesinin ortak kültür olduğu görüşü verilir. Timothy Irak’tayken de sık sık Türkiye’ye geldiğini belirtir. Bölgedeki inanışlar ve insanların olumlu yapısından bahsedilir. Fakat bu dönemlerde tam olarak yaşadığı yerler, şartları veya diğer herhangi bir ayrıntı hakkında veri yoktur.
Irak’tan sonra çalışmalarına ara verdiği ve Türkiye’ye geldiği bilinmektedir. Bu dönemde çoğunlukla Gaziantep şehrinde kaldığı açıkça söylenmemektedir.
Ancak romandaki diğer kişilerin diyaloglarından öğrenildiği kadarıyla muhtemelen bu dönemdeki tüm zamanı Gaziantep ve çevresinde geçmiştir. Gaziantep Amerikan Hastanesi başhekimini ikna ederek kırsal alandaki halk için sağlık taraması organize ettiği, bölgedeki halkın Timothy’i sevdiği diğer kişilerin diyaloglarından öğrenilen bilgilerdir. Fakat daha önceki dönemlere ait mekân hakkındaki bilgi azlığı bu dönemde de aynıdır. Bu dönemde yaşadığı ev, semt veya şehir hakkında bilgiler olmadığı gibi gidip gezdiği yerler hakkında da bilgi yoktur.
Kazı sürecinde ise yaşanılan mekân hakkında önceki mekânlara göre daha ayrıntılı bilgi bulunur. Kazı ekibinin yaşadığı bölgenin genel bir tasviri vardır:
“Güneş yeterince yükselmemişti ama sıcak bütün ovayı kaplamıştı.
Buralarda sabah serinliği bir kahvaltı süresi kadar çabuk geçiyordu. Gecenin insanı titreten ayazından sonra siyahtan kül rengine, kül renginden turuncuya dönüşen tanyerinin ucundan güneş burnunu gösterince, yaşanan kısacık serinlik son bulur, aniden cehennemi sıcak başlardı.”( Ümit, 2010a, s. 13)
Bölgenin en sıcak dönemlerinden birinde oldukları açıktır. Uzun süre aynı iklime sahip bölgelerde yaşadığı bilinen Timothy, kampın kurulduğu okulda “bahçeye bakan, aydınlık dersliği” odası olarak seçmiştir. Öteki odaların durumu hakkında da bilgi olmaması odanın pozisyonu açısından karşılaştırma imkânını elimizden almaktadır. Diğer yandan odasının düzeni hakkında da bilgi yoktur. Oda düzenini nasıl değiştirdiği yahut değiştirmediği, dağınık veya düzenli olduğuna dair bilgi bulunmaz. Dolayısıyla kişiliğinin bu mekâna yansıması yahut mekânın kişiliğine etkisinin olup olmadığını değerlendirme imkânı bulunmamaktadır.
18.104.22.168. Sosyolojik Yapı
Timothy’nin geçmiş yaşantısındaki ilişkileri hakkında bir bilgi yoktur. Tek bilinen karısının Belçikalı genç bir arkeoloğa kaçtığıdır. Ancak kaçış sebebi hakkında (aşk, kötü giden ilişki gibi) herhangi bir bilgi verilmez. Dolayısıyla bu veri herhangi bir sonuç için yeterli değildir. Olay zamanındaki iletişimde olduklarına bakıldığında kazı ekibi, başhekim ve halası Gâvur Nadide karşımıza çıkar.
Kazı çalışmaları sırasında gördüğümüz Timothy iletişime açık biri olarak karşımıza çıkar. Kazı grubunda herkesle iletişimi vardır. Sadece Elif’e aşık olan Kemal ile ilişkisi gergindir; onun sebebi de Kemal’in Timothy’i kıskanmasıdır.
Şekil 4 Patasana iletişim şeması
Romanda soruşturmayı yürüten Jandarma Yüzbaşı Eşref bulunmakta ise de asıl dedektif Esra’dır. Timothy ile Yüzbaşı Eşref’in ortak alanlarda tesadüf etmekten başka hiçbir iletişimi yoktur. Yüzbaşı Eşref kazı ekibinden sadece Esra ile iletişimdedir demek mümkündür. Esra ile Yüzbaşı, iş ilişkisi haricinde duygusal olarak da ilişki içerisindedirler. Yüzbaşı, kazı ekibinin geriye kalan tüm üyeleri ile mesafelidir. Diğer yandan bölge halkından olan ve soruşturma için Esra’ya bazı bilgiler de veren Halaf vardır. Fakat Halaf’ın ekibin diğer üyeleri arasındaki ilişkisi de Yüzbaşı’nın iletişimiyle benzerlik gösterir. Bu sebeplerle ikisi de tabloda gösterilmemiştir.
Timothy ailesini kaybetmesi, Vietnam Savaşı ve PKK tarafından kaçırıldığı zaman maruz kaldığı olaylar sonrası yaşadığı travmalarına rağmen kazı ekibiyle çok uyumludur. Yemeklerde diğer üyelerle şakalaşmaktadır. Kendisinden yaş olarak çok küçük olan ekip üyeleri onu “Tim” olarak çağıracak kadar benimsemişlerdir. Timothy aynı zamanda bölgedeki halk tarafından da çok
Timothy David
Kemal
Murat Bernd
Teoman Esra
Gâvur Nadide
Elif
sevilmektedir. Bölge halkına Amerikan Hastanesi’nce ücretsiz sağlık taraması yapılmasını bile sağlamıştır.
Tüm olumlu ilişkilere rağmen Timothy’nin kazı ekibinden yahut bölge halkından kimselerle iletişimi farklı değildir. Okuyucunun karşısına en çok konuştuğu kişi olarak Esra çıkar. Ancak bu iletişim daha çok Esra’nın olaylar sonrası tecrübeli olarak gördüğü Timothy’e danışmak istemesi sebebiyledir.
Timothy’nin kazı ekibindeki diğer kayda değer iletişimi ise Kemal iledir. Bu iletişimin gergin olduğu görülür. Ancak bu iletişimin de kaynağı Kemal’dir.
Kemal’in sevgilisi Elif Timothy’e ilgi duymaktadır. Timothy bu ilgiye cevap vermese de açıkça reddetmemesi Kemal ile Timothy arasında küçük bir şiddet patlamasına sebep olmuştur. Sonunda ekipçe yapılan bir sohbette Timothy açıkça Elif’e ilgi duymadığını anlatır.
Timothy ile ekip dışından iletişimi olan tek kişi Amerikan Hastanesi başhekimi David’dir. Timothy Türkiye’ye geldikten sonra oluşan yaklaşık beş yıllık bir arkadaşlıkları vardır. Bu arkadaşlığı sayesinde halka ücretsiz sağlık taraması yaptırabilmiştir. David ile Esra’nın görüşmelerinden anlaşıldığı üzere David Timothy’i takdir etmekte ve sevmektedir. Ayrıca romanda Timothy’nin terör örgütü tarafından kaçırıldıktan sonra girdiği bunalım anlarına şahit olan tek kişi de David’dir.
Sonuç olarak bakıldığında romanda kalabalık bir kişi kadrosu olsa da Timothy’nin iletişim kurdukları arasında David, Esra ile Kemal-Elif ikilisi önemli kişiler olarak karşımıza çıkmaktadır. David ile birebir iletişimi okuyucuya verilmese de Esra – David diyaloğu üzerinden bu iletişim hakkında bilgi verilmektedir. Kemal-Elif ikilisi ile iletişimi ise Timothy’nin duygusal durumu hakkında önemli bilgi kaynağı olarak
karşımızdadır. Ancak genel olarak bakıldığında Esra’nın rolü öne çıkar. Bazı iletişimler hakkında bilgiler Esra üzerinden verilmekte, Timothy’nin ağzından verilen bilgiler de Esra ile diyalogları üzerinden verilmektedir. Romanda Timothy’nin diyaloglarında doğrudan şahit olunanların çoğunluğu Esra iledir.
22.214.171.124. Bilişsel Yapı
Bilişsel yapı için diğer yapılara oranla daha fazla bilgi bulunmaktadır. Bu bilgilerin önemli bölümü Timothy’den öğrenilse de bazı çıkarımlar yapılabilecek kadar doğru bilgiler olduğu anlaşılmaktadır. Timothy’nin bilişsel durumunu iki bölüme ayırmak doğru olacaktır. Birincisi sadece Timothy HURLEY olarak yaşadığı dönem ikincisi ise Armenak PAPAZYAN olduğunu dönemdir.
Timothy iken üniversitede ordunun sağladığı burs sayesinde okuyabilmiştir. Burs sebebiyle de orduda görev yaptığı zaman Vietnam savaşına katılmıştır. Bu katılım burs karşılığı mecburi hizmet olsa da Timothy’nin savaşa karşı bir eylemi veya düşüncesinin olmadığı görülür:
“Henüz bir amacım yoktu. Kendimi göstermek istiyordum. O sıralar Vietnam Savaşı’na karşı protesto hareketleri yeni başlamıştı. Onların arasında yer almadım…”( Ümit, 2010a, s. 147)
Savaşa katılmadan önceki durumu savaş sırasında gördükleriyle beraber değişir.
İnsan öldürmeye karşı olmaya başlaması ve dolayısıyla savaş karşıtlığı romanda birden fazla yerde Timothy’nin söylemleri vesilesiyle zikredilmektedir. Fakat savaşa karşıtlığı siyasi erkleri protesto için mitingler yapmaktan farklıdır:
“…süngüyü saplayan, tetiği çeken, bombayı atan, tankı kullanan sıradan insanlardır. Yani üniforma giymiş halktır. Bugüne kadar çok az asker buna karşı durmuştur. Savaşan iki ordunun askerlerinin birleşip, ‘Artık yeter, biz
savaşmak istemiyoruz,’ deyip, silahlarını attıkları kaç olay vardır tarihte?”(
Ümit, 2010a, s.148)
Halkın silahlarını atarak savaşmayı reddetmeleri konusunda Esra, ölüm cezası alacaklarını söylediğinde söylemini bir adım daha ileriye de götürür:
“Savaşta zaten ölmeyecekler mi? Daha doğru bir amaç uğruna, barış için ölmeleri daha anlamlı olmaz mıydı?” (Ümit, 2010a, s. 148)
Timothy sadece protesto çekilmek yerine daha ileriye gider. Tepki göstereceklerden öldürmeye karşı çıkmak için gerekirse kendi hayatlarından vazgeçmeyi önermektedir. Savaşa karşı bu duruş aslında Timothy’nin kendi durumuna uymaktadır. Savaş öncesi protesto etmediği gibi savaşa da katılmıştır.
Savaşın gerçek ve açık yüzünü görmesine rağmen karşı duruş sergileyemediği savaşın sonuna kadar kalmasından anlaşılmaktadır. Savaşa gitmeden önce protesto etmek yerine savaş anındaki insanların da savaşı bırakabileceklerini söylerken kendini eleştirmiş olmalıdır.
Vietnam savaşından sonra akademik çalışmalarına devam etmesi ile kendini feda etme olmasa da savaşa bulaşmama inancı doğrultusunda yaşadığı söylenebilecektir.
Timothy’nin sessizliği yahut geç tepki verişi Kemal ile olan gerginlikte de kendisini gösterir. Kazı ekibinden Kemal’in bütün baskılarına da yumuşak başlılıkla mukabele etmesi veya görmezden gelmesi de bu minvaldedir. Ancak bakıldığında Kemal’in Elif’i sevdiği romanın başlarından itibaren açıkça belirtilir.
Elif’in Timothy’e olan ilgisi de belirtilmektedir. Romanın sonlarında Timothy Elif’e karşı hislerinin olmadığını anlatır. Fakat baştan itibaren Elif’e karşı ilgisizliğini belirtebilecekken herhangi bir eylemde bulunmaz. Kemal kıskançlık krizlerine
girip Timothy’e açıkça cephe aldığı durumlarda bile Timothy’nin herhangi bir eylemi görülmez. Timothy’nin romanın sonuna kadar gösterdiği tek şiddet fiili Kemal’in kendisine açıkça saldırması sonrası Kemal’in yakasını öfkeyle tutmasından ibarettir ki daha sonra bu davranışından ötürü özür dileyecektir.
Timothy’nin ikinci defa olay sonuçlanmadan tepki göstermediği görülür. Şahsı ile ilgili konularda etken rolünden çok edilgen rolü benimsediği açıktır.
Timothy’nin savaşa katılması sadece idealler açısından bakılmamalıdır. O dönemde yaşadığı şartların da kişiliğini ve hayatını yönlendirdiği düşünülmelidir.
Vietnam savaşına gitmeden önce savaşa karşı olanlarla ilgili farklı düşüncelere sahip olmasından çıkarılabilmektedir:
“Pek girişken bir çocuk da değildim. Henüz bir amacım yoktu. Kendimi göstermek istiyordum. O sıralar Vietnam Savaşı’na karşı protesto hareketleri yeni başlamıştı. Onların arasında yer almadım, belki çekingenliğim yüzünden, belki protestocuların başındaki çocukları sevmediğimden. Onların esrar çekip toplu seks partilerine katılan, uzun saçlı sorumsuz serseriler olduklarını düşünüyordum.”( Ümit, 2010a, s. 147)
Savaşa gidiş sebebi ideallerden çok savaş karşıtları olarak gördüğü kişilerin hayat tarzına yahut kişiliklerine tepkidir. Çekingenliğini belirtmesinden yola çıkarak Timothy’nin protestocuların hayat tarzına dâhil olmak istediği ancak girişken olmaması sebebiyle dışarda kaldığı düşünülebilir. Fakat bu değerlendirmeyi yaparken Timothy’nin o sıradaki maddi durumu gibi diğer etkenlerin de detaylıca bilinmesi gerekmektedir. Tüm bu değişkenler haricinde Timothy’nin kişisel tepkiyi daha sonra idealleştirdiği görülür:
“Biraz da onlara tepki olsun diye Amerikan yurtseverliğini kanıtlamak için isteyerek gittim savaşa.”( Ümit, 2010a, s. 147)
Savaş dönüşü bunalım geçirerek tedavi görmesi bu bilgiler ışığında yaşadığı travma için farklı sebepler bulunabilir. Katılmak istediği hayat tarzına katılamaması sonrası savaşta gördüğü olaylarla travma yaşaması olabileceği gibi savaşın gerçek yüzünü görerek yaşadığı vahim olaylar sonrası içine düştüğü travma da olabilir. İki durum yahut romanda verilmemiş olan başka sebeplerle de birleşerek travmalar yaşanmış olabilir. Ancak her ne şekilde olursa olsun savaş sonrası tedavi görmesi, savaşın Timothy üzerinde ne derece etkisi olduğunun önemli bir göstergesidir.
Tedavi sonrası sürece bakıldığında öz annesinin Timothy’i bulması önemli bir dönüm noktası olarak karşımıza çıkar. Eğitimine devam edecek finansal kaynak bulduğu gibi asıl ismi ve kökenleri hakkında bilgi edinmesi de bu buluşma neticesidir. Timothy, Armenak Papazyan olduğunu ve kökenlerini öz annesi sayesinde öğrenir. Fakat bu dönemden Türkiye’deki kaçırılma olayına kadar neler yaptığı açıkça belirtilmediğinden yeni durum ve bilgiler sonrası Armenak Papazyan’ın değişimi yahut gelişimi hakkında bilgi edinilemez.
Timothy iken yaşadığı Vietnam’daki şiddete maruz kalışı şekil değiştirmiş halde Türkiye’de PKK terör örgütü vesilesiyle başına gelir. Türkiye’de PKK terör örgütü tarafından kaçırılır ve suçsuz insanların hayatlarının değişimine şahit olur.
Burada Timothy’nin edilgen yapısı bir daha karşımızdadır. Asteğmen teröristlerce öldürülürken engellemek adına hiçbir eylemi yoktur. Her hâlükârda sadece öldürülmek üzere olmak veya ölüme şahit olmak bile ciddi bir travma sebebidir.
Her ikisini de yaşayan Timothy için bu durumun daha önce yaşanan Vietnam bunalımıyla daha da ağır olacağı açıktır. Fakat bu sefer Esra ve David’in diyaloglarından öğrenildiği kadarıyla profesyonel yardım almadan hayatına devam edebilmeyi başarır.
Tüm bu verilere rağmen Timothy’nin ideallerinin ne olduğu, ne tür bir yaşam seçtiği açık olarak verilmez. Timothy’nin ateist olduğu romandaki en eski arkadaşı David tarafından söylenmektedir. İyiliksever ve herkesle oturup konuşabilen alçak gönüllü ve o oranda derin bilgiye sahip olduğu da söylenmektedir. Bu değerlendirmeleri destekleyecek başka bir veri olmasa da bölge halkı tarafından sevilmesi, bahsedilen düşünceleri destekler niteliktedir. İnançlarında katı olmadığı görülür. Başkalarının inançlarına saygılıdır. Fakat saygının tamamen içten mi geldiği konusu açık değildir.
“Onların inancı böyle. Biz onların konuğu olduğumuza göre, saçma da gelse inançlarına saygı göstermeliyiz.” (Ümit, 2010a, s. 27)
Söylemi saygılı olduğunu açıkça gösterse de eski bir kazıda başına gelenleri anlattığında farklı durum karşımıza çıkar:
“Halkın kutsal saydığı çivi yazısı tabletlerini toplamak istedik. Ama yerliler, bu tabletlerin kendilerini beladan koruduğunu söyleyerek vermek istemediler.
Kazı başkanı olan Profesör Andre, hükümete başvurdu. … üstümüze ateş açıldı. Kazıyı bırakıp kaçmak zorunda kaldık. … Bizim işin en kötü yanı, yöre halkıyla ters düşmektir. Bu duruma düştüğümüz an, … kazının sonu gelmiş demektir.”( Ümit, 2010a, s. 29)
Söylemine bakıldığında Timothy’nin başkalarının inanışlarına işi dolayısıyla saygı duyduğu izlenimi oluşmaktadır. David ile tanışma zamanına bakıldığında çalışmayı bırakıp sadece kökenlerini öğrenmeye geldiği zamanlarına denk gelmektedir. Dolayısıyla bilgi almaya ihtiyacı vardır. İhtiyacı sebebiyle de saygı göstermiş olabileceği gözden kaçırılmamalıdır. Romanın sonunda itiraflarında da belirttiği üzere toplantı olması için kazının durdurulmasına karşı çıkmıştır. Bu minvalde bakıldığında Esra’yla yaptığı kazının sürdürülmesi konulu sohbette söyledikleri daha anlamlı olacaktır: