HIV Enfeksiyonu Klinik Seyri Türkiye ve Dünya rakamları
HIV ("Human Immunodeficiency Virus", İnsan Immun Yetmezlik Virusu) enfeksiyonu, etken virüsün etkisiyle bağışıklık sisteminin
giderek baskılandığı kronik bir enfeksiyon hastalığıdır.
HIV vücudun savunma gücünü zayıflatır, hatta yıkar ve normal koşullarda tedavi edilebilen hastalıklar, savunma gücü yetersiz kaldığı için tedavi edilemez hale gelebilir. 1
HIV cinsel yolla, kan ve kan ürünleriyle veya anneden bebeğe bulaşabilmektedir.1
HIV/AIDS nedir?
HIV, HIV enfeksiyonuna sebep olan bir bağışıklık yetmezliği virüsüdür. “HIV” kısaltması, virüsü ya da HIV enfeksiyonunu ifade eder. AIDS ise “Edinilmiş Bağışıklık Yetmezliği Sendromu”nu ifade eder. HIV enfeksiyonunun en ileri safhasıdır.
HIV, enfeksiyonlara karşı savaşan bağışıklık sisteminin CD4 hücrelerine saldırır ve onları yok eder. CD4 hücrelerinin kaybı bedenin enfeksiyonlara ve belirli kanser türlerine karşı savaşmasını zorlaştırır. Tedavi olunmazsa, HIV bağışıklık sistemini yavaş yavaş yokedebilir ve enfeksiyon AIDS safhasına geçebilir.
HIV nasıl bulaşır?
HIV, HIV ile enfekte olmuş bir bireyin vücut sıvılarına temas edilmesi yoluyla bulaşır. Bu vücut sıvıları şunlardır:
- Kan
- Meni
- Pre-seminal sıvı
- Vajinal sıvılar
- Rektal sıvılar
- Anne sütü
HIV’in bir kişiden diğerine bulaşmasına HIV bulaşması adı verilmektedir. HIV’in hamilelik sürecinde, doğum esnasında ya da emzirme döneminde HIV’li kadından çocuğuna bulaşması ise anneden-çocuğa HIV bulaşması olarak adlandırılmaktadır.
HIV enfeksiyonu riskini azaltmak için cinsel ilişki boyunca doğru ve düzenli bir biçimde kondom kullanımı, cinsel partnerlerin sayısının sınırlanması ve ilaç enjeksiyon ekipmalarının asla paylaşılmaması önerilir.
Anneden çocuğa HIV bulaşması HIV’nin çocuklara bulaşmasının en yaygın yoludur. Hamilelik sürecinde kadınlara ve doğumdan sonra bebeklere verilen HIV ilaçları, anneden çocuğa bulaşma riskini azaltmaktadır.
HIV , HIV’li insanlarla tokalaşarak veya onlara sarılarak bulaşmaz. Bunun yanı sıra, HIV’li bireylerin tabakları, klozet kapakları veya kapı kolu gibi eşyalarına dokunarak da bulaşmaz. HIV hava yoluyla veya kene, sivrisinek ya da diğer böcek ısırıklarıyla bulaşmaz.
HIV/AIDS’in belirtileri nelerdir?
HIV bulaşmasının akabinde bazı insanlarda ateş, baş ağrısı gibi grip benzeri belirtiler ya da ciltte döküntü görülebilir. Belirtiler enfeksiyondan sonra bir ya da iki ay boyunca zaman zaman görülüp kaybolabilir.
HIV enfeksiyonunun bu en erken evresi sonrası, HIV çok düşük seviyelerde artmaya devam eder. Kronik ishal, hızlı kilo kaybı ve fırsatçı enfeksiyonlar gibi daha ciddi belirtiler genellikle yıllarca görülmez. (Fırsatçı enfeksiyonlar, zayıf bağışıklık sistemine sahip insanlarda sağlıklı bağışıklık sistemine sahip insanlardan daha sık veya daha ciddi olarak görülen enfeksiyonlar ve enfeksiyona bağlı kanser türleridir.)
Tedavi edilmediği takdirde HIV, AIDS’e ilerleyebilir. HIV’in AIDS’e ilerlemesinin süresi değişkendir, ancak bu 10 yıl ya da daha fazla sürebilir.
AIDS tanısı nasıl konulmaktadır?
Aşağıdaki kriterler HIV’li bir kişinin AIDS olup olmadığını belirlemek üzere kullanılır:
• Kişinin bağışıklık sistemi, CD4 seviyesinin 200 hücre/mm3’den az olmasından anlaşılacağı üzere, ciddi şekilde zedelenmiştir. CD4 sayısı kandaki CD4 hücre sayısını ölçmektedir. Sağlıklı bir insanda CD4 sayısı 500 ile 1,600 cells/mm3 arasındadır.
VE/VEYA
• Kişi bir ya da daha fazla sayıda fırsatçı enfeksiyona yakalanmıştır.
2015 yılı sonu itibariyle tüm dünyada 36.7 milyon kişi HIV ile birlikte yaşamaktadır ve 1.1 milyon kişi bu AIDS-ilişkili nedenlerden hayatını kaybetmiştir.4
2015 AIDS Epidemisinin Global Özeti
Türkiye’de 2015 Haziran ayı itibariyle Sağlık Bakanlığı Bulaşıcı Hastalıklar daire başkanlığının bildirdiği toplam 12.541 HIV vakası bulunmaktadır. HIV vaka sayısı her yıl artmaktadır.5
HIV(+), AIDS ve Toplam Vaka Sayısının ve Ölümlerin Yıllara Göre Dağılımı (Türkiye 2011-2015)*
HIV Enfeksiyonunun Klinik Seyri
HIV infeksiyonunun doğal seyri yedi evreye ayrılarak incelenmektedir.
1. Virüsün bulaşması
2. Primer HIV enfeksiyonu ( Akut HIV enfeksiyonu )
3. Serokonversiyon (Antikor oluşmasi)
4. Asemptomatik Dönem
5. Erken Semptomatik Dönem
6. Geç Semptomatik Dönem ( AIDS )
7. İleri Evre
Bu süreç boyunca hastalarda CD4+ seviyeleri korunamazsa fırsatçı enfeksiyonlar ve maligniteler görülür. Bu durum hastanın hastaneye yatışı ve tıbbi tedavi alma oranını arttırdığı için ek tedavi maliyetleri getirir, hastanın yaşam kalitesini düşürür ve hasta AIDS evresine doğru ilerler. Sağkalım süresi azalır.
Referanslar:
1) HIV/AIDS epidemiyolojisi ve korunma, Dr. Aygen Tümer , Hacettepe Üniversitesi HIV/AIDS Tedavi ve Araştırma Merkezi (HATAM),
http://www.hatam.hacettepe.edu.tr/Epid_web_09.pdf (Erişim tarihi 10.11.2016)
2) Antiretroviral therapy: current drugs. Pau AK, George JM. Antiretroviral therapy: current drugs. Infect Dis Clin N Am 2014;28:371-402.
3) AIDS info. Facts Sheet: HIV/AIDS: The Basics https://aidsinfo.nih.gov/education-materials/fact-sheets/19/45/hiv-aids--the-basics erişim tarihi 13.11.2016
4) Birleşmiş Milletler HIV/AIDS programı 2015 global istatistikleri
5) Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Bulaşıcı Hastalıklar Daire Başkanlığı İstatistiksel Verileri
http://www.thsk.gov.tr/component/k2/353-istatiksel-veriler/bulasici-hastaliklar-daire-baskanligi-istatiksel-veriler.html (Erişim tarihi 10.11.2016)
6) Aids.gov Stages of HIV Infection https://www.aids.gov/hiv-aids-basics/just-diagnosed-with-hiv-aids/hiv-in-your-body/stages-of-hiv/(Erişim tarihi 25.09.2016)
7) HIV enfeksiyonunun Klinik Özellikleri ve tanısı, Dr.Gülay Sain Güven, Hacettepe Üniversitesi HIV/AIDS araştırma merkezi (HATAM)
http://www.hatam.hacettepe.edu.tr/klinik.shtml (Erişim tarihi 10.11.2016)
8) Centers for Disease Control and Prevention websitesi http://www.cdc.gov/hiv/testing/ erişim tarihi 13.11.2016
9) Türkiye Cumhuriyet Sağlık Bakanlığı – Türk Halk Sağlığı Kurumu 2013 HIV AIDS Tanı Tedavi Rehberi 2013
10) AIDS info. Facts Sheet: When to Start Antiretroviral Therapy. https://aidsinfo.nih.gov/education-materials/fact-sheets/21/52/when-to-start-antiretroviral-therapy
erişim tarihi 10.11.2016
11) DHHS Kılavuzu 2016; http://aidsinfo.nih.gov/guidelines Son Erişim Tarihi 1 Ekim 2016
12) AIDS info. Facts Sheet: What to Start: Choosing an HIV Regimen
https://aidsinfo.nih.gov/education-materials/fact-sheets/21/53/what-to-start--choosing-an-hiv-regimen
TK/COM/0050/16