Anne Conway
- Önem : 17. yüzyıl İngilteresi kadın filozofu
- Doğum : 1631
- Ölüm : 1679
- Başlıca Eserleri : Antik ve Modern Felsefenin Prensipleri
17. yüzyıl İngilteresi’nde ileri seviyede eğitim alabilen az sayıdaki kadından biri olan Anne Conway, saygı duyulan bir filozof ve entelektüeldi. Asıl adı Anne Finch olan Conway Londralı zengin bir ailenin kızıydı. Kensington Sarayı’ında yetişti. Üvey kardeşi John Finch, onu Cambridge’deki felsefe profesörü Henry More ile tanıştırdı. Zekasından etkilenen More onu felsefe konusunda yetiştirmeye karar verdi. Ancak Cambridge’e kız öğrenci alınmadığı için onu mektupla eğitti.
17. yüzyılda İngiliz bir kadın için entelektüel camiada kabul görmek fazlasıyla sıra dışıydı, ancak Anne pek çoklarına göre çok daha şanslıydı. Ailesinin geniş bir çevresi vardı. Ayrıca zengin ve sosyal statüsü yüksek eşi Edward, Conway Viskontu’ydu. Çiftin bir oğulları oldu, ancak henüz bebekken çiçek hastalığından öldü. Conway hayatının kalan kısmında sürekli kronik baş ağrılarından muzdarip oldu. Hayatının sonlarına doğru Yahudi mistisizminin bir unsuru olan Kabala ve Quakerizm’e merak saldı. 1679 yılında, kırk yedi yaşındaki ölümünden kısa süre önce Quaker oldu. Conway’ın ölümü ardından basılan felsefe kitabı(Antik ve Modern Felsefenin Prensipleri), önde gelen ve aralarında Thomas Hobbes ve Rene Descartes’in de bulunduğu pek çok ünlü filozofun eleştirisini içeriyordu. Başta Alman filozufu Gottfried Wilhelm Leibniz olmak üzere kendisinden sonraki nesiller üzerinde etkisi oldu.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Anne Conway
17. yüzyıl İngilteresi’nde ileri seviyede eğitim alabilen az sayıdaki kadından biri olan Anne Conway, saygı duyulan bir filozof ve entelektüeldi. Asıl adı Anne Finch olan Conway Londralı zengin bir ailenin kızıydı. Kensington Sarayı’ında yetişti. Üvey kardeşi John Finch, onu Cambridge’deki felsefe profesörü Henry More ile tanıştırdı. Zekasından etkilenen More onu felsefe konusunda yetiştirmeye karar verdi. Ancak Cambridge’e kız öğrenci alınmadığı için onu mektupla eğitti.
-
Çandarlı Ailesi
Orhangazi devrinden başlayarak Osmanlı hanedanı ile birlikte büyüyen ve devletin gelişmesinde rol oynayan Çandarlı ailesi, devletin çeşitli mercilerinde hizmette bulunmakla birlikte padişahlar üzerinde de etkin rol oynadı. Osmanlı Devleti’ne beş veziriazam kazandıran, devletin çeşitli kurumlarında iyi seviyede memurluk görevi yürüten bu aile olumlu ve olumsuz yönleriyle Osmanlı siyasetine direkt etki etmeyi başardı. Çeşitli kaynaklarda Cenderf, Cenderl, Çandarlu ve Cendereli gibi ifadelerle yer alsa da yaygın kazanmış olan okunuşu Çandarlı’dır. Ailenin nasıl ve nereden çıktığına dair çok net bilgiler mevcut olmamakla birlikte, ilk Osmanlı müelliflerinden Ahmedi’nin Kara Halil Hayreddin Paşa’yı "Cenderi" olarak belirtmesi, ailenin Karaman vilayetinin Sivrihisaz kazasına bağlı Çendere köyünden çıktığı ihtimalini ortaya koymakadır. Mevcut soyağacına göre bu ailenin mensupları çeşitli kollar halinde zamanımıza kadar gelmiş, son devirlerde içlerinden bazıları mutasarrıf olarak görev yapmış, bir kısmı ise İznik civarında ayanlık görevinde bulunmuştur.
-
Kubilay Han
Cesur bir savaşçı, usta bir kumandan ve bilge bir hükümdar olarak tanınan Kubilay Kağan çocukluğunda iyi bir eğitim aldı. Ağabeyi Mengü Kağan zamanında Şan-si ve Honan eyaletlerinin idaresiyle Sung hânedanı hâkimiyetindeki Çin’in zaptıyla görevlendirildi. 1253’te Nan-çan Devleti’ne son verdi. 1259’da Mengü Kağan’ın vefatı üzerine Sung Devleti ile barış yaparak Moğolistan’a döndü ve en küçük kardeşi Arıkboğa ile (Arık Buka) taht mücadelesine girişti. Taraftarlarınca 1260’ta kağan ilân edildikten sonra Gobi çölü yakınlarında yapılan savaşta kardeşi Arıkboğa’yı mağlup etti. Kubilay Kağan tahta yerleştikten sonra Moğol İmparatorluğu’nun idarî yapısını yeniden düzenledi. Başşehri, Orhon vadisindeki Karakorum’dan eski Çin başşehri Yen-kin yakınlarında kurduğu Hanbalık şehrine taşıdı. Kubilay Kağan taht iddiasıyla ortaya çıkan Ögedey’in torunu Kaydu’yu bozguna uğrattı. Uzun bir mücadelenin ardından 1276’da Sung hânedanına nihayet verip Çin’in yegâne hâkimi durumuna geldi ve Çin tarihinin resmî yirminci sülâlesi olan Yüan hânedanını (1271-1368) kurdu. Doğrudan yahut kendisine tâbi hanlıklar vasıtasıyla doğuda Büyük Okyanus’tan batıda Akdeniz’e ve Doğu Avrupa’ya kadar uzanan geniş bir imparatorlukta hüküm sürdü.
-
Hamitoğulları Beyliği
Beyliğin adı, Anadolu Selçuklu sultanı II. Gıyaseddin Keyhusrev tarafından başarılı hizmetleri sebebiyle mükafatlandırılarak 1240 yılında Isparta ve Burdur yöresine uç kumandanı olan Hamid Bey’den gelir. İlhanlı hükümdarı Gazan Han’ın Selçuklu Sultanı II. Mesud’u azletmesiyle doğan otorite boşluğundan faydalanan Hamid Bey, 1297 yılında Uluborlu’yu hükümet merkezi yaptı ve Isparta, Burdur, Eğridir, Ağros, Gönen, Barla, Keçiborlu yöresinde Hamidoğulları Beyliği’ni kurarak bağımsızlığını ilan etti. Beyliğin sınırlarını Yalvaç, Şarkikaraağaç, Avşar, Sütçüler, İncirli ve Ağlasun gibi yerleşim merkezlerini içine alacak derecede genişleten Hamid Bey, ailenin en yaşlı üyesi olarak eski Türk geleneğine uygun bir şekilde hükümet merkezi Uluborlu’da “ulu bey” sıfatıyla hüküm sürdü. Ölümünden sonra geleneğe uygun olarak oğlu İlyas, ondan sonra ise onun oğlu Feleküddin Dündar Bey beyliğin başına geçti. İdareyi ele aldıktan sonra hükümet merkezini Eğridir’e taşıyan Dündar Bey, Konya ile Antalya arasındaki ticari ve askeri yolları denetleyecek bir konuma geldiği gibi şehre de kendi adına nisbetle Felekabad adını verdi. Osmanlılar’ın Balkanlar’daki geleceğini tayin eden 1389’daki Kosova Savaşı’na diğer Anadolu beyleri gibi Hamidoğulları da katıldı. Daha sonra Osmanlı tahtına çıkan Yıldırım Bayezid Anadolu birliğini sağlamak üzere giriştiği harekat neticesinde Hamidoğulları’na ait toprakların tamamının ele geçirdi ve idaresini de I. Bayezid’in oğlu İsa Çelebi’ye verdi.
-
Hallâc-ı Mansûr
Birinci derecede önemli büyük mutasavvıflardan olan Hallâc’ın sözleri ve menkıbeleri çağlar boyunca Müslümanlar arasında yankılandı ve İslâm toplumu üzerinde derin izler bıraktı. Cüneyd-i Bağdâdî, Amr b. Osman el-Mekkî, Ebü’l-Hüseyin en-Nûrî gibi Bağdat’ın tanınmış sûfîlerinin sohbetlerine katılan Hallac Abbâsî Hilâfeti’ni tehdit eden Zenc isyanına şahit oldu ve muhtemelen bu ayaklanmaya sıcak baktı. Bir süre sonra ilk haccını yapmak üzere Hicaz’a gitti. Burada vaktini ibadet ve riyâzetle geçiren Hallâc, daha sonra bir grup sûfî ile birlikte Bağdat’a dönerek Cüneyd’in sohbetlerine devam etti. Tüster halkı kendisini hiçbir mezhebe bağlı bilmeyen, ancak her mezhebin en zor hükümlerini uygulamayı esas alan Hallâc’a büyük ilgi gösterdi. Ahvaz’da meclis kurup vaazlar vermeye başlayan Hallâc halkın ve aydınların büyük teveccühüne mazhar oldu ve burada Hallâc-ı Esrâr diye tanındı. Daha sonra ailesini Ahvaz’da bırakarak 400 müridiyle birlikte ikinci defa hac yapmak üzere Basra üzerinden Mekke’ye gitti.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun