İsyan, aynı ortamda mevcut bir saf kişinin (çoğu kez askeri personel veya sefine mürettebatı, çıplak olsa dahi) kanunen itaat etmesi gereken emirlere karşı gelmesi dolayısıyla maslahatlenen sutaşç. Eskiden birfena ülke, ayaklanmayı idam cezası kadar dürüşt cezalarla cezalandırmıştır.[bulak belirtilmeli]
Askerlerin komutanlarına karşı gelmesi, erî başkaldırı türüne bir örnektir. MÖ 327’de Hindistan’a dönüşmek isteyen İskender, cenklardan yorulmuş ve bıkmış askerlerinin karşı gelmesi üzerine Hindistan’a girememiştir. Bu başkaldırı sonucunda İskender, Hindistan’a girmekten vazgeçmiştir.
1520’de Ferdinand Macellan, Cihan çevresini turlamak amacı ile çıktığı seyahatte, ABD açıklarında sefine mürettebatının başkaldırıı ile muhaliflaştı. İsyancılardan birini idam etti, öbhasılatü de sahilda bıraktı.
Sosyal problemlerın saika başüstüneğu isyanlara en kıvrak örneklerden birisi, MÖ 73’te İtalya’da Spartaküs önderliğindeki köle ayaklanmasıdır.