Afganistan Başkanlık Seçimleri'ne günler kala mitingler ve konuşmalar birbirini izliyor ama aynı zamanda ayak sesleri duyulan katliam çoktan bir dizi ölüme ve yaralanmaya yol açtı.
28 Eylül'deki seçimler, bu kırılgan ve çalkantılı ülkede tam da bir belirsizlik anına denk geliyor. ABD'yle Taliban arasında uzun süredir devam eden ve bir barış anlaşmasıyla sonuçlanacağı umulan müzakereler rafa kalktı.
fazla oku
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
ABD Başkanı Donald Trump, ABD'li bir askerin bombalı saldırıda öldürülmesinin ardından görüşmeleri askıya aldığını açıkladı. Bu askerin ölümü, iki hafta içindeki 4'üncü ABD zaiyatıydı. Taliban, Trump'ın bu hamlesine saldırıların temposunu yükseltme tehdidinde bulunarak yanıt verdi ve bunu birçok ölümcül patlama izledi.
Şiddetin boyutu bir süredir olağanüstü seviyedeydi; geçen ay boyunca her gün ortalama 74 kişi hayatını kaybetti.
Anlaşmazlık, Afganistan Devlet Başkanı Eşref Gani için düzenlenen mitingde yapılan bir saldırı da dahil olmak üzere bitmek bilmeyen bombalı araç saldırıları, toplu silahlı saldırılar, suikastlar ve intihar saldırılarıyla eylül boyunca devam etti.
Önceki çarşamba (18 Eylül Çarşamba ed.n.) Kalat şehrindeki bir hastanenin önünde bomba yüklü bir kamyonun patlaması sonucu 39 kişi öldü, 140 kişi yaralandı.
Kurbanların büyük kısmı doktorlar, hemşireler, hastalar ve hasta yakınlarıydı. Taliban saldırıyı üstlendi ve asıl hedefin hastanenin yanındaki bir istihbarat bürosu olduğunu söyledi.
Doğudaki Nangarhar vilayetinin Hogyani bölgesine yönelik bir ABD hava saldırısında da 30 kişi hayatını kaybetti.
Köylüler ve yerel Afgan yetkililer, ölenlerin sıkı bir ormanlık alanda bir çam fıstığı tarlasında çalışan çiftçiler olduğunu söyledi.
Amerikan Ordusu, ilk önce, insansız hava aracının IŞİD savaşçılarını hedef aldığını ve mağdurların kimliklerini belirleme çabalarının sürdüğü belirtti.
Daha sonra üst düzey bir ABD'li yetkili, IŞİD savaşçılarının köylülerle bir anlaşma yaptıktan sonra orada bulunduğunu öne sürdü.
Yetkili, vurulanların "IŞİD'liler olduğunu ama görünen o ki hasat festivali sezonunda yerel halkın, hasatçı kılığına girmek isteyen IŞİD'lilerle anlaşmaya vardığı" konusunda ısrar etti ve şimdi yetkililerle bu konu üzerinde çalışıyoruz" dedi.
Ancak Malik Rahat Gül adında bir aşiret büyüğü, olan bitenin aşikar olduğunda ısrarcı.
Gül “Bu işçiler havadan bir bombayla vurulduklarında bir ateş etrafında oturuyordu ve sadece işçilerdi” dedi.
Olaydan bir gün önce, intihar bombacıları iki ayrı patlamada 48 kişiyi öldürdü.
Fotoğraflarla dünyadan haberler
Fotoğraflarla dünyadan haberler
-
1/3114 Kasım 2019 - Tayland’ın başkenti Bangkok’taki bir okulda bulunan öğrenciler, Papa Francis’in ziyareti öncesi karşılama töreni provası yapıyor / Fotoğraf: AFP
-
2/3113 Kasım 2019 – Lübnan’ın başkenti Beyrut’ta yanan lastiklerin önünde duran bir gösterici / Fotoğraf: AFP
-
3/3112 Kasım 2019 - Endonezya’nın Bekasi kentindeki Pete Nehri’nde işçiler, tonlarca atığı temizliyor. Çin'in çöp ithalatını durdurması sonrası Endonezya, Filipinler ve Malezya ülkelerine sevk edilen atık miktarında artış olmuştu / Fotoğraf: AFP
-
4/3111 Kasım 2019 - Meksika ve ABD arasındaki sınır bölgesi olan Rio Bravo’da bir grup, “Sınırların uluslararası imajını değiştirmek” için yoga yaptı / Fotoğraf: Reuters
-
5/3110 Kasım 2019 - Irak'ın başkenti Bağdat'ta bir gösterici, güvenlik güçlerine karşı bir petrol varilini gösteriyor / Fotoğraf: AFP
-
6/319 Kasım 2019 - Pakistan'ın Penjab eyaletinde Hz. Muhammed'in doğum yıldönümü dolayısıyla düzenlenen törende Pakistanlılar kandil yaktı / Fotoğraf: AFP
-
7/318 Kasım 2019 - Filipinli iki çocuk, 2013’te yaşanan ve 7 bin 360 kişinin yaşamını yitirdiği ülke tarihinin en büyük tayfunu olan Haiyan Tayfunu’nda ölenler için yapılan mezarlığa bakıyor / Fotoğraf: AFP
-
8/317 Kasım 2019 - 15. yüzyılda Britanya Parlamentosu’nu havaya uçurma planının mimarı Guy Fawkes maskesi takan Hong Kong’lı bir göstericinin elindeki pankartta “Fikirlere kurşun işlemez” yazıyor
-
9/316 Kasım 2019 - Bangladeş'in Daka eyaletindeki işçiler, kargo gemisinden aldıkları kömürleri taşıyor / Fotoğraf: AFP
-
10/315 Kasım 2019 - Tarihi üniforma giymiş Rus askerleri, Moskova’daki Kızıl Meydan’da yapılacak olan geçit töreni için prova yapıyor / Fotoğraf: AFP
-
11/314 Kasım 2019 - Fransız sanatçı Saype’nin Almanya’nın başkenti Berlin’deki Treptower parkına kazandırdığı sanat eseri. Saype’nin amacı, 20 farklı büyük şehirde aynı çizimle “dünyanın en büyük insan zincirini” yaratmak / Fotoğraf: AFP
-
12/313 Kasım 2019 – Lübnan’ın başkenti Beyrut'ta göstericiler, sembolik bir idam performansı sergiliyor. Ortadaki kağıtta mezhepçilik, sağdaki kağıtta 1975 Lübnan iç savaşı simgeleniyor. Soldaki kağıtta ise “Öldüğümde tüm organlarımı fakirlere dağıtın, ancak orta parmağımı hükümete verin” yazıyor / Fotoğraf: AFP
-
13/312 Kasım 2019 - Almanya’daki geleneksel Bavyera Leonhardi töreninde tilki kürkü giyen bir kadın. Hayvanların korunmasında önemli işlere imza atan Aziz St. Leonhard’ın onuruna düzenlenen geçide, her yıl birçok kişi katılım gösteriyor / Fotoğraf: DPA
-
14/311 Kasım 2019 – Filistinli işçiler, Gazze Şeridi’ndeki bir zeytin fabrikasında, zeytin tortusundan elde edilen tuğlaları diziyor / Fotoğraf: AFP
-
15/3131 Ekim 2019 - ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), IŞİD lideri Ebubekir el-Bağdadi'nin öldürüldüğü operasyonun görüntülerini yayınladı / Fotoğraf: CENTCOM
-
16/3130 Ekim 2019 - Irak'ın başkenti Bağdat'taki Tahrir Meydanı'nda engelli bir protestocu, sokaktaki çöpleri temizliyor / Fotoğraf: AFP
-
17/3129 Ekim 2019 – Lübnanlı güvenlik güçleri, göstericilerin otoyolu kapatmak için kullandığı varilleri boşaltıyor / Fotoğraf: AFP
-
18/3128 Ekim 2019 – ABD’nin 4 saatlik operasyonu sonrası Suriye’nin İdlib kentinde IŞİD lideri Ebubekir Bağdadi’nin öldürüldüğü alanda oluşan hasar / Fotoğraf: AFP
-
19/3127 Ekim 2019 – Kaliforniya’nın Healdsburg kentindeki orman yangınında yangınla mücadele eden itfaiyeciler / Fotoğraf: AFP
-
20/3126 Ekim 2019 - İsveç’in Visby kentinde bulunan Tofta havalimanı yakınlarındaki Gotland Grant National motosiklet yarışında çamur içinde kalan bir sürücü / Fotoğraf: TT News Agency
-
21/3125 Ekim 2019 - Almanya'nın kuzeyindeki Hannover kentindeki hayvanat bahçesinden bir mirket, kendi resminin olduğu balkabağına bakıyor / Fotoğraf: AFP
-
22/3124 Ekim 2019 – Fransa’nın güneyindeki Beziers kentinde yoğun yağışlar sonrası oluşan sel sebebiyle binaları su bastı, bazı araçlar sular altında kaldı / Fotoğraf: Civil 34
-
23/3123 Ekim 2019 – Suriye’in İdlib kentinin kuzeyinde yer alan Kefer Lusin’deki bir kampta kalan Suriyeliler, demir çitlerin ardından kendilerini fotoğraflayan gazeteciyi izliyor / Fotoğraf: AFP
-
24/3122 Ekim 2019 – İsrail’in en büyük Arap şehri Nasıra’daki Arap İsrailliler, şiddet karşıtı protesto düzenledi. Göstericiler, üzerinde “Şiddete yeter, silahlar bizi yok ediyor” pankartı açtı / Fotoğraf: AFP
-
25/3121 Ekim 2019 – Hong Kong’da devam eden protestolar sırasında çekilen bir fotoğrafta, Hong Kong polisinin kaskının arkasına Çin bayrağı yapıştırdığı görülüyor / Fotoğraf: AFP
-
26/3120 Ekim 2019 - Güney Amerika ülkesi Şili'nin Santiago kentinde metro fiyatlarındaki zammı protesto eden göstericiler, bir metro istasyonunda yangın çıkardı / Fotoğraf: AFP
-
27/3118 Ekim 2019 - NASA 29 Mart'ta yapılması planlanan ama yaşanan aksaklıklardan dolayı ertelenen ve bir ilk niteliğindeki yürüyüşü canlı yayınladı. NASA'da ilk kez tamamı kadınlardan oluşan bir ekip uzay yürüyüşü yapmış oldu / Fotoğraf: NASA
-
28/3117 Ekim 2019 - Lübnan'ın başkenti Beyrut'ta protestocular iletişim vergisindeki zam ve ekonominin kötüleşmesine karşı gösteri düzenledi / Fotoğraf: AP
-
29/3116 Ekim 2019 - Kuzey Kore Lideri Kim Jong-un’un, ülkede kutsal kabul edilen Paektu Dağı’na beyaz bir ata binerken görüntüleri yayımlandı / Fotoğraf: AFP
-
30/3115 Ekim 2019 – Mozambik Ulusal Seçim Komisyonu yetkilisi, Beira’daki Chota İlköğretim Okulu’nda seçmenleri yönlendiriyor / Fotoğraf: AFP
-
31/3114 Ekim 2019 - İspanya’daki Yüksek Mahkeme’nin, İspanya’da yasa dışı bağımsızlık referandumundan dolayı yargılanan ayrılık yanlısı 12 Katalan siyasetçi hakkında 9 ila 13 yıl arasında değişen hapis cezası vermesi, Barselona’da protesto edildi / Fotoğraf: AFP
Saldırılardan biri Parvan vilayetine bağlı Çarikar'da, Başkan Gani'nin mitingi sırasında gerçekleşti ve saldırının asıl hedefinin Gani olduğuna inanılıyor. Taliban, 26 kişinin öldüğü saldırıyı üstlendi. Ayrıca Kabil'in merkezindeki bir Afgan askeri üssüyle ABD Büyükelçiliği'nin yakınlarında düzenlenen ve 22 kişinin ölümüne yol açan ikinci bir patlamayı da Taliban üstlendi.
Birleşmiş Milletler rakamlarına göre, Amerikan liderliğindeki yabancı kuvvetlerin ve Afgan ordusu ve polisinin yol açtığı "istenmeyen zarar"lardaki artışla birlikte, yılın ilk yarısında yaklaşık 4 bin sivil öldü ya da yaralandı.
Onlarca yıldır sonu gelmez bir ihtilafla karşı karşıya olan Afganlar için gelecek çok az iyimserlik vaat ediyor.
Muhammed Amir Gül'ün kayınbiraderi Safi geçen hafta Kabil'de gerçekleşen bombalı saldırıda ağır yaralandı. Gül, insanların her gün karşı karşıya kaldığı bir tehlike olduğunu belirtti.
“Safi, bu olay olduğunda sadece biriyle buluşmak için oradaydı. Bacaklarından ve sırtında yaralandı, ameliyat olmak zorunda kaldı. Çok uzun süre çalışamayacak, eşini ve çocuklarını geçindiremeyecek. Ailenin geri kalanı onlara yardım etmek zorunda” dedi.
“Ailem ve ben seçimde oy kullanacağız ama Taliban'ın geçmişte yaptığı gibi yine sandıkları hedef alacağını duyduk. Bu çok büyük bir endişe.”
Meslektaşı Ferzad Rahman ekledi: “Benim de ailem oy kullanacak. Oy kullanacağız ama hiçbir şeyin düzeleceğini sanmıyorum. Seçimlerde hile yapıldığını da biliyoruz.
“Öyleyse bombalanma riskine değer mi? Kim bilir? Gelecek için fazla umut göremiyorum. Görüşmelerin (Katar'ın Doha kentindeki) bir şeylerin önünü açacağını düşünüyorduk ama bu şu an gerçekleşmeyecek, o yüzden sadece yaşayıp gidiyoruz.”
Afgan hükümeti, ABD’nin eski Afganistan büyükelçisi Zalmay Halilzad'ın liderliğindeki Amerikan ekibi ile örgütün Pakistan'daki ana karargahından liderlerin desteklediği Taliban delegasyonu arasındaki Doha müzakerelerinin dışında bırakılmıştı.
Batılı ve Afgan yetkililer, Halilzad'ın tasarladığı ve Afganistan'daki Amerikan kuvvetlerinin büyük kısmının gelecek yıl yapılacak ABD Başkanlık Seçimleri'nden önce ülkeden çekilmesine yol açacak anlaşmanın, karşılığında fazla bir şey almadan Taliban'a çok fazla taviz verdiği konusunda uyarılarda bulunmuştu.
Önerilen anlaşmayı eleştirenler arasında yer alan Gani, bombalı saldırıların ardından şöyle konuştu: “Taliban, suçlarını sürdürerek bir kez daha Afganistan'da barış ve istikrar için hiçbir irade ve arzusunun olmadığını ve tüm hamlelerinin dalavereden başka bir şey olmadığını kanıtladı."
Afganistan başkanı, insansız hava araçlarının yol açtığı sivil kayıpları önlemek için daha ileri adımlar atmaya da söz verdi. Sivilleri riske sokan gece baskınlarını ve çoğunlukla ABD tarafından planlanan askeri operasyonları durdurmak için halihazırda birçok “denetim ve denge” getirdiğini söyledi.
Gani, Doha sürecinin bitmesinden kısa süre sonra, ABD'nin Afgan hükümetini yolsuzlukla mücadelede başarısız olmakla suçlamasının ve 160 milyon dolardan (yaklaşık 915 milyon TL) fazla fonu kesmesinin ardından acil bir krizle karşı karşıya kaldı.
ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, Afgan hükümeti aleyhine yaptığı açıklamada “Güçlü ve etkili pozisyonlarını Afgan halkının dış yardımın getirilerinden ve daha müreffeh bir gelecekten mahrum etmek için kullananlara karşıyız” dedi.
“Afgan hükümetinin yolsuzlukla mücadele, Afgan halkına hizmet etme ve güven oluşturma konusunda açık bir taahhütte bulunmasını bekliyoruz. Bu standardı karşılamayan Afgan liderleri sorumlu tutulmalıdır."
Gani'nin sandıktaki başlıca rakibi Abdullah Abdullah, yolsuzlukla mücadele sözü verdi. Ancak gelişmeleri eleştiriyle karşılayanlar, Abdullah'ın bir iktidar paylaşımı anlaşmasında İcra Kurulu Başkanı olarak geçirdiği süreye dikkat çekiyor ve öyleyse yolsuzluğun neden bitmediğini bilmek istiyor.
Abdullah, önceki seçimlerde Eşref Gani ve Molla Ömer'in Taliban rejiminin yıkılmasından sonraki ilk Afganistan başkanı Hamid Karzai'ye karşı kaybetmişti. Her iki seçim de seçim yolsuzluğu iddialarıyla çamura batmıştı.
Taliban'la müzakere etme konusunda geçmişteki görüşlerini değiştiren Karzai, Doha görüşmelerinin sürmesi gerektiğini savunuyor. Karzai “Bütün Afganların taleplerini dikkate alarak, Birleşik Devletler hükümetini Taliban ve Afganistan hükümetiyle müzakereleri derhal yeniden başlatmaya çağırıyorum” dedi.
20 yaşında bir öğrenci olan Walid Durani “Karzai, geçmişte, Taliban'a diyalog kurmak için güvenilemeyeceğini söyledi. Şimdi dikkat çekmek için müzakereler sürsün istiyor ama bu Afgan halkı için iyi değil. Seçimler kötü sonuçlanırsa yeniden iktidar olma girişiminde bulunmak için kendine yer yapıyor olabilir. İnsan, bütün politikacıların söylediklerine kuşkuyla yaklaşmalı.
"Afgan halkının asıl amacı, şimdi ve oy kullanacağımız hafta sonuna kadar havaya uçmaktan kaçınmak olmalıdır” diyor Durani.
*Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
Independent Türkçe için çeviren: Onur Bayrakçeken
© The Independent