Kemal Sunal filminden bir sahne.
Orman bekçiliği yapan Kemal Sunal ile ağanın arası açıktır. Ağa, Kemal Sunal'ı köyden göndermek istemektedir.
Bir gün iki adamını salar, Kemal Sunal'ın kollarını tutturur.
'Kovuyorum lan seni' der.
Kemal Sunal itiraz eder:
'Allah mısın, muhtar mısın?'
***
Öyleydi çünkü köy toplumunda.
Düz vatandaşın gözünde hiyerarşi muhtar ile başlardı, vatandaş, hele okumamış olanı muhtardan korkardı, araya başka makam filan almazdı, bir de Allah'tan korkardı.
Bir kişi belasını evvela muhtardan bulurdu.
***
Köyden kente göç olunca bizim düz vatandaş gecekonducu oldu.
Muhtarın pabucu gecekonduların damına atıldı.
Gecekonducu düz vatandaş belediye reisini, encümeni, mebusu tanır, bilir oldu.
Fabrikalarda, inşaatlarda ucuz işçilik yapan, şehrin sağında solunda hamallık, belediyede çöpçülük eden, iş bulamazsa seyyar satıcılık yapan düz vatandaşın gözü zamanla açıldı.
Kendi ekmeğini kendisi kazanan vatandaş, demokrasinin, rey vermenin değerini, haliyle kendi değerini anladı.
Beş on sene öncesine kadar muhtarın karşısında ceket ilikleyenler, mahallenin kahvesini ziyaret eden mebus adayının, belediye reisi adayının karşısında okey çevirir oldu.
Muhtarı kim ne yapsındı bu demokratik ortamda.
***
Kentlerde iş sahası azalırken aynı süreçte gecekondular kentsel dönüşüme girdi, gecekonduların ilk sahipleri emekliliği kurtardı, ikinci kuşak gecekonducular ile onların çocukları işsiz kaldı.
O arada demokrasi de biraz daraldı.
İşsizlik yoksulluk artınca sosyal yardımlar çoğaldı.
Sosyal yardımlar çoğaldıkça muhtarların önemi de arttı.
Muhtarlara yeni görevler verildi; gireni çıkanı takip et denildi.
En son bir vali, devlet dairesindeki memurun çay ve sigara molasının denetimini de muhtarlara verdi.
Muhtarın önemi biraz daha arttı.
Ramak kaldı; bizim düz vatandaş muhtar görünce ayağa dikilip ceketini ilikleyecek!
Öyle ya, bizim muhtarların bir muhtar çakmağı eksik, bir de kamçısı!