Normalde, insanlar oldukça düzenli aralıklarla bağırsak hareketlerine sahiptir ve dışkı fazla gerginlik veya rahatsızlık duymadan kolayca vücuttan geçer.
Bağırsak hareketlerinin normal sıklığı kişiden kişiye değişmekle birlikte, sağlıklı yetişkinlerin yaklaşık % 95’i günde üç kez ile haftada üç kez arasında değişen bir yapıya sahiptir.
Geç evre Alzheimer’lı insanlar yeme ve yutma sorunları veya yetersiz beslenme, yaşlılıkta bağırsak hareketlerinin azalması nedeniyle bağırsak fonksiyonlarında da değişiklikler yaşayabilirler.
65 yaş üstü kişilerin yarısında kabızlık zaten önemli bir sorundur.
Hasta aynı zamanda Alzheimer hastası ise bu problem daha ciddi bir konu olarak karşımıza çıkar.
Kabızlıkta, bağırsak hareketleri beklenenden daha az gerçekleşir veya dışkı sert ve kuru olduğundan bağırsak içerisinden geçmesi zordur. Çoğu zaman kabızlık bir hastalık veya sindirim bozukluğu ile ilgili değildir. Sorun diyet, yaşam tarzı, ilaçlar ya da dışkıyı sertleştiren ya da dışkının rahatça geçme kabiliyetine müdahale eden başka bir faktörden kaynaklanır.
Yetişkinlerde Kronik Fonksiyonel Kabızlığın Tanımlanmasında Roma II Kriterleri
(Thompson WG, Longstreth GF, Drossman DA, Heaton KW, Irvine )
Hastanızda son 12 hafta boyunca aşağıdakilerden iki veya daha fazlası bulunuyorsa kabızlık sorunu olduğu kabul edilir:
Dışkılamaların yüzde 25’inden fazlasında zorlanma.
Defekasyonların yüzde 25’inden fazlasında topaklı veya sert dışkı.
Dışkılamaların yüzde 25’inden fazlasında eksik tahliye hissi.
Dışkılamaların yüzde 25’inden fazlasında anorektal tıkanma veya blokaj hissi.
Dışkılamaların yüzde 25’inden fazlasını kolaylaştırmak için manevralar (lavman, pelvik taban desteği)
Alzheimer’li hastan
ız da kabızlıkla birlikte şu sorunlar varsa derhal acil servise götürün
38 derece ve üstü ateş.
Dışkıyı engelleyen bir oluşum varmış gibi hissediyorsa.
Üç gün veya daha fazla tuvalete çıkmadıysa.
Kabızlığına kuvvetli karın ağrısı eşlik ediyorsa veya özellikle yemek yedikten sonra oluşan karın ağrısı.
Şişkin karın.
Dışkıda kan görülmesi veya siyah zift gibi dışkı çıkartılması.
Kabızlıkla birlikte kusma varsa.
Doktorunuzu araman
ız gereken durumlar
Kabızlık yeniyse.
Gün geçtikçe artıyorsa.
Karın ağrısıyle birlikte huzursuzluk hissi.
10 kilodan fazla kaybediyor.
Kabızlık problemi gün geçtikçe artması halinde.
Hastanız kolayca yoruluyor veya normalden daha fazla uyku hali varsa.
48 saatten uzun süren düşük ateş.
Sürekli olarak lavman uygulaması gibi yardım gerekiyorsa.
Dışkı yumuşatıcılar ve müshil türü ilaçların kullanılmasıyla bile dışkı zor çıkıyorsa.
Bilinmesi gereken di
ğer konular
Kabızlık , yaşlanmanın veya başka bir hastalığı tedavisi sırasında oluşabilir. Bu duruma neden olabilen ilaçların başlıcaları, ağrı kesiciler, kalsiyum takviyesi ve ishal sırasında kullanılabilen preperatlardır.
Rektum ve anüs duvarları sertleştikçe, dışkıyı dışlayan kasların yaşa bağlı zayıflaması kabızlığa neden olabilir.
Tiroid hastalıkları, diyabet veya sinir sistemi ile ilgili bir problemlerden dolayı kabızlık oluşabilir.
Bağırsak tıkanması, bağırsak düğümlenmesi, hemoroid dışkının dışarı çıkmasını ve bağırsak pasajı içerisinden geçmesini engelleyen bariyerlerdir.
Kab
ızlığı önlemek için bazı ipuçları
Yüksek lifli bir diyetin sağlanması (bol miktarda sebze, meyve ve kepekli tahıllar dahil)
Günde en az altı ile sekiz bardak su içmek.
Fiziksel aktivitelerin teşvik edilmesi.
Sürekli oturmak iştah kaybına neden olabilir.
Kişi tuvalete gittiğinde izini sürün çünkü demanslı insanlar tuvalete gittiklerini ve dışkı çıkatmak ihtiyacını unutabilirler.
Bilinmesi gereken di
ğer konular
Devam eden ve çözülmeyen kabızlık ciddi sorunlara yol açabilir ve beyinsel karışıklığın artmasına neden olur.
Bu sorun yaşlı erişkinlerde yaygın bir şikayettir.
Kabızlık normal yaşlanmanın fizyolojik bir sonucu olarak kabul edilmese de, kabızlık Alzheimer hastalığı olan insanlar arasında sıkça görülen bir sorundur.
Alzheimer’lı bir kişi kabız olduğunda, ruh halini ve davranışını önemli derecede etkiler.
Bazı durumlarda, kabızlık belirtileri daha ciddi bir sorunun işaretidir. Hastanızın bağırsaklarını tıkayan tümör gibi bir oluşumda kabızlığa neden olabilir. Anlaşılacağı gibi bazı koşullar da kabızlık genellikle tek belirti değildir.
Dışkının rahat çıkamaması kusmaya neden olabilir ve dışkı etkisi olan bir kişiye acil müdahale edilmesi gerektirebilir.
Birçok insan Alzheimer ve diğer demansların son aşamalarında mesane ve barsak kontrolü kaybı yaşayabilir.
Fonksiyonel kabızlık veya diğer ismiyle kronik kabızlık, tıbbi bir durum ya da kabızlık içeren bir yan etki profiline sahip bir ilaç gibi ikincil bir neden olmadığında oluşan kabızlık şeklidir.
Kronik kabızlığın yönetimi, bağırsak hareketlerinin doğasını kaydetmek için bir dışkı günlüğü tutmayı, bağırsak eğitimi konusunda danışmanlık yapmayı, sıvı ve diyet lifi alımını arttırmayı ve fiziksel aktiviteyi arttırmayı içerir.
Kabızlık tedavisi için çeşitli reçetesiz satılan reçeteli müshiller bulunmaktadır. Lif ve müshiller dışkı sıklığını artırır ve kabızlık semptomlarını iyileşmesine yardımcı olur fakat bunların uzun süre kullanılmasıda başka problemlere yol açar. Bu nedenle bu tür ilaçları kullanmadan önce doktorunuza danışmanızda fayda vardır.
Hastan
ıza sorulacak en önemli sorular
Herhangi bir ateşiniz var mı?
İstemeyen kilo kaybınız oldu mu?
Dışkınıda kan gördünüz mü?
Her hangi bir kitle hissettiniz mi?
Karın ağrınız var mı?
Kusuyor musun ?
Ailenizde kolon kanseri veya enflamatuar barsak hastalığı öyküsü var mı?
Son bulgular ne zaman başladı?
Anormal laboratuvar kan çalışması sonuçları (örneğin, anemi veya demir eksikliği) sorununuz varmı?
Haftada üçten az dışkılama kabızlık olarak kabul edilir.
Bakmakta olduğunuz hastanızda kabızlık sorunları varsa doktorunuzu bu konuda bilgilendirin.
Yazı dizimiz devam edecek
Yeni bölüm : Alzheimer hastalarında işitme sorunları
www.haberhurriyeti.com / Dr. Cem Aydemir