1. Gorbaçov'un planı
Glasnost, hatlar, ivme, sonsuz parti genel oturumları ve toplantıları, Viktor Tsoi şarkıları ve ücretsiz televizyon, Tiflis, Duşanbe, Erivan ve Baltık cumhuriyetlerinde kan çekilmesi, Afganistan'dan birlik çekilmesi ve tanklar Moskova'da. Ancak bize söyleyecek hiçbir şeyi hatırlamıyoruz: Gorbaçov ve çevresi, çok sayıda yüksek profilli sloganlara ek olarak, somut bir plana sahipti, ne yaptıklarını ve nedenini çok iyi biliyorlardı. Birinin onları beğenip beğenmediğini duyduk, “Putin planı”, “Marshall planı”, “yeni Roosevelt kursu” ve hatta “500 günlük Yavlinsky” hakkında - ama en azından “Gorbaçov planı” hakkında hiç bir şey duymadık hataları geriye dönük olarak bulmak için. Hiç miydi?
2. Alkol karşıtı kampanya
Uzmanlar arasında bile bir alkol karşıtı kampanyanın önerilebilirliği konusunda hala bir fikir birliği yoktur. Ancak bir aksiyom olarak düşünülebilecek şeyler var: doğum oranını arttırmak, uzun vadede çalışmak ve tüm dezavantajları ülkeye burada ve şimdi çarpmak gibi kampanyanın tüm avantajları. 80'in ortasında, SSCB artık vergi gelirlerinin% 10-12'unun bütçeye kaybedilmesine hazır değildi. Alkol için çok sayıda kuyrukta ve liderliğin saygınlığı çok düşüktü. Ve nihayetinde asıl şey - ülkede neler olup bittiğini vatandaşlarının birçoğu için ayık gözlerle görmek basitçe dayanılmazdı.
3. Yakovlev ve Ligachev
Komünist Partinin ülke yaşamındaki rolü "öncü ve yönlendirici" olarak yorumlandı. Siyasi tekel, aygıtta görüş birliği olmasa bile, aygıtın en azından eylem birliği olmasını talep etti. Gorbaçov'da, CPSU Merkez Komitesinin en önemli ideolojik departmanı iki gruba ayrıldı: biri Stalinist görüşlere muhafazakar, Yegor Ligachev ve diğeri radikal liberal Alexander Yakovlev tarafından kişileştirildi. “Barış zamanında” çalışan kontrol ve denge güç sisteminin, büyük ölçekli reformlar döneminde ölümcül olduğu kanıtlandı. Ülke saçmalık noktasına ulaştı - sabah partinin liberal kanadı bir şeye izin verdi, akşam muhafazakâr aynı şeyi yasaklamaya çalıştı. Şimdi açık: demokratik basın ilkelerine aşina olmayan Sovyet ülkesi, “Görme” programından ve “Moskova'nın vahiy çizgilerinden Haber”, Aynı şekilde, fındıkların geçici olarak sıkılaştırılmasından da kurtulurdu, ancak akut özgürlük ve özgürlük eksikliği, eşzamanlı izinler ve yasaklar yoktur. Gorbaçov savaşan parti gruplarını uzlaştırmak ve kriz döneminde ortak bir eylem programı geliştirmek istemiyordu ve belki de istemiyordu.
4. Yeltsin
Perestroyka başladığında, Sovyet siyasetçilerinin hiçbiri iktidar için bir kamu mücadelesi deneyimi yaşamamıştı. Bu kısmen Gorbaçov’un Boris Yeltsin’e karşı yaptığı büyük yanlış hesaplamayı haklı çıkarıyor. Gelecekteki Rusya cumhurbaşkanı ilkel popülist dalgayı bastırıp hızlı bir şekilde "puan kazanmaya" başladığında, Gorbaçov ve çevresi buna hazır değildi. Parti basınındaki (az sayıda insanın zaten inandığı gibi) garip karartma yayınları, Sovyet gücünün Yeltsin'e işaret ettiği genel olarak “phi” yı seçti ve Sovyet gücünün Yeltsin'e işaret ettiği genel olarak “phi” nin en kısa zamanda ulusal bir kahraman olmasına yardım etti. Bu halkın omuzlarında Yeltsin çok yakında ve Sovyetler Birliği'ni yıkıntıları üzerine aşırı miktarda votka içmek için taşıyacak.
5. Gorby ve Raisa
Rusya, derin otoriter geleneklere sahip bir ülkedir. Tüm reformlar, fiyatları ne olursa olsun (genellikle yüzbinlerce Rus hayatında), yalnızca karizmatik liderler tarafından uygulanır: Korkunç İvan, Peter 1, Büyük Catherine, Stalin. Gorbaçov değişmeyen Rus rotasını bozmaya çalıştı hikayeler. Yaygın olarak desteklenmeyen Perestroyka'ya başladı. Birisi, belli bir anda yurtdışındaki imajının onu ülke içinde olduğundan daha fazla endişelendirmeye başladığı izlenimini edinmiştir. Gorbaçov, görünüşte halka açık seçimlerden, karısı için, sıradan Sovyet kadınlarının aksine hanımefendi, kararsızlık ve daha pek çok şeyden hoşlanmıyordu. Gorbaçov'un güçleyemediği reytinginin düşmesinin yanı sıra, ülke halkının ekonomik, sosyal ve politik dönüşümlerin başarısı için umutları düştü. Bu gibi durumlarda, Ruslar “Senka şapkasına göre değil” der.
6. Yurtdışında bize yardımcı olacak
Gorbaçov'un ve parti elitlerin bir kısmının Batı ülkeleriyle ilgili şüpheli saflığı şaşırtıcı. Daha önce kanlı büyük zorluklarla, önceki nesil Rusların askeri emperyalizmi tarafından fethedilmesi, birkaç yıl içinde israf edildi. Gorbaçov, küresel stratejik yanlış hesaplamaya ek olarak - güçlü, egemen bir Rusya'ya kimsenin ihtiyaç duymadığı bir şey (Ruslar arasında bile, artık Rusların kendilerine ve özellikle de Batı'ya ihtiyaç duyup duymadıkları konusunda fikir birliği yoktur), Gorbaçov çok fazla taktiksel hata yaptı. FRG ve GDR'nin birleşmesinin kaçınılmaz olduğunu varsayalım, ancak neden Almanlar üzerinde güçlü bir etkiye sahip olduğumuz ve Rus bölünmelerinin Berlin’de konuşlandırıldığı, neden ısrar etmediğimizi, ancak Almanların Almanya’ya girmesini yasaklayan bir fıkra dahil etmeyi kabul edeceğini kabul ettik gelecekte askeri ve siyasi bloklar? NATO’nun Doğu’ya yayılma konusundaki çağdaş sorunu, Gorbaçov döneminin düşüncesizliği özüdür. Sonuçta, aynı şartlar altında, Doğu Avrupa ülkelerini “serbest bırakabiliriz” - orada etkimizi koruyarak Anglo-Saxon askeri üslerinin konuşlandırılmasına izin vermeyiz. Karadeniz Filosu, Rusya Kırım, hepsi, olası en kötü seyir olaylarına rağmen, Gorbaçov Rusya için biriktirmek zorunda olduğu şeyi yapmadı.
7. neoliberalizmin
Özelleştirme, ekonomiye devlet müdahalesinin azaltılması, sosyal programların kısıtlanması - Anglo-Sakson ülkelerinde iktidara gelme ile birlikte Ronald Reagan ve Margaret Thatcher, neoliberalizm, küresel ekonomide lider pratik yönelim haline geldi. Amerika Birleşik Devletleri ve Büyük Britanya'da neoliberal reformlar somut ödüller aldı. Rusya aşırılıkların yaşandığı bir ülkedir, biz Batı deneyimini geleneksel olarak uzun süredir tamamen reddediyoruz ve sonrasında “en ilerici eğilimleri” hızla ve ateşli bir şekilde kopyalamaya başlıyoruz. Hiç bir kapitalizm tecrübesine sahip olmadığımız için, aniden en modern biçimini bir model ve model olarak aldık. Sonuçta, öyle görünüyor ki ve hiç düşüncesiz: 80'in İngiliz ve Amerikan ekonomilerinin sorunları, o yılların Sovyet ekonomisinin zorluklarına yakın değil. Ancak neoliberal ekonomik çekirdeğin ülkenin liderliğinde oluşmaya başladığı Gorbaçov’un altındaydı. Bilinir: "Acele edin - insanları güldürün." Yirminci yüzyılda, Rusya en az iki kez trajik bir şekilde aceleye geldi: ilk önce tarımsal bir ülkede sosyalizmi inşa et, sonra Sovyet imparatorluğunda gelişmiş kapitalizm. Sonuç olarak, ülkenin bir kısmı tüm Batı Avrupa’nın son yıllarda aşağı yukarı sosyalizm inşa etmesine rağmen, bütün Sovyet ve sosyalistlerden nefret ediyor. Diğer kısmı ise liberal ve kapitalisttir, ancak hiç kimse kişisel özgürlük, özel mülkiyet ve medeni hakların mutlak değerlerini ortadan kaldırmamıştır. Rusya'daki tek toplumsal uzlaşma noktası yerinde ya da durgunlukta koşuyordu ve sonra aniden tekrar, yolları ayırmadan, bir Rusyalı kalmayacak şekilde bir yerlere koşardık. Gorbaçov'un her şeyi değiştirmek için tarihi bir şansı vardı. O kaçırdı.