EL TIEMPO, Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu’nun tarihi kararını ilk kez 2 Mart’ta açıkladı. Anayasa’ya açıkça aykırı olan bir normun etki yaratmaya devam etmemesi için, istisnai bir tedbir olarak, yürürlükteki ve incelediği kanunların askıya alınmasına kapı aralamıştır.
(Hukuk: Mahkeme mevcut kanunları askıya almak için kapıyı açar)
31 yıllık tarihte benzeri görülmemiş bir karar, “topyekûn barış” yasasının bazı yetkilerinin askıya alınmasına yönelik bir öneriyi gözden geçirirken alındı;Kongre’de onaylanan ‘micos’ olarak bilinen şeyin mahkemede durdurulabileceğini.
Şimdi Genel Kurul kararın tam metnini yayınladı.
Bu kararın uygulanabilirliğinin en açık örneği, Garanti Yasası reformunda yaşananlardı: Kongre, bu yetkinin 2022 seçim kampanyasının ortasında yürürlüğe girmesini engelleyen Anayasa’ya açıkça aykırı bir normu onayladı ve sonuç olarak, hiç imzalanmaması gereken yüzlerce sözleşme imzalandı. Mahkeme karar verdiğinde artık çok geçti ve o dönemde imzalanan tüm sözleşmelerin iptalini emretmesine rağmen, bazıları çoktan imzalanmıştı.
Mahkeme kararı ne diyor? Genel Kurul, yargıç Jorge Ibáñez’in 2022 tarihli 2272 sayılı Kanun’un iki bölümünün, inceleme için kendi sorumluluğunda olan ‘tam barış’ bölümünün geçici olarak askıya alınmasına yönelik bir önerisini gözden geçirdi.
(Oku: Savcılık bir kez daha Mahkeme’den “topyekun barış” yasasını düşürmesini istedi: gerekçeler)
Daire pozisyonu kabul etmedi (geçen hafta bu talebin özü hakkında karar veremedi), ancak kabul etti.gelecekte Mahkeme’nin bir kuralın askıya alınmasına karar verebilmesi için kriterleri belirlediörneğin Mahkeme’nin yasal yetkileri içinde olmayan ancak idari yargısı olan bir rakam.
Peki nasıl yaptılar? ÇayTeknik olarak, bu bir ihtiyati tedbir değil, Mahkeme’nin Anayasa’nın bütünlüğünü ve üstünlüğünü koruma görevinin ne anlama geldiğini yeniden yorumlamıştır, diğerlerinin yanı sıra, kararlarını değiştirmek, etkileri zaman içinde ertelenmiş kararlar vermek gibi, bunu garanti altına almak için önlemler alma yetkisine sahip olduğunu belirtmek için.
Ve, genel bir kural olarak, Mahkeme geçmişte normların askıya alınmasının geçici bir tedbir olarak uygun olmadığını belirtmesine rağmen, şimdi şöyle dedi: “istisnai durumlarda, telafisi mümkün olmayan etkiler yaratabilecek veya anayasal denetimden kaçmaya yol açabilecek şekilde, Anayasa ile açıkça veya açıkça bağdaşmayan bir normla karşı karşıya kalındığında, Mahkemenin, kontrole tabi fiilin etkilerinin ortaya çıkmasını engellemeye yönelik istisnai tedbirler de alması gereklidir”.
(Oku: Armando Benedetti: davaların Mahkemeye teslim edilmesiyle durumunuz neden karmaşık?)
Yargıç Ibáñez’in sunumuyla 2023 tarihli 272 sayılı karar, “Yukarıdakiler, Anayasa’nın üstünlüğünün koruyucusu olarak Mahkeme’nin görevlerini yerine getirme yetkilerinin yeniden yorumlanması sayesinde içtihadı düzenleyen anayasal üstünlük ilkesinin etkinliğini garanti etme ihtiyacına dayanmaktadır” diyor.
Kararda, bunun bir “İstisnai senaryo, yargının kendini dizginleme ilkelerine dayalı, demokratik ve Sosyal Hukuk Devleti”. Bu nedenle asgari bütçeler karşılanmalıdır.
Dolayısıyla, Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, bir koruma ve etkililik tedbirine kendi sıfatıyla hükmedebilmek için bundan böyle şunları dikkate alacaktır:
(Oku: Savcılık, Armando Benedetti hakkında Yargıtay’a dört dava gönderdi)
1. Önlemin istisnai doğası.
2. hükmün varlığı ilk bakışta düzeltilemez bir etki yaratan veya anayasal denetimden kaçmaya yol açan, açıkça veya açıkça anayasaya aykırı.
3. Önlemin gerekliliği, etkililiği ve orantılılığı.
4. Diğer koruma mekanizmalarının etkisizliği ve anayasal düzenin etkinliği. Karar, herhangi bir sulh yargıcının talebi üzerine Genel Kurul tarafından kabul edilecek ve karar verme sırasına göre kapsamını ve süresini belirleyecektir.
Eşi benzeri görülmemiş değişikliğe ne yol açtı?
Genel Kurul, geçmişte Mahkeme’nin incelemekte olduğu düzenlemeleri belirli durumlarda istendiği gibi askıya almamaya karar verdiği birkaç kararı aktardıktan sonra, Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle aynı Kongre ve birden çok sektör tarafından reformu uyarılan ve buna rağmen onaylanan Garantiler Yasası davasının ne olduğuna vurgu yaptı.
Mahkeme, söz konusu davaya ilişkin verdiği kararın geç kalınmış bir karar anlamına geldiğini belirterek, “denetim ve denge sisteminin dışında kalan kurallar, bunları yıllık bütçe gibi kanunlar sürecine dahil ederek.”
(Oku: İsa ve Pastrana Partileri Danıştay’da inceleme altında: neden?)
Basit bir ifadeyle, Kongre’de Mahkeme sürecinden geçemeyeceğini bilerek onaylanan ve daha sonra durdurulamayacak gerçek etkiler yaratan şeyler, uygulamada yüksek mahkemenin yaptığı denetimden sıyrılarak.
Bu, “çünkü hükümler yargılanıp uygulanamaz ilan edildiğinde bile, cezanın geriye dönük etkilerine rağmen, uygulanamaz ilan edilen kuralın ürettiği etkilerin bir kısmını veya tamamını nihai olarak değiştirmedikleri için etkileri bozulmadan kalır.”
Ve dönemin Cumhurbaşkanı Iván Duque hükümeti tarafından desteklenen Garantiler Yasası reformunun en ciddi yönü, bunun “seçim sürecinde silahların eşitliğini” garanti etmesi gereken bir kuralda yapılan bir değişiklik olması ve (bu) kamu kaynaklarının belirli seçim çıkarlarını desteklemek için tahsis edilmesini engellemesiydi.
“Davaya ivedilikle işlem yetkisinin kullanılmasına ve kararda geçmişe etkili uygulanamazlık kararı verilmesine rağmen, Bunlar, Mahkeme’nin hâlihazırda birleştirilmiş olan ve olmayan yasal durumları tanımlamak için birkaç kural kabul etmesi gerektiği noktasına kadar yetersizdi. Mahkeme, sanık hükmüyle yetkilendirilen idareler arası anlaşmaların imzalanması ve yürütülmesi ile ilgili olarak açıklamıştır.
Bu, Mahkeme’nin yeni bir yetkisi değildir.
Ayarlama, yalnızca kuralın ilke olarak açıkça veya açıkça anayasaya aykırı olduğu sınırdaki koşullara odaklanır.
Bu arka plan ve önceden belirlenmiş parametrelerle, Mahkeme Genel Kurulu, oybirliğiyle, ancak iki açıklama oyu ile, istisnai durumlarda, gözden geçirdiği normların askıya alınmasına izin vermek için içtihatını değiştirmeyi gerekli gördü.
“Ayarlama, yalnızca standartların geçerli olduğu sınırdaki koşullara odaklanmıştır. ilk bakışta Açıkça veya açıkça anayasaya aykırı ve telafisi olmayan etkileri olan veya anayasallık denetiminden kaçmaya yol açan ve özel istisnailik koşulları karşılanan” diyor emir.
(Oku: Piedad Córdoba: Yargıtay’daki dosyanızı oluşturan beş eksen)
Genel Kurul, bunun, bırakın genel nitelikteki bir yetkiyi, Mahkeme için gerçekten yeni bir yetki olarak değerlendirilemeyecek bir araç olduğunu belirtti.
“Anayasaya uygunluğun soyut denetimine tabi olan kuralların etkilerinin ortaya çıkmasını engellemeye yönelik istisnai tedbir kararı verilmesine yönelik istisnai olasılık, Anayasa’nın 241 ila 244. maddelerinde öngörülen yetkilerin bir parçasıdır. Bu Mahkemenin, yalnızca mantıklı olduğu üzere, eylem için bir çerçeve görevi gören Anayasanın bütünlüğünü ve üstünlüğünü korumaya yönelik genel ve zorunlu görevi söz konusu maddelerde öngörülen farklı yetkilerin kullanılması için” hükmü yer almaktadır.
Blog
Blog