Avustralya’da 2019'un sonlarında rekor kıran orman yangınları, Melbourne'de yaşayan 58 yaşındaki editör Carolyn Glascodine’ne hem fosil yakıtlar açısından zengin hem de küresel ısınmanın en kötü etkilerine maruz kalan ülkesindeki tehlikeyi gösterdi. "Hiçbir şey değişmiyordu. Daha önce hiç siyasete karışmamıştım, ama bir şeyler yapmam gerekiyordu" diyor.
'Deniz mavisi bağımsız'ların (‘teal independents’) çoğu kadın
Melbourne'un Port Phillip Körfezi'nin kenarındaki varlıklı bir seçim bölgesi olan Goldstein'da yaşayan Glascodine, benzer düşünen insanlardan oluşan yerel bir gruba katıldı ve bir sonraki seçimde yarışacak bağımsız bir aday aramaya başladı. Goldstein'ın desteklediği bağımsız aday Zoe Daniel oldu. Daniel yolsuzlukla mücadele ve cinsiyet eşitliği platformunda 'deniz mavisi bağımsız' (‘teal independents’) olarak yarışıyor.
Eski bir televizyon gazetecisi olan Zoe Daniel, 21 Mayıs'ta yapılacak genel seçimlerde öne çıkan bir aday. Daniel, 20'den fazla iklim odaklı "deniz mavisi bağımsız" adaydan biridir. Deniz mavisi bağımsız adaylar çoğunlukla kadın ve Avustralya'da iklim değişikliği konusunda eylemsizlik olarak gördükleri on yılı sona erdirmeyi, zengin, geleneksel olarak muhafazakâr olan bölgeleri kazanmayı umuyorlar.
Birçok muhalif için Avustralya iklim politikalarında bir gecikme yaşanmıştır. Ülkenin kişi başına düşen sera gazı emisyonları, Suudi Arabistan'ınkine eşittir ve dünyanın en yüksekleri arasındadır.
Avustralya’da ulusal karbon fiyatı, elektrikli araç teşvikleri veya yakıt standartları yoktur. Ülkede büyük fosil yakıt çıkarma sektörleri genişlemeye de devam etti. Avustralya'nın 2030 emisyon azaltma hedefleri, 2005 seviyelerinin yüzde 26 ila 28 altında, gelişmiş ülkeler arasında en az iddialı olanlar arasındadır. İngiltere'nin 2030 hedefi ise yüzde 68, AB'ninki yüzde 55 ve ABD'ninki yüzde 50-52’dir.
Avustralyalıların dörtte üçü iklim değişikliği konusunda harekete geçilmesini istiyor
Yıllarca süren rekor sıcak hava dalgaları, aşırı kuraklıklar ve orman yangınlarından sonra Avustralyalı seçmenler iklim değişikliğini giderek daha fazla öncelik olarak görüyorlar. Lowy Enstitüsü tarafından yapılan yakın tarihli bir anket, Yeni Güney Galler ve Queensland'in kömür bakımından zengin bölgelerinde bile güçlü iklim eylemi için ezici bir destek var. Avustralyalıların dörtte üçü, iklim değişikliği konusunda harekete geçmenin faydalarının maliyetlerden daha ağır bastığını kabul etti.
Lowy Enstitüsü Kamuoyu ve Dış Politika Programı Direktörü Natasha Kassam, "Avustralya'nın kırsal kesiminde, [ülkenin] iklim değişikliği konusunda acil adımlar atması gerektiği her eyaletteki çoğunluk görüşüdür. Bu, siyasi retoriğin halkla uyumsuz olduğu örneklerden biridir" diyor.
Deniz mavisi bağımsızlar yeterli sandalye kazanırlarsa Avustralya seçimlerinin sonucunu etkileyebilecekler ve bu seçimi, büyük partileri bu hayati konuda siyasi rüzgarların değiştiği konusunda uyarmak için bir fırsat olarak görüyorlar. Daniel, "Mevcut hükümetin emisyon hedefleri üzücü, ama bence bundan daha kötüsü İklim değişikliğinin çok uzun zamandır bu ülkede siyasi bir mesele olarak silahlandırılmasıdır. Bence hükümet bunun gelecekteki refahımız ve güvenliğimiz için büyük bir sorun olduğunu görme kapasitesini kaybetti" diyor.
Avustralya'nın muhafazakâr partilerinin iklim hareketi konusunda yürüttüğü sürekli saldırı, "iklim savaşları" olarak bilinir hale geldi. Sağdan kilit bir isim yaklaşık on yıl önce muhalefet lideri olarak Julia Gillard'ın İşçi Partisi hükümetine "karbon fiyatlandırma mekanizması" getirdiği için acımasızca saldıran Liberal politikacı Tony Abbott’du. Açık bir iklim şüphecisi olan Abbott, bu politikayı enerji fiyatlarını yukarı çekecek bir "karbon vergisi" olarak nitelendirdi. Sağcı medya Abbott'un görüşlerini destekledi ve Abbott 2013 seçimlerini kazandı.
Mevcut Başbakan Morrison 2017 yılında Meclis'e kömür getirip ve 'kömür zarar vermez, kormayın' demişti
Merkez sağ Liberal parti ile daha küçük ortağı Ulusal Parti arasındaki bir koalisyon olan hükümeti, Gillard'ın karbon fiyatlandırma mekanizmasını hızla yürürlükten kaldırdı. Bugünkü Avustralya Başbakanı olan, 2017 yılında Liberal sayman olarak görev yapan Scott Morrison parlamentoya bir miktar kömür getirdi ve muhalefetle alay etti: "Bu kömür, korkmayın, size zarar vermez” dedi. Koalisyon üst üste üç seçim kazandı ve Morrison başbakan oldu.
Morrison, iş dünyasının, seçmenlerin ve uluslararası toplumun baskısı altında, Liberal-Ulusal koalisyon içindeki yoğun bir savaşın ardından geçen ekim ayında Avustralya’nın 2050 yılına kadar net sıfır emisyon sözü vermesini sağladı. Ancak bu hedefi açıkladığından beri Morrison bunu başarmak için hiçbir yeni bir politika önermedi.
İş dünyası yeşil enerjiye yatırım yapmak istiyor
Avustralya Ulusal Üniversitesi'nde çevre ekonomisi profesörü ve en son Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli raporunun baş yazarı Frank Jotzo, "Avustralya'da federal düzeyde anlamlı bir iklim politikası yok" diyor. Jotzo, bu eylemsizlik düzeyinin büyük şirketler ve endüstri organı Avustralya İş Konseyi için artan bir endişe kaynağı olduğunu söylüyor. Jotzo, "Yatırımcılardan yatırım yapmak için bastırılmış bir talep var ve iş birliklerinden istikrarlı, öngörülebilir iklim politikası istediklerine dair net sinyaller görüyoruz, çünkü bu yapmak istedikleri yatırımlar için gerekli bir dayanak" diyor.
İş dünyasındaki birçok kişi, ülkenin önemli güneş ve rüzgar kaynakları göz önüne alındığında, iktidarın Avustralya'nın temiz enerji üreticisi ve ihracatçısı olarak potansiyelini kullanamadığını söylüyor. Qantas havayolu şirketinin sürdürülebilirlik sorumlusu Andrew Parker, Avustralya'nın sürdürülebilir havacılık yakıtının, özellikle de geleneksel havacılık yakıtına sentetik bir alternatif üretmek için yenilenebilir olarak üretilen, hidrojeni karbondioksitle karıştıran yeni ortaya çıkan güç-sıvı teknolojisinin lider üreticisi olabileceğini vurguluyor.
İklim politikalarına destek verenler Avustralya'nın kömür madeni bölgelerinde seçim kaybediyordu
Jotzo, ulusal bir karbon fiyatının ciddi bir iklim politikasının merkezi bir parçası olması gerektiğini belirtiyor, ancak karbon fiyatlandırması için açık önerilerin Avustralya'daki tartışmalarda artık iklim yanlısı bağımsızlar tarafından bile gündeme alınmadığını çünkü Abbott'un bunu çok etkili bir siyasi silaha dönüştürdüğüne dikkat çekiyor.
İşçi Partisi 2019 seçimlerinde Queensland ve Yeni Güney Galler'in kömür bölgelerinde kritik sandalyeler kaybetti ve Liberal-Ulusal koalisyon beklenmedik bir zafere kazandı. O zamandan beri, İşçi Partisi bu konuda daha temkinli hale geldi. Mayıs seçimlerinden önce parti, 2030 yılına kadar yüzde 43'lük emisyon azaltma hedefleri açıkladı. Bu mevcut hükümetin hedefinden daha iddialı ancak 2019'da açıkladıkları hedeften daha düşük. Aynı zamanda, partinin lideri Anthony Albanese, kendi yönetimindeki bir hükümetin kömürü planlanandan daha erken aşamalı olarak durdurmayacağını ve hatta yeni kömür madenlerinin inşasına karşı çıkmayacağını söyledi.
Madencilik ve Enerji Sendikası lideri ve İşçi Partisi destekçisi Robin Williams, hem İşçi Partisi'nin hem de koalisyonun yeni kömür madenlerini destekleyeceğine inandığını ifade ediyor. "Siyasetin her iki tarafı da bize, çevresel olarak yığılmaya devam ettiği sürece, kömür madenciliğine karşı etkili bir muhalefetleri olmadığını söylüyor" diyor.
İklim karşıtları artık kaybetmeye başladı
Bununla birlikte, İşçi Partisi, Avustralya İş Konseyi tarafından başlangıçta önerilen ve emisyonlara bir sınır koyacak ve onu ihlal eden şirketleri karbon kredisi almaya zorlayacak emisyon ticareti planının arkasına destek de veriyor. Plana göre limitlerinden daha az karbon yayılımı yapan şirketlere ticaret yapabilecekleri krediler verilecek. Her yıl, "taban çizgisi" olarak adlandırılan emisyon sınırı azaltılacak ve 2050'de sıfıra ulaşacaktır. Bu, AB veya İngiltere emisyon ticareti planlarından çok daha az kapsamlı bir plandır.
2009 yılında bir emisyon ticareti planını yasalaştırmaya çalışan eski İşçi Partisi başbakanı Kevin Rudd, 2007-2010 yılları arasında başbakan olduğu dönemde iklim karşıtı hareketin müthiş olduğunu söylüyor. Fosil yakıt üreticileri, imalatçılar, muhafazakar politikacılar ve sağcı medyadan oluşan bir koalisyon, seçmenleri "karbon üzerinde büyük ölçüde harekete geçmenin Avustralya ekonomisini ve küresel karşılaştırmalı avantajını yok etmek olduğuna" ikna ettiğini söylüyor. Ancak şimdi, Rudd, yatırımcıların ve iş dünyasının artık bu pozisyonu kabul etmediğini, medyayı ve fosil yakıt endüstrisini iklim eylemine karşı kampanya yürütmeyi bırakmaya ve iklim değişikliği konusunda "tarafsız bir pozisyon" benimsemeye zorladığını söylüyor.
Sonuç olarak, eğitimli, kentli, beyaz yakalı seçmenler Liberal başbakan Morrison ve partisine karşı sabrını kaybediyor. Deniz mavisi bağımsız adayların yükselişi, Liberal partinin en üst kademelerinde paniğe neden oldu. Mavi kurdeleli seçmenlerin çoğunu hem iş dünyası hem de çevre yanlısı olduklarına ikna etmeyi başardılar ve bazı anketler şimdi onları favori olarak görüyor.
Kaynak: Financial Times