Diyabet Nedir?
Diyabet, vücudun ihtiyaç duyduğu kadar insülin üretmediği veya hücrelerinin insüline düzgün tepki vermediği bir durum sonucu oluşmaktadır. İnsülin vücut için oldukça önemlidir, çünkü basit şeker olan glikoz, kandan vücudun hücrelerine taşınır. Ayrıca metabolizma üzerinde birtakım diğer etkileri de bulunmaktadır.
Yenilen yemekler vücuda hücreler tarafından enerji kaynağı olarak kullanılan glikozu temin etmektedir. İnsülin yoksa veya glikozu kandan hücrelere taşımak için düzgün çalışmıyorsa, glikoz kanda kalmaktadır. Yüksek kan şekeri seviyeleri toksiktir ve glikoz almayan hücreler, ihtiyaç duydukları enerji kaynağını temin edememektedir. (1)
Tip 1 diyabet ve tip 2 diyabet olmak üzere iki tür diyabet bulunmaktadır. Yapılan araştırmalara göre diyabete sahip olan kişilerin % 90’dan fazlası tip 2’ye sahiptir. Tip 2 diyabetli insanların sadece üçte ikisi bunun farkındadır ve tedavi görmektedir çünkü birçok kişi belirti yaşamadığı için test ettirmeden şeker hastası olduğunu öğrenememektedir.
Tip 1 diyabet, pankreas insülin yapamadığında ortaya çıkmaktadır. Tip 1 diyabetli herkes tedavi için insülin enjeksiyonuna ihtiyaç duymaktadır. Tip 2 diyabet ise pankreasın yeterli insülin vermediği veya vücudun insülin kullanmadığı durumlarda ortaya çıkmaktadır. Tip 2 diyabetli insanlar da eninde sonunda insülin enjeksiyonuna ihtiyaç duyabilmektedir.
Diyabetin daha az rastlanan bir türü ise gebelik diyabeti olarak da bilinen gestasyonel diyabettir. Sorun genellikle doğumdan sonra kaybolmaktadır, ancak gestasyonel diyabetli kadınlar sonrasındaki hayatlarında tip 2 diyabet geliştirme riski içine girmektedir. (2)
Diyabet Belirtileri
Diyabet belirtileri kan şekerinizin ne kadar yükseldiğine bağlı olarak değişmektedir. Bazı insanlar, özellikle de pre-diyabetik veya tip 2 diyabet olanlar, diyabet başlangıcında belirti yaşamayabilir. Tip 1 diyabet ise, belirtiler hızlı bir şekilde ortaya çıkma eğilimi gösterir ve daha şiddetli olur.
Diyabet nasıl anlaşılır? Tip 1 ve tip 2 diyabetin bazı belirtileri şunlardır:
- Susuzluk yaşama
- Sık idrara çıkma
- Aşırı açlık
- Açıklanamayan kilo kaybı
- İdrarda keton varlığı (ketonlar, yeterli insülin olmadığında ortaya çıkan kas ve yağ parçalanmasının bir yan ürünüdür)
- Yorgunluk
- Sinirlilik
- Bulanık görme
- Yavaş iyileşen yaralar
- Dişeti veya cilt enfeksiyonları ve vajinal enfeksiyonlar gibi enfeksiyonların sık yaşanması (2)
Tip 1 diyabet her yaşta gelişebilmesine rağmen, genel olarak, çocukluk ya da ergenlik döneminde ortaya çıkmaktadır. Tip 2 diyabet ise, daha yaygın olarak her yaşta ortaya çıkabilmekte, ancak 40 yaşından büyük kişilerde daha sık görülmektedir. (3)
Diyabet Nedenleri
Diyabet neden olur? Tip 1 diyabet, vücut kendi başına insülin üretmediğinde ortaya çıkar. Tip 1 diyabet genellikle çocuklukta oluşan bir sorun olarak kabul edilir, ancak erişkinlerde de gelişebilir.
Tip 2 diyabet vücut insüline dirençli hale geldiğinde veya insülin eksikliği olduğunda ortaya çıkar. Bu tip diyabet genellikle düzenli egzersiz ve uygun bir diyet ile yönetilebilir.
Diyabetin kesin nedenlerini halen tam olarak bilinmemektedir. Bununla birlikte, diyabet geliştirme riskini artırabilecek bazı faktörler bulunmaktadır ve bu nedenle birey bunları aşmaya çalışmalıdır. En yaygın nedenler ise şunlardır:
- Aşırı kilo ya da obezite
- Sigara içmek
- Diyabetiyle ilgili bir aile öyküsü
- Dengesiz bir diyet
- Düzenli olarak fazla şeker, karbonhidrat, yağ ve protein tüketimi
- Duygusal stres
- Yaş
- Belirli virüs enfeksiyonları (4)
Diyabet Tedavisi
Diyabet nasıl geçer? Tip 2 diyabet yaşam tarzı değişiklikleri, özellikle de egzersizle kilo kaybı ve daha sağlıklı gıdalar tüketme ile tersine çevrilebilir. Bazı tip 2 diyabet vakaları kilo kaybı cerrahisi ile de tedavi edilebilir. Ancak, Tip 1 diyabet için herhangi bir tedavi yöntemi bulunmamaktadır.
Tip 1 diyabetin veya tip 2 diyabetin tedavisi, ilaçlar, diyet ve kan şekeri seviyesini kontrol etmek için egzersiz yapmayı içermektedir.
Kan şekeri, kolestrol ve tansiyon düzeyleriniz üzerinde daha iyi kontrol sahibi olmak böbrek hastalığı, göz hastalıkları, sinir sistemi hastalıkları, kalp krizi ve felç riskini azaltmanıza yardımcı olmaktadır.
Diyabet komplikasyonlarını önlemek için, yılda en az iki ile dört kez doktorunuza başvurun. Sahip olduğunuz herhangi bir sorun da varsa, bu konu hakkında doktorunuzdan bilgi alın. (5)
Diyabet Ameliyatı
Tip 1 diyabetin bazı komplikasyonları ameliyatla tedavi edilir. Pankreas ameliyatı da bunlardan biridir. (6)
Tip 2 diyabetin tedavisi için herhangi bir ameliyat bulunmamaktadır, ancak tetikleyici faktörleri kontrol altına almak için diğer tıbbi koşullara ameliyat uygulanabilmektedir. Örneğin, obezite problemi varsa mide cerrahisinden (bariatrik cerrahi) yararlanılmaktadır. (7)
Diyabet İçin Hangi Doktora Gidilir?
Diyabet teşhisi ve tedavisi için aile hekimi, dâhiliye uzmanı (iç hastalıkları uzmanı), çocuk doktoru, endokrinolog (metabolizma hastalıkları uzmanı) ve diyetisyenden yardım alabilirsiniz. (8)
Diyabete Ne İyi Gelir?
Diyabet Bitkisel Tedavisi
Elma sirkesi: Elma sirkesi şeker seviyelerinin kontrolünde önemli rol oynar. Aynı zamanda, yemek bittikten hemen sonra belirgin şekilde yükselen kan şekeri seviyesini kontrol eder. Diğer yandan, obezitenin diyabetin ana etkenlerinden biri olduğunu düşünülürse, kilo vermeye de yardımcı olmaktadır.
Tarçın: Özellikle, tip 2 diyabet şeker hastası olan insanlar tarçından önemli derecede yararlanabilir. Pankreastaki insülin üretim sürecini hızlandırmaya ve şeker seviyesini düşürmeye yardımcı olmaktadır. (9)
Aloe vera: Aloe vera, fitosterol içerdiğinden diyabete karşı savaşmada çok güçlü bir bitkidir. Son çalışmalara göre, fitosteroller anti-hiperglisemik etkilere sahiptir ve Tip 2 diyabet hastalarına ciddi şekilde faydalı olabilmektedir.
Kudret narı: Kudret narının glikoz seviyelerini düşürdüğü bilinmektedir. Pankreasın insülini serbest bırakması ve vücuttaki aşırı glikozun etkilerine karşı oldukça etkilidir.
Çemen otu: Diyabet için bir çare olarak kullanılabilecek en iyi seçeneklerden biridir. Çemen otu tohumu, pankreasın insülin üretimini arttırmaya ve böylelikle şeker hastalarının kan dolaşımındaki glikozun tehlikeli aktivitelerini azaltmaya teşvik eden organik bileşikler içermektedir. (10)
Köri yaprağı: Karbonhidratların parçalanmasından sorumlu karaciğer ve böbrek enzimlerini normale döndürerek diyabeti tedavi edebilmektedir. Köri yaprakları kan şekeri düzeylerini düşürebilir. Diğer yandan, obezite nedeniyle şeker hastası olan insanlar için özellikle yararlıdır.
Mango yaprağı: Kan şeker seviyesinin düşürülmesine yardımcı olan bağırsak glikozunun emilimini azaltır. Bu yapraklar ayrıca kan lipid profillerini iyileştirmeye de yardımcı olabilmektedir.
Fesleğen: Fesleğen, antioksidanlar ve uçucu yağlardan oluşur. Diğer faydalı bileşiklerle birlikte, fesleğen yaprakları pankreasta beta hücrelerinin düzgün şekilde çalışmasına yardımcı olur. İnsülin salınımını arttırır. (12)
Diyabet Evde Tedavi Yöntemleri
Su: Doğru miktarda su içmek, vücuttaki sıvıların harekete geçirilmesine yardımcı olur ve fazla şekeri sistemden geçirir, böylece fonksiyonel bir enerji kaynağı olarak kullanılmak üzere organlar ve hücreler tarafından alınabilir. Ayrıca, su vücuttaki toksinleri ve diğer yabancı cisimleri taşır ve idrar yoluyla aşırı şekerleri vücuttan atar.
Güneş ışığı: Diyabet için yapılabilecek en kolay ve etkili evde tedavi yöntemlerinden biri güneş ışığı almaktır. Güneş ışığı doğrudan D vitaminin işlevselliğine bağlıdır ve bu gerekli vitamini alan vücut, insülin üretimini iyileştirmeye başlar. Uygun bir insülin kaynağı olan güneş ışığı, her iki diyabet tipinden muzdarip olan kişiler için de faydalı olabilmektedir. (13)