Soru: ahlakın veya kişinin karakterini bilim açıklayabilirmi?
Cevap:
Bir şey varsa bilim tarafından açıklanabilirdir bana göre. Dolayısıyla açıklayabilir, evet. Özellikle de “Ahlak neden vardır, nasıl evrimleşmiştir?” gibi temel sorulara yanıt verebilir. Ama “Hadi açıkla.” denecek bir şey de değil bu. Çok uzun bir analiz ve çok yönlü bir tartışma gerektirir. Ancak genel hatları çizebilir ve bu konularla ilgili daha önce anlamadığımız şeyleri anlamamızı sağlayabilir.
Fakat… Eğer ki soru şu olsaydı: “Bilim, ahlaki bir kararı vermemizi sağlayabilir mi?” Cevap hayır olurdu. Bilim, ahlaki ve etik yargılarda fikir beyan edemez. Çünkü bu konular tamamen subjektiftir. Bir kişinin belli bir durum karşısında nasıl tepki verdiğini ve neden o tepkiyi verdiğini bilimle açıklayabilirsiniz. Ancak o tepkinin “doğru” olup olmadığını bilimle açıklayamazsını. Bu nedenle, teknik olarak “rastgele”, pratik olaraksa “uygulamaya dayalı” yasalar belirleriz. Bunun tek amacı sistemi düzenlemektir. “Bir insanı öldürmek neden ahlaksızdır?” sorusunun cevabını bilim veremez.
Ancak zaten bu konu pek bilimsel bir soru da değil, çünkü ahlaklı olan ve olmayan şeyleri toplumsal olarak, durumlara bağlı olarak, biz belirliyoruz. Örneğin bundan 40-50 sene önce kadınların kot giymesi ahlaksızlık olarak görülebilirdi. Şu anda görülmüyor. Bilim, toplumdaki bu algı değişimini ve nedenlerini analiz edebilir ancak yine de “Kot giymek ahlaksızlık mıdır?” sorusuna yanıt veremez.