3.5 Günümüzdeki Gelişmeler Günün gereksinimlerine yanıt veremez duruma gelen 3008 sayılı İş Yasanın yerine 1967 yılında 931 sayılı İş Yasası çıkarılmıştır. 931 sayılı İş Yasanın Anayasa Mahkemesi tarafından usul yönünden bozulması üzerine hemen hiçbir değişiklik yapılmadan 1971 yılında 1475 sayılı İş Yasası yürürlüğe konulmuştur. İşçi sağlığı ve iş güvenliği yönünden 1475 sayılı İş Yasası ve ona uygun olarak çıkarılan tüzük ve yönetmeliklerle çağdaş ve geniş anlamda ayrıntılı düzenlemeler getirilmiştir. 1475 sayılı İş Yasası 10 bölümden ve 112 maddeden oluşmaktadır. Bu bölümler sırası ile genel hükümler, hizmet akdi, ücret, işin düzenlenmesi, işçi sağlığı ve iş güvenliği, iş ve işçi bulma, iş yaşamının denetimi ve teftişi, sosyal sigortalar, ceza hükümleri ve son hükümler olarak düzenlenmiştir. Yasanın sağlık ve güvenlikle doğrudan ilgili hükümleri 5. Bölümdeki 73'den 82'ye kadar olan maddelerinde yer almaktadır.
1475 sayılı İş Yasasının işçi sağlığı ve iş güvenliği yönünden çağdaş yaklaşım getiren 73.ncu Maddesi ile işveren işçinin sağlık ve güvenliğini sağlamak için gerekli olanı yapmak ve bu husustaki şartları sağlamak ve araçları noksansız bulundurmakla yükümlü kılınmıştır. İşçilerinde bu yoldaki usullere ve şartlara uymak zorunda oldukları belirtilmiştir.
1475 sayılı İş Yasasının 74. maddesi sağlık ve güvenlik ile ilgili tüzüklerin hazırlanmasını öngörmüştür. Yasanın bu maddesine göre çıkarılan tüzüklerin başlıcaları şunlardır:
İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve Zararlı Maddelerle Çalışılan İşlerde ve İşyerlerinde Alınacak Güvenlik Tedbirleri Hakkında Tüzük
Yapı İşlerinde Alınacak İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tedbirleri Tüzüğü
Maden ve Taş Ocakları İşletmelerinde ve Tünel Yapımında Alınacak İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Önlemlerine İlişkin Tüzük
Yasanın 75. maddesinde sağlık ve güvenlikle ilgili olarak hangi koşullarda işin durdurulacağı veya işyerinin kapatılacağı belirlenmiştir. 76. maddesi ile çok önemli bir soruna çözüm getirilmek istenmiş, iş kazaları ve meslek hastalıklarının önlenmesi amacıyla işyerlerinde işçi sağlığı ve iş güvenliği kurullarının kurulması ve bu kurulların kuruluş, yetki ve sorumluluklarının bir tüzükle saptanması öngörülmüştür. 77. maddesi işyerlerindeki içki yasağını düzenlemiştir.
1475 sayılı İş Yasasının 78. maddesi 16 yaşını doldurmamış çocukların ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılamayacağını, ayrıca, hangi işlerin ağır ve tehlikeli işlerden sayılacağının bir tüzükte gösterileceğini hükme bağlamıştır. Bu madde kapsamında Ağır ve Tehlikeli İşler Tüzüğü çıkarılmıştır. Yasanın 79.uncu maddesinde ise ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılacak işçilerin işe girişlerinde veya işin devamı süresince bedence bu işlere elverişli ve dayanıklı oldukları; işyerimi hekimi, işçi sağlığı dispanseri, bunların bulunmadığı yerlerde sırası ile en yakın Sosyal Sigortalar Kurumu, sağlık ocağı, hükümet veya belediye doktoru tarafından verilmiş muayene raporları olmadıkça bu gibilerin işe alınmalarının ve işte çalıştırılmalarının yasak olduğu belirtilmektedir. Yasanın 80. maddesinde ise 18 yaşına kadar olan çocukların herhangi bir işe alınmadan önce; sağlık muayenesinden geçirilerek işin niteliğine ve şartlarına göre vücut yapılarının dayanıklı olduğunun raporla belirtilmesi ve bunların 18 yaşını dolduruncaya kadar en az altı ayda bir aynı şekilde doktor muayenesinden geçirilerek bu işte çalışmaya devamlarında bir sakınca olup olmadığının kontrol ettirilmesi öngörülmüştür. Yasanın 81. maddesi gebe ve emzikli kadınların hangi dönemlerde ne gibi işlerde çalıştırılmalarının yasak olduğunu, emzirme odaları ve kreş kurulması ile ilgili hükümler getirmiştir.
1475 sayılı İş Yasasının bazı maddelerinde 29 Temmuz 1983 tarih ve 2869 sayılı yasa ile değişiklikler yapılmıştır. 1475 sayılı İş Yasası ve bu yasa hükümlerine göre çıkarılmış olan tüzük ve yönetmelikler ile işçi sağlığı ve iş güvenliği açısından kapsamlı ve geniş bir mevzuat oluşturulmuştur. Yasanın uygulanmasının denetimi eksik kaldığından mevzuatın gerektirdiği işçi sağlığı ve iş güvenliği önlemleri yaşama geçirilememiştir.Daha sonraki yıllarda sosyal güvenlik içerikli yasalar yürürlüğe konmuştur. 27.06.1954 tarihinde 4772 sayılı İş Kazaları ve Meslek Hastalıkları Sigortası Yasası, 09.07.1946 tarihinde 4792 sayılı İşçi Sigortaları Kurumu Yasası, 1950 yılında 5502 sayılı Hastalık ve Analık Sigortası Yasası, 1957 yılında ise 6700 sayılı İhtiyarlık Sigortası Yasası çıkarılmıştır. Sosyal sigorta uygulamasının bu şekilde değişik yasalarla dağınık bir biçimde düzenlenmiş olması nedeniyle; bu dağınık yasaları bir araya getirerek sosyal sigortalar sistemini tek bir yasada toplamak amaçlanmış ve 1964 yılında 506 sayılı Sosyal Sigortalar Yasası yürürlüğe konulmuştur. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Yasasının 124. ve 125. maddeleri gereğince Sosyal Sigortalar Kurumunun, sigortalıların sağlık durumlarını denetleme amacı ile istediği zaman sağlık kontrolüne tabi tutulabileceği gibi koruyucu hekimlik bakımından da gerekli her türlü önlemleri alabileceği hükme bağlanmıştır.
1952 yılında çıkarılan 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranların Arasındaki İlişkilerin Düzenlenmesi Hakkındaki Yasa, 1954 yılında çıkarılan 6309 sayılı Maden yasası, 1967 yılında çıkarılan Deniz İş Yasası gibi değişik yasalarda da işçi sağlığı ve iş güvenliği ile ilgili çeşitli hükümler yer almıştır.
Türkiye'de meslek hastalıkları üzerine resmi çalışmalar kağıt üzerinde 1946 yılında çıkarılan SSK Yasası ile başlamışsa da, 1964 yılına kadar ciddi ve kapsamlı hiçbir çalışma yapılamamış ve olumlu gelişmeler olmamıştır. 1965 yılında 506 sayılı SSK Yasasının uygulanmasına değin daha çok iş kazaları üzerinde durulmuştur. Zonguldak kömür ocaklarında çalışan işçilerde yaygın olarak pnömokonyoz meslek hastalığının ortaya çıkması ile meslek hastalıkları istatistiklerde yer almaya başlamıştır. 506 sayılı SSK Yasasının yürürlüğe girmesinden sonra Türk Hükümeti ile Birleşmiş Milletler Özel Fon İdaresi İşbirliğinden yararlanılarak İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Araştırma Enstitüsü (İSGÜM) kurulmuştur. İSGÜM, kuruluşundan bu güne kadar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na bağlı olarak çalışmalarını sürdürmektedir. Yine bu dönemde Dr. Engin TONGUÇ, Dr. Haldun SİRER ve Dr. İsmail TOPUZOĞLU'nun katkılarıyla TÜMSAB adı altında kurulan enstitü, işçi sağlığı ve iş güvenliği konusunda araştırma çalışmaları yapmıştır. Bu çalışmalar sonucu işçi sağlığını etkileyen çevresel etkiler üzerinde durulmuş ve periyodik sağlık muayenelerin önemi ortaya çıkarılmıştır.
1975 yılında ise İtalyan Üniversitesi örneği esas alınarak İstanbul ve Anadolu'da birer meslek hastalıkları kliniği kurulmuştur. 1980 yılında da Ankara'da 50 yataklı Ankara Meslek Hastalıkları Hastanesi, İstanbul Kartal'da ise 300 yataklı İstanbul Meslek Hastalıkları Hastanesi kurulmuştur. Birleşmiş Milletler Özel Fon İdaresinin katkıları ile İSGÜM ve Meslek Hastalıkları Hastaneleri gerekli araç, gereç ve cihazla donatılmış olmasına karşın, bu kuruluşların kapsamlı çalışmalar yapamadıkları, sorunların çözümüne katkılarının sınırlı kaldığı ve giderek etkisizleştikleri görülmektedir.
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından bugüne kadar işçi sağlığı ve iş güvenliğine ilişkin 30 sözleşme ve pek çok önemli karar kabul edilmesine karşın, Türkiye bunlardan sadece 7 ILO Sözleşmesini imzalamıştır. Bu yaklaşım sonucu gelişkin bir mevzuatın bulunduğu ülkemizde işçi sağlığı ve iş güvenliği sorunları çözüme kavuşturulamamıştır.
4. İŞ KAZASI 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 11. maddesi A bendine göre is kazasının tanımı su şekilde yapılmaktadır. İş kazası, aşağıdaki hal ve durumlardan birinde meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedence veya ruhça arızaya uğratan olaydır.
Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,
İşveren tarafından yürütülmekte olan is dolayısıyla,
Sigortalının işveren tarafından görev ile başka bir yere gönderilmesi yüzünden asıl isini yapmaksızın gecen zamanlarda,
Emzikli kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,
Sigortalının, işverence sağlanan bir taşıtla isin yapıldığı yere toplu olarak götürülüp getirilmesi sırasında, meydana gelen kazalar, is kazası olarak nitelendirilmektedir [3].
Uluslararası Çalışma Örgütü tarafından yayınlanan İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Ansiklopedisi’nde is kazası, “belirli bir zarara ya da yaralanmaya neden olan beklenmeyen ve önceden planlanmamış bir olay” olarak tanımlanmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü’nün tanımına göre ise is kazası, “önceden planlanmamış, çoğu zaman kişisel yaralanmalara, makinelerin araç ve gereçlerin zarara uğramasına, üretimin bir sure durmasına yol açan bir olaydır”. Bir başka tanıma göre is kazası, “işçinin iş sırasında ya da yaptığı is nedeniyle karşılaştığı kazadır”. Sosyal politika ve iş güvenliği görüş acısından şöyle bir tanımlama yapabiliriz: İş kazası, işçinin is surecinde çalışma koşulları, isin nitelik ve yürütümü ya da kullanılan makine, araç, gereç ve malzeme nedeniyle uğradığı işgücünün tamamını ya da bir bölümünü yitirdiği bir olaydır.
4.1 İş Kazası Nedenleri: Çevresel Etkenler: Aydınlatma, ısı, nem, gurultu, makineler, kaygan zemin vb.
İnsana Bağlı Etkenler: Dikkatsizlik, acemilik, yorgunluk, ihmalkarlık vb.
Eğitim yetersizliği ve verilmemesi sıralanabilir.
4.1.1 İnsan
1. Psikolojik Nedenler:
Unutkanlık, sıkıntı, üzüntü, keder,
Çevre etkileri,
İstem dışı davranış,
İhmalci davranış, hatalı davranış vb.
2. Fiziksel Nedenler:
Yorgunluk,
Uykusuzluk,
Alkol,
Hastalık vb.
3. İşyeri Nedenleri:
İnsan ilişkileri,
Takım çalışması,
İletişim vb.
4.1.2 Makine
Hatalı makine ve ekipman yerleşimi,
Eksik veya kusurlu koruyucular,
Yetersiz standardizasyon,
Yetersiz kontrol ve bakım,
Yetersiz mühendislik hizmetleri vb.
4.1.3 Ortam-Çevre
Yetersiz çalışma bilgisi,
Uygun olmayan çalışma metodu,
Uygun olmayan çalışma yeri ve ortamı vb.
4.1.4 Yönetim
Yetersiz yönetim organizasyonu,
Tamamlanmamış kurallar ve talimatlar,
Yetersiz güvenlik yönetim planı,
Eğitim ve öğretim yetersizliği,
Uygun olmayan nezaret, yönetim ve rehberlik,
Uygun olmayan personel istihdamı,
Yetersiz sağlık kontrolleri vb.
4.2 İş Kazalarının Oluşumu: İş kazalarının oluşumunu arka arkaya dizilmiş beş domino taşına veya birbirine geçmiş beş halkaya benzetebiliriz.
4.2.1 Kazalar zinciri:
Birinci halka insan yaradılışıdır.
İkinci halka insanın fiziksel ve ruhsal yapı farklılığıdır.
Üçüncü halka ise güvensiz davranış ve güvensiz koşullardır.
Dördüncü halka olasılık.
Besinci halka ise sonuçtur.
Birinci halka
İnsan oğlunun yapısını değiştirmek mümkün değildir.Dolayısı ile zincirin birinci halkası ile oynayamayız
İkinci halka
İnsan oğlunun yaradılış farklılığıdır. Zeki,atak, durgun, dalgın, unutkan, telaşlı, sakin, dikkatsiz, fevri, heyecanlı, kızgın, sabırsız, inatçı gibi. İnsanoğlunun bu yaradılış farklılığını da değiştirmemiz elimizde değildir.
Üçüncü halka
İş yeri çalışma şartlarından kaynaklanan güvensiz koşullar ve güvensiz davranışlardır.
Güvensiz koşullar: İzolasyon yapılmamış elektrik, koruma güvenliği olmayan makine, bakımı yapılmamış is makinesi, uygun olmayan iskele vb dir.
Güvensiz davranışlar: İşçinin yapması gereken bir hareketin yapmaması veya yapmaması gereken bir hareketi yapmasıdır. Koruyucu malzeme kullanmama, tehlikeli bölgede çalışma, verilen emri uygulamama vb.dir.
İş Güvenliğine Aykırı Hareketlerin Nedenleri:
Kişisel özürler
Bilgi ve tecrübe noksanlığı
Fiziksel uygunsuzluklar
Uygun olmayan çalışma ortamı
İnsan Hataları Önlenebilmesi mümkün olan insan hataları gerçekte dört ana sebepten meydana gelmektedir.
Bilgi
Tavır ve hareket
Kabiliyet
Uygunsuzluk
İnsan hataları iki grupta toplanabilir;
a. Personelin is güvenliği önlemlerine aykırı hareketleri
b. Emniyetsiz çalışma ortamı.
a. Personelin is güvenliğine aykırı hareketleri:
Giyim kurallarına uymama ve cihaz hatalarını düzeltmeden çalışma
Olasılıktır. Örneğin zımpara tasından sıçrayan bir çapağın,temas etmeden geçme olasılığı, alna temas ederek çizik açması, gözbebeğine giderek kor etmesi olasılıkları vardır.
Besinci halka
Sonuçtur. Bu sonuç maddi hasar, yaralanma, uzuv kaybı veya olum olabilir.
4.3 İş Kazalarının Artmasında Rol Oynayan Temel Etkenler
Denetim yetersizliği
Geri teknoloji kullanımı
Eğitimsizlik
Koruyucu önlem yetersizliği
Sağlığa elverişli olmayan koşullar
Deneyimsiz eleman istihdamı
Kazaların oluşumunda güvensiz koşullar ve güvensiz davranışların oranı % 98‘dir. %98’ in dağılımı; % 88 güvensiz davranışlar % 10 güvensiz koşullardır.
Geriye kalan % 2 ise adına kader dediğimiz “kaçınılmazlık” halidir. Örnek; deprem, doğal afet vb. Buna dayanarak; kazalar zincirindeki “güvensiz koşullar” ve “güvensiz davranışları” teşkil eden üçüncü halka veya üçüncü domino taşının ortadan kaldırılması, diğer bir ifadeyle, is yerlerinde gerekli tedbirlerin alınması ve uygun davranışlarda bulunulması halinde iş kazalarının % 98 oranında önlenmesi mümkün olmaktadır
4.4 İş Kazalarının Ülkemizdeki Görünümü Sosyal Sigortalar Kurumu istatistiklerine göre; is kazalarının yaklaşık % 31’i, bir ila üç işçi çalıştıran küçük işyerlerinde meydana gelmektedir. 50’den az işçi çalıştıran iş yerlerinde meydana gelen kazalar, bütün kazaların yaklaşık % 65’idir. Bu durum küçük işyerlerine daha fazla önem vermenin gereğini göstermektedir. 50’den az işçi çalıştıran işyerlerinde is mevzuatı gereği; işyeri hekimi ile is güvenliği uzmanı çalıştırma ve İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu ile işyeri sağlık birimi oluşturma zorunluluğu bulunmamaktadır. İş kazalarının yaklaşık % 25’i çalışma sureleri bir yıldan az olan kıdemsiz işçilerde görülmüştür. Bu durum is kazalarının oluşumunda;eğitim, tecrübe, alışkanlık eksikliklerinin önemini göstermektedir. İşe başladıktan sonraki bir saat içinde meydana gelen iş kazalarının oranı yaklaşık % 25’dir. Bu durum; ise uyum sağlanması, dikkati is üzerinde yoğunlaştırmadan ise başlanması neticesinde meydana gelmektedir. İş kazalarının ortalama %1,75’i sakatlıkla sonuçlanmaktadır. Bunların %74’u, 15 – 35 yas grubu arasında meydana gelmektedir. Bu durum çalışan genç nüfus için önemli bir sorun teşkil etmektedir. Kazaların %0,87’si ölümle sonuçlanmaktadır. Bu ölümlerin yaklaşık %74’u kazadan hemen sonra meydana gelmektedir.
Ağır yaralanma yada ölümle sonuçlanan her bir kazanın temelinde; 300 adet yaralanmasız ve 29 adet hafif yaralanma ile sonuçlanan benzer kaza olayları bulunmaktadır.
Ağır yaralanma / olum→→→ 1
Hafif yaralanma→→→→→→ 29
Yaralanmasız→→→→→→→ 300
5. MESLEK HASTALIĞI 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 11. maddesi B bendine göre meslek hastalığı tanımı aşağıdaki şekilde yapılmaktadır. Meslek hastalığı, sigortalının çalıştırıldığı işin niteliğine göre tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, sakatlık veya ruhi arıza halleridir.
5.1 Meslek Hastalıklarının Sınıflandırılması Sosyal Sigortalar Sağlık İşlemleri Tüzüğü’ne göre meslek hastalıkları beş grupta toplanmıştır. Bunlar;
Kimyasal maddelerden olanlar,
Mesleki deri hastalıkları,
Pnomokonyozlar ve diğer mesleki solumun sistemi hastalıkları,
Mesleki bulaşıcı hastalıklar,
Fiziki etkenlerle olan meslek hastalıklarıdır.
5.2 Meslek Hastalıklarına Neden Olan Etkenler Fiziksel Etkenler 1. Yetersiz havalandırma
2. Gurultu
3. Vibrasyon (Titreşim)
4. Yetersiz aydınlatma
5. Aşırı sıcak veya aşırı soğuk
6. Uygun olmayan yerleşme
7. Basınç değişimleri
8. Bedensel duruş bozuklukları
9. Hatalı yük kaldırma hareketleri
10. Elektrik
Fiziksel etkenler, halsizlik ve yorgunluktan kansere, çeşitli göz rahatsızlıklarından bazı kemik ve eklem hastalıklarına, işitme bozukluklarından dolaşım sistemi hastalıklarına, hatta bazen de ölüme kadar değişebilen çeşitli sağlık sorunlarına yol açabilmektedir.
Kimyasal Etkenler 1. Madenler (Örneğin ağır metallerden kursun ve civanın zehirlemesi)
2. Solventler (Deri hastalıkları, bağımlılık, sinir felci, karaciğer, kemik iliği ve beyinde hasar)
3. İnsan sağlığına zararlı gazlar, buharlar, duman (CO, Hidrojen siyanür, Hidrojen sülfür gibi gazlar akut ve oldurucu zehirlenmelere neden olabilirler).
4. İnsan sağlığına zararlı tozlar (silis, kömür, asbest, pamuk akciğer dokusu üzerinde pnomokonyoz (toz hastalıkları) hastalıklarına neden olurlar. Pamuk, keten, kenevir tozu ince solumun yollarında spazm ve daralmaya, nefes darlığına neden olurlar. Asbestte kanser etkisi vardır).
5. Asitler ve alkaliler (İrritasyon ve yanıklar)
6. Boyalar
7. Plastik maddeler
8. Aoresoller
9. Deterjan ve diğer temizlik maddeler
Biyolojik Etkenler 1. Bakteri
2. Virüs
3. Mantar
4. Böcek
İnsan sağlığı yönünden biyolojik etkenler şarbon, tetanos, bağırsak parazitleri ve diğer parazitler, kuduz, tüberküloz, AIDS gibi hastalıklara neden olmaktadır.
Ergonomik Etkenler Bunlar arasında; aydınlatma, monoton tekrarlayan is, ağır yük sayılabilir.
Psikososyal Etkenler Bunlar arasında stres, ruhsal bozukluk, ilişkiler, monoton is, hızlı tempo sayılabilir.
5.3 İş Sağlığı ve Güvenliğinde İşçilerin Görev ve Sorumlulukları 4857 Sayılı İş Yasası ve is sağlığı ve güvenliği konusun da yayınlanmış bulunan yönetmeliklere göre işçilerin temel görev ve sorumlulukları:
İşveren tarafından işyerinde iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınmış bulunan tedbirlere, iş sağlığı ve güvenliği usullerine ve talimatlarına uymaktır. İşçiler, davranış ve kusurlarından dolayı, kendilerinin ve diğer kişilerin sağlık ve güvenliğinin olumsuz etkilenmemesi için azami dikkati gösterirler ve görevlerini, işveren tarafından kendilerine verilen eğitim ve talimatlar doğrultusunda yaparlar.
İşçiler, işveren tarafından kendilerine verilen eğitim ve talimatlar doğrultusunda, özellikle;
1) Makine, cihaz, araç, gereç, tehlikeli madde, tasıma ekipmanı ve diğer üretim araçlarını doğru şekilde kullanmak,
3) İşyerindeki makine, cihaz, araç, gereç, tesis ve binalardaki güvenlik donanımlarını kurallara uygun olarak kullanmak ve bunları keyfi olarak çıkarmamak ve değiştirmemek,
4) İşyerinde sağlık ve güvenlik için ciddi ve ani bir tehlike olduğu kanaatine vardıkları herhangi bir durumla karsılaştıklarında veya koruma tedbirlerinde bir aksaklık
ve eksiklik gördüklerinde, işverene veya sağlık ve güvenlik işçi temsilcisine derhal haber vermek,
5) İşyerinde, sağlık ve güvenliğin korunması için teftişe yetkili makam tarafından belirlenen zorunlulukların yerine getirilmesinde, işverenle veya sağlık ve güvenlik işçi
temsilcisi ile işbirliği yapmak,
6) işveren tarafından güvenli çalışma ortam ve koşullarının sağlanması ve kendi yaptıkları islerde sağlık ve güvenlik yönünden risklerin önlenmesinde, işveren veya sağlık ve güvenlik işçi temsilcisi ile mevzuat uygulamaları doğrultusunda işbirliği yapmak ile yükümlüdürler.
6. KİŞİSEL KORUYUCU DONANIMLAR 6.1 Kişisel Koruyu Donanımların Kullanımı Kişisel koruyucu donanımların kullanımı, sağlık ve güvenlik koruma uygulamalarının son safhasını oluşturur. Kişisel koruyucu donanım, risklerin, toplu korumayı sağlayacak teknik tedbirlerle veya is organizasyonu ve çalışma metodu ile önlenemediği veya tam olarak sınırlandırılamadığı durumlarda kullanılmalıdır.
Kişisel koruyucu donanım: Çalışanı, yürütülen isten kaynaklanan, sağlık ve güvenliği etkileyen bir veya birden fazla riske karsı koruyan, çalışan tarafından giyilen, takılan veya tutulan, bu maksada uygun olarak tasarımı yapılmış tüm alet, araç, gereç ve cihazları, ifade eder.
6.2 Kİşisel Koruyucu Ekipmanın Seçimi Kişisel koruyucu donanım kullanımından beklenen faydanın sağlanabilmesi için işyerlerinde yapılan is ve çalışılan ortamın taşıdığı risklere karsı doğru kişisel koruyucu donanımların seçilerek uygun bir şekilde kullanımı gerekmektedir. İşyerlerinde doğru kişisel koruyucu donanım secimi ve uygun bir şekilde kullanımı ile ilgili olarak aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir.
Tüm kişisel koruyucu donanımlar;
Tam koruma sağlamalıdır.
Kendileri bir tehlike kaynağı olmamalıdır.
Kullanılan vücut kısımlarına ve yapılan ise tam uygunluk sağlamalıdır.
Kullanımı, bakım ve temizliği kolay ve pratik olmalıdır.
İşyeri şartlarına uygun olmalıdır.
Kişisel koruyucu donanımlar, “Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği” hükümlerine uygun olarak tasarlanmış ve üretilmiş olmalıdır.
Birden fazla riskin bulunduğu ve aynı anda birden fazla kişisel koruyucu donanımın kullanılmasının gerektiği durumlarda, bu kişisel koruyucu donanımların bir arada
kullanılması uyumlu olmalı ve risklere karsı etkin olmalıdır.
Kişisel koruyucu donanımların kullanım şartları özellikle kullanım sureleri, riskin derecesine ve maruziyet sıklığına, isçinin çalıştığı yerin özelliklerine ve kişisel koruyucu donanımın performansına bağlı olarak belirlenmelidir.
Tek kişi tarafından kullanılması esas olan kişisel koruyucu donanımların, mecburi hallerde birkaç kişi tarafından kullanılması halinde, bu kullanımdan dolayı sağlık ve hijyen problemi doğmaması için her turlu tedbir alınmalıdır.
Kişisel koruyucu donanımlar, işveren tarafından ücretsiz verilmeli, bakım ve onarımdan ve/veya ihtiyaç duyulan elemanlarının değiştirilmelerinden sonra, hijyenik şartlarda muhafaza edilmeli ve kullanıma hazır bulundurulmalıdır.
Kişisel koruyucu donanımlar talimatlara uygun olarak kullanılmalı ve talimatlar işçiler tarafından anlaşılır olmalıdır.
İşveren, isçilerin kişisel koruyucu donanımları uygun şekilde kullanmaları için her turlu tedbiri almalıdır.
İşçilere verilen kişisel koruyucu donanımlar her zaman etkili şekilde çalışır durumda olmalı, temizlik ve bakımı yapılmalı ve gerektiğinde yenileri ile değiştirilmelidir.
İşçiler de kendilerine verilen kişisel koruyucu donanımları aldıkları eğitime ve talimata uygun olarak kullanmalıdır.
İşçiler kişisel koruyucu donanımda gördükleri herhangi bir arıza veya eksikliği işverene bildirmelidir.