- Slides: 44
SBSB 203 Toplumsal Cinsiyet Çalışmaları Nedir? Neden üzerinde düşünmek gerekir?
Kadın mı erkek mi? Bir önemi var mı?
Toplumsal cinsiyet rollerimizi çok erken yaşta öğreniriz.
Herkesin tamamen eşit olduğu çok az durum vardır.
Toplumsal cinsiyet rollerimiz • Bir kişi sadece erkek olduğu için arabalara ya da matematiğe ilgi duyabilir ve bir kadın doğası gereği daha iyi yemek yapabilir mi? Ya da erkekler, genetik olarak, çocuk bakımına kadınlara göre daha mı az yatkındır? Aslında, topluma ve cinsiyet rollerinin zaman içindeki değişimine bakmak bile bu rollerin, doğuştan gelen farklılıklarla değil, sosyalleştiğimiz çevre ve içinde yasadığımız toplumla ilgili olduğunu ve bu nedenle de değişime açık olduğunu göstermeye yeter. • Örneğin, yemek yapmak kadının görevi olarak görülürken aslında pek çok başarılı erkek aşçı vardır. Bu durumda pratik yaptıkça gelişeceği açık olan yemek yapma becerisi için kadınların (doğuştan) yatkınlığı olduğunu söylemek ne kadar doğru olabilir?
Kadınlık ve erkekliğin doğası • Bedenimizle olan uyumumuz çok önemlidir. Transseksüel bir kişinin “keşke hiç bedenim olmasaydı, bir bedene sahip olmasaydım” dediğini hatırlatmak bu konunun önemini anlatmak için iyi bir örnek olacaktır. Transseksüellik söz konusu olduğunda `kim kimdir? ` daha karmaşık bir hale gelir. Toplumsal cinsiyet farklılıkları TC sosyal rollerle örülü bir kimliktir. • Çok genel olarak cinsiyet kadın ve erkeğin anatomik ve fizyolojik farklılıklarına dayanırsa, TC kadın ve erkeğin arasındaki sosyal olarak inşa edilen kadınlık ve erkeklik nosyonlarıdır. • TC kişinin biyolojik cinsiyetinin doğrudan bir sonucu değildir. • TC ve cinsiyet arasındaki birçok fark çok temel farklardır çünkü erkek ve kadınların arasındaki farklılık biyolojik kökenli değildir.
Doğal farklar • Davranışlarımız biyolojimizin mi yoksa TCnin mi bir ürünüdür? Ne ölçüde? • Doğal farkılıklarımız TC eşitsizliğinden ne ölçüde sorumludur? Örneğin avlanan erkek, eğer erkeğin fiziksel gücünün ve öfkesinin bir göstergesi ise, kadınların yumuşak huylu erkeklerin ise kolayca öfkelenen kişiler olabileceğine ilişkin kültürel kabüller yaygınlaşacaktır.
Doğa ve sosyalleşme • TC’de biyolojimizin payı olduğunu öne sürenler cinsiyetin TC’in gerektirdiği rollere bir temel sağladığını söyler. • Buna karşın diğer grup, hem cinsiyeti hem de TCi sosyal ve kültürel olarak yapılandırılmış olduğunu öne sürer. Cinsiyete dayalı farklılıklar TC farklılıklarını kalıcılaştırmak için kullanılır.
Toplumsal cinsiyete dayalı sosyalleşme • Sosyalleşme ya da toplumsallaşma sosyal rollerin aile okul ve medya gibi kurumlar aracılığıyla kazanılmasıdır. • TC biyolojik olarak bir ölçüde belirlenmiş olsa da toplumsal olarak yapılandırılmıştır. • TC eşitsizliği erkek ve kadınların farklı toplumsallaşmalarının sonucudur. • TC rollerini kazanmak ödül ve ceza mekanizması ile desteklenir.
Cinsiyetin ve toplumsal cinsiyetin sosyal olarak inşası • Birçok düşünür cinsiyetin de TC kadar sosyal ve kültürel olarak inşa edildiğini ileri sürer olmuştur. Yani sadece TC değil bedenimiz de bir sosyal kültürel güçlerin ürünüdür. Cinsiyet değiştirme opreasyonlarından, vücut çalışmalarına, diyetler, döğmeler ve piercing’e kadar. . .
TC dayalı işbölümü • Birçok toplum kadının ve erkeğin yapacağı işleri bazı kurallara göre ayırır.
• Sanayi devrimi ve kadın hareketleri öncesinde, kadınların iş hayatına uygun olmadıkları düşünülürken, günümüzde kadınlar pek çok farklı statü ve pozisyonda çalışıyor.
Çocuklarını sadece uykularında seven ve sert görünmeye çalışan babalar çoğunluktayken bugün, bakım veren olarak anne kadar görev alan ve sevgisini korkmadan gösterebilen erkeklerin sayıca artmış olması, değişimin hayatı ne kadar güzelleştirebileceğinin bir göstergesi değil midir?
Cinsiyet ve TC (♀♂) • • Doğa/Kültür Kadınlık/Erkeklik Eril/Dişil Özel alan/Kamusal alan -Tarımda kadın ve erkeğin rolleri kesin olarak farklılaşır. Bazı tarımsal işler tamamen kadına aitken bazı toplumlarda aynı işler tamemn erkeğe aittir. -İleri tarımda kadınların emeği daha ikincildir. -Ileri tarımda zaman kullanımı önem kazanır. -İlkel tarım topluluklarında erkeklerin topluluğa yaptığı kalori katkısı önemlidir. Kısaca etin kalori değeri bitkilerin kalori değerinden yüksektir.
Herkes özgündür Cinsiyet rollerine uygun davranma yükünü kişilerin üzerinden almak, kalıp yargıların olumsuz sonuçlarından kurtulmak, herkesin kendi biricikliğini özgürce gösterebilmesini sağlamak, diğer cinsiyete özgü kabul edilen özellikleri rahatça içselleştirip, geliştirebilmek için gereklidir. Değişim kadınların başarılı olmaktan erkeklerin ağlamaktan korkmaması için gereklidir. Yani, yukarıda sözü edilen sebeplerin özeti ve özü olarak, değişim, kadın-erkek herkesin mutluluğu ve özgürlüğü içindir. https: //www. youtube. com/watch? v=a. N 2 fm. QLg. FCc https: //www. youtube. com/watch? v=ELxq. AYhh 8 Wk
Toplumsal cinsiyet eşit(siz)liğinin açıklanması • İşlevselci yaklaşım Kadınlar ve erkekler arasındaki cinsiyet dayalı farklılaşma biyolojiye dayalıdır ve toplumsal olarak evrenseldir. Kadınlara ev içi (özel alan) rolleri erkeklere evin dışındaki (kamusal alan) rolleri verilir. (Evcilik oynarken yemek yapan kız çocuğu ile para kazanmak için işe giden erkek çocuğunu düşünün). Çekirdek aile modern endüstri toplumunda toplumsallaşmasının anahtar kurumudur. Kadınlara daha çok ifadeye dayalı sözel roller, erkeklere daha çok araçsal roller atfedilir. İşlevselci sosyolog T. Parsons’a göre bu roller birbirini tamamlar niteliktedir.
İşlevselci yaklaşım • Bu yaklaşıma göre anne çocuğun şekillenmesinde kilit rol oynar. Eğer çocuk annesinden ayrılırsa yetişkinliğinde ciddi psikolojik ve kişilik sorunları ile karşılaşacaktır. • Anne yoksa bile anne rolünü bir başka kadın üstlenmelidir. (J. Bowlb). • İşlevselci yaklaşım toplumsallaştırmaya katkıda bulunan kurumların sosyal düzeni sürdürmeyi sağladığını ileri sürer. (Peki bu sosyal düzen böyle mi sürmelidir? ) • Bu konudaki bakış açısına eleştirel yaklaşım TC rollerinin etrafındaki sosyal beklentinin ihmal edildiğini öne sürer.
Özel alan en çok ev içine ve aile ilişkilerine karşılık gelir.
Kamusal alan erkeklikle ve iktidarla içiçedir.
Feminist eleştiri Cinsiyet kavramının cinslerin biyolojik/doğal özelliklerine indirgenmesi yetersiz bulunduğundan, cinsiyetin toplumsal özellikleriyle kavramlaştırılması gerekli görüldü. Feminist düşünürler, kadın kavramının tüm diğer kuramların toplumsal çözümlemede analiz birimi olarak ele aldıkları ‘birey’ kavramı ile incelenmesinin yetersiz olacağını savunmuşlardır. Kadını da erkek gibi birey olarak ele almak, toplumsal cinsiyet farklılıklarının önemini açığa çıkaramayacak ve toplumsal eşitsizlikleri gizleyecektir.
Toplumsal cinsiyet eşitsizliğine feminist yaklaşım • Liberal Feminizm Kadınların baskı altında tutulması sosyal sistemin bir sonucudur. Eğer toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlayacak yasal ve uygulamaya yönelik önlemler alınırsa TC eşitliği sağlanacaktır. • Madem ki kadınlar ve erkekler aynıdır yaptıkları da aynı
Radikal Feminizm • Erkekler kadının biyolik yeniden üretimini, işgücünü ve bedenini kontrol altında tutarlar. Aile kurumu kadınlar aleyhine birçok dezavantaj içermektedir. • Radikal feministler, erkeklerin kadınlar üzerindeki baskısını, cinsel taciz ve tecavüz, pornografi, kadına karşı şiddet, batılı güzellik anlayışının kadınlar üzerinde kurduğu baskı örneklerini işlemişlerdir. • Kadınların medyada ticari bir meta olarak sunulması ve nesneleştirilmesi de radikal feminizmin çalıştığı örenklerden biridir.
Ataerkillik • sosyal ve kültürel hayatın her parçasına sinmiş çok gelişkin bir erkek egemenliğidir. Ataerkillik sistematik, kültürler ötesi bir kadınlar üzerinde erkeklerin baskısıdır. • Bilinen bütün toplumlar ataerkildir. Ancak aralarında erkeklerin kadınlara uyguladığı baskının doğası ve derecesi bakımından farklılıklar vardır.
ataerkillik • Tarihsel, ulusal, kültürel, sınıfsal, ırk temelli ve etnik faklılıklardan bağımsız olarak bütün kadınlar ezilmektedirler. O halde, radikal feministlere göre, kadınlar, birlik olarak • tüm potansiyellerini kendilerine baskı uygulayanlara (erkeklere) karşı mücadele etmesi gerekir.
Sylivia Walby: Ataerkilliğin teorisi • Dünyada kadınlar üzerinde hep aynı şekilde uygulanan tek tip bir baskı yoktur. Ataerkillik kapitalizm gibi devlet gibi baskı mekanizmalarıyla uyum içinde çalışır. • Walby altı ataerkil yapı tanımlar: -üretim ilişkilerinde, -ücretli işte, -devlette, -erkek şiddetinde, -cinsellikte, -kültürel kurumlarda.
Radikal feminizm • Kadınların medyada ticari bir meta olarak sunulması ve nesneleştirilmesi radikal feminizmin çalıştığı sorun alanlarından biridir.
Kadınların temsili
Radikal feminizm kadına yönelik şiddet konusunu sistematik bir sorun olarak ortaya koymuştur. Kadınların çoğu tanıdıkları bir erkek tarafından şiddet görüyor ya da öldürülüyor
Siyah Feminizm • Kadınların mücadelesi sadace beyaz orta sınıf kadınların mücadelesi değildir. Toplumsal cinsiyet eşitilği siyah kadınları dikkate almadan gerçekleştirilemez. • Beyaz feminist kadınlar başka ırk ve etnik kökenden gelen kadınların ikili baskı altında olduklarını görmediler (kadın oldukları için siyah, latin, azınlık, oldukları için). • Amerikan siyah feminist kadın hareketi için aile bir baskı mekanizması olarak değil bir destek mekanizması olarak görülür
Marksist Feminist Kuram • Marksist feministler kadınların ezilmişliğinin analizini üretim biçimlerinin, özellikle de kapitalizmin analizine dahil etmeye çalıştılar. • Marksist Feminizm, ‘Acaba Marksist kuram ‘kadın bakışı’ ile geliştirilebilirse, kapitalist toplumlarda kadınların ve ezilmişliği açıklanabilir mi? ’ sorusuna cevap arar. • En sade şekli ile Marksist kuram, insan toplumunu ve tarihini anlayabilmenin ancak üretim biçimlerindeki gelişimi anlamak ile mümkün olabileceğini iddia eder. • Kadınların durumu, sınıf mücadelesinin ve ekonomik faaliyetlerin bir yan ürünü olarak anlaşılmalıdır.
Marksist feministler için çağdaş toplumun tanımlayıcı özelliği • • kapitalizmdir ve bu sistem içinde kadınlar ezilirler. Çünkü ücretli emek alanından dışlanmışlar ve ev/hane alanında yeniden üretim, sorumlulukları üstlenmişlerdir. Her ne kadar kadınların görünmeyen ve karsilığı ödenmeyen emeğinden erkekler de yarar sağlasalar da esas yarar sağlayıcı, sermaye ve kapitalizmdir. Temel sorunu, erkeklerin kadınları ev içinde ezme biçimlerine, onların ücretsiz ev emeklerinden elde ettikleri faydaya yeterince vurgu yapmamasıdır. Ataerkilliğin çıkarları ile kapitalizm çıkarları arasında gerekli ve kaçınılmaz bir uyum olduğu fikrini de sorunsallaştırmazlar.
Kadınlık Erkeklik ve TC İlişkileri R. W. Connell’a göre erkeklik kadınlıktan ayrı tanımlanamaz. • TC ilişkileri ortak toplumsal pratiklerde, günlük yaşamda erkeğin baskınlığı etrafında şekillenir. • Toplumsal cinsiyet ilişkileri toplumun üç alanında yapılanır: İşgücü (işgücünün TCye göre farklılaşması), iktidar (ailede devlette) cathexis (duygusal).
R. W. Connell • Toplumun farklı alanlarında cinsiyet pratikleri üzerine çalışmalar yürüten R. W. Connell, hegemonik erkeklik kavramını “her türden kadınsı davranışın aşağılanması ve toplumsal yaşamdan bertaraf edilmesiyle inşa edilen üstünlüğe dayalı erkeklik algısı” olarak ele almaktadır.
Toplumsal cinsiyet analizi • Cinsiyetsizmiş gibi görülen birçok veri ve olgu içinde cinsiyeti kadınların ve erkeklerin kaynaklardan aldığı payı ve cinsiyetçiliği de gösterir. • Uluslararası kuruluşların ve sözleşmelerin ışığında veri toplamanın cinsiyete göre yapılması bir küresel eğilim haline gelmiştir. • Kadınların ve erkeklerin bir toplumdaki farklı durum ve gerçekliklerini anlamak önemlidir. Gelecekteki program proje ve politikaları dayandıracağı bir veri olarak toplumsal cinsiyet analizi gereklidir.
TC merceği/bakış açısı • Toplumsal cinsiyeti her türlü toplumsal olguda görebilmemizi saglayan; bize ‘toplumsal süreçler, standartlar ve fırsatlar, sistematik bir biçimde kadınlar ve erkekler için nasıl ve neden farklıdır? ” sorusunu sorduran bir kavramsal araçtır. • Toplumsal cinsiyet merceği, yaşadığımız toplumda toplumsal cinsiyet temelli eşitsizlikleri dikkate alan bir bakış açışı kazandırır. Aynı anlama gelebilecek ‘toplumsal cinsiyet bakış açısı da kullanılabilir.
Toplumsal cinsiyet perspektifnin katkısı • Boşlukların doldurulması: ev içi emek ve Kadına yönelik şiddet gibi konular • Paradigma değişikliği: Her disiplin sorun alanlarına kadın, toplumsal cinsiyet ve feminist bakış açısından bakmalıdır. • Feminist bilgi sosyoloj, tarih, antropoloji ve psikoloji gibi disiplinlere
Toplumsal cinsiyetin ana akımlaştırılması. Toplumsal cinsiyet es itlig i perspektifinin bu tu n ana akım plan ve politika yapım ve uygulama su rec lerine dahil edilmesidir. . Toplumsal cinsiyete duyarlı izleme, o lc me ve deg erlendirme yapılmasıdır. . Amacı kadınlara o zel politikalar uygulanmasını deg il, ana akım politikaların toplumsal cinsiyeti içerecek şekilde do nu s tu ru lmesidir. . Bunun için kaynakların toplumsal cinsiyet es itsizlig ini azaltacak bic imde paylas tırılması ve toplumsal cinsiyete duyarlı bu tc elemedir.
TC krizleri TC rolleri açımlamaya ve açıklamaya ihtiyaç duyar. Erkeklik krizi ve kurumsallaşmanın krizi zayıf erkek, karar verici erkek gibi erkeklik halleri de erkekliği çoklu bir yönelime iter. Cinsellikte de heteroseksüelliğin bir krize girdiği söylenebilir. Çıkarların oluşmasında da bir kriz vardır. Kadın odaklı uygulama ve yasalar ve cinsiyetsiz tutumlar.
Toplumsal cinsiyet rejimi • Toplumsal cinsiyet ilişkilerinin okul, aile komşuluk gibi kurumlarda toplumsal cinsiyet ilişkilerini şekillendirmesidir
Erkeklere Güç ve İktidar Kadınlara ?
Tartışma • Erkekler ve kadınlar kaynaklara eşit ulaşabiliyor mu? • Kadınların ve erkeklerin rollerine eşit değer atfediliyor mu?
Heforshe • Kadına Karşı Şiddeti Sona Erdirme. • Kadınların Ekonomik Alanda Güçlenmesi. • Kadınların Siyasi Alanda ve Barış Süreçlerindeki Rolü.
#e. For. She • Birleşmiş Milletler’in (BM) erkeklerin de cinsiyet eşitliği için mücade etmesini amaçlayan #e. For. She kampanyasının Türkiye tanıtımı 4 Mart 2015 tarihinde yapıldı. • Kadın-erkek eşitsizliği sadece kadınları değil; her yaştan kadını ve erkeği, kısacası hepimizi etkileyen bir insan hakları meselesidir”. BM, kampanyanın her yaştan erkeği toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanabilmesi için suskunluğu bozmak, sesini çıkartmak ve harekete geçmek üzere savunucu olmaya çağırıyor.
Odaklar ve etkinlikler 1. Odak UNITE kampanyasını desteklemek için savunuculuk çalışmalarını yoğunlaştırma, kadına şiddeti sona erdirmek için erkeklerin katılımını sağlama. 2. Odak Kadınların Ekonomik Alanda Güçlenmesi için destek alma ve kaynakları kullanma. 3. Odak Kadınların siyasi süreçlerdeki rolünü desteklemek için farkındalığı artırma.