Taraf gazetesinin Beştaş ile yaptığı röportaj şöyle:
BDP'nin yönetim modeliyle ilgili önerisi nedir?
Bizim önerimiz cumhurbaşkanını halkın seçtiği güçlendirilmiş bir parlamenter sistem.
Peki AK Parti'nin önerdiği başkanlık sistemiyle ilgili ne düşünüyorsunuz?
Başkanlık sisteminde en iyi uygulama olarak ABD gösterilir. Burada bir kere bölge yönetimleri güçlüdür, ya federasyon ya da güçlü bölge özerklikleriyle paraleldir. Ayrıca ABD sisteminde sert bir kuvvetler ayrılığı vardır. Fakat Anayasa Uzlaşma Komisyonu'na gelen başkanlık sistemi önerisi bunları karşılamıyor. Biz şu aşamaya kadar bunu gerçek anlamda demokratikleşme yolunda bir adım olarak değerlendirmedik. Ama biz BDP olarak her zaman şunu da söyledik: Anayasa Uzlaşma Komisyonu masasında tartışılamayacak öneri yoktur. Başkanlık sistemi de buna dahil. MHP ve CHP "Biz hiçbir şekilde tartışmayız" diyor. Biz "Tartışırız" dedik. Ayrılık noktamız bu.
Biz zaten bölgesel yönetimler öneriyoruz. Sınırlı yetkileri olan bir başkan ve yerinden yönetimin esas alındığı bir anayasayı, denge, denetleme ve fren mekânizmasının olduğu bir sistemi neden tartışmayalım. Türkiye'nin demokratikleşmesinin önünü açacaksa, Kürt sorununu çözecekse tartışırız.
Tartışmanın ötesinde "Belli kriterlerin karşılanması durumunda sivil ve barışçı bir anayasa için başkanlık sisteminde uzlaşabiliriz" da diyor musunuz?
Evet. Başkanın halk tarafından seçildiği, yetkilerinin net olduğu, meclisin yetkilerinin ayrı olduğu, birbirlerini dengeleyebildikleri bir sistemi tartışıp Türkiye'ye yeni bir anayasa armağan edebiliriz. Ama tabii bunu söylerken temel hak ve özgürlüklerden, eşit vatandaşlıktan, yerinden yönetimden ya da bölge yönetiminden taviz vermiyoruz. Biz başkanlık sisteminin ancak güçlü yerel yönetimlerle demokratik bir çıtada tutulabileceğini düşünüyoruz.
Şöyle yorumlar var: "Kuvvetler ayrılığının keskin olduğu ABD sistemi gibi bir sistemi Türkiye'ye getirmek mümkün değil... Kağıt üstünde ne olursa olsun Türkiye'nin siyasi kültürü buna uygun değil."
Bu yorumlar doğru. Fakat şöyle de bir realite var: "Yeni bir anayasa yapacağız, AK Parti başkanlık sitemini öneriyor ve en büyük çoğunluğa sahip parti onlar". Bizim reel durumdan sıyrılmak gibi bir lüksümüz yok. Şu anda bu tartışmayı yaratan, anayasanın Kürt sorunuyla paralel tartışılmasıdır. Bu nedenle bizim BDP olarak demokratikleşmeyi, ilerlemeyi, elimizin tersiyle itmek gibi bir tutumumuz söz konusu olamaz. Bununla beraber, başta iktidar partisi hiçbir partinin söylediklerine aynen uyma gibi bir tutum içinde de asla değiliz. Biz sadece çözümden yanayız, tıkanıklıktan yana değiliz.
Sizce başkanlık sistemiyle birlikte siyasi kültür de değişebilir mi?
Şöyle değişebilir. Düşünün ki Yargıtay, Danıştay ya da Anayasa Mahkemesi başkanını atama yetkisi başkanın elinde değil. Kendi üyeleri arasında bir seçim yapılıyor ya da meclis üçte iki çoğunlukla üye atanıyor. Göstermelik iki üç atama da başkan tarafından yapılıyor. Bu durumda yargıyı başkan yönetmiş olmaz. Ben sadece bir fikir jimnastiği yapıyorum. Kültür tabii ki bir kerede değişmez ama anadilde eğitim hakkı gelecekse, Türkiye'deki bütün aidiyetler kabul edilecekse, yerel özerklikler, bölge yönetimleri kabul edilecekse, onlara yetkiler devredilecekse, meclise başkanı görevden alma yetkisi verilecekse, bu bir adım olabilir. Ama başkanlık olmak zorunda da değil. Diğer üç parti parlamenter rejimde anlaşabilir, aynı zamanda bölge yönetimlerini kabul edebilir ve Türkiye o zaman gerçekten çağ atlayabilir. Bizim asıl önerimiz de o zaten.