Arkadaşım Mike Goeme, Aspen'de 7 yıldır bir lekros (hokey benzeri bir top oyunu) takımının baş koçluğunu yapıyor. Takımın gelecek yıl en iyi haline kavuşacağını öngörüyor. "Ekiple daha ilkokul yıllarında çalışmaya başladım ve onlara işin temelini öğrettim. O zamandan beri bu alanda yetkinleşiyorlar. Eğer eyalet şampiyonluğunu kazanmaya hazır bir grup varsa o da bunlardır!" Birkaç yıl önce yıldız oyuncularından biri başka bir eyalete taşındı. Bu da takımda bir boşluk yarattı. Yedek kulübesinde bu yıldız oyuncunun yerini doldurabilecek bir destek oyuncu yoktu. Mike'ın yedek kulübesindeki tüm eksiklikleri kapaması iki sezonunu aldı. Aile şirketlerinin de bir yedek kulübesi oluşturması zorunludur. Tıpkı lekros takımı örneğinde olduğu gibi.... "Eksiklikleri" bulabilmenizle ilgili basit bir alıştırma aşağıdaki iki aile şirketi örneğinde matrislerle yer alıyor.
VAKA 1: BASİT HESAPLAMA
Söz konusu olan, 320 milyon dolar ciro yapan enerjik bir şirket. Birinci kuşak artık şirkette değil. 2'nci kuşaktan birisi, 1'inci kuşaktan bir üye hala yönetim kurulu başkanıyken, COO (Chief Operating Officer) olarak göreve başladı. Şirketi bugünkü haline getiren COO, miras olarak devraldığı kuruluş temellerini kullandı. Şimdi başkan ve CEO olan 2'nci kuşak üyesi bir 10 yıl daha çalışmayı planlıyor. O 64 yaşına çocuklar da 33, 30 ve 27 yaşlarına gelmiş olacak. Geçtiğimiz 5 yılda bu şirket yıllık yüzde 13,7'lik bir büyüme oranına sahipti. Yani bu oranın genel olarak sabit kalacağı öngörülürse 2022 yılında yıllık ciro 1 milyar doları aşacak. Şimdi, planlamada kritik soruyu sormalıyız: "2022'de 1 milyar doların üzerinde bir ciroya sahip olacak bir şirket ne tür bir liderliğe ihtiyaç duyacaktır?" Mantıklı olarak, şirket yapısının daha kompleks hale gelebileceğini söyleyebiliriz. Yani olgun, tecrübeli bir lider en iyisi olarak görülüyor. İş dünyasında 25-30 yıl tecrübe sahibi olmalı ve en azından birkaç küçük şirketi büyük hale getirmiş olmalıdır. Bu lider muhtemelen 45-55 yaşları arasında olacaktır. 30'lu yaşlarda birinin bu pozisyon için gerekli niteliklere sahip olamayacağı açıktır. Bu durumda, 3'üncü kuşak aile üyelerinin 2'nci kuşak liderin halefi olma konumları olmayacaktır. Bu ailede "yedek kulübesindeki boşluk" 2018-2025 yılları arasında ortaya çıkacaktır.
NE YAPMALI?
İlk adım ailede başlar. Aile üyeleriyle bu "yedek kulübesi" meselesini tartışın. Tüm üyeler sorumlu bir şirket sahibi olmakla yetenekli bir yönetici/işletmeci arasında fark olduğunu kabul etmelidir. Bu basit matriste verilen bilgiler ele alındığında, aile üyelerinin verimli ve sorumlu şirket sahipliğine odaklanması gerektiği görünür hale gelir.