Membran rüptürü, doğum sırasında amniyon kesesinin yırtılmasıdır. Bazı durumlarda membran rüptürü doğumdan önce kopabilir, bu duruma erken membran rüptürü denir. Genellikle hamileliğin 37. haftasından önce görülür. Halk arasında suyun erken gelmesi olarak tanımlanır.
Rahim içinde büyüyen bebeğin etrafı amniyon sıvısı ile çevrilidir. Amniyotik sıvı bebeğin rahimde güvenli bir şekilde kalmasını sağlar. Su ve çözünen maddelerden oluşan amniyotik sıvı hamileliğin sonlarında bir kese içinde toplanır. Bu kese iki kat zarla çevrilidir.
Membranlar genellikle doğum yaklaşırken kasılmaların artması nedeniyle, basınç altında kalırlar, fakat doğum başlayana kadar patlamazlar. Bu sayede bebek doğum sırasında oluşabilecek enfeksiyonlardan korunur. Kasılmaların artmasının nedeni bebeğin kolayca çıkabilmesi için serviksin açılmasına yardım etmektir.
Doğum sırasında amniyon kesesi yırtılır, kasılmalar artar ve rahim boyu incelerek genişler. Eğer amniyon kesesi doğum başlamadan önce yırtılırsa erken membran rüptürü oluşur. Bu sırada bazı kadınlar iç çamaşırlarının hafiften ıslandığını hisseder, bazıları ise yoğun bir şekilde idrar kaçırdıkları hissine kapılırlar. Amniyotik sıvı soluk sarı renkli ve hafif kokuludur. Sık sık idrarla karıştırılır. Amniyon kesesinin yırtılması sırasında normal doğumda kan gibi lekeler görülmez. Gelen sıvı kahverengi, lekeli ya da kanlı ise, bebekte bir sorun olabilir ve hemen doktora gidilmelidir.
İçindekiler
Hamilelikte Suyun Erken Gelmesinin Nedenleri
Hamilelerin yaklaşık %3’ü erken membran rüptürü yaşar. Bunun pek çok nedeni olabilir.
Maternal enfeksiyon: Hamilelikte suyun erken gelmesine neden olan şeylerin başında maternal enfeksiyonlar gelir. Bu komplikasyon daha çok hastane ortamında gelişir. Tüm gebelik dönemlerinde steril spekulum muayenesi olan hastalar ortalama 11 gün gecikme süresi yaşayabilirler. Diğer hamileliklerde ise gecikme süresi 2 gün kadardır. Fetüsün doğumun son dönemlerinde anne karnında kaldığı her gün hayati önem taşır ve bu dönemde risk varsa sürekli izlenmelidir.
Çoklu doğumlar: İkizler ya da üçüzler gibi çoklu doğumlarda serviks boyu yeterli olmadığında, normal doğum sırasında fetüslerin vajinadan geçmesi için genişler. Yeterince geniş olmayan bir rahim, gebeliğin 13. haftasından sonra gelişen fetüsün baskısı nedeniyle yavaş yavaş açılmaya başlar. Serviks, herhangi bir kasılma veya zorlanma olmadan incelmeye ve genişlemeye devam eder. Fetüsün etrafını saran membranlar, amniyon kesesi yırtılıncaya kadar rahim ağzına kadar inerek bebeğin ölümüne ya da çok erken doğumlara neden olabilirler.
Plasentanın erken ayrılması: Hamileliğin son üç aylık döneminde görülen erken membran rüptürü plasentanın uterus duvarından erken ayrılması sonucunda oluşur. Daha detaylı bilgi için Bknz: Plasenta Dekolmanı: Plesantanın Erken Ayrılması
Diğer nedenler:
- Aşırı amniyotik sıvı.
- Sigara içmek de aynı zamanda bir risk faktörüdür. Yapılan çalışmalar alkol ve kafein alımından bağımsız olarak, annenin içtiği sigara sayısının artmasıyla erken membran rüptürü riskinin arttığını göstermiştir.
- Önceki hamilelikte suyun erken gelmesi
- Gebeliğin herhangi bir döneminde oluşan vajinal kanama.
Belirtileri
Hamilelikte suyun erken gelmesinin en belirgin işareti vajinadan gelen ani akıntılardır. Özellikle hamileliğin son döneminde vajinada yoğun bir ıslaklık hissi meydana gelirse bu sıvıdan bir örnek alıp test edilmesi istenmelidir. Gelen sıvının amniyotik sıvı olup olmadığı yapılan testlerle anlaşılabilir. Amniyotik sıvı örnekleri incelenerek bebeğin akciğerlerinin olgunluğu değerlendirilebilir, enfeksiyonlar kontrol edilebilir.
Hamilelikte Suyun Erken Gelmesi Nasıl Anlaşılır?
Erken membran rüptürünü teşhis etmek için vajinanın içine spekulum ile bakmak gerekebilir. Rahim içinde bir akıntı olup olmadığını anlamak için amniyotik sıvı alınır ve testler yapılır. Yapılan pH (asit-baz) dengesi testinde amniyotik sıvının, vajinal sıvı ya da idrar olup olmadığı kontrol edilir. Amniyotik sıvının pH değeri ile idrarınki farklıdır. Aradaki dengeyi kontrol etmek için bir test çubuğuna örnekler konulur ve mikroskop altında incelenir. Amniyotik sıvı kuruduğunda eğrelti benzeri bir yapıya sahip olur. Bu da onu idrardan ve diğer sıvılardan ayıran en önemli özelliklerden biridir.
Nitrazine kağıdı üzerine konan sıvı örneklerinin maviye dönmesi, sıvının alkali olduğunu dolayısıyla amniyotik sıvı olduğunu gösterir. Normal vajinal sıvı asidiktir. Nitrazin testi sonuçları kan, sperm, alkalin antiseptik veya idrar örneğini kontamine ederse veya bakteriyel bir enfeksiyon varsa düzgün sonuçlar elde edilmeyebilir. Bu durumda pH testinin yanı sıra ultrasonla muayene gerekebilir. Ultrason ile bebeğin çevresindeki amniyotik sıvı miktarı tespit edilir.
Erken membran rüptürünü doğrulamak, servikal dilatasyonu tahmin etmek, fetal akciğer olgunluk derecesini görmek için amniyotik sıvı alınması esnasında spekulum kullanmak vajinal enfeksiyonlara neden olabilir. Bu yüzden şüphelenmedikçe ya da belirtiler tam olarak ortaya çıkmadıkça bu muayene türünden kaçınılmalıdır.
Durum şüpheli ise, indigo karmin boyası amniyosentez kullanılarak test edilebilir. Rengin maviye dönmesi erken membran rüptürünün olduğunu gösterir.
Erken Membran Rüptürünün Tedavisi
Erken membran rüptürü için kesin bir tedavi yoktur. Bazı kadınlarda suyun gelmesi 38. ya da 39. haftalarda gerçekleşir. Bazıları ise 41. ya da 42. haftaya kadar bekleyebilir. Erken membran rüptürü oluştuğunda hemen doktor aranmalıdır. Doktorlar erken membran rüptürünü doğruladıktan sonra antibiyotik tedavisi önerebilir. Bunlar genellikle doğum eyleminden önce ve doğum sırasında intravenöz olarak, enfeksiyon riskini azaltmak için verilir.
Bazı durumlarda doğumu hemen başlatmak gerekebilir. Erken doğum için hastaya suni sancılar verilir fakat bu durum başarısızlıkla sonuçlanabilir ve doğum gerçekleşmeyebilir. Böyle bir durumda hastanın sezaryenle doğum yapması sağlanır.
Erken doğum öncesi kullanılabilecek tedaviler şunlardır;
- Steroid tedavisi uygulanabilir.
- Antibiyotikler: Genellikle 48 saat boyunca ampisilin ve eritromisin verilir, ardından 5 gün boyunca oral amoksisilin ve eritromisin verilir. Bunlar gecikme süresini uzatırlar, böylede fetüsün gelişimi tamamlanır.
- Kortikosteroidler: Fetal akciğer olgunluğunu hızlandırmak için genelikle 34 haftadan az gebeliklerde doktor kontrolünde kullanılır.
- Pelvik dinlenme ve yakın izleme önerilir.
- Yeni doğanlarda serebral palsi (beyin felci) de dahil olmak üzere şiddetli nörolojik sorunları azaltmak için magnezyum sülfat oranları kontrol edilir.
- Hamilelikte suyun erken gelmesi intraventriküler hemoraji riskini artırabilir. İntraventriküler kanama, nöro gelişimsel sakatlığa neden olabilir.
- Erken membran yönetimi için tokolitiklerin (uterus kasılmalarını durduran ilaçların) kullanımı tartışmalıdır; kullanımları duruma göre belirlenmelidir.
Erken Membran Yönetimi
En az 34 haftalık hamileler için doktorlar bebeğin ve annenin ciddi bir enfeksiyon kapmasından şüphelendikleri için annenin erken doğum yapmasını isteyebilir. 23 – 34 haftalık hamilelerde ise doğumu ertelemek daha iyi bir çözümdür. Böylece bebeğin büyümesi için daha çok zamanı olur. Bebeğin akciğerlerinin daha hızlı olgunlaşmasına yardımcı olmak, olası bir enfeksiyonu ve steroidleri önlemeye yardımcı olmak için antibiyotikler verilebilir. Ayrıca doğum yapana kadar hastanede kalmak gerekebilir.
23 haftadan önce su gelirse, doktor gebeliğin devam etmesinin tehlikeleri hakkında anne ile konuşacaktır. Hamilelikte suyun bu kadar erken gelmesi bebeğin hayatta kalma olasılığını çok büyük oranda düşürür. Ayrıca zihinsel ve fiziksel engeli olma olasılığı hayli yüksektir.
Erken membran yönetimi, acil doğum yapılması gereken durumlarda, fetüs henüz yeterli olgunluğa ulaşmamışsa olası enfeksiyon riskini yok etmeyi amaçlar. Fetal risk veya enfeksiyon belirtileri varsa doğum yapılmalıdır. Aksi halde, eğer fetal akciğerler henüz olgunlaşmamışsa doğum ertelenebilir.
Bazı hamileliklerde su erken geldiği halde amniyon kesesi tam olarak yırtılmaz ve bebek dışarı çıkamaz. Bu durumda doktor amniyon kesesini elle yırtmayı deneyebilir. Vajinaya steril bir plastik kancayı sokar ve kese yırtılana kadar amniyotik kesesini çeker. Ancak araştırmalar gösteriyor ki, çoğu kadın için bu durum doğumu hızlandırmaz. Bu sadece bebeğin başı hali hazırda pelvisteyken ve serviksi kaplayacak kadar alçakta ise yapılmalıdır. Aksi halde, bebeğin başı dışarı çıkana kadar kasılmalar devam edecektir.
Bu konuda daha detaylı bilgi almak için lütfen aşağıdaki yorum bölümüne aklınıza takılanları yazınız!
Yorum yaptıktan sonra dilerseniz Hamilelik Belirtileri editörleri tarafından derlenmiş Sağlıklı Hamilelik İçin Önemsemeniz Gereken 11 Öneri başlıklı yazımızı da okuyabilirsiniz.