Prostat kanseri, erkeklerde görülen en yaygın kanser türüdür ve kansere bağlı ölümler arasında ikinci sırayı alır. Prostat, penis arkasında ve idrar torbasının altında bulunan ceviz büyüklüğünde bir bezdir ve işlevi, sperm hücrelerini koruyan, destekleyen ve taşınmasına yardımcı olan semen sıvısının üretilmesini sağlamaktır. Prostat kanseri riskini azaltmak için muayene ve testlerden geçebilir, hayat tarzınızda değişiklikler yapabilir ya da ilaç ve destekleyici ürünler kullanabilirsiniz.
Yöntem1: Prostat Kanseri Riskini Azaltmak için Doktora Danışmak
1Doktorunuza danışarak dijital rektal muayeneden (DRM) geçin. Prostat kanseri riskininizi azaltmaya başlamak için yapabileceğiniz en iyi şey, doktorunuza danışmaktır. Doktorunuz, dijital rektal muayene ile prostat kanserini görüntüleyebilir. Bu muayene sırasında doktor, eldiven geçirdiği parmağını rektum içerisine yerleştirir ve prostat yüzeyine dokunarak herhangi bir problem olup olmadığını kontrol eder. Prostat kanseri riskini görüntüleme uygulamaları, erkekler için ortalama 50 yaş, Afrikan-Amerikan erkekler ve 65 yaşından önce kanser tanısı almış bireylerle birinci dereceden akrabalık bağına sahip olan erkekler için 40 ya da 45 yaş sonrasında başlamalıdır.
2Prostat spesifik antijen (PSA) değerini ölçen kan testinden geçin. PSA testi, doktoronuzun kanınızı alması ve sonrasında kandaki antijen değerlerini kontrol etmesi ile gerçekleştirilir. İlk testinizdeki antijen seviyelerinize göre doktorunuz, farklı periyotlarda yeni testler isteyebilir. PSA seviyenizin yüksek olması, daha sık testten geçmeniz gerektiği anlamına gelir. PSA seviyeniz çok yüksek bulunmuşsa, doktorunuz prostat kanseri olup olmadığınızı anlamak için farklı testler isteyecektir.
- Türk Kanser Derneğine göre, PSA değeriniz 2.5 ng/mL’den yüksek ise, her yıl yeniden testten geçmelisiniz. PSA değeriniz 2.5 ng/mL’den düşük ise, yalnızca iki yılda bir testten geçmeniz yeterlidir.
- Eğer PSA değeriniz 4 ve 10 ng/mL arasında ise; bu, dörtte bir oranda kanser olduğunuz anlamına gelir. Eğer bu değer 10 ng/mL’den yüksek ise, prostat kanseri olma olasılığınız %50’ye yükselir.
- Dijital rektal muayene ya da PSA testleri ile tanımlanamayan sorunlar, daha ileri bir değerlendirme için transrektal ultrason ile ya da gerekliyse biyopsi ile sorgulanabilir.
3İlaçlarla ilgili doktorunuza danışın. Doktorunuz prostat kanseri riskini azaltmaya yönelik başarısı kanıtlanmış bir takım ilaçlar önerebilir. Klinik çalışmalarda, Avodart ve Proscar ilaçlarının prostat kanseri riskini azalttığı görülmüştür. Sağlık Bakanlığı bu ilaçların iyi huylu prostat büyümelerinin tedavisinde etkili olduklarını belirtmektedir.
- Bu ilaçlar, farklı kullanım alanları için üretildiklerinden dolayı, Sağlık Bakanlığı tarafından onaylanmış olsa da prostat kanseri tedavisi için önerilmemektedir.
Yöntem2: Diyet ve Egzersiz ile Prostat Kanseri Riskini Azaltma
1Düzenli olarak egzersiz yapın. Prostat kanseri riskini azaltmak için yapılabilecek en doğru şey egzersiz yapmaktır. Yapılan çalışmalar, ne kadar yoğun egzersiz yaparsanız, prostat kanserine yakalanma riskinizin o kadar azalacağını göstermektedir. Bu noktada, haftanın 5-6 günü en az 30 dakika aerobik egzersizleri yapmanız önerilmektedir.
- Aerobik egzersizleri hastalıktan korunma için en iyi egzersiz türüdür çünkü gelişmiş dolaşım, daha sağlıklı bir immün sistem ve daha yüksek enerji seviyelerini de içeren birçok sağlık avantajına sahiptir.
- Bisiklete binme, yüzme, koşma, dans etme, dönme, pedal çevirme ve kürek çekme gibi aerobik egzersizlerini deneyin. Ayrıca günlük hayatınızda da fiziksel olarak daha aktif olmalısınız. Asansöre binmek yerine merdivenleri kullanın, arabanızı işinizden uzak bir yere park edin, sandalye ile değil ayakta kullanabileceğiniz masaları tercih edin.
- Bir çalışmada, haftada en az 3 saat yoğun aerobik aktivitelerine katılan erkeklerin %61’inin prostat kanserinden ölme riskinin önemli ölçüde azaldığı bulgulanmıştır.
2Beden (Vücut) Kitle İndeksinizi kontrol edin (BMI-VKİ). Beden kitle indeksi ile tanımlanmış daha sağlıklı vücutlara sahip erkeklerin obez olarak değerlendirilen erkeklere göre prostat kanseri geçirme riskleri daha azdır. Beden kitle indeksi, kilo ve boy değerleri baz alınarak vücuttaki yağ oranını hesaplamak için kullanılır. BMI değerleri, numaralarla kategorize edilir. Bu kategorizasyonda, 18.5 altı değer, düşük BMI; 18.5 ve 24.9 arası değer, normal BMI; 25 ve 29 arası değer, yüksek BMI ve 30 üstü değer, obezite olarak değerlendirilir.
- Beden kitle indeksinizi hesaplamak için, boy uzunluğunuzu metre cinsini kullanarak kendisiyle çarpın. Daha sonra kilonuzu, bulduğunuz değere bölün. Formülüze etmek gerekirse
- Vücut Kitle İndeksi (VKİ) = Vücut Ağırlığı (kg.) / Boy uzunluğunun karesi (m.)
- Sağlıklı bir yeme planı oluşturması için doktorunuza danışın ve sağlıklı ve etkili bir şekilde kilo verdiğinizden emin olun.
3Düzenli cinsel ilişki yaşayın. Prostat kanseri riskini azaltmanın bir diğer yolu düzenli cinsel ilişkidir. Avustralya’da yapılan bir çalışmaya göre, haftada beş ya da daha fazla sayıda mastürbasyon yapıyorsanız, 70 yaşında prostat kanseri geliştirme riskiniz %34 azalmaktadır. Aynı çalışmada haftalık cinsel ilişki sırasında yaşanan orgazm sayısı da geçerli sayılmaktadır.
4Tükettiğiniz yağ miktarını azaltın. Beslenme düzeninizde yaptığınız değişikliklerle prostat kanserine yakalanma riskinizi azaltabilirsiniz. Bunun için, düşük yağ içeren besinler tüketmelisiniz. Birçok çalışma, yüksek doymuş yağ oranı içeren bir beslenme düzeninin prostat kanseri ile ilişkisini ortaya çıkarmıştır.
- Genel olarak, tükettiğiniz yağ miktarının günlük kalori alımınızın %30’unu aşmaması gerekmektedir. Doymuş yağlar ise, günlük tüketiminizin %20’sinden ve çoklu, tekli doymamış yağlar da %10’undan az olmalıdır.
5Daha az kırmızı et ve süt ürünü tüketin. Aldığınız yağ miktarını azaltmaya çalışıyorsanız, size yardımcı olacak bir yol, daha az kırmızı et ve süt ürünü tüketmektir. Buna ek olarak, kırmızı et, süt ürünü ve yumurta tüketiminizi azaltırsanız, daha düşük değerde prostat kanseri riski taşırsınız.
- Kırmızı et, önemli bir doymuş yağ kaynağıdır. Ayrıca kırmızı et, prostat kanseri riskini arttırıcı etkide bulunan IGF-1 değerlerinin yükselmesine neden olur.
- Genel kural, günlük tükettiğiniz protein miktarını, maksimum 170 gram olması şartıyla, 85 gramda sabitlemektir.
- Kırmızı et, süt ürünleri ve yumurta ayrıca, prostat kanseri ile ilişkili olan kolin değerlerini arttırır.
- Süt ürünleri, kalsiyum kadar doymuş yağ açısından da önemli besin kaynaklarıdır. Aşırı kalsiyum alımı da, erkeklerin prostat kanserine yakalanma olasılıklarını arttırmaktadır.
- Aldığınız kalsiyum miktarlarını azaltmak için süt, peynir, yoğurt gibi süt ürünleri tüketiminizi azaltabilirsiniz. Bunlar yerine soya özlü alternatifleri deneyebilirsiniz.
6Soya alımınızı arttırın. Soya tüketimini arttırmak prostat kanseri riskini azaltmak için bir başka yoldur. Soya ürünleri, östrojen olarak işlev gören isoflavon içerirler. Laboratuar testleri, isoflavon bileşimlerinin prostat kanseri hücrelerinin büyümelerini engellediğini göstermektedir.
- Soya sütü, tempe, miso ve tofu gibi soya ürünlerini deneyin.
- Erkeklerde görülen ve onlara günlük 90 mg isoflavon sağlayan soya tüketimi geleneğinin, prostat kanseri riskini %70 oranda azalttığı bilinmektedir.
- Tüm geleneksel soya içeren yiyecekler, her bir porsiyon için 30-40 mg isoflavon barındırır.
- Diğer isoflavon kaynakları, fıstık ve nohut, mercimek, fasulye gibi baklagillerdir.
7Daha fazla sebze ve meyve tüketin. Daha fazla sebze ve meyve yemek, prostat kanseri riskini azaltmaya yarayabilir. Domates, içerdiği likopen nedeniyle tüketmeniz gereken sebzeler arasındadır. Likopen, özellikle pişmiş domateste oldukça yüksektir ve bu bileşimin genel prostat kanseri riskini %35, ileri derece prostat kanseri riskini %50 oranında azalttığı bilinmektedir. Soğan, sarımsak, pırasa, yeşil soğan ve frenk soğanı (yaprak soğanı) daha düşük prostat kanseri olasılığı sağlayan oregan-sülfür bileşimi içerirler.
- Ayrıca lahana, kara lahana, brüksel lahanası, brokoli, karnabahar ve yabanturbu gibi sebzeleri tüketin çünkü bu sebzeler, prostat kanseri riskini azaltan bileşimler içerirler.
8Daha yağlı balıklar pişirin. Yağlı balık tüketiminizi arttırmalısınız. Omega-3 asitleri içeren balık, prostat kanseri riskinizi azaltabilir. Ton balığı, somon, alabalık, ringa balığı ve sardalya balıkları diğer balıklara kıyasla daha yağlı balıklardır.
- Balık sevmiyorsanız, omega-3 asidi ihtiyacınızı keten tohumu ile sağlayabilirsiniz. Keten tohumunu bütün, öğütülmüş ya da işlenmiş olarak satın alabilirsiniz.
9Kırmızı şarap için. Prostat kanseri riskinizi azaltmak için kırmızı şarap içmeyi önemseyin. Kırmızı üzüm kabukları, prostat kanseri büyümesini engelleyen bir antioksidan olan, yüksek oranda resveratrol içerir.
- Sizin için sağlıklı olmasıyla birlikte, kırmızı şarap tüketiminizi kararında bırakmalısınız. Günlük tüketmeniz gereken kırmızı şarap miktarı iki kadehi geçmemelidir.
- Önerilen miktardan daha fazla tüketim, kırmızı şarabın yararlı etkilerini olumsuz etkileyebilir.
10Yeşil çay için. Yeşil çay tüketimi de prostat kanseri riskini azaltabilir. Demlenmiş yeşil çay, prostat kanserine karşı koruyucu olabilecek, özellikle kateşin gibi polifenol bileşimleri içerir. Kanser riskinizi azaltmak için kahvaltı veya öğle yemeklerinizde yeşil çay tüketmeyi deneyin.
- Yeşil çay tüketimi, içerisindeki kafeinden ötürü; uyku bozuklukları, baş ağrısı, çarpıntı, bulantı, kusma, ishal gibi yan etkilere neden olduğu için sınırlandırılmalıdır.
- Siyah çay, yeşil çaya göre daha düşük miktarda polifenol bileşimi ve kateşin içerir.
Kaynak:
- http://www.cdc.gov/cancer/dcpc/data/men.htm
- https://tr.wikipedia.org/wiki/V%C3%BCcut_kitle_indeksi
- http://www.cancer.net/cancer-types/prostate-cancer/overview
- http://www.wikihow.com/Reduce-the-Risk-of-Prostate-Cancer