YUKARI ÇIK
Türkiye Cumhuriyeti sosyal bir devletti. Bu bağlamda imkânı olmayan ve çalışkan öğrencilerin liselerde devlet eliyle yatılı ve ücretsiz şekilde okutulması kararlaştırılmıştı. Bundan yararlanacak öğrencilerin ne şekilde seçileceği 1926 yılında kabul edilen 915 sayılı kanunla belirlemişti.
Yatılı okulda okuyacaklar için her yıl sınavlar yapılıyordu. Her vilayet merkezinde sınavlar açılıyordu. Yarışma sınavları “Türkçe-Edebiyat”, “Tarih-Coğrafya” ve “Matematik” derslerinden yapılıyordu. Sınavlar Milli Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanan ve köşeleri kapalı öğrencilerin adlarını saklayan kâğıtlara yazılırdı. Bakanlık tarafından oluşturulan bir komisyon kimin olduğunu bilmediği bu kâğıtları okuyarak net verir, başka bir komisyon da kâğıtların köşelerini açarak adlarını listelere yazardı.
Türkiye Cumhuriyeti her yıl Bütçe Kanunu’nun 10.maddesi hükümlerine göre lise bulunman vilayetlerden seçme sınavına katılan öğrencilerden en yüksek not alanlardan ve genel sınava katılanlardan belirlenen sayıda öğrenciyi parasız yatılı olarak okuturdu. Örneğin; 1934 yılı Bütçe Kanunu’na göre vilayetlerde sınava katılanlardan 87 ve genel sınava katılanlardan da 223 olmak üzere toplam 310 öğrenciyi parasız yatılı olarak liselerde okutmaya karar vermişti. Bu amaçla yapılan sınavlarda lisesi olmayan Amasya-3, Aydın-3, Beyazıt-1, Bilecik-2, Bolu-5, Burdur-2, Çanakkale-5, Çankırı-2, Çoruh-5, Çorum-2, Elazığ-2, Erzincan-2, Giresun-3, Gümüşhane-0, İçel-5, Isparta-3, Kocaeli-4, Kırklareli-2, Kırşehir-2, Manisa-3, Maraş-3, Mardin-2, Muğla-3, Muş-2, Niğde-5, Ordu-3, Siirt-1, Sinop-2, Tekirdağ-2, Tokat-3, Urfa-2, Van-1 ve Zonguldak-3 illerinden 87 öğrenci ve yine tüm Türkiye’de ortaokulu bitiren ve yapılan sınav sonucunda başarılı olan 223 öğrenci seçilmişti.
Bu sınavlarda en başarılı iller sınavı kazanan beşer öğrenci ile Bolu, Çanakkale, Çoruh, İçel ve Niğde illeri olmuştu. En başarısız il ise Gümüşhane idi. Zira Gümüşhane’den hiç öğrenci parasız yatılı sınavını kazanamamıştı.
Türkiye genelinde yapılan sınavlarda ise 30 ilden öğrenciler başarılı olmuş ve parasız yatılı olarak okumaya hak kazanmıştı. Bu iller içerisinde en başarılı il 42 öğrenci ile İstanbul, 24 öğrenci ile Ankara ve 16 öğrenci ile İzmir olmuştu.
Çanakkale’den parasız yatılı sınavlarını kazanan beş öğrencinin isimleri şöyleydi: Şerif Ali kızı Lütfiye, Hüseyinoğlu Mehmet Vahdet, Ahmet kızı Nigar, Ali oğlu Mehmet ve Talat kızı Akife idi. 1934 yılında Çanakkale’de yapılan sınavlarda devlet tarafından parasız yatılı olarak okutulacak bu öğrencilerden üçü kız ikisi de erkek öğrenci olması da ayrıca dikkat çekiciydi. Çanakkale ile beşer öğrencinin sınavı kazandığı diğer illerden Bolu, İçel ve Niğde’de sadece birer kız öğrenci başarılı olurken, Çoruh’ta sınavı kazanan beş öğrencinin hepsi erkek öğrenciydi. Bu durum, Cumhuriyet idaresinde daha o yıllarda Çanakkale’de kız öğrencilerin okumasına ne kadar önem verdiğinin de bir göstergesidir.
|Yazarın Diğer Yazıları|
|Cesaret Timsali Kayserili Ahmet Paşa||20 Kasım 2021|
|Çanakkale Memleket Hastanesi Yapılırken Kimler Yargılandı||09 Ekim 2021|
|Çanakkale İlinden Seçilen İlk Kadın Muhtar Bayramiç’ten||22 Eylül 2021|
|Çanakkale Valiliği’nde Fotoğrafı Olmayan İstiklal Madalyalı Bir Vali: “Fehmi Vural”||30 Ağustos 2021|
|Unutulan Bir Müzik Öğretmeni: “Kıdemli Binbaşı Ahmet Ezgimen”||28 Temmuz 2021|
|Bayramiç’te Bir Öğretmen: “Derviş Fahri Bey”||05 Temmuz 2021|
|Ezine İsmet Paşa İlkokulu Cemil Paşa İlkokulu’na Nasıl Dönüştü?||15 Haziran 2021|
|Rumeli Fatihi ve Vatan Şairinin Mekânı Bolayır||06 Haziran 2021|
|Çanakkale’de Top Atışıyla Başlayıp Top Atışıyla Biten Nüfus Sayımı!||30 Mayıs 2021|
|Türkiye’nin Amerika’daki İlk Büyükelçisi Çanakkaleli Ahmet Muhtar Bey’i Ermeniler Neden Öldürmek İstemişti?||30 Nisan 2021|
|Gelibolu Yarımadası’nda Açan Biberiye ve Gelinciklere Bir de Böyle Bakalım||23 Nisan 2021|
|Kütüphaneler Haftasında Çanakkale’nin İlk Kütüphane Müdürü||31 Mart 2021|
|Normandiya Çıkarması Kahramanı İngiliz Mareşal Montgomery Çanakkale’de||28 Mart 2021|
|Çanakkale Yardımsevenler Derneği ve Mevhibe Hanım||07 Mart 2021|
|Yıllar Önce Çanakkale Boğazı’nı En Kısa Zamanda Yüzerek O Geçmişti||24 Şubat 2021|
|Çanakkale’de İdareci Bir Sanat Adamı: Ziya Eper||12 Şubat 2021|
|Kumkale-Halileli Yolunu 1953 Yılında Köy Halkı Yapmıştı||17 Ocak 2021|
|1969-1970 Sezonuna Başlarken Çanakkalespor||25 Aralık 2020|
|Kurtuluş Savaşı’nda Hacıpaşa Çiftliği’nin (Üniversite Arazisinin) Düşman İşgalinden Kurtarılması||29 Kasım 2020|