özellikle ab gibi sınır kontrollerinin olmadığı ülkeler için çok acaip bir durum.
örneğin; (eskiden) irlanda da -eire suç olan kürtaj için kuzey irlanda da-ulster suç olmaması. kadın sınırı geçiyor. sınırın diğer tarafı da ingilizce konuşuyor, yarısı onun gibi katolik. ama bir tarafta büyük suç olan eylem, diğer tarafta serbest. özellikle sınıra yakın oturunca daha da ilginç olmalı.
amerika da eyaletler arası suç tanımında farklılıklar bile var.
amerika da evine giren hırsızı vuruyorsun suç olmuyor türkiye de vurunca hapse giriyorsun/tazminat ödüyorsun.
konuyu daha vurgulayıcı boyutu ile ele alacak olursak eyalet sistemi ile yönetilen amerika iyi bir örnektir.
federal anayasa, amerikada en yetkin güçtür. eyalet kanunları ise yalnızca söz konusu eyalet ile sınırlıdır ve hiçbir şekilde amerikan vatandaşlarının haklarını kısıtlayamaz, sorumluluklarını da azaltamaz lakin eyalet sakinlerine daha fazla hak ve sorumluluk yükleyebilir. eyalet kanunları, eyaletten eyalete büyük değişiklikler de gösterebiliyor. bir eyaletin sakininin hakları ve sorumlulukları, diğer bir eyaletin sakininden daha fazla veya az olabiliyor.
türkler, orta asya'da yaşarken kendilerine özgü bir hukuka sahip olmakla birlikte çin hukukundan etkilenmişlerdi. bu dönemde türk toplumlarında egemen olan hukuk daha çok geleneklere dayanmaktaydı. islamiyeti kabul ettikten sonra ise dinsel esaslara dayanan islam kültür ve hukuku kabul edilmişti.
durum bizde böyle iken roma'da hukuka kaynak vazifesi gören hukukçuların tefsir ve mütalaalarından bahsedilir. roma devletinin kurulduğu başlangıç safhasında bu tefsir ve mütalaaların devrin hukukçuları olarak temayüz eden din adamları tarafından yapıldığı söylenmektedir. buradan dinlerin, hukuk üzerindeki etkisini anlayabiliyoruz.
roma hukuku m.ö. 753 yılından m.s. 565 yılına kadar geçen süre içinde roma'da ve roma egemenliği altındaki ülkelerde uygulanmış olan hukuktu. bununla birlikte roma hukuku, hemen hemen tüm kıta avrupası ülkelerinde 19. yüzyıldaki kanunlaştırma hareketlerine kadar etkinliğini sürdürdü. bugün de özellikle kıta avrupasında yürürlükte olan birçok özel hukuk sistemine ve bunların ana kurallarının büyük bir kısmına kaynak olmuştur. günümüzde almanya, fransa, italya, isviçre gibi ülkelerde yürürlükte olan özel hukuk kurallarının büyük bir kısmı roma hukuku temellerine dayanmaktadır.
pozitivist ve materyalist anlayışın ön plana çıktığı günümüzde anlaşılmaktadır ki, ileri süreçlerde hukuklara ve yasalara toplumların bölgesel ve evrensel kendi yapay inanışları, modern çağ anlayışları ve tesis ettikleri modern kültür benimseyişleri yön verecektir.