Söz konusu enfeksiyonlar ABD’de oldukça nadir. ABD’nin Oregon eyaleti son sekiz yılda görülen ilk hıyarcıklı veba vakasını doğruladı ve yetkililer vakanın muhtemelen semptomlar gösteren evcil bir kediden kaynaklandığını açıkladı.
Oregon’da sağlık görevlisi olan Richard Fawcett, NBC News'ten Aria Bendix'e yaptığı açıklamada evcil hayvanından veba kapan hastanın durumunun ağır olduğunu söyledi.
Genellikle bu tür bir enfeksiyon yorgunluk, ateş, titreme ve baş ağrısı gibi grip benzeri semptomlarla başlar.
Ancak Oregon'daki son enfeksiyon, "bubo" adı verilen ve günümüzde nadir görülen bir sonuç olan boşaltıcı bir apse noktasına kadar ilerlemiş durumdaydı. Modern antibiyotikler sayesinde hıyarcıklı veba artık ölümcül bir hastalık olmaktan çıktı. Enfeksiyonun arkasındaki bakteri olan Yersinia pestis, yeterince erken teşhis ve tedavi edilirse nadiren ölüme yol açıyor.
Oregon'daki hasta da görünüşe göre tedaviye iyi yanıt verdi. Hastalığın daha fazla yayılmasını engellemek için yakın temaslarına da tedavi verildi.
Yetkililer enfeksiyonun kediden sahibine nasıl bulaştığı konusunda bir açıklama yapmadı. Ancak kedinin enfekte pireler tarafından ısırılması veya pireleri eve getirerek sahibini de enfekte etmiş olması muhtemel. Bir diğer ihtimal de sahibinin, kedinin enfekte sıvılarıyla temas etmiş olması.
Hıyarcıklı veba nasıl bir hastalık?
Y. pestis genellikle küçük memelileri ve pireleri enfekte eder. Isırıklar, kontamine sıvılar veya havadaki damlacıklar yoluyla insanlara nasıl yayıldığına bağlı olarak, hıyarcıklı (bubonik) vebaya, ya da kan veya akciğer bazlı vebaya neden olabilir.
Hıyarcıklı veba en yaygın formudur. Lenfatik sistemi ele geçirerek şişmiş ve ağrılı lenf düğümlerine neden olur. Bu da açık, irin dolu yaralara kadar ilerleyebilir. Enfeksiyon yayılırsa, daha sonra akciğerleri de enfekte edebilir. Oregon'daki hastanın hastanede öksürmeye başlaması, hastalığının tehlikeli bir aşamaya ilerlemiş olabileceğinin bir işareti.
Veba, ABD'de ilk kez 20. yüzyılın başlarında tespit edildi. Ülkeye gemilerdeki fareler yoluyla geldi. Ülkedeki son kentsel veba salgını 1925'te sona erdi. Ancak bakteri kırsal kemirgen türlerine sığınarak büyük şehirlerin dışında bazı periyodik salgınlara neden oldu.
Günümüzde ABD'deki vakaların çoğu orta batı ve kuzey batının kırsal bölgelerinde görülmekte ve her yıl ortalama yedi vaka rapor edilmektedir. Oregon'da en son 2015 yılında bir kız çocuğu av gezisi sırasında enfekte oldu ve yoğun bakıma kaldırıldı. Eyalette on yıllardır veba nedeniyle ölüm vakası bildirilmedi.
Dünyada en fazla nerede görülüyor?
Veba, Okyanusya hariç her kıtada mevcut. Hastalığın görece sık rastlandığı yerler, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Madagaskar ve Peru gibi yerleşik hayvan rezervuarları ve bunlarla temas eden insan popülasyonları olan yerler.
Özellikle salgınlar sırasında hastalık yüzlerce cana mal olabilir. Yine de, 15. yüzyılda Avrupa'yı vuran Kara Ölüm ve 19. yüzyılda Çin ve Hindistan'da milyonlarca insanın ölümüne neden olan salgınla karşılaştırıldığında, hıyarcıklı veba geçmişte olduğu gibi çok fazla ölüme yol açan bir salgın değil.