Obsesif kompulsif bozukluk (OKB), günlük yaşama müdahale eden obsesyonlar ve kompulsiyonlarla karakterize bir ruh sağlığı durumudur. Akıl Hastalıkları Tanı ve İstatistik El Kitabının (DSM-5) en yeni sayısında OKB, “Obsesif-Kompulsif ve İlişkili Bozuklukları” sınıfında yer alır. Sınıfta ilgili durumlar arasında ayrıca vücut-dismorfik bozukluk, istifleme bozukluğu ve trikotillomani bulunur.
Obsesif Kompulsif Bozukluk Belirtileri
OKB belirtileri genellikle yavaş yavaş ortaya çıkar ve tedavi edilmezse etkisi uzun sürebilir. OKB’si olan kişilerde obsesyon, kompulsiyon veya her ikisinin belirtileri görülebilir. Bu belirtiler okul, iş, ilişkiler ve normal günlük işlevler dahil olmak üzere yaşamın birçok alanına müdahale eder.
Takıntılar
Takıntılar, istenmeyen ve son derece üzücü veya endişe verici olan düşünceler, görüntüler veya fikirlerdir (“Ölümcül bir hastalığa yakalanırsam ne olur?” veya “Ya birini incitirsem?”).
Bazı yaygın obsesyon belirtileri şunları içerir:
- Diğer insanlar veya kişinin kendi benliği hakkında agresif düşünceler
- Her şeyin belirli bir sırada olması gerektiği inancı
- Mikrop korkusu
- Cinsiyet, din veya başkalarına zarar verme gibi yasak veya tabu konular hakkında istenmeyen düşünceler
Zorlamalar
Zorlamalar, kaygıyı hafifletmek için tekrar tekrar yapılması gereken davranışlardır. Zorlamalar genellikle takıntılarla ilişkilidir. Örneğin, kontaminasyona takıntılıysanız, ellerinizi tekrar tekrar yıkamak zorunda hissedebilirsiniz. Ancak, durum her zaman böyle değildir.
Bazı yaygın zorlamalar şunları içerir:
- Bir şeyleri tekrar tekrar saymak
- Aşırı yıkama veya temizleme
- Belirli veya simetrik bir şekilde sipariş verme
- Tekrarlanan kontroller (kapının kilitli olup olmadığını veya fırının kapalı olduğunu kontrol etmek gibi)
OKB genellikle geç ergenlik / genç erişkinlik döneminde başlar, ancak küçük çocuklar ve gençler de etkilenebilir.
Obsesif Kompulsif Bozukluk Nedenleri
OKB’nin kesin nedenleri bilinmemektedir, ancak rol oynadığına inanılan birkaç faktör vardır.
- Biyolojik faktörler: Bir teori, OKB’nin beyindeki devrede her gün sahip olduğumuz birçok düşünce, fikir ve dürtüyü filtreleyen veya “sansürleyen” bir çöküşten gelmesidir. OKB’niz varsa, beyniniz hangi düşünce ve dürtülerin kapanacağına karar vermekte zorluk çekebilir. Sonuç olarak, takıntılar ve / veya zorlamalar yaşayabilirsiniz. Bu sistemin bozulması serotonin anormallikleriyle ilişkili olabilir.
- Aile öyküsü: Hastalığın aile öyküsü varsa, daha büyük risk altında olabilirsiniz. Araştırmalar, bir ebeveynin veya bir kardeşin OKB’si varsa, başka bir yakın aile üyesinin de sahip olma olasılığının % 25 daha fazla olduğunu göstermiştir.
- Genetik: Tek bir “OKB geni” tanımlanmamış olmasına rağmen OKB belirli gen gruplarıyla ilişkili olabilir.
- Stres: İşsizlik, ilişki zorlukları, okuldaki sorunlar, hastalık veya doğumdan kaynaklanan stres OKB belirtileri için güçlü tetikleyiciler olabilir.
Obsesif Kompulsif Bozukluk Türleri
Obsesif kompulsif bozukluk birkaç farklı şekilde ortaya çıkabilir. Bazı insanlar sadece takıntılar, bazıları sadece zorlamalar yaşarken, diğerleri her ikisini de yaşayabilir. OKB’nin resmi alt tipleri yoktur, ancak araştırmalar en yaygın takıntıların ve zorlamaların aşağıdakilere odaklandığını göstermektedir:
- Temizlik veya kontaminasyon korkusu
- Düzen, simetri veya mükemmellik ihtiyacı
- Tabu düşünceleri
- Toplama veya istifleme
Obsesif Kompulsif Bozukluk Tedavisi
OKB tedavileri ilaçları, psikoterapiyi veya ikisinin bir kombinasyonunu içerebilir.
İlaç tedavisi
OKB semptomlarının sıklığını ve şiddetini azaltmada etkili olan çeşitli ilaçlar vardır. Prozac (fluoksetin), Paxil (paroksetin), Zoloft (sertralin) ve Anafranil (klomipramin) gibi OKB tedavisinde etkili olan ilaçların çoğu serotonin düzeylerini etkiler.
Psikoterapi
Psikolojik tedaviler de OKB semptomlarının sıklığını ve yoğunluğunu azaltmak için oldukça etkili tedavilerdir. OKB için etkili psikolojik tedaviler davranış ve / veya düşüncelerdeki değişiklikleri vurgular.
Uygun olduğunda, psikoterapi tek başına yapılabilir veya ilaçla birleştirilebilir. OKB için iki ana psikolojik terapi türü bilişsel davranışçı terapi (CBT) ve maruz kalma ve yanıt önleme (ERP) tedavisidir.
Obsesif Kompulsif Bozukluk İle Başa Çıkma
OKB, zamanla kötüleşebilecek kronik, uzun süreli bir durumdur, bu nedenle profesyonel tedavi almak önemlidir. Doktorunuzla veya zihinsel sağlık uzmanınızla konuşmanın yanı sıra, belirtilerinizi yönetmenize yardımcı olması için kullanabileceğiniz bir dizi kendi kendine yardım stratejisi de vardır:
- Stresle başa çıkmanıza yardımcı olacak iyi kişisel bakım stratejileri uygulayın. Stres sıklıkla OKB semptomlarını tetikleyebilir, bu nedenle etkili ve sağlıklı başa çıkma yöntemlerine güvenmek önemlidir. Araştırmalar, uyku bozukluklarının daha şiddetli OKB semptomlarıyla bağlantılı olduğunu göstermiştir. Uykuya ek olarak, düzenli fiziksel egzersiz ve sağlıklı beslenme, hayatın size yaşattığı stresi ve endişeleri yönetmeyi kolaylaştıracak yaşam tarzı seçimleridir.
- Gevşeme tekniklerini deneyin. Gevşeme ritüellerinize meditasyon, derin nefes alma, görselleştirme ve progresif kas gevşemesi gibi bazı etkili araçlar ekleyin.