Dünya Bülteni / Haber Merkezi
Birleşmiş Milletler (BM) çatısı altında bugün Tunusa başlaşan Bilgi Toplumu Dünya Zirvesi (SMSI)nde, internet hakimiyeti üzerine tartışmaların yoğunlaşacağı bildiriliyor. Bir taraftan ABD'nin internet hakimiyetine karşı çıkılırken kontrolün BM'de olmasına da sıcak bakılmıyor. ABD'nin internet hakimiyetine karşı çıkan ülkelerin uyguladığı sansür ve baskı gözönüne alındığında kontrolün onlara bırakılması da sıcak karşılanmıyor. 16-18 Kasım tarihleri arasında yapılacak zirvede tartışılacak konuların başında internet denetiminin sadece ABD'nin elinde olması geliyor. Bu daha önce Cenevre'de yapılan zirvenin ikinci ayağı oluyor. Eylül ayı sonunda zirve Cenevre'de zirve hazırlık toplantısında ABD'nin internet hakimiyeti eleştirildi. Tartışmalar Kaliforniya'da bulunan özel şirket İCANN (Internet Corporation for Assigned Names et Numbers) üzerinde yoğunlaştı. İCANN 1998 yılından beri tüm 'domain' isimlerini ve 'IP adreslerinin' (bilgisayarlarda iletişimi sağlayan) yetkisini elinde bulunduruyor. İCANN'ın Ticaret Bakanlığı ile kontrat altında çalıştığı ve bu kontratın gelecek yıl sona ermesi bekleniyor.
Nasıl bir denetim?
BM üyesi ülkeler, özellikle İran, Çin, Küba, Suudi Arabistan ve Brezilya ABD'nin bu hakimiyetine karşı çıkıyor ve denetimin uluslararası bağımsız bir organizasyona verimesini istiyor. İnsan hakları kuruluşları ve basın özgürlüğünü savunan örgütler de ABD'nin internet hakimiyetini eleştiriyor. Ancak başta Sınır Tanımayan Gazeteciler Örgütü (RSF), Uluslararası İnsan Hakları Federasyonu (FİDH) ve Uluslararası Af Örgütü (Aİ), denetimin Çin, Libya, Tunus, Küba ve İran gibi ülkelere verilmesinin daha kötü olacağını savunuyor. Sivil toplum örgütleri sözkonusu bu ülkelerde internet kullanıcıları üzerindeki baskılar, cezaevindeki internet kullanıcıları ve haber alma üzerindeki sansüre dikkat çekerek internet denetim ağının bu şekilde organize edilmesine karşı çıkıyorlar.
Sivil toplum örgütleri zirvenin Tunus'ta yapılmasına da karşı çıkıyor. RSF yayınladığı bildiride, ''Sadece zirvenin Tunus gibi basın ve internetin başkan ve ailesinin kontrolünde olduğu bir devlette yapılması düşünce özgürlüğünün SMSİ'nin temel konusu olmadığını gösteriyor'' dedi. Bununla birlikte dünyadaki tüm diktatörlerin intenetin idaresine katılmasının milyonlarca internet kullanıcısı için büyük bir hata olduğu belirtiliyor. Uluslararası Af Örgütü, SMSİ zirvesinin 'düşünce özgürlüğünün susturulduğu bir ülkede' yapıldığının altını çizerek, Tunus cezaevlerinde 500 politik tutuklunun 90'lı yılların başından beri tutulduğuna dikkat çekti. Tunus'ta işkencenin sistematik olduğunu belirten Af Örgütü, insan hakları savunucucuları, basın ve internet kullanıcıların maruz kaldığı baskıları hatırlattı.
ABD'ye alternatif aranıyor
Avrupa Birliği ABD'nin internet hakimiyetinin artık sürmesini istemiyor. Bunun yerine Çin gibi ülkelerin önerisinin ötesinde çok taraflı bir karar alınmasını istiyor. Bunun amaçla içerisinde kamu ve özel kuruluşların yer alacağı bir uluslararası forumun kurulmasını istiyor. Ancak bu henüz bir netlik kazanmış değil ve internetin nasıl bir denetime kavuşturulacağı endişe yaratmaya devam ediyor. Şu ana kadar İCANN'a alternatif olabilecek somut bir öneri geliştirilmedi. RSF, kabuledilebilir bir çözümün geliştirilmesini umud ederken, bunu için devletlerin müdahalelerini en aza indiren ve düşünce özgürlüğünü garanti altına alan bir formül bulunması çağrısında bulundu. RSF, eger İCAN'ın yerini dolduracak bir çözüm geliştirilemezse, eskisinin yerinde kalmasını daha iyi olacağını belirtiyor.
Öte yandan Amerikalılar denetimin kendilerinde kalmasının en iyisi olacağını savunmaya devam ediyor. Amerikan basını, interneti kendilerinin icat ettiğinden haraketle, denetim hakkının kendilerinde olduğunu düşünüyor.
17 bin delege katılıyor
Tunus'ta başlayan zirveye 80 uluslararası dernek ve çok sayıda ülkeden diplomatların katıldığı bildirildi. SMSI tertip komitesinin yayınladığı bildiriye göre 60 devlet ve hükümet başkanı ile yaklaşık 17 bin delege zirveye katıldı. Bununla birlikte beş kıtadan 2 bini aşkın gazetecinin zirveyi izlediği vurgulanıyor. Zirveden önce bir çağrı yapan Dünya Çocukları için Uluslararası Vakıf (FİEM), yaptığı çağrıda dünya çocuklarının haklarını garanti altına alan ve koruyan yeni bir iletişim ve bilgi teknolojisi geliştirilmesini istedi. Merkezi Cenevre'de bulunan FİEM başkanı Sonha Hannachi, zirvenin sivil toplum ve özel sektöre daha yakınlaşan bir diyalog ile açılması temennisinde bulundu.
ICANN ve web trafiği
Kısaca ICANN (Internet Corporation Assigned Names and Numbers)diye bilinen, anılan kuruluş sayesinde bugün Amerika DNS (Domain Name System) diye bilinen İnternet Alan Adı Sistem ya da Yönetimini (yani internet adreslerini), bu adreslerle yapılan web trafiğini dünya çapında denetliyor. Esasen bugün birçoğumuzun hemen hemen her gün faydalandığı bu adres sistemi ve bunlarla yapılan web trafiği internetin tarihî gelişiminin bir yansıması olarak görülebilir. Amerikan Savunma Bakanlığı(Pentagon) tarafından ilk temelleri atılan internet ve ilgili adres sistemi 1970lere kadar birtakım şahıslar tarafından şahsi gayretlerle yürütülmüş (ki bunlardan en önemlisi Güney Kaliforniya Üniversitesindeki Prof. Jon Posteldi) daha sonra Clinton yönetimi sistemi bir düzene kavuşturmak ve bunu da bir kuruluşla gerçekleştirebilmek için ICANNı 1998 yılında hayata geçirmişti. ICANN hem kamusal hem de özel tarafı olan ilginç bir kuruluş. California merkezli bu kuruluş kâr amacı gütmeyen, Amerikan Ticaret Bakanlığı ile sözleşmeli olarak çalışan, yönetim kurulunda birçok ülkeden temsilci bulunan, 80 kadar ülkeden danışmanlık hizmeti alan nevi şahsına münhasır bir kuruluş. ICANN dünya çapında internet adresi dağıtımı yapıyor ve web trafiğinin belkemiği olan Root Zone File denen sistemi yönetiyor ve bu şekilde webin problemsiz işlemesini sağlıyor. Amerikan yönetimi Root Zone Fileda yapılacak değişiklikler ve ilavelerde ve bu şekilde de global web siteleri konusunda teorik olarak son söz ve kontrol gücüne sahip durumda. İşte bu teorik durumdan birçok ülke rahatsız ve bunun için milletlerarası platformlarda Amerikanın bu kontrol gücünün kırılması, adres sistemi ve web trafiğinin kurulacak bağımsız, milletlerarası bir kuruluşa devri için teşebbüslerde bulunurlarken BMnin bu konuda görev almasını yıllardır talep ediyorlar.
Güncelleme Tarihi: 06 Temmuz 2018, 09:31