Vejetaryenlik ve veganizm (tüm hayvansal ürünlerden kaçınılması) giderek daha görünür ve popüler diyet seçenekleri haline geliyor. Ancak, et yememe fikri hiçbir şekilde yeni değildir. İnsanlar bunu eski zamanlardan beri yapmışlardır. İşte tarihin en ünlü vejetaryenleri.
-
1 Pisagor
Pisagor et yememe fikrine gönülden bağlıydı. Sorun ise Pisagor'un arkasında hiçbir yazı bırakmamış olması ve davranışlarıyla ilgili detaylı çağdaş hesapların bulunmamasıdır. Birçok kaynak, Pisagor ve yandaşlarının hayvan eti içermeyen kısıtlayıcı bir diyet uyguladıklarını söylüyor. Yine de, diyetin özellikleri hakkında bir karışıklık var. 4. yüzyılda matematikçi ve Cniduslu filozof Eudoxus, Pisagorluların herhangi bir hayvanı yemeyi reddettiklerini ve hatta avcı ve kasaplardan kaçınacak kadar ileri gittiğini söylemiştir. Ancak Aristo ve Aristoksenus, Pisagorluların en azından bir miktar et tükettiğini ve kısıtlamalarının ritüel nedenlerden dolayı belirli hayvanlar veya belirli hayvan kısımlarıyla sınırlı olduğunu söylüyor.
-
2 Mısırlı Aziz Anthony
Hristiyanlığın ilk yıllarında bir dizi vejetaryen ve yarı vejetaryen grup vardı. St. Anthony’nin et yememe motivasyonları çoğu modern vejetaryen ile aynı olmayabilir. Diğer dinlerde de olduğu gibi, manevi saflığa kavuşma hizmetinde rahatlık veya zevk veren herhangi bir şeyden kaçındı. Ayrıca bekarlık, uyku orucu ve normal oruç tuttu.
-
3 Leonardo da Vinci
Sorumluk gereği Leonardo’nun vejeteryanlığının hiçbir şekilde kanıtlanmadığını söylemek gerek. Fakat vejeteryanlığı uyguladığına dair bazı ilginç kanıtlar var. İlk olarak, Leonardo'yu hayvan eti yemeyi reddettiği olarak tanımlayan çağdaş bir mektup var. İtalyan kâşif Andrea Corsali'den Corsali'nin Hindistan'da karşılaştığı vejeteryanları tanımlayan Giuliano de 'Medici'ye (Leonardo’nun patronu) gelen bir mektup: “Guzzarati denilen bazı kafirler o kadar yumuşaktır ki, kanlı herhangi bir şeyle beslenmezler, kimsenin Leonardo da Vinci'miz gibi herhangi bir canlıya zarar vermesine izin vermezler.”
Ayrıca Leonardo’nun defterlerine de sahibiz. Kişisel olarak et yediğinden veya yememesinden hiç bahsetmese de, Leonardo’nun yazıları, hayvanların insanlar tarafından öldürülüp yendikleri için yetiştirildikleri konusunda hayvan refahı ve dehşeti ile ilgili derin bir endişe göstermektedir.
-
4 Mahatma Gandhi
Büyük Hintli lider ve eylemci, vejeteryanlığı uygulayan bir Vaishnava Hindu ailesinde yetiştiği için çocukluktan bir vejetaryendi. Ergenliğinde, Gandhi ailesinin geleneklerinden uzaklaştı, sigara içiyor ve ara sıra et yiyordu. Gandhi, vejetaryenlik konusundaki tutumunu, İngiltere'de hukuk okurken, genellikle vejetaryen restoranları bulmak için günde 10 veya 12 kilometre yol yürüdüğünü söyleyerek teyit etti.
-
5 Franz Kafka
Açlık Sanatçısı'nın yazarı, lakto-vejetaryen bir diyet uygulayarak tedavi etmeye çalıştığı kronik sindirim rahatsızlıklarından mustaripti. Bir vejetaryen olmasının yanı sıra, Kafka, “Büyük Mastikatör” olarak adlandırılan Horace Fletcher'ın öğretileri de dahil olmak üzere, yiyeceklerin dakikada 100 kez çiğnenmesi gerektiğini söyleyen çok sayıda blgi ile uğraştı. Kafka'nın ayrıca hayvanları yemek konusunda etik endişeleri vardı. Vejetaryen olduktan sonra bir keresinde Kafka, balığa fısıldadığını duyan bir arkadaşıyla bir akvaryumu ziyaret etti. “Artık gözlerimde net bir vicdanla bakabiliyorum.”
-
6 Mary Shelley
Vejetaryen terimi, Romantik çağın başlangıcında yoktu, ancak bu zamana en yakın edebi şahsiyetlerin bazıları etsiz diyetleri takip ediyordu. Romantik hareketin karakteristik fikirlerinden biri de doğanın güzelliğiydi. Birçok romantik aydın için et yemek bu güzelliğe tersti. Yazar Mary Shelley, Frankenstein adlı kitabıyla bilim kurgu tarzını yaratmıştır. Bu kitapta Frankenstein etsiz bir diyet uygulamıştır ve kitabın bir tür vejetaryen manifestosu olarak yazıldığı düşünülmüştür. Eğer çekilen filmlerinden Frankenstein hikayesine aşina iseniz, canavarın ceset parçalarından meydana geldiğini de biliyorsunuz demektir. Orijinal kitapta, Shelley, canavarın parçalarının sadece kesim odasından değil, mezbahadan ve aynı şekilde dehşet içinde olunması gereken bir yerden geldiğini belirtiyor.
Yaratılışındaki korkunç ve doğal olmayan koşullara rağmen, Canavarın kendisi bir vejetaryendir ve doğayla iç içe yaşayan, birçok romantik entelektüelin arzu ettiği gibi, “Kuzu ve çocuğu iştahımı mahvetmek için tahrip etmiyorum; meşe palamudu ve çilek yeterli beslenmeyi sağlar.” Demektedir.
-
7 John Harvey Kellogg
Yüzyılın başında, tıp doktoru ve yemek sağlığı uzmanı John Harvey Kellogg, ABD'deki vejetaryenliğin önde gelenlerinden biriydi. Kellogg, vejeteryanlığı, alkol ve tütünden kaçınmak ve güçlü bir şekilde egzersiz yapmayı gerektiren bir “biyolojik yaşam” felsefesinin bir parçası olarak lanse etti. Kellogg’un felsefesinin işaretlerinden biri, cinsel aktivitenin ve özellikle de mastürbasyonun, çok çeşitli fiziksel ve zihinsel hastalıklara neden olduğu ve bu yüzden de bastırılması gerektiği inancıydı. Bunu, hastalarını protein açısından düşük ve karbonhidrat açısından yüksek olan yumuşak bir diyete sokarak başarmaya çalıştı. Bu diyet için icat ettiği gıda ürünlerinden ikisi, granola ve mısır gevreği hala kullanılmakta.
-
8 Leo Tolstoy
19. yüzyılda vejetaryen hareketinin büyümesinden en çok sorumlu olanlardan biri de Rus yazar Leo Tolstoy'du. Yaşamının son otuz yılı boyunca, Tolstoy kendini pasifizm ve anarşizme odaklanan Hristiyanlığın mistik versiyonuna adadı. Tolstoy’nun pasifizmi insanlara olduğu kadar hayvanlara da yönelik şiddeti reddetti. Rus Diyet Etiği çevirisinin girişinde Harold Williams (1883'de yayınlanan İngilizce baskısı), Tolstoy’un bir mezbaha ziyaretini anlattı. Hayvanların çektiği acılara ve işlerinin acımasızlığına duyarsız oldukları görünen kasapların bu ilgisizliğine tanık olmuştu.
Bir önceki yazımız olan En Korkunç 10 Kabus ve Anlamı başlıklı makalemizde en çok görülen kabuslar ve anlamları, En çok görülen rüyalar ve nalmaları ve kabuslar ve anlamları hakkında bilgiler verilmektedir.