Yüzme ile ilgili genel bilgiler
Yüzme :
19 yaşındaki Macar yüzücü Alfred Hajos ” Tek istediğim sonuna kadar savaşmak , amacım ise kazanmak”demişti 1896 Atina Olimpiyatları’nda 1200 metre serbest stilde altın madalyayı aldıktan sonra. O zamanlar yüzme yarışları olimpik havuzlarda değil de denizlerde yapılıyordu . Bir bot tüm yüzücüleri Akdeniz’in soğuk sularına bırakmıştı ve kıyıya ilk varan da Alfred olmuştu. Olimpik yüzüş antik olimpiyatlardan bu yana çok yol almıştır. Okyanuslardan , olimpik havuzlara…Her olimpik olayda olduğu gibi yüzme de tarihi olaylar vardır : 1896 ‘da Zea Körfezi’nden Paris’teki Seine Nehri’ne kadar yapılan yarış ya da 1908 yılında ilk olimpik havuzun inşa edilmesi gibi.
Oyun :
1912 yılında bayanlar kategorisi de olimpiyatlara dahil edilmiştir ve bugünkü modern olimpiyatlarda erkekler ve kadınlar toplam 16 kategoride yarışırlar. Bu kategoriler değişik uzaklıklarda dört farklı şekilde yüzülen yarışları kapsar. Serbest stilde yapılan yarışlar 50 , 100 , 200 , 400 , 800 ve 1500 metreyi kapsar. Yalnız 800 metre sadece bayanlar içindir. Dört yüzüş şekli de 200 ve 400 metrede uygulanabilir. 4×100 m serbest stil , 4×200 m serbest stil ve 4×100 m ile program bitirilir. Her yüzme yarışında en fazla sekiz yüzücü birden yarışa katılabilir. 50 , 100 ve 200 metrede en iyi zamanları yapanlar yarı finale çıkmaya hak kazanırlar. 400 m ve daha ileriki yarışlarda en iyi zamana imza atanlar ise doğrudan finale çıkmaya hak kazanırlar.
Dünya’daki Tarihi :
Yüzmenin hikayesi nereden başlıyor olabilir ? İlk kez yüzen insanlar yüzmeyi nasıl öğrenmişti? Yoksa Libya’da M.Ö. 9000 yılına ait resimlerde tasvir edilen insanlar ilk yüzücüler miydi ? Biz Japonya’da 2000 yıl önce yapılan yarışları ya da 1830’da İngiltere’de yapılan ve sadece bir stilde yapılan yarışmaları yüzmenin tarihi olarak görebilir miyiz? Tabii ki göremeyiz . Yüzmenin tarihi kesin değildir; ancak yüzmenin tarihinde rol oynayan büyük olaylar daha da belirgindir. 1844 yılında Londra’da çok büyük bir yüzme yarışı düzenlenmiştir. Ve yarışı Amerika’da bulunan Hindistanlılar hiç zorlanmadan kazanmışlardır. Hindistan yarışçılar Atlantik Okyanusu’nda yapılan yarışta bugünkü serbest stil yüzüşe benzeyen bir stil kullanmışlardır.
Hiç kimse yüzmeyi Hintlilerden öğrenmemiştir ve de o zaman kullanılan serbest stil günümüze kadar gelmeyi başarmıştır. Daha sonra 1875 yılında İngiltere Kanalı’nı ilk kez yüzerek geçen Matthew Webb yeni bir yüzüş stilini ortaya çıkarmıştır: kurbağalama … Aynen bu tarihi olayın yaşandığı zamanlarda bir koç ve yüzücü olan J. Arthur Trudgen sırt üstü yüzmeyi (bu tekniği Güney Amerika’da yaşayan Hindistanlılardan öğrendiği sanılmaktadır.) öğretmeyi başlamıştır ve daha sonra ünü tüm dünyaya yayılmış ve öğrettiği teknik Trudgen tekniği olarak literatüre geçmiştir. Ancak yüzmede daha bir çok yenilik insanları bekliyordu.
20. yüzyıla girerken Avustralya asıllı bir İngiliz olan Fred Cavill tum parçaları bir araya getirmeye başladı. Cavill Güney Denizi kıyılarında öğrendiği yüzme metotlarını trudgen stiline uygulamış ve stili daha da geliştirmiştir. Cavill sırt üstü yüzme teknikleri geliştirmiş ve daha sonra bayrağı oğlu Richard Cavill’e devretmiştir. Yüzmenin olimpiyatlara girişi 1896’da Antik Olimpiyatlar yeniden yapılmaya başlandığında olmuştur. Atina’daki olimpiyatlarda her türlü stile izin verildiği halde genelde Trudgen stili kullanılmıştır.
Organizatörler daha sonra 1900 yılında sırt üstü stili ve daha sonra 1908 yılında ise kurbağalamayı olimpiyatlara eklemişlerdir. Kelebek ise olimpiyatlara en son eklenen yüzme stilidir. Daha sonra 1956’daki Melbourne Olimpiyatları’nda kurbağalama stiline kurallar eklenmiştir. İlk yüzme olimpiyatları şu andakinden daha da ilginç olaylar olmuştur. İlk olimpiyatlarda yüzücüler bir botla okyanusun ortasına bırakılır ve yüzücülerin kıyıya varması beklenirdi. Ancak bu tür yarışmalarda kazanmak değil hayatta kalabilmek önemliydi.
Daha sonraları 1900 ve 1904 yılında su altına dalış şeklinde yarışmalar düzenlenmişti; ancak izleyiciler sporcuların sadece suya girişini ve sudan çıkışını görebiliyordu ve bu da pek eğlenceli olmuyordu . Bu nedenle bu tür yarışmalar bir daha düzenlenmedi. 1912 Olimpiyatları’nda bayanlar dalında da yüzme olimpiyatları düzenlenmeye başlandı. Bu seneki Sydney Olimpiyatları’nda kadınlar ve erkekler altın madalya için kıyasıya yarışacaklar. Bu seneki olimpiyatlarda Amerika ve Avustralya başarı elde etmesi beklenen ülkeler.
TÜRK YÜZME TARİHİ
Yüzme, Türk oğlunun tanıdığı ve bilfiil meşgul olduğu en eski spor dallarından biridir. Türklerin daha Orta Asya’dan göç etmeden oradaki nehirlerde ve göllerde yüzdükleri, hatta yüzme sporuyla bilfiil meşgul oldukları kesinlikle bilinen bir gerçektir. Londra’daki ünlü British Museum’da bulunan tarihi bir kabartmada, Uygur Türkleri’nin bugünkü modern kravl sitilini daha o zamanlar tatbik ettikleri görülmektedir Bu da “kravl” un Avusturalya’lılar tarafından bulunup ortaya çıkarıldığı ve oradan dünyaya yayıldığı iddialarını çürüten bariz bir delildir.
Coğrafi koşulların bir sonucu olarak deniz ve nehir kenarlarında yaşayan toplumların yüzme sporuyla uğraştıkları tarih boyunca görülür. Nitekim iki büyük nehir arasında yaşayan Asur-Babiller’in yüzme sporuyla uğraştıklarına dair de tarihi belgeler mevcuttur. M.Ö. VIII. yüzyıla ait olduğu sanılan bir Asur kabartmasında, düşman oklarından kaçan Asur savaşçılarının yüzerek karşı kıyıya çıktıkları görülmektedir.
Öte yandan Hun Türklerininde yüzme ve kürek sporlarıyla meşgul oldukları yine tarihi belgelerde görülmektedir.
Yüzme sporunu Anadolu’ya Orta Asya’dan gelen Türkler’ in getirdiği düşünülebilir. Ancak Akdeniz ve Ege kıyılarında yaşayan tarihi toplumlara ait yüzmeyle ilgili günümüze bir belge ulaşmamış bulunmasına rağmen bunların yüzmeyi bilmedikleri de düşünülemez.
OSMANLI DÖNEMİNDE YÜZME SPORU
Türkiye’de yüzmenin tarihi oldukça eskilere dayanır. Bunun bir spor mahiyetini taşımamasına rağmen iddialı yüzme yarışlarının yapıldığı da sık görülür. Ancak bu bir spordan ziyade bir iddialaşma sonucu yapılan, birbirini yüzerek geçme deneme ve çabalarından öteye gidemez. Geçtiğimiz yüzyılda başta İstanbul ve İzmir olmak üzere bazı büyük şehirlerimizin kıyılarında kurulan ahşap deniz hamamlarının da yüzme sporunun sevilip, yerleşmesinde ve yayılmasında önemli rolü olduğu muhakkaktır. Kıyılarda denizlere çakılan ağaç kazıkların arasına tahta perdeler çakmak suretiyle çevrilen ve deniz içinde oluşturulan tahta havuzlardan ibaret olan bu deniz hamamları yaz aylarında İstanbul ve İzmir halkının büyük ilgisini çeken yerler olmuştur.
Türkiye’de yüzme sporunun gelişmesi şu sırayı izler;
- Göllerde, nehirlerde ve deniz kıyılarında tatbik edilen ve “köpekleme” diye anılan stilde ilk yüzme denemeleri. Bu stilde kollar, su içinde kısa daireler çizmek suretiyle hareket halindedir. Eski yüzücüler buna “Hazret-i Adem stili” de derler.
- “Köpekleme” den “Kulaç” ‘a geçiş. Eski günlerin belli başlı kulaç stillerinden biri “Karadeniz Kulacı” denilen ve kolu dirsekten bükmeden ileri doğru sert hareketle atmaya dayanan stildir. Bu stilde yüzen bir yüzücünün göğsünün su hizasına kadar çıktığı görülür .Karadeniz’in dalgalı ve çırpıntılı deniziyle mücadelede etkili olan bu stil bu nedenle “Karadeniz Kulacı” adıyla anılmıştır.
Yine bu stili andıran, fakat hareketlerin daha sert ve çabuk olduğu bir kulaç şekli daha görülür ki, buna”Devri Mahmudiye Kulacı”denilmektedir. Bu kulaç şeklinin, 11.Sultan Mahmud zamanında donanmanın yeniden ıslahı yapılırken denizcilerin de özel bir eğitime tabi tutulmaları sırasında ortaya çıkarıldığı ve donanmada öğretildiği için bu adla anıldığı bilinir.
- Klasik kulaçlama şekilleriyle ilk yarışmaların başlaması,
- Klasik kulaçtan yüzme sporunda modern kravl stiline geçiş ve bunu izleyen kurbağalama, sırtüstü ve daha sonraları da kelebek stillerinin Türk yüzme sporuna girişi.
Deniz hamamlarında “Karadeniz kulacı” ve “Devr-i Mahmudiye Kulacı” ile yüzenler, daha sonra bunların ikisinin karışımından oluşan ve bugün “klasik kulaç” dediğimiz şekille yüzenler ‘çömlekleme‘ adıyla tabir edilen havada bağdaş kurarak denize atlamalar bu gelişmede ilk noktaları meydana getirmektedir.
Geçtiğimiz yüzyılda İstanbul’un en gözde deniz hamamları Kadıköy, Moda ve Boğaziçi kıyılarındaydı. Ayrıca Boğazdaki yalıların bazılarında da özel deniz hamamları vardır. Bu tarihi deniz hamamlarından günümüze sadece “Moda Deniz Hamamı” ile Boğazın Rumeli kıyısında birkaç özel hamam ulaşabilmiştir. Kadınlarla erkeklerin ayrı kapalı bölümlerden denize girdikleri, etrafı tahta perdelerle çevrili deniz hamamları İle kadınlar bölümü çevresine erkeklerin sokulmalarını önlemek için devriye dolaşan zaptiye kayıkları nice yıllar İstanbul yazlarına renk katmakla kalmamış, aynı zamanda Türk yüzme sporuna da büyük hizmette bulunmuştur. İlk Türk yüzücülerin in bu deniz hamamlarında yüzmeyi öğrendikleri ve buradan yüzme sporuna geçtikleri görülür.
İstanbul’da olduğu gibi İzmir’deki deniz hamamları da İzmir’de yüzme sporunun doğup gelişmesinde önemli rol oynamıştı. Karşıyaka, Güzelyalı ve Alsancak kordonlarında uzanıp giden İzmir deniz hamamlarının yıllar önce tarihe karıştığı, bunlardan bazılarının yakın zamana kadar ancak kazıklarının su içinde görüldüğü bilinir.
Deniz hamamlarının tahta perdelerinin dışına çıkarak kulaç atan ve kıyılardan “açılmak” merakında olanların da Türkiye’de mukavemet yüzücülüğünün daha çabuk gelişmesinde önemli katkısı olmuştur.
Türkiye’de modern anlamda yüzme sporuna ilk adımın 1973 yılında Galatasaray Sultaniyesi‘nde atıldığı görülür. Okulun Fransa’dan gelen Beden Eğitimi Öğretmeni M. Moiroux, aynı zamanda iyi bir yüzücü olduğundan Galatasaray Sultaniyesi öğrencilerine jimnastiğin yanısıra yüzmeyi de öğretmiştir.
M. Moiroux daha sonra yüzbaşı rütbesiyle Tophane Askeri Sanat Mektebi’ne öğretmen olmuş, orada da Türk öğrencilerine yüzme öğretmeni olarak bu sporu öğretmeyi sürdürmüştür. Geçtiğimiz yüzyılda Türk okullarında “yüzme Muallimi“‘nin görev yapması, günümüz anlayışından çok ileri bir anlayışın hakim olduğunu göstermektedir.
Yine bu yıllarda Heybeliada’daki Mekteb-i Fünun-ı Bahriye‘nin (Deniz Harp Okulu) iç yönetmenliğinin 19. Maddesinde, okulun her öğrencisinin denize girmek ve yüzme öğrenmekle mükellef bulunduğu kesinlikle belirtilmekteydi. Bu okulda öğrenciler, bellerine ipler bağlanmak suretiyle yüzme öğreniyorlardı. Bu Deniz Harp Okulu çatısı altında geleneksel bir sistem olarak pek uzun yıllar devam etmiştir.
Böylece Türkiye’de yüzme sporunun tohumlarının ilk atıldığı ve filizlerini verdiği yer okullar olmuştur, diyebiliriz.
SPOR KULÜPLERİNDE YÜZME SPORU
Türkiye’de spor kulüplerinin kurulmaya başlamasından önce başta İstanbul ve İzmir’de yerleşmiş bulunan İngiliz aileleri başta olmak üzere yabancı uyruklu kişilerin kendi aralarında çeşitli sporlarla meşgul oldukları görülüyordu. Yüzme de bu sporların arasındaydı. Yaz aylarında özel yüzme yarışları pek rağbette idi.
Zamanla bu yabancıların arasına Ahmet İhsan, Bedri Ziya ve Faik Bey gibi Türk gençlerinin katıldıkları da görüldü. Bu gençler, Türkiye’de yüzme sporunun öncüleri ve ilk Müslüman Türk yüzücüleri olarak anılmaktadır.
Türkiye’de yüzme sporuna faaliyeti arasında ilk yer veren Türk kulübü Fenerbahçe oldu. Bu kulübün sporcularından Salahaddin Türsen Türkiye’nin ilk mukavemet yüzücüsü, ünlü futbolcusu Said Sadettin Cihanoğlu ilk sürat şampiyonu, Kemal Bey de ilk tramplen ve kule atlayıcısı olarak yıldızlaştılar. Ve yine o yıllarda Galatasaray kulübünde de yüzme faaliyetinin başlamasıyla sarı-kırmızılar da başta Şeref Hüsameddin olmak üzere bir çok yetenekli yüzücü ortaya çıktı. Bu arada Fenerbahçe kulübünden futbolcu, hokeyci ve komple sporcu “Yedibela” adıyla tanınan Fahri Ayad da tramplen ve kule atlamada büyük bir yıldız olarak parladı.
Türkiye’de yüzme sporunda ilk büyük atılım, Cumhuriyetin ilanından hemen önceki yıllara rastlamaktadır. Galatasaraylı Nejat Abud, Fazıl Adnan ve Malik Bey bu dönemin yüzme sporundaki en gözde isimlerin arasında yer almaktadır.
Bu dönemde daha çok uzun mesafe yüzme yarışlarının veya denemelerinin ilgi topladığı ve bunda da Galatasaraylı Fazıl Adnan Bey‘in üstünlük sağladığı görülmektedir. Fazıl Ahmet Bey, 1922 yılında yapılan Moda – Kınalıada yarışını 3 saat 50 dakikada, Büyükada – Fenerbahçe yarışını da 8 saat 15 dakikada kazanmıştır.
Türkiye’de ilk resmi ve düzenli yüzme yarışları 15 Eylül 1923 günü İstanbul’da yapıldı. O gün yapılan 100 metre yarışında İtalyan Mai Limmeri birinciliği, Fenerbahçe kulübünden Raşit Bey ikinciliği, Galatasaray kulübünden Nejat Abud bey de üçüncülüğü kazandı. Yine bu dönemde Fenerbahçeli Hikmet ve Melih beyler de başarılı birer yüzücü olarak kendilerini gösterdi.
Bu isimlerin hemen arkasından da Fenerbahçe kulübünden Suat Bey kendini Cumhuriyet döneminin ilk genç isimlerinden biri olarak göstermeye başladı. Suat Bey daha sonra Galatasaray kulübüne geçecek ve spor hayatına son yıllarını da kurduğu İstanbul Yüzme İhtisas Kulübü‘nün forması altında yaşayacaktı. Suat Erler, yüzme sporumuza yaptığı büyük hizmetlerle Türk yüzme tarihinde önemli bir yere sahiptir.
İLK BAYAN YÜZÜCÜLER
Yine bu yıllarda (1931-1932) bayanlar arası yüzme yarışları da bu spora ayrı bir renk ve heyecan katmıştır. Avrupa’da doğup büyüyen ve Avrupa’daki yüzme havuzlarında küçük yaştan itibaren çalışmaya başlayan Leyla Asım Turgut hanım anavatana döndükten sonra bu sporu sürdürmek istemiş ve Fenerbahçe kulübüne girmişti. Onun tek başına başlattığı bayanlar yüzme faaliyeti birkaç haftanın içinde yaygınlaştı. Yeni bayan yüzücüler ortaya çıkmışlar Leyla Hanımı bu alanda yalnız bırakmamışlardı. Bunda Atatürk‘ün o yıllarda Türk kadınlarına tanıdığı büyük hakların da önemli etkisi bulunmaktaydı. Türk kadını her alanda erkekle eşitliğe kavuşurken yüzme havuzlarının dışında kalamazdı.
Fenerbahçe kulübünde Leyla Asım Turgut’un yanına eklenen Nüzhet, Lola, Vecihe, Süheyla ve tramplen atlayıcı Perihan hanımlarla mükemmel bir bayan yüzme ekibi meydana çıkmıştı. Beykozlu ve Beylerbeyli bayan yüzücüler de bu faaliyete katılmıştır .İstanbul Yüzme Kulübü’nden Cavidan (Erbelger) Hanım ise Fenerbahçeli Leyla (Turgut) hanımın en büyük rakibi olmuştur. Galatasaray Kulübünde de atlet ve komple sporcu Naili Moran‘ın kız kardeşi Nazlı (Tlabar) Hanım da bu dönemin bir başka ünlü bayan yüzücüsü olarak havuzlarda görülüyordu. Uzun mesafe yarışmalarında ise Beykozlu bayan Eva kendini göstermekteydi.
AY-YILDIZLI FORMA YÜZME HAVUZLARINDA
Türk yüzücüleri ilk milletler arası temaslarını 1934 yılında yaptılar. Rusya’ya giden spor kafilemizde bulunan Türk yüzücüleri ilk defa yabancı havuzlarda Ay-Yıldızlı formayı temsil ettiler .Aralarında iki de bayan yüzücümüzün bulunduğu ilk Ay yıldızlı ekip şu elamanlardan kurulmuştur:
Bayan Leyla Asım Turgut (Fenerbahçe), Bayan Cavidan Erbelger (İstanbul Yüzme Kulübü), Naili Moran (Galatasaray), Suat Erler (Galatasaray), Alparslan (İzmir Karşıyaka), Safvan Serim (Beykoz), Mehdi Ağaoğlu (Galatasaray), Halil Dalhan (Galatasaray), İhsan Keskin (Karamürsel), Orhan Saka (Galatasaray), Adnan (Beykoz). Ayrıca güreşçi Abbas Sakarya da tramplen atlama müsabakalarına katılmıştı.
Moskova’da yapılan ilk müsabakalarda takımımız bir varlık gösteremedi. 100 metrede Orhan üçüncü, Halil dördüncü, 200 metre kurbağalamada Adnan ikinci, 200 metre serbestte Halil üçüncü , 4×100 metre bayrak yarışında da “Suat, Safvan, Halil, Mehdi’den kurulu Türk takımı ikinci oldular. Bunu Leningrad ta yapılan yarışmalardaki başarısızlık takip etti. Kiev’de Dinyeber nehri üzerindeki su İstasyonu’nda yapılan üçüncü yarışmada Halil Dalhan 200 metre serbestte İzmirli Alpaslan 200 metre kurbağalama yarışında iki birincilik kazandılar .Bu arada “Suat Safvan, Halil, Orhan”dan kurulu Türk takımı da 4×100 metre bayrak yarışında Sovyet takımını geçmeyi başardı Odesa’da yapılan dördüncü yarışmada ise Türk yüzücüleri her yarışın ikinciliğini aldılar.
Yüzme sporumuz bütün imkansızlıklar ve ilkel şartlara rağmen ferdi üstün kabiliyetler sayesinde devamlı bir gelişme kaydederken buna paralel olarak genç yüzüncülerimiz de üst üstte rekorlar kırarak gelecek kuşaklar için sağlam bir temel oluşturmuşlardır. Bu temel devrenin ünlü isimleri arasında Suat Erler, Orhan Saka, Beylerbeyli Salim, Vargel, Mehdi Davran gibi eski şampiyonlara eklenen Halil Dalhan, Karşıyakalı Alpaslan ve Karamürselli İhsan gibi gençler de yer alıyordu .Bayanlarda da bir rekor makinesi olarak görünen Leyla Asım Turgut ile daha sonra milli ve şampiyon bir yüzücünün (Orhan Erbelger’in )annesi olan Cavidan Erbelger hanımlar büyük varlık gösterdiler.
YURT İÇİNDE İLK TEMSİLİ YARIŞMA
Memleketimizdeki ilk yabancı yüzme yarışı 1937 yılında İstanbul’da yapıldı. Moda yüzme havuzunda yapılan bu ilk uluslararası yarışta Türk ve Macar yüzme takımları karşı karşıya geldiler. Bu Yarışmada Ay yıldızlı forma şu elamanlardan oluşmuştu: Safvan Serim (Beykoz), Halil Dalhan (G. Saray), Orhan Saka (G. Saray), Bülent Turgutcan (Beykoz), Şamil Gülçer (G. Saray), Ömer Kozanoğlu (Beykoz), Oğuz Oran (G. Saray), Ali Köpük (G. Saray), Vedat Talayman (Beykoz), Fikret Babakol (Beykoz), Kemal Özbek (G. Saray), Mekin Davran (Beykoz), Yusuf Öcal (Karamürsel), İsmail Açıkalın (Karamürsel), Rauf Ardahan (G. Saray), Fuat Tüzünel (Beykoz), Mahmut Dalhan (G. Saray).
Bu karşılaşmalar sırasında yapılan su topu maçını Macaristan 11 – 1 kazanmıştır.
UZUN MESAFELERE UZANAN KULAÇLAR
1930’lu yıllarda uzun mesafe yüzmeye iki yeni isim katılmıştır: Galatasaraylı Talat ile Kasımpaşalı Tatlıcı Kasım. Bu iki yüzücü de bir yarışma veya rekor kırmak için değil, kişisel zevkleri için bu yüzme maratonlarını sık sık tekrarladı. Tatlıcı Kasım, Ahırkapı feneri önünden denize girip yüzerek Yalova’ya gitmek meraklısıydı .Bu mesafeyi defalarca yüzerek katetmiştir. Talat ise Moda veya Fenerbahçe’den Adalar’a yüzerdi. Yaz aylarında yandan çarklı vapurlarla adeta yarışırcasına bu mesafeyi haftada birkaç defa tekrarladığı çok görülürdü. Ayrıca bu iki yüzücü, Kavaklardan kız kulesi veya Sarayburnu’na da çok yüzmüşlerdir.
1940’lı yıllarda da Boğazı yüzerek geçmek Türk yüzme sporunda bir gelenek halini almış, kadınlı erkekli yüzücülerden oluşan kalabalık kafileler Boğazı karşıdan karşıya geçmişlerdir.
YENİ DÖNEMLER YENİ İSİMLER
1930’lu yılların sonunda Türk yüzme sporunda Mahmut Dalhan’ların, Yusuf Öcal’ların, Adanalı Muharrem ve Mecit Gülergin kardeşlerin devri başladı. Eskilerden başta Halil Dalhan ve Orhan Saka olmak üzere Bülent Turgutcan, Şamil Güçer, Mehdi Davran Fuat Tüzünel de aktif spor hayatlarını sürdürmekteydiler.
1940’lı yıllarda bu şampiyonları Nejat Nakkaş, İbrahim Sulu, Musa Gerday, Tevfik ve Haşim Tankut kardeşler gibi yeni yıldızlar izledi.
1946 yılında Kahire’de yapılan uluslararası yüzme yarışlarında Türk yüzücüleri uzun yıllar sonra tekrar yabancı rakiplerle karşılaşma imkanını buldular. Araya giren II.Dünya Savaşı bütün uluslararası spor temaslarını kesmişti. Savaş sonunda bu ilk uluslararası yüzme yarışlarına Türk yüzme ekibi şu kadroyla katıldı:
Safvan Serim (Beykoz), Halil Dalhan (GS), Vedat Talayman (Beykoz), Mahmut Dalhan (GS), Mahmut Kefeli (GS), Muharrem Gülergin (Adana Demir Spor), Mecit Gülergin (Ad.Demirspor), Muzaffer Öksüzer (Ad.Demirspor), Recai Çevik (Ad.Demirspor), Musa Gerday (Moda spor), Fuat Okayer (Moda Spor), Nejat Nakkaş (Moda Spor), İbrahim Sulu (Moda Spor), Osman Beller (GS), Kemal Yüzer (İçel), Ertuğrul Akçay (GS), Kamil Karaduman (Beykoz).
Bu uluslararası yarışmalar sırasında yapılan 4×200 metre bayrak yarışında üç ülke sporcularından oluşan bir takım yer aldı. Bu takımda genç Türk yüzücüsü Nejat Nakkaş, Amerikalı Hiras, Fransız Valery ve yine Fransız Alex Jany ile birlikte yer aldı. Alex Jany o sıralarda Avrupa şampiyonuydu. Bir Türk yüzücüsünün böylesine seçkin bir karma takımda yer alması, Türk yüzme sporu için hiç kuşkusuz önemli bir olaydı.
1947 yılında da İbrahim Sulu, Kamil Karaduman, Halil Yüksel, Haşim Tankut, Lazo Tavukçuoğlu ve Özcan Tomruk’tan oluşan Türk temsili yüzme takımı Atina’ya giderek Yunanistan ile temsili bir karşılaşma yaptı.
Adana bölgesi, 1940’larda başlayan faaliyetini her geçen yıl biraz daha geliştirmek suretiyle Türk yüzme sporuna otuz yılın içinde pek çok sayıda “Büyük şampiyon”lar armağan ederken, su topunda da Adana Demirspor takımı büyük hegemonyasını rakip tanımadan tam on beş yıl sürdürdü. Adana’nın gösterdiği bu olağanüstü başarıda Adana bölgesinde ki yüzme havuzunun büyük katkısı olmuştur. Daha önceleri Seyhan Barajı gölünden yetişen Adanalı yüzücüler artık Atatürk yüzme havuzundan çıkmaya başladılar. Bunun Türk yüzme sporuna sağladığı kazanç da büyük oldu. Adananın sıcak iklimi Adanalı yüzücülerin yılın yaklaşık altı ayında çalışmalarını sağladı. Muharrem ve Mecit Gülergin kardeşlerle Kartal Yaşar gibi büyük isimleri kısa zamanda yeni şampiyonlar ve rekortmenler izledi. 20’si gençlerde olmak üzere tam 40 Türkiye rekorunun sahibi olan Ayhan Karataş; 18’i gençler ve 13’ü büyüklerde 31 Türkiye rekoru kıran Ahmet Bodağan; 18 Türkiye rekorunun sahibi olan Ünsal Fikirci; 16 Türkiye rekoruna imzasını atan Feridun Aybars, 13’ü gençlerde 10’u büyüklerde 23 Türkiye rekorunun sahibi olan Ümit Oğuzoğlu ile Mustafa ve Erdal Acet kardeşler havuzlarımızın ünlü şampiyonlarımız oldular.
1950 yılında İbrahim Sulu, Şükrü Ağacaoğlu, Yüksel Böke, Nejat Nakkaş, Halil Yüksel’den kurulu Türk Milli Yüzme ekibi Viyana’da yapılan Dünya yüzücüleriyle yaptıkları bu yarışmalarda da bir varlık gösterdilerse de tecrübe sahibi oldular.
1950’den sonra Yılmaz Özüak ve Engin Ünal gibi iki genç fırtına, havuzlarımızda ki rekorları altüst etti. Yılmaz Özüak 8, Engin Ünal ise tam 31 Türkiye rekoru kırdı.
1960’lı yıllarda Mustafa Acet, Ayhan Karataş, Ümit Oğuzoğlu, Ünsal Fikirci, Bora Özkök, Behçet Kurtiç gibi genç değerler başarılı birer şampiyon ve rekortmen olarak kendilerini gösterirken, bayanlarda da Gülşen Koşkun, Roksan Okan, Nilgün Sökmen, Sevgi Duru ve Lahe Kohen yüzme havuzlarında yıldızlaştılar.
1962 yılında Atina’da yapılan Türkiye-Yunanistan milli yüzme karşılaşmasında Türkiye’nin Yunanistan’ı 82-65 yenişi bu dönemin Türk yüzme sporundaki en önemli olaylarından biri oldu. 1960’da yapılan Avrupa Yüzme Şampiyonasında Selma Hassan, Engin Ünal, Yılmaz Özüak, Ahmet Güçlüoğlu ve Ünsal Fikirci Ay yıldızlı formayı giydiler.1963’de Napoli’de yapılan Akdeniz Oyunlarında Türk Milli ekibi Behçet Kurtiç, Bora Özkök, Olcay Aybars, Mustafa Acet, Erdal Acet, Ayhan Karataş ve Engin Kepenek tarafından temsil edildi.
1960’lı yılların Türk yüzme sporundaki en önemli olayları arasında Bursa‘daki Havuzlu Park Yüzme Tesislerinin hizmete girişi ve burada Bulgar yüzücüleriyle yapılan temsili karşılaşma ve İstanbul Yüzme Maratonunun milletler arası bir nitelik kazanması da bulunmaktadır.
1966 yıllında Türk-Macar ve İsrail yüzücüleri arasında Pendik-Burgaz-Fenerbahçe parkuru üzerinde yapılan ilk milletlerarası yüzme maratonunda üç sıranın Bora Özkök, Erdal Acet ve Nejat Nakkaş arasında paylaşılması Türk sporu adına sevindirici bir olay oldu. Türk genç milli yüzme ekibi de yine bu yıllarda ortaya çıktı ve İstanbul’da İspanya genç milli takımına karşı ilk temasını yaptı. Türk Yüzme sporunun yarınları bakımımdan çok önemli olan geç milli takım sporcuları üzerinde bundan sonra daha büyük bir önemle durulmaya başlaması da Türk yüzme sporu için ayrı bir kazanç oldu.
1970’li yıllarda yüzme havuzlarımızda yeni şampiyonlar ve rekortmenler görüldü. Feridun Aybars, Ahmet Bozdoğan, Faruk Morkal, bayanlarda Nur Pahia, Roksan Okan, Ayşegül Onar ve Eser Aktulga bu dönemin başarılı isimleri olmuşlardır.
1971 yılında İzmir’de yapılan Akdeniz Oyunlarında Türkiye 15 erkek ve 10 bayan yüzücü 15 su topcu ve 6 atlayıcı ile temsil edildi. Bu büyük mücadelede Türk yüzücüleri dereceye girememelerine rağmen ikisi erkek biri bayanlarda üç yeni Türkiye rekoru kırmayı başardılar. Akdeniz Oyunları İzmir’de yüzme sporuna karşı duyulan sevginin ve ilginin bir kat daha büyümesine yol açtı. Bu arada İzmir, Akdeniz Oyunları organizasyonu sayesinde modern yüzme tesislerinin yanısıra kapalı bir yüzme havuzuna da sahip oldu ki, İzmir bu büyük imkanının semeresini pek kısa bir zamanda görecekti.
Avrupa Şampiyon Kulüpler Sutopu Şampiyonasında Türkiye ilk defa 1972 yılında temsil edildi. Yedi ülkenin şampiyon ekiplerinin katıldığı bu önemli şampiyonada Türkiye’yi temsil eden İstanbul Yüzme İhtisas takımı beşinci sırayı almayı başardı Bu da önemli bir olaydı.
1970’li yılların sonlarına doğru İzmir’deki kapalı yüzme havuzu ilk semerelerini vermeye başladı. Özelikle küçük kız ve erkek yüzücüler havuzlarda fırtınalar yaratmaya başladılar.
1970’li yılların Türk yüzme sporunda en önemli olaylardan biri, küçük yüzücülere “yaş grupları” nda tanınan milletlerarası temaslar imkanı oldu. 1975 yılında 11 ile 14 yaşları arasındaki küçük yüzücüler Lüksembourg ve Zürih’de yapılan milletlerarası yarışmalara götürüldüler, orada akranlarıyla yarıştılar.
Bu küçük yüzücülerin tamamını İzmir‘liler teşkil etti. İzmir’deki kapalı yüzme havuzunda başlayan büyük faaliyetin ilk meyvalarını teşkil eden bu küçük yüzücüler boylarından büyük başarılar elde ettiler. 11 yaşındaki Sadri Özüm Lüksembourg’daki yarışmalarda 200 metre sırtüstünde birinci, 100 metre sırtüstünde ikinci, 100 metre kurbağalamada üçüncü, Zürih teki yarışmada da 100 metre sırtüstünde birinci olmuştu. 12 yaşındaki ağabeyi Sabri Özün de İsviçre’deki yarışmada 100 metre kelebekte birinci, 100 metre serbestte üçüncü olurken Zürih yarışmalarında 200 metre serbestte üçüncülük almıştı. Yine 11 yaşındaki kız yüzücü Yeşim Turan da Lüksenbourg’ta 100 metre kelebekte ikinciliği, Zürih’de yine aynı mesafede ikinciliği kazandı. Daha sonraki yıllarda bu küçük yüzücülerin Lüksembourg ve Zürih’teki milletlerarası yaş grupları müsabakalarda yüzümüzü güldüren başarıları sürdü.
Sabri ve Sadri Özün kardeşler, Zafer Atamer, Güneş Evgin, Azim Özbek, Kaya Çilingiroğlu, Ferdi Doktoroğlu, Murat Özüak, Adnan Sanrı, Hakan Atay, Gürcan Gürel, Ethem Çolak, Cemil Dinçman, Emin Unan, Coşkun Üçerler, Berk Ekşioğlu, Aslan Olgun, Bora Mengu, Cem Onat, Sinan Evin, Gökhan Attaroğlu, Selim Yarımoğlu, erkeklerde; Yeşim Turan, Dilek Böke, Demet Acarbay, Ayşegül Aren, Esra Şeniz, Şükriye Gür, Fatoş Sılan, Elvin Karagözcük, Mine Babaç, Serap Kızılsu, Gül Demircioğlu, Neval Özbek, Esra Alpaytaç, Hülya Oktay, Nil Jones, Yakut Alca, Sevda ve Sebla Tanık kardeşler, Şehnaz Uslu, Arzu Özcan, Suzan ve Defne Korur kardeşler, Nurseli Camat, Esra Eryaman, Simin Döler, Şehnaz Uslu ve Yasemin Savtekin kızlarda Ay yıldızlı formayı başarıyla temsil eden, Türk yüzme sporuna pek çok sayıda altın gümüş ve bronz madalya kazandıran küçük yüzücülerimiz oldular.
İzmir’in kapalı yüzme havuzunda bütün kış sezonu devamınca çalışma imkanı bulan ve yaz aylarında da çalışmalarını Atatürk yüzme havuzunda sürdüren küçük yüzücüler Türk yüzme sporunun nice yıllardan beri özlemini çektiği olumlu bir hareketin, iyiye doğru gidişinin öncüleri oldular. 1975 yılından itibaren gittikçe genişleyen bir biçimde artan bu olumlu faaliyette küçük yüzücüler yurt dışında yalnız yarışmalara katılmak imkanını bulmakla kalmayıp orada gördükleri ile de büyük tecrübeler edindiler.
1975 yılında Lüksembourg ve Zürih’teki milletler arası yaş grubu yüzme yarışlarında Türkiye’yi ilk defa temsil eden küçük yüzücüler bugün Türk milli yüzme takımına kadar yükselmiş bulunmaktadırlar. Küçükler ve gençler kategorileri de bu küçük yüzücülerin başarı yolundaki ikinci basamakları olmaktadır.
Sabri Özün 1977 ve 1978 Balkan Gençler şampiyonalarında 100 ve 200 metrelerin birinciliklerini elde etmekle Türk yüzme sporuna birbirinden değerli 4 altın madalya kazandırırken Ferdi Doktoroğlu da 1980 Balkan Gençler Yüzme şampiyonasına 200 metre serbestte 1 altın madalya kazanma başarısını göstermiş bulunmaktadır.
1980 yılında İzmir’de yapılan İslam Oyunları Türk yüzücülerine yeni başarıların yolunu açtı. Bayanlarda Sebla Tanık 100 metre serbestte, Elif Ünsal 200 metre serbestte, Yakut Alca 100 metre kelebek , 200 metre serbest ve 200 metre karışıkta, Şehnaz Uslu 200 metre sırtüstüde, Memduha Alpdoğan 400 metre serbestte ve 800 metre serbestte; Yasemin Savra Tutanç 400 metre karışıkta Türkiye’ye 11 altın madalya kazandırdılar. Erkeklerde de Ahmet Nakkaş 100 ve 200 metre serbestte; Zafer Atamer 100 metre sırtüstü, 200 metre sırtüstü ve 200 metre kelebekte; Gökhan Attaroğlu 400 metre karışıkta Türkiye ‘ye 6 altın madalya kazandırdılar ve 4-100 metre bayrak yarışında da 7.altın madalyayı getirdiler.
Türk yüzücüleri 1970’li yıllarda büyük varlık gösterdiler. 1975 yılında Ersin Aydın, 1976 ve 1977 yıllarında Erdal Acet Manş Denizi‘ni yüzerek geçmeyi başaran Türk yüzücüleri olarak adlarını bu yarışmanın şeref defterine yazdırdılar. Erdal Acet 9 saat 04 dakika gidi fevkalade bir dereceyle bütün dünyanın dikkatini çeken Türk yüzücüsü oldu. Erdal Acet’in 1977 Napoli-Capri maratonunda üçüncülüğü alışı Ersin Aydın’ın yüzerek Anamur’dan Girne’ye gidişi Türk kulaçlarının uzun mesafelerdeki büyük başarıları oldu.
ANTRENÖRLER
Yüzücüleri çalıştıran, onlara form ve taktik veren öğreticilerdir. Her spor dalında olduğu gibi yüzmede de antrenörlerin rolü pek büyüktür. Türkiye’de ilk yüzme antrenörleri, yüzme sporuna yıllarca emek vermiş eski yüzücüler oldular. 1950’li yıllarda Türkiye’ye ilk yabancı yüzme antrenörleri gelmeye başladılar. Bunların büyük çoğunluğu milli takım antrenörleri olarak vazife gördüler. Türkiye’de görev yapan yabancı antrenörler arasında şu isimlere rastlanır:
H.Tekedof (Almanya), Aleksander Frensvy (Macaristan), Daskaloviç (Yugoslavya) Hermann (Almanya), Miodrag Stojilikoviç (Yugoslavya), Darko Serenac (Yugoslavya).
|Stajyer Antrenör||377|
|Bölge Antrenörü||176|
|Milli Antrenör||17|
|Toplam||570|
Bu 570 antrenör Türkiye’nin çeşitli illerinde görev yapmakta ve genç yüzücüleri yetiştirmektedir.
BAYANLAR YÜZME MÜSABAKALARI
Bayanlar arası yüzme yarışmalarının geçmişi hayli eskilere dayanır .Bunun olimpiyat Oyunları programına alınışı ise 1912 Stockholm Olimpiyat oyunları iledir. Bu ilk Olimpiyatta bayanlar arası yüzme yarışmalarında sadece 100 m. serbest sitil, 4×100 metre bayrak ve tramplen atlama müsabakaları yapılmıştı. Avrupa Şampiyonalarında ise bayanlar arası yarışmalar 1927 yılında yapılan 11.Avrupa Yüzme Şampiyonası ile başladı.
Olimpiyat Oyunlarına önceleri Amerikalı, Avusturyalı ve İngiliz bayan yüzücülerinin egemen oldukları görüldü. Bu arada Avrupa da İngiliz bayanlarının en büyük rakipleri Hollanda ve Danimarkalı bayan yüzücülerdi. Amerikalı bayanların yüzme havuzlarındaki hakimiyeti 1970’li yıllarda Doğu Almanyalı bayan yüzücülere geçti. Erkeklere yakın vücut yapısı ve performansa sahip Doğu Almanya bayan yüzücüler dünya rekorlarını altüst ederlerken Olimpiyat Oyunları, Dünya ve Avrupa şampiyonlarında büyük üstünlüklerini bütün yüzme dünyasına kabul ettirdiler. Amerikalı Martha Norelius, Helene Madison, Sybil Bauer, Elenanor Holm, Ann Curtis, Sybil Bauer;atlamalarda iki, Olimpiyatta dört altın madalya kazanan Patricia Mac Cormick ile çocuk çağında boynuna Olimpiyat altın madalyası takılan atlayıcı G.Coleman; Avusturyalı Fanny Durack, Dawn Frasher, Lorraine Crapp, Clare Dennis, İngiliz Lucy Morton, Judy Grinhan; Hollandalı Rika Mastenberg, Nel Van Vliet, Marie Braun, Dina Sneff; Macar Ktakin Szoke, Valerie Gyene, Eva Szekely; Danimarkalı Greta Andersen ile Karen Harup 1970’lere kadar olan dönemin ilk bayan yıldızları olarak parladılar .Daha sonra Martha Grunert, Kornelia Ender, Gabriel Wetzko, Angela Franke, Ulrike Richter, Karla Linke, Rosmarie Kother, Ulrike Tauber gibi Doğu Alman;Tnatin Lekveishvilli, Galina Stepoanova, gibi Sovyet bayan yüzücüleri dünya rekorlarına hakim oldular.
1932 Los Angeles Olimpiyat Oyunları’nın 100 metre sırtüstü şampiyonu Eleanor Holm daha sonra sinemaya geçmiş ve 1938-1945 yılları arasındaki dönemin en ünlü kadın oyuncularından biri olmuştu. Yine Amerika’nın pek ünlü yüzücülerinde biri olmasına rağmen Olimpiyat Oyunlarında bir varlık göstermeyen Esther Williams da sinema dünyasının en ünlü isimlerinden biri olarak tanınmıştır.
Bugün yüzme dünyasında Amerikalı bayan yüzücüler Doğu Alman ve Sovyet bayan yüzücüleriyle zorlu bir mücadelenin içinde bulunmaktadırlar. Yeşim Turan, Neval Özbek, Dilek Böke, Esra Şeniz, Ayşe Aren, Gül Demircioğlu, Özlem Babaç, Bahar Caymaz, Leyla Arık, Yakut Alca, Sevda ve Sebla Tanık kardeşler, Esra Alpaytaç, Simin Döler, Elif Ünsal, Nur Tahincioğlu, Canan Güvenli, Nil Jones Yasemin Savtekin, Arzu Özcan bunların arasındadır.
Eski sporcuların kızlarının yüzme dalında büyük varlık göstermeleri dikkat çekmektedir. İlk tramplen şampiyonumuz Fahri Ayad’ın kızı Nermin Ayad ile başlayan bu özellik günümüze kadar gelmiştir. Galatasarayın ünlü kürekçisi Nevin Hassan’ın kızı Selma Hassan, Beden eğitimi ve spor öğretmeni Selim Duru’nun Kızı Sevgi Duru, Fenerbahçe kulübü başkanlarından sporsever devlet adamı Şükrü Saraçoğlu’nun kızı Evin Saraçoğlu, eski futbolcu Süleyman Tekil’in kızı Ülkü Tekil, eski şampiyon ve rekortmen atletlerden Ökkeş Koşkun’un kızı Gülşen Koşkun, ünlü basketbol adamımız Turgut Atakol’un kızı Sema Atakol, Beşiktaşlı eski futbolcu Memduh Ün’ün kızı Sevda Ün, Eski milli basketbolcu Samim Göreç’in kızı Mısra Göreç, Türk yüzme sporunun en önde gelen isimlerinden Suat Erler’in kızları Faika ve Harika Erler, milli basketbolcu ve milli yüzücü Yüksel Böke’nin kızı Dilek Böke bunlar arasındadır.
BOĞAZI YÜZEREK GEÇME MÜSABAKASI
İstanbul Boğazı’nı yüzerek geçme esasına dayanan yarışmadır. Özellikle 1940’lı ve 1950’li yıllarda pek revaçtaydı, her yıl en az bir resmi yarışma yapılırdı. Boğazı yüzerek geçme yarışmasında parkur genellikle Anadoluhisarı ile Bebek arasındaydı. Bu yarışmaya lisanslı şampiyon yüzücüler katıldığı gibi halktan da katılanlar olurdu. Kadın ve erkek herkese açık yüzme müsabakaları büyük ilgi toplar ve çok sayıda yüzücü Boğazı yüzerek geçmeye çalışırdı. Ayrıca şahsi denemeler de yapılırdı. Eski Süleymaniyeli futbolcu ve futbol adamı Hikmet Barlan 65 yaşına kadar her yıl Boğazı yüzerek geçmeyi kendine prensip edinmişti. 1950’li yıllarda Birleşik Amerika’nın Türkiye Büyükelçiliği görevini yapan tanınmış diplomat McGhee de eşi ve çocuklarıyla birlikte Anadoluhisarı ile Bebek arasında Boğazı topluca yüzmek suretiyle geçmişti.
Boğazı yüzerek geçme müsabakaları son yıllarda tamamen unutulmuş gibidir. Buna rağmen şahsi teşebbüsler devam etmektedir .Bu teşebbüslerde bulunanlar lisanslı yüzücüler değilde hevesli yüzücülerdir.
KULÜPLERİMİZ
Yüzme sporumuzun doğup kökleşmesinde ve yayılıp gelişmesinde spor kulüplerimiz ile ihtisas kulüplerimizin pek önemli rolü olmuştur. 1910’da Fenerbahçe Kulübünde başlayan ilk ciddi yüzme faaliyetini daha sonra yine aynı yıllarda Galatasaray Kulübünün de desteklediği görüldü. Cumhuriyetin ilanından sonra spor kulüplerimizde yüzme sporu daha geniş bir alan buldu. Bu dönemde de Fenerbahçe ve Galatasaray kulüpleri önderliklerini korudular. Zamanla onlara Beylerbeyi ve Beykoz kulüplerinin eklendiği görüldü. 1930’lu yıllarda ortaya çıkan İstanbul Su Sporları Kulübü (İ.S.K.) yüzme sporunda ihtisaslaşma alanında atılan ilk adımı teşkil etti.
İstanbul’da yüzme sporu Fenerbahçe, Galatasaray, Beylerbeyi ve Beykoz kulüpleri tarafından yürütülürken İzmir’de Karşıyaka, İzmit’te de Karamürsel İdman Yurdu Kulüplerinin bu alanda öncülük ettikleri görüldü. Bunu yine 1930’lu yılların ikinci yarısında Adana Ceyhan’da başlayan yüzme faaliyeti ve Adana Demirspor Kulübünün bu işe önemle eğilmesi takip etmiş ve böylece Adana’da önemli bir yüzme faaliyetinin doğduğu görülmüştü.
Beykoz Kulübü Yüzme Şubesinin Modaspor adı altında doğuşu ve İstanbul Yüzme İhtisas Kulübünün ortaya çıkışı Türkiye’de yüzme sporuna ayrı ve önemli bir hareket getirdi .Bu iki kulüpten ilki yaz sezonlarında yüzme-sutopu kış sezonlarında ise basketbol da faaliyet gösteriyordu .Basketbol, Modasporlu yüzücüler için iyi bir kış idmanı teşkil etmekteydi. Modaspor böylece her iki dalda da ayı elamanlarla başarıdan başarıya koştu. İstanbul Yüzme İhtisas Kulübü ise yüzme sporunda ihtisas kulübü hüvetiyle ortaya çıkan ilk Türk kulübü olmak gibi ebedi bir şerefe de nail oldu.
Türkiye’de yüzme faaliyetinde bulunan spor kulüpleri şunlardır:
İstanbul’da: Galatasaray, İstanbul Yüzme İhtisas, Adalar, Su Sporları Yeşilyurt Deniz Kulübü, Kınalıada, Büyükdere
İzmir’de: Karşıyaka, Göztepe Altay, İzmir Yüzme İhtisas, Tuborg Yüzme İhtisas, İzmir Deniz Sporları Kulübü
Ankara’da: Muhafız gücü, Ortadoğu Teknik Üniversitesi, DSİ Spor, Ring İhtisas, Hacettepe Kayak İhtisas, Mülkiye
Adana’da: Adana Tenis Dağcılık Kulübü
İçel’de: Mersin T.O.Çukurovabirlik.
Bursa’da: Oyak Renault, İznikspor, Merinos
Trabzon’da: Trabzon Yüzme İhtisas Kulübü
Manisa’da: Manisa SPİL
Hatay’da: Hatay Petrol
Balıkesir’de: Karasi
Antalya’da: Antalyaspor
Bu kulüpler yüzme (1.küme, 2.küme, Bayanlar) yaş grupları , yüzme sutopu (Büyükler ve gençler 1.küme ve 2.küme) olarak yüzme ve sutopu, faaliyetlerini sürdürmektedir.
Urfa Balık İhtisas, Antakya Yüzme İhtisas, Aydınspor, Bursa Çekirgespor, Trabzon Gençlik, Konyaspor, Antalya Yol Su Elektrik, Balıkesirspor, Konya Yolspor, Urfa Gençlik, Urfa Sağlık ve Trabzonspor, yüzme ve su topuna faaliyetleri arasında yer vermiş, bugün çeşitli sebeplerle faaliyetten uzaklaşmış diğer kulüplerimiz arasındadır.
İLK YÜZME HAVUZUMUZ
Türkiye İdman Cemiyetleri İttifakı‘nın kurulmasından sonra (1923) yüzme sporumuzda da önemli bir devrenin başladığı görüldü.
Türkiye İdman Cemiyetleri İttifakı’nın Denizcilik Heyet-i Müttehide si (Su Sporları Federasyonu) Yüzme Komisyonu Başkanı bulunan Ekrem Rüştü (Akömer) Beyin şahsi çabalarıyla 1931 yılında Boğaziçi vapurlarını çalıştıran “Şirket-i Hayriye” Müessesesi tarafından Boğazda bir yüzme havuzu yaptırıldı. Büyükdere kıyısında inşa ettirilen 50 metre uzunluğunda ve 25 metre genişliğindeki ahşap havuz 17 Temmuz 1931 günü yapılan parlak bir törenle açıldı. Açılış nedeniyle yapılan yüzme yarışlarını Beylerbeyi kulübüne mensup yüzücülerin kazandıkları görüldü.
Beş yıl müddetle Türk Yüzme sporunun ve yüzücülerinin hizmetinde bulunan bu havuzda demode klasik kulaç yerini modern kravl’a bırakırken yeni genç yüzücüler de ortaya çıktı. Bu arada Fenerbahçe kulübü tarafından yine Büyükdere’de bir yüzme şubesinin açılması bu spor dalında ayrı bir önem teşkil eder. Böylece Büyükdere önemli bir yüzme merkezi haline geldi.
Fenerbahçe’nin yanısıra Galatasaray,Beylerbeyi ve Beykoz kulüplerinin de yüzme sporunda gösterdikleri olumlu çabayla bu spor dalı daha büyük bir hareket kazandı.
ATATÜRK YÜZME HAVUZU
Türkiye’nin gerçek anlamda ilk modern yüzme havuzu olarak 1939 yılında Beden Terbiyesi Genel Müdürlüğü tarafından Adana’da yaptırıldı.50 metre uzunluğunda ve 22 metre genişliğindeki bu betonarme havuzun etrafında 2200 kişiyi rahatça alabilecek tribünler de inşa edilmiştir .En önemlisi havuz, ısıtma tertibatına haiz bulunuyordu. Adana gibi sıcak bir bölge inşa edilen bu ısıtma tertibatlı havuzda Adanalı yüzücüler yılın en az sekiz ayında çalışma imkanını buldular. Bu modern havuzla Adana bölgesi yüzme sporunda kısa zamanda büyük bir hamle yaptı Adanalı yüzücüler Türk yüzme sporuna yeni rekorlar getirirken yine bu havuzdan pek çok ünlü yüzücü yetişti.
Çevresi palmiye ağaçlarıyla süslü güzel bir park haline getirilen Adana Atatürk Yüzme Havuzunda pek çok şampiyona ve Türkiye birinciliği organize edildi. Adana demirspor takımı uzun yıllar bu havuzda Türkiye sutopu birinciliğini muhafaza eden yenilmez bir takım olarak hakimiyetini sürdürdü.
YÜZME HAVUZUNUN ÖZELLİKLERİ
Yüzme yarışları belirli ölçülerdeki havuzlarda yapılır. Olİmpik karşılaşmalarda 50X25 m ölçülerinde ve 2.2 m derinliğinde havuzlar kullanılır.
- Her biri 2.5 genişliğinde ve birbirinden küçük şamandıralarla ayrılmış kulvarlar bulunur. Şamandıraların ilk 5 m’lik diğer kısımlardan farklı renklerdir.
- Derecelerin tam ve doğru olarak belirlenebilmesi için havuzlar, elektronik sistemlerle donatılır.
- Havuzların kısa kenarlarında, yarışmacıların üzerinden atladıkları ve yükseklikleri en az 50 ile en fazla 75 cm arasında olan çıkış blokları bulunur. Yüzeyleri kaymayan maddelerle kaplanmış olan bloklar düz ya da 10 dereceye kadar eğimli olabilirler. Sırtüstü çıkışlar için kullanılan tutacak yerleri su yüzeyinden 30 ile 60 cm arası yükseklikte bulunur.
- Sırtüstü yüzenlerde dönüşlerin gösterilebilmesi amacıyla, havuzun her bir ucundan 1.8 m yukarıda işaret bayrakları bulunur. Bu bayraklar diğer yarışmalarda kullanılmaz ve kaldırılır.
- Her kulvarın ortasında olacak şekilde, havuzun dibinde gözle görülebilecek şekilde siyah çizgiler bulunur. Bu çizgiler, havuzun her iki ucuna 2 m kala biterler.
YÜZME HAVUZUNUN HİJYENİ
YÜZME HAVUZUNDA NELER OLABİLİR?
Su,Ter,Saç,Toz,Yağ,Üre,Dışkı,Tükürük,Vücut Kiri,Yosun Sporları,Havayla gelen maddeler,Ot ve Yapraklar,Mikroorganizmalar
HAVUZ SUYU NEDEN BAKIM GEREKTİRİR?
Yosun üremesini kontrol
Organik maddeleri gidermek
Bakteri ve virüsleri tahrip etmek
Hoşa gitmeyen koku ve su rengini yok etmek
Renk,Berrak
Emniyet, keyif verici
Arıtma sistemi
Havuzun dibi, duvarları, çevresi temiz.
Dezenfekte kul. Mikroplardan arındırılması gerekir.
BİR YÜZME HAVUZUNDA BULUNMASI GEREKEN ÖZELLİKLER
Rengi, genel görünüşü, berraklığı iyi olmalıdır.
Yüzülmesi emniyetli ve keyif verici olmalıdır.
İyi bir su arıtma sistemine sahip ve yeterli devir daim süresi sağlanmalıdır.
Havuzun dibi, yan duvarları ve çevresi çok temiz aynı zamanda hijyene uygun olmalıdır.
Gerekli miktarda dezenfektan kullanılarak mikroplardan arındırılmalıdır.
HAVUZ BAKIMINDA UYGULANACAK METODLAR
Ph değerinin ayarlanması
Dezenfeksiyon
Çöktürme
Yosun önleme
YÜZME HAVUZU İÇİN İDEAL DEĞERLER
Havuz suyunun pH değeri 7.2 -7.6 arasında olmalı (ideal 7.4)
Serbest aktif klor 0.4 – 2.0 ppm (max.3 ppm) olmalı
Bağlı klor miktarı max 0.7 ppm.’dir.
Havuzun suyunun sertliği CaCO3 olarak,
Kalsiyum Hipoklorit 80-120 mg/lt
Sodyum Hipoklorit 120-150 mg/lt
İzosiyanüratlar 100-200 mg/lt olmalıdır.
Stabilizatör (25-50 mg/lt) max. 75 ppm
Toplam çözünmüş madde miktarı en fazla 1500 ppm olmalıdır.(TDS)
Günlük taze su ilaveleri yüzücü başına 30 litre tavsiye edilir.
PH DEĞERİNİN AYARLANMASI
Havuz yetkisinin Test Kitleri kullanarak ölçtüğü bu değer havuz suyunun asidik mi, nötral mi, bazik (alkali) mi neticesini veren 0 ile 14 arasında bir sayıdır. Yüzme havuz suyu için ideal pH aralığı 7.2 – 7.6 arası nötr değerlerdir.
BAZİK (ALKALİ)
pH değeri 7.6‘nın üzerine çıkınca (alkali alana kaymak demektir) tenimizin normal asit ortamı bozulur. Akabinde de mikropların deri üzerine yerleşip, enfeksiyonlar oluşturmasına sebep olur. Ayrıca klorun dezenfeksiyon etkisi azaltmakta,çöktürme işlemi olumsuz yönde etkilenmekte ve havuz kenarlarında kireç çözeltileri oluşmaktadır. Yüzücülerde ise kaşıntı, göz yanması, deride tahriş ve rahatsızlık verici koku gibi yan etkileri de meydana getirmektedir.
ASİDİK
pH 7.2‘nin altına düştüğünde Kloraminler oluşur, metalik aksamlar üzerinde korozyon tehlikesi, havuz yapı malzemelerinde aşınma ve çöktürme ile dezenfeksiyon yetersizliği gibi sorunlar yaşanır. Ayrıca pH değeri düşük olduğunda da göz ve mukoza tahrişlerine neden olan ve fena koku yaratan klor-azot bileşikleri (monokloramin) oluşmaktadır.
pH’ın HİPOKLORİK ASİTE ETKİSİ
|Hipoklorik asit||Hipoklorik İyonu|
|pH||HOCI,%||OCI,%|
|6.5||90||10|
|7.0||73||27|
|7.2||66||34|
|7.6||45||55|
|8.0||21||79|
|8.5||10||90|
Tablodan da anlaşıldığı gibi pH değeri 7.6’nın üzerine çıktığında, sudaki serbest aktif klorun dezenfeksiyon etkisi kaybolur. Bu nedenle klorlama sırasında havuz suyunun pH değeri 7.2 – 7.6 seviyesinde tutulmalıdır.
DEZENFEKSİYON / KLORLAMA
Bakımı yapılmamış havuz suyundan bulaşabilecek hastalıklar:
Tifo
Kolera
Çocuk Felci
Kulak enfeksiyonu
Göz enfeksiyonu
Mide enfeksiyonu
Lejyoner hastalığı
Deri enfeksiyonu
Klorlama yüzme havuzunda oluşan 2 esas organik kirliliği gidermek için ilave edilir:
1-NİTRATLI MADDELERİN GİDERİLMESİ
Yüzen insanların bıraktığı idrar ve diğer nitratlı kirlilikler, amonyak birleşimleri meydana getirir. Hipoklorik asit (HOCl) şeklindeki klor bunlarla reaksiyona girer ve kloramin oluşturur. HOCl yeterli ise bunların zararsız maddecikler haline gelinceye kadar parçalamaya devam eder. Ancak klor miktarı yeterli olmaz ise, reaksiyon sonucu nitrojen triklorit oluşur. Buda havuz yüzeyine çıkar ve “Yüzme havuzunun kokmasına” neden olur. Havuz suyunda yüzen insanların sürekli bakteri ve nitrojenli madde çıkartırlar. Bu nedenle pH’ı ayarlayıp klor doğru oranlarda ilave edilmelidir ki oluşan bu kirlilik giderilebilsin ve sudaki kloraminler yok edilsin.
2-BAKTERİYEL KİRLİLİĞİN GİDERİLMESİ
Bakteriler çok küçük, genellikle tek hücreli organizmalar olup, dış biçimler bakımından dört ana gruba ayrılmaktadır. KÜRESEL, ÇUBUK, SPİRAL ve ORAK biçimlidir.
KÜRESEL biçimli bakteriler, (koküsler) tek başlarına bulundukları gibi örneğin: pnömakoküsler, meningokoküsler; akciğer ve beyin zarı iltihabı yaparlar.
ÇUBUK biçimli bakteriler, örneğin: koli,tüberkiloz ve difteriel bakteriler.
SPİRAL biçimli bakteriler, örneğin: sifilis (Frengi)yapıcı bakterilerdir.
ORAK biçimli bakteriler olarak da örneğin: kolera yapıcı bakteriler bulunmaktadır.
Bakterilerin çoğalması bölünme yoluyla olmaktadır. Uygun ortam koşullarında her 15-20 dakikada bir bölünme olur. Virüsler bakterilerden oldukça küçüktür. Virüsler organizma değildir. Yani bir hücreden oluşmazlar. Bir virüsün tek faaliyeti, canlı hücrelere kendi yapı modelini programlayarak, kendisinin çoğalmasını sağlamaktan ibarettir.
UYGULAMA
Dezenfeksiyon / Klorlama işlemi havuz suyuna MIXO – GRANULAR dezenfektanları ilavesi ile yapılır.
Yüzme havuzunun dezenfeksiyonu demek, mikroorganizmaların öldürülmesi demektir. Optimun bir dezenfeksiyon verimi için pH değerinin 7.2’ye ayarlanması gerekir. Suda bulunan aktif klora da denir. Serbest aktif klor miktarı 0.4 – 2.0 ppm olduğunda havuz suyu dezenfekte edilmiştir.
Serbest aktif klor ile bağlı klor tayinleri Test Kit cihazı vasıtasıyla yapılmalıdır. Havuz suyu yeterli klorlanmadığı taktirde mikrobiyolojik kirliliğe neden olan organik maddeler ortamdan uzaklaşmadığı için havuzda klor kokusunu andıran keskin kokulara neden olur. Fazla klorlama izlenimi veren bu durum, aslında yetersiz klorlamanın bir sonucudur. Bu durumda klorlamaya devam edilmelidir. Bu işlemler sırasında pH değerini belli aralıklarla kontrol ederek 7.2 – 7.6 arasında tutulmasına çalışmalıdır.
Serbest etkili klor; klorun sudaki elementer klor, klor altı asidi ve hipoklortit iyonları yada kombinasyonlarından oluşan biçimidir.
Bu biçimler kısa etkime süreleri içinde bakterileri öldürme yeteneğine sahiptir. Ayrıca bir de bağlı klor vardır. Buda klorun sudaki klor ve organik azot bileşikleri ve amonyumdan (NH4+) oluşan kimyasal bileşiği (kloramin) anlatılmaktadır. Amonyum ve organik azot bileşikleri tüm havuz sularında bulunur. Yüzenlerin ter ve idrarlarından mütevellit oluşan kloramin nedeniyle rahatsız edici koku veren yüzme havuzunda göz ve mukoza yanmaları söz konusu olmaktadır.
Bağlı klor miktarının yükselmesi, suyun çok fazla kirlendiğini (kullanıldığını) yada temiz su ilavesinin çok yetersiz kaldığını gösterir.
Bağlı klor= Toplam klor – Serbest aktif klor
ÖRNEK= Toplam klor miktarı 2 ppm serbest aktif klor miktarı 1.5 ppm bulunsun, bu durumda , Bağlı klor=2-1.5= 0.5 ppm’dir. Bağlı klor miktarı 0.7 ppm’e ulaştığında veya aştığında şok klorlama yapılmalıdır. Şok klorlama yüzücülerin havuzda bulunmadığı zaman genel anlamda gece yapılır. Şok klorlama her 10 m3 su içi 160-200 gram MIXO-GRANULAR dezenfektanları ilave ederek şoklama (klor şoku yapılmalıdır. Daha sonraki ilaveler 10 m3 havuz suyu için 10 gr. veya 20 gr. olmalıdır.
ÇÖKTÜRME
Havuz sularında bulunan; Bulanık yapan maddeler, kolloid maddeler ve kısmen çözülmüş maddeler filitre edilebilir bir nitelik kazandırılabilir. Bu amaçla kullanılan MIXO-FLOC floklar oluşturur ve çökmeyi sağlar. Filitrasyon işlemi ile floklar filitrede tutulur. Filitre basıncı düzenli olarak kontrol edilir, basınç yükseldiğinde filitrelerde biriken floklar ters yıkama ile dışarı atılır. Optimum bir çöktürme verimi için pH değerinin 7.2’ye ayarlanması gerekir. Kullanım ise 100 m3 havuz suyuna 1-2 lt. MIXO FLOC (çökeltici) yeterli olacaktır.
YOSUN ÖNLEME
Mevcut bir yüzme havuzunda yosun oluşumu başlarsa kirlenme de var demektir. Bu nedenle bu konuda en başarılı yol yosun gelişiminin önceden engellenmesi olacaktır. En iyi önleme tedbiri ise temizlenen havuzu doldurmadan önce duvarlara % 10’luk MIXO-ALGEACID çözeltisinin sürülmesidir.
Havuzun doldurulmasından sonraki ilaveler yüzücü sayı ve hava koşullarına göre haftada bir 10 m3 havuz suyu için 100 gr. MIXO-ALGEACID yeterli olacaktır.
Havuzda Su Dışı Ortamlar
Havuzun kullanıcılar açısından sağlıklı ve uygun olmasında mimarı yapıyla ilgili bazı özellikleri gözden geçirmek gerekirse:
Havuzun iç cidarları ve tabanı hiçbir kirlilik maddesini tutmayacak şekilde cilalı,parlak yüzeyli açık renkli bir madde ile örtülmüş olması ve köşelerin yuvarlatılmış olması gerekir. Yüzme havuzu 0,90 -1,50 metre derinliğinde (atlama sahalarında 3-3,5 metre uzunlukları 24-50 metre uzunluklarının 1/2 veya 1/3 genişliğinde yüzücü başına 2 m3 yüzey hesap edilerek inşa edilirler. Havuzlarda en derin ve en sığ yer işaretlenmeli, derinlik çizgileri belirgin olmalı, havuz derinliği havuz kenarında belirtilmelidir. Bütün havuz giriş ve çıkışları kontrol altında tutulmalı, havuz alanları kullanım dışındayken, iyice kilitlenmesi ve güvenlik altına alınmalıdır.
Dalma alanı yüzme alanından ayrılmalı.
Çocuklar için esas havuz dışında ayrı yüzmek için bir yer olmalı.
Kapalı havuzlarda kullanılan bütün malzemeler neme ve kimyasallara karşı dayanıklı olmalı.
Her kullanıcının 20m2 lik bir alanı olmalı, havuzun maksimum kullanıcı sayısı buna göre hesaplanmalı.
Havuz en az yılda bir kez boyanmalı.
Bir havuzda en az 2000 m2 bir can kurtaran olmalı.
Bütün yürüyüş yerleri kaymaz malzemeden olmalı.
Havuz suyu sıcaklığı 25-30C olmalı.
Oda sıcaklığı su sıcaklığından 2C yüksek olmalı ve günde 2C den daha fazla değiştirilmemeli. Nemlilik hava sirkülasyonu kullanılarak %60 ve altında sabitlenmeli.
Not: Ne zaman klor seviyesi ile ilgili şikayetler yapılmaya başlarsa neredeyse gerçektir ki pH yüksek ve önerilen sınırlardan çıkmış veya tüm bulaşanları ve alt ürünlerini yok edecek kadar serbest klor yoktur.
Kurallar :
Kategoriler :
Sydney 2000’de erkekler ve bayanlar toplam 16 kategoride yarışacaklar. Ancak 1500 metre serbest sadece erkeklere ve 800 metre serbest de sadece bayanlara açık kategoriler olacak. Olimpiyatlarda dört yüzme stili kullanılacak : serbest , sırt üstü , kurbağalama , kelebek. Geriye doğru sırt üstü , kurbağalama ve kelebek 100 m ve 200 m mesafeleri olmak üzere iki şekilde uygulanacak. Serbest stil yüzme ise 50 m , 100 m , 200 m , 400 m ve ayrıca erkekler için 1500 m ve bayanlar dalında 800 m olarak uygulanacak. Bireysel karışık yüzme yarışları ise 200 m ve 400 m olarak uygulanır. Yüzücüler yarışın her ayağında farklı bir stil uygular. Karışık yüzmede bu stillerin uygulanma sırası bir tür dışında kelebek , sırt üstü , kurbağalama ve serbest stil şeklindedir diğer kalan stilde ise bu sıra sırt üstü , kurbağalama , kelebek ve serbest stil şeklindedir. Diğer yüzüş kategorileri ise 4×100 m serbest ve 4×200 m serbesttir. Sydney’deki olimpik havuz 50 metre uzunluğundadır . Birçok kategori bundan daha uzun olduğu için yarışlar havuzu baştan sona birkaç kere geçme şeklinde yapılacaktır.
Dönüşler :
Serbest stil ve sırt üstü yüzenler ters yönde yüzmek için su içinde dönüş yaptıkları sırada vücutlarının herhangi bir yeriyle havuzun kenarına değebilirler. Ancak eğer bir yüzücü sırt üstü yüzüşten , karışık yüzüşe geçecekse elleri havuzun kenarına değene kadar dönemez.
Yarışın başlaması ve bitmesi :
Yarışın başında yanlış start alan yüzücü anında diskalifiye olur. Sydney’de her yüzücünün yeri ve zamanı elektronik olarak belirlenecektir. Yüzücünün start aldığı yerdeki basınç blokları yüzücünün ne zaman harekete geçtiğini gösterecektir. Yüzücünün havuzda dokunacakları yerlere yerleştirilmiş olan özel sensörler yüzücünün buraya ne zaman dokunduğu bildirecektir. Böylece bu bölgelere kimin daha önce dokunduğu kolayca belirlenebilecektir. Eğer bir yüzücü takım arkadaşı havuzun kenarına değmeden maksimum 0.3 sn önce havuza atlarsa tüm takım diskalifiye olur. Yüzücü takım arkadaşı gelirken dalmaya hazırlanabilir ; ancak bu sırada ayakları bloklara değer durumda olmalıdır. Serbest stilde ve sırt üstü yüzenler tek elle havuzun kenarına değerek yarışı bitirebilirler ; ancak kurbağalama ve kelebek yüzenler yarışı bitirmek için iki elle birden değmelidirler.
Yüzüş stilleri :
Serbest Stil :
Serbest stil gerçekte bir yüzme stili değildir . Sadece yüzücülere istedikleri şekilde yüzme imkanı tanır. Serbest stilde en önemli kural yüzücünün yüzerken vücudunun bir kısmının suyun dışında kalmasıdır. Yüzücüler su altında yüzemez ve suya atladıktan en fazla 15 metre sonra kafalarını su yüzeyine çıkarmaları gerekir.
Sırt Üstü :
Sırt üstü yüzenler yüzmeye başlarken ayaklarını ve de ayak parmaklarını suyun altında tutmalıdırlar. Ayrıca isminden de anlaşılabileceği gibi sırtları üzerinde kafaları yukarda yüzmeleri gerekir. Yüzücüler start aldıktan sonra 15 m kadar su altında yüzme hakkına sahiptir.
Kurbağalama :
Kurbağalama yüzüşte yüzücüler kafaları aşağıda ve ayakları hareket eder şekilde düz bir çizgi boyunca yüzerler. Yüzücüler sadece start anında bir elle kulaç hakkına sahiptir , bunun dışında elleriyle kulaç atamazlar. Ve her kulaçta yüzücünün kafası suya girip çıkmalıdır. Yarışın sonunda ve her dönüşte havuzun kenarına iki elleriyle dokunmalıdırlar.
Kelebek :
Kelebek, kurbağalama yüzüşe benzer. Ancak kelebek yüzüşte yüzleri suyun yüzeyine değecek şekilde yüzerler . Ayrıca kelebek düz bir çizgiden çok iki boyutlu bir düzlemde yapılır. Yüzücüler diğer stillerde olduğu gibi 15 metre boyunca su altında yüzebilir. Ayrıca yüzücüler havuzun kenarına her dönüşte ve yarış sonunda değmek zorundadırlar. Ayrıca kelebek stilinde diğer bir kural ise ellerin ve ayakların eş zamanlı olarak hareket etmesidir.
2000 :
Federation Internationale De Natation Amateur ya da kısa adıyla FINA’nın belirlediği kurallara göre bir ülke 2000 Olimpiyatları’na maksimum iki yüzücü gönderebilir ; ancak ikisini beraber gönderebilmesi için ikisinin de A standartlarında olması gerekir eğer değillerse sadece bir yüzücü katılabilir. Olimpiyatlara katılacak yüzücü sayısı konusunda hiçbir kısıtlama yoktur.