Yeni türün merkez üssü Londra
CGTN
Eski moda bir fotokopi makinesi hayal edin, bir kâğıt yaprağının kopyasını çıkarın. Sayfada her zaman küçük hatalar ve kusurlar olur, olmaması gerektiği yerlerde ufacık siyah noktalara sebep olur. Ya da eğer isterseniz, bir ses dosyasının kopyasını veya bir dosyadan diğerine çok büyük miktarda bilgiyi kaydeden bir bilgisayar hayal edebilirsiniz. Teknoloji, bu hataları daha az seyrek ve daha az göze çarpabilir yaparak, her zaman iyileştirilebilir.
Her yeni nesil ile -ister insanlar ya da isterse virüsler hakkında konuşalım- büyük miktarda genetik bilgi kopyalanır. Zaman zaman hatalar olabilir. Biz bu hatalara "mutasyon" diyoruz, ancak onlar nadiren herhangi bir pratik farklılık yaratabilir.
Nature Genetics araştırması, bir bebek doğduğunda bu tek bir nesilde ortalama 42 emsalsiz mutasyon olduğunu tahmin ediyor. Covid-19 virüsünün genetik kodu, 30 bin nükleotidin altında bir insanınkiyle kıyasladığında daha kısadır, bu yüzden daha az kopyalama hatası vardır.
MUTASYONLAR HER ZAMAN OLUR
Covid- 19 virüsünün yapısındaki zayıf mutasyonlar bilim insanlarına genetik kodunu izleme olanağı sağlıyor, fakat bu uzun ve zahmetli bir süreçtir. Nextstrain gibi projeler, virüsün ülkeden ülkeye nasıl taşındığını gösteren küçük farklılıkları kullanarak, filogenetik bir inceleme yürütmemiz için gereken bilgiyi kullanıyor. Bir virüsün dünya çapında 76 milyondan fazla insana bulaştığı bilindiğinde (gerçek rakam muhtemelen birkaç kat daha fazladır), her vakada ayrı ayrı genetik kodunu izlemek mümkün olmayacaktır.
Bu noktaya kadar, Covid-19 virüsünün birçok diğer virüse göre daha yavaş mutasyona uğrama eğilimi nedeniyle şanslıydık; aşılar için yavaş hareket eden hedef iyi bir haberdir. Yine de önünde sonunda Covid-19 için pratik farklılık yaratacak bir mutasyon olacağını her zaman biliyorduk.
Şimdi görünüşe göre, İngiltere'de bulunan belirli bir mutasyon, virüsün yüzde 70 daha hızlı yayılmasına sebep oldu. Her bir vakanın genetik kodunu kontrol edemeyeceğimiz için ne kadar hızlı bulaştırdığını tam olarak bilmemiz -ya da yeni türün eski türe göre daha fazla ya da daha az ölümcül olup olmadığını bilmemiz- zordur. Bu tür hızlı yayıldığı için Londra'da hızla baskın tür haline geliyor.
Mutasyonlar her zaman olur, ancak bu doğal seçilimdir -kopyasını yapma yeteneği- onların tutunmasına yol açıyor. Genellikle virüslerle bir değiş tokuş vardır. Eğer virüs bir insan vücudunda daha az belirti üretirse, hasta muhtemelen daha fazla hareketli olacak ve virüsü daha kolay geçirecektir. Bir virüs daha fazla bulaşıcı olduğunda genellikle daha az tehlikeli olur. Bu vakada fakat bununla ilgili bir kanıt yok. Yanıtını, ''bilmiyoruz'' diye verebileceğimiz birçok soru var; bu yeni tür muhtemelen genç insanlarda hafifçe hastalığı kötüleştirmeye sebep verebilir ve muhtemelen çocuklara daha kolayca bulaşabilir, ancak veriler hâlâ eksik. Aksine, kesin olmamakla birlikte aşılar muhtemelen etkili olacak.
İNGİLTERE DÜNYA STANDARTLARINDA GENETİK TEST OLANAKLARINA SAHİP
Yeni tür açıklamasından sonra 40'tan fazla ülke İngiltere'ye seyahat yasağı kararı aldı. İngiltere'nin salgın başladığında harekete geçmede çok yavaş kaldığını düşünen biri olarak, bu hareketi tamamıyla destekliyorum; yapmasaydım ikiyüzlü olurdum.
Bu yeni türü İngiltere'de izole etmeye çalışmak tamamıyla mantıklı, ancak buradaki yaygınlığı ve yurt dışındaki tespiti bunu yapmak için zaten çok geç olabileceğini gösterebilir. Yeni türün İngiltere meydana gelip gelmediğini henüz bilmiyoruz bile. İngiltere dünya standartlarında genetik test olanaklarına sahip, ülkedeki her on vakadan biri virüsü incelemek için tam genom dizilimine sahipti. İngiltere muhtemelen etkiyi ilk fark eden oldu; göreli olarak vakalar hakkında ayrıntılı bilgiye sahibiz. Yeni türün nadiren (vakaların yaklaşık olarak yüzde 5'i) Yorkshire, ancak genellikle (yaklaşık olarak vakaların yüzde 60'ı) Londra'da olduğunu biliyoruz.
YENİ TÜRÜN MERKEZ ÜSSÜ LONDRA
Meraklı fakat faydalı bir tuhaflıkla, İngiltere'de kullanılan PCR (polimeraz zincir reaksiyonu) testi zaten yeni türü fark etmektedir; üç göstergeden sadece ikisi yeni türü tanıyabiliyor, ikisi arasında hızlı bir ayrım yapılmasına olanak sağlıyor. İngiltere içinde, yeni türün merkez üssünün Londra olduğu görünüyor. Londra'nın, bir kent olarak küresel bağlantısı göz önüne alındığında, salgın sırasında bile, bu sırada kolayca ithal ya da ihraç edebilirdi.
Her zaman en savunmasızları aşılamak için zamana karşı bir yarış vardı, ancak saat şimdi öncekine göre daha hızlı dönüyor. Birçok sağlık hizmeti çalışanı zaten ilk dozu aldı ve aşılanmaları için bazı yaşlı arkadaşlarımın çağrıldığını biliyorum. Covid-19 virüsünün orantısız şekilde yaşlı insanları öldürdüğü dikkate alındığında, onlara öncelik vermenin toplam ölüm oranları üzerinde büyük etkisi olacak.
Avrupa Birliği (AB), hemen uygulamaya konacak aşının kullanımını onaylayarak aynı şeyi yaptı, aşının devreye sokulması daha hızlı bulaşmayla mücadele ettiği için gelecek birkaç ay kritik öneme sahip olacak.