P. Polyakov. Biron'un devrilmesi. Lazhechnikov'un Buz Ev adlı romanı için illüstrasyon, 1894
В önceki haber Ioannovich ailesinden Rus tahtının varisinin aranması, İmparatoriçe Anna'nın ölümü ve Biron'un bebek Ioann Antonovich altında naip olarak faaliyetleri hakkında söylendi. Döngünün son yazısında Biron'un düşüşünden ve hayatının son yıllarından bahsedeceğiz.
"Gece Devrimi" 9 Kasım 1740
Hatırladığınız gibi, Mareşal Munnich, Biron'un hem yükselmesinden hem de kendisinin işgal ettiği yeterince yüksek konumdan memnun değildi. En önemlisi, Minich Generalissimo unvanını almak istedi. 9 Kasım 1740 gecesi, bebek imparatorun annesi Anna Leopoldovna'nın rızasını alan mareşal, sadece 80 askerin başında, naibi devirmek için cesurca Yazlık Saray'a gitti. Kırım kampanyalarına ve teğmen albay rütbesine yükselen Perekop'un fırtınasına katılan komutan Revel'in (Tallinn) oğlu Christoph Hermann von Manstein, ana yönetici olarak atandı. Manstein müfrezesinin askerleri (20 kişi - Minich ve kalan 60 asker sokakta kaldı), naip yatak odasını bulmakta zorlanmadan, tüfek izmaritleriyle kapıyı çaldı ve odaya girdi. Biron umutsuzca kendini savundu ve ardından gelen kavgada askerler ona 20 yara verdi ve bunların bazıları 2 yıl boyunca kendilerini hissettirdi. Sonunda, naip bağlandı, bir paltoyla kaplandı, sokağa taşındı (aynı zamanda Anna Ioannovna'nın cesediyle tabutun durduğu salondan geçtiler) ve bir arabaya kondu. Karısı da saraydan çıkarıldı, ancak onu götürmediler - sadece rüzgârla oluşan kar yığınına attılar.
Gustav Biron ve Kabine Bakanı A.P. Bestuzhev-Ryumin de tutuklandı. Gustav Biron'un kaderi hakkında zaten konuştuk. Ancak Bestuzhev-Ryumin ortadan kaybolmadı - kısaca Vologda mülküne gönderildi, ancak daha sonra geri döndü ve hatta İlk Aranan St. Andrew Emri'ni aldı - için "masum acı". Daha sonra Rus İmparatorluğu'nun şansölyesi ve yakın tarihi "Midshipmen, forward!" dizisinin olumlu kahramanı oldu. Frederick II'nin söylediği A.P. Bestuzhev-Ryumin hakkındaydı:
"Yolsuzluğu, metresi (Elizabeth) için yeterince zengin bir alıcı bulabilirse müzayedede satacağı noktaya ulaştı."
Prusya kralından gelen bilgiler doğruydu: Şansölye hükümetinden yedi bin ruble ve İngilizlerden on iki bin ruble aldı. Avusturyalılardan da para aldı.
Ama Byron'a geri dönelim. Tutuklanmasından sonra yazılan özdeyişte, naipin altın boynuzları kırılmış bir boğa olarak adlandırılması ilginçtir: Kabul etmelisiniz ki, karşılaştırma oldukça gurur verici ve rahatsız edici değil. Altın boynuzlu boğa, hala tüyleri yolunmuş bir horoz, uyuz bir köpek, bir domuz ya da bir sıçan değil.
Pelym'e ve geri
Eski naip soruşturması, onu suçlayacak hiçbir şey olmadığı ortaya çıktığı için hızla çıkmaza girdi. Örneğin, Munnich, Biron'un hazineden Mitau'da bir saray inşası için 300 bin ruble, ipotekli Courland mülklerinin satın alınması için 600 bin ve Silezya'daki Wartenberg mülkünün satın alınması için 37 bin Reichstaler aldığını belirtti. bunu kanıtlamak mümkün değildi. Eski naip yüzsüzce bir duruşma talep etti ve "rahatsız edici sorular" sordu:
"Lütfen bana ne kadar çaldığımı göster. Tam olarak nereden, hangi çantadan aldım.
Kimse bunu gösteremezdi, ama kendin düşün, bir özürle gitmesine izin vermemek miydi? O zaman değil, geceleri yataktan çıktılar. Biron, kiliseye gitmemekle, Anna Ioannovna'nın sağlığını umursamamakla ve ona saygısızlık etmekle haksız yere suçlandı, Anna Leopoldovna ve kocasına küstahça davrandı, “öfkeyle saldırdı» aynı şekilde devlet adamları ve benzerleri hakkında. Biron ayrıca, Prens Holstein'ı Rusya'ya getirmekle tehdit etmekle suçlandı, bu onun için hiç de faydalı değildi: Elizabeth'in daha sonra St. .Petersburg. Biron, elbette, İvanoviçlerin tarafındaydı. Ancak düşmanları suçlamaların akla yatkınlığını düşünmediler bile.
14 Nisan'da İmparator VI. İvan adına yayınlanan manifestoda Biron'un Boris Godunov ile kıyaslanması merak ediliyor.
Eski naip, çeyreklik cezasına çarptırıldı, ancak infazın yerini Pelym'de sonsuz bir sürgün aldı ve Biring olarak adlandırılması emredildi. 14 Haziran 1741'de Biron, ailesi ve 84 askerin koruması altında kendisine bırakılan birkaç hizmetçisiyle birlikte Pelym'e götürüldü. Hedeflerine ancak Kasım ayında ulaştılar.
Çok daha sonra, o bölgelere sürgün edilen Decembrist A.F. Briggen, Biron'un yaşadığı yaşlıların hikayelerini yazdı.
“Çok gururlu davrandı, öyle ki, mahalli vali onunla sokakta buluşup konuştu, şapkasını çıkardı ve evinde davetsiz oturmaya cesaret edemedi.”
Ancak, ıstırap ve umutsuzluk içinde, eski naip, Munnich'in projesine göre inşa edilen kendisine tahsis edilen evi iki kez ateşe vermeye çalıştı.
"Brunswick ailesinin" düşüşü
Minich, böylesine imrenilen bir generalissimo unvanını almadı ve Rusya'nın hükümdarı olan Anna Leopoldovna'dan bir teşekkür olarak kısa süre sonra görevden alındı. İngiliz elçisi Edward Finch'e göre bu kadın, "zeka ve sağduyu ile donatılmış". Birçok çağdaş, onun nezaketini ve nezaketini not eder.
Aynı zamanda, Anna'nın siyasi mücadele ve saray entrikalarında pratikte hiçbir deneyimi yoktu, küçümseyici, kayıtsız ve başka birinin aldatmacasına inanmıyordu (Elizabeth daha sonra yararlandı).
Aynı zamanda, yeni hükümdarın Moritz Linar ile yenilenmiş bir güçle ilişkisi vardı, bu evlilikten önce bile o kadar hızlı başladı ki İmparatoriçe Anna Ioannovna bu Sakson'u Rusya'dan kovmak için acele etti.
Louis Caravaque'ın fotoğrafı. Anna Leopoldovna'nın Portresi, 1740
Moritz Karl Linar, bilinmeyen bir sanatçının portresi, 1756
Bu arada, St. Petersburg'daki durum karmaşıktı ve daha fazla dikkat gerektiriyordu. Yeni Kabine Bakanı Mikhail Golovkin, Osterman'ın yeteneklerine ve yetkisine sahip değildi, hükümette bir anlaşma yoktu ve Chétardy Paris'e St. Petersburg'da olduğunu bildirdi "herkes ayrılır". Kraliyet sarayında toplar topları takip etti ve muhafızları zaten disiplinle ayırt edilmeyen başkentin garnizonunda gerçek bir karmaşa yaşanıyordu. Sadece subaylar değil, aynı zamanda muhafız alaylarının askerleri de hizmete sarhoş geldi, askeri tatbikatlar yerine kağıt oynadılar, nöbetçiler keyfi olarak "gardiyanları terk etti". Gardiyanların meyhanelerde ve genelevlerde düzenlediği kavgalar, sokaklarda kavgalar ve hatta ateş açmalar, yoldan geçenlerin soygunları olağan hale geldi. Semyonovsky alayının bir bombacısı olan belirli bir Ivan Korkin, en büyük şansölye A. M. Cherkassky'nin evinden çaldığı yemeklerin satışı sırasında pazarda gözaltına alındı ve Preobrazhensky alayı Artemy Fadeev'in bir askeri çoktan gümüş eşya ve tencere çıkardı. kraliyet sarayından. Bir başka Preobrazhensky, Gavriil Naumov, sarhoş bir şekilde Fransız büyükelçisi Chétardie'nin evine girdi. Sorgulama sırasında, Marki'den borç para almak istediğini ifade etti. Fransız diplomat Favier, St. Petersburg'un muhafız alayları hakkında şu değerlendirmeyi yaptı:
“Garnizonu başkentte olan Rus İmparatorluğu'nun yeniçerilerinin büyük ve son derece işe yaramaz bir birliği ... avluyu hapsediyor gibi görünüyorlar.”
Bu arada intikam hayali kuran İsveç'te “savaş şapkası partisi” kazandı. 1741'de Finlandiya topraklarında gerçekleşen Rusya ile yeni bir savaş başladı. Rus birlikleri, bize zaten aşina olan Mareşal Pyotr Lassi tarafından yönetiliyordu.
İsveçliler "Rus şapkalar savaşını" (Hattarnas ryska krig) kaybettiler, ancak bu, Rusya'daki başka bir darbenin nedenlerinden biri oldu. “Rus vatansever” Elizabeth, Rusya ile savaş halinde olan İsveç'in ve bu ülkeye müttefik olan Fransa'nın parasıyla organize etti (o zaman alacaklılarını ve hayırseverlerini alaycı bir şekilde “atmasına” rağmen - kazananlar faturalarını ödemiyorlar) ).
İlk başta, Anna Leopoldovna, Kasım 1741'de Silezya'daki bir Rus ajanından, mahkeme doktoru ve maceracı Lestok'un tutuklanması için kesin bir çağrı içeren komplonun ayrıntılı bir açıklamasını içeren bir mektup alan bir hata yaptı. Elizabeth'e, kendisini masumiyetine ikna etmesine izin veren bir belge.
Johann Hermann Lestok, G.K. Groot'un bir portresinin kopyası, 1740'lar. Bu sayede İsveç ve Fransa'dan komplo finansmanı sağlandı. Chétardie'nin raporlarında, bir ajan olarak tanımlandı "cesur dostum”, Fransız hazinesinden 15 bin liralık bir “emekli maaşı” aldı. Ve St. Petersburg'daki Prusya büyükelçisi, Frederick II'ye yazdığı bir mektupta onu aradı "majestelerinin çok gayretli bir kulu, sanki hizmetinizdeymiş gibi»
Bu arada, Anna Leopoldovna'nın bakanları, savaşı, St. Petersburg'dan tamamen ayrışmış ve kontrol edilemez hale gelen muhafız alaylarının geri çekilmesi için bir bahane olarak kullanmaya karar verdiler. Anna Leopoldovna ve Elizabeth arasındaki konuşmadan sonraki gün, gardiyanlar başkentten konuşmaya hazırlanma emri aldı. Komplocular için daha iyi bir hediye yapmak imkansızdı: gardiyanlar savaşmak istemediler, ayrıca daha sonra başkente iade edilmeyeceklerinden korkuyorlardı. Toplam 308 Preobrazhenian (Elizabeth'in altında hayat arkadaşı olacaklar ve cezasız kavgalarıyla ünlü olacaklar) genç meşru imparatoru yakalayarak ve ebeveynlerini tutuklayarak Rusya'nın kaderini belirledi. 20 yıl boyunca Rusya'da "mutlu Elizabeth" iktidara geldi. Böylece, Anna Leopoldovna bir yıldan biraz fazla bir süre iktidarda kalmayı başardı.
Elizabeth'in komplosu, Rus ileri gelenleri ve aristokratları arasında kendi "partisine" sahip olmaması bakımından benzersizdi. Ancak yabancı büyükelçilerin genel görüşünü ifade eden Sakson elçisi Petzold daha sonra şunları söyledi:
"Bütün Ruslar, ellerinde belirli sayıda el bombası, votka dolu bir mahzen ve birkaç torba altın bulundurarak her şeyi yapabileceklerini kabul ederler."
Sarhoş askerler daha sonra Mareşal Peter Lassi'nin evine baktı. Sadece onun becerikliliğinin onurlu komutanı tutuklanmadan kurtardığı bir efsane var - sanki kime hizmet ettiği sorusuna, mareşal cevap verdi: şimdi hüküm süren kişiye.
Biron, iktidara gelen Elizabeth'i asla gücendirmedi. Hatta ona patronluk tasladı - sonuçta Anna Ioannovna ve saraylılarının çoğu kızına küçümsemeyle davrandı "askerin limanı". Bir keresinde Elizabeth'in borçlarını bile ödedi ve ona 20 ruble verdi. Yeni İmparatoriçe Biron rehabilite etmedi, ancak yine de tüm ailesiyle birlikte 20 yılını geçirdiği Yaroslavl'da yaşaması için transfer edilmesini emretti. Ve Minich ve karısı Pelym'e gitti - bizzat kendisi tarafından devrilen naipin bakımı için tasarlanan hapishaneye: dedikleri gibi, "bir başkası için bir delik kazmayın." Emekli olan Minich tutuklandı ve ölüme mahkum edildi, ancak son anda affedildi (yakında bulunan Osterman çoktan kafasını doğrama bloğuna koymuştu). Kazan'da Pelym'den dönen Biron, oraya giden Minikh ile bir araya geldi: Anna Ioannovna'nın soyluları birbirlerine bir şey söylemediler - sadece sessizce yay alışverişinde bulundular. Pelym'de emekli mareşal, Biron'u naiplik görevinden birden fazla kez alma konusundaki pervasız kararından muhtemelen pişman oldu. 20 yıl sonra Minich ve Biron, St. Petersburg'da - İmparator III.Peter'in sarayında tekrar buluşacak.
Biron'u ele geçiren cesur savaşçı Manstein, filoya transfer edildi, daha sonra bir kaleye dikildi, ancak kısa süre sonra serbest bırakıldı. Kaderi cezbetmemeye karar vererek, ünlü Rusya Notları'nı yazdığı Prusya'ya kaçtı. "Meek Elizabeth" öfkesini Manstein'ın görevden alınan ve tutuklanan babasından çıkardı.
Yaroslavl'da Biron
Petersburg'dan Yaroslavl'a eski naip kıyafetleri, mobilyalar, tabaklar, kütüphaneden kitaplar ve hatta av tüfekleri, köpekler ve atlar içeren iki sandık teslim edildi. Mektuplaşmasına izin verildi, ancak şehirden 20 milden fazla seyahat etmesi yasaktı. Biron, önce teğmen N. Davydov ve ardından eski naibinin 25'te St. Petersburg'da şikayette bulunduğu S. Durnovo tarafından yönetilen 1753 asker tarafından korunuyordu:
“Bu adamdan o kadar çok acıya katlanmak zorunda kaldık ki, gözlerimizin yaşlardan kuruduğu çok az gün geçti ... sebepsiz yere, bize bağırıyor ve en acımasız ve kaba sözleri söylüyor.”
Sonunda Biron, Durnovo'nun kaldırılmasını sağladı, ancak yalnızca herhangi bir ceza almamakla kalmadı, hatta terfi bile aldı.
1749'da Biron ailesinde bir skandal patlak verdi: kızı Hedwig Elizaveta kaçtı. Ama sanıldığı gibi genç bir erkek arkadaşa değil, Trinity-Sergius Lavra'da hacca giden İmparatoriçe Elizabeth'e. İlk başta, bu entrikaya katılan Yaroslavl valisi Puşkin'in karısının yardımıyla, İmparatoriçe'nin ilk devlet hanımı Kontes M. E. Shuvalova ve ardından Elizabeth ile bir izleyici ile bir toplantı yaptı. Tereddüt etmeden kaçak, Lutheran inancının insan ruhuna zararlı olduğunu anladığı ve zorba babasının Ortodoksluğa geçmesine izin vermediği için evi terk ettiğini açıkladı. Bu olay İmparatoriçe'nin sarayında küçük bir sansasyon yarattı. Biron'un kızı vaftiz edildi, ikinci mabeyinci olarak kabul edildi - nedimelerin gözetmeni ve Baron A. I. Cherkasov ile evlendi.
Barones Ekaterina Ivanovna Cherkasova, I. Darbes'in portresinde doğan Prenses Hedwig Elizaveta Biron, 1781
Bu arada, tüm Rus rütbelerinden ve unvanlarından yoksun bırakılan, yine de Polonya kralının (Biron'u unvanından mahrum bırakabilecek tek kişi olan) bir vasalı olan meşru Courland Dükü olarak kalan Biron'a dönelim. Hem Courland'da hem de Polonya'da, Biron'un serbest bırakılması için zaman zaman talepler vardı. Şansölye Bestuzhev-Ryumin, Oğullarını Rusya'da fahri rehineler olarak bırakarak Biron'u Mitava'ya göndermeyi teklif etti. Ancak Elizabeth kararlıydı: Rusya'yı yabancıların yönetiminden nasıl kurtardığına dair bir efsane oluşmaya başlamıştı bile. Ama aslında, "Peter'in kızı" döneminde Rusya'daki yabancıların sayısının ve etkilerinin daha da arttığını hatırlıyoruz. Yani, 1748'de “Almanlar” şunlardı: beş generalden ikisi, dokuz generalden dördü, 12'ten 24 ejderha albay ve 20'ten 25 piyade albay.
Ayrıca, bebek imparator John Antonovich hayattaydı ve o zamanın tüm yasa ve geleneklerine göre Elizabeth, tahtın gaspçısından başka bir şey değildi. Darbeden hemen sonra, adı geçen belgeler olan VI. İvan'ın imajına sahip madeni paralar dolaşımdan çekilmeye başlandı. Saltanatının kısa dönemine "denildi.eski Courland Dükü ve Brunswick-Lüneburg Prensesi Anna'nın saltanatı". O zamanın dalkavukları, yazılarında, sarhoş muhafızlardan oluşan bir kalabalığı temsil eden küfür ve küfüre bile indiler.
"Tanrı tarafından kutsanmış ve seçilmiş ve sevgi birliği ile bağlanmış, aklın ışığıyla aydınlanmış."
Elizabeth'in tahta çıktığı gün "Övgü"sinde M. V. Lomonosov'dan başkası şöyle yazmıyordu:
“Aklımda harika ve güzel bir vizyon tasvir ediliyor, bir bakire haçla geliyor, silahlı askerler takip edecek. Babalık ruhu ve Tanrı inancıyla alevlenir, onun için kıskançlıkla yanarlar.
Ve muhtemelen:
"İsa Mesih'in önünde beyaz bir gül halesi içinde."
1741. yüzyılda, Valentin Pikul, XNUMX saray darbesi hakkında aynı düzensiz üslupla yazdı. Doğru, hala cennetin meleklerini darbe davasına sürüklemedi, ama belki de sadece Sovyet sansürü onlar hakkındaki hikayeyi kaçırmayacaktı.
Genel olarak, Biron'a aceleyle icat edilen bir oyunun ana kötü adamı rolü verildi, rehabilitasyonu resmi versiyonla çelişiyordu ve bu nedenle sadece Elizabeth'in değil, tüm Romanovların altında imkansızdı. Tek istisna, Biron'u Petersburg'a iade eden Peter III idi. Bu arada, İmparator Ivan Antonovich'in gözaltı koşullarını önemli ölçüde iyileştirmeyi amaçladı, ancak zamanı yoktu.
Ancak, Rusya'da idari kaynakları kullanarak Elizabeth hedeflerine ulaştıysa, o zaman Avrupa'da Biron, Munnich ve Osterman'ın dürüst çalışmaları ve biyografileri ortaya çıkmaya başladı. 1743'te Şansölye Bestuzhev-Ryumin, Avrupa başkentlerindeki Rus büyükelçilerine bu tür eserlerin yayınlanmasına yasak getirmelerini emretti, ancak bunu yapmak son derece zordu. Bu durumdan bir çıkış yolu, Elizabeth için tehlikeli olan “iftiraların” yazarlarına önemsiz bir şekilde rüşvet teklif eden Hollanda'daki elçi A. G. Golovkin tarafından bulundu. Bu amaçlar için ona yılda 500 ruble tahsis etmeye başladılar ve Hollanda'da "zararlı" eserlerin yayınlanması durduruldu. Golovkin yöntemi, diğer Avrupa ülkelerindeki Rus büyükelçileri tarafından da başarıyla test edildi.
"Kötü ve açgözlü Alman" Biron'un anket vergisini 17 kopek düşürdüğünü hatırlıyoruz. “Uysal ve nazik” Elizabeth, onu serfler için 10 kopek ve devlet köylüleri için 15 kopek büyüttü. Anna Ioannovna'nın altında inşa edilen Lutheran kiliseleri Ortodoks kiliselerine dönüştürülmüş ve hatta Ermeni ibadeti yasaklanmıştır. 1742 ve 1744'te Ortodoksluğu kabul etmeyen Yahudiler ülkeden kovuldu. 1742'de "şizme yazmak" bile yasaklandı - Peter I hükümeti tarafından "eski inancın" itirafına izin veren, ancak aile çevresinde bile vaazını yasaklayan bir uzlaşma. "Eski İnananlar" kelimesi yasaklandı ve yine Peter I'in altında olduğu gibi Eski İnananların kendi kendini yakması başladı. Ayrıca sakal bırakmak için ücret alma uygulaması da yenilendi. Yani bazı yönlerden Elizabeth, babasının geleneklerini gerçekten sürdürdü. Ancak Anna Ioannovna'nın altında canlanmaya başlayan filo yine limanlarda çürüdü. Catherine II altında, yeni bir tane inşa edilmesi gerekiyordu.
Mitava'ya dönüş
Elizabeth, Courland'ı Rusya'ya ilhak etmeyi ve onu Saksonya Seçmeni ve III Ağustos Polonya Kralı tarafından talep edilen Doğu Prusya ile değiştirmeyi amaçladı. Bu anlaşmanın bir parçası olarak Elizabeth, Augustus'un oğlu Charles'ı Courland Dükü olarak tanımayı kabul etti. Rusya'yı küçümsediği ve çıkarlarını mutlu bir şekilde feda ettiği iddia edilen III. Yeni imparator, III Ağustos'a "oyuna" devam etmesini teklif etti: Dükalığın Rus egemenliğine devredilmesi karşılığında kralın oğlunun Courland Dükü olarak tanınması. "Rus vatanseveri" II. Catherine, statükoyu restore ederek unvanı Biron'a geri verdi: Vasal Courland Topluluğu'nun Rus yanlısı dükü. Devletin bilgeliği nedir, şahsen anlamıyorum. Ve 1762'de Biron, Rus birliklerinin desteğiyle Mitava'ya geldi ve burada dedikleri gibi yerel soylular tarafından sevinçle karşılandı.
Peki Ernst Johann Biron memleketine döndüğünde ne yaptı?
1738'de, Mitava'daki Rastrelli projesine göre, Ketler hanedanından Courland Dükleri'nin sökülmüş ikametgahı yerine bir saray inşa etmeye başladılar (ve daha önce Livonya Düzeni'nin bir kalesi vardı). Biron'un tutuklanmasından sonra inşaat durdu. 1763'te yeniden başladı ve Danimarkalı mimar Severin Jensen çalışmaya katıldı. Ve 1769'da 79 yaşındaki Biron, dük üzerindeki gücü en büyük oğlu Peter'a devretti.
Friedrich Hartmann Barisien'in portresinde Peter Biron
Ancak Anna Ioannovna'nın eski favorisi, sarayının nasıl tamamlandığını (1772'de) hala görmeyi başardı.
Modern fotoğrafçılıkta Mitava Sarayı
Biron, içinde yaklaşık altı ay yaşadı - geniş bir ülkenin imparatoriçesi ve büyük bir devletin hükümdarının gözdesi haline gelen eski fakir bir Courland asilzadesi, şimdi bir zamanlar arzu edilen düklüğü yönetmeyi gönüllü olarak reddediyor.
Ernst Johann Biron Anıtı, Jelgava (eski Mitava)
1779'da, daha çok Kont Cagliostro olarak bilinen ünlü maceracı Giuseppe Balsamo, St. Petersburg'a giderken Biron Sarayı'nı ziyaret ediyordu. Ve şimdi Letonya Tarım Enstitüsü burada bulunuyor.
Ernst Johann'ın oğlu Peter Biron, Courland'ın son dükü oldu. 1795'te Polonya'nın Üçüncü Bölünmesi'nden sonra bu bölge Rusya'ya devredildi.