Lehçe
Bir dilin metinlerle takip edilemeyen dönemlerinde o dilden ayrılmış, çok büyük fonetik (ses bilgisi) ve morfolojik (yapı bilgisi) farklılıklar gösteren dilin kollarıdır. Ural dağlarının batısında konuşulan Çuvaşça ve Sibirya’da konuşulan Yakutça Türkçe’nin lehçeleridir. Şu an itibari ile Türk dilinin bilinen en eski yazılı kaynağı Orhun Abideleri olduğuna göre Çuvaşça ve Yakutça Orhun Abideleri’nin yazıldığı dönemden çok eski bir dönemde Türk dilinden ayrılmış Türk dilinin kollarıdır.
Şive
Bir dilin metinlerle takip edilebilen dönemlerinde o dilden ayrılmış çok küçük ses ve şekil farklılıkları gösteren dilin kollarıdır. Türkiye Türkçesi, Kazak Türkçesi, Kırgız Türkçesi, Özbek Türkçesi, Azerbaycan Türkçesi, Tatar Türkçesi, Başkurt Türkçesi, Nogay Türkçesi, Türkmen Türkçesi vb. Türk dilinin şiveleridir.
Ağız
Bir şive içerisinde sadece söyleyiş (telaffuz) farklılıkları gösteren bölgeden bölgeye şehirden şehire değişebilen dilin küçük kollarıdır. Türk dilinin şivelerinden biri olan Türkiye Türkçesinde birçok ağız mevcuttur. Hemen hemen her ilin kendine özgü ağzı vardır. Bunlar; İstanbul ağzı, Konya ağzı, Aydın ağzı vb. gibi örnekler ile açıklayabiliriz.