This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
https://tr.scribd.com/doc/112866175/Elvada-Gulsar%C4%B1
11/11/2012
text
original
elveda gülsarı Kapak Düzeni: Nur-Olcay Okan Dizgi-Tertip: Ötüken Kapak Baskısı: Birlik Ofset Baskı: Özener Matbaası Cilt: Yediğim Mücellithanesi İstanbul - Aralık 1997 1 Yaşlı adam kırık-dökük bir arabaya binmiş geliyordu. Arabayı çeken taypalma yorga1 Gülsan da çok yaşlı ve bitkindi. Bir deri bir kemik kalmıştı. Önlerindeki yokuş yol, açılmış ince bir bağırsak gibi, ta belin oraya kadar uzanıyordu. İşte bu engin, çıplak ve ıssız bozkırda, kış günleri bora, kasırga eksik olmaz, yaz günlerinde ise cehennem sıcağı ortalığı yakar kavururdu. Bu dik yokuşu ağır ağır çıkmak, Tanabay'ın pek gücüne giderdi. Hiç sevmezdi yavaş yürümeyi. Yavaş yürümek bir işkence idi onun için. Gençliğinde, ilçe parti komitesi toplantılarına katıldığı günlerin dönüşünde, bu yokuşa geldiği zaman, kamçıyı basar, atını dörtnala sürerdi. Ama bir öküz arabasına binmiş ise, yoldaşlarını arabada bırakıp yere atlar, şekpenini2 omuzuna atar, başlardı koşarcasına yokuşu 1 Taypalma yorga: Yorga atlaryorgalama biçimlerine göre "yol yorga", "kiytin yorga", "şaldır yorga", "sapkın yorga", "koy yorga", "su yorga" ve "taypalma yorga"... gibi adlar alırlar. "Su yorga" ve "taypalma yorga" dünyanın en değerli binek ve yarış atlarıdır. "Taypalma yorga" ve "Su yorga" dörtnala koşmasını bilmeyen ama dörtnala giden yarış atlarını geçen, güzel yürüyüşlü, hızlı, binicisini hiç sarsmayan, su gibi akıp giden, uzun mesafe koşusunda eşsiz bir at cinsidir (çevirenin notu). 2 Şekpen: tnce yün kumaştan, elle dikilmiş, uzun, bol bedenli üst giyimi. 6/Elveda Gülsan Elveda Gülsan/7 tırmanmaya. Sanki düşmana saldınyormuş gibi öfkeyle ileri atılır, yokuşun beline varıncaya kadar hiç durmazdı. Sonunda nefes nefese yokuşun beline, artık inişin başlayacağı tepeye varınca, "oh be!" derdi kendi kendine. Ciğerleri körük gibi şişip inerek, yüreği kafesinden çıkacakmış gibi çarparak, orada oturup biraz dinlenir, ta aşağıda ağır ağır gelen arabaya bakardı. O bir türlü ilerlemek bilmeyen arabada oturmaktansa, böylesi çok daha iyiydi onun için. Rahmetli Çora, o zamanlar, arkadaşının bu sabırsızlığına, tezcanlılığına güler: - Senin işlerin neden uz gitmiyor biliyor musun Tana-bay? derdi. Çok tezcanlı, çok sabırsız oluşundan. Vallahi ondan! Aynı anda 'hem havadakini kapmak, hem yerdekini yalayıp yutmak' istiyorsun. Dünya çapındaki bir devrimin hemen gerçekleşmesini diliyorsun. Öyle bir çırpıda olmaz bu işler. Dünya devrimi şöyle dursun, sen bizim şu eski Aleksandrovka yokuşunu bile araba ile ve araba yolundan tırmanmaya tahammül edemiyorsun. Arabadan atlayıp iniyor ve arkanda seni kovalayan iri bir aç kurt varmış gibi başlıyorsun koşmaya. Ne yararı oluyor bu telâşın? Tepeye ilk varan sen olunca ödül mü veriyorlar? Yine ©rada oturup geriden gelenleri
2
Bu eski ve bozuk yolda arabanın tekerlekleri gıcırdıyor. Atın. bazıları eceliyle ölmüştü. Aleksandrovka yokuşunu son defa tırmanmakta. seninle beraber olmalarını beklemek zorundasın. Kocayınca insan uysallaşı-yor. hayvanları sarhoş eden otsu bitki. son günlerini yaşıyorlardı. yaşlı. sarı-beyaz çiçekleri olan. yüreğini sızlatan ağır düşüncelere dalıp gitmekten* kendini alamamıştı.cizgiliforum. Ne zaman söylemişti Çora bunları? Çok. köşelerine çekilmiş. boynunu sıkan hamut nefes almasını daha da güçleştiriyordu. 8/Elveda Gülsan yara ateş gibi yanıyor. göğsünün sol yanını pek acıtıyordu. Hayvanın menduvana1 otu yemiş gibi başının döndüğünü. Ne olurdu yorulmuşsa? Bundan daha kötü seferleri. Atı kendi haline bırakmıştı.com. Tanabay atın yorulmaya başladığını anlamıştı ama.enginel elveda gülsarı bekliyorsun. eskimiş hamutun keçesini delip çıkan sivri bir şey. daha zorlu yolculukları da olmuştu. dünyanın çember gibi yuvarlanıp üstüne üstüne geldiğini. Taypalma yorga Gülsarı'nın. Bugünün gençleri ise otomobile biniyorlardı. yola beraber çıktıkları arkadaşlarından kimse kalmamıştı.. ayaklarını da zor kaldırıyordu bastığı yerden. ne de hızlı. Bu defa Tanabay.www. Aleksandrovka yokuşuna nasıl çıktığının farkında bile olmamıştı. çok eskiden. Bunların bazıları savaşta. İleride uzayıp duran ulu mor dağlar ise koyu-kara bir bulut idi. sonra kanala gelecek. Dokuzyüz otuzlu yıllarda hep birlikte yürüdükleri. belki bir diken. Uzayıp giden bozkırı aşacak. Aslında ne yavaş yürüyordu. Arık hayvan. çoktan gücünü yitirmiş. beynini dplduran. başkalarının da gelmesini. Ters dönmüş paldımın kenarı sağrısına batıyor. Gülsan'ya. Daha epeyce yol vardı önlerinde. yavaş yürümeyi alışkanlık haline getiriyordu. Sonunda nasıl olsa varacaklardı eve. Kötü-rüm bir atın çektiği eski bir arabaya binip Tanabay'a eşlik edecek kimse kalmamıştı artık. Bir kısmı da iyice kocadıklan için evlerinden çıkmaz olmuş. dağların eteğinden döne dolana gideceklerdi. bütün bunlara dayanarak yürümeye çalışıyordu. gözlerinin karardığını. Omuzundaki nasırın üzerinde açılmış küçük bir 1 Menduvana: Güzel kokulu. ank yüreği sızım sızım sızlıyor. zaman zaman kapkara.. Karamsar düşüncelere dalmış Tanabay ara sıra dizginleri sallayıp 3 . dünya devrimini tek başına gerçekleştiremezsin. Bu uzun yolda at yorulurdu elbet. Şunu iyi bil dostum. Bunları da bilemezdi Tanabay. Yeni sürülmüş ve yağmur emmiş bir tarlada yürür gibi. son adımlarını atmakta olduğunu Tanabay elbette bilmiyordu. çevresindeki her şeyin birbirini kovalarcasına akıp geçtiğini Tanabay nereden bilecekti? Önündeki uzun yol. belki bir çivi ucu. Itakırdıyordu. Artık yola yalnız çıkıyordu. dipsiz bir uçurum gibi görünüyordu. o da dayanılmaz bir acı veriyordu. Varsın biraz yorulsun-du.
kulaklarını kısarak gelen üyir1 aygırı daha fazla uzaklaşmasını engeller.. Hepsi geçip gitti. O Gülsarı denilen saf kuluncuk da. sütü nasıl da tatlıydı! Anasının sütü boldu ve kuluncuk sütten boğulacak kadar çok içerdi. dört ayak üstüne kalkıp onun peşinden koşmaya başladığı günden beri. Kara toprağın toynaklarının altında kaydığım hisset1 At başına gün vursa ağzındaki gemiyle su içer. o bitiş çizgisine hiç böylesine yavaş. gökyüzü. i Doğuştan taypalma yorga bir at idi Gülsan. Bu san kuluncuk. yine de anasının memesini bırakmaz. Gökyüzündeki güneş de artık dağdan dağa kişneyerek koşan bir kızıl aygır değildi. Oh. O bozuk yolda arabanın tekerlekleri takırtılarla döni meye devam ediyordu.enginel elveda gülsarı atı yüreklendirecek bir şeyler söylüyordu ama. Bozuk yol üzerinde tekerlekler takırdıyor. çırpınıyordu. ama çok kötü günleri de oldu. ayakları yukarıda.. Şimdi. Hep doğudan doğuyor. Gülsan'nın uzun yeleli anası da ona sıcacık bir süt bulutu gibi görünürdü. son koşusunun bitiş noktasına ulaşmak için zorlanıyor. Gülsan'nın sönmeye başlamış bir mum gibi cılız ışıklı belleğinde. Hey güzel günler hey! Bir dağdan öbür dağa kişneyerek koşan aygır gibi. belli belirsiz anılarını uyandırdı: Çok gerilerde kalan o güneşli yaz günlerini hatırladı. er başına kün tuvsa etigimen su geşer'^diyen atasözünü doğruluyordu Gülsarı'nın durumu. kendine özgü o '• güzel yorga gidişini hiç bozmamıştı. yeryüzü. taypalma yorga Gülsan. er başına gün vursa çizmesiyle su geçer? Elveda Gülsan/9 mesi. o taypal] ma yorga yürüyüşüyle devam ediyordu yoluna. yüksek dağlan. Sonra.. biraz daha. düş kadar güzel o dünyayı. onu geri çevirirdi. ne kadar dolgun. Çizgi hep bir adım ötesindeydi. Bugüne kadar.com. böylesine ağır varmamıştı. güneş ışıklannı kovalardı. göle yansıyan gölgeler gibi. güneş ve ışınları gözünün önüne geliverdi. bütün dünya vardı. dünya ve onunla birlikte her şey değişmişti. Bir türlü sıyıra-mıyordu kendini o ağır düşüncelerden. Karnı iyice doyardı da. Böyle düşünmek Gülsan'ya küfretmek olurdu. takırdıyor-du. . anası. sanki yakalayacakmış gibi. O taypal-ma yorgalığı sayesinde çok güzel günler yaşadı. Ah ne güzeldi o günler! Anasının bir yudum sütünde.www. Bu güzel yürüyüşlü yorganın bir gün arabaya koşulacağını o zamanlar hiç kimse aklından bile geçirmezdi. bütün ilgisi bundan ibaret kalıyordu. bir yudum daha içerdi. hep batıya bakıyor ve batıdan batıyordu. Yılkılar da 4 . kendisi.. gövdeleri aşağıda yürürlerdi sanki. Başını karnının altına sokup o sütü içmek. ama bir adım attıkça çizgi de bir adım geriliyordu sanki. O günlerde yılkılar. Uzun yeleli anasından ilk sütünü emdiği. doyulmaz bir zevk. bayırlan. Bütün bunlar eskidendi. Gülsan da o haline rağmen. Yemyeşil çayırları. anasımn bir süt bulutuna dönüşmesini nasıl da severdi! Memeleri ne kadar yumuşak. ne tatlıydı anasının sütü! Yazık ki o günler göz açıp kapayıncaya kadar gelip geçmiş. Oysa bugün "At başına kün tavsa avızdıkpen su işer. bir mut-: luluktu onun için.cizgiliforum.
Bir yandan ateş gibi yanıyor. ama bu öyle halsiz bir kişneyiş idi ki sesini kendisi bile duyamadı. sırtını ısırıyor. kulakları uğulduyordu. Artık. o görkemli. cabağılar bulunur. Ancak şimdi. bacakları titriyor. ama o. birer birer gözlerinin önüne geliverdi. kulunlar. bir yandan da soğuk rüzgâr karşısında tiril tiril titriyordu. O. Gülsan. Zaten sütü de kalmamıştı. Savrulan otlar. iyi-kötü günleriyle uzun yıllar sürecek bir hayat yolu böyle geçecekti ve şimdi de bu yolun sonuna gelmiş bulunuyordu. birer birer yok oldular. Emmek için yanı1 Üyir: Başında bir aygır bulunan ve en çok elli kadar attan oluşan yılkı sürüsü. Tekerleklerin gıcırtısı duyulmaz oldu. 10/Elveda Gülsan na sokulacak olsa. gözlerine ve burun deliklerine kar taneleri giriyordu. Ulu dağlar. gözlerinde kıvılcımlar parlayıp güneşi dağdan dağa atlarken görünce. Gülsarı'nın anası uzun yeleli kısrak da artık ona pek yüz vermiyordu. çakıllann üzerine basınca garç-gurç sesler çıkarıyordu. yaklaşıyorum samyor. o tuhaf eski dünyaya yeniden dönebilmek için boynundaki hamutu silkip atmak.:. ama görüntü ondan uzaklaşıyordu. onu bekleyen anasına sesini duElveda Gülsan/11 yurmak için olanca gücünü toplayarak kişnedi. Kan ter içinde kalmıştı.com.enginel elveda gülsarı ayaklan yukanda. yılkılar kuyruklanyla ona sürtü-nerek geçiyor. otlamayı. Sulanan gözleri karan-yor. Ama gözlerinde canlanan o dünya bir görüntüden ibaretti. o yemyeşil çayırlar. hiç gelmemişti o yollann sonu. Tanabay dizginleri bıraktı. uzun yeleli anasının karaltısını hâlâ görüyordu. güneşli günler. oraya varmak için canını dişine takarak ilerlemeye çalışıyordu. kaba yeleli anası tavlı kısrak. sürü başı aygırdan başka. canını yakıyordu. Onu bırakıp gitmek istemiyordu anası. Gülsan. Yılkılar da dörtnala uzaklaşıp gittiler. öyle güzel geçen bir yaz mevsimini bir daha ömrü boyunca hiç görmedi. o bir üyir yılkı. tipiler arasında kayboldu. O erişilmez yazın güzel dünyası ağır ağır batıp gitti. Yavaşça arabadan indi. nice nice insanları taşımıştı. onu iki yanından arabaya bağlayan kayıştan koparmak istiyor. gözlerinin önüne çöken sis perdesini delip geçecek gücü bulamıyordu kendisinde. Uyuşan bacaklannı gererek ve 5 . Küçücük bir kulun olduğu zamanlardaki gibi anası onu kişneyerek çağınyor. O ulu ve dumanlı dağlar. gövdeleri aşağıda yürümüyordu artık. Hamutun altındaki yaranın zonklamasını da hissetmiyordu şfmdi. Bu sürüde. Ama. nice nice yollar tepmiş. Toynakları. Ve. şanltılı dereler. çöpler yüzüne çarpıyor. o eşsiz güzellikteki yaz günleri bir daha canlandı gözlerinde. karnını otlayarak doyurmayı öğrenmek zorunda kaldı. Sonra birden tipi dindi.cizgiliforum. Bu da ona dayanılıriaz bir işkence oluyordu. O uzun ömür boyunca sırtından eyer düşmemiş. San yorga olduğu yerde durdu. yeşil çayırlar. dişi atlar ve erginleşmemiş dişi ve erkek taylar. başı dönüyor.www. Onu çağıran. ayağının altında yer sarsılır gibi olunca. Gülsan. bir zamanlar yemyeşil olan çayın ezip çiğniyor. gerçek değildi.
Ama hiçbir şey yoktu görünürlerde. O zaman. kaldıramadığı başını hamuttan sarkıtmış. hiçbir canlılık. O kirli ter. Uzaklarda çep-çevre dağlar vardı. Tanabay bu durumu görünce ürperdi. Çaresiz arabanın yanına döndü. Gocuğunun yeniyle hayvanın burnunu ve boynunu sildi. Güneş uzakta. Gocuğunun eskimiş yenini gözüne siper ederek. hamutunu. yan yumuk gözleri yuva-lanna gömülmüş. ince bir bulutun üzerinde. Sonra kolanını çözdü. sabahı beklemesi. feri sönmüş ve bomboştu. Geceyi orada geçirmeli." Gerçekten de iyi etmemişti. Bı» mevsimde yapılacak iş miydi bu? Belki bir motorlu araç görürüm diye bir tümseğe çıkıp baktı. Yapış yapış salya içinde olan gem sımsıcaktı. Tanabay. toynaklanna kadar çizgi çizgi iniyordu. yüreği sızladı. yolda gelip gidenlere rastlayabilirdi. karışık kır sakalını yukarıya kaldırarak. yola erkenden çıkması gerekirdi.com. batıya doğru baktı. Hemen arabaya koşup yiyecek aradı. Düzde. Şubatın sonuydu. Taypalma yorganın dudaklan kımıldadı ama otu ağzına alamadı. Yıbn bu mevsiminde gelip gidenler çok az olurdu zaten. Tanabay bir avuç otu hayvanın ağzına uzatü: . "Şimdi ne ileri gidebilirim ne de geri. Toprak daha çözülmemişti ve rüzgâr sazlıklardan eski karın hafif kokusunu getiriyordu. atı dinlendirmeliydi. Aü iyice yorup bu hallere düşmesine sebep oldum. Dağlara kadar uzanan bozlar yolunda ise İ 12/ElvedaGülsarı ne bir gelen vardı. çevresine bakındı. Hayvanın. Bozkır hâlâ donuk. sert ve cansızdı. ne oluyor sana? dedi. Yanm kucak kuru otu.cizgiliforum. Bir zamanlar altın şansı olan tüyleri. Ka-burgalan inip inip kalkıyor. Yalnız vadilerin kuytusunda ve kamışların gölgesinde. yamaçlarda karlar erimişti.enginel elveda gülsarı suratım asarak atın başına gelip durdu. "Böyle olacağını bilsem hiç bugün yola çıkar mıydım?" diye hayıflandı. Ne oldu sana? İncecik boynunu dik tutamayan at. Yorganın haline bakarak: Vah vah! dedi. şimdi ter ve kirin kan-şımıyla koyu kahverengindeydi. bir hayat izi göremedi. Güçsüzlükten ve soğuktan zangır zangır titriyordu. ank böğrü körük gibi şişiyordu. pek acıklı bir halde duruyordu. Issız kalmış bir qyin pencereleri gibi olan o gözlerde Tanabay. ne giden.www. ye biraz. döke saça atın önüne getirip koydu. kurt yelesi gibi görünen erimemiş kar kalıntıları vardı. Tanabay atın gözlerinin içine bakınca üzüntüden yüzü sapsan oldu. karnından ba-caklanna. kendi aceleciliğine de kızıyordu şimdi. Yolun ortasında kalakaldım. Oysa Tanabay yola öğleden epeyce sonra çıkmıştı. gemini çıkardı. Geç vakitte yola çıkacağına.Al. Hava bozacak gibi değildi ama yine de soğuk vardı ve insana güven vermiyordu. cılız ışığını belli belirsiz gösteriyordu. Ama Gülsan ota ağzını bile sürmedi. Ama o evde mi! 6 . Tanabay telaşlandı. " O kadar da zorlamamıştım" dedi Tanabay. Onu oğlunun evinden bir an önce çıkmaya mecbur eden duruma da.
Gelini burada olsa. "Uyukluyor müsün. çıkaran da. hiçbir şeye karar veremiyordu. Hay haddini bilmez hay! Gözü hep yukarılarda. Atı ve arabayı orada bırakıp yayan yürürse. gece yansına doğru çay kenanndaki orman kulübesi ne 7 . iş! İş yaparken de babamızı yüzüstü bırakmazdık biz.. gece yakın. kurumuş ağaca benzeyen ayaklarını birleştirmiş. hele şu koI Elveda Gülsan/13 camış çağımda.com. anamızın. Sonunda. babamızın.. gün boyu arabanın etrafında dolanıp dura14/ElvedaGülsan mayacağını. Ne diye nefes tüketiyo-rum|ki! Bugünkü gençlerin hepsi öyle! İnsanlar çok değişti artık. Bütün bunları unutmuştu o anda. vallahi ağzını açmaz. çok! Tanabay söylendikçe hırslandı. Ama şimdi patlamıştı. bilmediğin konularda çeneni açma sen!" Başka söz bulamadığı için "Sen karışma..enginel elveda gülsarı Tanabay öfkeyle elini kaldırdı. saygıda kusur etmezdik. Sonra ne yapacağını bilemeden arabanın çevresini hızlı adımlarla dolandı. ağzını açmamıştı. sen çeneni açma!" diyordu durmadan. düşmanımızın. koşumu yine üzerinde. hatta komşumuzun köpeğinin bile yaptıklarından sorumlu tutulurduk. dostumuzun. aklından geçen bütün bu acı sözleri şamar gibi patlatırdı suratına: "Beni partiye kabul eden de sen değilsin.cizgiliforum.Bak sen şu ka-nnın dediğine! Oğluma gelince. Hee. Buz gibi soğumuştu kulakları. nasıl olursam olayım. çok mu hastasın? Neyin var arkadaş. hırslandıkça da bir ateş basü ve gömleğinin yakasını çözüp derin derin solumaya başladı. iş isterlerdi. vakit geçirmemesi gerektiğini düşündü ve yine atın yanına gitti. dese. Yelesinin bu kadar seyrelmiş ve hafiflemiş olduğunu görünce içi burkuldu: "Çok kocamışsın. Basbayağı korkuyor karısından. hepimiz yaşlandık. neyin var?" Parmaklarını yelesinin altından sokup kulak dibini tuttu. yelen iyice seyrelmiş.. "Bir kadın kaynatası ile öyle mi konuşur? Ne olursam olayım. yola yayan çıkar yine de geceyi o evde geçirmezdim" diye söylendi.Ne oldu sana? Neyin var? diye hayvana iyice sokulunca. Baş olmak. Ne yapacağını bilemiyor. O zaman işlerin nasıl olup bittiğini sen nereden bileceksin a budala gelin! Şimdi dilin bir karış. Kadın: Babanı istemiyorum. ne akılla partiye üye olursun?. onun da karısından geri kalır yanı yok! Karısı konuşurken o yere bakıyor ve ağzını açıp tek kelime bile söylemiyor. sana ne bundan!" Arabanın etrafında dolanarak bir kez daha tekrarladı: "Bu seni hiç ilgilendirmez.Ömür boyu koyun çobanlığı. Oğlunun evindeyken gelini ile tartışmamak için kendini tutmuş. at bitkin. Gülsan. kocasının babası değil miyim? Ama çenesi durmuyor! . 'artık işe yaramazsın1 diye kovulacak olduktan sonra. konuşursun elbet! Okutup adam ettik çünkü sizi! Oysa bizden lâf değil. onun ağır ağır inlediğini işitti.. "Asla! Asla kalmazdım. başkarma olmak istiyor. öylece duruyordu. yılkı çobanlığı yapacak olduktan sonra. Benim partiden çıkanlmamla ilgili söz söylemek sana düşmez! Bu benim bileceğim iş ha gelincik. iyice büzülmüş.www. Oysa varacağı yer uzak. . hepimizin sonu bu" diye söylendi.
Bu atla ilgili bazı anılan vardı. anı gitmiş vahi kalmış bir iskelet mi? . olduğu zaman birinci eş. Ata ot vermek için samanlığa gitti. atın yemiyle uğraşıyordu. Onun için konuyu değiştirmek istedi ve kansına çıkıştı: . benden sana izin! . Tanabay gözlerini karısından kaçırarak: . dedi Tanabay'ın baybişesi1 dalgın dalgın başını sallayarak.Nasıl bir at vereceksiniz. demişti.. Bunlan kurcalamanın hiçbir yaran olmazdı şimdi. hem ahır. örtülü kora. Tanabay oraya yöneldi. kış günlerinde ise çobanlann bu otlan vaktinden önce almalanna engel oluyordu..cizgiliforum. Birden fazla e..Amaan sen de. Geçen güz Tanabay. Sen söylemesen onu asla tanıyamazdım. o ünlü yorgayı o halde görünce yüreği sızladı. Elveda Gülsan/15 leştirdi" dedi. . bir iş için hayvanlann kışlağı olan merkeze uğramıştı. onu tanırsınız. olarak belirlenir. Kansı ile beraber orada oturuyorlardı. Gülsan Gülsan iken. her şey eskir. Kansına karşı işlediği bazı kusurları olmuştu. size bir at vereceğiz. her canlı yaşlanır. Ama Tanabay bir türlü dönmüyor.enginel elveda gülsarı ulaşırdı. Orada.com. İstediğini yap. Yaşlı bir at ama işinizi görür. Gençti. ifadesidir. Nesi varmış tanınmayacak? diye bir şeyler geveledi.Gidin görün. Bacadan duman tütmeye. açık kora.Gülsan'nın ta kendisi. açlıktan ölüyorum ben! . Tanabay burada. yaz günlerinde otların biçilip demetlenmesine gözcülük ediyor. unutmamıştı demek. Atı yedeğine alıp evine doğru yola koyuldu.Haa! Bu gerçekten Gülsan mı? diye şaştı kaldı. Tanabay da Tanabay idi. . hem tavla anlamına gelen hayvan barınağıdır.. koyun korası.Ben de onu demek istiyorum zaten. Karısı. hanımefendisi. Karısı kapının önüne çıkarak seslendi: 8 . nelerden söz ediyorsun? diye elini sallayan Tanabay konuyu kapadı ve dışan çıktı. Karısının o olayları unuttuğunu sanıyordu. Yaşlı kadınlara saygı hitabı. baybişe yemeği ısıtmaya 1 Baybişe: Evin hanımı. Hayvana çok acımış "Ben bu atı almam" diyememişti. bir zamanlar siz biniyor-muşsunuz ona.. At korası. 16/ElvedaGülsan başlamıştı. yemek ısıtsana. Buranın yeni başkarması genç tarım mühendisi onu görünce: . "Demek kader bizi bir kez daha bir1 Kora: Hem ağıl. Sonra alaylı bir gülümseme ile ekledi: Belki yine yorgaya binip gece seferlerine çıkmak istersin. Bizim durumumuz ondan farklı mı sanki? Zaman kimseyi kayırmaz. o binile binile binilmez hale gelen yorgaya bakarak.Şaştım kaldım doğrusu.Niye dikilip duruyorsun.Bunda şaşılacak bir şey yok. Gülsan'yi zor tanıdı: . Bu kulübenin bir buçuk kilometre yakınında su işlerine bakan görevlinin kulübesi de vardı.www.Aksakal. at korasına1 bir uğrayın. .
işte bugün. yürü! At hareket etti..www. Batı Cephesinde de. Pişinin yarısını kendisine ayırdı. Doğu Cephesinde de çarpışmış.Hadi Gülsanm. onun şoku ile epey sarsılmıştı. Tann onu korumuştu.. Gerçi artık genç değildi ama yaşlı da sayılmazdı. Yine de onu canlandırıp güçlendirdiğini sanıyordu. ecel gelmeyince ölmezsin" diye. öbür yansım da ufalayıp atın ağzına tuttu. araba sarsıldı. Evet evet. Salya sıcaktı ve bu Tanabay'ı sevindirdi. .Hadi yavrum. Onu kepek lapası ve kıyılmış pancarla besledi.enginel elveda gülsarı . bir ayağını kaldırıp ağırlığım öteki ayağına verdi. bak aklıma ne geldi. Kadınlann 'ihtiyar' demelerine aldırmadı.. yirmiden fazla senin yaşın. Durmak işimize gelmez. Tanabay da ölmemiş. Tanabay atla beraber yürürken "artık gücü kalmadı zavallının" diye düşündü. O çuvalla gelinine patates götürmüştü. . Bir defasında araba ile gelirken mayına çarpmışlar. Gülsan pişinin kokusunu derin derin içine çekti ama ağzına alıp yiyemedi.Hey. Japonya'nın tesliminden sonra terhis olup yurduna dönmüştü. Onbaşı Tanabay Bakasov. Cepheden cepheye koşarak tam altı yıl askerlik yapmıştı. kış boyunca ata baktı. Gülsan'nın dişleri iyice aşınmıştı. At kımıldadı.. Tanabay güz boyunca. gel artık! dedi. bir durup bir giderek eve varırız değil mi? Bir vardık mı. Tanabay ve Gülsan ilk kez savaştan sonra karşılaştılar. korkulacak bir şey kalmaz. Başka bir sefer de göğsünden yaralanmış ve hastahanede iki ay tedavi gördükten sonra kendi birliğine yetişmişti. gayret et yavrum. Kansı yolda yemesi için pişi koymuştu o çıkına.cizgiliforum. yürü... Sonunda yurduna dönüp trenden indiği zaman. böyle bir iş gelmişti başlarına. Elveda Gülsan/17 .. "Kaç yaşındasın Gülsan? Yirmi yaşında mı? Yoksa daha mı fazla. Yaşlı adam ve yaşlı at. Ama Tanabay onu yemeyi unutmuştu. O zaman Tanabay. yemek ısındı da soğudu bile.. at elini cüzdanına!" diye karşılamışlardı. biraz gayret edersek. takılmak için söylüyorlardı çünkü. O zaman Tanabay kırıntıları kendi eliyle soktu hayvanın ağzına. Gülsan biraz durduktan sonra ağzındaki kırıntılan çiğnemeye başladı. ağır ağır dağ yoluna koyuldu. Ama." Tanabay kamçının sapı ile arabayı karıştırarak dipteki boş çuvalı çıkardı. Çuvalın içindeki küçük bir çıkını aldı. .com. dedi. Bundan sonra atı yularından tutup yürüttü. "Dur hele. tekerlekler gıcırdadı.Ne yapacağız Gülsan? Burada böyle kımıldamadan duracak mıyız? dedi. Boşuna dememişler "Kırk yıl kırgında kalsan. ye Gülsanm. Savaş yıllannda 9 . Bizim baybişe ile ben seni yine iyileştiririz. Şimdi ne yapacaktı? Atı yolun ortasında bırakıp gitmeye gönlü elvermiyordu. Tanabay'ın titreyen eline atın salyası aktı. satıcı kadınlar onu "Hey ihtiyar. Sonra yorgayı eliyle hafifçe dürttü. Ne gereği vardı artık. Kansı o geçmiş olaydan bir daha söz etmedi. zor yiyordu yemini.
Ama bu başka bir hikâye. önünde hiçbir engel kalmamıştı.www. Bu damadı bütün ev halkım kamyo18/ElvedaGülsan na bindirir. Gençliğinde bir demirci yanında çalışmış. saygılarını sunmak ve gönül almak için gelirlerdi. dik. Kadınlar eskimiş oto lastiklerinElvedaGülsan/19 den yapılmış ayakkabıları giyiyorlardı çıplak ayaklarına. Savaş bittikten. düşmanı yendik. O zamanlar açtılar. zafer kazanıldıktan sonra köyüne dönerken. Tanabay kendisi için asıl hayatın yeni yeni başladığını düşünüyordu. hep çalışacaktı. Doğrusu kendisi de. Yazlan sik sık ve topluca kendisini ziyaret ederlerdi. ara sıra bugün bile duyar gibi oluyordu. nice nice güçlüklere göğüs germesi gerekecekti. Şimdi ikisi de evliydiler ve çocuklan vardı. Bundan başka bir amacı yoktu. kızgın demirden kıvılcımlar saçılıyordu.. Savaştan sonra aynı işi yapıyor. Gönlü hoş ve iyimserdi. Çalışırken o çekiç sesleri arasında günlük sıkıntıları unutup gidiyordu Tanabay. yaklaşma!" der gibi çekici indirdikçe bütün bu sıkıntıları da uzaklaştınyordu sanki. Örs çın çın ötüyor. Büyük istasyonlarda maksimkalan (asker getiren katar) bando-mızıka ve coşkun bir neşe ile karşılamışlardı. dağda yaşayan kocamış kaynata ve kaynanasını görmek. Kılık kıyafeti. O sesleri. gönlü gençti. Dünyaya yeniden gelmiş gibiydi ve artık yalnız geleceği düşünüyordu: Çoluk-çocukla kaygısız bir hayat yaşamak için önce başlarını sokacak bir ev yapacaktı. hafif kırlaşan sakalı bıyığı ile biraz yaşlanmış görünse de. zaferi kazandık. Kolhoz.enginel elveda gülsarı güneş ve soğuktan yanmış. diyordu. Ama Tanabay "Dür. bu işin ustası olmuştu. Gelecek için daha yıllar yılı kan ter içinde kalıp fedakârlık etmesi. çocuk başı kadar büyük bir çekiçle. Ondan sonra doğan çocuğu da kızdı. Tanabay her darbeyi indirişte. yüzü kınşmıştı.. hu-ha! hu-ha! diye nefes alıp veriyor ve bir yandanJla düşünüyordu: En önemlisi savaşı kazanmış olmamız. O güne kadar olup bitenlerin. Oğlu sekizine basmış ve okula başlamıştı. tadını unutmuşlardı. geleceği toz pembe görmekte pek acele ettiğini şimdi çok iyi anlıyordu. örsün üzerindeki kızgın demiri hiç durmadan dövüyordu. gerçek ve tatlı hayat asıl şimdi başlayacaktı. * Ama Tanabay öyle düşünmekte. Evde hasretle bekleniyordu. yendik. Ne var ki oğlu hayırsızın biri olup çıkmıştı. usta yoldaşı o kor gibi madeni çevirecek zaman bile bulamıyordu bazen. yaMaşma! Dur. gırtlağına kadar borca batmış ve banka bjr kapik bile vermiyordu artık. 10 . Onları unutacak. çektiği sıkıntıların önemi yoktu artık. Büyük kızının kocası kamyon sürücüsüydü. demir dövmüş. Ve çekiç cevap verir gibi tekrarlıyordu: "Yendik. Sonra bu yuvada herkesin mutlu olması için çalışacak. zafer kazanılmış olduğuna göre. gücükuvveti yerinde. karısı da kızlarından çok memnundular. sabahtan akşama kadar.com. Çocujdar nice zamandır şekerin yüzünü bile görmemiş.cizgiliforum. çıplaktılar. Bunun için savaşmamış mıydı? Kan ve ateş arasında canını dişine takmamış mıydı? Savaş bitmiş. Öyle hızlı dövüyordu ki. Terhis olduktan bir yıl sonra kansı ona güzel bir kız çocuk doğurdu.
ne zaman çalışmaya başlayacaklar?" dedi ihtiyarlar.Ben senin çekice yapışıp kaldığını sanıyor. O zamandan beri çalışıyorlar orada. Tanabay onunrişte bu yumuşaklığını beğenmez. O günlerde herkes savaşı kazanmış olmanın gururuyla avunuyor ve zafer ekmeğin yerini tutuyordu. koşturmak kolay mı? Dervişbay'ı hatırlıyor musun? At üstünde donup öldü zavallı. kulakların (toprak sahiplerinin) mal ve mülklerini bu kolhoza katmaya birlikte karar vermişlerdi.www. Mallarına el koyacakları kişilerin listesini beraber hazırladılar.enginel elveda gülsarı dik. "Peki nerdeler. zayıflamıştı. bilgi ise bilgili bir delikanlıydı. herkese iyi davranan bir gençti. Beli 20/Elveda Gülsan bükülmüş. Çora. Söylediklerinin hemen hemen hepsini. Daha sonra Tanabay yılkıcı oldu ve dağlara çıktı. onların bu işin üstesinden gelemeyeceğini sen de bilirsin. Eskiden. karşıt görüşte olanlara. Çora'dan başka hiç kimse Tanabay'ı demirci dükkânından aşırıp yılkıcı olmaya razı edemezdi. Savaş yüzü görmemiş olsa da. Hatırlıyorsun değil mi? Savaş başlayınca biz bu ihtiyarları yılkıya bakmaları için dağlara göndermiştik. Gece-gündüz. Tanabay bu konuda büyük çaba gösterdi. kimileri iş yerlerinde. Yumuşak huylu. . Tanabay'ı razı etmek için demirci dükkânına kendisi gelmiş ve arkadaşını razı ettikten sonra ona: . Ama söyledikleri pek etkili olurdu. yaz-kış demeden at üstünde dolaşmak. zenginlerin. Çora iyice zayıflamış. Yılkılara bakmanın aksakalların işi olmadığını. kendisi bile ürkerdi söylediklerinden. hatta böyle oluşuna kızardı. her türlü işlerde çalışıyorlar" dedim. dedi. dedi Çora İhtiyarlar. eskiden beri iki can dost idiler. bir kolhoz kurmaya. "Onu biliyoruz" dediler. demir atölyesinin yakınındaki arkın kenarına çö-mellp oturmuş. Temmuzun sıcağında bile o eski yün yeleğini çıkarmıyordu üzerinden. gazetelerden okuyup öğrendiği cümlelerle ve acımasız bir şekilde atıp tutardı. ta komsomol oldukları günlerde. Kalbi zayıf olduğu için çürüğe çıkarılmıştı. Bu yüzden toplantılarda sık sık yerinden fırlar. O zamanlar Çora köyün yakışıklısıydı. kimileri tarlada. dik!" O günlerde böyle düşünen yalnız Tanabay değildi. koparıp ayıramam diye korkuyordum. dinlediği siyasî nutuklardan öğrenmişti. Tanabay daha savaştan döndüğü gün anlamıştı bunu. konuşmuşlardı. "Peki yılkıya kim bakacak? Biz ölelim diye mi bekliyorlar? Zaten bir ayağımız çukurda!" Ben çok üzüldüm ve utandım. pek yaşlanmış. Merhum Çora o zamanlar kolhozun başkanı idi. Çora ile o. Savaşın başından sonuna kadar ve savaştan sonra da hep bu görevde kaldı.com. Tanabay Çora'nın gençliğini hatırlamıştı. yani komünizm idealine karşı çıkanlara gereksiz bir hoşgörü göstermekle suçlardı. Orduya at gerektiğinde o 11 .cizgiliforum.İki gün önce dağa gidip geldim. yüzü kırış kırış olmuştu. Görgü ise görgülü. İkisi. Bazen öyle sözler söylerdi ki. Can dostu Çora razı etmişti onu bu işe. "Çalışmaya çoktan başladılar. askere giden gençlerin dönüp dönmediğini sordular. Onu. Sağ kalanların hepsinin döndüğünü söyledim. bir deri bir kemik kalmıştı.
Sağ olsunlar! Onlara şükran borçluyuz.enginel elveda gülsarı atları terbiye edip yetiştiren de yine bu aksakallar oldu. Çora arkasından seslendi: . artık herkes daha iyi yaşamak istiyor. Belki doğru olartçda budur. Yaa.. Boş bir zaman bulup sana gelmeyi. Sanki. Uzak yerlere gidip medeniyet öğrendiler ya. Başındaki kocaman börk. aydınlık günler gelmiş olmalıydı. Ülke için istediğin bu coşkulu iyilik ateşinde yanıp gitmesen bari. O konuşmadan bir süre sonra Tanabay dağa çıktı. . Yaşın yetmişe dayanınca.Vere vere bana bunları mı veriyorsun aksakal.com. gözlerine düşen kocaman börkü yukarı doğru kaldırıp üzengide doğrularak bir 12 .. Genel olarak bunun gibi ihtiyarlar alıngan ve acı dilli olurlar: Ama Turgay kızmadı: . Tanabay. atların hali hiç de iyi değil! Turgay. hizmetlerini Elveda Gülsan/21 ödeyemeyiz. artık savaş bitti. eskisi gibi uzun uzun dertleşmeyi ne kadar isterdim. kolaylaşmadı. ne görüyorsan o. uzun uzun dertleşmek fırsatını hiç bulamadılar. o zaman daha iyi anlarsın.Tanabay. İkisi başbaşa verip konuşmak..Şaka yapıyorum aksakal. O sarı tayı.Pekâlâ Çora.İşte. plan hedefine nasıl ulaşırım?. İkisi birden ayağa kalktılar. Zaman akıp gitti. Tanabay da yumuşadı: .. böyle işte! Sen bir düşün Ta-nahafy. dağda taşta at koştur da anlarsın. dedi alttan alarak. ufacık ve köse bir ihtiyardı. hep aynısın Çora. . İçinden "bizim başımıza gelmeyen kalmadı oysa sen hiçbir şey görmedin. Görüşmeyeli çok oldu. baybişemle bir görüşeyim. atlar koradan çıkarılıp sayım yapıldıktan sonra ihtiyar Turgay'a sitem etti: I 22/Elveda Gülsan . Tanabay demirci dükkânına doğru yürüdü. dağlıç türü kuzunun kuyruk ucunun üzerindeki yağlı top kısmı gibi duruyordu. buruşuk yüzlü. halkı nasıl doyururum. hep düşünüyorum: İşleri nasıl yoluna koyarım.. Sen gidersen peşinden başkalarını da göndeririz.. Konuşmaları bitmişti. Düşünüyorum da. elin serçe parmağı gibi büyümeden kalmıştı. kusura bakma. Halkımız aklını başına topladı. dedi Turgay. Bakacak göreceksin. Bazı geceler gözüme uyku girmiyor. Kılını çeksen yağ çıkar demiyorum ya ben de. dedi Tanabay. Savaşta biz neler görmedik ki! Bizim de yumuşamamız gerekmez miydi? Belki insan hayatında asıl önemli olan budur" diye düşünüyordu. Şimdi yılkı bakmayı askerden dönen gençlerimiz hor görüyor.cizgiliforum. şimdi dağda at çobanlığı ağırlarına gidiyor. Eyerden eğilip arkadaşının yüzüne baktı: "Bana da-rılmadın değil mi? Başımı kaşıyacak vakit bulamıyorum. bekle biraz! diye atını sürüp onun yanına geldi.www. Bir daha da birbirlerini hiç göremez oldular. yaşlı Turgay'ın baktığı yılkı içinde ilk kez gördü. Oysa işler azalmadı. İş üstüne iş biniyordu.Ama içlerinde bir tanesi var. bunu utanç verici bir iş sayıyorlar.
elde etmek için peşine düşenler çok olur. Ama kötü birine düşerse solar gider. Yine yılkıya katılmak için kocaman bir yanm daire çizerek koşuyordu.Ben bunun gibisini görmedim. özelliği ne onun? . Büyüyor. sesimi duyunca usturanın keskin ağzı gibi her şeyi yarıp geçer. sırtı da pek kısa.com.www. hınldadı ve sonuna kadar kurulElveda Gülsan/23 muş bir oyuncak at gibi ileri fırladı. gelişecek. .. Başını kaldırdı. ama hiç dörtnala kalkmıyor. Atlarını mahmuzlayıp yılkının çevresini dolandılar. Taya yetişmek için bindikleri atlan dörtnala kaldırdı-¦ lar ama yetişemediler. Sesimi de tanır ha! Bir nâra atayım da seyret hele: Ayyyyt! Ayyyt! Ayyyt! Gördün mü? San tay dönüp dolaşıp yılkıya katıldı.Ooo! Şuna bak! Şu koşmanın güzelliğine bak! Harika bir şey bu! . . uçan bir kuş gibi rahat uçuyordu. çok güzel taydır o.Evet. Eski devirde olsa. Bilirsin.Peki.İyi öyleyse. şöyle bir silkinip perçemini geri attı..cizgiliforum. Güzel yorga güzel kız gibidir. Bakmasını bilmezsen onu mahvedersin.Turgay ağam. böyle bir yorganın değerine paha biçilemezdi. oysa sarı tay hep yorga koşuyordu.Doğuştan yorga. sana çok teşekkür ederim. olduğu yere düşüp kalır! . bir kız iyi bir ere düştüğü zaman daha da güzelleşir. Turgay börkünü başından çıkarıp Tanabay'a: . Onların sesini duyan > tay hızını arttınyor.. dile düşürme. dedi ihtiyar yılkıcı övünerek. ben de biraz anlarım bu işten. Baktıkça yüreğin sızlar.Bak Tanabay! dedi. . Sonra ensesini kaşıyarak ciddi bir tenbihte bulundu: "Ama dikkat et. San tayın yorgalamasını keyifle seyreden Tanabay sevinçle bağırı-¦ yordu: . Atın iyisi de öyle olur.Hangisi? Şu tostoparlak görünen küçük tay mı? Ufak tefek bir şey. 24/Elveda Gülsan .Hele bir görelim. Ama onlar. hayran kaldım doğrusu. bindikleri atlann terlerini soğutmak için bir hayli gezdirmek zorunda kaldılar. .Epey geç doğdu da ondan. nazar değmesin! Kimselere bir şey söyleme. . kan dökmekten çekinmezlerdi. San tay da koşmak için fırsat arıyordu zaten. Çocuk değilim. gül gibi olur. dedi ihtiyar. yetişecek. . dedi Tanabay. . sarı tayın yolunu kesip ileriye doğru sürdüler.enginel elveda gülsarı kamçısının sapıyla ilerisini göstererek "Bak. Oyun için yanşan çocuklar gibi neşe ile coşarak tayın J|peşinden kendi atlarını sürüyorlardı.Söyledim sana.Merak etme aksakal. Adı 'GÜLSARI1 unutma. gözleri yaldır yaldır parlar. Kırgız atalar böyle bir yorga için birbirlerine düşer. şu sağ kanatta otlayan san tayı görüyor musun? İşte o bir harika!" . Çok güzel yetiştirmişsin bu tayı. çöp gibi kalır.Demek ona Gülsan diyorsunuz? 13 .Yorga at az mı yani? .
.enginel elveda gülsarı . fısıtlısı ile yine uykuya dalıyorlardı. Tanabay da ses çıkarmadan dinledi. sırtına eyer vurulmamıştı. Eskisi gibi koşup duruyordu üyirin arasında. adı Gülsan. o zamana kadar sağ kalırsam. idi. Sık sık ve lapa lapa yağıyor. atlar başlarım hafifçe çeviriyor. yoksa yorga gidişi bozulur. Cabağı Gülsan'nın tüyleri uzadı ama özellikle geceleri yine üşüyordu.. Şimdilik ağzına gem. Onu iyice terbiye ettikten sonra. getir göster bana. tepinmeye başladılar. Bundan sonra boş kalan keçe çadıra döndü. Canı gibi sevdi onu. sırtına gocuk giymeye başladı.cizgiliforum. Şimdilik yalnız idare edecekti işleri. birbirlerine iyice sokularak.com. Turgay aga yaşlanınca çenesi düşük bir ihtiyar olmuştu.San taya şimdilik hiç dokunma. vücutları kırağından bembeyaz olu-yordu. atından inmeden. başında asker kalpağı olan bir efendi gelmişti. gemini fazla çekme. Gece rüzgârının hışırtısı.Sahipleri onlan yalnız bırakmıyor. O söylenince yahut öksürünce. Ara sıra bir yerlere gidip sonra yine geliyordu. sabaha kadar kımıldamadan duruyor. Eyer vurulacak ve binilecek hale geldiği zaman pek zorlama. altı aydan bir yaşına ulaşıncaya kadar 'cabağı'. Dağlar yine o dağlardı. Hiç kimseyi de bindirme. San tay o zaman henüz bir cabağı1.www. Değişen tek şey yılkının efendisiydi. ona bir yardımcı vermemişlerdi daha. Sonra kar yağdı. Keçe çadır. Kansıyla buraya yerleşeceklerdi. Bütün gece Tanabay'a öğüt verdi. kulaklarını kabartıyorlardı: Efendilerini yanıbaşlarında görmek güven veriyordu onlara. eldivenli ellerini birbirlerine sürterek. eşya-lannı yükledikleri deveyi yedeklerine alıp gittiler. Bundan sonra Turgay ve kendisi gibi >%şlı kansı. Ne bilsindi Gülsan nasıl bir ömür süreceğini. 14 . Sahiplerinin ağzı yüzü soldu. Bende biraz kaldı. 1 Elveda Gülsan/25 kalın. onu yadırgamadı. bir yaşına gelince 'tay' denir (çevirenin notu). Yol başında aynlırken Turgay aga son bir öğüt daha verdi: . Tanabay. zayıf. yüzünü ovuşturarak dolanıp duruyordu yanlarında. Turgay'la yaşlı karısı oradan aynlırlarken. Terli iken suç içmemesine de dikkat et. Çayırlar. ama uzun süre yerde kalmıyordu. gür idi. Yine başına buyruk bir taydı. onları yolun başına kadar yürüyerek uğurladı. Zamanla yılkı ona alıştı. elleri morardı. Hiçbir şey değişmemişti. Yardımcısı için de bir çadır vardı ama. yılkı ve dağlar Tanabay'a kaldı. Yaşlı yılkıcının yerine. yadsınmadı. Atlar toynaklanyla kan eşelemeye.Evet. Bunun se1 Cabağı: At yavrusuna altı aylık oluncaya kadar 'kulun'. şınl şırıl akan sular hep aynı. Unutma. Adını o koydu. Ayazlı gecelerde atlar bir kuytuda kümeliyor. Geçen yaz kız torunum gelmişti. şişti. kendisi için neler söyleneceğini ve ileride başına neler neler geleceğini!. uzunca boylu. Artık ayağına çizme. Sabırla yetiştir onu.
Dağdan yuvarlanan kayalar gibi birbirlerini sürükleyerek. hışımla üzerine yürüdü. isli gocuğunun kokusunu alsalar. Atlar büyük bir gürültü çıkararak koşsalar da sahiplerinin öfkeli bağırmalannı duydular. önlerindeydi. Uğursuz. cabağıları ortalarına aldılar. hınldayarak. O müthiş çifteden sonra bir daha yılkıdan aynlıp tek başına durmaya kalkışmadı. Gülsan o güne kadar kurt ulumasını hiç duymamıştı. kuyruklarına yapıştı. yılkıyı bir arada tutmak için etrafında dolanıyor. Karanlıkta. Sonra önden duyulmaya başladı. Elveda Gülsan/27 15 . Atlar sessiz.cizgiliforum. iğne-leye iğneleye. başına üsır usır düşerek yığılıyordu. ama ne kendi görünüyor ne de sesi duyuyordu.enginel elveda gülsarı Gülsarı Tanabay'ın sesini işte bu kış tanıdı ve bir daha ömrü boyunca unutmadı. Şimdi çıt çıkmıyordu. Hayvanlar gözlerini açamaz oldular. atlann yelelerine. uzaktan uzağa bir uluma duyuldu. İçinde bir şeyler kopmuş gibi sarsıldı ve güç doğruldu. ardından bir silah sesi daha. Titreye titreye birbirlerine sokuluyorlardı. Bir türlü giremiyordu aralanna. biraz rahatlayacaklardı. felaket habercisi bir sessizlik idi bu. Kar yağıyor ve Gülsan'nın burun deliklerine giriyor. Gülsan'nın nefesi kesilecekti ner-deyse. ayak seslerini duyuyordu. Gülsan. Sesler önce geriden. İyice rahatsızlanıp korkuya kapıldılar. Atlar irkildi. Gülsarı'yı ortadan sürüp kenara çıkardılar. kann üzerinden bir karaltının süzülüp geçtiğini ve sonra kaybolduğunu görünce artık yerinde duramayıp ürkerek geri sıçradı. bazılarını çiftelemeye başladı. ağır-laştı. faltaşı gibi açılan gözlerle çevresine baktı ve korkudan donup kaldı olduğu yerde. Sonra yine sinirli. kafasını eğip kulaklarını kısıyor. güçlü toynaklanyla kan eşeliyor. iterek koşuyorlardı. kulak kabarttılar. Hiç unutamayacağı o çiftenin acısıyla yılkıya yanaşıp kenarda ama onlann yanında durdu. belirsiz bir yöne doğru koşmaya başladılar. zaten korku içinde bekleşen atlar ürktü. İşte bu gelişlerden birinde. öfkeli bir halde geri 26/Elveda GQIsan geliyordu üyer aygın. acı acı kişneyerek. İşte o zaman. hınltısız dururken.www. Aralarına giremeyince daha da uzakta tek başına durdu ve bu yüzden üyir aygırının hışmına uğradı. Gülsan yine ortaya girmek için yaşlı atlan itmeye. Kar savrula savrula. onu yılkıya katmak için karnına müthiş bir çifte indirdi.com. göz gözü görmeyen karanlığa dalıp uzaklaşıyordu. arada bir dörtnala koşarak. olanca güçlerini ayaklarına vererek. Yaşlı dişi atlar. Ulumayı duyunca bir an olduğu yerde donmuş gibi kaldı. başlarıyla vurarak kulunları. Bir gün dağlarda bora koptu. Sahipleri neredeydi? Böyle korkulu bir zamanda o neredeydi? Hiç olmazsa sesini duysalar. Artık hiçbir kuvvet durduramazdı onlan. Ama yılkı onun harıltısını. Gülsan da neye uğradıklannı anlayamadan çılgınca koşuyordu yılkının ardından. Gülsan'yı hâlâ kümelenmiş yılkıdan uzakta tek başına duruyor görünce. O sesin ve kendilerinin sahibi şimdi yanlannda. Aygır. yandan gehyordu. O sırada bir silah sesi duyuldu. Yılkı sesin geldiği yöne koştu.
O pek şiddetli kış ve zorlu günleri sanki hiç yaşamamışlardı. kara toprak göründü.Sonra öfkeye kapılıp böylesine ağır sözler söylediği için kendisini affettirmeye çalışmasını da. elini ayağını ısıtmak için çalı-çırpı yaktığını. demeyi geçirdi aklından. Atlar o günleri hatırlamıyorlardı ama. . Sonra dağdan inip. sulann kalın bir buz tabakası olup toprağı örttüğünü. at sütünden kımız da yaparız.. çadırın tamtakır içini bir gör! Kuru ekmek bile bulamıyoruz. Sen beni bağışla. Sonra anbar memurunu çağırıp emretti: . O zorlu kışa dayanamayan zayıf atların düştükleri yerden kalkamadıklarını. Yılkı onun sesiyle biraz yüreklendi ve peşinden koşmaya başladı. Bulut gibi buhar çıkıyordu sırtlanndan.cizgiliforum. Sen de orada oturup. sağrılanndan süzülüyordu. öfkeyle bağırmasını da unutmamıştı: . Atlar tüylerini döktüler. üzüntümden. Ama Çora'nın 16 . Ama hâlâ korkudan titriyor. bembeyaz kan yüzüne götürdü. dedi Çora... seyrekleşme-yen kar taneleri. körük gibi soluyor. Yakında inek doğuracak.com.. adam unutmamıştı. Savaş cephesinde durumumuzu bundan yüz kat daha iyiydi. Gülsan da toparlandı ve eski gücüne kavuştu. . Tan atarken Tanabay yılkıyı eski yerine getirmişti.Ona beş kilo un ver! Onun bu davramşı karşısında Tanabay'ın utancı daha da arttı. ölüp gittiklerini de unutmamıştı. diye kekelemişti. Hâlâ dinmeyen. Yılkının kışlık korası nerde? Yemi.enginel elveda gülsarı Sesi kısılmıştı ama bağırmaya devam ediyordu: Kayyt! Kayyt! Kayt! (Dön! Dön! Dön!) diyordu efendileri. kolhozun başkanına ölen atlann hesabını verirken. . ağlamamak için dudaklannı ısırdığını. gövdeleri şişip şişip iniyordu. itinkurdun uluduğu o soğuk geceleri. o bo-ranlı günleri at üstünde geçirdiğini.Asıl sen beni bağışla. Ateş gibi yanan dudaklanyla kar yutuyorlardı. dişimizi biraz daha sıkar. .Bana niye öyle bakıyorsun! Karşında bir faşist mi var! diye bağırmıştı. Kalın kar eridi. suskun bakışını da unutmamış-tı. ana okulu ne olacak? dedi anbarcı.www.. bahar geldiğinde. sonra yeşillendi. Tanabay da kar yedi. Yeni tüyleriyle sırtlan parlamaya başladı..Peki.. Dondurucu ayazı. otu nerde? Tuzu nerde? Ağzımızı açıp yel yutarak geçiriyoruz 28/Elveda Gülsan günlerimizi. sanki demirden olan bu kabuğu tepinen atların toynaklarının bile kıramadığını. acımdan konuştum böyle. ürün zamanına kadar dayanırız. kirli-san bir su gibi. Tanabay önce unu almamayı düşünmüştü. Atlar ofaya gelince durdular. bir süre yüzüjıdeki yangını söndürmek için öylece durdu. cıdavlanndan.Hay Allah! Onu ne karıştırıyorsun? Her şeyi birbirine karıştırır yokuşa sürersin zaten! Ver! diye kestirip attı Çora. atların sıcak sırtında eriyor. Böyle mi yapacaktık bu işleri? Gel de nasıl bir keçe çadırda yaşadığımızı. bu atlan kendi elimle öldürmüşüm gibi bakıyorsun bana! Bu sözler karşısında kolhoz başkanının kül gibi olan yüzüyle kendisine şaşkın. sonra avuç avuç yuttu o soğuk kan. unutmamıştı.Sen. Yere çömelerek iki eliyld aldığı soğuk.
koşup oynadığı yerleri görüyordu. yine koşmaktı. tozlann savrulduğunu. Zamanla bu türkülere iyice alıştı.com.www. demişti karısı. hatta keyfinden şarkı söylemesi pek hoşuna giderdi Gülsan'nın. onun ardınca dörtnala gelen efendisi de o kadar keyiflenirdi. Gülsarı ne kadar hırslanır. başı ise soylu yorgaya yaraşır biçimdeydi: Bir tutamlık fazla yağı yok. Topaç gibi ve kabank tüylü bir cabağı iken. düzlükten bayıra. kulaklannda rüzgârın uğuldadığını. Onu yadsımıyor. Öteki tayları da koşturup peşinden sürüklüyor. Boyu uzun.. Bunların hiçbirisini unutmamıştı. Karısına: . kalın kıvnk dudaklar. Gülsan'nın keyfine diyecek yoktu. tümsek burnu. hayatının. küçük bir çocuk değilsin ya. sı-nm gibi ince. Tanabay'ın onu yüreklendiren sesi.. Dilediğince koşuyor. Onun işi gücü koşmak. ne kadar çok koşarsa. Bazen de yanından geçerken kamçısıyla arkasına hafifçe vururdu. oynuyor.Beni yakıp öldürmeye mi niyetlisin. yılkı uykuya dalınca. Sahibi Tanabay da onu. büyük bir tay olmuştu. kara toprak yeşeriyor. Bahar yağmurlarından sonra güneş pırıl pınl parlıyor. Böyle zamanlarda. sözlü. onların arasında sarı bir yıldız gibi akıp gidiyordu: Çakıllı dere boyundan düzlüğe. şımarıyordu. ürperir ve başlardı koşmaya. Bütün bunları işitiyor. dar geçitlerden dik yokuşlara koşuyor. Mayıs gelmişti. Bu yüzden sahibine bir rahat nefes aldırmıyordu. Hava karanp yıldızlar ışıldayınca. doruklarda hâlâ erimeyen karların beyazlığı göz ka-niaştınyordu.cizgiliforum. yıl30/Elveda Gülsan kıya doğru akan bir yıldız gibi gelirse. omuz arası geniş. O bahar san yorga gençliğinin en güzel dönemini yaşadı. ayaklarının altında toprağın kaydığını. kalçası dar. En çok sevdiği şeydi koşmak. duygulu. Yılkıcıların da rahaEI veda Gülsarı/29 ü kaçmıştı bu yüzden. Bazen koşup uzaklara gittiği zaman onun küfürlerini işitmiyor değildi.. yadırgamıyordu. Gülsarı'nın bu niteliklerinden haberi yoktu elbet. şimdi. onları belledi: Bazıları hüzünlü. uzun. Gülsarı bu kez de düşünde koşuyordu: Toynaklarıyla taşlan çınlattığını.Biraz soğut da iç. yaşadığı ortamın bir parçası gibi görüyordu. YıUacılar aygırları ayırmaya çalışıyor. Karısının işte o undan yaptığı lakşa çorbasını içerken ağızını nasıl yaktığını da unutmamıştı. . 17 . düzlükler. kısa. ne kadar çok kaynatmışsın bunu! diye kaşığı elinden bırakmıştı. yavaş yavaş iç.. yamaçlar yemyeşil uzanıyor. bazen bu yüzden kamçılarını savurarak birbirleriyle kapıştıkları da oluyordu. Canı yanmazdı ama yine de şaşınr. genç kısrakları kovalamaya başlamıştı. fıldır fıldır dönen tabak gibi yuvarlak birbirinden uzak gözler.enginel elveda gülsarı anbarcıya söylediklerini duyduktan ve yüzünün aldığı rengi gördükten sonra düşündüğünü söylemekten vazgeçti. Koşuyordu. Aygırlar birbirleriyle dövüşmeye. Atlara sert davranmıyordu Tanabay. koşu temposunu onun türküsüne uydururdu sanki.
Gülsarı tuzağı anlayamamış. Sonunda adamları uzaklaştırmak için kendini onlann üzerine attı. başını okşadılar ve at kuyruğundan yapılmış ilmiği boynuna geçiriverdiler. Kurtulmak için tekrar tekrar şaElveda Gülsan/31 ha kalkıyordu. Tanabay upuzun bir ağaç tekneye parça parça kaya tuzu dökerdi. * Sahibi. Gülsan da onlann arasındaydı ve tadını çıkara çıkara tuz yalıyordu.cizgiliforum. . Çünkü bu kementler binek atlan-nı. rahat dur! Efendisinin ardından. yardımcısı da ardındaydı. Sonunda kendim tuzağa düşürenlerle başbaşa kaldı. Her zaman ata biner. Gülsan tek gözüyle gördü onu. Tanabay bir elini atın başına uzattı. işte bu tuzu yalamak Gülsarı'ya bir felâket getirdi. Kadınlar bağırıp çağırarak çocuklanm çadırlara doğru kovaladılar. insanlar birbirlerinin üzerine yığılıyordu sanki. ilmekde o kadar boynunu sı: kıyor.. hiç korkma. tepindi. İşte o sırada sahibi ve onun yardımcısı. tılmış. gemi ver bana! 18 . Atlar koşup geldiler ve başladılar tuz yalamaya. Bu arada çocuklar da koşup geldiler. Sahibinin yılkıya tuz yalatmasından da çok hoşlanırdı Gülsan. nefesi kesildi. Ama. Atlann arasından kendine yol açıp su içmek için çaya gitmek istedi. soluk almaşım zorlaştırıyordu.. şaha kalkarlardı. Öteki atlar boyunlanna kıl kement geçirilince huysuzlaşır. Hiç böyle bir şey gelmemişti başına..ha çok sıkmaya başladı. dağa sonradan gelen yılkıcılann çocuklanydı. ellerinde ucu kementli sopalarla yaklaştılar. yavaş yavaş ve olabildiğince yumuşak bir sesle onu yatıştırmaya çalışıyordu. gözünü kamaştıran halkalar oluşuyordu önünde. Ama adamlar tekrar ayağa kalktılar ve ilmek Gülsan'nın boynunu yine ve da-. tuttuğu ipi koluna dolayarak yan taraftan yaklaştı. Birden her yanım saran koyu karanlığı ön ayaklanyla delmeye ça•. oralarda dolamp Gülsarı'yı rahatsız ederlerdi. lışü. Sahibi önünde. Atlar tuz yalamayı pek sever ve bunu bir ziyafet sayarlardı kendileri için. Epeyce tuz yaladığı için susamıştı. yer sarsılıyor. Ama o ne kadar çırpınsa. Bir gün Tanabay boş bir kovaya vurarak "po! po! po!" diye atlan tuz yalamaya çağırdı. sağılacak kısrakları yakalamak için kullanılırdı. onu okşadı ve geriye bakmadan yardımcısına seslendi: . Gülsan hiç umursamadı. İşte o zaman boynundaki ilmik sıkıldı ve Gülsan neye uğradığım anlamadan irkildi. Yorga dehşete düştü. . Ona hiç dokunmazlardı. toz toprak içinde kalmıştı. Bunlar.enginel elveda gülsarı sözsüz bütün türkülerini.Yuları. Adamın üstü başı yır. tuz yalamaya devam ediyordu. bir öfke yoktu.com. Hırıldadı. başı döndü. Ama onun yanına sokulup. Dağlar yıkılıyor. Soluk soluğa • kalmıştı. ama Gülsan hâlâ kılım kıpırdatmıyordu. Kam sızan dudaklannı kımıldatarak. şaha kalktı. ipi sımsıkı tutan yardımcısı da geldi. Korkma. O sırada bovjnunu sıkan ip biraz gevşedi ve Gülsan ipip ucunu tutan ¦ adimlan sürüklemeye başladı.Gel Gülsan. ağzı yüzü berelenmiş.www. Güneş gözüne vuruyor. Ama gözlerinde bir kızgınlık. Öteki atlar kaçıştılar.
Adamlar şimdi sırtına bir şeyler koyuyor. eziyetli koşu sürüp gitti. Yalnız kolanlarım gevşeterek bir ağa-¦> ca bağlayıp bıraktılar. Yine de kişne-yerek olanca gücüyle şaha kalktı. Gemin dizgini iki taraftan gerilip eyerin başına bağlandığı için başını dik tutmak zorunda kalıyor. Bir an yine başı döndü ve sonra donup kaldı. Yorga. sahibinin üstüne nasıl bindiğini. Bu acıdan. Akşam olunca eyerini de almadılar üzerinden. Adamların isteği de buydu zaten. gökteki bulutlar. tepinmeye başlamıştı ama Tanabay onun üst dudağım sımsıkı yakalamıştı. Yalnız ağzından o bükmeyi. soluk alamıyor. . O zaman o adamın çevresinde bir daire çizmeye başladı. Kıpır-dayamıyor. üzerine oturmuş adamın topukları kanuna batıyordu. 32/Elveda Gülsan Elveda Gülsarı/33 Yardımcısı yorganın üst dudağının altına hemen kayış bükmeyi geçirdi ve çevirmeye başladı. yine döndü. dağlar. başı dönüyor. Adamlar ona su içirmediler. yavaşladı. Döndü. ama çember açılmıyor. Ama başka bir atın üzerinde olan ikinci adam yularının uzun ipini çekiyor. Sonra başını öne eğip arka ayaklarım havaya kaldırdı. O çember yolun bir noktada açılacağım ve oradan son hızla uzaklaşacağını umuyor. dünya dönüyor. durmadan döndü. çözülmüyordu. dönüyor.cizgiliforum. ne zaman bindiğini anlayamamıştı. Üzengiler toplanıp eyerin kaltağına bağlanmıştı.enginel elveda gülsarı Yardımcısı atın başına geçirilecek takımı verdi. merada otlayan atlar dönüyor. dönüyor. keçe çadırlar dönüyor. Sahibi kamçısını şaklatıyor. Bu zorlu. yana sıçradf. Yorga yoruldu. o buruklukça acıtan şeyi çıkardıkları zaman biraz kendine geldi. Her yanı kayışlarla sarılmış. Gülsarı'nın gözleri kararıyor. Yorga acılar içinde arka ayaklarının üstüne çöktü ve artık direnemedi. göğüs altından kayışlar geçirip sıkıyorlardı. O anda soğuk demir ağızlık dişlerine çarparak şıngırdadı.www. sırtına bir ağırlık çökmüştü. sırtında bir adamın oturduğunu gördü.com. eyeri sırtına vurmak gerekiyordu. i Sakin ol Gülsan. Çaresizdi. sakin ol! Korkma! Yorganın gözünü bir avucu ile kapatıp başlığı kafasına geçiri verdi. Bu acı ile gözleri yuvalarından fırlayacaktı nerdeyse. Kafasına başlık geçirilince yine hınldamaya. yürümeye başladı. çok da susamıştı. o demir ağızlık idi. Ter içinde kalmış. onu sırtından iki kez atmayı başardı. Kayış sıkıldıkça canı yanıyordu ama asıl acı veren ağzındaki o bükme. sonra kilitlenmiş gibi çakılıp kaldı ağzında. her şey dönüyordu. kaçıp gitmesini engelliyordu. ama iki defasında da adam kalkıp yine bindi üstüne. Şimdi gemi ağzına geçirmek. canı müthiş yanıyordu. 19 . Ama o zıpladıkça ağızlık ağzını yırtıcak kadar sıkılıyor. sağa sola çeviremiyor ve uzanıp yatamıyordu. silkindi. O adamı silkinip atmak istedi sırtından. Yan gözle geriye bakınca.Bükmeyi ver! dedi yardımcısına. çizmesinin topu-ğuyla durmadan karnına vuruyordu.
. tabii.. Yorga da onun boynuna dokunup aynı şeyi yapmak istiyordu ama. Serin suyun kokusunu da getirmiş oluyordu böylece. öylece duruyordu orada. boynun omurgasını kütürdetiyordu. yükseldi. Kolanların vücudunu sıktığım yerler ve eyerin vurduğu sırtı acıyor. Sonra. Gülsan doru tayın sesini pek yakınında işitti.Oy Gülsan oy! dedi. Biraz sonra ay doğdu. Ağzındaki o demirin tadı da pek kötüydü. Alnındaki ak sakar ay ışığında parlıyordu. ağzını açmak istediği zaman müthiş canı yandı ve kişneyemedi. ağır ağır kımıldamaya büyümeye başladılar. Sanki herkes unutmuştu onu. Öylece duran Gütearı'yı o sırada bir arayan vardı. gözünden iri iri damlalar düşmeye başladı. Onların kişnemelerini. Derenin öbür yakasında. Gülsan olsa yine onunla koşar. Pekâlâ! Tanabay Gülsan'nın boynunu okşadı. Sabah erkenden sahibi geldi yanına. üzüntülüydü. otluyor-du. Aygırlar onun peşine çoktan düşmeye başlamışlardı ama. Kendisi. 34/Elveda Gülsan Gülsan'yı arıyordu. oynaşan. Derenin öbür yakasına geçip gözden kaybolunca-ya kadar Gülsan ona baktı durdu. buz gibi olmuşsun. başını bile oyna-tamıyordu. sızım sızım sızlıyordu. onunla koşmak istiyordu. Yumuşak. Onunla kimse ilgilenmiyordu. Dereyi geçip geldiği için ayaklan ıslaktı. toynaklarından çıkan sesleri. omuzlannı. yılgın. Susuzluktan da ölecekti nerdeyse. Yanına sokuldu. Oysa Gülsan kımıldayamıyordu. hatta yere inmiş gibi daha çok panl-dıyordu. Öyle de susamıştı ki! Ah doru tay ona içecek su getirebilse! Gülsan'dan hiçbir karşılık görmeyen genç kısrak koşup gitti. Gülsan onun neler söylediğini nereden bilecekti? 20 . Bu kez dişi tay onun boynuna asıldı. Bu. sesini hemen tanıdı. Dağlar gecenin karanlık kuşağından sıyrılıp ay ışığında kendilerini göstermeye. Bahara uyanmış dağlara bakıp gülümsüyor. O da kişneyerek cevap vermek istedi ama. oynar. yılkı. Başını hafif oynatacak olsa gem ağzını yırtarcasına acıtıyordu. Dişi tay yine Gülsan ile olmak. kulun oldukları zamandan beri onunla koşup zıplayan. . Ne oldu? Çok mu üşüdün? Ee. her zaman olduğu gibi yayılmış. Dün beni çok yordun. her şeyi duyuyordu. Başını Gülsarı'nın boynuna koydu. atlara gece bekçiliği yapan yılkıcıların bağırışlarını da duyuyordu Gülsarı.enginel elveda gülsarı jGülsan bütün gece öyle durdu. Ağzının kenarları yara bere içinde kalmıştı.www. Başına nîden böyle bir felâket geldiğini anlayamıyordu. başıyla dürtükledi. ufak-tefek alnı sakarlı bir doru kısrak idi. Yenik. çocukların köpek gibi ses çıkararak onları havlattıklarını. o onlardan kaçıyor. Sonunda doru tay onu buldu. onunla otlayan.com. Keçe çadırların yanında ateşi. sımsıcak dudakla-nnı onun tüylerine dokundurdu. İkisi de henüz tam ergin çağa gelmiş sayılmazlardı. ateş başında oturup sohbet eden adamları. dişleriyle onu kaşımaya başladı.cizgiliforum. Hırıldayarak ve başını sallayarak Gülsan'yı çağırdı. Gülsarı onun kişnemesini işitti. sevgi dolu ses tonuyla konuştu. Yorga Gülsîtfı ömründe ilk kez ağlıyordu. hep onun yanında olurdu. Yıldızlar yeryüzüne iyice yaklaşrnış.
fırlatılan ok gibi dümdüz giderken görünler ona hayran kalıyor ve kenara çekilip seyrediyorlardı: . Üzerindeki ağırlığı hissetmez oldu. din36/Elveda Gülsan lenmesini bekliyor. Artık yolundaki taşlara ayağın sürçmez. her şeye lanet! Yeter ki san sağ salim eve ulaştırayım. bağışla! dedi Tanabay. Böyle sürüp gidecek değildi elbet. Alışacaksın.. ama ne yaparsın. Tanabay Gülsarı'nın başlığını çözdü. diyordu Tanabay. hiçbir engel çıkmaz. Tanabay telaşlanıp atın bir o yanına bir bu yanına geçti. yürü yavrum. çok canın yandı. diyordu. kolonlara da iyice alıştı.Bana darılma. Sarı yorgayı. Ama hala arabaya koşuluydu.tıp. kuş gibi uçmak istiyordu ama. ağır ağır. Sahibi sırtına bindiği zaman. taypalma yorganın o güzel gidişini bozmamak için dizginleri çekip onu yavaşlatıyordu. çok geç oldu.. Benim de aklım başımda değil. Çok iyi yetiştirmişsin Gülsan'yı. bu defa hayvan kendi yürek atışlarını duyuyordu: tum-top. sonra onu yedeğine alıp dereye götürdü.com.Bağışla beni Gülsarı. eski bozuk yolda. 21 . tumtop!. Gülsarı suya girince titredi.www..Sağ olasın Tanabay.tıp. binicisini hiç sarsmadan. Çok mu acıktın? Çok mu susadın?. Tanabay. Yaşlı Tanabay Gülsarı'nın biraz soluklanmasını. her şey yoluna girecek. İşte şimdi bunu öğrendin. dura kalka birbuçuk saat kadar gittiler. Ara sıra at. Sarı yorga son bir kez daha durdu ve bir daha adımını atamadı. bacakları titriyor ve güçlükle durabiliyordu ayakta. Öylesine bitikti. Kırık dökük arabanın tekerlekleri..Aşkolsun! diyorlardı. ürperdi. daha önce düşünmeliydim.Ne oldu Gülsarı sana? Bak hava iyice kararıyor! Ama at artık onu arılamıyordu. üstüne su dolu bir kap koysan damlası bile dökmeden götürür! Eski yılkıcı ihtiyar Turgay. Bir süre sonra Gülsan eyere de. sonra yine dizginlere yapışıyordu: . iyi günler göreceksin. Doğru.Hadi Gülsan. Bak görürsün. tıngır mıngır dönüyordu. asıl bundan sonra parlayacak onun yıldızı! demişti. Sen bu haldeyken arabanın ne önemi var.. koşmak. Kendi başı kendine ağır geldiği için boynunu aşağıya doğru eğmiş.enginel elveda gülsarı . ileri atılıp başını derin suya daldırdı. koşumlara. Yalvardı: .. adım atacak gücü kalmadığı için olduğu yerde durunca tekerlek gıcırtısı.. diye atıyordu yüreği. . Böyle. Gülsan'yi böyle görünce Tanabay'a teşekkür etmişti: .cizgiliforum. Lanet olsun arabaya. At durunca ve tekerlek sesleri kesilince. hayat bu işte! Merak etElveda Gülsan/35 me.. o tıngır-mıngır sesleri de kesiliyordu. ağzındaki gemi ûSulca çıkardı. yürek atışları da kulaklarındaydı: Tıp. ah! Ne güzeldi bu serin su! Ne güzeldi suya kavuşmak! Ve şimdi efendisine nasıl da şükran duyuyordu! -^ ݧte böyle. Ah. kızma dostum. soyun sopun dert görmesin. Bugüne kadar başı boş koşup oynadın.
Tanabay atın dizginini eline aldı. Aslında Tanabay unuttuğu için değil. Şu haline bak zavallının. önlerinde. son demlerini yaşayan sarı yorgayı yedeğinde götürürken. yürümeye çalış. karardık bozkırın ortasında bir hayal gibi duruyordu. Sonra yine ağır ağır yola koyuluyorlardı: Yaşlı bir at." Geçmişe uzanan günlerin anılarını bir bir aklına düşürmesine. batman batman doluyordu kafasına.. Tanabay'ın kendisi de pek şaştı. "Vah Gülsarım. yaşlı bir adam. Hadi. Biraz dinlenip tekrar adım atacak hale gelinceye kadar Tanabay da yanında bekliyordu. dedi ve gocuğunu tekrar giydi. I Elveda Gülsarı/37 olayları. istemediği için düşünmüyordu geçmişini.. Karanlık. Hamutsuz koşumsuz kalan cılız gövdesine göre kafası kocamandı ve soğuk. dizginleri de çıkardı hayvanın başından: . Başlığı. mezarından doğrulup kalkardı" dedi. Ancak ağır hastalandığımız ya da öldüğümüz zaman hatırlıyoruz birbirimizi. Ama bugün. Tanabay yürürken sarı yorga ile ilgili uzak geçmişi. Gülsarı ara sıra duruyordu. yürüyorlardı. dedi. sönmeye. At önde. İşte Gülsarı da ağzı var. ah o eski günler ah! Ne eşi bulunmaz bir yorga idi o!. kararmaya başlamış bir kızıllık vardı. Yorga gittikçe yavaşlıyordu. dağların üzerine kanadını düşürmeye. onların ve sonra bozkırın üzerine geceyi sermeye başlamıştı.www. batı taraflarında.enginel elveda gülsarı Gocuğunu çıkardı.. koşumları arabanın içine attı. ben de arkandan geliyorum.com. O güne kadar hiç düşünmemişti bunları. Biraz dinlenip tekrar adım atacak hale gelinceye 38/Elveda Gülsarı kadar Tanabay da yanında bekliyordu.İşte. O yitirdiğimizin ne iyi. dili yok bir hayvan! Onu kim düşünüp hatırlayacak? Kimleri taşımadı sırtında kimleri gururlandırmadı? Ama yaşlamp bu hale gelince herkes unuttu onu. Sonra yine ağır ağır yola koyuluyorlardı: Gülsan ara sıra duruyordu.Hadi Sangül. yapmamız gereken buydu. ne büyük iyilikler yaptığını. Bu ağır düşünceler sanki bir ormandan ansızın çıkıp. ne eşsiz bir insan olduğunu. Korkma. Düşünmemeye çalışırdı o acı veren geçmişi. vah! ne hale gelmişsin! Turgay merhum seni böyle görse.. oğlunun ve gelininin 0 davranışlarını görüp. Demek ki düşünmemek unutmak demek değilmiş. onun başhğını ve dizginini omuzuna atan Tanabay arkada. hamutu da atın başından usulca çıkarıp. birbirimizden pek farkımız yok. ancak o son demde anlıyoruz. Yalnız ikisi. seni bırakıp gitmem. geçmiş yıllarını hatırlayıverdi. Sonra atı biraz dinlendirmek için durdu. karanlık yolda. Yola koyulup yavaş yavaş yürüdüler: Yaşlı bir at ve yaşlı bir adam: Arkalarıda terkedilmiş kırık-dökük bir araba. arkadaşlarını bir bir hatırlıyordu: "Hepimiz böyleyiz işte. . 22 .cizgiliforum.. kolu uyuşunca dizginleri omuzuna atıyordu. gelinin o acı sözlerini dinledikten sonra. sen önden bildiğin gibi yürü. Tanabay önden gidip dizginleri çekiyor. tartma kayışlarını çözdü. kara yolun üzerine inen. diye düşünüyordu.
İnleye inleye olduğu yerde durdu. elini alnına götürüp gözüne siper yapar. Tanabay'ın Gülsan ile o yolda gitmekte olduğunu hemen anlarlardı. az sonra. Gerçi o aracın onlara bir yardımı olamazdı. Gülsan Gülsarı olalı. Gözlerine bakmadan boynunu. uyuşan boynunu salladı.. Yorga orada durdu. kuyruklu yıldızın kuyruğu gibi. Yere uzanıp yatmak için ayaklarını kırpmaya başladı.• bay buna izin vermedi. nice nice kolhoz başkanı görmüştü.ranHk bastığı halde Tanabay atın gözlerine bakmaya korkuyordu. Gülsa-rı'nın toynaklarından çıkan o toz izi. Evvelce buradan çok geçtiği için doğru yolu hatırlardı. bu Gülsarı'dır.Dayan Gülsan. Yine de. başkarmalar? Sabahtan akşama kadar üzerinden inmedikleri Gülsarı'yı düşünüyor. Namuslusu da vardı. doğruldu. O zaman." Gülsan. Kadere boyun eğmekten başka ne gelirdi elinden? Tehlikeyi göze alıp şimdi köprüyü geçecek. Çok beklemeden beline ağrılar girmişti.www. yolu aydınlattı. gerilerinde. dura takıla ve pek düzensiz vuruyordu. bir zamanlar Gülsa-rı'ya binmiş olarak ve tozu dumana katarak gittiği günleri hatırlayınca. bu uzun yolun üzerinde.. dudaklarında acı bir gülümseme belirdi. kolhoz başkanlıklarının ilk gününden son günüae kadar. . yola bakarak "Aa. ince uzun bir toz bulutu bırakırlardı. böyle ölmene izin vermem. ama eve ulaşmak için en kestirme yol da bu idi. çaresiz hayvanın yanında öylece bekledi. Sonra. "Bu ıssız yolda nihayet birileri göründü" diye düşündü. dördü dört tarafa açılan ayaklannı güçlükle toplayarak doğruldu. Tanabay be-lini" püküp. uzaktan bir motorlu aracın farlan şavkıdı. Bir yatarsa bir daha kalkamazdı çünkü. akıllarına getiriyorlar mıydı hiç?" diye geçiyordu aklından. Bunların içinde akıllı olanı da vardı. köprünün başında durup bekliyorlardı. titreye titreye. "Neredeydiler şimdi o başkanlar. ana yoldan çıkıp çay kıyısında uzanan dar yola sapacaktı. tepkili uçağın gerisinden çıkan gaz çizgisi gibi uzun süre havada asılı kalırdı. haydi kalk!. yakınlarında olan bir çoban. sağrısını okşadı. ine-kalka. çayın üzerindeki köprüye ulaşabildiler. Hava rüzgârlı değilse.cizgiliforum. Hayvanın yüreği yosun kaplamış değirmen taşlarının dönüşü gibi. ağır ağır yürüyerek. gecenin karanlığını yırttı. kalk. ahmak olanı da. Yorganın geçtiği bu yolda. başkası olamaz!" derdi ve onun sırtındaki adama imrenirdi. Tanabay ve yorga. Gerçi dağ içinde şaşırması da mümkündü. Sonra da ona vurduğu için kendine kızdı. Bu patika dağa doğru tırmanıyordu. Yaşlı at ve yaşlı adam. Bu 23 .enginel elveda gülsarı Tanabay. O talihli adamın yerinde olmak isterdi. İhtiyar adam öyle düşünürken. Böyle bir ata binmek. Ama hepsi de. sebebini kendisi de bilmeden bekledi orada. Kalk. Ama Tana. kötüsü de. sakın yatma! diye dizginle kafasına hafifçe vurdu. Işık saçan iki göz. Sonra kulağım göğsüne yapıştınp yürek atışlarını dinledi.com. Bunu uzaktan görenler de. Ka-. bağırmaya başladı: "Anlaşana be hayvan! Ölmek mi istiElveda Gülsan/39 yorsun sen! Hayır. bir Kırgız genci için gerçekten büyük mutluluk sayılırdı. Gülsan'ya binmişlerdi. yine de tercih ediyordu o yolu. Yeter ki at dayansıridı.
Atla kamyonun arkasına. çekemedi.Eh.www. dönemeçte direksiyonu kırarak ve esneyerek cevap verdi: •• " . burada ne işi var bu adamın? . . Sarıgov ' vadisine. Adam az ileride durup şarıl şarıl işemeye başladı. niye bıraktın? diye sordu adam. Sürücünün yanında oturan ince uzun boylu ve kalpaklı delikanlı.com.Bu ölüyü mü? İtiver dereye gitsin. eyersiz ve sıska yaratık attan çok bir köpeğe benziyordu. Terkedilmiş kınk-dökük bir araba. . Nefesindeki keskin votka kokusu Tanabay'ın burnuna kadar geliyordu. sen bilirsin.. Bugün önemli o^n makinedir. yanında yakınında kimseler yok.Çok tuhaf. sabah evine gidersin. . Kamyon hareket etti.Gelirken gördüğümüz terkedilmiş araba onun olmalı. tekniktir.Kapat çeneni! dedi sürücü. 1 Sangov: Bir Kırgız aşireti. Şoför kamyondan indi. bembeyaz iki hayalet gibi gösterdi. dedi şoför. Peki nereye gidiyorsun? .Sağ ol. Elveda Gülsarı/41 .Eve. gece orda kalır. Sürücü. Zaten at-araba eskiden kalmış. Kamyonun şoför mahallinde iki kişi vardı. 24 .. Bunlar yaşlı adama ve kötürüm ata hayretle baktılar. Anı gitmiş vahi kalmış o attan ne hayır gelir artık.Ne diye aşağıladın o ihtiyarı. Ta oraya dağın. "Govsarı" da denir (çevirenin notu). seni sovhozda bırakayım. . Bir an. Başhksız. Savaşta da öyleydi. .At bitkin. . . Atı bırakıp gidemem.Tahmin etmiştim.Peki ne oldu arabaya. hayvansın sen! dedi delikanlı . Kamyon geçerken eski köprü sarsılıp gıcırdadı.cizgiliforum. dedi gecenin bu vaktinde. Belki koşum işe yarar diye baktık ama o da beş para etmez. benim.Pek acımasızsın.Her yerde tek-nojbji geçiyor artık. dedi Tanabay. dedi şoför alaylı alaylı gülerek. Onun gibi kartların damatların da zamanı geçti artık.. Yaklaşınca farlar gözünü kamaştırdı ve Tanabay ellerini gözlerine siper etti.Evet. Arkada lambalar kızıl bir ışıkla köprüyü aydınlattı.Uff! diye bir ıslık çaldı şoför. şoföre: 40/Elveda Gülsan . aynı şey senin başına gelse ne yapardın? dedi sürücünün yanındaki adam. üzerine düşen parlak aşık. Sonra da marşa basıp yanındakine: Bunamış bu ihtiyar! diye mırıldandı.. çok yaşlı.Boş versene sen! Benim başıma gelmeyen kalmadı zaten. ormanın içine ha? Ama ben o tarafa gitmiyohım.Hadi bas git! dedi Tanabay kaşlarını çatarak.enginel elveda gülsarı bir kamyondu. Sonra kamyonu durdurup başını pencereden uzatarak sordu: "Hey ihtiyar ne oldu? O arabayı yolda bırakıp giden sen misin?" . . . Yapması gerekeni söyledim ona. Tanabay hiç sesini çıkarmadı. İstersen yardım edelim sana? .Hımm. yaşlı adamla yanındaki atı.
atı. belki o yorgaya binip gezmenin keyfini süremeyecek. El ele tutuşup yola dizilir. orada dizilip onu seyrederlerdi. sen öyle san bakalım! Tanabay'ı yine tartaklamaya başlarlardı. Böyle bir yorgaya binenin gösteriş yapmaması da biraz zordu doğrusu. bize ne zaman kımız getireceksin? Biz sabahtan akşama kadar tarlada iki büklüm olup çalışıyoruz.www. çay boyunca uzanan ve güçlükle görünen patikada ağır ağır yürüyorlardı. Altında Gülsan gibi bir yorga olunca. ayaklan yerden kesilir ve binicisini kuş gibi uçurmak isterdi. önünü keserlerdi. iter kakalar. yorgaya yol vermek için ekinlerin arasına kaçışır. kendilerine daha genç başka kadınlar bulsunlar. Dağların ardından Ay başına kaldırıyor. Gelin siz de yılkıcı olun bakalım! Ama o zaman kocalanniza söyleyin. bozkır çiçeklenince yine düze indiler. rüzgârda yelesi savrulur. Tam hizalarına gelince seslenirlerdi: .com. yıldızlar. hemen eriyordu. kış da hafif geçti. patırdı gürültü arasında elinden kamçısını çekip alırlardı: .Söyle bakalım. ana yoldan patikaya çevirdi. gidelim artık! Köprüyü geçtikten sonra Tanabay. Saçı sakalı ağardıktan sonra bir kır ata benzeyecek. dursana biraz! der ve ardından gülüşür-lerdi. . canımız çıkıyor sen ise yorgaya binip çalım satıyorsun! derlerdi. Kar yine yağıyordu ama yerde kalmıyor. Gerçekten de yakaladıktan olurdu. yılkıcı. atın geçiş hızına göre başlannı çevirerek hayran hayran bakarlardı ona. Bu yüzden ot sıkıntısı çekmediler ve hayvanlar da kışı kolay atlattı.cizgiliforum. Beyaz kırmızı başörtülü kadınlar. yaşlılık dönemine girecekti. yüreği coşkuyla dolardı. dağdan köye gitmek için tarlaların arasından geçerken. soğuk gökyüzünde henüz cılız ve donuk parıltılarıyla yolu pek aydınlatmıyordu. Büyülenmiş gibi kımıldamadan.Hadi Sarıgül. çalışmaya giden kadınlarla karşılaşınca. ne güzel eklenirlerdi! Bu şakacı kadınların alaylanna karşı gelmek ne mümkün! Tana-bay'ı yaka paça attan indirir. Gülsarı'nın terbiye edildiği yıl yılkılar yaylada her zamankinden fazla kaldılar. Genç yorga onun haya42/Elveda Gülsan tına iki-üç yıl geç girmiş olsaydı. o erkeklik gururunu pek tatmin edemeyecekti. Kuyruğunu yukarı doğru kaldırarak sallar.Sizi yılkıcı olmaktan alıkoyan mı var. Onun tam olarak doğmasım bekliyorlardı. Tanabay'ın savaştan sonra geçirdiği en güzel dönem belki o yıldı.Hey. "Elbet bir gün yakalarız seni!" derlerdi. dedi oğlum. Çünkü siz dağlarda soğuktan donup kalırsınız! . eyerin üzerinde daha da dikleşir. Hele. Pek görkemli görünürdü. Ahh. Bahar gelince yılkılar dağa çıktılar. Onun bu coşkusunu sezen Gülsarı da daha bir alımlıçalımlı yürümeye başlardı. O yıl güz uzun sürdü.enginel elveda gülsarı Kamyon gitti ve bulundukları yer bir an kapkaranlık • /¦ oldu. el-âle-me gösteriş yapmaktan da kendini alamıyordu.Yaa. Karanlıkta. Elveda Gülsarı/43 25 . Tanabay'ın gözü karanlığa biraz alıştıktan sonra tekrar Sarıgül'ün başına geldi: .
paylarına düşenden daha fazla tahıl. Kadınla karşılaşınca Tanabay: . Ne ot vardı ne saman. bazen de fısıltı halinde konuşurlardı. Kolhozcular. Savaş yılları ve zafer avuntusu gerilerde kalmış.com. yıkık-dökük durumları. Elde edebildikleri tahılı da. Bunları bulup buluşturup verebilecek kimse çıkmıyordu. şimdi daha da beterdi. O günlerde kolhozdaki işlerin pek kötü gittiğini Gülsarı nereden bilecekti? Orada çalışanların eline hiçbir şey geçmiyordu. Bu yüzden. kınlıyorlardı. Bu böyle sürüp gidecek miydi. Koyun. yolda o kadına rastladıkları zaman sevinirdi.www. Yarım yamalak bir ev kurabilenler. onlar hemen arkasında giderlerdi. Böyle zamanlarda sahibinin sesi tathlaşır. sığır koralarının hali de pek perişandı. Büyük bir yanlışlık var.Yavaş ol bakalım Gülsan. Ev yapmak için gerekli malzemeyi ancak onlar bulabiliyordu. Yine bu yüzden. Onu her görüşünde yüreği kafesinden çıkacakmış gibi heyecanlanır. yavaş ol biraz! derdi. Tanabay onlann hiçbirini bin-dirmemişti Gülsan'ya. Kolhozun kasası tam-takırdı. güzel günler ne zaman gelecek? Halk daha ne kadar sıkınü çekecek?. böyle olmayacaktı. Başkaları bir yana. Kolhozcular ne zaman gün göreceklerdi? Zaman geçip gidiyordu. Belki o da binmek istememiş olabilirdi.enginel elveda gülsarı Ne denli yalvarsalar da. ancak açık-pazarda hayvanlarını patateslerini satabilenlerdi. Kendisinden başka kimseyi bindir-mezdi. etlde sütü de devlete maliyetinin çok aşağısında bir para karşılığında vermek zorunda kalıyorlardı. neşesi yerine gelirdi.cizgiliforum. ağıl anbar yapacak malzemeleri bile yoktu. Hemen her defasında o kadınla karşılaşır.*büyük bir kusur işliyoruz! diyordu kurul 26 . . Çünkü kolhozun tembellikle suçlanmaması için komşu kolhozların eksiğini 44/Elveda Gülsart de kapatmak zorunda kalmışlardı. Ot-yem saklayacak yerleri. yönetimdekileri sıkıştırırdı: "İşler niye kötü gidiyor." derdi. Bu yüzden Gülsarı sahibinin rahatladığını sezerdi. göz göze gelirlerdi. Bazan hiç konuşmaz. kendi bahçelerinde yetiştirdikleri azbuçuk sebze ve kolhozdan aşırabil-dikleri yiyeceklerle kıt kanaat geçinebiliyorlardı. * "X) yıl Tanabay köy denetim kuruluna üye seçilmişti. birden neşesi yerine gelirdi. Kolhoz devlete. olabildiği kadar besleniyor. Yazın hayvanlar yayılıp otluyor. Bibican'ı bile bir kez olsun bin-dermemişti. el hareketlerinden sezerdi. ama kış gelince açlıktan ölüyor. Savaş yıllarında bakımsız kalan evlerinin perişan hali. bu böyle olmamalı. ne zaman düzelecek. Bibi-can't'görünce Tanabay'ın yüreği hoplar. daha fazla hayvan vermek zorunda kalmıştı. sesinden. Sahibinin bunu derdini. unutulmaya başlanmıştı. bu işte. eli yumuşardı. Denetim kurulu üyesi Tanabay Babasov. işi gereğLsık sık köye inmek zorunda kalıyordu. Onunla karşılaşınca atın dizginlerini çeker. yavaşlatırdı.Hayır yoldaşlar. Kadın önde. merkeze her gelişinde durmadan sorar. bu sıkıntıları Gülsarı nereden bilecekti? Bir yıl önce havalar kurak gitmiş. pek az ürün almışlardı.. Gülsan onun bu halini gözlerinden.
niye sesin çıkmıyor.Al işte! Bunlara bak da doğru olmayan.. kendisinin canla başla çalışması değildi yalnız. malımıza mülkümüze el koyarsın ha! Al. Tanabay. Tanabay ne yapmışsa kolhozun iyiliği için yapmıştı. kulakız diye. sonra da götürüp tarlalara atmak 27 . nasılmış. çıkan bu.www. Ya biz çalışmasını bilmiyoruz ya da siz yönetmesini. yanlış olan neymiş göster! İşte plan.ama savaştan sonra. işte devlete verdiklerimiz. Bazı insanlara diş biliyordu. sizin de hakkınızdan geleceğiz!" diyordu. Sibirya'ya sürülmüş ve savaşa kadar yedi yıl orada kalmıştı. gördün mü işleri ne hale getirdiniz!" der gibi kıs kıs güldüklerini. kalan bu! Kâr-kazanç yok. kolhoza da boş yere düşman kazanmış değil miyim?" derdi kendi kendine. bir babadan olan çocuklar. dalıp giderdi. Bunlardan biri ağabeyi Kulıbay idi. Çek cezanı! Sa-valta geberip gidemedin!" der gibiydiler. Canını sıkan başka durumlar da vardı. O kişiler Tanabay'ı gördükleri zaman içlerinden "Yaa. Sonra yine başlardı o gürültülü tartışma: Kış ortasında ev ev dolaşarak gübre toplamak. ona yaptıkları Kulıbay'ın ve oğlunun yüreğini kanatmış. dedikodusunu yapmıştı. Onun yolundaydılar.enginel elveda gülsarı üyesi Tanabay. kavgaya varan tartışmalar başlardı. Ama. idare et bakalım. kendisiyle alay ettiklerini biliyordu. Muhasebeci bir tomar kâğıdı Tanabay'ın önüne sürerek cevap veriyordu: . Daha ne istiyorsun? Önce durumu öğren. taş gibi oturmuştu. neden böyle oluyor?" diye düşünür. Kulıbay'ı. Kasaya giren bu. "Toprak sahibiyiz. bir anadan doğmuş gibi kanndaş sayılırlar. Kulıbay'ın çocukları da babalarına ben-zemişti. y Tanabay da onlara sert sert bakıyor ve içinden cevap veriyordu: "Durun hele! Önünde sonunda bizim dediğimiz olacak. Belki onların çocukları da akrabaları Ta-nabay'dan nefret edeceklerdi. itten artanı yalar işte böyle. öz kardeşine kötülük etmişti. Ama böyle mi yapmalıydı? Böyle yapması mı gerekirdi? Önceleri haklı olduğundan hiç kuşkusu yoktu. O günlerde herkes bu olayı konuşmuş. Kırgız töresine göre. orta halli iyi bir çiftçi değil miydi? Kulıbay. nefret ediyorlardı. Tanabay ise daha küçük ikinci karısından doğmuştu. Yalnız sen komünistsin de biz hepimiz halk düşmanı mıyız? Söze başkaları da karışır. "Kendime de.com. Sizi aç gözlüler sizi! Aç gözlü it. Onu bu Elveda Gülsarı/45 kadar üzen. Bugün geriye dönüp şöyle bir bakıyordu da. Tanabay başını iki eli arasına alır "Nasıl oluyor. babasının birinci kansından. sonra konuş.. hırsız. Aradan çok zaman geçmiş olsa da. Tanabay'ı itten aşağı görüyor.cizgiliforum. 46/Elveda Gülsan Elveda Gülsarı/47 O bu düşünceler içinde yüzerken yoldaşları onu dürtüp uyandırır: Ey. işte ürettiklerimiz. uyuyor musun yoksa? derlerdi. zaman zaman bu olayı uzun uzun düşünürdü. çok başka yargılara varıyordu. Üstelik o adamlar kendisine yabancı da değildi. Buna göre Tanabay öz kardeşine el kaldırmış. Nefret etmelerinin bir sebebi vardı elbet. "Sen bir kulaksın!" diye sürdürmesi gerekir miydi? O. İşlerin bu kadar kötü gitmesini aklım almıyor doğrusu.
Her şey ondan sorulurdu. onları nasıl ikna edeceğini çok iyi bilirdi. Bütün bu işlerden yeni arklar açmaya vakit kalmıyordu. Eleştirmek kolaydı. O zaman kadın parmaklarıyla onun yelesini tarar. cesaretlerini yitirmeden. ama o yine de yılmıyor. yine de öyle olduğu günlerde ondan korkardı. Ama bunda da asıl suçlu yine kendisiydi. gece gündüz çalışıyordu. Tanabay kaç kez öfkeli bir şekilde hesap sormak için gelmiş. kaskatı olur. Daha nice işler nice sorunlar vardı! Bütün bu işleri düşününce insan ürperiyordu. Oysa Çora. onu durduracağını. akıyor. Bunları almak için para nerde? Kim borç verir? Verse bile sonra nasıl öderiz? Banka boş sözlere güvenip kredi vermezdi. döl alma zamanı için gerekli kapalı korayı nereye.. yenilerini açmaları gerekiyordu.. Kolhozun başkarması (başkanı) Çora idi.. ideallerinin gerçekleşeceğine olan güveni tazelenmiş olarak ayrılmıştı.. Bu yüzden kimseyi çalıştıramazlardı. çıldınr. Tanabay onun değerini çok sonra anlamıştı. parti toplantılarında ve kolhoz başkarmasın-da (idaresinde) sorunları dile getiriyor. O yalnız öyle zamanlarda sahibinin mutsuz olduğunu sezerdi. yol üstünde o kadına rastladıkları zaman. kısa iple atılamayan bir düğüm. okşayıcı değildi. onun hangi ağır düşünceler ve dertler içinde olduğunu Gülsan bilemezdi. Yetecek kadar ne ot var ne de başka yem. yama küçüktü).com. sahibinin yumuşayıp dizginleri çekeceğini. boynunu okşardı. Tanabay. çare arıyorlardı. Durum böyle de olsa. Yalnız bir defa. Bahar gelince yapılacak ertelenmez başka işler vardı. sırtındaki ağırlığın birdenbire hafifleyeceğini. başlıbaşına büyük bir işti ve üstesinden gelemezlerdi. halka ve hayvanlara yakacak. koyun korasını. Bu. Eski sulama arkını da onarmaları. ama her defasın-di. Tanabay onun yerinde olsa. Çora'yı dinledikten sonra sakinleşmiş. İşler uz gitmeyince çalışanlar onun yakasına yapışıyor. suratı asılmış olarak çıktığı. Ama.enginel elveda gülsarı gerekiyor. onarmak için kereste ve demir çember gerek. bel-bo-yun eğmeden. Kolhoz başkanlığından sonra iki yıl da partiyi örgütleme işinde çalıştı. kolhozun işlerini yürütmüştü. (Delik büyük. kadınla fısıldanarak konuşacaklarını bilirdi. Ak sakarlı doru kısrağın dudakları 28 . Kış günlerinde toprak donar. hasta kalbiyle sonuna kadar direnmiş. kazma batmazdı. Sabahtan akşama kadar çalışacaklardı da ellerine ne geçecekti? Kısası kısa iple kirmev1 düğüm bağlanamıyordu. kendini asardı. tohum ekmek. Hiç kimsenin elleri o kadının elleri kadar yumuşak. Peki. yalnız yılkıdan sorumluydu. Döllenecek hayvanları ayırmak.www. Oysa Çora kolhozun bütün işlerinden sorumluydu.cizgiliforum. Çöra'ya olan güveni sarsıldı. nasıl kuracaklardı? Koranın damı delinmiş. parasızlık onun sorunu oluyor. dizginlere sıkı sıkı asıldığı zaman. ot toplamak. soruyor. ama arabaların tekerlekleri yok. Çora. merkezdekiler sık sık çağırıp ondan hesap 1 Kirmev düğüm: Gemicilerin izbarc bağına benzeyen ama ondan daha sağlam. insanlarla nasıl konuşacağını. azarlıyor. toplantı odasından kaşları çatılmış. Tanabay ona hiçbir zaman kırbaç vurmuş değildi. kıtlık. Sağıcılar da süt sağmaya yanaşmıyorlardı. Tanabay'ın işi yalnız yılkılara bakmaktı. bir hışımla ata bindiği.
O kadar. O kadını da severdi kendince.. .com. çayı geçerek ta yaylaya götürürdü sahibini. Karanfil kokuşuydu bu..Bibican. bir açılır. Bu kadının gözleri de yeryüzünde başka hiç kimsede yoktu.. çok iyi bildiği yoldan. hadi hoşça kal. Kadın bazen gülümsüyor. .. Sahibinin eyer üstünde olduğunu unuturdu. Bıraksam aygırlarla it gibi dövüşür. çok iyi bildiği hoş bir otun kokusuna benzetir ve öyle algılardı. dur.Bak. diye işi şakaya vurmak istemişti Tanabay. sevdiği.Peki sen? . karşılaştık.Evet. Gülsarı beni seviyor. Gülsarı öyle zamanlarda sahibini çok severdi. yorgayı kendi haline bırakırdı.. Ne var bunda? . şınl şınl bir derenin dibinde ayışığı vuran taşlar gibi parlar. hafif hafif yorgalardı. 48/Elveda Gülsarı Dizginleri gevşetir. Tanabay hafif sesle bir türkü söyler. .Ne suçum var ki? Buradan geçiyordum.Ben de denetim komisyonunda üyeyim. Dikkat et ha! .www. . sen de geçiyordun. O da bildiği yoldan. Özellikle kokusundan anlardı o olduğunu. aygırlar bir yerini incitir diy^ korkuyorum. acılarını anlatan sözlerdi bunlar. onu taşıyordu boynunda. görüyor musun Bibican! Seni nasıl da seviyor. Onu uzaktan görür görmez. Tanabay eyerin üzerinde yana doğru eğilerek konuşurdu onunla. ama herhalde anılarda kalmış yiğitlerin yaşadığı dönemi ve onların aşklarını... Sık sık eyerleyip binişim de bu yüzden zaten.. Benim derdim zaten başımdan aşıyor. . kurumuş karanfil tanelerini boncuk gibi dizerek bir kolye yapmış. İkisi birbirlerinden habersiz kendi kendilerine giderlerdi sanki.cizgiliforum. Bundan sonra Tanabay derin bir düşünceye dalardı.Niçin durayım Tanabay? Neye yarar? Sen akıllı adamsın. Yılkıda olsa hiç böyle sakin durmaz. Konuşmaya vaktim yok. Bak kulağını nasıl buzağılar gibi indiriyor. şimdi seni denetliyorum. Onun kokusunu.. duruşundan hemen tanırdı. bekle biraz! . sıcak ve yumuşaktı onun elleri.Çünkü sen başkasın. . bazen de 'olmaz!' anlamında başını sallıyordu. ben yalnız senin adına üzülmek istemiyorum. Sonra hafiften bir yır duyulurdu. Gözleri.Ama çok sık denetler oldun. ama şimdi asıl yoluma sapıyorum. dalgın bir cevap vermişti: . biraz daha okşa onu! demişti Tanabay. yürüyüşünden.Öyle demek istemedim. biz unumuzu eledik. eleğimizi astık artık.Ne yani? Başkaları sevmiyor mu demek istiyorsun? . sonra çok üzülürsün. bazen kaşlarım çatıyor. Elveda Gül sarı/49 . Ama sen.Benim için üzülecek ne var ki? . bir koyulaşırdı. sözleri pek anlaşılmazdı.enginel elveda gülsarı kadar sevimli. başım sallardı. Ama bırakmıyorum. 29 . Hadi.Bu benim her zamanki yolum..Kaybedecek neyim var ki? Ben bir dulum. Kadın. İşte. Ayrılıp uzaklaşırken kadın bir kez daha arkasına bakar. Gül-sarı. ne de olsa daha pek genç. Cephede ölen bir askerin karısı.. Kadın imalı.
Bibican işe giderken küçük kızını kaynanasının evine bırakırdı. Onur-.. köyün kenannda bulunan kendi evine gidişini görmeden. mutsuzluğa sokardı: "Kaderimiz böyleymiş. gözlerimin önünde olurdu: İşte şimdi Bibican evinin kapısını açıyordu.www. Bundan sonra Tanabay da kendi yoluna devam ederdi ama. çolukçocuğu. bütün gerçekleri. ama her şey zamanında olmalıydı. Bibican ela onun uzaktan kendisine baktığını seziyor. geleceği. Uzun yıllardan beri kendisine dargın olan üvey ağabeyi Kulıbay'ı.Beni ne sanıyorsun. Kadın böyle düşünürdü ama bu düşünceler Tanabay'ı umutsuzluğa.Sen ne dersen de. Tanabay için de. kendisini ve Tanabay'ı işte bu gerçeklere inandırmaya çalışıyordu. Aslında gözünü belli bir yönden ayırmıyor.cizgiliforum. üyire yaklaştıklarını sezince yürüyüşünü birden hızlandırır ve Tanabay da kendine gelerek dizginlere asılırdı: . döne dolaşa kadının kaynanasının evinden çıkmasını bekliyordu. yorga için de çok güzel bir dönemdi o. Yürük atın ünü. Ancak yorga. onu bir kez daha seyretmeden ayrılmak istemiyordu oralardan..com. düşmanın mı? . öylesin.düşmanı. Gol 30 . Onun yaşında birine âşık olması doğru olmazdı. Tanabay'la kendisinin birbirlerini sevemeyeceklerini düşünürdü: Tanabay evli barklı bir adamdı. entarisiyle kuyuya su almaya gidiyordu. İşte şimdi köyün sığırları meradan dönüyor. Üstelik Tanabay'ın iyi bir karısı vardı ve onu incitmemeleri gerekirdi. oradan okulun önüne gidip bakü. kadın yine hayalinde. işten çıkınca da gelip onu alırdı. neylersin!" der.. göievi gereği dolaşıyormuş gibi. kapkaranlık ve sessiz evde yatağına girdiği zaman. Artık. kolundan tutup götürdüğü kızım. O zaman her şeyi unuturdu: Kolhozu. zaman zaman düşlerine girip onu kan ter içinde yataktan fırlatan savaş günlerini. Ve kadın kendi yoluna yürüyüp gitti. gözlerini çayın karşı yakasındaki sisli havaya çevirir ve yanık bir türkü tuttururdu.Nedenmiş o? Nasıl böyle düşünürsün? .enginel elveda gülsarı . dostu.Hayır. kızının elinden tutup evden çıkışım.. koyu renkli başörtüsünün içinde daha beyaz görünen yüzünü. Dediğim gibi. yama üstüne yama 50/Elveda Gülsan vurulmuş iş elbisesini çıkarıp. Daha düne kadar mahalle arasında top peşinde koşan bir bacaksız bir de bakarsın bütün ülkeye nam salar. futbolcunun ününe benzer. peşlerinden koşup gelen küçük köpeği bile sev lyordu. Tanabay. Sonra ateşi yakıyor.. Kadın. Sonunda Bibican kendi evinin avlusuna girip kaybolurdu. el üstünde tutulan bir şöhret olur.. Bibican. o da kendi ineğini karşılıyordu. Kadının her halini seviyordu Tanabay: Yürüyüşünü. İyi bir insandı o... her şeyi. sonra karşıda yola nasıl devam ettiklerini hiç farketmezdi. çocuğunu yıkayıp temizliyordu. her şeyi.. Atın çayı nasıl geçtiğini. her şeyi. ama kendinin düşmanısın sen. bir sokaktan öbür sokağa geçti ve sonra atın başım değirmenden yana çevirdi. . su ısıtıyor. geçmişi.. biliyor ama ona bakmamaya çalışıyordu.Trrr Gülsarı! Telaşın ne? derdi.
cizgiliforum. Gülsan benim!" diye itiraz ederdi öteki: Annee. deeeh! Zuvvv!" Şöhretin ne olduğunu. henüz koşup tozlu topraklı sokaklarda atçılık oynamaya başlayan çocuklar bile hep "Gülsan" olmak isterlerdi. insanlar da atlan kıskanmayı henüz öğrenemediler.. Atlar bu konuda kıskançlık nedir bilmezler. ağları dalgalandırmaya devam ettikçe ismi de yayılır. yarışın bir an önce başlamasını istiyor. heyecanla! bekliyorlardı. o büyük yarıştan sonra öğrendi. O yılın baharında yorganın yıldızı iyice parladı. çevreler. Hay aü kıskanan zavallı hay! Neyse. Bilmeyen kalmadı: "Gülsan!" "Tanabay'ın yorgası!". onca atı bir arada görünce. yeşil havlular. Kendini rezil mi edeceksin? Göreyim seni! diyordu. Bir Mayıs'ta yapılmıştı o yarış.enginel elveda gülsarı atmaya. Tanrıya şükür.com.Hadi bakalım Gülsan. baksana şuna. Genci yaşlısı herkes tanıdı onu. "Ben Gülsarı'yım" derdi biri. heyecanlı. başı döner gibi oldu. göz kamaştırıyordu. Gülsan. "Köyün övüncü. O anlı-şanlı futbolcunun yerini başkası alır. beni küçük düşürme. kızıl bayraklar dalgalanıyor. kolanlan her zamankinden daha dikkatli. Çok büyük bir kalabalık toplanmıştı. Üzengi-) ler 31 . öyle biter. Komşu çiftliklerden gelenler atlarını eyerlemeye başla.. Atlann takınılan da pek süslüydü. o büyük kalabalığı. İhtiyar Turgay'ın dedikleri oldu. onun nasıl bir yücelik. Sonra atlılar çayın karşı tarafında bir araya] geldiler. gururu. Kızıl. kimisi at üstünde.. sana güveniyorum. Atla insan arasındaki tek fark. sonunda unutulup gider. sarı yorga. onu dillerinden düşürmü-yorlardı. Yarış kazandıkça ünü yankı yankı yayılır. Sahibine düşmanlık etmek için atının maytabanına (toynağın yumuşak ortasına) çivi çakanları da biliyoruz. "Hayır. genellikle vaktiyle ona övgüler düzüp göklere çıkaranlar olur. Dağlardan. üzengileri. Sahibi çok heyecanlıydı: . kimisi yaya. Göğün altı şimdi azan-kazan1 idi. Bayram töreninden sonra çayın karşı kıyısındaki düzlükte gösteriler başladı.] dılar. başlıo2/Elveda Gülsan ğını. bırakalım bunu. Kıskançlığın doksan türlüsü varmış.. güçlülük getirdiğini.. meraklıydı. Daha 'R' sesini bile telaffuz edemeyen. komşu kolhozlardan ve Kazakistan'dan pek çok insan gelmişti. böyle büyük kalabalık ilk kez görülüyordu.www. Gülsan sahibinin gözlerinin parıltısından ve ellerinin titremesinden olağanüstü bir şeylerinf olacağını seziyordu. Ama giderek yıldızı sönmeye k Elveda Gülsan/51 başlar. atın atı kıskanmamasıdır. Gülsan'nın ben olduğumu söyle! Hadi Gülsan. Tanabay o sabah erkenden kalkıp aünı eyerledi. Onu ilk unutanlar da. belki yanı-lıjpruz.! daha özenli olarak taktı. Savaştan sonra böyle büyük bir şenlik." diyor. Çocuklar. öteye beriye | koşuyor. Kazaklar kendi atlarıyla katılacaklardı yarışlara. Böyle diyoruz ama. O gürültülü kalabalıkta sabırsız. yüzümü! kara çıkarma. » Yanş kazanan atın ünü de öyle başlar.
Ve o 1 1 Azan-kazan: Her ağızdan çıkan ayn sesin. dua edildi vellütün kalabalık "Amiin!" diye yüzlerini sıvazlayarak ellerini indirdiler. uğul uğul bir ses çıktı kalabalıktan: "İşte Gülsan! Gülsan! Gülsan!" Yarışa katılacak elli kadar atlı vardı. Yansı düzenleyen ve yöneten aksakallar da atla. gerilerinde bir toz bulutu yükseliyordu. Elveda Gülsarı/53 anda.enginel elveda gülsarı şıngırdıyor. başlıklara takılan gümüşler parlı--'¦ yor. topraklan sıçratarak. Şimdi toynaklar yeri dövüyor. gücünün arttığını hissetti. Atlar sahırsızlanıyor.www. aynı bayrak altında toplanmak ve savaşmak için millî parola. Genellikle boyların ya da eski. atıyla. Oniki Kazak boyunun ortak uranı 54/Elveda Gülsarı 32 . açıldı.com. Boyların ayrı ayrı uranları da vardır. olanca gücüyle¦] koşmak istiyordu. Bundan sonra yarışçılar atlarını dokuz kilometre ilerideki başlama noktasına doğru dörtnala sürdüler. cirit oynuyor. Gülsan da fırlamıştı elbet.¦] yorlardı. kayışlara. dedi.j rıyla dolanıp duruyorlardı onların yanında. başlarına birer beyaz çevre geçiren biniciler. Toybaşı. Vücudunu odlara salan bir ruha bürünmüştü. Bunun üzerine. diliyle itiyor. uçuyorlardı. Önce. biraz yana açılarak elindeki beyaz mendili havaya kaldırdı ve büyük yarış başladı. Onların boş bıraktıklan alanda başka gösteriler başladı: Güreşiyor. birbirlerini düşürmeye çalışıyor. başlama çizgisinde başlarını bir hizaya getirerek dizildiler. Bundan ı bir an önce kurtulmak için ok gibi fırlamak. ünlü bir batınn adı söylenerek çağrılır. ne yana gideceğini bilemeden. saçlarını ustura ile kazıtıp. Başlama noktasına giderken Gülsarı gemi dişliyor. eyerden sarkıp yere bırakılan paraları topluyorlardı. Yarışçılar uran salıp2. yer sarsılıyor. şenliği. Yüzlerce el kalktı. seyircileri coşturuyorlardı. Atların hepsi birden ok gibi fırladılar. göz alıyordu. şöyle bir kendi ekseninde döndü. sahibinin dizgini serbest bırakıp kendini niye salıvermediğini ani ay amıyordu. Tanabay atın gemini gevşetti ve yorga fırlayıp çıktı or. Daha nice hünerler gösteriyor. j toplu halde durdular. atlarım dörtnala sürüyor. her türlü sesin birbirine karışmasından meydana gelen büyük gürültü. Sonunda. Sonunda aksakallar yarışçıların beklediği işareti ver. Gülsan kaslarının gerildiğini.j taya. bir an önce fırlayıp koşmak isti. hayır dua edelim.j diler. Yarışa katılacak biniciler atlarını bir araya getirdiler. ön ayaklarının j toynaklanyla yeri eşeliyor. yarışı yönetenlerin başı 2 Uran: Aynı dâva uğrunda. ellerini açarak seyircilere doğiu biraz ilerlediler. Ama Gülsarı dörtna1 Toybaşı: Toyu.cizgiliforum. Toybaşı1 yarışçılara seslendi: -"Haydi şimdi bir Fatiha okuyalım. yarışçıların bir ucundan öbür ucuna giderek son denetimini yaptı. toynaklarıyla 1.
Koşu. Gülsarı bu durumu pek farketmedi. yolun yansına kadar böylece sürdü. _. patırtı dinmiş gibiydi. Gülsarı kendini geçip giden atlan görüyor. yerle gök arasında. atların toynaklarından sıçrayan kilin.»Ama bir yokuşa geldiklerinde yetişti onlara. kamçı şaklatmalarını du-! yuyordu. Ama ne kadar ter atarsa o kadar hafifliyordu sanki. Elveda Gülsarı/55 Ama önünde biri karakök1. Karakök inatçıydı. Gülsarı öndeki atlara bir bir yetişip onlan geride bırakıyordu. yorga gidişini hızlandırıyordu sade-j ce. Sanki koşmuyor da. günümüzde daha çok kökpar. Gülsan iki aün gözlerini. kızgın tarladan ve taze pelinlerden çıkan bir koku kaplamıştı. bir an.cizgiliforum. Ötekiler Gülsarı'dan da gerideydiler. az sonra ardından toynakların sesini yine duydu. at yarışlarında. Havayı. önde giden atlarıa yavaşladıkları. Bir an sağına soluna suçlu suçlu bakü ve sonra Sanğül onu göremez oldu. vb. Uran salmak ya da uran çağırmak.enginel elveda gülsarı la gitmesini bilmiyor. Sonunda. Gülsarı. Sıcak ter içinde kalmıştı. Şimdi atbaşı gidiyorlardı. ağırlığını tamamen yitirmiş gibi oldu. 'Abak'tır. ikisi iki yanından onunla bir hizada koşmaya başladılar. Sonunda ciyren atın hızı kesildi. sonra aralanmaya. On kadar at ileriye doğru arayı iyice açmış.. Gülsarı'nın yeüşemeyeceği kadar uzaklaşmışlardı. İçini saran yarış hırsı onu bir Düldül yapmıştı şimdi. Yokuş aşağı giderken güneş daha çok ka-. gücü de bu yorga gidişiydi işte.maştınyordu gözlerini. Binicilerinin saklayan kırbaçları altında hırsla koşuyor. çakılın yüzüne gözüne geldiğini farkediyordu. Birden sahibinin "Haydi Gülsarı!" dediğini duydu.com. heyecanla. ağızları açılıp dişleri görünen atları geçip gidiyordu. çamurun. du. bu-zakşı oyunlarında. Soluğu kesilmişti. 33 . Çok hırslıydı Karakök. O yokuşu.. Artık. açıl-! maya başladılar. kuşkuyla iki yanına bakınıyordu. Bu öfke ve yüzüne çarpan rüzgârdan gözleri kararıyor. yanya-' na öylece donup kalmış gibiydiler. birsüre yan yana idiler. Sağından so. gemlerini. Gülsarı'nın onlara yetişmesi epeyce uzun sürdü. Onun güçsüzlüğü de. Onları geçmişti ama. karışıklık. Karakök ve ciyren peşin-'den yetiştiler. Gülsarı'nın Karakök'ü geride bırakması hiç de kolay olmadı. Kanatlanıp uçmak istiyordu. O atlara binmiş olanların yüzlerinden öfke fışkırıyor. O yalnız öbür atların kendisini geçip gittiğini.www. " . bu da Gülsarı'yı çileden çıkarıyordu.\ lundan geçen atlıların uranlarını. Atlar. kamçılar saklıyor. Oysa yorga gücünü harcamamıştı daha. güneş başına vuruyor ve onu üzerine yuvarlanan ateşten bir top gibi görüyordu. Ciyren at. uzanıp duran başlarını. gem kayışlarını görüyor--. yorulmaya başladıkları göründü. gürültü. tarladan ana yola \ çıktıklarını. binicisinin ve eyerin ağırlığını duymaz olmuştu. ama birbirlerini bir baş kadar bile geçemiyorlardı. İyi atlardı. dev bir dalganın köpükleri gibi taşıp tırmandı ve sonra. öbürü ciyren2 donlu iki at daha vardı. spor gösterilerinde yaygın olarak devam etmektedir (çevirenin notu). O andan itibaren de güneş topu üzerine daha hızlı düşmeye başlamıştı sanki. sahibi ise dizginleri hâlâ sıkı tutuyor.
sahibini de aralarına almıştı.com. güçlü ve ünlü olduğunu anlamıştı. ondan ve Tanabay'dan ayıramıyordu. çayırı görüyor. Gülsarı onu da geçmişti. Yüreklenip ok gibi atıldı ileri doğru. Gerisinde neler olduğunu. her zamankinden farklı olarak. Sonra. o coşkun kalabalık. Onlan kendi hallerine bırakmıyorlardı. o kadar büyük kalabalığın içinden o kadım görüp tanıdı ve ona doğru yürüdü. Ama önündeki kalabalık dalgalanıyor. Şu insanların verdiği güce bir bakın! San yorga. ağız ve kasık kısımları sarımtırak olanına "şabdar" denir. Gülsan'yı da. gidip onun yanında durmak istiyordu. Coşkulu. insanların 1 Karakök: Güvercin donlu (gri) atlara genellikle "kök at" denir. Bu defa. Ama. 2 Ciyren: Al donlu attır. Gülsan. Doğrusu pek acıklı bir durumdu bu. daha açık seçik duyuyordu onların sesini. çevresini saran kalabalık biraz açıldı. kadın da. Bütün kalabalık ellerini kaldırarak ona uydu ve akansular gibi yüzlerini sıvazlıyarak bir ağızdan "Amin!" dediler. "Tanabay! Tanabay! Tana-bay!" diye de sahibini alkışlıyorlardı. Ön sırada duruyordu. Şimdi ileride çayın panltısını.. coşkun naralar atıyor.. Şimdi. başörtüsü beyazdı. güzel. Kadın "Amin" diye ellerini yüzünden indirirken görüp tanımıştı 1 Manas destanında geçen çok hızlı koşan savaş atlarına tulpar deniyor. Önündeki atları geçip geride bıraktıktan sonra Gülsan rahat bir soluk aldı. ak sakarlı kısrağın dolgun ve sıcak dudaklarına benzeyen 34 . Gülsan biraz soluk alıp kendini toparlayınca. Yanş alanına gözleri alev alev yanarak.enginel elveda gülsarı Öfkeden gözleri donuk-laşmış. biraz koyusuna "küren ciyren". demiri andıran tonuna "temir karakök". büyük bir zafer kazanmış kumandan edasıyla girdi. Tam al olanına "kan ciyren". sevinçliydi. yeri göğü inleten ve etrafını bir çit gibi çeviren insanların önünden koşarak çayırı bir dolandı. Zaferi kazanan Tanabay ellerini kaldırarak şükür duasını yaptı. İş bu kadarla bitmiyordu. Sahibi onunla konuşsun. yakından. o kadar uzak görünüyordu ki o uzun yolun sonu! Birden soluğu kesildi.cizgiliforum. iki kola açılıp ona yaklaşıyordu. biraz açığına "açık ciyren". o iki atın kendisine yetişip yetişmediklerini bilemiyordu. Sonunda çaresiz o da yenilgiyi kabul etti. Şimdi daha.www. Büyük ödülü kazanan tulpar1 ile binicisine yer açtılar. Derken. Bu donun koyusuna "karakök". güçsüz kalan ayakları üzerinde ölürcesine koşuyordu. Elveda Gülsan/57 onu. yorga Gülsan. 56/Elveda Gülsan haykınşlannı duydu. • Bu sesler atın üzerindeki etkisini yine gösterdi. ufak benekleri olanına "tarlan kök" denmektedir. Düşüp bayılacaktı nerdeyse.. daha önceleri yaptığı gibi. "Gülsan! Gülsan! Gülsan!" diye bağınyorlardı. "Gülsan! Gülsarı! Gülsan!" diye yorgayı. bunlar gözünde halkalamyordu. O sesler Gülsan'ya yeni bir güç verdi. Artık. kızılımtırak olanına "Kızıl kök". Gün ışınlarıyla dere dibinde ışıldayan küçük taşlar gibi gözlerini.
cizgiliforum. itişip kakışma başladı. "alaman bâyge" denilen ödülü kazanmış olurdu. baüya doğru gi-• diyordu. atının ve kendisinin hünerini. geleneklere uyup uran salarak. çoğunluk kökparın sonlarına kadar yine fazla koşturmadı. boğuluyor gibi oluyor. kendi takımına kazandırmak için mücadele ederler. Bu oyuna herkes katılabilir. Tanabay onun dizginlerini başka tarafa çekiyor. Bir gün önceki yarışı kazanıp bâygeyi (birincilik ödülünü) kazanarak halk arasında nam saldığı için. O sırada bir ses yükseldi: "Kazaklar kaptı! Tutun. Böyle güçlü ve çok rakip arasından kökparı yerden kaldırıp almak hiç de kolay değildi.. Işığı azaldığı için artık gözleri kamaştırmıyordu. kızıyordu. kökparın başlamasını heyecanla beklerken. boynunu okşasındı. eyerinin üzerine atıp onu kendi köyüne götürür.com. kökparı o kapar. 58/Elveda Gülsarı Halk. kalabalığın olduğu yere indiler. "Tanabay! Onu ancak sen yakalayabilirsin. çabuk!" 35 . en meraklısı kökpar idi. içi saman doldurulmuş oğlak veya buzağı tulumunu kapmak. nedense. Onunla konuşması gerekmez miydi? Onu nasıl görmüyordu? Ertesi gün.enginel elveda gülsarı parmaklarıyla onun yelesini tarasın. At yarışlarının. sırtındaki asker gömleği. o büyük çekişmede Gülsan atların arasında eziliyor. 1 Kökpar: At üstünde oynanan bir takım oyunudur. böylece 'alaman bâyge'yi kazanmış olma şerefini de götürmüş olurdu köyüne. rakiplerinin çekiştirmesinden parça parça olmuş bir Kazak yiğidi. Çekişme.Tutun! Küren atı yakalayın! diye bağırıyordu Kırgızlar. Güneş batmak üzere olduğu ve gölgelerin iyice uzadığı bir sırada. Ama. onu kapanın elinden almak için at koşturuyor. şansını sınayabilirdi. Kökpar Oyunu''nda. akın akın doluyordu oyun alanına. Kökparı kapan. aksakallar 'alaman-bâyge'ye izin verdiler. Kazak bozkırının ufkunda batacağı yere yaklaşıyor ve yusyuvarlak bir yumurta sarısı gibi görünüyordu.. yarış meydanına. Böylece epey vakit geçti. Gülsarı sahibinin niçin böyle yaptığını anlamıyor. yormadı. Bunlar meydana bırakılan bir kökparı eyerden eğilip kapmak. Gülsarı idi. bacağının altına sıkıştırmış. nâra atarak. kadına yaklaşmasına izin vermiyordu. Kökpar serke''yi alanın ortasına bırakan toybaşı "Alaman!" diye bağırdı. gücünü. kurnaz ve güçlü ise. engelleyin!" Heybetli bir küren2 aygıra binmiş. Mayısın ikinci günü. Gülsan yine en güçlü at olduğunu gösterdi. O zorlu. Kırgız ve Kazak atlılar. Ve Tanabay o oğlağı bir türlü ele geçi-remiyordu. en heyecanlısı.www. meydana bırakılan. herkesin gözdesi. Atlar birbirlerini sıkıştırarak. . dağ göçüyormuş gibi bir gürültüyle. Taraflar. şaşıp kalıyor. o kadar atlının arasından oğlağı çekip almış. Kimin atı deneyimli ve hızlı. açığa çıkmak istiyordu. itişip kakışıyor. kim daha hünerli. atlı oyunların. Kökparcılar bir anda kökpar serkeyi kapmak için atıldılar. Bu defa da yıldızı parlayan. dişlerini göstererek oldukları yerde dönüyorlardı. Atlılar. Güneş. geniş meydanda asıl mücadeleyi verecekleri "alaman-bâyge" için hazırlanıyorlardı.
Elveda Gülsarı/59 uçuyordu. Gülsarı'nın hızı ve kendi çevikliği sayesinde küren aygırının boynuna kapandı. ¦ Kazak yiğidin bindiği küren aygır ok gibi fırlayıp Kazakları da. elleri kan içinde kalmıştı. kökparı öbür tarafına geçirecekti. Kazak uzaklaşmak istedi ama Gülsarı'yı geçmek ne mümkün! Ta60/Elveda Gülsarı nabay.Körük gibi soluyor.com. kolla kendini! diye bir nara attı Tanabay. sahibinin hâlâ dizgini niçin gevşetmediğini anlayamıyordu. O alev topun içine girecek. Onlar böylesine bir çekişme. Ama Kazak hemen sol yanına geçirdi kökparı. kendini kovalayan Kırgızlardan ve yardımına koşacak Kazak hemşehrilerinden uzaklaşması için zaman bırakıyordu. hırıldıyor. Gülsarı. Gülsarı ile küren aygır atbaşı hizaya gelince Tanabay kökparı yakalamak için uzandı. Yırtık asker gömlekli Kazak da kökparı bu kez sağa geçirmekte gecikmedi. Onun için Gülsarı'yı küren aygıra yapışırca-sına yaklaştırdı ve bir anda Kazağın eyerine asıldı. Kazak yiğide. Şimdi bağnş-. Kollarını birbirlerine dolamışlardı. Şimdi ikisi birden asılıyordu kökpara. kapışma içindeyken. Tanabay.www. İkisinin de birkaç tırnağı sökülmüş. Kaçan güneşi yakalayacakmış gibi bir hızla süzüldü.ye başladı. bağınşıyorlardı. Tanabay Gülsarı'yı küren aygırın sağına geçirdi. .Yok arkadaş! Alamazsın! dedi Kazak. Gülsarı uçtu. Asıl çekişme. İki at yan yana. Tek kazanma umudu teke tek çekişmeydi. . 36 . „ * Ama Tanabay işini biliyordu. Kökparı da taşıdığı için küren aygırın yükü ağırdı ve Gülsarı'nın ona yetişmesi zor olmadı.malar ve öbür atların toynak sesleri gittikçe geride kalıyor ve küren aygırla aralarındaki mesafe kapanıyordu. itişip kakışma şimdi başlamıştı. kızıl dumanlara.cizgiliforum. güneşe doğru koşmaya devam ediyordu. Tanabay'ın iki eli de boş olduğu için daha kolay hareket etmişti. Kazak aynı şeyi yapacak. Bir avı paylaşamayan iki kartal gibiydiler. batmak üzere olan güneşe doğru 1 Kökpar serke: Kökpar oyununda kullanılan oğlak (tulumu). İtişip kakıştılar ama yine de kökp arı yakaladı ve çekm . Bu yüzden biraz geride kalıp bu kez solundan yetişti küren aygıra. Gülsarı'yı yeniden geriletip sağa geçmeyi göze alamadı. ışınlara karışıp yok olacaktı sanki. Kazak hemşehrileri onun bindiği aygırın çevresini sarıp ona siper olurlarsa bir daha onu yakalayamaz ve kökpar Kazaklara gi-deıdi.Tanabay şimdi onun soluna geçmek zorundaydı.Aferin! Gerçekten çok iyisin! diye bağırarak onu övmekten kendini alamadı Tanabay. şimdi baldırlarının üzerine aldığı kökpara abanmış. 2 Küren: Koyu al donlu at.enginel elveda gülsarı Küren aygıra binmiş Kazak.Hadi Kazak kardeş. Birbirlerinin ellerine ve kökpara pençe gibi geçiriyorlar-dı tırnaklarını. Kırgızları da geride bırakmaya başlayınca Tanabay sarı yorganın dizginini salıverdi. Kazak yiğit kökparı o tarafında tutuyordu. .
akşam serinliğinde. Tanabay bunların.enginel elveda gülsarı iki at ds olanca güçleriyle ve hırsla koşuyor. Artık varış çizgisinapek yakındılar. Onu kolu ve ayağıyla sağlama aldıktan sonra bir zafer narası attı ve yorgayı olduğu yere çevirerek küren aygırdan uzaklaştırmaya başladı. kolları uzun ve çekiç gibiydi. olanca gücüyle kökpan çektiği ve küren aygın da ittiği için. Ana Tanabay'ın da tecrübesi vardı. yardımına gelecek kendi takım arkadaşlannın önünü kesmelerine fırsat vermemeliydi. o engin bozkırda kanatlarını gererek kavisler çizen kuşlara benziyorlardı. Ama kökpar elinElveda Gülsan/61 deydi artık.com. kovalanan da yoktu.Gülsarı! Gülsan aldı! Kazak takımından bir grup Tanabay'ın önünü kesmek için atıldı.cizgiliforum. salıverilen kökparla birlikte aü-run öbür tarafına düşmekten güç kurtuldu. Yarışçılar şimdi bağırıp çağırmayı bırakmış. Kazak kökparı bırakırken hasmını uyarmaktan geri kalmadı: . Şimdi Kırgızlara. Kovalayan. sadece ucu görünüyordu. Devrilen atlar . Atını olduğu yerde bir kez daha çevirdi ve Kazaklardan kaçmaya başladı. Yine de oyunu bitirmek istemiyor gibi koşturuyor62/Elveda Gülsarı 37 . Tanabay birden sağ ayağını üzengiden çıkardı. Bunlar: J.www. Kazak yiğidi güçlüydü. Kimse kimseyi suçlayamazdı bu yüzden: Erlik göstermek ve er meydanında başa gelene razı olmak! Bunlar bir anadan doğmuş kardeşler gibidirler. böyle bir oyunda bütün bunlar olurdu. Bir yandan kök-parı sımsıkı tutarkeı. * Atlı arkadaşları bağrışıyordu: . yiğitlik ve beceri oyunu olan kökpara bize armağan eden atalarımız nur içinde yatsınlar! Ruhları şad olsun! İki at yanyana koşuyor ve kökpar serke ikisi arasında gerilip hırpalanıyordu. Tanabay takım arkadaşlarının korumasına girmişti. dalga dalga.Sıkı tutun! diye bağırdı. Böyle bir yarışta. Gerçekten de Tanabay. üzengi kayışının altına almak ve sonra fırlayıp uzaklaşmaktan başka bir şey düi ünmüyonan ı. güneşi yakalamaya gidiyorlardı! Bir batırlık.Bir o yana bir bu yana koşturan atlılar.Sonunda Kazak gencinin parmakları çözüldü. Güneş topunun büyük bölümü batmış. Arkadaşları yetişip çevresini sardılar ve hep birlikte koşmaya başla-dılar. atlarının peşinden sendeleyerek koşanlar vardı. Nara atanlar vardı. Gülsarı onun her hareketinden ne istediğini hemen anlıyor ve isteneni yapıyordu. kendi takım arkadaşlarına doğru koşuyordu. Artık bağıran çağıran yoktu. kökp. uğul uğul ve yeri sarsarak devam ediyordu. Gülsan bir kez daha olduğu yerde dönüp koşarken. Alaca karanlık çökmüştü. toynak sesleri ve başka gürültülerle.Yakalayın! Tutun! Bırakmayın! diye bağınyorlardı birbirlerine. ayağı ile küren aygırı itmeye başladı. canlarını dişlerine lakmış. "Sağ ol Gülsanm! Canım ciğerim benim! Sağ ol" dedi Tanabay.düşenler. Alaman-bâyge. rı bütünüyle ele geçirip.
Kazandı hayvan. Öbürleri de Tanabay'ın yanlarından ve ardından gelerek onu kolluyorlardı. kendini zor tutuyordu. Gür çalıların arasından onun parlak köpüklerini görüyorlardı. kara bir dalga gibi bir tepeden inip başka bir tepeye tırmanıyorlardı. Sonuna geliyorlardı artık. öyle süzülüyordu ki karnı otlara değiyordu. Kırgızlar ise: . Grup grup. Bacakları titriyor. ama küren aygır da arslan gibiydi doğrusu. yaralanan hatırları da. Yorga da öbür atlarla birlikte. çay hemen önlerindeydi. Gülsarı ortada amiral gemisi.enginel elveda gülsarı lardı atlarını. Çok zor. İki yanında iki yiğit başlığından tutup götürüyordu onu. . Yeşil çayır. Gem vurulmaya ve binilmeye alıştırıl-dığı günden bu yana hiç bu kadar yorulmamıştı. Bozkıra yayılıyor.Yarış için çok teşekkür ederiz. Su çalkalandı. kurtarıyorlardı. Karanlıkta bile parlıyor. O olmasa bâygeyi kazanamazdık! . yine birlikte koşuyorlardı. Belki eski zamanlarda. .Doğru. tıpkı böyle bir uyumla at koşturuyor. Çayın öbür yakasındaki Kırgız köyüne varacaklar ve oyun bitecekti.. Atların nallan suyun dibindeki çakıllara çarparak sağır edici sesler çıkardı. İşte. Güz gelince yine karşılaşırız! dediler ve atlarının başını çevirip kendi köylerine yollandılar. Göz gözü görmüyordu. Tana-bay'ı bir eve konuk etmişlerdi. vuruşarak büyük zafer kazanan. çok ağır bir gün geçirmişti.www. Eyere attığı serkenin üzerine abanmış başı ileri geri sallanıyor. Gülsarı çok yorgundu. Hava çok karanlıktı. dağlardan sel gibi iniyorlardı. niçin suskun ve yüzleri niçin gergindi? Bir ezgi mi dinliyorlardı? Kazak tamburası ile Kırgız kopuzu gümbürdediği zaman. Kökparcılar bir evde toplanmışlardı ve herkes Gülsa-n'dan söz ediyordu. Atlılar. Yanında kollayanlar olmasa. Tanabay da çok yorgundu. sağ olun! diye seslendiler.. görünüyordu. dışarıda bağlıydı. buyur Gülsan'nın şerefine içelim. Görürsünüz. İki yiğit. Ama o zaman daha küçüktü. bây-geyi almışlardı.com. Tanabay da adım atamazlardı. 38 . Elveda Gülsarı/63 Kazaklar çayı geçmeden kıyıda durup onları uğurladılar. Ne gam! Yenmişler. Ayaklarını öyle açıyor.Evet öyle. ama tam bir uyum içindeydiler. yıkılacak gibi oluyordu. köpürüp kaymadı.Siz de sağ olun hoşça kalın. Yiğitlerden biri Tanabay'ın elinden serkeyi abp köye koşturdu atını. atlarını çaydan sürüp geçtiler. çakıllı geniş geçit oracıktaydı. Yarışçılar niçin bağırmıyor. .Haydi Tanabay. Şarıl şarıl akan çaya yaklaşmışlardı. Gülsarı'yı ye-dekleyip karşı tarafa geçirdiler. Gülsan'nın önünü kesmek için Kazak atlarından kaçışı gözümün önünden gitmiyor. Gülsarı da.. şimdi ise anlı-şanlı bir tulpar olmuştu. düşman eline düşmesin diye savaşçı arkadaşları böyle getiriyor. ileride o da nam salacak.cizgiliforum. öbürleri de onu korumakta görevli refakatçilerdi sanki. Tanabay ve onu çembere alan kök-parcı arkadaşları. Binicisi Kazak yiğit de öyle.
enginel elveda gülsarı .Ey Tanabay.. Ben de ölüyorum yorgunluktan.. Yalnız uzaktan. keskin bir koku yayılıyordu nefesinden.com. Gülsan ne bilsindi bir yıl sonra yeni bir efendisi olacağını ve onun hep böyle kokacağını! Sarı yorga adamdan da.cizgiliforum. . Düldül o! Düldül! . işte gidiyoruz kendi evimize. titriyordu. Hırıldıyor.www. şakıyor sonra kendi se-siiti dinler gibi duruyor. çayırda yuvarlanıp sırtını kaşımak. yine şakıyordu. gemini dilinin altından üstüne çıkararak terini soğutuyordu.Öyle.. Ne demek istediğimi anlıyor musun Gülsarı? Nereden anlayacaksın! Sen üyire git-rriâk istiyorsun. çekişmenin nasıl geçtiğini. Hadi Gülsarı. darılma bana.. Neyse.. Bana öyle bakma. Bu terkedilmiş sessiz köyde ne işi vardı bu bülbülün. Zaferi kutluyoruz. Şimdi asıl istediği.. biraz konuştu. silkinmek. Ayaklarının maytabanı1 ateş gibi yanıyordu. Bahçelerde elma ağaçlan tepeden tırnağa çiçek açmıştı ve dallardan birinde bir bülbül ötüyordu. pencereler ışıksızdı. Geç saatlere kadar içki sofrasında alaman-bâyge'den 64/Elveda Gülsarı söz ettiler.. Elveda Gülsarı/65 yordu. Sokaklar sessiz. Ama sahibi hâlâ gelip bakmıyordu ona. Eski batırların savaşa giderken bindikleri atlar herhalde böyle idiler. Bülbülün şakımasından başka çıt yok. Az içtim.. Şakıyor. Gülsarı'yı kısrağa ne zaman salacaksın? . saçtığı o pis kokudan da tiksinecekti. senin şerefine içtim biraz. Orada bir güzel dinleneceğiz. Bu güz onlarla otlasın.. 39 . Omuzları sızım sızım sızlıyordu. Gülsarı'mn üstün niteliklerni anlatıp durdular. Evden çıkanlar!.Nasılsın bakalım. dağların yukarısına çıkmıştı. Oysa onun nefesinden böyle pis bir kokunun yayılması pek nadir görülürdü. Önümüzdeki baharda üyirin içine salacağım. hele tam gelişsin de. ama biraz daha vakti var. Tanabay yorganın yanına geldi. Yarışın. Cephedeyken bile sarhoş olacak kadar içmezdim.. Ayakları beton gibi kaskaü olmuştu. Teri kuruması için sabaha kadar ona ne su vereceklerdi ne de yem. Bütün köy uykudaydı.Ah ne güzel bir sessizlik bu! dedi yüksek sesle. Sonra atlara binip her biri kendi yollarına gittiler. Adamlar evde onu överlerken Gülsan da dışarıda. Karanlıkta sallanıyor. Tanabay dizginleri çekerek atı yavaşlattı. Ay yükselmiş. terin soğudu mu biraz? Çok mu yoruldun? dedi. kararımı bilirim ben. ben ise.Kısrakların peşinde dolanmaya başladı bile. üyir atlarıyla dolaşmaktı. başının altını sıvazladı: . ama canını sıkan açlık değildi. Alaman-bâygenin gürültüsü hâlâ çıkmamıştı kulaklarından. Sonunda sahibi çıkageldi. kendini toplasın biraz. hafif hafif bir traktör sesi duyulu1 Maytaban: At toynağının altında ve iç ortasındaki yumuşak yer. At değil. Kökparcıların naralarını hâlâ duyuyordu. Tanabay atın kulaklarım sıkıştırdı. yelesini okşadı.
ağzı ile dizgini çekip ileri doğru gitmeye çalıştı. Ev sessiz ve pencereleri ışıksızdı. Geri dönmelerine ne gerek vardı? Bir gün içinde kaç defa koşacaktı? Onun bu düşüncelerine cevap olarak. eğrilmiş. Çocuk gibisin. Sonunda derin bir iç çekerek dizginleri oynattı ve oradan uzaklaştırdılar. Çay geçidinin ortasına gelince. Tanabay aün başını çaya doğru çevirdi ve o yolda Gülsan'yi mahmuzladı. . Aüm da çok yoruldu.Kim o? dedi içerden bir ses. Sahibinin bir yanlışlık yaptığını düşünen Gülsarı geri gitmek istemedi.Sen misin? Bu saate kadar neredeydin dedi. ama sahibi başka tarafa çevirdi atın başını. Dizgini bir o yana.havlayarak yanlanna geldi. . En kenardaki sokaktan geçip dere kıyısına inmeleri.www.enginel elveda gülsarı Demirci dükkânının önünden geçtiler. Gülsarı'mn istediği de buydu zaten. dedi Tanabay. Kurumuş. bir bu yana çekiyor. Sahibi eyerin üstünde sessiz duruyor. karar veremeden düşünüyordu. o sokağın sonundaki bir kapının önünde durdular. benim. Kuyruğunu sallayarak sustu. Evin küçük kızının yanındaki hiç ayrılmayan küçük köpek havlayarak karşıladı onlan..com. iyi yalan uyduruyorsun ve güldü: Bir karar veremeyip at üstünde dolaşıp duracaksın sanmıştım. karanfilin. Pencereye yaklaşıp hafifçe camı tıklattı. Gemini hırsla garş-gurş dişleyerek çaresiz geri döndü. Ama atı ve binicisini tanıyınca kuyruğunu sallayarak sustu. Gülsarı'yı yularından tutup avluya girdi. Kapının kanadını itti.Uff! Dışarısı çok soğuk! dedi titreyerek. İçeride bir ışık yandı ve cam hafifçe aydınlandı. oradan saparak üyi-rin bulunduğu yere doğru gitmeleri gerekiyordu. Sahibi eyerin üzerinde pek huzursuz duruyordu. Tanabay birden dizgini çekip atı geriye çevirdi. Çok bitkinim. biliyorsun yılkı çok uzakta.Bir an önce üyerin yamna varmak istiyordu. Tanabay attan indi.Benim Bibican. kokusu geldi Gül-san'nın burnuna. . iki direği kalmıştı yalnız kapı olduğunu gösteren. 40 . Bibican bir şey söylemedi. madem ki geldin gir içeri. Sahibinin ona kırbaçla vurmasından hiç hoşlanmazdı Gülsan. Tanabay kırbacını Gülsarı'nın göğsüne indirdi. Aç kapıyı. suları sıçratıyordu. Bibican'ın gözleri güldü. . kökpardan çok geç döndük. 66/Elveda Gülsarı Bol otlu çayın yeniden geçtiler. Gülsarı 'run nalları çakılları dövüyor. Üzerinde yakası açık beyaz bir gece entarisi vardı. At.kadının yanına gelip yelesini okşamasını istedi ama kadın gelmedi. Kara saçları omuzuna dökülmüştü. San yorga. Orta yarı açıktı. Ne dikilip duruyorsun. ne yapacağını bilemiyordu. Aslında kapının kanadı kınk döküktü. Tanıdığı kadımn oturduğu evin avlu kapısıydı burası. geldikleri yolu yeniden aştılar ve yeniden o evin önüne gelip durdular. Su buz gibiydi.Affedersin Bibican.cizgiliforum. . Köyün ortasındaki sokaktan geçip. ay ışığı vurmuş dere dibindeki taşlar gibi parladı. Kadının kendi vücudunun kokusu ile o otun. Köpek yine . yoluna devam etti. Terini soğutmam gerek. . Bibican kapıyı açarak. Çayırı geçip suyun kıyısına geldiler..
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı - Şimdi geliyorum, atı bağlayayım da. - Şu tarafa, fırının yanına bağla. Sahibinin elleri hiçbir zaman bu kadar titrememişti. Gemini ağzından alırken, kolanları çözerken, bu işi ilk kez Elveda Gülsarı/67 yapıyormuş gibi eli kolu titriyordu. Kolanın birini çözmüş, öbürünü çözmeyi unutmuştu. Bibican'la birlikte içeri girdiler ve lamba söndü. At, içinde bulunduğu bu avluyu yadırgıyordu. Ây, göğün ortasında, ışıl ışıl. Gülsan başını kaldınp uzaklara bakınca, o mehtaplı gecede sisler içine gömülmüş görkemli dağlan gördü. Hassas kulaklannı en ufak sese kabartıyor, çıt çıksa duyuyordu. Sulama arkının şarıltısını, az önceMi traktörün uzaktan uzağa yayılan sesini, meyva bah-çesinge o yalnız bülbülün yanık yanık şakımasını, her şeyi... Oralardaki bir elma ağacının beyaz çiçekleri uçuşup yorganın başına, yelesine dolmuştu. Gecenin karanlığı yavaş yavaş açılmaya, aydınlanmaya başladı. San yorga vücudunun ağırlığını bir o ayağına bir bu ayağına geçirerek sahibini bekleyip duruyordu. Bundan sonra aynı yerde nice nice geceleri sabahlara kadar bekleyerek geçireceğini bilmiyordu henüz. Şafak sökerken Tanabay evden çıktı. Sımsıcak olmuş elleriyle Sangül'ün gemini takıp kolanlanm sıkmaya başladı. O güzel karanfil kokusu onun ellerine de sinmişti. Bibican Tanabay'ı uğurlarken ellerini onun beline doladı. Tanabay da onu uzun uzun öptü. - Bıyıklann diken gibi batıyor, diye fısıldadı kadın. Hadi acele et, ortalık iyice aydınlanmış çabuk bin atına. Kadın dönüp eve girerken Tanabay fısıldadı: - Bibican, gelsene biraz, dedi atı göstererek, "Onu da okşa biraz.yoksa üzülür". "Ha, doğru ya, unuttum. Bak, başı elma çiçekleriyle örtülmüş... dedi gülerek. Ve sonra onu, ak sakarlı doru kısrağın dudaklan gibi dolgun ve yumuşak parmaklarıyla okşadı. Çayı geçtikten sonra Tanabay bir türkü tutturdu. Gülsan bir an önce üyirin bulunduğu yere, oradaki atlara ulaşmak için hızını arttırdı. 68/Elveda Gülsan Elveda Gülsan/69 O Mayıs geceleri Tanabay için çok güzel geçen geceler oldu. O ay atlara gece bekçiliği yapmak sırası onundu. Gülsan için de yeni gece hayatı başlamıştı. Gündüzleri öbür atlarla otluyor, dinleniyordu. Akşam olunca sahibi sırtına atlıyor, birlikte yılkıyı bir kuytuya götürüyor, ortalık kararınca Bibican'ın evine gidiyorlardı. Sabaha doğru, ortalık iyice aydınlanmadan ve kimselere görünmeden, güçlükle seçilen dar patikaları aşıp, yılkıyı bıraktıkları yere geliyorlardı. Sahibi yılkıyı topluyor, sayıyor, bir kayıp olmadığını anlayınca rahat bir nefes alıyordu. Gülsan için pek kolay bir hayat değildi bu. Sahibi Bibican'ın evine giderken de, oradan dönerken de pek acele ediyordu. O
41
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı karanlık gecelerde, geçit-çayır demeden hep koşuyordu. Ne yapsın, sahibi öyle istiyordu. Gülsan'ya kalsa yılkıdan hiç ayrılmazdı. Canı başka şeyler istiyordu. Artık o da tam bir aygır olmuştu. Üyir ile şimdilik geçiniyordu ama kısrak yüzünden birbirlerine düşmanca bakmaya başlamışlardı. Güllsan zaman zaman kaz gibi havaya uzatarak, kuyruğunu kaldırarak kısraklann yolunu kesiyor, yüksek sesle kişniyor, sağnlanna sokulup diş atmaya çalışıyordu. Dişi atlar da bunu üyir aygının kıskandırmak için fırsat biliyor ve ona sokuluyorlardı. Gülsarı'yı uzaklaştırmak için koşup gelen aygır onun epeyce canını yakıyordu. Çünkü hem daha büyük, hem de dövüşçüydü. Yine de Gülsan, geceler boyu Bibican'ın avlusunda bağlı durmaktansa, üyir başının hışmına uğramak pahasına kısrak peşinde koşmaya razıydı. Orada bağlı durduğu gecelerde hep kısraklan düşünüyor, canı onlan istiyordu. Durduğu yerde eşiniyor, tepiniyor, sonra yatışıyordu. Eğer o tatsız olay olmasaydı, kimbilir o geceler daha ne kadar sürerdi... Gülsan her zamanki gibi o gece de, o kadının avlusunda, bağlı olduğu yerde, üyirdeki atları düşünerek sahibini •bekliyordu. Uykusu geldiği için biraz kestirmek istiyor, ama yulan yüksek bir yere bağlı olduğu için uzanıp yatamıyor, biraz başını indirecek olsa bu defa da gem ağzını yırtar-casına acıtıyordu. Yine de olduğu yerde dalıp gidecekti neredeyse. Sessiz, ağır bir hava vardı ve gökyüzü bulutluydu. "jGülsan, dalıp gider gibi olduğu bir sırada, birisi sallıyor, dallannı çekip eğiyormuş gibi ağaçların hışırdadığını duydu. Bu arada bir rüzgâr çevrintisi oldu ve avluda boş bir kova devrilip tangur tungur ses çıkararak yuvarlandı. İpteki çamaşırlar savrulup uçtu. Köpek korkudan havlamaya ve oradan oraya koşarak sığınacak bir yer aramaya başladı. At ürktü, hınldadı, sonra kulaklannı dikerek bir süre şaşkın durdu. Başını kaldırdığı zaman ufukta kapkara, korkunç ye kaynayan bir şeyin bozkıra, yılkının bulunduğu tarafa gelmekte olduğunu gördü. Bir an sonra koyu karanlık şimşeklerle yanldı. Gök, bütün ağaçlar yıkılıyormuş gibi gümbürdedi. Hemen ardından gür bir sağanak boşanmaya başladı. Şimdi Gülsan, sırtına kamçı yiyormuş gibi tepiniyor, ipini koparıp yılkının yanına koşmak istiyordu. O korkunç felaket yılkının, onun cinslerinin üzerine geliyordu ve içgüdüsü onu cinslerini korumaya çağınyordu. Mutlaka gitmeliydi at kardeşlerini kurtarmaya. Ama ipi koparamıyor, bu yüzden de çılgına dönüyordu. Yuları, geme, onu oradan bırakmayan her şeye düşmandı, sağa sola atılıyor, tepiniyor, eşiniyor, yılkıya sesini duyurmak ve onlardan ses almak için acı acı kişniyordu. Ama cevap olarak ancak fırtınanın uğultusu geliyordu kulaklarına. Ah, o gece ipini bir koparabilse, yıl' kıya bir varabilseydiL. Sahibi beyaz fanilesiyle evden fırladı. Ardından kadın da çıktı beyaz gece entarisini giymiş olarak. Ama bir anda 70/Elveda Gülsan ikisi de sınl-sıklam oldular. Çakan şimşeğin ışığında, ıslak yüzleri, korkulu gözleri görünüp silindi. Sundurma bir an için aydınlandı. Sonra korkunç bir gürleme oldu.
42
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı - Dur! Sakin ol! diye bağırıyordu Tanabay an çözmeye çalışarak. Ama at onun sesini duyamıyor, onu o kılıkta tanı-yamıyordu. Hiddetle üzerine atıldı. Bu arada toynaklarının darbesi altında kalan finn çöktü. Tanabay koluyla başını koruyarak, duvara sürüne sürüne ona yaklaştı, başlığını tuttu ve kadına: - Çabuk, çöz yuları! diye bağırdı Kadın yuları çözer çözmez, Gülsan kapıya doğru atıldı ve Tanabay'ı sürüklemeye başladı. - Çabuk kamçıyı! Bibican kamçıyı uzattı. - Dur! İnatçı hayvan! Dur yoksa gebertirim ha! diye kamçıyla atın başına vurdu. Ne yapıp yapacak, eyere atlayacaktı. Üyire ulaşmak, onların başında olmak zorundaydı. Fırtına onları kimbilir nereye kaçırmış, nereye sürüklemişti! San yorganın amacı da bundan başka bir şey değildi zaten. İçgüdüsü, o ilâhi.sezgi, bu kıyamet saatinde mutlaka onlann yanında olması gerektiğini söylüyordu ona. Bu yüzden kişniyor, şahlanıyor, kurtulup koşmak için ipini koparmaya çalışıyordu. Yağmur sel gibiydi. Şimşekler çakıyor, gök gürlüyor, fırtına uğulduyordu. -Tut şunu! diye bağırdı Tanabay. Kadın başlığı tutunca o da sıçrayıp eyere atladı. Ama o daha eyere yerleşmeden Gülsan kadını su birikintileri içinde sürüklemeye başlamıştı. Gülsan ne efendisinin sesine, ne kamçı darbelerine aldırıyor, yalnız içgüdüsüne uyarak, şimşekli geceyi ve amansız fırtınayı yanp kuş gibi uçuyordu. O güne kadar ne büyük yanşlarda, ne ödüllü koşularda böylesine hızlı koş-mamışü. Kabanp taşan çaydan, kara çahlann arasından, deElveda Gülsan/71 reden tepeden, artık hiçbir emrine boyun eğmediği efendisini alıp götürdü. Tanabay, çılgına dönmüş atın kendisini nereye götürdüğünü anlayamıyordu bile.Yağmur yüzüne, gözüne.bütün gövdesine vuruyor, ama içi alev alev yanıyordu. Tek bir düşünce vardı kafasında: "Yılkı nerede? Aman Tannm! Vadiye inip demiryoluna doğru gitmesinler, demiryoluna düşmesinler! Mutlaka kaza olur! Allahım, sen koru onlan! Ey Albak! (ervah, atalar ruhu) siz koruyun yılkıyı! Sakın aya-ğîfı sürçmesin Gülsarı! Sakın düşme! Beni yılkıya ulaştır" diyordu Düzde, yokuşta, şimşekler karanlığı bıçak gibi yanp beyazlaüyordu, sonra yine koyu karanlık oluyordu. Fırtına yine uğul uğuldu, yağmur ise fırtınanın şiddetiyle kırbaç gibi iniyordu. Gece, göz kamaştıran bir ışıkla aydınlanıyor, sonra ka-fanyor, sonra yine ışık, yine karanlık... San yorga şahlanıyor, ağzını yırtacak gibi kişniyordu. Üyiri anyor, kendince onu bulmak, görmek için yakanyor-du: "Neredesiniz! Neredesiniz! Kişneyin, ses verin bana!" demek istiyordu. Ama onun sesine karşılık gök gürlemesi duyuluyordu yalnız. O yine ileri atılıyor, koşuyor, koşuyordu. Bir karanlık, bir aydınlık oluyordu. Sonra yine karanlık, yine aydınlık...
43
ıpıslak fanilesi. otlağa doğru sürdü. Dişlenmiş koyunlar gibi kara yerden buğular yükseliyordu. .Ben aşağıda beklerim.Giyinmeye de mi vakit bulamadın? Talihin yokmuş! Çizmenle pahtolununun ayağında olmasına şükür. . Tanabay yılkıya. acınacak bir durumdaydı.. hava ısınıyordu..com. Sonra yavaş yavaş bulutlar seyrelmeye başladı. Gece boyu koşmaktan canı çıkan yorganın üstünde. Caydar apa çok merak etti. şapkasız başı ve asık suratıyla.Biz de sizi anyorduk Taneke. Çocuklar boyuna yetişti! Sen ise. Yalnız çocuk atlan getirmek için vadiye inince. Kaz kanadı renginde bulutlar şimdi ufukta kaz katan gibi görünüyordu ve çok yükseklerdeydiler. Tanabay'ın yardımına koşmak için komşularla birlikte atlanmış.. dedi. bozkınn bir ucunda. Ne diyebilirdi ki? Vadiye inen çocuk atlan toplamış geliyordu. Atlardan. Karısıyla böyle karşılaştılar. dedi Tanabay.cizgiliforum. Bugün hepimizin çok işi var. Güneş açılmış. Hepsi tamamdı. Fırtına çadırlara yıktı. diye Caydar çocuğu çevirdi. pek perişan.www. Onlarla beraber olan komşu çocuğu birden bağırdı: "İste Caydar apa. kulun ve taylardan yitip giden yoktu. 72/Elveda Gülsan Birkaç yılkıcı bozkırda at koşturarak dağılıp kaybola-lan yılkılarını arıyorlardı. Hiç sesin' "îkarmadan. dumanını savura savura bir tren geçiyordu.. Tanekem1 geliyor bak!" diye atını dörtnala sürdü. çocuk sevinçle. Tanabay yoktu. yılkıyı aramış ve bir kuytuda bulmuşlardı. fırtına ve yağmur ise bir sürüye dalan kurtlardı sanki. yiyecek ve giyecek bir şeyler getireyim. Tanabay hiçbir şey demedi. Yılkılar açılıp koşarak ve çamurlu yeri toynaklarıyla çiğneyerek çayı geçtiler ve bir bayıra çıktılar. gidip onaralım bari. 44 . Tanabay'ın karısı ise Tanabay'ı anyordu. Tanabay'a dönüp yavaş sesle: 1 Taneke: Tanabay aka'nın kısaltılarak söylenişi 2 Apa: ana Elveda Gül san/73 . Bozkırdan buğular çıkıyor. bir başka türlü yolunu şaşıran kocasının gelişiu seyretti.Sen burada kal.enginel elveda gülsarı Fırtına şafağa kadar sürdü. Birbirlerne tek söz etmediler..Yürü eve gidelim Altıke. Ah çocuk ah. Hiç utanmıyor musun? Artık genç de değilsin. diye mınldandı Tanabay. Ta uzakta. Kara toprak bir koyun sürüsü. Bu halinle insanlara görünmen hiç iyi olmaz değil mi? .Yolumu şaşırdım. . Caydar apa2 ise atını kımıldatmadı bile. Ama karısı Caydar onun yolunu şaşırmadığını biliyordu. İkisi de atlannı sürdüler. kansı yumuşak sesle: • . Tanabay'ın önünde yepyeni bir dünya açılmıştı. Yolunu yitirdiğini sandılar. toprak canlanıyordu. Ama doğu yönünde gök gürlemeleri devam ediyordu daha..
çocuklar. hızlı adımlarla ilerliyorlardı. yankılanan tepeye doğru sürdü. Vakit ilerlemiş. Orada kurumuş fidanlar bulunca pek sevindi. Oysa eskiden hiç üşümezdin sen. diye. Ama Tanabay susuyordu. biraz öteye kondu. Ayağını büküp uzanmak isteyince Tanabay bu defa engel olmadı. Sürü sürü koyun. Gelecek bahara kadar dönmeyeceklerdi Göç kafilesi de çay boyunca yürüyerek köyden uzaklaşıyordu.. Ellerine diken batmış kamyordu. titriyordu. Tanabay başını eğmiş. Şimdi iyi bir ateş yakabilirdi. Şimdi köy gerilerde kalmıştı. bir insan gibi inim inim inliyordu. ele geçirdiği artık yitirdiğini bildiği için bu ağlaması. durs-tump. Gülsarı. durs? tump. Tanabay söylenip durdu ama artık at onu duymuyordu.enginel elveda gülsarı Tanabay atından inip yeşil otlann üzerinde biraz yürüdü. Çevrede dolanıp geçen yıldan kalma kuru ot saplannı topladı. Tanabay üzerindeki gocuğu çıkanp hayvanın üzerine örttü. başını bir o yana bir bu yana çevirerek inlemeye devam etti..cizgiliforum. üyir üyir yılkı. bu yüzden de sahibinden bir kamçı yemişti. Yüreği kafasının içindeydi. yanlannda koşuşan uzun tüylü köpekler.. 45 .Sen biraz yat. Kovalanan bir atın yüreği gibi hızlı atıyordu yüreği: Dur-durs. Yan tarafta kalan köye bakmamaya çalışıyordu. Bir gün sonra dağın yolunu tuttular. ağır ağır yürüyordu. Ve dağlar önlerinde uzanıp gidiyordu. İnsanlar bağırıyor. Üşüyor.. Gülsan sahibinin bir türkü tutturmasını istiyordu o anda. Tanabay yılkıyı düz ovadan geçirip. Sonra birden yüzükoyun uzandı. Boztorgay ise hâlâ ötüyordu. koyun-kuzu meliyor. her türlü ses çıkıyordu. Alnı sakarlı kısrağın dudakları gibi dolgun ve yumuşak parmakları olan kadının evine uğramadan geçip gittiler. Yük taşıyan beygir ve develer. durs tump... çevik. atlar kişniyor. Elveda Gülsan/75 . dinlene dinlene çay yatağına kadar gelebilmişti ama oradan öteye gidemiyordu. soğuk yere uzanıp yattıktan sonra da. mahvoldun Gülsan. son kez. Gülsan sahibini hiç böyle görmemişti: Tanabay yattığı yerde sarsıla sarsıla ağlıyordu.. . Yılkılar.. Dura kalka.. ata binmiş kadınlar.. şavkı dağlara vurdu ve sonra kendi halesinin ortasında gökyüzüne asılıp kaldı.www. At. oradan geçerken. Hoşça kal avıl! Önlerinde dağlar vardı.com. dedi Tanabay ben biraz çalı-çırpı topla-yayım. bunları kucaklayıp getirdi. Tanabay durup düşündü.Gücün kuvvetin kalmadı değil mi? Çok mu kötü durumdasın? Bittin.. daha geçenlerde büyük bir yanşta şenlenen. Yürek atışları. Ayaklannın dibinden bir boztorgay cik cik öterek pırr diye havalandı. Oysa Gülsan.. gece yarısına az bir zaman kalmıştı. kafasını. ku-laklannı dolduruyor ve başka bir ses duyurmuyordu. Bir yıldız sessizce kayarak kayboldu. Ömründe bir kez.. Gelecek bahara kadar hoşça kal bozkır!. Gülsarı'nın daha ileriye gidecek gücü yoktu. her zaman yaptıklan gibi köyün ke74/Elveda Gülsan nanndaki o eve doğru yönelmiş. Ay doğdu.Belki gerekir diye çakışım da yamna alıp dere kenanna indi.
başıyla. koyunlar kuzulaya76/Elveda Gülsarı cak. yılkılar. kimisi sevdiğinden ayrılacak. Ama gözlerinin önündeki san perde kalkmamıştı.. birileri dünyadan göçüp gidecekti. Gece.bir çuvalın üzerinde oturuyor. birileri dünyaya gelecek. O. kişneyip şahlandığını. Gülsan koşup geliyor. kış onları dağda kırda arayıp bulacak. Yine bayramlar olacak. Ateşin ısısı ve dumanı onun vücudunu yalayıp geçiyordu. kış. Sonra. Kulunları. ödüllü oyunlar düzenlenecekti. cin gibi çarpacaktı. Bir cabağı. yün kırkılacak. Ve çobanlar. tekrar örtüyor ve yine ateşin başına geçip ellerini ısıtıyordu. Herbiri-nin hayatında değişiklikler olacaktı. Alevler bir yükseliyor. Çobanlar nerede olurlarsa olsunlar. onları iterek üyirin 46 . Kimisi âşık olacak. sıskalaşan. bir kulun anasından biraz ayrılacak. sonra yine ışık. Hayvanlar yeşeren yaylaya yayıldılar. göz kamaştıncı bir ışıkla aydınlanyor. yok olan yılkısını bulmak için uçtuğunu görüyordu. yıkık ve soğuk koralar. çok eski zamanlardan beri nasıl idiyse yine öyleydi. bir alçalıyor. Yatılı okulda çocukları başarılı olanlar sevinecek olamayanlar üzülecekti. çok az biniyordu.. Kış yirminci yüzyılda da olsa. Kendinden geçmiş olan at şimdi. Havalar ısındı. gereğinde yavrular iki anadan süt emecek. sıkıştıracak. çadırlar. Kışı sağ salim atlatmışlar. Yılkılar döllenecek. ak buğrasına binip yine gelecekti. çok yağışlı bir gecede. Bu aydınlık dünyada. iyice zayıflayan hayvanlar baharda bozkıra inip yayılmışlardı. fırtınalı. ateş zayıfladıkça kuru ot ve dallan üstüne atıyordu. Aftıa bu kez o alevlerden hiç korkmadı. sahibiyle birlikte. bir süredir unuttukları sıkıntıları. üyirden uzaklaşacak olsa.. sonra kararıyor. yine karanlık. Tanabay ateşin ba-şında. damgalan vurulacaktı. Arada bir kalkıp atın üstünden kayan gocuğu düzeltiyor. Göğsü sıkışmış. hayvanların kırılıp gitmesi. bozkırda çılgınca koştuğunu..www. sürü besleyerek göçebe hayaü yaşayanlar için. Gülsan biraz ısınınca titremesi kesildi. Yiyecek kıtlığı.cizgiliforum. Pek çok işleri olacaktı ama kış ve kışın çekilen sıkıntılar bir süre unutulacaktı. yaylaya çıkmanın pek de kötü bir şey olmadığını göstermek istercesine. gücünü kısraklara saklamalıydı artık. O yılki kış da işte böyle gelip gitmişti. et ve süt bollaşacakü. kış çekildi ve yerini altı ay sürecek yaza bıraktı. Aygır olmuştu artık. Şimşeklerin çakıp çakıp sönmesini de.enginel elveda gülsarı Gülsan eskiden yanında ateş yakılınca pek ürkerdi. Ona pek eyer vurmuyor.. Et kombinasına hayvan götürecekler. cabağılan nasıl kollayıp koruduğunu bir görmeliydiniz. güçlükle nefes alıyordu. yarışlar.com. kış gelinceye kadar tutanaklarda unutulup kalacaktı. bakımları yapılacak. Gülsarı'nın çok iyi bir aygır olacağı belliydi. ateşin başında oturan ve bir zamanlar sahibi olan yaşlı adam da gözüne bir görünüp bir kayboluyordu. "Derslerin-nin iyi gitmediğini bilseydik ya da bizim yanımızda okusa-lardı daha başarılı olurlardı" diye söyleneceklerdi. acıları yeniden yaşamaya başlayacaklardı. burnuyla.. Tanabay bu baharda Gülsarı'yı üyire saldı.
. çocuklara ve hanıma üst-baş alırım" diye düşünüyordu. O kış kolhozda bazı değişiklikler oldu. Yanında genç biri de var. biri geliyor galiba. Kasabaya inip yatılı okulda okuyan çocuklannı görmek istiyordu. Özellikle ilkbahar ve kış mevsimlerinde başını kaşıyacak vakit bulamaz. aynı zamanda bir felâket getirmişti ona. bir daha vakit bulamam. sabah çayım içmek için evine dönmüştü. biraz daha fazla para geçerdi ellerine. Tanabay at çiftliği başkanı İbrahim'i hiç sevmezdi. çok çocuklu bir aile reisi gibidir. Hayvanlara bakmak bir motorlu araca bakmak gibi olmuyordu ki! Elindeki motor olsa. Komşu yılkıcılara: "Biraz benim yılkıya da göz-kulak olun" diye gitmek istediği zaman. Yorga Gülsan'nın ünü. Ücretler hiç de öyle tamah edilecek bir şey değildi ama yine de iki kişinin kazancı. O zaman onu daha sonra. Ünü arttıkça üst düzey yöneticilerinin gözüne batıyor. durdurur. yorgaya eyer vurmayacağım artık.Caydar. aynlamıyordu. hemen üyi-ri toplayıp başka bir yere götürüyordu.. ağırlaması gerekirdi. ' Elveda Gülsan/77 yatıyordu. onlann ona sahip olma emellerini arttırıyordu. ovaya inip yerleşmelerine zaman kalmadan o korkunç olay geldi başlanna. Güleryüzlü bir adam olmasına 47 . madem ki durum böyle. Kalbi iyice teklemeye başlamıştı çünkü. İşi hiç bitmez. Bu sırada dışarıdan toynak sesleri işitildi. . "Oraya 78/Elveda Gülsan kadar gitmişken istasyon yakınında kurulan pazara da uğrar. Üstelik artık yardımcısı da yoktu. Yılkıya nasıl baksın? Bu yüzden bütün işler Tanabay' a kalıyor ve o da gece gündüz attan inmiyordu. Kısacası Tanabay hastahaneye arkadaşını gör-Jmeye gidemedi.. At çiftliği başkanı. Çora'nın hastahaneden çıkıp evinde yattığını öğrendi..cizgiliforum. bir yandan kahvaltı ediyor. Çayını yudumlarken karısına: . dedi karısı. Tanabay her gün hastahaneye gidip arkadaşının hatınnı sormak istiyordu ama işten vakit bulamıyor. dedi. Malcı.Çık bak bakalım. Ne var ki. Yardımcı çekip gidince. Bir üstün özelliği de şu idi: Birileri gelip atlan rahatsız etmeye kalkışsa. dedi. Kızını da kucağına alarak dışarı çıktı. Tanabay'ın her hatırlayışında yüreğini yakan bir olaydı bu.enginel elveda gülsarı içine sokuyordu. iki ayn musluk sayılırdı.İbrahim.Sen bilirsin. O gün Tanabay yılkıyı erkenden çayıra salmış. Bu adamı niçin sevmediğini de bilmiyorduTana-bay. bir yandan da kansıyle aile sorunlannı konuşuyorlardı. Çora görevi ona devretmiş. Ama gelen konuğu geri çeviremez. kendisi hastahanede .www. Tanabay istemeye istemeye kalktı. i yılkıcı dediğin.. Kahvaltı sofrasında kızını dizine oturtmuş. bu son.com. 'gidersin. Karısı evden çıktı ve döndü: . Tanabay karısına: . Ama kansı Caydar'ın süt çağında bir bebeği vardı kucağında. karışım yardımcı kadrosuna geçirmişti. dağdan indikleri vakit kansıyle birlikte ziyaret etmeye karar verdiler. ben yorgayı eyerliyorum.Yeni bir başkan gelmişti.
aç ve açıkta kalan yine onlar oluyordu. Tanabay. . Öyle değil mi Caydar baybişe? Caydar başını salladı. . rahat edin. Belki hiçbir şey yapmadığı için hoşlanmıyordu ondan. büsbütün kötüleşmişti. Adı var da kendisi yok gibiydi.Esselamü aleyküm. Şöyle buyrun. O yılkıcıların hepsine 'bay' diye hitab ederdi. herkesin et ve süt işiyle uğraşmasında ülkenin pek yararı olmayacağını söylemek istiyordu. İki kolunu birden havaya kaldırarak: . 48 . . I. diye onun elini sıktı. koyunculuktur.Buyrun.beyini-ze iyi bakıyor musunuz? . Adam. onlara güzel. . Parti toplantılarında Tanabay onun bu davranışını dobra dobra eleştiriyor. bay! dedi.İyiyiz. Tanabay karısına: . Böyle şey olur muydu? Hak mıydı bu? Toplantı üstüne toplantı yaparak. iyiyiz. ortalıkta görünmezdi. Tanabay hiçbir şey söylemedi.diyordu İbra-. Tanabay biraz soğuk davranarak. Hayvancılığın nasıl bir iş olduğunu kendisi de biliyordu ve bunu İbrahim'in ağzından ilk kez duymuyordu. halkı ne zamana kadar oyalayabilirsiniz? Çora ağır iş yapan 80/Elveda Gülsarı insanlara emeklerinin karşılığını veremediği.Bu zamanda en iyi iş hayvan beslemek. him.Aleykümselam. işlerin görülmediğinden yakınıyordu. Başta İbrahim'in kendisi olmak üzere oradakiler bu yapıcı eleştirilerinden dolayı ona teşekkür eder. içeri girin.com. . üzerine de yu-1 muşak postları koydu.İyi misiniz Caydar baybişe? Sağlığınız nasıl.Allah razı olsun. İbrahim Caydar'a da gülümsedi: . En iyisi yılkıcılık. Neyse ki yılkıcılar işlerini bilen adamlardı. vaad üstüne vaad vererek. Elveda Gülsan/79 . Oysa tarlayla. İbrahim atından indi.enginel elveda gülsarı rağmen kanı ısınmamış-tı. Kımız içtiler ve biraz havadan sudan söz etiler.İyi. Buğdayı onlar yetiştiriyor. Yılkıcılar kendi bildikleri gibi hareket ediyorlardı.www.Kımız getir. Yılkı çiftliğini iyileştirmek. ona nedense hiç güvenmiyordu. Ya şimdi? Herkes koltuğunda boş çuvalla dolaşıyordu.cizgiliforum. siz varken benim gözüm arkada kalmaz. başlarını sallardı ama sonunda değişen bir şey olmazdı. Öteki işlerde çalışanlar o yokluğa daha ne zamana kadar dayanabilirlerdi? Savaşa kadar durumlar böyle miydi? O zamanlar güz gelince her evin kapısına iki-üç araba buğday getirilirdi. ekinle ya da başka bir işle uğraşacak olsan eline pek bir şey geçmez. dedi. Caydar konuklara yeni yaygıyı serdi. işleri tamamlamak için hiçbir şey yapmazdı. bütün gününü büyük deftere birtakım sayılar yazmakla geçirir. çok şükür. sözler söylemekten başka elinden bir şey gelmediği içir hasta yüreği dayanamamış. İbrahim her fırsatta söylerdi bunu. Çora onları kendi eliyle seçip almıştı.Mallar canlar iyiler mi? Nasılsınız? dedi İbrahim ablak yüzüyle her zamanki gibi gülümseyerek. Hiç olmazsa et süt eksik olmaz.
Zaten o anda sohbeti uzatmak da istemiyordu Tanabay. Tanabay.Evet Taneke. şaşıp kalmıştı. ama onu sonra konuşuruz. İçi. oku. Kâğıdı dörde katlayıp. yorgaya binip kasabaya inmek-ve yine bir.Seni pek çıkaramadım evlat.Elbette olur.com.. Ne etse de vermeseydi Gülsarı'yı? Çok iyi düşünmeli.. 49 . Mis gibi kokuyof. Kımız da çok güzelmiş Caydar baybişe. . Hele şu kımızımızı bir içelim de. kendi durumunu da dikkate almalı. niçin yetiştiriyordu ki? Kolhoz için yetiştiriyordu onlan. İbrahim'in yanında hiç konuşmadan oturan delikanlının kim olduğunu pek çıkaramıyordu. Bir iş için geldik buraya. Aslına bakarsa bunda pek şaşılacak bir şey de yoktu. O düşünüp durdukça. niçin bakıyor. biraz daha verir misiniz? Kımız içerken yine şundan bundan söz ettiler. sonra binek atı olarak ya da başka işlerde kullanılmak üzere kolhoza veriyordu.Pekâlâ İbrahim. Tanabay serinkanlılığım korumaya çalışarak başını hafifçe kaldırdı ve cevap verdi: . diye onun sözünü kesti İbrahim.. huzuru kaçmaya başladı. işiniz kaçmaz nasıl olsa. . biz buraya şu iş için geldik.cizgiliforum. İbrahim sabırsızlanmaya. Görevi Eydu onun.Zaman dediğin nasıl da çabuk geçiyor? Yılkılara bakmak ister misin? Seyretmesi güzeldir doğrusu. .Hayır. gözlerini yerden kaldırmadan öylece durdu..www. Yılkıcı Bakasov'a Gülsarı yorga. önce işine dönmek istiyordu. yüreği parçalanıyor. Ama bu adamlar buraya niçin gelmişlerdi? Bunu sormak da pek yakışık almazdı. İri iri harflerle şunlar yazılıydı: "Buyruk.enginel elveda gülsarı Ama Tanabay'ın yüreğini sızlatan bu gerçekleri İbra-] him'e anlatmanın hiçbir yaran yoktu. Bu zorlama sohbet sırasında Tanabay tatsız bir haber alacağını seziyor ama ne olduğunu bilemiyordu. emre karşı gelmiş olmalıydı. Sonunda İbrahim cebinden bir kâğıt çıkardı: . dedi İbrahim alttan alarak. binek atı olarak kullanılmak üzre at korasına gö'nderilsin.. Bir süre.Taneke. çeşitli bri-dlara. eski asker gömleğinin göğüs cebine koydu. Yılkı yetiştirdiği bu uzun yıllarda. onun oğluyum. Ah Gülsan! Onu vermeye dayanamazdı.Bu delikanlı benimle geldi. üzüntüden ne yapacağını bilemiyordu.. İşte. biraz daha kımız içip sohbete devam etsek olmaz mı? . Kolhoz başkanı (İmza okunamıyordu) 5 Mart 1950" Elveda Gülsan/81 Tanabay'ın beti benzi atmış. bu küçük iş için geldik buraya. . Al. Tanabay kâğıttaki yazıyı okuyunca gözlerine inanamadı. Yetiştiriyor. Ama Gülsarı başkaydı. merhum Abalak'ın oğlu musun yoksa? . Sordu: . biz. kâğıtta yazılı iş için.O yılkıyı.İşte Taneke. Onları bir an önce başın-| dan savmak. sen çok anlayışlı bir adamsın. iş yerlerine birçok at göndermişti.
Sorunun çözüldüğünü. Gerçekten de çok geçmeden afişler asıldı. Kısraklara saldım onu. Ama o kurslarda çobanların uyuklamaktan başka bir şey yapmamış olmaları ayrı mesele.. İbrahim. Kolhozda bundan böyle modern tarım ve hayvancılık tekniklerinin kullanılacağını.Ne olmuş yani? Başka ata binse gözden mi düşer? Oraya buraya gidiyor diye ille de yorga ata binmesi mi ge- 50 .Aman Taneke. dedi. güçlüklerin. alıp götürürdü Gülsarı'yı. Ama karşısında Tana-bay vardı. Daha önce yüksek mevkilerde bulunduğu. Tanabay alnındaki teri kuruladı.. Yine havadan sudan söz ettiler. görevini gereği gibi yerine getirmeyenlere asla hoşgörülü davranmayacağını.. uzaklardan onu görmeye geliyorlar. hiç dinlemez. artık acele etmelerine gerek kalmamıştı. Alttan almaya. kurslar başladı. Veririz be^ aygırı. bunun sözü bile olmaz. tek kısrağın bile kısır kalmaz. Başkanın yüzünü görmemişti daha. Tanabay'ın yeni kolhoz başkanıyla. O Çora'nın yerine atandığı zaman Tanabay dağa çıkmış bulunuyordu. Çünkü o benim damızlık aygırım.cizgiliforum.. herkesin gözü onda.. "dediğim dedik" der.com. Halkın arasında dolaşıyor. Ağzına ilk geleni söylemekten vazgeçerek: . 82/Elveda Gülsan bunları mahkemeye vereceğini söylemiş. Sık sık bölge merkezine gidiyor. Elveda Gülsan/83 başka at mı bulamadı? Korada at mı yok? Niçin Gülsan'yı istiyor? Gülsarı'dan başkasına binemez mi yani? . Sonra sabırsızlanıp çizmelerini çekiştirmeye. kolhoz başkanına Gülsarı'yı veremeyeceğimi söyle. Senin başkan binecek 1 Tebetey: ince kürklü kalpak. Bunun için de kolhozcular tarım tekniği ve hayvan yetiştirme tekniği kurslarına katılmak zorunda kalacaklarmış. . Ama birdenbire. Saygı duymamız gerek.daha doğrusu onun okunamayan imzasıyla ilk karşılaşması işte böyle oldu. gözünün yaşına bakmadığını unutmaması gerekirdi.www..Bak Zavferma (at çiftliği başkanı). tembellere. kolhozlann ufak oluşundan ileri geldiğini.O beş aygırın bana gereği yok. geçimsiz bir kişi olduğu söyleniyordu kulaktan kulağa. bunu da kendisinin yöneteceğini bildirmiş.Nasıl anlamazsınız Taneke? Başkan bizim önderimiz. Kardeşini bile kayırmadığını.. Tanabay'ın yüzüne bakarak: . Onun nasıl bir adam olduğunu çok iyi biliyor.. . Bütün sıkıntıların. İbrahim şaşırmıştı. Hepimizin başkam. hürmette kusur etmemeye çalışmalıydı.Biz artık gitsek iyi olur Taneke. . Gülsarı'yı hemen götüreceğini sanıyordu.enginel elveda gülsarı "Seni kurnaz tilki seni! Bu sözüne kanacağımı mı sanıyorsun!" dedi Tanabay içinden. gönlünü hoş etmeye. ama artık bütün kolhozlann büyüyüp gelişeceğini. İlk yaptığı toplantıda oradakilere gözdağı vermiş. tilki postundan yapılmış tebeteyini' düzeltmeye başladı. kendisinin bunun için atandığını da söylemiş. onun yerine beş aygır veririz. Karşısında Tanabay'dan başka biri olsaydı.
Kendi kendinize bela yaratıyorsunuz. Bu onun bileceği iş. .Hiç doğru değil bu davranışınız. İşte. Yellisini başkan saymamak demektir bu! Çora zaten hasta. Caydar derin bir iç çekerek kocasına: . sizi seviyoruz. yakışmıyor doğrusu. Başkana yorgayı tavsiye eden. bana emredilmiş bir görev. Haklı olup olmadığımı o söylesin. Ne olur bunun sonu. mesele bu değil ki. yorga bile olsa. Niçin başka olduğunu açıklamadı.Ee.cizgiliforum. koca bir köy adamın altına binilecek gibi bir at bulup veremiyoruz. Çetin cevizdi Tanabay. biraz duraklayarak. Bu meseleyi gidip Çora ile konuşurum.. Halk ne der buna? Kırgızlara yakışır mı bu? . yeni başkanla iş görecek. dedi. keski ta başından söyleseydiniz. Şimdi İbrahim'e sinirlenmeye başlamış. Onu kendi haline bırakalım.. generale yakışana.sen ne diye bu kadar ısrar ediyor. Ablak'ın oğlunu da ata binip getirsin diye gönderdiler benimle. orada çalışırım.Halk da her şeyi öğrensin.Durumumuza bakın.O başka. Delikanlı "evet. sinirlenmenize ne gerek var Taneke?Bi-zim size saygımız var. bir at nedir ki? Yılkıda her çeşit at var. kendisine sorun. bizim konuğumuz sayılır.enginel elveda gülsarı .Ver gitsin. Hiç olmazsa orada elimdeki balyozu çekip alamazsınız! . inan84/Elveda Gülsan <j: madiğin şeyleri söyleyerek yaranmaya mı çalışıyorsun? dedi Caydar.com.İşte akıl bu. Hepsi sustu.. istediğine binersen. ne olmuş.Orada siz otomobille. Siz savaşta bulundunuz Taneke. onu merkezden gönderdiler...Siz Çora'nın 'verme' diyeceğini mi sanıyorsunuz? O razı oldu bile. artık başkan olmayan eskisine gidelim diyorsunuz. Ben küçük bir adamım. Başkan yeni geldi. asker de askere yakışana biner. 51 . çok teşekkür ederim Caydar baybişe. O halletsin bu sorunu. Atın kemente takılmak üzere olduğunu sezdi ve kestirip attı: . Ama bu bir emir.Siz söyleyin Caydar baybişe.Kızmanıza.www.Kendim binecek değilim ki.Yeni başkan dururken.Vermiyorum! Beni beğenmiyorsanız kovun. dedi İbrahim. dedi Tanabay. general ise kamyonla mı dolaşıyordu? General... Açıklayamazdı zaten. . öyle" anlamında başını salladı. İbrahim iki kolunu yana açarak kekeledi: . Şimdi onu götüremezse rezil olacaktı. ona bu atı elleriyle teslim edeceğini söyleyen kendisiydi. Ama çocuk gibi davranıyorsunuz. . bütün köy bilsin.Çekip gitmemi. Söz konusu Çora olunca Tanabay sustu. Öyle değil mi? . Başkanla onun arasını açmaya ne gerek var? Çora parti komitesinde çalışacak artık. adamları bekletme. mahvolmamı istiyorsunuz benden. hop oturup hop kalkıyordu. İbrahim sözüne devam etti: . Ben eşeğe de binerim. İbrahim derin derin iç çekerek Caydar'a döndü ve yalvarır gibi: .Gerekir yahut gerekmez.Demir-ci dükkanına gider. Onu bize başkan diye göndermişler.
kulunlardan. Tanabay dayanamadı.. Onları ne yapacaksın? Onlara ne söyleyeceksin ve onlar ne diyecek? Ben onlara ne diyeceğim? Karar senin.. Ama sen sağ-salim döndün. kırbaçlaya kırbaç-laya geri döndü. hayatımız böyle.. belinde. Ablak'ın oğlunun elindeki dizginlere asılıp var gücüyle çektiğini. Gülsan'mn yakalandığım. Yine de yeri gelmişken söyleyeyim: Beni bırakıp gitmek istiyorsan hiç durma! O benden çok daha iyi. Gülsarı'nın bu yabancı adamlann onu üyirden niçin kopanp aldıklarım. Onunla ilgisi yok. Bizim halimiz. Daha da yararlı olutsana.. Tanabay atını sürüp gitti. daha genç.Pekâlâ. Ama aynı anda çadırdan çıkan Caydar ona doğru koştu: .. sana özel olan 86/Elveda Gülsan neyin var? Bizde olan her şey kolhoza ait. hatta sağ ön ayağında bukağımn bıraktığı ufacık nasın bile görüyordu. savrulan yelesini. Kişnediği-zaman ağzından çıkan buharı. her tüyünü. Gülsarı'nın bir o yanına bir bu yanına geçerek kamçısını kaldırıp kaldırıp hayvana indirdiğini görüyordu. o karanlık gecelerdeki macerası için yorgadan öcünü alıyordu! Sert bir çekişle atın başını çevirdi. Büyük bir boşlukta.Dur! Sakın gitme! diye bağırdı. Yüksek sesle haykırarak peşlerinden koşmak için atım mahmuzladı. başına başka başlık geçirildiğini gördü (Kendine ait olan başlığı ölürdü de vermezdi). Yorga da kolhozun. Niçin ver dedin atı? diye sordu soluk soluğa. her şeyini görüyor ve acılar. Ne istersen onu yap. kısraklardan niçin ayiçdıklarını anlamadığım belirten korkulu bakışlarını görüyordu. sağrısında İbrahim'in vurduğu kamçı izlerini görüyordu. Başkan ne derse o olur. Atın her yanını. . Yine yok. Sapsarı bir benizle ve koşarak kansının karşısına dikildi. bir at korasının başkanlığından Kolhoz Başkanı yardımcılığına terfi ettirildi ve bütün at koralarının sorumlusu oldu. o da yetim kalmış 52 . Aradan çok geçmeden. ama yine sinirlerini yatıştıramadı.. sahibinden. çaresizlik içinde.. İçindeki kuşkuyu anlamıyor muyum sanıyorsun! Ama boşuna. Bütün üyir yetim kalmış gibiydi.böğrünü. Çadır evin önüne gelince atlayıp indi. Şimdi beni iyi dinle: Gülsan senin kendi malın mı? Kendinin olan. Tanabay birden ürpertici bir kuşkuya kapıldı: Caydar.İbrahim'in Caydar'a tekrar tekrar teşekkür etmesi boşuna değilmiş. ne yaptığımı söyleyecek değilim. Gülsan'nın üyirden ayrılmak istemeyişini. Sırtında. Başkan. sağrısını görüyordu.Sen. daha güzel. Gülsarı'yı götüren adamlar bayın aşıp gözden kaybolmak üzereydiler.. her şeyini.. açık san donunu. Yalnız şunu unutma: Üç çocuğun var. Onun yürüyüşünü. Neden sonra başını kaldırdığı zaman. gözElveda Gülsan/85 lerini yerden kaldırmıyor. Önce kollarım indir bakalım! dedi Caydar her zamanki serinkanlılığı ile. Bunların hiç önemi yok artık. Nasıl da beklenmiştim ben bahtsız! Ne ettiğimi. Akşama kadar yılkının yanında kaldı. üzüntüler içinde öylece oturuyordu. tamam. Ben de onun gibi dul kalabilirdim. Sen niçin?. Kim yönetiyor bu kolhozu. Tanabay başka bir atın üzerinde eyerde oturuyor. ama bakmasa da her şeyi görüyordu. Sert sert bakarak: . İbrahim'in.
gözlerinin çevresindeki kırışıkları. Sonra o kırışıklar arasında koybolup giden gençliğini.. Artık Elveda Gûlsan/87 akşam üzerleri botasını yar kıyısında gezdiremeyeceğini. 88/Elveda Gülsan Tam o sırada. ağıdı. her şeyi kendisiyle birlikte alıp götürmüştü. Sonra önüne yemek getirdi Canım yemek istemiyor. O şimdi kopuzun dalga dalga sesine. Neredesin kara gözlü küçüm botam? Memelerinden süzülüp süt aktı. boynundaki ağzının kenarındaki. sevmişti. suskun olarak eve girdi. Neredesin? Ses ver bana! Mis kokulu memelerinden anasının ak sütü süzülen botam. Tanabay onu. kumlar üzerinde beraber yürüyeme-yeceklerini. Solgun. Tanabay'ın kendisi de eskisi gibi değildi. uçsuz bucaksız bozkır uzanıyordu.. başını kaldırmadan. karanlık gecenin koynunda.. günlerce bozla-dı. Sımsıcak ve güzel kokulu memelerinden. gözü kapalı olarak dinliyordu onu. her şey gözlerinin önündeydi. beraber otlayamayacaklannı. o da değişmiş gibiydi.www. dedi Tanabay. ağarmış saçlarını.. bir daha ona ak sütünü emziremeyeceğini söylüyordu gözyaşları içinde: "Neredesin kara gözlü botacı-ğım? Ses ver bana! Damla damla süt akıyordu memelerinden! Sıcacık süt süzülüp akıyor. Kızlar birbirlerine sarılmış yatıyorlardı. O anda Caydar Tanabay'ı unutmuş bile. Gözü kapalı ama herşeyi görerek: Yıllar yılı sıcak demeden. Ev sessizdi. Kızları uyumuşlardı. kendi düşüncelerine dalıp gitmişti.cizgiliforum. çırpımp duruyordu.. Gülsarı at korasında. Çadır evin dışında.. şafak sökerken onunla otlamaya çıkamayacağını. bana botasını yitiren akmayanın bozlağını çalsana bir. Kopuzunu. Artık her şey başka. 8 53 . kendi gençliğini. her şey değişmişti. • Hava kararınca çadır evine döndü. Karısı ellerine ibrikle su döktü.Her şey. kendisindekine benzer dertleri ve özlemleri paylaştığını. ... Sonra yumuşak bir sesle: Sen şu kopuzunu eline alsana. gökyüzü değişmişti. Ocakta ateş yanıyordu. kopuz çalarken tanımış. dedi. bozlağı idi. Tanabay şimdi onun. göçebe atalarının şanlı geçmişinden kalan o yanık bozlağı çalıp söylemeye başladı: Bu küçücük beyaz botasını (yavrusunu) yitiren ana devenin yakarışı..." k Caydar güzel kopuz çalardı. birlikte gezip tozdukları o güzel günleri. San yorga gönül çırağını söndürmüş. Güneş değişmiş.. Neredesin? Ses ver bana! memelerinden anamn ak sütü akıp süzülüyor.. Ana deve bütün gün kırlarda dolaşarak. Caydar şankopuzunu (demir kopuzunu) eline aldı. Şimdi Tanabay. Anne deve günlerce botasını aradı.. nefesini ayarladıktan sonra.enginel elveda gülsarı gibiydi. bozlaya bozlaya yavrusunu arıyordu. genç ve güzel Caydar'ı: Saç örgüleri beline kadar inen esmer güzeli o şirin kızı. o hayaller içinde yüzdüpnü de görüyordu. soğuk demeden her işte çalışıp yıpranmış ellerini. gencecik t|r kız iken.com. Kora denilen o at hapishanesine ilk kez kapatılmıştı..
Yorgayı tutmak.com. iyi misin? diye yorganın yanına koştu. boynunu kız gibi uzattı.. Yorga eyerliydi.www. Çünkü onun aklı kısraklardaydı. Üzerindeki o gülünç eyer. Çok iyi etmişsin. süt kokusu. kopuk yuları boynundan sarkıyordu. Gülsarı'yı aramaya çıkanlar oraya gelmeden Gülsan biraz keyfine baksındı. yorga üyirin arasına girince herşeyi unutuver-mişti: Kısrak kokusu. süt kokusu. Pis pis kokan bir meyhanenizi önünde beklediğini. üyirin bir o 1 Biye: Dört yaşını geçmiş dişi at. büyük gürültülerle yakınından geçen kamyondan ürkerek gemi zorlayıp dişlediğini unutmuştu. Elveda Gülsarı/89 yanına. Tanabay yılkıyı eski yerine getirdikten sonra köyden iki atlı geldi. Sanki ata bir erkek değil de koca kalçalı bir kadın binecekti. ağzım yırtarcasına geme asıldığım ve kırbacı kafasına kafasına indirdiğini de. bölge merkezinde gemi çıkanlmadan büyük bir ağaca bağlandığını. Hınldıyor. Yılkıyı biraz harekete getirmek istedi. Onu aramak için peşine düşenlerin yolda olduklannı bilmiyordu elbet. Eyerin üzerinde kalın kadife bir minder görünce çok kızdı. Sonra yılkının önüne çıkıp yeni aygın arkalara iterek onun yerini aldı. Kısrak kokusu. Atın yanına gelince başında başka bir başlık..Gülsarı! Gülsarı! Nasılsın. Tanabay bindiği atın üzengilerinde doğrularak bağırdı ve yılkıyı uzaklara sürdü: -Ayt! Ayt! Ayt!. Bu defa başında başlık sırtında eyer yoktu. İki yanım bereleyen ağır • üzehgelere da aldırış etmiyordu. havaya kansan pelin kokusu başını döndürmüş. sırtında ağır bir üzengi. Kulunları olan biye1 atlar onlan çağırmak için kişnedi-ler. Evet. hepsinin o tiksindirici kokuyu saçtıklannı da unutmuştu. 54 .. Yeni sahibi güçlükle eyere tırmandıktan soma nasıl hırıltılar çıkardığını." dedi Tanabay. Yeleleri rüzgârdan savruluyor. Hadi koş. o çamurlu yolda gelirlerken yarıştaymış gibi koşarak yeni efendisini nasıl zıp zıp zıplattığım. pelin kokusu başım döndürüyordu.enginel elveda gülsarı Tanabay bir sabah Gülsan'yı üyirin içinde koşup gezerken görünce çok sevindi. mest olmuştu.cizgiliforum. Ben kimseye bir şey söylemem. Tüh! tiye tiksinerek tükürdü. ona hiç de yakışmayan bir eyer gördü. keyfine bak.. Ama Gülsan çok geçmeden yine kaçıp geldi. kulun kokusu. hayvana yaklaştı ama Gülsan kaçıp kurtuldu. Bunlar. bir bu yanına geçiyordu. Daha dün. "Demek yularını koparıp kaçtın ha? Aferin sana. kulun kokusu. o gülünç kadife minder umurunda değildi. yeşil ova gün ışığında pınl pırıl parlıyordu. şahlanarak koştular.. Tanabay bunu görünce yine sevindi. sonra yeni efendisinin arkadaşlarıyla o meyhaneden çıktıklarını. bu yüzden onun. bu gülünç takımı alıp atmak geçti aklından. havayı kokladı. Kısrakları çok özlemişti ve o yüzden sahibinin yüzüne bile bakmıyordu. güldü. Genç kısraklar zıplayarak. Gülsan silkindi. başını dikti. . Gülsan'yı bir kez daha üyirden ayırarak alıp gittiler. sıçnyor.
..yan yolda Gülsarı'yı arayanlarla karşılaştılar. yoksa şehirde bir mezbahada mı. bağırıp çağırıyor. Elindeki sopayı var gücüyle o aygırın sırüna indirdi ve • sopa ikiye bölündü. . alay ediyorlardı onunla: "Ey Tanabay. Her fırsatta kaçıp geliyordu.cizgiliforum. Başına bir yular taktı. dereyi tepeyi aşarak nasıl gelebilmişti buraya? Bütün gece seke seke geldiği belliydi. yılkıda bir şeyler oluyor. O gün Tanabay otlaktan geç gelmiş.Yine mi? Hay başımın belası. Yılkım yeni aygırı da onun bu halinden Elveda Gülsan/91 yararlanıp basıyordu çifteyi. cephede miydi. Yaklaşıp bakınca Gülsan'yı gördü. Uyur-uyanık kendi kendine 'kan görmek iyi değildir' dedi. Ama Gülsan'nın akıllanmaya niyeti yoktu. aygırlar dövüşüyor. Hiç de iyi yorumlanmayacak bir düş gördü o gece: Savaşta. Gülsan'nın o haline yüreği sızladı. Seyisleri de bezdirmişti Tanabaylı da. elini kanla yıkıyorsun! Kan bu kan! ha! ha! ha! hi! hi! hi!..Tek başına. gözlerinden yaşlar aktı." 1 Doğrusu inanılır gibi değildi. zincir bacaklarına vuruyor ve hayvan inliyordu... kemendi alıp atın boynuna geçirdi. Komşu yılkılardan olan bir delikanlının da yardımıyla atı geri götürürlerken.. 55 . • -Tanabay! Tanabay! Uyan! diye sarstı karısı. tepiyor. Çok yorulmuştu. ne olacağı bilinmez" diye bir yılkıyı çadırın yakınında bıraktı.com. "İyi ile kötü birbirinde ayrılmaz. Onu ısırıyor." diyorlardı.www. Onu kovup uzaklaştırdı. Bir kere daha ağzına geleni söyledi onlara. Onca yerden.. Aman Tanrım! O ne? Yorganın ayağına zincir köstek vurulmuştu.. Ucu kementli sopasını kaparak kavga yerine koştu.enginel elveda gülsarı Biraz durup düşündükten soma. öc alıyordu. Sonra kendi elleriyle götürüp bakıcılarına teslim etti. bir kere daha kement geçirdi boynuna. Hava ağarmaya başlamıştı.Dinlesene. elleri de kana bulanmıştı.Ay it herif ay! diye bağırarak koştu Tanabay.. . ama birileri gelip onu iteliyor. Her yanı kan içindeydi.Ne oluyor? Ne var? . "Tanrım! Ne kötülük etmişler sana! Kim vurdu bu zinciri ayaklanna? Buna rağmen o kadar uzaklardan ta buraya geldin ha! Ah zavallı sersem ah!. Talihsiz yorga olduğu yerde dönüyor.Sen akıllanmayacak mısın hiç? Ne diye ikide bir kaçıp geliyorsun? Ahmağın. Gülsarı yine kaçıp geldi galiba. Tanabay Gülsarı'yı onlara teslim ederken çıkıştı: . Bir yere gidip ellerini yıkamak istiyor. pranga vurulmuş bir hapishane kaçkını gibi buraya kadar koşmuştu hayvan.Ne biçim insanlarsınız siz! Eliniz ayağımz yok mu? Başkamn atına bakamıyor musunuz? Daha iyi bağlayın onu! Gülsarı üçüncü kez kaçıp gelince Tanabay kızdı: 90/Elveda Gülsarı . zor uyudu. . düzü bayırı geçerek. beni rahat bırakmayacak bu hayvan! Tanabay alelacele giyindi. pek anlayamıyordu. sersemin tekisin sen! Onu bir kere daha yakaladı. geç yatmıştı.
Ah zavallı Gülsanm.. Eski zamanlarda. bakırdan. Atı iple bağ-lasan ipi keserler. künyesi vardı. Tanabay atın orasına burasına baktı. kime yapmış.com. Yaşlılardan biri bu kösteği hatıra olarak saklamış. ne zaman yapmış. Herbiri eşsiz bir sanat eseri olan şeyler vardı. Onu geri vermezse başı derde girerdi çünkü. Bütün bunlar yol olup gitmişti. ne güzel süslemeler. Sonra hayvanın başını tutup okşadı. Gülsan da dudaklarını onun gözüne sürüp sevinçle gözlerini yumdu. ne güzel deri işleri yaparlardı. Ondan başka kimse bu kadar acımasız olamaz. Bugün böyleşini kimse yapamazdı. büyük kız yuları tuttu. "İbrahim bu zinciri yaşlı birinden bulup almıştır.Peki. kaşığı. değerli yürük atlara. Ne eyerler yapılırdı eskiden! Her eyerin bir tarihçesi.. Hem ne kadar kaba şeyler! Yazık! O ünlü eyer ustaları yok artık. elini kolunu yaralamak pahasına zincir kösteği çıkarabildi. Böyle keçe kaplamalı zincir köstekler eskiden kullanılırdı. leğeni. Aldığı yaralar iyileşirdi.. Bunu yapan kişi gerçekten büyük bir usta idi. Tanabay bir süre oturduğu yerden kalkmadı. başka biri de 92/Elveda Gülsan bunu İbrahim'in kulağına fısıldamıştı.. Zinciri var gücüyle uzağa bir yere fırlatıp attı. Ama ayağında zincir kösteğin bağlandığı yer cılk yara olmuştu. bunu mutlaka o yapmıştır" diye düşündü. Sonra aletlerini topladı. Artıfc zincir kösteklere gerek kalmadığı için bu işçilik unutulup gitmişti. küçük kız ise çevrelerinde merakla dolanıp durdu. ne olduğunu ne olduğunu sen de bilmiyorsun elbet. . Yalnız o muydu unutulup giden. sürahiyi. yüzünü dudakla-nna yaklaştırdı. Ağır ağır giderek attığı zinciri getirdi.enginel elveda gülsarı Tanabay üzgün üzgün başını sallayarak "Vah! Vah!" dedi. Ablası küçük kardeşini sırtına alıp evin yolunu tuttu.. Eski bir demirci olması ve o işi yaparken kazandığı tecrübe Tanabay'ın işine yaramıştı. Atın yara beresine merhem sürdü. yapan kişi karşılık olarak ne almış? 56 . ne yapacağız şimdi? Aklını başına topla artık. Gülsan'nın ayağındaki zincir kösteğin çıkarılmasına bütün aile yardım etti.www. demirden ne güzel aletler. Caybar yorganın yularından tutup evin önündeki bağlama direğine bağladı. kendine işkence ediyorsun. Eski Kırgız ustalarının hünerlerinin. O zalim ise gidip bu kösteği almış. Buna rağmen Gülsan onca yerden kaçıp gelebilmişti.. Gümüşten. tahtadan ne güzel oymalar. Caydar yorganın başını tutup elleriyle gözlerini gölgeledi. akıllılıklarının bir belgesiydi. Kim yapmış. hırsızlar çalıp götürmesin diye böyle köstekler vurulurdu. Bu yüzden de demir Gülsan'nın ayak derisini sıyırmıştı.cizgiliforum. "Şimdi her şeyi alüminyumdan yapıyorlar: Tencereyi. O paslı zincire evirip çevirip baktı ve ustalığına hayran kaldı. her şeyi. Çok yorulmuştu. Artık böyle köstek vurulmuyordu atlara. çünkü köstek kilitliydi. Çok üzüldü. atın ayağına geçirmişti. Nereye gitsen hep aynı şeyleri görüyorsun. ama köstekli atı çalamazlardı. Zincirin keçe kaplaması da eski ve çürümüş olacak ki. Kan ter içinde kalarak. hayvan suyu geçerken yırtılıp çıkmıştı. tabağı.
demişti. Yüzyıllar boyu geliştirilmiş. neden böyle olduğunu bilemezdi.Allahım. kurum mübarek! Kum gibi de dağılıyor. Aslında bunu birilerinden duymuş ve kendi görüşü olarak söylemişti: "Yok olsun çadır evler! Eski usuller yok olsun!" demişti. Bunlardan ağıl çitleri. çadır evlerden söz etmişti.Ama bir gün köye inip yöneticilere yeni bir çadıra ihtiyacı olduğunu söyleyince. Ne var ki. el sanatları kaybolup gitti.com. Yalnız plaka numaralan farklı olacakmış. Avrupa ülkelerinde olduğu gibi. nasıl dili vanp söylemişti! Şimdi Tanabay.bunda kimin suçlu olduğunu. Herhalde yakında herkes. . yatıştırıyor.enginel elveda gülsarı Hepsi bilinirdi. çadırsız yapamazlardı. Hatta bazıları yakıldı.www.. İlk zamanlar Tanabay karısını avutuyor. Oysa insan ruhunun aynası. ata-babalarımızın ustalıkları unutulup gidiyor! El işleri. kendi milletinin. kışlatanlar.. Günlerce çuvaldız ve kalın ip düşmüyordu Caydar'ın elinden. Ama işte. Caydar yeniden çuvaldızı ve kalın ipi eline alır. çadırların yıkılmasını istemek gibi bir sözü ağzına nasıl almış. durup 94/Elveda Gülsan oturmak. Tanabay o sözleri nasıl söylediğine bugün hayret ediyordu. yama üstüne yama vuruyordu da. Pişmanlık içindeydi. eski çadır ustalarının bu dünyadan çoktan göçüp gittiklerini.. hayvancılıkla geçinenler. olmayacak mı?. onanma başlardı. el hünerlerinin yok olup gitmesine üzü-lür. Sen bu evin sahibi misin? Nesin? Bizim de insan gibi yaşamaya hakkımız olacak mı. Çadır evler devrim öncesinin evleridir ve bunlardan vazgeçilmelidir. Bu gerçek iyice anlaşılmıştı. Böylece çadır evler gerçekten yıkıldı. yorulmak bilmeden. ihtiyar Turgay'dan kalan eski. Çok eski bir çadırdı. Keçe evlerin yok edilmesini istemişti. her tarafı isle kaplanmış keçe çadırda oturuyordu. bir-iki hafta sonra başka bir yeri dağılıp yırtılıyor. nesi ağaç bunun! Gidip şu yöneticileri biraz sıkıştır da bize de yeni keçe versinler. keçe çadırlardan. daha ne kadar sürüp gidecek bu azap! diye yakınırdı Caydar. Keçe değil.. Keçe çadır. Ama bir yerini onarıyor." Tanabay zaman zaman bunlan düşünür. O deliklerden rüzgâr giriyor. daha iyisini bulamamıştı. On-lann yerine kış evleri yapılmaya başlandı. Keçeleri parça parça olmuştu. bugün-yann bu işi halledeceğim diye onu oyalıyordu. Bir de şu ağaç çatkılara bak! Nesi çatkı. Caydar baybişe. kar giriyor. Hatta birkomsomol toplantısında. dalıp giderdi. İnsanoğlu bugüne kadar bu durum için. her şeyi değerlendirilmiş. deliniyordu. Bunu nasıl anlayamamış.cizgiliforum. dağlarda sürü otlatanlar. Oysa gençliğinde kendisi de eski törelerin mezan-i* kazanlardan biri olmuştu. atalannın en güzel buluşlanndan biriydi. yağmur giriyordu. gençlerin 57 . yok edildi. sınanmışü. bahçe parmaklıklan yapıldı. o sayede oturabiliyorlardı içinde. göz nuru değil midir?. Keçe evin direkleri kınldı. Keçe kaplamalar da kesilip evlerde kullanıldı.. otomobille dolaşacakmış! Hepsi birElveda Gülsan/93 birinin aynı olan otomobillerle. halk sanatının. göçüp konanlar için. el hüneri.
yabancı ülkelere satılıyormuş. o yama üstüne yama vurulmuş. Evin içine baktı.Öyle diyorlar. Yazın güneşin bütün sıcağı.Yoo. ne kap-kacak Elveda Gülsan/95 koyacak yeri var. kendisi de suçlu sayılırdı. kolhoza gereksizmiş. Oysa biz bir aileyiz. öfkeyle.. ben palatkada oturmam. Çora üzgün üzgün başını salladı: ..cizgiliforum. Ne eşya. Bir bakıma kendisi de sorumlu. Yu-karıdakilerin de düşünmesi gerekirdi. . Tanabay o zincir kösteği keçeden evine götürdü.. Yoo. O böyle hid96/Elveda Gülsan 58 . Ama ne evdi! Yürekler acısı bir görünümü vardı çadırın. Ve.. o da geçici bir süre için.www. Yapağı çok değerli bir malmış. çok da kıtmış.Palatkada oturacağıma elek gibi delik deşik keçe çadırda otururum daha iyi! dedi. • . öylesine soğuk.com.Ne yapağısı? Aklını mı oynattın sen? Elde ettiğimiz bütün yapağıyı plan gereği devlete veriyoruz. kolhoz ürünlerinden her yıl tonlarca yün kırkıyorlardı. diye diretti Caydar. » Tanabay bir gün Çora'ya rastladı. O günlerde birçok yılkıcı palatka denilen o bez çadırda oturmak zorunda kaldılar. kışın ise it bağlasan durmaz. hırsla dişlerini gıcırdattı. Tanabay'a çadır ev yerine palatka denilen bez çadır vermek istediler ama Caydar buna şiddetle karşı çıktı: . ne dersen de. yorganın ayağını parçalayan zinci-re. Çocuklar kalkıp dolaşacaklar.enginel elveda gülsarı ise bu işi hiç bilmediklerini öğrendi. kendine baktı. bez çadırdan barınak olur muydu hiç? Otursan kalkamıyorsun? Tepesi alçak ve adım atacak yeri yok. Zaten kolhozda keçe de yoktu. çocuklarımız var. O zamanlar ne aptallıklar ettiğini anlayıp acı acı gülümsedi: "Gereksiz! ha! ha! ha!".Bu işler niye böyle gidiyor. dökük keçe evde oturmaya devam etti. yırtık. İçinde ateş de yakamıyorsun. Oysa o keçe çadırı onarmak için biraz yapağı yeterdi ve bu çok gerekliydi. . dedi Tanabay.. O bez çadır keçe çadırın yerini asla tutamazdı.. kolhozda bir gram yün kalmıyor!. bir eş-dost gelecek olsa. bakımı gfcrek. havanın tozu toprağı içerde. Ama. Bir komşu. onların yıkanmaları gerek. Ona bütün sıkıntılarını anlattı: .Bu konuyu zamanında ikimiz de düşünemedik. Palatka denilen o bez çadırda ancak bekâr bir adam oturabilir.. Her şey için dilekçe yazıp bekliyoruz..Öyleyse bana yapağı verin. yararı yokmuş!" Bu çok acı sözler uzun zaman aklından çıkmadı.. onlara da oturacak bir yer yok. niye düzelmiyor başkan? dedi. Ne yaparsan yap. Tanabay sustu. Nasıl cevap vereceklerini Tanrı bilir. biz o yapağıdan keçeyi kendimiz yaparız. kesinlikle olmaz. Yünü kolhozun kendi işleri için kullanmanın hiçbir yararı yokmuş. Tanabay ailesi. asla oturmam palatkada!. "Kolhoza gereği.her şeye.
Oradan çeliği bir kere daha havalandırıp olanca gücüyle vurdu.... tam yüz! Öteki çocuklar da bağırdılar: . başka zaman bulamamışlar gibi.. hiç durmadan ağıt söyleyerek koşacaktı. Ne yaparsın? Oyunun kuralı böyleydi işter. bir yandan da çocuklara sesleniyordu: "Hey çocuklar.oynap Ay. İşaret yerine varmadan dinlenmek zorunda kaldı. bahar gülüyordu. bir adım bile ara vermeden söyleyerek koşması gerekiyordu. Çocuklardan biri çeliği havaya attı. hırsından dudakları titreyerek bağırdı onlara: .. Zuvv!) Ağıdı hiç kesmeden. hile yapmasın diye. aklına geleni söylemesinin cezasını hep çekecekti. o kadar yerden. Dobra dobra konuşmasınını. sonra var gücüyle çomağıyla vurdu ve çelik çok uzaklara düştü. bakın. Çünkü. Kazanan çocuk sevinçten uçuyordu..Kazanan çocuk bağırdı: "Ne duruyorsun? Hadi koş bakalım zırlayarak. tüten toprakta. Yirmi iki çomak boyu uzağa düşürmüştü çeliği. Çocuk elindeki uzunca. o zincirle onun kafasını ezerim! Bunu söylemeyi-sakın unutmayın!.. Çünkü şimdi kaybeden onu başlangıç yerine kadar eşek gibi sırtında taşımak zorundaydı. Öbür çocuklar.Karabay zuvvv. Bu yüzden nefesi yetmedi. kural gereği. geri dönüp yeniden başlayacaktı koşmaya. Yirmi iki! dedi çocuk. diye sevinçle bağırmaya başladı. Yeşeren yapraklarda. Bu sözleri söylememeli. Yeniden çocuk ise ağlayacaktı nerdeyse. doğru ölçsün diye yanına geliyor. Şimdi. bu kadar ağır konuşmamalıydı..yirmi iki daha eder yüz. Kazanan çocuk çeliğin düştüğü yere bir işaret koydu." 59 . çok güzel bir gündü... yedi.Daha önceki toplam yetmiş sekiz idi. Hepsi Elveda Gülsan/97 çeliğin düştüğü yere koştular.. (Gökbay. Gülsan'nın peşine düşen atlılar çıkagelmesinler mi! Tanabay.Alın götürün! Bu zinciri de başkana verin ve deyin ki: Bir daha bu zinciri yorganın ayağına vurmaya kalkarsa. onbeş... bozlayarak!" Kaybeden çocuk derin bir soluk aldı ve ağıdını söyleyerek koşmaya başladı: I Gökbay. görün! Bu benim Gülsarım! Gördünüz mü nasıl yorga gidiyor!... Akbay A Buzavındı bakpay Kayda cürsin. üç.Ay. Üçüncü vuruşa sıra geldi. onu denetliyorlardı.com.Yaşasın! Tam yüz sayı yaptı! Ne eksik ne fazla. At korasının yanında çocuklar çelik-çomak oynuyorlardı. Ama ikinci defa da başaramadı. . geçitlerde ve yamaçlarda biten otlarda. çomakla vurduğu yerden çeliğin düştüğü yere kadar olan mesafeyi ölçmeye başladı: Bir. mahmuzlar gibi topuklanyla vuruyor..www.. iki. Kazanmıştı. Üç vuruş hakkı vardı. Kazanan kaybedenin sırtına bindi: .Deeeh! Haydi hızlan bakalım! diyor.Yüz oldu. Güneşli.enginel elveda gülsarı det içindeyken. Akbay Buzağını bakmıyor Nerede yürüyorsun oynayıp Ay ay ay karabay.. başı dönüyordu.Tam yüz! Şimdi kaybeden çocuğun üzüntüsünü belirtmek için ağıt yakması gerekiyordu.cizgiliforum.. on.
bir elini beline dayamış.Yavaş ol. geniş taraklı ayaklarını iki yana açmış. Gülsan'yı iki yandan bağlı olduğu zincirlerden tutarak avluya çıkardılar.Ne kişneyip duruyorsun? Rahat dur. koşabilsey-di! Çifteler savurmaya. ayağının altındaki samanları çiğneyerek ve korayı inleten bir sesle acı acı kişnedi: Neredesiniiiz! Neredesiniiiz? Dışarıdaki bakıcılardan biri küreği kaparak içeri girdi ve ona bağırdı: . çırpınıyordu. havayı dövmeye başladı. Yeşil yaprak kokusu.Dışarı çıkarayım mı? . Madenler parlıyor. başlayın! Başlayalım mı Co-ul Aldanoviç? dedi İbrahim saygıyla başkana bakarak. . * Bunun üzerine iki bakıcı. İbrahim ötekilere "Hadi hazır olun!" dedikten sora. Ah şimdi geniş bozkırdaki üyirin yanına bir varabilseydi Gülsan! Gözünün önüne engin bozkır. o kollarını sıvamamış-tı. Sabahtan beri ne yem vermişler ne de su içirmiş-lerdi.enginel elveda gülsarı Bu sırada Gülsan at korasında hapsedilmişti. Ah. Nasıl koparsın! Bağırsa belki duyarlardı. Süvari pantolonu giymişti. Adamların hepsi birden . Bazı atlar arabaya koşulmuş.Çıkar! dedi dışarıdakiler. yoksa karışmam ha! dedi. boz renkli bir tulum giymiş olanı. telaşlı telaşlı dolanmaya başladı. Huysuz-lanıyordu. sonra dışarıdaki adamlara seslendi: . Öteki adamlar iplerle Gülsarı'nın çevresini sarmışlardı. parlak madenden bir şeyleri beyaz bir bezin üzerine yerleştiriyordu. Bağlıydı.Hadi ne duruyorsunuz. tezekleri dışarı çıkanyorlardı. Ötekilerden farklı olarak. gübre yığını üzerine 60 .com.cizgiliforum. Bugün Gülsarı'nın çevresinde niçin bu kadar çok adam vardı? Adamlardan biri. bozkırda yayılıp otlayan yılkılar geliyordu. öbür eliyle gömleğinin düğmeleriyle oynayıp duruyor. nasıl parıl parıl parlayan bir gündü! Yorga. tepiniyor. Başını ahırın yukansmdaki küçük penceresine doğru kaldırdı.küt.Dışarıda çocuklar oynuyordu. iki yanından zincirle bağlamışlardı onu. nemli toprak kokusu vardı havada. Gülsan yularını koparmaya çalışıyor. Sonra tilki derisinden tebe-teyini ahır kapısındaki bir çiviye astı.Tebetey yere. Ah! Ne güzel. bazıları eyer vurularak binilmiş. ka-barıyordu. Gökyüzünde ve yılkının tepesinde uçan kazlar da kanat çırparak onu çağırıyorlardı. onu kendi bölmesinde tek başına bırakmışlardı. 98/Elveda Gülsarı At korasında ondan başka hayvan yoktu. Ah bir kaçabilse. Başkan başını saljadı. Sırtına eyer de vurmamışlardı. kayışla değil. Yeni başkan da oradaydı! Kısa bacaklı.Herkes onutmuştu onu. İple. rahat dur! diye bağırdılar. Ağzından dünkü gibi yine o pis koku yayılıyordu. burun delikleri titreye litreye bahar havasını içine çekti. hayvanın güzünü alıElveda Gülsan/99 yordu. Damarlarındaki kan taşar gibi akmaya başladı. Atçılar ahırları temizliyor.www.
ay Karabay. "Yıkın yere!" dedi. bir daha gerindi.Tamam bitirdik işini! .Yine başkana döndü: "Siz şöyle biraz kenarda dursanız iyi olur Corakul Aldanoviç. . bundan sonra olacakları görmek için beklediler. böylesine rahatsız yatışı neden? Yok. zuvvvv! 61 . Akşam içtiği votkanın pis kokusunu hayvanın yüzüne savurarak baktı. Kora avlusunun dışında çocuklar çelik çomak oynamaya devam ediyorlardı: Elveda Gülsarı/101 Gökbay. acıdan 100/ElvedaGülsan bacaklarını karnına çekiyor. ne yapacağı hiç belli olmaz" dedi.com.cizgiliforum. Çabuk bitirin işinizi. bir havlu ile durmadan ağzını yüzünü silen İbrahim de başkanın yanına gelip çömeldi. Dizleriyle. kollarıyla sımsıkı bastırdılar. ayakları uyuştu. Gülsan gövdesinin bütün ağırlığıyla ve büyük gürültüyle yere yıkıldı. Kalın bir ipi dü-ğümleyip ucunu sırtından aşırıp uzattılar. Güneş de yuvarlanıp üstüne düşmüştü sanki. Akbay Buzavındı bakpay. İkisi de birer sigara yakıp tüttürerek.Çabuk olun! Çabuk olun! diye bar bar bağırıyordu İbrahim. Boynuna at kuyruğu kılından yapılmış kement geçirilince Gülsarı'nın tüyleri diken diken oldu. Önünde yatan at değil de baş düşmanı olan bir insanmış gibi kin kusarak bakıyordu ona. Apan seni soymak. İpler derisini çiziyor. yok! Olur şey değildi bu! Gülsarı başını salladı. üstüne çıkın! Sıkı tutun! Hepsi birden yorga atın üstüne abandılar. Atın düğümü! Adamlar yorganın dört ayağını bir araya getirip sımsıkı bağlamışlardı. oldu işte. boşta kalan arka ayaklarından biriyle tekme savurmaya başladı. acılar içinde kıvranıyor. başına ve boynuna basanları silkeleyip atıyordu. Ve kendini bırakıverdi. Kayda kettin oynap. Atın ter içinde kalan vücudu. Sonra kasları kasıldı. burnunun dibine çömeldi. Şimdi şuradan da bağlayın. Yer sarsıldı. çırpınıyor.www.Artık traktör bile gelse yerinden kımıldayamaz! O zaman. Ay. Gülsarı hâlâ çırpınıyor. onu neden böyle bağlıyorlardı? Gülsarı hırıldıyor. Ne yapacaklardı bu adamlar? . at denen hayvan akılsızdır. Onu oradan alıp silkeleyerek tekrar as-tı. Niçin yapıyorlardı bunu? İpi neden arka bacaklarına doğru çekiyor. .Amma da güçlüymiş ha! . Bir daha silkindi. bakarsınız çifte atar. yere yapıştırılan atın başına sokuldu.Bastırın. Ter içinde kalan. gözlerini dört yana çevirip ürkek ürkek bakıyordu. İp çatır-dayarak gerildi.Başını tutun! Yere bastırın! Bağla! Çek! Eh. İbrahim yine bağır bağır bağırıyordu: . Bütün vücudu zangır zangır titriyordu. Sonra. Ne olmuştu? Neden yana düşmüş yatıyordu? Ağaçlar niçin gökyüzüne doğru uzanıyorlardı? Yerde böylesine uygunsuz. Kolları güçlü adamlar ipe asıldı. Ama adamlar yine abanıyor. toynakları vücuduna batıyordu. bastınyorlardı.enginel elveda gülsarı düştü. yeni başkan.
102/Elveda Gülsan Gülsarı etine değen soğuk bir şeyle ürperdi. ay. burnuna sinekler konuyor ve o. bir de Sibirya'ya sürdürdü.enginel elveda gülsarı (Gökbay. silkeledi. Birden korkunç bir acıyla canı çıkayazdı. unutun gitsin! O öyle kötü bir adam işte. Birilerinin eli Gülsarının kasıkları üzerinde dolanmaya başladı.Başlayalım mı Corakul Aldanoviç? Başkan yine bir şey söylemeden başını salladı. Dizleri ve gövdeleriyle.Hayır. Şimdi yanaş bakalım şöyle. temizliyorlar. Akbay Buzağını bakmıyor Nereye gittin oynayıp Anan seni dövecek Ay. İşaret noktasına ulaşamadın. Kora dışında çelik-çomak oynayan çocuklar şimdi çite tırmanıp serçe gibi dizilmiş. Şimdi çıt çıkmıyordu. zuvvvv!) Güneş yine her zamanki gibi parlıyordu. Akbay . ne işiniz var orada? Haydi defolun! Gidin oynayın! Çocuklar çitten atladılar ve koşarak gittiler.com. Ah! Kıpkızıl bir alev içine düşmüş gibi yandı. bakın! Bakın ne yapıyorlar?. karabay. ay. Böyle acımasız adamın kime hayrı dokunur zaten..cizgiliforum. İbrahim yaptığı işten gururlanıyordu. Yeni efendisi tam gözlerinin önüne çömelmiş bakıyordu.. zuvvvv! . Buzavındı bakpay Kayda cürsin oynap Apan seni soymak Ay. Kora dışındaki çocuklar hâlâ çelik-çomak oynuyorlardı: Gökbay. 10 62 .Hey. Engin bozkırı ve orada yayılıp otlayan yılkıyı Gülsan son bir kez daha gördü. Bunun üzerine İbrahim ayağa kalktı. Kanın dinmesini bekliyorlardı. Zuvvv Gülsarı'm! Güneş parlıyordu.Amma da bildin ha! Hiç de değil! Onların konuşmalarını duyan İbrahim elini havaya kaldırarak bağırdı: .Hey. Dünya pırıl pınldı.. Kaça kaça vardığı yer bu oldu! Tanabay'ın söylediklerine de aldırmayın. Beni sırtında taşıyacaksın.bakıyorlardı: . Üyirin üzerinden kazlar kanat çırparak onu çağırıyor. Tilki postundan yapılmış tebeteyini asılı olduğunu çividen aldı. sinekleri kovamıyordu. Dünya başına yıkıldı ve sonra zifiri bir karanlık oldu. Herkes kımıldadı.. .Toynaklarını düzeltiyor. sımsıkı bağlanmış atın üzerine abandılar. . Başına.. Öz kardeşine bile acımadı da malına mülküne el koydu.. o gidemiyordu. Rahatlamıştı. orasını burası düzeltti ve ter içinde kalan kafasına geçirdi. bir daha kaçamaz. İbrahim yine sordu: . Olanlar olduktan sonra da Gülsan bir süre öylece bağlı kaldı. Gözlerinde şimşekler çaktı. Kafasını yere iyice yapıştırdılar. her şey tamam.www. Karabay. yine olmadı.İşte Corakul Aldanoviç. İbrahim ellerini oğuşturarak: .
Kansı da pek şaşıyordu onun bu haline. Yaşlı bir adam ve yaşlı bir Elveda Gülsarı/103 at. ayaklannı yere basınca da fırlatılmış bir taş gibi gidip kayboluyordu. şaşkındı..yine o kaçış yolunda olabilseydi. Tedirgindi. Ay çıkmış. iki sıçnyor. Bir evden başka bir eve taşınmak çok zahmetli bir iştir. Çok gerilerde kalan bir dönemde. Öğle olunca. Soğuktan kaskatı olan kara yer. yine karanlık.. her yer ıssız. zincirli ön ayaklarını şaha kalkar gibi yukan kaldınnca. yerinden kımıldamasına engel oluyordu..www. yılkıya gidiyor. yorga atın toprağa değen yanını donduruyordu. yeni otlaklar bulmak için dağ arkaçla104//ElvedaGülsan rında konuşlanmaları gerekiyordu. Soğuktan kaskatı olan kara yer. haline şükredersin" diye.enginel elveda gülsarı Geceydi. sonra yine sekip yine sıç-rayarak. O zaman tek başınaydı. Öyle çok. İki hafta sonra. bir daha. kısrakların kokusunu ala ala. ayak bilekleri kanıyordu. ayakkabıcıya gidilecekti... sonra yine ışık. Her yer karanlık. Bu yüzden de bitkindi. acıtıyordu. Ay başının üzerinde bir görünüyor.com. dağ arkaçlarım dan inen üyire ulaşabilseydi! Oysa o zincir onu tutuyor. Sır dolu bir gece. Büyük bir ağırlık inen boynunu kaldıramıyordu hayvan. bir yükselip bir alçalıyordu. alış-veriş için pazara. hayvanın toprağa değen yanını donduruyordu.. Bir sıçnyor...cizgiliforum. Yaz boyunca. Hapishaneden kaçmış bir mahkûm gibi. kış boyunca. Ah bir kalkabilse. kansı ona bir çift söz söylecek vakit bulamıyordu.. Yatılı okulda okuyan çocuğu da gidip görmeliydi. . Alevler rüzgârdan oynuyor. bacaklarını oynatıp toynakları ya-riarcasına koşabilse. Kırgızlar boşuna söylememişler: "Bir yerden bir yere taşın da. güz boyunca. seke seke. O zamanki gibi şimdi de zincirleri koparamı-5lördu. Ama bir gün konuştu: . O zamanki gibi şimdi de adım atacak hali kalmamıştı. bir şey bekliyor gibiydi. At.. Bu ışık atın gözlerini kamaştırıyor. Çay kenannda alev alev bir ateş yanıyordu. . göğsünü gerip temiz havayla ciğerlerini şişirerek rüzgâr gibi uçabilseydi! Yankılar yapan kişne-mesiyle dağ arkaçlanndaki yılkıyı çağırabilseydi! Kulunların. Tanabay hep telaşlıydı. Bir ışık. ta bahara kadar hep orada kalacaklardı. dedi. Tanabay cevap vermiyordu. ayağına zincir köstek vurularak yılkıya döndüğü zamanki gibi. bir sekip bir sıçrayarak. sonra rüzgârlı açık gökte tekrar kaybolmuştu. Köstekli ayaklarla yürüyünce yol bitmiyor. bir karanlık... ayağındaki zincirleri şangırdatarak. biyelerin. her yer karanlık ve sessizdi. Köstekle yürümek bir cehennem azabı!.. Çay kenarında alev alev yanan bir ateş.. Oysa Tanabay üzgündü.Soru sormayayım diye mi söylüyorsun bunu? 63 . Zincir köstek şangırdıyor. bir daha..Neyin var senin? diye soruyordu durmadan Caydar.. bir yukan bir aşağı gidip gelen başı ağrıyordu.Geçenlerde çok kötü bir düş gördüm. Göçüp konmak için pek çok hazırlık gerekiyordu: Un öğütmek için değirmene. öyle zor işler çıkar ki şaşakalırsınız.. Sabah erkenden kalkıp atına atlıyor.. düşünceli asık suratlı olarak geri geliyordu Tanabay.
Gülsarı. ses-seda çıkmıyordu. kımıldamadan duruyordu zavallı hayvan. geleneğimizdir. parçalıyordu sanki. Kora loş olduğu için bir süre gözlerinin karanlığa alışmasını bekledi. Kansına: . Sonra büyük kızını kucaklayıp attan indirdi. ıssız avlu ve tek başına bırakılmış. Bir zamanlar düşlere.Aman Allahım. Elveda Gülsan/105 Ertesi gün üyiri genç bir yılkıcıya emanet ederek atlara binip yola koyuldular.. Öğle tatili olmadan daireye uğrayıp bitirmem gereken bir iş var. onu annesinin bindiği atın arkasına oturttu. Sonra.. Ben de görmeliyim. Göçe çıkmadan önce gidip hastalan yoklamak bizim töremiz. Tanabay büyük kızlannı atın terkisine.www. . Yorganın yanına varmak istiyor.Daha sonra ne zaman? Köye gitmeye niçin korkuyorsun? İstersen yann beraber gidelim. İşte o zaman gördü günlerdir olacağını sezdiği o büyük felâketi. her şey korkunç görünüyordu şimdi. çocuklan da götürelim. diye surat asü Tanabay. . hatırını sor. Ben tek başıma bütün işlerin hangisine bakayım? Hiçbir şey yapamıyorsan bari git de Çora'yı gör. Tanabay atından indi. herşey. Tanabay öfkeyle dudaklarını ısırdı. Tanabay demirci dükkânının önünden geçerken atını durdurdu. .enginel elveda gülsarı . kapalı koraya girdi.Daha sonra giderim. iğdiş edilmiş yorga.Ayn ayn gitmemiz doğru olur mu? .. tövbe etmen gerek. Yüreğini bir aç kurt 106/ElvedaGülsan ısınyor. at bakıcılanndan birini bulmak için öbür avluya çıktı. . . yatsam da kalksam da aklımdan çıkaramıyorum. bugün-yann göç edeceğimizden haberin yokmuş gibisin. Aklı başından gitmiş gibiydi.. Atlann hepsi işe götürülmüştü. sen gidedur. Aynca at nalı ve bazı demir parçaları alacağım. . yaşlanıyorsun artık Tanabay. gece-gündüz yılkının başından ayrılmıyorsun. merak etme. Kuyruğunu da sarmış. sırtından büyük bir yük atmış gibi biraz rahatladı. kadere kısmete..Yine ne oldu? Nereye gidiyorsun? .Bekle biraz. bir iple ucunu kaldınp boynuna bağlamışlardı. Aralık duran arka ayaklannın arasında küp gibi şişmiş bir yara görünüyordu. dedi.Hemen döneceğim Cyadar. Tanrıya inanmayan sen değil miydin? Kocakarıların 'kâfir!' diye beddua ettikleri kişi sen değil miydin? Ee.Hayır.cizgiliforum. Köye geldiler. Çora'ya benim de yolda olduğumu söylersin. gönlünü al.. bir çardağın altında bağlı duruyordu. ama cesaret edemiyordu. sokaklarda karşılaştıklan insanlarla selamlaştılar.. büyük bir acı duyarak inledi. Sessizce ve kimseye görünmeden. gerçekten kötü bir düş gördüm. Caydar ise küçük kızı kucağına oturtmuştu. hemen döneceğim zaten.com. 64 ..Ne zaran var. Ahırda canlı yoktu.Vay itler vay! Vay hainler vay! Biliyordum kötü bir şey yapacağını! diye yumruklannı sıktı. demirciye uğramadan dosdoğru at korasına gitti. Tanabay etrafa bakındı. Başım hafifçe eğmiş. Issız ahır.
savaş biteli onca yıl oldu da durumlar niçin düzelmiyordu? Onlar. Hadi ben yaralıyorum diyelim. O akşam. çok iyi olacakqmış. Tanabay. Ama biliyorum ki başkaları da benim gibi düşünüyor. o parlak armanı (ülküyü). bunu can-yüreğimle seziyorum. ne var ki bu düşüncelerden hiçbir sonuç çıkaramıyor-du. içini çeke çeke yemeğini yedikten sonra yılkıya gitti ve geç saatlere kadar orada kaldı. buranın yabancısı sayılır. bilmediğimiz çok şey var. o parlak hayalleri.cizgiliforum. ama istese de unutamıyordu o korkunç olayı. Yalnız: . dedi. korkulacak ne var bunda? Tanabay katısına cevap veremedi. büyük bir üzüntü içinde olayı anlattı: .. derin derin düşünüyor.Bu bizim yeni başkan çok kötü bir adam. yumurtlayacaklan o mutlu barış çağını. Bunu herkes bilir. Atalarımız bu işi yapa-gelmiş..Biliyorum. Çora'nın kendisi söyledi. bilemez oldum galiba. onu iğdiş etmişler! . boztorgayların koyunların üzerine yuva kurup --. küfürler savuruyor. eskimiş çadırlarının üstüne nasıl yama üstüne yama vuruyorlarsa kolhozun işleri de öyle gidiyordu: Yama 65 . Yılın oniki ayında yılkı peşinde koştuğum için çok şeyleri göremez. işte bunu da biliyorum ve bunda yanılmıyorum. İşleri çok ve zor." Tanabay bozkırda dolanıp duruyor. dilerim ki yanılmış ola-'yım.Ne oldu? . senin yorgayı iğdiş ettirdi diye hemen kötülemeye kalkma adamı... sendeleye sendeleye ayrıldı oradan. Bir an önce görürsen.. sonuncusu da olmayacak. keçeden evlerine döndükleri zaman Tanabay karısına. Kendi kendine Elveda Gülsan/107 konuşuyor. halka. umutlan hatırlıyordu. Bizler dağda. . Her şeyi alt üst ederek eski düzeni nasıl yıktıklarını. Artık kimsenin yapabileceği bir şey yoktu. buralara gelemeyecek. kolhozun işleri düzelecekmiş. merada yaşayan insanlarız. .Çora'nın evinde söylemek istemedim.com. Çok gerilerde kalan o günlerde. Şaşıracak.. üzüntün de çabuk geçer diye düşündüm.. At korasında gördükleri gözünün önünden gitmiyordu. sessiz. Bindiği aü sürüp yılkıyı toparlarken düşünüyordu: "Belki yeni başkam kötülemekle haksızlık ediyo--rum. seni köye götürmek isteyişimin sebebi de buydu zaten.enginel elveda gülsarı Tanabay olduğu yerde geri döndü.Yıldan yıla yaşlanıyorum elbet. Ona ne yapmışlar biliyor musun? O itler. Gerçekten de başlangıçta işler biraz düzelmişti.Bırak şimdi başkanı. ne zamana kadar böyle sürecek bu hayat.nasıl vaadettikleri-ni. yeni yardım gelecekmiş. O arman uğrunda canla başla didindikleri günleri de.Gördüğüm korkulu düş çıktı. Daha yeni başkan oldu. Sen ise işin aslını dinleyip öğrenmeden konuşuyorsun. O uğursuz savaş olmasaydı belki daha da düzelecekti. Peki ama. Ama. Küçük bir çocuk değilsin ya! Bu ilk değil ki. Belki saçmalıyorum.www. Artık Gülsan hiç kaçmayacak. dedi. Yeni bir plan yaptıklarını söylüyor. kolhozu nasıl kurduklarım. ne zaman gün göreceğiz? Nutuklardaki sözlere göre her şey yakında düzelecek. asıl köklere nasıl balta vurduklarım da.
başkaları tarafından yönetiliyordu. ihtiyacını bildirse. I Kimse kimseyi dinlemiyordu. bu-j nun başka hiçbir mesele yokmuş gibi dilbilgisi üzerine bhj nutuk çektiğini hatırladı. Ben kimim ki? Sıradan bir yılkıcı. toplantılarda alınan her karar bir yasa yerine geçer ve uygulanırdı. Dışarıdan gelenler ve hiç gelmeyen dışarıdakiler yönetiyordu. sorular sor-1 sa. ac ona tuhaf ve küçümseyerek bakmıştı. hiçbir gediği kapatamıyorlardı. sora-l caklannı ondan soruyor.. Oysa bugün toplantılarda alınan 108/ElvedaGülsan kararların hiçbir önemi kalmamıştı. biri şöyle. Ya yanlış düşünmüyorsam? Ne olacak o zaman? Yoo. sonra d*ona bağırıp çağınyorlar-l di. Eskiden biri temsilci.[ du.. hiçbir verimli sonuç alınamıyor.! Herkes düşüncesini söylese. jâna uzun süre gözüne uyku girmedi. dosdoğru halkın arasına girer. onu kuran çiftçiler tarafından yönetilmiyor. çok çalışın. Parti toplantılann-j da ise daha çok uluslararası durumlardan söz ediliyordu. "Eğer yanlış düşünüyorsam söylesin. konuşulmaya değmezdi. şimdi anlat bakalım. O zaman I çok konuşuyordun. Elbette benim şu günlerde kafam çok karışık. Bugünküler ise kolhoz bürosundanl dışarı çıkmıyor. Halkla. kolhozun meseleleri önemsizdi." Tanabay gecenin ilerleyen saatlerinde evine döndü. söyleyeceklerini başkana söylüyor. neden bu durumla-1 ra düştük?" diyecek olsalar ne cevap verebilirdi onlara? Bü-I tün halkı toplayıp bir açıklama yapsalar iyi olurdu herhalde.] Onlara göre. uygulamaları gerektiğini ve uygulandığını bilirdi. Kolhozun durumunu düşünmekten kendini 66 . konuşmuyor/ onları dinlemeye tenezzül etmiyorlardı. Tanabay ona kolhozun durumun anlatmaya. ama bunlar da eskileri-1 ne hiç benzemiyordu. köylünün kendisiyle görüşmüyor. Tanabay artık halkın arasında görünmekten. cahil bir çoban.. Neden böyle oluyordu? Şimdi neden kolhozu eskiden olduğu gibi kendi malı değil de bir başkasının malı olarak görüyordu? Eskiden.! önce onlarla konuşurdu.www.birini tıkamaya vakit kalmadan bir başka gediğin açıldığım görünüyorlardı.. bazı meseleleri açıklamaya kalkışınca da." Hepsi bu ka-[ dardı. beğenmemişti.Hepsi boş sözlerdi. Tanabay daha geçenlerde bir yetkilinin geldiğini.cizgiliforum.! plan gereğini yapın ve plan hedefine ulaşın. Ama yok! Olmuyordu bunlar! Nasıl olsun? İlçe merke-l zinden bir takım temsilciler geliyor. bu da mümkün değil. Ne oluyordu böyle? Elveda Gülsan/109 "Çora iyileşir iyileşmez onu konuşturur.. işin aslını öğrenirim.enginel elveda gülsarı üstüne yama vuruyor. Bunun da hiçbir yararı olmuyor. kolhozu kuranlardan birisin. Hepsi aynı şeyi söylüyordu: Çalışın. "Bak. Ona. I sen parti üyesisin.com. bir yetkili geldi mi. ben de kendi fikirlerimi söylerim" diye düşündü Tanabay. Yukarıdakiler benden daha akıllıdır herhalde. savaştan ve kolhozun kurulmasından önce. Bambaşka insanlardı. Kolhoz. Halk yararına bir karar alındıktan sonra. O başkalarının da biri böyle diyor. onların! soru yağmuruna tutulmaktan korkar olmuştu. Onun görüşlerini fikirlerini tutmamış.
. sonra birlikte ilçe merkezindeki toplantıya gide-cekmişsiniz".Ey Tanabay. Ama onlar kışı da orada geçirecekler ve ancak ilkbaharda döneceklerdi. O ana deve. Tanabay bu çağrıya uyarak ertesi gün kolhoz bürosuna gitti. Burada kısa bir süre konaklayacak.. Göç öncesi yapılacak işler pek çoktu.. dağ eteğindeki otlakta yılkıyı durdurdu.cizgiliforum.. Tanabay kendi yılkısını büyük çayırdan.com. dostlar vedalaşıyor. dedi haberci.enginel elveda gülsarı alamıyor "Uz gitmeyen nedir. kulunlar. sürü sürü koyun. 12 O yılın sonbaharında Tanabay Bakasov'un hayati birdenbire değişiverdi. Yüreği.. İnsanlar bağırışıyor. 'Turnaya beylik versen tepende 67 .www. Kızıldan yeşile renk renk entarilerini giymiş gencecik gelinler. Geçidi aştıktan sonra. Sonunda dağ arkaçlarına göç başladı. terslik nerden geliyor?"'diye düşündü durdu. helâlelleşiyordu. solgun ve buruşuk yanaklarını oğuşturarak arkadaşına bakıp gülümsedi: . solgun dudakları ve zayıflığı.. Yine bir cevap bulamıyordu. Oysa benim bir ayağım çukura düştü bile.. sonra kışı geçireceği dağ arkacına çıkacaktı. hastalığı tam atlatamamış olduğunu gösteriyordu.. sonra gökte sıra sıra dizilip uzaklara giden. gözden kaybolan yaban kazları gibi uçup gidiyorlardı onun için iç dünyasında.. yitik botasını arıyordu: Neredesin kara gözlü 11 O/Elveda Gülsan botacığım? Ses ver bana! Memelerim sütle dolup akıyor. yarın köye gele-cekmişsin. parti örgütlenme dairesinde idi. İlkbahardaki durumuna göre biraz daha iyi görünüyorsa da. Üyir üyir yılkı. O zaman Çora. yamaçlardan. içinde bir şeyler kopmuş gibi sızladı.. o avluya şöyle bir baktı: Yorgasına binip gittiği. Baharda gelen. Görüşmeyeli ne kadar oldu? Bahardan beri görüşmüyoruz değil mi? Kımız ve dağ havası yarıyor tabii. zuv-şuv sesleri doldu-ruyordu havayı. Neşesi yerine gelmiş gibiydi ama yine de işten başını kaşıyacak vakti yokty.Şimdi Tanabay o kadından da. Altı ay süren yaz ve güz çabuk geçerdi. Sonunda başbaşa kalabildiler. Kalabalığın çın çın. . Çora ile başbaşa oturup bir dertleşme fırsatını bulamadı... Köyün kıyısındaki o eve. Yanına gelip gidenler pek çoktu. yine eskisi gibisin. Her şey geçmişte kalmıştı. taylar kişniyor. kuzu-koyun meliyor. Çora da orada. Tanabay arkadaşını öyle görünce sevindi. köyün uzağından geçirdi. böğüren sığırlar ve yük kervanı çay boyunca dağ yoluna düşmüşlerdi. sen hiç yaşlanmıyorsun. Çora bir süre sustu ve asıl konuya geçti: "Mesele şu Tanabay. nice nice geceler geçirdiği o eve. o yorgadan da ayrılıyordu. "Çok iyi.. bozla-ya bozlaya. Mis gibi kokan ananın ak sütü. Tam o günlerde kolhozdan bir haberci geldi: "Beni Çora gönderdi. günlerce ve günlerce. o akmaya. ayrılık türküsü söyleyen.kavuşma dileğinde bulunan genç kızlarla kafile ilerliyordu. yine işlere yumulacak hale gelmişsin" dedi içinden. Sonumuz geliyor işte.
bu durumda sen de yardım etmek zorundasın. ben şimdi gidiyorum. Sen atını ahıra bırak. Tanabay biraz düşündü: . Başkan oraya vardı bile. -Yaa. ne 68 . 112/Elveda Gülsan . kamyondan geri kalmaz o. "Caydar olmasa sen çoktan bir yerlerde boynun altında kalıp giderdin" diye takıldı Çora. sıkıntılarını anlatırsın. en kötü durumda olan sürülerin bakımı ve bu işlerin düzeltilmesi için yardımcı olmalarını istedi. her şeyi anlatırsın. havadan sudan konuşmaya başladılar. diye güldü Tanabay. dedi. Caydar'la sonra konuşursun. Eşsiz bir at.Bunu çok istiyorum Tanabay.com. diye kollannı açarak güldü. bütün sorumluluğu üzerime alırım. Dağlardan çağrılan çobanlar gelmeye. karımla da görüşüp tartışmalıyız" diye ekledi. özellikle de koyunculukta işler çok kötü gidiyor. Başkanı yanına bile sokmak istemiyor. Senden bir ricam daha olacak. Çora'ya pek ağır sözler söyleyeceğini o anda bilmiyordu. O işi becerip beceremeyeceğim hiç belli değil. çok geçmeden bunu yapacağını. "Bu çobanlık işini bir düşüneyim.Hemen karar verme Çora.Başının etini yiyeceğimden hiç kuşkun olmasın. Bazen yüreğime bir ağrı saplanıyor. Rahat ede-ceğiz. "Gülsan nedense başkam hiç sevmedi. Elveda Gülsan/111 Bu konuda en kötüsü de bizim kolhoz.cizgiliforum. büroyu doldurmaya başlamışlardı. onu canından usandırdı hayvan. Gülsarı'ya sen mi biniyorsun? Demek başkan sana çok iyi davranıyor? diye şaşkınlığını belirtti Tanabay. Parti böyle emrediyor.. Yarın kurul üyelerine bir cevap vermem gerek.ı|k edeceksin". Kızma gücenme. Caydar nasıl? Çocuklar iyi mi? Böylece çoluk çocuktan.www. dedi Çora. Tanabay kendisini çok düşündüren bir meseleyi ortaya atmak istiyordu ama buna fırsat bulamadı. Öldürse bile uysallaşmaz onun altında Şimdi ben biniyorum. Eee.. Böyle dese de. Partinin ilçe yönetim kurulu bütün komünistlere ve komsomollara emir çıkardı. kıvranıyorum. Sabah erkenden herkes kamyona binip gidecek. Saat yedide Raykom'da (ilçe merkezinde) olmam gerek. Akıllı kadındır o. . Koyun gütmek ve bakmak çok zor bir iş. Biliyor musun bir kamyonumuz var artık? Yakında bir tane taha alacağız.Düşün elbet. Çok büyük yardımın oldu. Hayvancılık işlerinde. beni bu güç durumdan kurtaracaksın: Bir koyun alıp çoban.Hadi. ben de öyleyim işte. Şimdi de yardım edecek. Vakti gelince. Yarın hayvan üreticilerinin toplantısına gideceğiz. Emir böyle. kurtulmak için verdi onu bana.Demek öyle.enginel elveda gülsarı gagalayıp durur' derler ya. ama sabaha kadar kararını ver. hastalıktan sağlıktan. Başka çaresi de yok. Fırsat bulursam ben de gider anlatırım. İşte o zaman yorgaya binince ne ağrım kalıyor. . . derdini. Çora da telaşlıydı ve saatine bakıyordu. Hiç bu kadar kötü olmamıştı. Yılkı bakımını üstlendiğin zaman beni zor bir işten kurtardın. Ne yaparsa yapsın onu sevmiyor. Çok iyi yetiştirmişsin onu. Ben yorgaya binip gideceğim. başedemediği için. ben yılkıcılığı öğrendim. Ben de bütün suçu.Sayıp sevdiğini bilmem. .
neden eskisi gibi türkü söylemez olduk Çora? . . Çok sevinmiştik. "Kimi sevmiyorsun? dedi Çora gülmekten sulanan gözlerini silerek? . Ama Tanabay gülmüyordu. Sırf bu yüzden ömür boyu parti örgütçüsü olmaya razıyım. Herkes aracın başına toplanmıştı. 'orduya gerek' diye almışlardı bizden..Bize kamyon vermiş olmalan çok iyi. sonra da iğdiş ettirdiğini Elveda Gülsan/113 anlatmak istiyordu. İkisi de sustu. Demek artık kolhozun bir kamyonu var? Doğrusu kolhoz için çok gerekliydi. nasıl bir adam olduğunu daha anlayamadım.Bilmiyorum. Hepsi. Güneşin pırıl pınl doğuşu gibi. Çora ciddileşti: . benim söylemek istediğim o değil. Sen onun üzerine çıkıp bir konuşma yapmıştın: "İşte yoldaşlar.Hey Allah! Sana bir şey beğendirmek de çok zor. . aptalın teki ve kötü yürekli olduğunu düşünüyorum.www. Tanabay Çora'ya.cizgiliforum. bu da sosyalizmin meyvesi idi. Büyüyünce adam olacak mı. türkülerimizi söyledik. hepsi hatırımda.. İşe yeni başladı. Gramafo-nu olanlann evleri gece yanlanna kadar dolup taşardı. elimde kocaman bir kızıl bayrak dalgalandırıyordum. Otomobil de neydi ki! Hani 'Şu' kanalında çalışmaya gidenler dönüşlerinde gramafon getirmişlerdi.Başkanı. Güzel günlerdi hey. naralar attık.. tamam şarkı söylemek. Oradaki parkta bira içmiştik.. ne diyeyim bilmem ki.nara atmak zamanımız geçti.. dedJ. Hatırlıyor musun. hatırlıyor musun? Ben kızıl bayrağı gece bile elimden hiç bırakmadım. bugünün gençlerine ne oluyor? Oğlumu görmek için yatılı okula gittim.Ah Tanabay. O keyifle şöyle bir istasyona vardık.. orada çalarlardı gramafonlan. Şimdi yeni başkanı da beğenmiyorsun. İş-güç yoktu. savaştan az önce bir kamyon almıştık.Neden sevmiyorsun? . Ah. 114/ElvedaGülsan . . Suskunluğu uzatmamak için yeni öğrendiği sevindirici haberden söz etmeye başladı. Artık bunlan söylemenin yersiz ve gereksiz olduğunu düşündü. Ben şoför mahallinin hemen arkasında duruyor. "En çok çalışan kırmızı başörtülü kızın şarkısı" nı tekrar tekrar dinlemişti. benim doktorum da.. Yaz sonlarına rastlayan bir gündü. Sonra onu. türküler söylemekten sesimiz kısılmıştı. gençlik gitti.. Vakti çoktan gelmişti. neylersin! O zaman bizimle beraber olan yiğitlerin çoğu savaşta öldüler. peki.com.. Artık neden yüzümüz gülmüyor. yaşlanıyoruz artık. Evlerinin bahçesine çıkanr. Gülsan'mn ayağına zincir vurarak ne hale getirdiğini. Köyde bayram sevinci yaşandı.Onu ben de sevmiyorum. Giderken de gelirken de şarkılar söyledik. Beni her zaman yumuşak başlı olmakla suçlardın.Hatırlıyor musun Çora.Yok.. büijsosyalizmin meyvesidir!" demiştin. Tanabay o günleri hatırlayıp konuştukça coşuyordu: .enginel elveda gülsarı sızım. Bir yırlarımızı yırladık. nasıl bir adam 69 .. Yeni yeni şarkılar dinliyorduk. Bâğınp çağırmaktan. Onu kolhozun kamyonu sanmıştık..bu yaşta bize yakışır mı?.. toplantıdan sonra hepimiz kamyona doluşmuştuk. ilacım da Gülsan." diye güldü Çora. Yaa.
Samansur'a da teşekkür ederim.. Hiç ilgilenmiyorsun. Eline orağı aldı: "Tanabay ağanın bahçesini yaban otları sarmış. hiçbir şey anlamıyorum bu olanlardan. onunokuduğu enstitüde gençlerin hepsi iyi okuyormuş. tozlanmıştı. gidip biçeyim. * Çora kâğıtlarını toplayıp çantasına yerleştirirken: .evini bir bekleyen. Dersleri nasıl.. Bakımsız ev böyle olur elbet. bir gün sokaktan geçerken. oğluma bakıyorum da. hatırladığı şeyi söyledi: -Bak ne diyeceğim. söylediklerinin hepsi birbirine benziyor. bir bakan yok.enginel elveda gülsarı olacak bilemiyorum.www. Suratları asık. senin evin dikkatimi çekti. şarkı söylüyorlar. umut onlarda. Anlamıyorum. Çora'mn öğrenci oğlunun biçtiği otlar kurumuş.Bahar gelince elbirliğiyle onaralım onu. Caydar çok iyi bakıyordu.Başka bir sefer. Çok eskimiş. Zaten bugünlerde anlamadığım çok şey var. bir söylediklerini bin kere söylüyorlar sanki. hepimiz birden kalkınacağız. Ne olacaklarını zaman gösterecek. bugünün gençlerini pek de fena görmüyorum. kötü giden işleri onlar düzeltecek.. O Rus beni bir "Kızıl yumurta bayramında" (Paskalya) kiliseye götürmüştü. hoşuma da gitmiyor. fırsat bulursak. Bana: "Okul müdürüne sık sık kımız getir baba" dedi. neler gerektiğini söyle. Çora.çerçeve kırılmış.İkinci sınıfa geçti. Bizim Samansur yaz tatilinde bura-[ İl Elveda Gülsarı/115 ya geldiği zaman senin evin halini görmüş. ayıklayayım" dedi. Öbür yılkıcılar dağa çıktıkları zaman evlerinde ya akrabalarım oturtuyor. Yürürken kurumuş saplar ayaklarının altında çatırdıyordu. uçuşuyormuş. Biliyorum. bu kötü günler geçecek. Tanabay'in da iki kız kardeşi vardı ama onlar başka köyde oturuyorlardı. cam. Avluda dolaşü. Niye getirecekmişim? Aslında kötü bir öğrenci de değil... Ben inancımı yitirmedim. Bilgili gençler yetişiyor. Sen evine bir bak. Bu 70 . harman yeriymiş gibi. Başbaşa oturup dertleşmek istiyordum seninle.. viran olmuş evin.cizgiliforum. Sen cephedeyken Caydar yapayalnızken bile o ev bakımsız değildi. Ben çok gerilerde kaldım galiba.. Sıvalan düşmüş. Ağabeyi Kulıbay'la araları açıktı. ellerini hazır-ol durumda yanlarına yapıştırıyorlar..com. ya da bir bekçi bırakıyorlardı. Samansur'un anlattığına göre. . Caydar'ın akrabaları yoktu. Sen canını sıkma bunlarla. iyi okuyor mu? . Bugün bizim çocuklarımız sahneye çıkıyor. Öyleyse niçin istiyor kımız getirmemi? Nasıl konuştuklarını bir görseydin! Ben çocukken Aleksandrovka'da Efremov adında bir Rus'un yanında çalışıyorum. at korasına doğru yola koyuldu. Tıpkı o kilisedeki ilâhileri söyleyenler gibi. Sanırım fena okumuyor. her şeye aldırma. diye düşünüyordu. iyi okuyor.Ev gerçekten öyle. günlerin dağda geçiyor. Okuyup bir şeyler öğreniyorlar. dedi. Tanabay da boş duran evine bakmaya gitti. Çora eşikte bir an durdu.. serçeler çöpleniyor.Da-ha şimdiden öğrenmiş büyüklerine.. odaların içinde. seninle uzun uzun konuşuruz Tanabay. başkana yaltaklanmayı. Sen genç-lerijdç beğenmiyorsun ama. pek üzülmüştü.
ayaklarım oynatıp hınldadı.Merhaba Gülsan! Nasılsın bakalım! İyi misin? Halin nice mübarek hayvan? Yorga gözlerini çevirip baktı. biz de yeni bir şevkle işe sarılırız". Gençler şarkı söylemeye başladılar. ömrünü yine dağlarda geçirecek demekti. neler yapılması gerektiğini söyleyecekler.com. 71 . Önce biraz isteksiz davrandılar. Büyükler bizden iyi bilirler elbet. öteki atların arasında eyerlenmiş olarak duruyordu. Çobanlar "Kral gibi gidiyoruz" diye sevinmişlerdi.cizgiliforum. yuvarlak sağnsı. kolhozun ne durumda olduğunu. Bahardan beri görmediği yorganın yanına koşuyordu. Amerikan Studebaker kamyonlarıyla Slovakya.bilmediğini soracak. Tanabay "Bizda de böyle kamyonlar olsa!" diye pek hayıflanmıştı. üç akslı ve çekişi güçlü bir kamyondu. Üç tonluk yeni 'Gaz' marka kamyonu hepsi çok beğenmişti. seyyar çaycılar. "Savaş bitince böyle maşınlar bizde de olur. dedi söyleyin de dinleyelim. ne güzel bir attı o! Tanabay öbür atların arasından geçip ona sokuldu: . dedi Tanabay. Ömrünü dağda kırda geçiren bizim gibiler ne bilir ki? Onlar gerekeni söyler. Ta savaş116/ElvödaGülsan tan bu yana ilk kez biniyordu kamyona. Altın şansı donu. "İşte böylesi çok iyi" dedi Tanabay içinden. Gerçi kesin kararım henüz vermiş değildi ama. salona girip yerlerinizi alın. Çevredeki alanları da binek atlan doldurmuştu."Ama işin en iyi yanı. öbür atlann arasında bir bakışta farkediliyordu.Hey gençler. bağıra bağıra müşteri çağırıyorlardı. şarkı söylesenize! Bizim gibi yaşlılara bakmayın.Şimdi geliyorum. Herhalde herkes bildiğini anlatacak. kalkık burnu ve kapkara parlak gözleriyle. bakarsın işler düzelir. batak dinlemeden gidiyor bu kamyonlar!" gidiyoFdu. Elveda Gülsan/117 Yorga. bize akıl verirle?. bu yüzden konuşamıyorlardı. Çora'mn kendisini razı edeceğini biliyordu. Kamyonun üstü açık olduğu için rüzgâr yüzlerine vuruyor. Studebaker. Ortalığı duman ve et kokusu sarmıştı. at arabalarıyla dolup taşıyordu. şiş kebapçılar. toplantı hemen başlayacak.www. mutlaka olur!". Avusturya yollarını bir baştan bir başa geçmişti. Mırıldayan. dedi Tanabay. Ey Tanabay. Binanın önündeki alan kamyonlarla. Ah. güçlü cıdavı.enginel elveda gülsarı yüzden Tanabay'ın evi başsız-gözsüz kalmış ve harabeye dönmüştü. "Hele dağlık yerlerden ekin taşımak ne kadar kolay olurdu! Çamur. tepinen atların arasına dalıp gitti. İşte şimdi de yılkıcılıktan çobanlığa geçecekti. Ertesi sabah kamyona binip ilçenin yolunu tuttular. Savaşta çok binmişti. eski sahibini hemen ta-nıİı. Merkez kalabalıktı.Çabuk olun. sonunda böyle bir toplantının yapılıyor olması. yavaş yavaş birbirlerine uydular ve sonra coştular. Bu. sen nereye gidiyorsun? . . Çora orada onları bekliyordu: . Daha kamyondan inmeden o atların arasında Gülsan'sını görmüştü. Bu defa da Çora'mn dediği olacaktı.
Her yüz koyundan yüz on kuzu elde edeceğine. yulaf tanelerini gördü. . 13 Toplantı akşama kadar sürdü. ona da şükür.Ben bir komünistim. .Dur hele. her şeyi anladın mı? Unutma sakın! .Kimmiş onlar? Salon dolmaya. dersin. Onun için konuşman gerekiyor. iyi bakıyordu. adamlar sıkıştıkları için birbirini itip kakmaya başlamışlardı. Karar verildiğine göre mesele halledilmiştir! .Unutmadım! Unutmadım! diye öfkeyle bağırarak Tanabay salona girdi. partinin ve halkın huzurunda söz vereceksin^ .Ne inatçı adamsın! Onlarla konuşmana ne gerek var? Konuşmasan olmaz mı yani? İtiraz edecek halleri mi var. Cıdavlann genişlemiş. onlara söz mü düşer? Onları yetiştirme görevini sana biz verdik. hem de başarılı bir yılkıcı.. Uslu olursan bir kötülük etmezler sana. çok hareket ediyor olmalısın. Önce geldiğini belli eden imzayı at. bir komünist olarak geri 118/Elveda Gülsarı kalmış koyunculuk işinde çalışmaya karar verdiğini söylersin.Bu da söz mü. Tanabay kapıdan içeri adımını atınca Çora ile kolhoz başkanı Aldanov onu durdurdular: .O kadar olur mu hiç? Bu görevi isteyerek üstlendiğini söyleyecek ve söz vereceksin. Sovyet Gençliğinin Öncüsüdür" gibi sözler vardı bu pankartlarda. istediğin koyunları alacaksın. Seni konuşmacılar listesine aldık.enginel elveda gülsarı ^ .. Toplantıya gelenler salona dolmaya başlamışlardı. biraz buraya gelir misin? dedi Aldanov. pankartlarla donatılmıştı: "Komünistler en önde!".Hepsi o kadar mı? . Ayrıca iki genç komsomolu da yardımcı alıp onları yetiştireceğini söylersin.Ama ben o sürüyü görmedim bile.Hiç merak etme. . şimdilik esen kal. ben gidiyorum. Sonra şu defteri al eline. . kabul ederler mi bakalım? Başkan sinirlendi: • . "Hadi Gülsan. sen istediğin koyun sürüsünü seçersin.www. Ama şimdi iyi ellerdesin.Hiç de fena durumda değilsin Gülsan. Başından çok kötü olaylar geçti değil mi? Hepsini biliyorum. Çok koşuyor.Tanabay. düşümde bile görmedim. dedi. Hem parti üyesisin.com. Demek Çora onu aç bırakmıyor. Çora elindeki listeye bakarak: .Neden söz edeceğim? Konu ne? .Bulatbekov Âsim ile Zarlikov Bektay. benim konuşmama ne gerek vardı? diye yürüyüp gitti Tanabay. her koyundan üç kilo yün çıkaracağına. sonra kalabalık dağıldı: Elveda Gülsan/119 72 . dedi Çora kolunu tutarak. .Ama onlarla konuşmadım. "Komsomol. Çora havayı yumuşatmak istedi: .cizgiliforum." Toplantı yapılacak binanın cephesi baştan başa kızıl bayraklarla.Madem ki mesele halledilmiş. Elini atın torbasına sokup baktı. Görmeden nasıl söz veririm? .
hayat arabasının tekerleği omuzunu bıçak gibi yaralıyor. Tanabay hemşehrileriyle birlikte kamyona bindi Aleksadrovka yokuşunu. nasıl elde edildiğini de bilmiyorlardı. Oysa. ne çileler çekmişti.cizgiliforum. İşte.. Şikâyet etmezsin. Şimdi işleri yoluna koyabilmesi için pek çok ter dökmesi gerekiyordu.. sana söylediklerimden başka bir şey söyleme. Ne söz ya! Her koyunun en az bir kuzu doğurması. Toplantıdaki konuşmasında ise daha büyük sözler vermişti: "Yüz koyundan yüz on kuzu. meyvasını da alıyorsan. konuşmasında doğru bir söz söylemişti: "Hiç kimse bize yol döşemedi.. Kendisi dişe dokunur bir şey söylememişti ama başkalarısın söylediklerini dinlemişti hiç olmazsa. çalışacaklardı. Hava ka-raYmış. "Kısa kes. memnun olursun. O gözlüklü konuşmacı. nasıl alacaksın kilolarca yünü? Kumdan altın çıkarmaktan daha beter bir iş bu.www. yara üstüne yara. toplantı böyle bitmiş oldu. kusurlar da olmuştu ama. Nasıl olacaktı bu iş? Yağmur. madem ki çalışmak zorundaydılar. üflesen uçar. 'size şeker alırım' diye umutlandırmışü onları. Öyle ince ve hafifti ki. bedende can taşıdıkça. Şimdi ise başka düşünüyordu: Sıkıntılar bitmiyor ve amaç da ulaşılacak gibi görünmüyordu artık. sonra yaylayı geçtiler. Güz mevsimindeydiler. gençliği yitip gitmişti. Tanabay. Kolhoz diye diye. Eh. kızlara tatlı-şeker gibi şeyler almak için bir dükkâna girecek kadar bile vakit bulamamıştı. kimileri kolhoza. umudunu yitirmemişti. bu dünyada yaşadıkça. Bu derdi başına saran Çora idi.. kimi sürülerinin başına.. Otuzlu yılların başlarından itibaren hep böyle olmuştu: Bir yukan. Tanabay kamyonun içinde kuytu bir köşeye oturup yakasını kaldırdı ve kendi düşüncelerine daldı. her koyundan üç kilo yün alacağım" demişti.. Neler neler gelmişti başına.com. rüzgâr çıkmıştı. İşte. demişti. bir aşağı gidiyorlardı. yalmz kendi yapacağın işler için söz ver. yani Bölge Yürütme Kurulu sekreteri.. Herhalde bazı yöneticiler yünün nerden. nasırların hiç önemi 120/ElvedaGülsan yok. "amacımıza ha ulaştık. Kürsüye çıktığı zaman cesaretini yitirmiş. savaştan sonra hayat kendiliğinden düzgün bir akışa yönelmezdi. Başka türlü olmuyordu. kendilerini bir anda yine aşağıda buluyorlardı. kuzuların sağ kalması gerekiyordu. kimileri de köylerine gittiler. aklını kurcalayıp duran şeylerin hiçbirini söyleyememişti. Ne var ki. şimdi de koyun çobanı olduk bakalım bu işle nasıl başa çıkacağız? Cay-dar buna ne diyecek?. Eğer yaptığın işi seviyor. Nereden. ne yapsınlar. Sekreter doğru söylemişti: Tanabay'ın da düşündüğü gibi. derken omuzu nasır tutuyor. işte kendisinin de •saçları ağarmıştı. her omuz vuruşta. yolumuzu kendimiz açacak. O büyük 73 . her şey onun düşmanıydı.. soğuk.. Yün mü dedin? Yün dediğin dallardan toplanmıyordu. Kolhoz dedikleri herhalde zor bir işti.. hayat yolunun önündeki engelleri aşmaya. çok zor bir iş. arkadan omuz vereceksin. kendimiz yapacağız" demişti. Tepedeki hedefe tam ulaşacaklarını sandıkları zaman. Bu arada birçok yanlışlıklar. rüzgâr...enginel elveda gülsarı Kimi dağa. Tende beden. ha ulaşıyoruz" diye düşünmüş. kaldırmaya çalışacaksın." Tanabay da onun söyle dediğinden başka bir şey söylememişti.
Rüzgâra karşı at sürmek Çora'ya iyi geldi. Oysa Tanabay onun öğütlerini istemeye istemeye kabul etmişti. Tanabay'a bir kötülük edilmesini. parti örgütçüsü Çora'nın içi pek rahat değildi. kolhozun başkanlığından ayrıldığı için mi böyleydi? Tana-bay'ı sıkı sıkı uyarmasının sebebi neydi? Yoo. onların havasına uyacak." diye düşündü Elveda Gülsan/121 Tanabay. yukarıdakilere kendini beğendiremediği için olsa gerek.enginel elveda gülsarı sözleri geveledi. O zaman her şey iyi gider. Sonra da gocuğuna sıkıca sarındı. Ya ev nasıldı? Evde onu neler bekliyordu?. Bu konuda tecrübeliydi.biydi. kolhoza ömür boyu emek verdiği halde. başın derde girmez. Çora. Çora'ya yakışan bu değildi. ne söyleyeceğini. Toplantıdan memnun ayrılmıştı.. Şimdi Gülsan'nın tek tutkusu koşmaktı. burada nelerin söylenip nelerin söylenmemesi gerektiğini çok iyi öğrenmişti. Oysa Çora pek beğenmişti. Kalbi sıkıştırıyordu yine. sağ kalırsak.com. O 74 . fırsat bulursam. Neden böyle çekimserdi? Neden bu kadarla yetinmişti? Hastalığı mı onu bu hale getirdi? Yoksa. bunları anlamıyor. pek saf kalmışsın. herkese ayak uydurmayı öğrenmişti galiba. çok düzenli ve hızlı bir koşu tutturdu. kurulmuş bir oyuncak araba gibi fırlamış. Rüzgâr şiddetleniyordu. Yüreğinde-ki ağrı dindi. sonra indi kürsüden. Yumuşak. onları yakalayacaktı sanki.. O da bir an önce evine ulaşmak isti-yirdu. ona bir şeyler olmuştu.. insanlar onu başka her tutkudan mahrum bırakmışlardı. Artık nerede. Bir belânın sinsi sinsi geldiğini seziyor gi-. Atın dizginlerini serbest bıraktı. onun kötü durumlara düşmesini istemezdi. Şimdi o sözlerinden utanç duyuyordu. Böyle hızlı koşarak insanların ondan aldıkları şeylere yetişecek. "Pekâlâ dostum. Bütün meseleleri kestirmeden bir çırpıda halletmek istiyorsun! Oysa zaman çok değişti. hava iyice soğumuştu ve eve de daha çok vardı. Toplantıdan sonra Çora ile tek kelime konuşmadan kamyona binmiş. O. Başka yoldaşları beklemeden tek başına gitti. Başka tutkularının hepsi yok olmuştu. Eski tutku ve özelliklerinden kala kala bu taypalma yürüyüşü kalmıştı. kimlerin önünde nasıl konuşacağını bilmen gerek. okşayıcı konuşacaksın. Böyle bir adam değildi o! Çora değişmişti. Sırtındaki biniciden ve yürüdüğü yoldan başka bir şey düşünmesin diye. Günboyu bağlı duran at.. Başkaları nasıl konuşursa sen de öyje konuşacaksın. pekâlâ. ama o gün kendisini ilk kez görmüştü. bir gün bütün bunları yüzüne çarpacağım. Evvelce o adam hakkında çok şey duymuş. Karanlık yolda. yorga ata binerek döndü.www.cizgiliforum. bir 122/ElvedaGülsarı köşede suratını asıp oturmuştu. Ah Tanabay! Tanabay! Hayat sana hiçbir şey öğretmemiş. ne yazılmışsa onu okuyacaksın. Çora bu tür toplantılardaki konuşmalann asıl amacını. hızını kesmeden koşuyordu. taypalma bir yorga olduğunu gösterdi. anlamak da istemiyordu. Hele bölge yönetim kurulu sekreterinin sözlerini çok beğenmişti. Belki de. Gençliğinde nasılsan şimdi de öylesin. Ama hiçbir zaman ulaşamıyordu onlara. Çünkü o Çora'nın bildiklerini bilmiyor. Yine de. O da işleri oluruna bırakmayı.
o pırıl pırıl aydınlık ve tertemiz hava karşısında. Hayat dediğin böyleydi işte. düzelir. İnsan ömrünün yansı böyle hayallerle. Belki bu ormanlar... Bir gün içinde sis dağıldı ve güneş açıldı.... ona binip türküler söyleyerek. Bunu biliyorum. Uzayıp giden o maviliklerin derinliklerinde. Çay kıyısında alev alev bir ateş yanıyordu.com.. insanın kaderi de öyle. Gülsan'ya binip geceleri evine gittiği Bibican'ı hatırladı. düşlerle geçiyordu işte. insanların hepsinin birden talihli. Çoban olup koyun sürüsünün başına geçtiği o yılda. Yıllar yılları çağrıştırıyor ve tıpkı taypalma yorganın düzenli adımlan gibi birbirine ekleniyordu. gelip geçiyordu. Ama bu durum pek Elveda Gülsan/123 uzun sürmedi. yamaçlar gölgeli. Bir daha kalktı ve gidip Gülsan'nın başucunda oturdu. mutluluktan uçarak.. sevinçten. ama gönlü yaşlanmak istemez. gelir gelmez giden o baharda neler olmuştu?" 15 Ekim ayı geldiği zaman dağlar sonbaharın altın sarısı rengine bürünmüştü. Doruklar bembeyaz. mutlu olamayacağını düşündü. karası kara. Herkesin kaderi ayrıydı. Seni kendi haline bıraksam. bir yanda kaygı.mutluluk ve acıyı beraber getiriyordu: Bir yanda kıvanç. tertemiz. Tanabay.. akı ak. Kar. baştan ayağa ürperdi. "Artık Bibicanbeni beklemiyordur. Ah Tanabay! Tanabay! 14 "Karanlık bir gece ve yolun ortasında kalmış iki can: Yaşlı bir adam ve yaşlı. bunun hesabını vermek bize düşerdi. Hava soğudu ve her yeri sis kapladı.cizgiliforum. bitik bir at. o güz sonunda. Karşısında uludağlar vardı: Bir yanı pırıl pırıl. Ayın başlarında iki gün yağmurlu geçti. ama kimbilir. ne de güzel yaraşıyordu görkemli" dağlara! Tanrı onlan sanki o gece yaratmıştı. her şeyi berbat edersin. duygulandı. Tanabay oturduğu yerden sık sık kalkıyor. bu nasıl başıboşluk!" derlerdi. dağlara kar yağdığını görünce belki beni düşünmüştür. birden doğrulup koşmak ister. ansızın dağla-nn doruklarına düşen kar gibi. dağlara ve gökyüzüne bakarken." İnsan yaşlanır.www. "Bu nasıl disiplin. ölümle pençeleşen atın üzerindeki gocuğu ile onu ıkı sıkı sarıyordu.enginel elveda gülsarı zaman her şey yerine oturur. bu güzel hayaller yüzünden hayat bu kadar tatlıydı. 75 .. coşkular içinde. Hayatının bütün olayları gözünün önünden gelip geçiyor. Ertesi sabah Tanabay çadır evinden çıkıp etrafa bakınca gözlerine inanamadı: Doruklan karla kaplanmış dağlar daha da yaklaşmış gibiydiler. arada sırada. ters bir şey söyler. Tanabay. "Siz kendi örgütünüzün üyesini nasıl yetiştiriyorsunuz!" derlerdi bize. Karla kaplı dorukların yukarısında sınırsız bir mavilik uzanıyordu gökyüzüne doğru. aydınlık bir yanı gölgeli. yüreğinde bir acı duydu. Ah şimdi yorga yanında olsa. evrenin sonsuzluğu ve onun sırları vardı. ama her şey elle çizilmiş gibi belirgin.. Aydınlık ve gölge nasıl yanyana ise. Sonra da bunun cevabını. bir silkinir. İşte öyle.. Ama bu bir hayaldi artık. o kadının karşısına çıkıverir-di. pırıl pınl ve görkemli.
size yardımcıyı nerden bulayım? diyordu İb. et. ama olayı böyle takur-tukur bir hesapla değerlendirmek onun onuruna dokunuyor. Üyirin başında iyi bir aygır varsa. anlaşmak mı.www. insan yılkıyı yarım gün bırakır. ama kolhoz yardımcı vermemişti. başka işlerle meşgul olabilir ya da bir yere gidebilirdi. ağılın kapısını açtı ve çadır evdeki karısına seslendi: 124/ElvedaGülsan . Şimdi. Allah korusun! Ona radyo almalı. Koyun üretme işi daha kazançlıydı: Yün. Ona göre atların yerini hiçbir şey tutamazdı. onları otlağa bırakıp hemen dönerim. güz dağlarının sararmış otlaklarında. kara toprağın yeşil nimetini otluyorlardı. Tana-bay'ın beş yüz baş koyundan oluşan iyi bir sürüsü vardı.enginel elveda gülsarı Tanabay atını eyerledi. Akşam olunca eline çifteyi alıp gece yansına kadar ağılın çevresinde dolanırdı. . Kuzulamadan sonra hayvanlar da. Caydar sürünün gece bekçisi olarak maaşa bağlanmıştı. demiryollarında. akla yatkın olduğunu kabul ediyor. Ya ben ne yapayım? Kolhozdaki bütün hayvanlardan beni sorumlu tutuyorlar. ak-boz adacıklar gibi görünüyorlardı. Bazen kızını sırtına alarak koyun gütmeye de giderdi. Siz yalmz bir sürüye bakıyor ve T>öyle yakmıyorsunuz. ama İbrahim her seferinde bir. yamacın orasında burasında ve dağ eteklerinde bir ırmak gibi kıvnla kıvrıla ve dalgalanarak akıyor.sözde büyük bir üzüntü içinde. Şimdi kolhozun bütün Elveda Gülsan/125 koyun üretme birimlerinden sorumlu İbrahim'e defalarca başvurmuş. Tanabay bunların doğru. Gençler okuyor. okumayanlar ise koyun sözünü duymak bile istemiyorlar. Bu gidişle beni mahkemeye verecekler. hatta daha uzak yerlere gidip çalışıyorlar. Ancak. Bugüne kadar her şey yolundaydı çok şükür. Gebe koyunların çoğu daha önce bir-iki kez doğurmuşlardı.Taneke. sinema filmi 76 . "Siz akıllı bir adamsı¦ nız. Bu da Tanabay için durup dinlenmeden çalışmak demekti. süt. ayrı iş idi. işler de bir kat artacaktı. Hepsi şehre gidiyor. Komşu çobanlar da sürülerini otlağa salıyorlardı. keski bu görevi başkasına verseydiler! Sizin arka çıktığınız komsomol çobanı Bektay gibileriyle iş yapmak mı. anlarsınız. Sürüler. çobanların gerçek sınavı olacak. Koyunlara bakmak atlara bakmaktan elbette daha kolaydı. ben koyunları çıkarıyorum. bahane ile onu başından savmıştı. günboyu başlarında bulunacaksın. onların sabrını ölçecek kuzulama mevsimine daha epeyce vakit vardı. canını sıkıyordu. Oysa koyunları bırakıp gidemezsin. Motorlu araç çıkınca. Ama beş yüz koyun. deri alınıyordu koyunlardan. ama Tanabay çobanlığa alışamamıştı daha.Caydar. sürü oradan uzaklaştı. Sürüde çobanın bir de yardımcısı olması gerekirdi.cizgiliforum. beş yüz ayrı dert. Varsın yılkıcılığın eski önemini yitirdiğini söylesinlerdi. yılkının nah dama atılmış görünüyordu. yardımcı istemiş. Ben de '\he yapacağımı şaşırdım. Başıma bela aldım. Sonra Tanabay devralırdı nöbeti.com. Ağılın kapısı açılınca.
senin gibi insanları hiç sevmiyorum ben. Ölesiye-bitesiye çalışan bizdik... diyorum Taneke. • Ak buğranın sırtında. Hazırlıksız.com. üzerlerine düşen karı silkeleyerek. ben dondum. Bütün bunları istiyor benden. Kar yağıyor. Bunlar olmazsa ben de başımı alıp giderim. haftada bir dağa gidecek çerçi bulmalıymışım. Bir yandan da mert. hiçbir şeyi beğenmiyor. onun yanlış yolda olduğunu görmek onu üzerdi. diyor. O zamanlar biz canımızı dişimize takarak çalışmasaydık. içten içe ona saygı duyardı. Yeni keçe çadır. Parıl parıldı. Aslında İbrahim'in söyledikleri doğruydu. Tanabay dişlerini sıkarak cevap verirdi: . ama dobra dobra konuştuğu için takdir eder. suratını asar.Ee. Bunun için pişman da değiliz. Bektay'ın söylediklerini de dinlemezdi. Tanabay'ı görür görmez. Bana akıl verenler hiç de az değil. Üzerine yağan karın kendisine özgü kokusu yayıbyordu.. gürleyerek bir anda ortaya çıkü. nasıl konuştuğunu.. Hava karanlık ama yer bembeElveda Gülsarı/127 yazdı. yetiyor da artıyor bile. Sana sadece "köle" derlerdi.Sözüne dikkat et evlat. insan gibi yaşamamıza engel olmak istiyorsunuz. ona çıkışırdı: . Ama. boylu-boslu. Sinema. insan gibi yaşamadınız.www. Tanabay sözde himayesine aldığı komsomoUarla görüşmek istiyor ama buna vakit bulamıyordu? Asim Bulatbekov pek becerikli olmasa da geçinilmesi kolay bir delikanlıydı. gazete bulup vermeliymişim.. yakışıklı bir delikanlı olan Bektay'la anlaşmak hiç de kolay değildi. Sonraları yollan ayrıldı. tedbirsiz yakaladığı çobanların iki ayağını bir pabuca soktu. Ekim ayı yağışsız geçmişti. gazete istemek şöyle dursun. bir şiddet okurdunuz. Kış erken bastırdı. şimdi de bize nefes aldırmak istemiyor.enginel elveda gülsarı getirtmeli. Kasabada karşılaştıkları zaman bile Tanabay Bektay'la konuşmaz. . darılma ama boş yere nefes tüketiyorsun. ölesiye bi126/Elveda Gülsarı tesiye çalışünız. Kasım ayında kış birden bastırdı.Taneke.. Karısının elleri buz gibiydi.cizgiliforum. Kar lapa lapa yağıyordu. Tanabay nöbete çıktı. kendi adını bile unuturdun.. Sizler için çalıştık biz. sen değil. çoluk-çocuğunla geçir. görürdüm şimdi senin ne durumda olduğunu. Sizler urra! urra! diye avaz avaz bağırdınız.Olsun olmasın. benim gelişim bir ziyan mı? Zararı mı var sana? . kükreyerek. açık sözlü bu delikanlıya yazık olduğunu düşünür. Koyunlar tedirgin oluyor. O akşam Tanabay koyunları otlaktan sürüp getirdi ve hiçbirine zarar gelmeden açık koraya soktu. Tanabay Bektay'ı sevmezdi. yüzüme bakıp öyle öfkelenme. Onunla bir görüşüp biraz öğüt verseniz. Sadece uşaklık ederdiniz. Buz gibi soğuyan tüfeği de ıpıslak olmuştu. Çekik kara gözlerinde her zaman bir öfke. öksürüp aksınyor. Ama gece yansı Caydar onu yatağından kaldırdı: . başlanın o yana bu 77 . Sen git bu vaktini evinde.Kalk Tanabay. Pek geçimsiz.
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı yana sallıyorlardı. Kar dinecek gibi değildi. "Hele durun bakalım, başımıza bundan beteri de gelecek" diye düşündü Tanabay gocuğuna daha sıkı sarılarak. "Ay kış baba, erken geldin, çok erken geldin. İyiye mi, kötüye mi işaret bu? Belki de güz sonuna doğru biraz yumuşarsın... Yumuşarsın değil mi kış baba? Kuzulama mevsiminde çekip gitsen iyi olur. Senden bütün dileğimiz bu. Şimdi ne istersen yap, o zamana kadar vaktin var kış-baba..." Kış baba cevap vermiyordu. Sabahleyin herkesi erkenden ayağa kaldırıp telaşlandırmak, şaşkına çevirmek için, gece boyu yağarak her yanı örtmeye, kar tepeleri oluşturmaya devam ediyordu. Dağlar gecenin karanlığında, kıpırdamadan duran hayaletler gibiydiler. Dağların umurunda değildi kış. Didinip helak olacak, ordan oraya koşacak olanlar çobanlardı. Dağlar her zamanki gibi dimdik, hareketsiz ve sessiz idiler. Unutamayacaklan o kış işte böyle başladı. Erken gelen bu kışın insanların başına daha neler açacağını kimse bilmiyordu henüz. İlk kar gece boyu dinmeden yağarak her yeri kapladı. Birkaç gün sonra yine yağdı, sonra yine... ta çobanları güz otlaklarından kaçınncaya kadar. Koyunlar artık dereboyla-rında, karın az olduğu yerlerde yayılmaya başladılar. Sıra, çobanların yüzyıllar boyu edindikleri tecrübelerine, hünerlerine başvurmaya gelmişti: Bilmeyen birinin 'burada kardan başka bir şey yok' diye çekip gittiği yerde, çobanlar koyunlara ot bulmak zorundaydılar. Bunu yapamayanlara çoban mı denirdi?.. Ara sıra kolhozun yöneticilerinden biri çıkagelir, çevreye ve duruma göz atar, bir yığın soru sorar, büyük vaadlerde bulunur, sonra alelacele döner, sıcak evinin başköşesine kurulurdu. Çoban yine amansız kışla başbaşa kalıverirdi. 128/ElvedaGülsan Elveda Gülsan/129 Tanabay, kolhoz merkezine inip durumu anlatmak için fırsat kolluyordu: Kuzulama zamanı için neler düşündüklerini, ne gibi tedbirler alındığını öğrenmek istiyor, bunun için çırpınıyordu. Ama boşunaydı bu çırpınışı. Başını kaşıyacak zamanı yoktu. Bir defa Caydar yatılı okulda okuyan çocuklarını görmek için gitti, ama hiç gecikmeden dönüp geldi. Dağdaki durumları çok güçtü. Tanabay küçük kızlarını evde bırakıp bir yere gidemezdi. Küçük kızını atın üzerinde kucağına oturtuyor, kürkünün uçlanyla sanp sarmalıyordu. O üşümüyordu ve halinden memnundu. Büyük kız ise babasının arkasında oturuyor ve üşüyordu. Tanabay Caydar'ın yokluğunda işte bu halde gidiyordu. Caydar yokken ocaktaki ateş bile alevsiz, korsuz, bir yetim gibi kalıyordu. Ertesi gün anaları dönüp gelince nasıl sevindiler, nasıl! İkisi iki taraftan analarının boynuna sarılmış, bırakmıyorlardı. Zor ayrıldılar annelerinin boynundan. Babalan baba idi, ama analarının yerini tutamazdı.. Vakit böyle geçip gidiyordu. Kışın ne yapacağı, nasıl geçeceği belli değildi daha. Bir bakıyorsunuz bıçak gibi bir ayaz oluyor, bir de bakıyorsunuz ytımuşayıveriyordu. İki kez kar fırtınası oldu, ardından fırtına dindi ve hava ısındı, karlar eridi. Bu ani
78
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı değişiklikler Tanabay'ı endişelendiriyordu: Kuzulama döneminde havalar ısınırsa iyi, ama ya ısınmazsa! Hali nice olurdu? Gebe koyunların karnı şişmeye başlamıştı. Kuzusu iri ya da ikiz doğuracak koyunların karınları iyice şişmişti. Çok zayıflamış, omurgaları iyice dışa vurmaya başlamıştı. Bunda da şaşılacak bir şey yoktu. Ağıza alınacak otlar kar altında kalmıştı ve hayvanların karnındaki kuzular da analarının kanıyla büyüyordu. Çobanlar bu durumdaki koyunlara yem yedirmek zorundaydılar. Sürülerin bulunduğu dağlara yem götürmeliydiler ama kolhozun anban yılan yalamış gibi tamtakırdı. Ağır işlerde çalıştırılan atlara verilecek birer avuç yulaftan ve tohumluk tahıldan başka bir şey yoktu. Tanabay her sabah erkenden sürüyü koradan çıkarırken, gebe koyunların karnını tutup bakıyor, memelerini elliyordu. Eğer her şey uz giderse, kuzularla ilgili olarak verdiği sözü yerine getirebileceğini hesaplıyordu ama yün konusunda verdiği sözü yerine getirmesi mümkün olamayacaktı. Kışın tüyleri az uzuyordu. Uzaması şöyle dursun bazı koiunlar tüy dökmeye başlamıştı bile. Açlıktı.koyunların yeterince beslenememesiydi bunların sebebi. Yem verebilse, ot verebilse yün'de alabilirdi. Tanabay üzülüyor, elinden bir şey gelmediği için kendi kendisine kızıyordu: Ne diye dinlemişti Çora'yı! Ne diye vermişti o sözleri! Büyük büyük sözler eder, vaadde bulunursun ha! Böylesine salak adamın biriyim ben! Partiye söz verirsin, millete söz verirsin ha! Hiç olmazsa böyle büyük sözler vermeseydi ya! Partiyi, vatanı bu işe karıştırmanın ne gereği vardı? Sıradan bir eski kolhoz işçisi değil miydi?.. Yoo, bunları söylemeliymişim! Yerli yersiz söylenecek sözler miydi bunlar! Neden herkes böyle yapıyor, birilerine yaranmak için yapamayacağa şeyleri vaadediyor?.. Suç kendisinindi. Ne yaptıysa kendisine yapmıştı.Dü-şünmeden konuşmuştu.Onlann söyle dediklerini söylemiş, onların istediklerini yapmıştı. Ama, onların umurunda mı? Söz veren onlar olmadığına göre kolayca kurtarırlardı kendilerini. Yalnız, Çora için üzülüyordu Tanabay. Çünkü o da iyi durumda değildi. Bir gün iyi olsa, iki gün hasta oluyordu. Ömrünü başkalarına dert anlatmakla, onları inandırmaya çalışmakla geçirmişti. Ama neye yaramıştı bütün bunlar? Artık o da ihtiyatlı davranıyor, söyleyeceği sözleri düşünüp taşınıp söylüyordu. Sonunda hasta oldu işte. Hasta olduğuna göre emekli olsaydı ya... Kış hükmünü sürüyor, çobanlan bir ümitlendirip bir ümitsizliğe düşürüyordu. Tanabay'ın sürüsünden iki koyun 130/ElvedaGülsan açlıktan öldü. Kendisinin yardım sözü verdiği genç çoban- | lann sürülerinden de birkaç koyun ölüp giti. Bir sürüde ölen koyunların bulunması elbette olağandı. Bir kış içinde on ka- J dar koyun yitirmek pek önemli bir zarar sayılmazdı. Asıl sıkıntı, asıl kırım, ilerde, baharın başlangıcında olacaktı. Sonra havalar birden ısındı. Koyunların memeleri de süüe dolup şişmeye başladı. Ama pek zayıftılar-, bir deri bir kemik kalmışlardı.Yine de memeleri, her gün, her saat, biraz daha pembeleşerek şişiyordu. Böylesine zayıf oldukları halde,
79
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı karmlarındaki yavrularını ve süt dolu memelerini nasıl taşıyordu bu zavallılar? Başka bir sürüden birkaç koyunun kuzuladığı haberini duydular. Demek çiftleştirme döneminde zamanlama hatası yapılmıştı ve bu da bunun ilk belirtisiydi. Bir-iki hafta sonra, ağaçtan elma düşer gibi, kuzularda dökülüvereceklerdi. Şimdi hazırlıklı olmalı, acele tedbir almalıydılar. Çobanın en zorlu günleri olacaktı o günler. Zavallı çoban, koyunların sağ-salim doğum yapmaları için hepsiyle tek tek uğraşır, çobanlık yaptığına bin pişman olurdu. Aynı anda hangisine yetişecek, hangisine bakacaktı? Ama kuzular esenliğe kavuşunca, hele büyüyüp kuyruklarını sallaya sallaya koşmaya başlâVınca, çobanın keyfine diyecek olmazdı. Zor olsun, zâr olsundu da,tek o günleri görsündü. O zaman utancından el âlemin yüzüne bakamaz duruma düşmezdi. Kuzulama zamamnda kolhozdan yardımcı kadınlar geldi. Bunların çoğu yaşlı ya da çocuksuz kadınlardı. Köyde bu durumda olan kadınlar güçlükle razı edilmiş, onlar da nazlana nazlana gelmişlerdi.Tanabay'ın sürüsüne iki yardımcı verildi. Bunlar yatak yorganlarını, bez çadırlarım ve kullanacakları eşyayı da kendileri getirmişlerdi.Yardımcı-lar gelince işler biraz yoluna girmeye başladı. Aslında bir Elveda Gülsan/131 sürü için en az yedi yardımcı gerekirdi. İbrahim, sürü kuzulama yerine geçer geçmez bu kadar yardımcıyı göndereceğine yemin etmiş, kesin söz vermiş, şimdilik iki yardımcıyla idare etmesini istemişti. Sürüler, dağ eteğindeki kuzulama merkezine inmeye başladılar.Tanabay sürüyü kuzulama merkezine götürür-ken.kadınlann eşyalarını taşımaya ve yeni konak yerine ça-dıdannın kurulmasına yardım etmesini Asim Bulatkov'dan riö(a etti. Onların kafilesini sabah erkenden yolcu ettikten sonra, kendisi sürüyü toplayıp arkalarından gitmeye başladı. Koyunlar hem yüklü, hem zayıf oldukları için onlan yormak istemiyor, ağır ağır gidiyordu. Kuzulama yeri Beş Ağaç Vadisi idi. Acemi çobanlara bu yolu göstermek için daha iki kez vadiden dağa gidip gelecekti. Koyunlar pek ağır ilerliyordu ve Tanabay da onlan zorlamıyordu. Fakat bu ağır gidişe köpeğin cam sıkılmış olacak ki sürüden ayrılmaya başladı. Oraya buraya gidiyor, sonra dönüp geliyordu. Güneş batmak üzereydi ama hava hâlâ ılıktı. Sürü dağın eteğine indikçe ısı da artıyordu. Vadinin güneş gören yamaçlarında yeşil otlar çıkmaya başlamıştı. Yolda koyunların biri kuzuladı. Bu kadar erken doğmaması gerekirdi diye düşünen Tanabay, yeni doğmuş kuzunun kulağım, burnunu temizledi. İlk kuzuların en az bir hafta sonra doğması gerekirdi ama işte ilk kuzu doğmuştu bile. Bu da nesi! Al sana beklenmedik bir olay! diyordu Tanabay. Ya yolda ardı ardına kuzulamaya başlarlarsa? diye endişelenen Tanabay öteki koyunları yokladı. Ondan başkaları doğuracak gibi görünmüyorlardı. Tanabay biraz rahatladı. Küçük kızları bu ük kuzuyu görünce pek sevineceklerdi. İlk kuzu her zaman en sevimlisi olurdu. Bu kuzu da gerçekten pek sevimliydi. Kapkara kirpikli,
80
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı kara tırnaklı.bembe-yaz bir kuzucuk. Sürüde kaba tüylü birkaç koyun vardı, ku132/ElvedaGülsan zulayan koyun da bunlardan biriydi. İnce tüylü koyun-lar.tüysüz denecek kadar pek ince kürklü kuzular doğururlardı. Oysa kaba yünlü koyunların kuzuları bunun gibi tüylü ve sağlıklı olurdu. - Hoşgeldin kuzucuk, demek acelen vardı, gel gör öyleyse aydınlık dünyayı! dedi Tanabay. Doğuşun kutlu olsun dölbaşı! Senin gibi birçok kuzumuz olsun, o kadar çok olsun ki toprak görünmesin. Melemeler kulağımızı doldursun ve hepsi yaşasın... Tanabay kuzuyu başının üzerinde dolandırdı: "Ey koruyucu Çoban Ata, koyunların koruyucu ruhu! İşte sürünün ilk kuzusu! Onu kolla, bütün kuzuları kolla! Biz çobanları da kolla!..." Onları çepeçevre dağlar sarıyordu ve dağlar kımıldamadan, suskun, öylece duruyorlardı. Tanabay kuzuyu koynuna alıp kürklü paltosunun içine yerleştirdi. Koyunları sürmeye başladı. Ana koyun onun peşinden ayrılmıyor, acı acı meliyordu. Tanabay eğildi, koyuna yavrusunu gösterdi: "Gel bak, dedi kuzucuğun sapasağlam, kaybolmuş değil, korkma!" Kuzu Tanabay'ın kucağında ve kürkünün arasında kurumuş, ısınmıştı. Akşama doğru sürüyü kuzulama korasına getirmişti. Konak yerinde büyük keçe çadır kurulmuş, duman tütüyordu. Yardımcı kadınların palatkalan da dikilmişti. İşler yolunda görünüyordu. Yalnız Asim yoktu görünürlerde. O da yarın sürüsünü getirmek zorundaydı. Onun için deveyi alıp geri gitmiş olmalıydı.Görünüşe göre bir terslik yoktu. Ama biraz sonra Tanabay, gördükleri karşısında, kızgın çölde başını güneş çarpmış gibi, beyninden vuruldu. Her şeyin kolhoz yöneticilerinin söylediği gibi olmayacağını biliyordu ama yine de bu kadar kötü bir durumla karşılaşacağını beklemiyordu, sözde kapalı kuzulama korasımn saz damı çökmüş, duvarı yıkılmış, delik deşik olmuş, kapısı penElvedaGülsan/133 ceresi çürümüş, çatının tartmaları, kirişleri iyice bel vermiş. Rüzgâr her yerden girip çıkıyor ve içerisi sanki bir kar deposu! Dışarıdaki karlar eridiği halde içeride öbek öbek kar var.. Böyle bir durumla karşılaşacağını aklına bile getiremezdi. Eski, açık koranın duvarları da yıkılmıştı. Tanabay neye uğradığım şaşırmış, aklı başından gitmişti.Kızlannın ilk doğan kuzuyu görüp sevinç çığlığı atışlarım bile gözü görmedi. Kuzuyu alelacele onların ellerine tutuşturup kuzula-mi korasına ve çevreye bakmaya gitti. Nereye gitse, neye baksa, yıkılmışlık, bakımsızlık görüyordu.Besbelli savaş yıllarından beri buraya hiç el sürülmemiş, hiç onarım yapılmamıştı. Her yıl kuzulama mevsiminde çobanlar ellerinden geleni yaparak o dönemi atlatmış, sonra da kapalı kuzulama korasım yağmurun, rüzgârın, insafına bırakarak çekip gitmişlerdi. Koranın sözde çatısında yana düşmüş, çürümüş bir balya ot, şuraya buraya savrulmuş saman yığınları da vardı. Her nasılsa iki yarım çuval arpa unu ile bir sandık tuz da vardı bir köşede.Koyunlara verilecek yem, kuzuların altına serilecek
81
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı saman ve kuru otlar bunlardan ibaretti.Yine o köşede cam kırılmış birkaç fener, paslı bir gaz tenekesi,iki kürek ve kırık bir tırmık görünüyordu. O anda Tanabay'ın aklından, hepsinin üzerine gazyağı döküp ateşe vermek, yakıp kül etmek, sonra da elini kolunu sallaya sallaya çekip gitmek geçiyordu. Tanabay, geçen yıldan kalan ve kaskatı olan gübre ve kar yığınlarına takılıyor, tökezleniyor, ne diyeceğini, ne yapacağını bilemiyordu. Durmadan aym şeyi tekrarlıyordu kendi kendine: "Aman Tanrım, bunu nasıl yaparlar! Nasıl yaparlar! Nasıl yaparlar!..." Sonra koradan fırlayıp çıktı, atını eyerlemeye başladı, elleri titriyordu atı eyerlerken. Hemen kolhoza gidecek, gece yarısında herkesi ayağa kaldıracak, onlara günlerini gösterecekti! O İbrahim denen adamın, o başkan olacak Alda134/ElvedaGülsan noviç'in ve Çora'nın yakalanna yapışacak, canlarına okuyacaktı! Hiç acımayacaktı. Madem ki Tanabay'a böyle bir itlik etmişlerdi, onlar da kendisinden başka türlüsünü bekleme-sinlerdi! Bu kadarı da olmazdı. Canına tak! etmişti artık! Caydar dizginlere yapıştı: - Dur! Nereye gidiyorsun! dedi. Sakın gitme, in aşağı! Hadi beni dinle de in aşağı! Tanabay'ı durdurmak ne mümkün! - Bırak! Bırak dizgini! diye bağırıyor, atı kırbaçlayarak karısının üzerine doğru sürüyordu. "Bırak beni, geberteceğim onları! Geberteceğim!" - Hayır olmaz! ille de birini öldürmek istiyorsan beni öldür! İki yardımcı kadın onların yanına koşup geldi. Kız da gelip ağlamaya başladılar. - Baba! Baba, gitme! diyorlardı. Tanabay'ın hiddeti biraz geçti, ama yine de gitmek istiyordu. - Tutma beni! Görmüyor musun doğuracak koyunlar? Görmüyor musun burasının nasıl bir yer olduğunu? Yarın onları nereye sokacağız, hani kuzu barınağı? Nerde yem? Hepsi ölüp gidecek, sonra cevabını kim verecek! Bırakın da gideyim! - Dur da dinle biraz! Diyelim ki gittin, hepsini ayağa kaldırıp bağırdın, çağırdıaNeyi halletmiş olacaksın? Bugü-. ne kadar bir şey yapmamışlarsa, çaresini bulamadıkları içindir, güçleri, imkânları olsaydı, kolhoz yeni bir kora yaptırmaz mıydı? -Hiç olmazsa damı onarmahydılar. Hani bunun kapısı, hani pencereler? Kora değil, bir yıkıntı bu- içi kar dolu. On yıldan beri el sürmemişler! O çürümüş otlar neye yarar, hangisine yeter? Kuzuların altına ne sereceğiz? Sen, kuzular da, koyunlar da kırılıp gitsin mi istiyorsun? Hadi bırak beni! • Elveda Gülsan/135 - Yeter Tanabay, yeter! Kendini herkesten üstün mü sanıyorsun? Herkese ne olursa bize de o olacak, biz de herkes gibi idare edeceğiz. Madem ki durum böyle, hiç vakit yitirmeden yapmamız gereken işleri düşün sen! Bırak onları! İşin sorumlusu biziz, işleri de bizim yapmamız gerekir. Yolda gelirken yar dibinde sık çalılar gördüm. Çok dikenli ama yine de damı onlarla örtebiliriz, üstüne de gübre atanz, bastırırız. Kuzuların altına sermek için de
82
www. genç çobanların sürülerini kuzulama yerine getirmelerine yardım etti. Babalan: .. karısı ve yardımcı kadınlardan biri vardı. Başka ne yapabiliriz zaten. Tanabay kadınlara acıyordu ama. başka çare yoktu. Küçük parçalar halinde sapsarı tereyağı da koydu sofraya.Temiz bir yaygı serdi. bir de kendisi. O çalıların arasında Tanabay'ın çizmeleri parçalandı. Uzun süren bir hastalıktan sonra yeni ayağa kalkmış gibi.Kızlar bile taş taşımaya başladılar. Belki ancak savaşta gece gündüz demeden siper kazdıkları günlerde bu kadar yorulmuştu. Ço136/ElvedaGülsan ra'nın hakkı vardı doğrusu: Caydar olmasa.Koranın yıkılmış taş duvannı onarmaya başladı. Öyle bir hiddete kapıldığı için şimdi kendisinden utanıyor. keyifli keyifli çaylarını içiyor ve sohbet ediyorlardı. Kaybedecek bir dakikaları da yoktu.Hava bozmazsa bütün bunları yaparız. Evde kimse ağzını açıp bir laf söylemeye cesaret edemiyordu. "Acaba doğuran koyun var mı?" diye büyük kızını ikide bir sürünün yanına yolluyordu. Hava bozuverirse! diye ikide bir başını kaldırıp bulutlara bakıyordu. sürükleye sürükleye getirebildiler. Orası Beş Ağaç Vadisi idi.enginel elveda gülsarı kurumuş otlan biçe-rk. Yardımcı kadınlar da Caydar'dan yana olarak gitmemesi için Tanabay'ı zorlamaya başladılar. Sonra yıkanması için kocasının ellerine su döktü. Kar bir başlarsa bütün bu çabalar boşa gidecekti. asker kaputu lime lime oldu. tereyağlı çayı içmeye başladılar. Yardımcı kadınları çağırdı ve hep beraber sofraya oturdular. 16 Ertesi gün Tanabay.com. Tanabay "Atasına lanet bu yerin!" diye kargışlar okuyor. Caydar tezek ateşinden çaydanlığı aldı. geçtikleri yeri tırnak gibi çizerek o dikenli çalıları kan ter içinde koraya kadar getirebildiler. Tu! diye yere tükürdü ve keçe çadıra girip oturdu. 83 . ne yapsın. İkinci yardımcı koyunları güdüyordu. Çayını içtikten sonra dışarı çık-tı. kimsenin yüzüne bakmadan duvarı örüyordu. Hepsinden zoru korayı temizlemek ve o çok dikenli yabangüllerini kesmek oldu. Tana-bay'ın hiç sesi çıkmıyordu. çayı koyu koyu demledi. Oysa şimdi yalnız kendisi. başı düşüyordu. Tanabay istemeye istemeye indi atından. Ama o zaman bütün bölüm.Hadi siz eve gidin! diye onlan çadıra gönderdi. ama bu yere adını veren beş ağaçtan bir kütük bile kalmamıştı. küfürler savuruyordu.Şekerlemeler çıkardı. Öyle çok yapılacak iş vardı! Ama hiç olmazsa o gece koyunlan kapatacak bir yer gerekiyordu. Koraya kadar çeke çeke. Kazmayla. belle çıkardıkları o çalıları bir demet haline getiriyorlardı ama çok dikenli oldukları için ne ata yükleyebili-yor ne de sırtlarına alabiliyorlardı. bütün alay. Sonra da bir hafta durup dinlenmeden korayı onarmak için çalıştı.cizgiliforum.Hayatı boyunca bu kadar çok çalışıp yorulduğunu hatırlamıyordu... Kadınlar da yardıma geldi. bütün ordu çalışıyordu. Ah bu kadınlar! Allah canlarını almasın! Sanki çay içmek için gelmiş konuklar gibi. İki büklüm olarak. Tanabay'ın nerede boynunu kırıp kaldığını bir Allah bilirdi.
Hepsini yapmaya kalksan alü ayda bitmezdi. Bütün gece. M Koranın dışına taşıyıp yığdıkları gübre dağ gibi olmuştu ama içerisi . kendi eteğine sarıp sarmaladı. Bu yetmiyormuş gibi camlan kınk fenerleri rüzgâr sık sık söndürüyordu. hiç yakınmıyorlardı. Neye yarardı sadece düşünmek! "Umutsuzluğun 84 . Doğum sancısından inliyorlardı. Eğer koranın damı açık olmasa. tan ağarıncaya kadar taşıyordu. gece boyu. Dört-beş koyun daha doğurmak üzereydiler.www.yine doluydu.Caydar kuzuyu kucaklayıp eteğine sardı. Tam zamanında yetişmiş. otuzar koyun doğuracaktı. hepsi önemliydi yapılacak işlerin. Oysa bütün korayı temizleseler koyun ve kuzular buraya sığmazdı. bir koyun daha kuzuladı.cizgiliforum. . îkiz doğurmuştu. Neredeydi kuzu? tşte. endişeliydi. Ve. soğuk mu soğuk bir yerde.Duydun mu? diye seslendi karısına. Hava soğuk olduğu için analarını da oraya getirdi. is kokan fenerlerin cılız mı cılız ışığında. Cıvık cıvık pis kokulu gübreyi..enginel elveda gülsarı Hepsi zor. öbür uçta! Ana koyun. Sürüye bakınca. anasının da ayaklannı yere vurarak ona cevap verdiğini gördü. Başlan dönüyor. ku-zucuğu donup ölmekten kurtarmışlardı. Tanabay da bunları kucakladı. Sonra bir gece. Çiğnenip tezek olmuş kuru gübreyi kalJ Elveda Gülsan/137 dınp keser çıkarıp atarlardı. "Başladı! Başladı!" dedi Tanabay yüreği hoplayarak. başlamıştı! Güneş doğmadan bunlar da doğuracaklardı. pis mi pis ve cıvık cıvık gübreyi sepetlerle dışarı taşıyorlardı.com. Fenerin titrek ışığıyla doğan kuzuyu aramaya koyuldular. îki gün iki geceden beri durup dinlenmeden yapıyorlardı bu işi. Neyse ki yardımcı kadınlar da Tanabay ve Caydar gibi canla başla çalışıyor. Yardımcı kadınları sürünün başına çağırdılar. Tanabay. henüz 138/ElvedaGülsarı doğmuş ve titreyip duran kuzusunu yalıyordu. Kuzuları buraya yatırdı ve üzerine bir çuval örttü. Durmadan dudaklarını ısınyordu. zaman durmuyor. çatıdaki delikleri tıkamaya çalıştılar. sonra bir gün bir gece daha. Her gün yirmişer. taşıyanlara yardım ederken ve sonra yine koraya dönerken "Ne olacak? Ne yapacağız?" sorusu çıkmıyordu aklından. Çobanlar kışın bu tezekle ısınırlar. Kuzulayan koyunları sürüden ayırarak. O bir tek köşe neye yarayacaktı? Tanabay zembillerle gübreyi doldururken. temizlenmesi de çok daha kolay olacaktı. Düşünceli. Bugün yarın doğacak kuzular için hiç olmazsa koranın bir köşesini temizleyip hazır hale getirmek istiyorlardı. Durmadan taşıdılar. biraz ötede. sözde kapalı koranın bir köşesine saman döşedi. mideleri bulanıyordu ve kollan uyuşmuştu. koradan çıkardığı sepeti dışarı taşırken. altın gibi saf ve parlak olur. İkisi birden ellerindeki yükü bırakarak sürünün yanına koştular. O sırada. kulağına bir kuzu melemesi geldi. Ama buradaki gübre kar ve yağmur altında kalmış ve onu oradan çıkarıp korayı temizlemek çok zor bir işti. içindeki gübre de kuru olsa. akıp gidiyordu. Evet. koranın az çok temizlenmiş köşesine götürdüler. Bir gün bir gece. Duvardaki. Koyun tezeğinin sıcaklığı çok güzeldir.
cizgiliforum. ayazın şiddeti artıyordu. Ellerinden geldiği kadannı yapmalıydılar. iki tepe arasında kıvnla kıvrıla uzanıyordu. buz tutmuş bayırların üzeltine kış bütün ağırlığıyla abanıyordu. Analarına da aynı numaraları yazarak belirledi. Soğuk bir rüzgâr toprağı yalayarak esiyor. Oralan ıpıssızdı. Çobanın iki ayağı bir pabuca girerdi öyle günlerde ve şimdi o günler başlamıştı bile. pek acımasız başlamıştı. pek ani.Yine de direnmek zorundaydı. çaresizlik anlamında kolunu salladı ve koraya doğru yürümeye başladı. sabahleyin sürüyü otlağa çıkarmadan önce. size han sarayı veremem ya.Bu ölüm-kalım savaşında ya bir mucize olur sağ kalırsın ya da ölürsün! Tanabay. kuzulamak üzere olan on koyun daha ayrılmıştı. bitecek gibi değil. kaça-cafc*bir yer yoktu. Ve orası. tek canlı yoktu. Çadırdan bir şişe siyah boya alıp geldi. Tepelerin ardında karlı dağlar. yüreği yandı. O gün doğan ilk kuzunun sırtına (2). Bir süre sonra İbrahim geldi. Ne utanmaz adamdı bu İbrahim! "Eee. Gökyüzü soğuk. yavruyu aramaya başladıkları zaman. Dört yanı da ulu dağlarla kuşatılmıştı. • "Ne olacaksa olsun!" dedi sonunda. Sonra. kara bulutlar kaplamıştı.www. bir çalının arkasında bunlardan biri kuzulayıverir. Tanabay tepenin üzerinde bu düşüncelere dalmış gitmişti. Sürü. o kargaşada onlan birbirleriyle buluşturmak çok zor olurdu. Siperler bozulmuş. çabayı bırakmamak. Yıkık koranın içinde ilk kuzuların ve analarının acı acı melemesi geliyordu kulağına. henüz bitmiş kısa otlan güçlükle kopanp otlaya-rak ağır ağır ilerliyordu. Yapılacak iş. Elveda Gülsan/139 az ilerideki bir tepenin üzerine çıkarak sessiz sessiz çevreye baktı. Çıplak yarlar beyaz yamaçların üzerine kara bulutlar gibi çöküyor. ne gibi savunma tedbirleri alacağını düşünüyordu. Bari yeterince saman olsaydı şu kuzulama günlerinde. Onu göremez ve kendi haline bırakır-san. Birden bire kendini savaş meydanında bulmuştu sanki: Tanklar üstüne üstüne geliyordu ve onun elinde savunması için hiçbir şey yoktu. koyun korasına el uzatsanız tutulacak gibi yakın görünüyordu. Suyu iyice azalmış bir derenin yatağı. Arazi keşfi yapıyor. Biraz daha yaklaşırsa o vadi bulutların karanlığına gömülüp kaybolacaktı. savunma hattı çök-müştü. umutsuzluğa yenilmemek dileğinden başka ne gelirdi elinden? Ama öyle çok iş vardı ki. ikizlerin sırtına da (3) sayısını yazdı.enginel elveda gülsarı canı cehenneme!" diye. onların da ardında daha yüksek ve doruklan bembeyaz dağlar vardı. Geri çekilecek.com. "Yollar açılmadan dağa nasıl saman yollayabilirim?" derdi mesela. Bir bakarsın. Doğuracak her koyunun yardımına koşmalıydı. O da yoktu.kuzu yaş topraktan soğuk kapar ve çok geçmeden ölürdü. Ve bu defa. Tanabay bu korkunç durum karşısında bir kez daha ürperdi. başındaki kıllann sayısından da çoktu. kolhozun kuzu140/ElvedaGülsan 85 . Böyle yapmazsa. İbrahim buna da bir bahane buluyordu. Sürüden. O yamaçta onlan bir an bile yalnız bırakmağa gelmezdi.
her şeyden sorumluyum. yarın benden hesap soracaksınız! . Bir daha da onu kuzulama korasında hiç gören olmadı. Bir şeyler yapmak gerektiğini söylüyorum. Zayıf koyunları besleyecek yem yoktu. koranın içindeki gübreElvedaGülsarı/141 leri atıp kuzuların altına saman taşımaktan başka iş yapmıyorlardı. Buranın sorumlusu benim. titreyen bacakları üzerinde dik durmaya çalışan kuzuları alıp kurulamaktan. Bu iki yüzlü adam. umduğu gibi değil! Bir gece ansızın yağmurla.cizgiliforum. sana durumu gösteriyor. Şükürler olsun. karla. Tanabay adamı bir yumrukta yere sermemek için kendini zor tuttu." Bunları söyledikten sonra oldjuğu yere yığılırcasına çöktü. Bundan sonra İbrahim atına binip gitti.Koyunlar zayıf olduğu için sütleri yetmiyor. henüz komünizme tam anlamıyla ulaşmış değiliz" diyordu. anlatıyorum.. eğlencede mi sanıyorsunuz?. ama hiç de Tanabay'ın beklediği. Beni oyunda. Çobanların gündüzü gecesine karışmış. soluk alacak vakitleri kalmamıştı. Başka bir şey bekleme. . analarından ilk sütü emzirmekten ve onları eldeki imkânlarla sıcak tutmaya çalışmaktan. başka da yok. Tanabay.Şakanın hiç sırası değil. Koyun-kuzu ayağını yere basamaz oldu. Kuzular birbirlerine sokularak titreşiyor. geriye asıl işleri gören üç kişi kalıyordu. sisle geldi. dünya karanlığa gömülmüştü. Ama Tanabay onları bekleyen felaketi seziyordu. İstersen öldür beni.. keçe çadırın ve her şeyin üzerine dondurucu ıslaklığıyla geldi. bu belayı niye sardım başıma! Niye!. hava tekrar bozmasın! Ah bahar gelse! Havanın durmadan değişmesi çok kötü.. Her zaman sürünün başında bulunan yaşlı kadın yardımcı ile Tanabay'ın altı yaşındaki büyük kızı hesaba katılmazsa. Zavallı saf Tanabay da onun içtenliğine kanıp kendi söylediklerinden utandı. Ah sersem kafam! Bu görevi niye aldım. i Bir gün önce çok büyük bir korku geçirdiler. Vadinin biraz yukarısına konuşlanan Asim ve Bektay'ın sürülerinde kuzulama henüz başlamamıştı. i . Geçici bir süre için de olsa kimse çalışmak için buraya gelmek istemiyor." diye düşünüyordu. Bahar gelmesine geldi. ötekilerden.com. "Beni hapse atacaklar.. lan kuzuların acı acı melemeleri kulakları dolduruyordu. Her yer kapanmış. düşünmüyorum mu sanıyorsunuz. Nemli bir bahar kokusu sardı ortalığı. Birden sopuk bastırmış. Açık ve kapalı koranın. lir neler olacaktı?. Sizden..www. hava ısınmaya başlamıştı. "Aman Tanrım.. koyunlar 86 . Kuzular peş peşe doğuruyorlardı. İleride daha kimbi'?. ben ise bütün sürülerden. aç ka. çok geçmeden bulutlar dağılmış. iki eliyle yüzünü kapatıp ağlamaya başladı ve Tanabay'ı hayretler içinde bıraktı. paramparça et! Yine de yapabileceğim bir şey yok. Akan ve biriken sular buz tuttu.. hapse! Hiçbir yerden hiçbir şey bulamıyorum. bahar gerçekten gelsin. dedi İbrahim. Bunlar da yeni doğmuş. Tanabay'ın sürüsünden yüz kadar koyun kuzulamıştı. hayvanlarla ilgili her şeyden ve tek tek her hayvandan sorumluyum.enginel elveda gülsarı lama korası bunlar işte. Kapalı koranın çürüyen damından yağmur doldu içeriye.Ben durumu bilmiyorum. kara bulutlar gökyüzünü kaplamış ve lapa lapa kar yağmıştı.
Üstü başı sınl-sıklam ve çamur içinde. Yine kar. kapılardan. Yorganın üzerine bir keçe örttü. yaralı bir kuşun kanatlan gibi yeltek yeltek savru-luyordu. Tanabay başına gelenler için kargışlar yağdırıyor. Yorgan ıpıslak olmuştu. Kısa bir süre diner gibi oluyor. su birikintilerine batıp batıp çıkıyordu.Kuzuları çadıra getirin! dedi. karanlıkta kıstırılmış iki hayvandı sanki. Bahar. Tanabay keçe çadıra koştu. ağlıyorlardı. Eşyaların hepsini bir köşeye yığmış.. herkese lanet okuyordu.. .cizgiliforum. açık ağılda. Yağmurluklara sarılıp ellerindeki fenerle oradan oraya koşturuyorlardı. bu yağmurda. kendisi de yardıma koştu. ana sütü yerine soğuk su ile karşıladı. Ayağında ağır çizmelerle her yere yetişmeye çalışıyordu. Çobanların kara günleriydi bunlar. Dışanda. karına kadar suya batmış vücutlanndan keçeleşmiş tüyleri avuç avuç dökülüyordu. üzerine branda bezi sermişlerdi. su birikintileri içinde nasıl yürüyecek. Boğuk sesiyle kendine de. Bunları hiçbir güç engelleyemezdi. kurtarabildiği kadarını kurtaracaktı..enginel elveda gülsarı o soğukta ayakta doğururken inim inim inliyorlardı. dışarıda bir yere yığıyor. Yağmur dinmek bilmiyordu. iğne atsan yere düşmezdi. Böylece kuzulara da yer açmış bulunuyordu çadırda.Işık getir! Şuraya tut! Dikilip durma öyle! Gece sis bastırdı. kabir gibi soğuk korada donan kuzuların arasında çabalayıp duruyordu. İki ayağı. Girin-ci de zayıf koyunları ve yeni doğmuş kuzuları kırıp geçiriElveda Gülsan/143 yordu. Şafak söktü. Bir damla uyku uyuyamıyor. Çadırın her tarafından su sızıyordu. yığıyordu. donup kalan ölü hayvanlan sürüyerek çıkanyor. Bugün yarın doğuracak koyunlardı bun-lar. kırık pencereden.Çabuk demir çubuğu ver! Kürek! Şuraya gübre dök! 142/ElvedaGülsarı Suyun önünü kes! Koraya doğru akan suyun yönünü değiştirmek için kaskatı olmuş toprağı kazarak arklar açmaya çalışıyordu. yağmur ve kann altında. yine yağmur. ötekilere de durmadan bağırıyordu: . yağmur yağdı... Gaz lambasını yaktı. Dışarı fırladı. Çocuklar üşüyor. Soluk alamıyordu insan. sonra yine kar. bir sürü hayvan vardı. Gökyüzü kalbura dönmüştü sanki. ne bulacaklardı 87 . çeneleri kilitleniyor. Kendileri de yardımcı kadınların palatkalanna sığındılar. kadınlara seslendi: . Karanlıkta cıvık cıvık gübreye.Yağmur tepelerine tepelerine iniyor. Tanabay onları yataklanyla birlikte kucaklayarak çadırın daha iyice bir yerine yerleştirdi. Ölüm kolayca giriyordu koraya: Yıkık çatıdan. Yağmurluğun etekleri.com. istediği yerden. Kar yağdı. j Koyunlar artık otlağa gitmek istemiyorlardı. Ama çadıra kaç kuzu alabilirlerdi ki! Elden geleni yapacak. Kızlar uyuyordu. Tanabay bitkindi. Hepsi meleşiyordu ve kokulan da dayanılır gibi değildi. Yine de kapalı koradaki kadar kötü değildi. yeni doğan kuzuları işte böyle. ağzına bir lokma yiyecek alacak vakit bulamıyordu. Çadır kuzularla tıklım tıklım dolmuştu. yine yağmur. Bu soğukta..Zavallı çoban.www.
Hadi bakalım. fenerleri söndürüyordu. şimdi git de ölüp kalan kurulan koradan çıkar.. Şimdi yıkık-dökük koradan. nini yiyor. Değneğini sırtlannda kıracak kadar kızıyordu koyunlara. dışarıya at! Şuradaki su birikintisinde boğulup yatan hayvanı çek çıkar!. her şeyden nefret ediyordu. koyunlar birbirleriyle sözleşmişler gibi. hatta üçüz doğuran koyanlar vardı ki! Bunlar bir servetti ve bu servet gözünün önünde yok olup gidiyordu. Yeni doğan kuzular aynı gün vıcık vıcık gübrenin. Zavallı yaşlı kadın. bey-. ilerde olanlara yetişecek. kimmişsin sen. çamurun içinde ölüyorlardı. ruhunu sıkıyordu o düşünceler. senin gibi konuşanda: Ooo. uğruna helak olduğu işlerden. Bu öfke büyüdü. Gözünün gördüğü herşeyden tiksiniyordu. peşi peşine kuzuluyorlardı. sözde kapalı koranın içinde rüzgâr uğul uğul esiyor. tepelerine günboyu yağmur boşanıyor.. onları geride bırakacağız! Söz veriyoruz! Yaa. güzel sözler söylüyor. Tanabay küfürler savurarak ağıla çıktı.cizgiliforum. onu öfkeden kudurtuyor. bülbül gibi şakıyordu. işler yolunda! Çok ilerleyeceğiz. "Bunun hepsi kim için? Ne için? Bakamayacak olduktan sonra neden koyun yetiştiriyoruz? Bunun suçlusu kim? Kim? Söyleyin suçlu kim? Suç sende elbet. güzünün önünde kınlıp giden kuzuların sayısını şaşırmıştı. nefrete dönüştü. Bütün emekleri boşa gitmişti. Bu âfet başladığı andan itibaren Tanabay zaman kavramını yitirmiş. büyüdü. işkence gibi bir şey vardı.karanlıkta gözleri görmeyenler gibi el yordamıyla yolunu 88 .www. biz her şeyi biliyoruz. Öbür kadınlan da yardıma çağırdı.!" Bu düşünceler daha çok geceleri. dizboyu çamur ve sidikle vıcık vıcık olmuş gübrelerin üzerinden geçerken aklına geliyor. göster kendini!.com. Bütün bu olanlarda tabiî olmayan.Hadi bakalım. yaradılışa aykın ve akıl almayan. 144/ElvedaGülsan Ama.. Nedendi bu erken kuzulama!.. Öyle de çok ikiz. gecesini gündüzüne katarak çalıştığı. Hep beraber sürüyü otlatmaya çıkarabildiler. canından bezdiriyordu. kendinden. Tanabay'ın damarları öfkeden mosmor oldu. Karaya vurmuş balık gibi çırpınarak.. Sonra türlü türlü düşüncelerle aklını oynatmaktan korkarak. bütün hayatından. güçlükle nefes alıyor. Oy o kuzulama döneminin uykusuz geçen geceleri oy! Ayakları pislik deryasında yüzerken. kuzulama döneminin biraz gecikmesinden başka bir şey istemezdi. Ama gitmiyor. zulmet gibi. Kuzusundan aynlmış koyunlar aklını yitirmiş gibi acı acı meleşerek dolaşıyor. Bütün duyulan uyuşmuş gibi bir süre dalıp gitti. Tanabay.. Tanabay. sürgün olup birbirlerinin üzerine sıçratıyorlardı. birbirlerine çarpıyor. çaresizlikten ağlayarak koyunları yeniden toplamaya çalışıyor ama koyunlar yine geri dönüyordu. Sağ kalanlar ise öksürüyor. bu düşünceleri kafasından kovmak istedi. doğurmak üzere yatan koyunların üzerine basıyorlardı. kırılıp giden koyunlardan. ama sanki ağıl daha iyiymiş gibi koyunlar çıkış kapısına varmadan geri dönüyorlardı.enginel elveda gülsarı otlamak için? Başına bir çuval geçiren yaşlı kadın elindeki değnekle koyunları dışarı çıkarmaya çalışıyor.
Ayaklan çivi gibi ince. .. Bundan sonra ona herkesin 'ihtiyar' diyece-< ğinif yaşlı. yardımcı kadınlardan genç olanına atını eyerlemesini söyledi: . yatıyor. kocamış biri olarak tanınacağını da bilmiyordu ama.Tanabay onlara hiçbir şey 89 . vakit kaybediyorlardı çünkü. Şimdi. O zamana kadar ölmeden kalsalar bile bunlardan ne et alınabilirdi ne de yün. Eğer gelmezse bir daha gözüme görünmesin! Bunu da söyle. Ama bunun pek yaran yoktu artık. fırlamış. iliklerine kadar ıslanmıştı. zembille çamur taşıyıp açık ağılda bir yol açtılar. bir deri bir kemik kalmışlardı. Parmağınızı çekip kuzuları öteye beriye itseniz. Zavallı kadınlarla ufacık kızımı daha ne zamana kadar böyle çalıştırabilirim? diye yakınıyordu.Hay kalkamaz olsun da gelemez olsun! dedi Tanabay öfkeyle. Yeniden küreklere. emmek istiyorlardı. iyice çöktüğünü. Gün açıldı. anasız kalan kuzuları. Açtılar. yeni doğmuş kuzuları ezmemek için dört ayak olup emekliyor. Sepetle. Eyerden. tos vuruyorlardı. sağ kalan gebe koyunlar iyice zayıflamış. kımıldayacak güçleri yoktu. Üçüncü gün hava açılmaya başladı. insanların parmaklarına yapışıyor. omurgaları. şimdi kendisine ne diyecekleri umurunda değildi. küçücük ve soğuk dudakları meme arıyor. İnsan bakmaya korkuyordu. Bu hayvanlar 146/ElvedaGülsan otlağa çıkamayacak demekti. Elveda Gülsan/145 Çoktan beri aynaya bakmamıştı. Kendine de. hava düzeliyor derken bir talihsizlik daha geldi başlarına: Bir sabah uyanınca toprağın kaskatı olduğunu. karınlan şiş. O çamurda yürünmüyordu. çekiştiriyorlardı. Tanabay "Umutsuzluk şeytan başına" diye rahat bir nefes aldı. kuzuları ölen koyunların ajtına götürmeliydiler.Koştura koştura git. Bu yüzden son günlerde saçlarının iyice ağardığını.www. sis dağlara yükseldi.Yine de "İki-üç gün içinde yolda öleceksem bile gelirim" dedi.. bitkin bir durumda kayarak indi: . Rüzgâr dindi. Bulutlar dağıldı. Olan olmuş. yanındakilere de bir dakika dinlenme fırsatı vermiyordu. süt yoktu. O büyük felâketin karşısında çaresiz kalınca. kocadığı-nı bilmiyordu.cizgiliforum. hemen buraya gelmesini söyle. tırmıklara sarıldılar.com. Yemek yemeye. su birikintilerinin donduğunu gördüler. Neyse ki öğleye doğru don çözüldü. yakanıp temizlenmeye vakti yoktu. Zavallı yavrular süt diye acı acı meliyor. Caydar kocasım susturmak istedi ama kocasının çok kızdığını görünce buna cesaret edemedi. Koyunlar o kuzuların kendilerinin olmadığını kokularından anlıyor. emzirmek istemiyor. Yardımcı kadın gitti.. Eğer bunlara sağ demek doğruysa. sağ koyunlar böyleydi işte! Kuzulamış koyunlardan ve bunların kuzularından kaç tanesi erişebilirdi bahar bereketine. Çora'yı bul.enginel elveda gülsarı buluyor. Ağlayana sızlayana meme yok. feneri güçlükle bulup yakıyordu. Günlerden beri üzerlerinden yağmurluklarını hiç çıkarma-mışlardı.Çora hasta Taneke. Açlıktan ağlaya ağlaya peşinizden gelen yetim çocuklar gibiydiler. kan içinde kalmış ellerini gördü. O gece feneri yakarken şişmiş. Akşama doğru geldiği zaman yüzü ve dudaklan soğuktan mosmor olmuş. bu defa da yağmurluğun eteğini ağızlarına alıyor.
Yaşlı yardımcı kadın bir gün. dönüp dönüp tos vuruyor ve silkiniyordu. tekmeleyerek uzaklaştı-nyordu onlan. Orada kuzuları analarına kabul ettirmeye çalıştılar. ememiyorlar. Oysa çocuklanna.Emerler. memelerine yapışmak istiyor ama anaları süserek. yoluyorlardı.. O sırada kızı da koşup onu karşıladı: 150/ElvedaGülsan 90 .Hayır. Ama koyun direniyor.Baba. kuzular emmeye başlamışlardı ki. kıtlık hüküm sürerken. Hiç durdurma! Birbirlerinin yünlerini yeme-sinler! Bir dakika daha gecikirsen öldürürüm seni! "Düşman yakana yapışınca kurt da bacağını ısırır" derler ya.cizgiliforum. Asıl büyük felaketle uğraşırken daha küçük aksilikler de olmuyor değildi. onun elinden kurtululup kaçmaya başladı. dilini tutamadı.com. . düşüyorlar! dedi kız ağlamaklı bir sesle. Yürüyüp de nereye gidecekti? Tekrar döndü. Sürüde bir koyun böyle bir davranışta bulunur-şfe.www. . Yaşlı kadına hiddetle bağırdı: . Tanabay'a yardım edtrim düşüncesiyle. ikiz doğuran koyun da önce kendini düşünüyordu. hiç vurmazdı. Açlık. öğle zamanı koyunları ağıla doğru getiriyordu.Tanabay kızının becereksizliğine dayanamadı ve yüzüne şaman indirdi. . Koyunların ağıla getirildiklerini görünce kan beynine sıçradı: Koyunlar birbirlerinin yünlerini yiyor.enginel elveda gülsarı söyleyemiyordu.Sen analarını tut. Küçük kız kuzuları tutamıyor. bak ayakta duramıyor. kızı da kuzuları tutup analarının memesine yapıştırdı. baba. telaşa kapıldı. koyun başıyla kızı itip yere yıktı. onları emzirmiyordu. . Tanabay çok korktu. Kızıyla birlikte açlıktan gözü dönmüş. Yalnız bir defa kendini kaybetti.Bu da ne demek oluyor cadı kadın! Ne yaptıklarını görmüyor musun? Niye bağırmıyorsun onlara! Çabuk otlağa sür onları. salgın hastalık gibi bütün koyunlara geçer. İkiz doğuran koyunlardan biri yavrularını istemiyor. O sırada Tanabay da sürüye bir bakmak için dışarı çıkmıştı. düşe kalka analarına sokuluyor. Tanabay koyunu tuttu. Acımasızların. O koyunu gjören öbür koyunlar da aynı içgüdü ile yavrularına süt vermeyi reddedebilirlerdi.Kızından nasıl özür dileyeceğini bilemiyordu. yavrularını bile iste-miyen koyunu ve kuzularını yakalayıp koradan çıkardılar açık ağıla getirdiler. tabiat da canlılarda sağ kalma içgüdüsünü uyarıyor olmalı. bu. Çocuk burnunu çeke çeke sessizce ağlıyordu. Çok kızmıştı ama kızına vurduğu için yüreği de paramparça olmuştu. onlan ben emzireyim. Demek açlıktan ölmek üzereydiler ve ne bulurlarsa yiyeceklerdi. emerler ama sen onlan tutamıyorsun. Tanabay hepsine lanet okur gibi oradan uzaklaştı. Tannm! Bacak kadar kızın ne gücü olabilirdi ki! Tanabay kuzulan anasının memesine yapıştırmış. Kuzular meleElveda Gülsan/147 ye meleye. Biraz yatışmcaya kadar yürüdü. bu işi beceremiyordu. uğursuzların "Ben sağ kalayım da başkaları ölürse ölsün" demeleri gibi.
Kulıbay ağzını bile açmamıştı. Çora okumuş. Bir zaman. Her şey altüst oldu. Hak yemiyordu. sürükleyip götüriiyordu. Toprak ve sürü sahibi olmayı. kendi ufak tefek eşyalarını koydukları torbayı omuzlarına atmış. Paralarını alamadılar. ağa olmayı o zaman koymuştu kafasına. işler nida ilerliyordu. konuşmalara katılıyordu. Ağası Ku-lıbay ile birlikte. Tanabay'ın asıl işi onun öküzlerine ve atlarına bakmaktı. bölük pörçük aklına gelip gidiyordu. Buğday ektiği bir tarlası. kültürlü bir adamdı. zararlı otlar gibi köklerinden sökülüp atılıyordu.Sonra bir kom-somol hücresine katıldı. her şeye ortak olmak için Tanabay çalışmayacaktı da kim çalışacaktı? Gözleri çıksındı kulakların (toprak sahiplerinin). Partiye de beraber girdiler.. gece toplantılarına.. hukuk. geçmişin bazı olayları. Tanabay köyüne dönüp yerleşti. Aradan ancak bir yıl geçtikten sonra sadece karın tokluğuna çalıştıklarını anladılar. Bu Efremov. Ne de olsa artık Irgatlar Komitesinin üyesiydi. Bunun üzerine iki zavallı. burunlarını çeke çeke gitmişlerdi. onları bilgilendirmeye çalışıyordu. Tanabayların günü de böylece doğmuştu.Gün TaElveda Gülsan/151 nabaş'ın günüydü artık.. Ağabeyi ile birlikte söylendiler. iki aü vardı. O devirde yoksul Kızgızlar. Bu yenilik Tanabay'ın başım döndürüyor. Yeni.Her şeye birden kavuştu: Toprak. O zengini böyle korkutamayacaklannı biliyordu. Araba da sürüyordu artık? EvliyaAta kasabasına gide gele.www.. Tanabay da öğrenmek. toprak sahipleri. uzaktan akrabaları olan bir zenginin koyunlarını güdüyorlardı. erkinlik^ıak. Zenginler. Yoksullar yükseliyor.Tanabay bütün gün at üstünde dolaşıyor. Kulıbay başka bir ağanın çobanı oldu. kendilerinden olan ağalardan memnun olmadıkları için Rus ağaların yanında çalışmayı yeğ tutarlardı.enginel elveda gülsarı lerinde. onu coşkulara gömüyor. Kolektifleştirme başladığı zaman Tanabay kollarını sıvadı. yakındılar ama onları dinleyen olmadı. zengin bir çiftçi değildi. Tanabay Rusçayı o zaman öğrendi. Yeni.cizgiliforum. emek ve büyük ideal. yepyeni fikirlerin kök salması için tarlayı 91 . Bundan sonra devrim yapıldı. Tanabay "Irgatlar ve Yoksul Köylüler Komitesi"ne üye seçildi. ta çocukken koyun güdüyordu. Tanabay ise Aleksandrovka'da Efre-mov adında bir Rus'un yanında ırgat olarak çalışmaya başladı. bilgilenmek zorundaydı. canla-başla çalıştı. "Ben zengin olursam çobanın hakkını yemem" demişti kendi kendine. iki öküzü. Yok olsunlardı! Her şey bir anda ve çabuk çabuk ol-malıydı. hayvan. mollalar. Gençlere okumayı öğretiyor. bambaşka bir hayat başlamıştı.. Burada da Çora ile beraber çalıştılar. O zengin mal sahibi onları aldatmıştı. O Tanabay'dan beş yaş daha büyüktü. Köylülerin yeni hayata geçişleri için bu uğurda toprak. Sabah eritenden akşam karardığına kadar o da bir ırgat gibi çalışırdı. Buğdayı Evliya-Ata kasabasındaki değirmene götürdü.com. Tanabay ayrılırken zengin adama: "Hele bir büyüyeyim de gösteririm sana!" demişti. her şeye. Çora ile işte o zamanlar karşılaşıp tanıştılar. O yıl ikisinin yollan ayrıldı. görgüsünü arttırdı ve gözü açıldı. Efremov sert bir adamdı ama âdil idi.
Hasat zamanı bir ırgat tutuyordu. ondan yararlanabiliriz. Bu tarladaki bütün zararlı otlar yok edilmeliydi. Bunun üzerine çeşitli fikirler. Herkes onun ağzına bakıyor. bir inek. sen hep böylesin! Gazetelerde okumuş adamlar için. bu işin sonu ne olur? diye bir karar veremez. Gerçi o günlerde birbirlerini seyrek görüyorlardı ama aralan fena değildi. . berisini düşünür. kulak olduğumu naElvedaGülsan/153 sil söylersin? Neyim varsa kendi emeğimle. Mallarına siz el koymazsınız bunu ben kendim yapanm. ağabeyi de kendi hayatını bir düzene sokmuştu. o oturumdan bu oturuma koşarken..com. Sovyet iktidan uğruna ben öz babama merhamet etmem. Tanabay ayağa kalktı: . Benim ağabeyim diye çekinmeyin. "Kendiniz karar verin" dese. koymayacak mıyız? Kulıbay gibilerin kol152/ElvedaGülsan hoza yardımı olabilir.. Tanabay bir horoz gibi mağrur.Beni neden toprak ağası saydınız? Neden malıma el koyuyorsunuz? İkimiz beraber ırgatlık etmedik mi? Kulak denen o zengin toprak sahipleri ikimizi birden kovmadılar mı? . Kimi Çora'nın dediğini kabul ediyor. Uzatmaya ne gerek var.Benim zengin bir ağa olduğumu.. Ama beni kulak grubuna. kimi karşı çıkıyordu. Birkaç koyun. Devrim aleyhinde de değil. Benim ağabeyim diye kayırmayın. Çok çalışıyor ve iyi yaşıyordu. ağa grubuna sokma-.cizgiliforum. dedi. Bu durumda zengin sayılmazdı ama yoksul da değildi. Sen de bir entelektüelsin. Öyleyse o da bir kulaktır.www. gece gündüz çalışarak alın terimle elde ettim. Çiftçilik yapıyordu. ağa akrabalan olan başkaları da çıkabilirdi. Anneleri ayrı olsa da babalan birdi. o meclisten bu meclise. Tabiî sabanı. Tanabay ağabeyini soğuk karşıladı ve elini de uzatmadı. 92 .Yoldaşlar. Ağabeyine karşı gelmek zorunda kalmıştı. hiç karşı çıkmadı. Ev kendisinindi. Köy Sovyeti toplantılarında sıra Kulıbay'ın adına gelince Çora şöyle konuştu: . . Söz sırası Tanabay'a geldi. entelektüel. Ertesi gün Kulıbay onu görmeye geldi. onun ne diyeceğini bekliyordu ve bu da onun çok canını sıkıyordu. Ne de olsa Kulıbay ağabeyi idi. Korkarsın. Ha. O da yoksul bir aileden geliyor. Kulakların listeleri hazırlandı ve bu listeye Kulıbay da alındı. Bu gün sen de bir zenginsin. Bir dulla evlenmişti. korkaklıkla suçlayabilirlerdi. O zaman ne olacaktı. şey diyorlar. onu samimiyetsizlikle. sessiz oturuyordu.enginel elveda gülsarı temizlemek gerekiyordu.Eski zengin. "Kulıbay'a dokunmayın" dese. burada iyi düşünmemiz gereken bir durum var: Kulıbay'ı kulaklar arasında sayıp mallarına el koyacak mıyız. Tanabay gece gündüz attan inmeden. Neydi o. nız neden? Sen hiç Allah'tan korkmaz mısınız Tanabay? "-¦ t . kestirip atamazsın. Listede adı var mı? Var.. Ötesini düşünür.Bak Çora. tırmık ve yaba gibi bazı tarım araçlan da. İkisi de kendi işlerine dalmışlardı. iki koşum aü bir de taylı biyesi (kısrağı) vardı.Bunları çok görüyorsan hepsini alın.Onlar eski hikâye. çeşitli görüşler ortaya atıldı.
... Sen . kapana kısılmış bir kurt gibi can havliyle. kolhozun ekinlerine bakmaya gitmişti..Köye iki atlı milis gelmiş. Kulıbay'ın saplan kökünden çıkardığı.www. Kulıbay orada. Sen bizim yolumuzun üzerinde bir engelsin. hiç kimseyle vedalaşmadan gitmiş.. hayır.. Kulıbay tutuklanıp götürülürken hüngür hüngür ağlıyormuş. Tanabay bunlara pek inanmıştı: "Bana düşmanlıkla-nndan. kolhozun güz buğdayı ekilmiş tarlalan boyunca ilerlemeye başlamışlar.. ileride. işçileri öldürdüler.Vay zalim vay! Vay hain vay! Demek kolhoz ekinine zarar verirsin! Sen gerçekten bir kulaksın! Bunu yapan kulak değildir de nedir!" Sonra atından inmeden. Ezilmiş ve çiğnenmiş yerde buğdaylar sa-rarıp solmuş ve bunu gören Tanabay öfkeden kudurarak kükremişti: . başaklar ka154/ElvedaGülsan vuzlanna sığmıyordu.com. Çoğu onu kınıyordu: "Tann insana böyle bir akraba vermesin! Böyle bir kardeşin olacağına hiç olmasın daha iyi!" diyorlardı. beni kötülemek için. sel gibi söz yaşı dökmüş ve "Allah Tanabay'ı ondurmasın!" diye kargışlamış. onu haklı bulanlar pek azdı. İşte bütün bunlar dolaşıyordu ağızdan ağıza. başka bir şey söylemeden. tarlanın içinde çiğnenmiş yeri gördü. seçimlerde ona oy vermez oldular. Bu olayın üzerinden yirmi jj| yıl geçmiş ve bu süre içinde birbirleriyle tek kelime konuş-\* mamışlardı. çiğneyip ezmeye başlamış. Kulıbay başını öne eğerek. Hayat tarzı tamamen değişti. bu engeli kaldırmalıyız. Köyden uzaklaştıktan sonra. kargışlanmış olmama sevinmek için uyduruyorlar" demişti. Taneler başaklara.. o günlerde köy halkı onu dışladı.enginel elveda gülsarı yeni zengin hepsi bir bizim için. Birden." diye savunuyordu kendini. ardına bile bakmadan gitmiş ve olaya inanmıştı. Kendini savunmuyor değildi: "Kulaklar kohhozlan yakıp yıktılar.. neler neler söylemişlerdi! Öteye beriye koşup bu konuyu konuşanlar çoktu ve herkes başka başka şeyler söylüyordu: . köyde ne dedikodular olmuş.Bazılan bunu Tanabay'ın yüzüne karşı da söylüyordu.Tanabay bir gün.. O günlerde Tanabay'dan yana olanlar. Evet. Sanki boğalar güreşmiş gibi yer alt üst olmuş. yola zor çıkarmışlar. kökünden söküp çıkarmaya. Kulıbay'ı kulaklar sınıfına kaüp Sibirya'ya sürdükleri zaman.. ezip çiğnediği yeri.O yıl ürün boldu. Yine köylülerin anlattıklarına göre. sağa sola bakmadan. Onu götürmekte olan milisler zor zaptetmişler.Yıldan yıla daha iyi oluyor* kalkmıyoruz. Açıktan açığa olmasa da. bunlar Kulıbay'ı önlerine katarak götürmüşler. Yooo. Yavaş yavaş bütün görevlilerden uzaklaştırıldı. Kolhoz kurabilmemiz için önce bu sınıfı yok etmemiz gerek. ekin biçme zamanından az önce.cizgiliforum. " Bu son konuşmalan oldu. düşman sınıfındansın. Tanabay'ın gayretleri hiç de de boşa gitmedi. en önemlisi de kolhozlarda işler düzelmeye başladı.. "Düşmanlarımın içi bu kadar yanmışsa üzerine tuz yalasınlar! Ne dedikleri umurunda değil!" diye savunmuştu kendisini. 93 . yolduğu. yeşil buğdaylan yolmaya. birden kolhozun buğday tarlasına dalmış.
kolhozlann yeni yeni güçlenmeye başladığı o güzel günlere asılıp kalmıştı sanki. O da duvara yaslandı. üzgün. Kirişin bir ucu duvardan kurtulup kaymış. Eskiden. tartışılırdı.. neden herşey darmadağın olmuştu? Yanlış yola mı girmişlerdi? Hayır.. Ama o defterde kalıyordu o sözler. Eskimiş bir usul olduğu söyleniyordu. hiçbir işin sonu alınamıyordu.cizgiliforum. arayan yoktu. kırmızı ve kara ilan tahtalan vardı. gözlerinden uyku akıyordu. düşüne düşüne yorgun düştü. Kadınlar Caydar'ın yüzünü gözünü sıvazlayarak ağlıyorlardı. Uyur-uyanık bir ürperti geçirdi. Kızarmış gözlerinin kapanıp açılışından onun uykusuzlukla savaştığı pek belli oluyordu. olamazdı. Bezgin. bunlara bakardı. Hiç bir mesele çözülmüyor. Tanabay ne olduğunu anlayamadan yerin-ien sıçradı. eskimemişi nerede. Kendini bir türlü işe veremiyor. Peki yenisi. Tanabay.. Verilen sözler bir deftere yazılıyordu. halin nicedir.iş bitirme yansım ele alalım mesela. taşıyamadığı. Ne var ki bütün hayaü. Bir de ne görsün! Tavan kirişi çökmüş ve Caydar altında kalmıştı. kayıtsız. başı yavaş yavaş kaydı.Tanabay! Tanabay kurtar! diye bağırıyordu kansı -aydar.Herkes çok etkilenirdi bundan. Çöken kirişin altına girip omuzu ile kaldırdı.Caydar! diye haykırdı. Artık bunların hepsi gerilerde kalmıştı. Düşüncelerinde de. . 156/ElvedaGülsan Yardımcılar Caydar'ın sesinin geldiği yöne koştular. öbür ucu da çatının ağırlığını taşıya-madığı için çökmüştü. O sırada genç yardımcı kadının duvara yaslandığını gördü. işler nasıl? diye soran. o kamyonetin arkasında elinde kızıl bayrakla nasıl durduğunu da hatırlıyor. bir yandan da ayrı bir azap veren geçmişi düşünmekten kendini alamıyordu. Sonunda dizleri büküldü.Peki ne olmuştu öyleyse? O doğru yolu mu yitirmişlerdi? Ne zaman ve nasıl başlamıştı bu? Başarma. başı ağnyor. Herkes kızıl tahtaya kimlerin.yerine getirilemeyecek vaadlerden ibaret kalmıştı her şey. nereye gideceklerini bilemiyorlardı. gözünün önüne getiriyordu. tuttukları yol yanlış değildi. Tanabay onu uyandırmadı.com.enginel elveda gülsarı Tanabay o geçen günleri en küçük ayrıntılarına kadar hatırlıyordu. Tanabay da koştu peşlerinden.www.. Acıdan inliyordu. karşı koyamadığı bir ağırlığın altında yavaş yavaş çöktü ve gözlerini yumdu. kolhozun ilk kamyonetini. Tanabay bütün gece koranın içinde bir yandan o pek zahmetli işleri yaparken. hareketlerinde de bir gevşeme. Tanabay'ın uykusu bir anda açılıver-di. Boş sözlerden. Boğuk bir çığlık ve gürültüyle uyandı. O günlerin "Kızıl baş örtülü emekçi kız" şarkısını. dolanıp duruElveda Gülsan/155 yordu. Kolhozda işler neden yürümüyordu. Neden böyle olmuştu? Suç ve kusur kimdeydi. ya da kimler yazılmalı diye düşünür. bir uyuşma başlamıştı. 94 . olduğu yere çöktü ve uyuyakaldı. Ürken koyunlar Tanabay'ın ayağına basa basa kaçıyor. Ne oluyor. O ilanlar okunur. Caydar sürünerek kirişin altından çıktı. kara tahtaya kimlerin adıi'azılmış. .
Pekâlâ.Aman Tanrım! dedi Tanabay.Çok mu fena? Hani neresi? Hadi yardım edin bana! Üzerindeki uzun. Tanabay da. Yer. ona doğru sürüyordu. . Artık şaşkınlık ve korkuyu atlatmışlardı. ama sakın bana gücenmeyin. Tanabay bunu görünce ne büyük bir tehlike atlattıklarını bir kez daha düşündü ve karısının sağ kaldığına sevindi. . Tanabay. Tanabay gelen çobanı uyarmak için ona doğru yürüdü. dedi Bektay. Görünürde yara bere yoktu.. Sen sağ kaldığına şükret. yıkılmasın diye duvara da bir direk dayadı. "Gebe koyunlara böyle vurmak da ne oluyor. Hepsi Caydar'ı avutmaya başladı. ölü anasının memesine yapışmış. düşen kirişin altında ezilip ölen bir koyun buldu orada. bir büyük felâketi bu kadarla atlattıklarına şükrederek ve sendeleye sendeleye koraya doğru yürüdü. görürsünüz.Hey. Çadıra gelince Tanabay bir daha bütün vücuduna baktı. deli mi bu?" diye düşündü Tanabay. .Nereden geldiğimi sorma. ateşi yaktılar. Zavallı kuzusu. karısının gövdesini elle yoklamaya başladı: . \ Şafak sokmuştu. Elveda Gülsan/157 Tatlı söz hazineden değerlidir derler ya. Caydar kımıldayamıyordu. şükretti. Çok şaşırmıştı. Olan oldu.Sen neler söylüyorsun Caydar." İki sürü birbirine karışacaktı ve bu da hiç iyi olmazdı.. Ağlamaya başladı: . Caydar da bu tatlı sözler karşısında ve gözyaşları arasında gülümsedi: . 95 . ince pardesüyü çıkarıp yere serdi. biriki gün içinde kalkarım. Yaklaşınca çobanı tanıdı: Bektay idi bu. çekiştirip duruyordu. nereye geldiğimi de görüyorsun. Az önceki telaş ve korkudan onu görmemişlerdi. gece yağan karla bembeyaz olmuştu. Değneğiyle koyunların sırtına vura vura.enginel elveda gülsarı Tanabay korkudan aklını kaçıracaktı nerdeyse.Ne oldu? Neren acıyor? .j rin yıkılıp gitmesi umurumda değil. Öksüz kuzuyu kucağına aldı ve ona bir süt anası aramaya koyuldu. Kadınlar ona bir döşek serdiler. Hiçbir şey senin sağlığından daha önemli değil. Bir de ne görsün! Karların üzerinden bir koyun sürüsü ağır ağır beriye doğru geliyordu! "Bu da ne oluyor? Kimin sürüsü? Çoban sürüyü neden buraya getiriyor?. üzme kendini. Sonra. Her şey düzelir.com. Bundan sonra yine Caydar'a bakmak için koradan çıktı. Kadınları yana itip. Ah benim zavallı kan-1 çığım ah! Böyle derken karısının yüzünü gözünü okşuyordu.Hey Bektay! Sen misin? Bektay cevap vermedi.cizgiliforum. Çok yatmam. Caydar'ı üzerine yatırdılar ve koradan çıkardılar. nereden gelip nereye gidiyorsun? İyi misin?! . çöken kirişin altına bir destek koyup. her ye. Ağlama! Sen iyileşmene bak. başka bir şey düşünme! İşlerin yüzüstü kalması. Ama o kalın kiriş çok sert inmişti sırtına.www.Şimdi ne yapacaksınız? böylesine zor ve önemli günlerde işte kalkamıyorum! Ne yapacaksınız şimdi? .Oy sırtım! Sırtım! .
öle-yite çalışmana bak. ne olur dinle beni! Sana her şeyi anlatacağım! diyen Tanabay koşup Bektay'in yanına geldi. Orada pisliklere bata bata ölüp gideceksia Sana o da az! Yine de herkese bağırır durursun. çocukluk etme! Ne yaptığını bir düşün! Kendini düşün! Duyuyor musun beni? Bektay başını çevirdi: . Dili tutulmuş.Gidiyorum. • . Öfkeyle yere tükürdü ve kann üzerindeki tükrüğünı kızgınlığını belli ederek ayağıyla ezdi. Yem yok. . Bu koyunlarla ömrümü niye tüketeyim. yüzü kapkara olmuştu. nereye? . . konuşamıyor-du. Ben de herkes gibi yaşamak istiyorum. Başını yukarı kaldır di.Bektay. Hepsi üçyüz e beş baş. Tanabay'ın yanına yaklaştı ve birkaç adım önünde durdu.Sen ne söylediğini biliyor musun evlat? Bu koyunlar bugün yarın kuzulayacak! Yapılacak iş mi bu seninki! Hiç böyle şey yapılır mı? . Meydan okur gibi bakıyordu. Tanabay donakalmıştı. göğsüne sokmuştu. Eldivenlerini muşambasının alüna.Peki bunu niye bana söylüyorsun? . Sakalı büyümüş. barınak yok! Rahat Jpırak beni! Sen git.. Arkasına bakmadan gidiyordu Bektay.Rahat bırak beni! Sen kendini düşün.Niçin. Yabankedisi gibi bakan gözlerinde kin ve nefret vardı. her yanını ateş bastı ve boğulacak gibi oldu. Yakışıklı yüzüne o kara sakal yakışmıyor. usandım böyle yaşamaktan! . başım nereye yönelirse! .Al bunları! İster say ister sayma. Atan başı sen de! Yetti artık!. Neden sonra: . Başkalanndan neyim eksik? Ben de kasabada yaşar.Ne olmuş yani? Dur.. İyi düşün Bektay. Onlar bize nasıl yapıyorlarsa. . Hadi hoşça kal! Bektay değneğini başı üzerinde birkaç kez döndürerek olanca gücüyle ta uzaklara fırlattı ve yürüdü gitti.Ayaklarım nereye çekerse. dur gitme! Neler söylüyorsun sen? Nereye gidermişsin? Bektay'ın gelişinden ve söylediklerinden şaşkına dönen Tanabay'ın kan beynine sıçradı. biz de onlara öyle yaparız.İşte böyle yaparım. neye 'benzediğine de bir bak! İnsana benzer yanın kalmamış. nasıl yaparsın bunu! .Git başkasına anlat. seni dinleyecek başka aptallar bul! 96 .Peki ne oluyor? . Ayaklarını yeri döver gibi hızlı basıyor. ağıl yok. Başkaları da senin gibi olsun istiyorsun. Selamına karşılık ver158/ElvedaGülsan Elveda Gülsan/159 medi.Yapılır! En doğrusu bu.enginel elveda gülsarı Beline sımsıkı bir ip dolamıştı. yapıştırılmış gibi duruyordu. Şu haline. ayak izlerinin çukuru hemen su doluyordu. Yetti artık! Bıktım.Nasıl gidersin. Bir kere daha tükürdü ve değne-ğiyle koyunları gösterdi: .cizgiliforum. aylık ücret alırım. .Dur! Bekle biraz! diye peşinden koşmaya başladı.com.www. Yürüyüp gitti.Niye olacak? Beni yardımcı alan sensin! .
göstermiş olurlardı. Gösteriş meraklısı olanlan da görmüştü. Gülsan için sırtında kim olursa olsun farketmezdi. bilmeyeni de.Seni hapse atarlar hey çocuk! . dağlara doğru yol almaya başladılar.enginel elveda gülsarı . Tanabay bakakaldı. Kalktıktan sonra biraz soluklandı. Toynaklardan çamur ve kar sıçrıyordu. Eyerde doğru dürüst oturmasını bileni de. Binicilerin iyisi de vardı kötüsü de. Ayak izleri gözden kaybolduğu yönde uzayıp gidiyordu. Deri ceketli ve muşambalı bir adamdı. 17 Köyden iki atlı çıktı.Dur Bektay. • Dizgini kısa olan at Gülsan idi. Yanındaki doru ata binen Çora idi..com. yorga ata bindiklerini . . Ama o anda beyaz doruklar bir kıpırdadı ve sonra karanlıklar içinde yok oldu. Bektay kolunu çekip kurtardı ve yürümeye devam etti. Gülsan ahırda sahibinin iyileşmesini beklerken neredeyse ayaklan tutulmuştu. * Tanabay kendine gelip başını kaldırdığı zaman Bektay bayırın belini aşmış. mahvolacak! diye mırıldandı. Bunlar eyere kuruldukları zaman kendilerini Elveda Gülsan/161 büyümüş sanan ahmaklardı. Onun hoşlanmadığı tek şey. Kuyrukları düğümlendiğine göre yollan uzundu. Elbiseleri boya ve muşamba kokuyordu. Elleri kar ve çamur içindeydi. . Çeşit çeşit eyer vurmuşlardı. ahırda kapalı ve bağlı durma-sıydı. daha hızlı gitmek istediği için üzerindeki binici dizginleri çekiyordu. Merkezden gelen haürlı konuklan yorgaya bindirirlerdi. bırakmam seni. . Çok üzgündü. dizginlerini hayvanın dudaklarını yırtarcasına birden çeker. yürüyordu. Muşambasının düğümleri iliklenme-mişti.Hızlı. Böylece herkese. bir yabancıydı. böyle bırakıp gitmeye hakkın yok! diye Bektay'ın omuzuna yapıştı bu defa.Böyle yaşamaktansa hapse girmek daha iyi! dedi ve ardına bakmadan yürümeye devam etti. öbür tarafa inip gözden kaybplmuştu bile. Çenesine yediği müthiş bir I F 160/Elveda Giilsan yumruk Tanabay'ı yere sermiş. Bektay'ın sürüsünü toplayıp kendi korasına sürdü.Hayır. Onu kendine çevirdi. . Onu üyirden ve ilk sahibinden zorla ayırdıkları günden beri pek çok insan binmişti sırtına. Hepsi birdi onun için.www.Mahvolacak zavallı çocuk. neye uğradığını anlayamamıştı. onu arka ayaklan üzerine kaldırırlardı.Senin gibi kaçakları cephede kurşuna dizerlerdi! Bektay devam ediyordu yoluna. Koşmak tutkusu hiç 97 . bir daha yaparlardı bunu. ( Bektay onu dinlemek istemiyor. Atlardan birinin donu san. Bir daha. Şimdi üzerindeki sahibi değil. . Gülsan bunların hepsine alışmıştı.Dur diyorum sana! diye Tanabay onun koluna yapıştı.Sen bir kaçaksın! Kaçak! Bektay yoluna devam ediyordu. . dur! Konuşalım biraz.cizgiliforum. ötekininki doru idi. Böyleleri atı hızla sürerken.
Sırtındaki binicinin kim olduğu artık ilgilendirmiyordu onu. Disiplin böyle gerektirirdi. Çobanların işlerini denetlemeye gelmişti. ilçe merkezinden kolho-zu denetlemesi için gönderilen bir müfettiş vardı. Her yıl böyle oluyor. insanların ondan çekindiklerini gösteriyordu. Hükümet etmek. taypalma yorganın düzgün adımlarına. Bu sekreter de bölgeye yeni gelmişti. onun gidiş temposuna uygun olarak sallana sallana giderken bunları düşünüyordu. koyunkuzu kırılıp gidiyordu. korkarsa korksundu. yenişememişlerdi. Kendisine kolhozun parti örgütçüsü eşlik ettiğine göre. böyle olduğunu da herkes ve tabii Segizbayev de biliyordu.enginel elveda gülsarı azalmamıştı: Koşmak. mutlu olurdu. Bu defa Gülsarı'nın sırtında. o kişinin saygınlığını. Zamanı gelince kendisini desteklerlerdi. Hiçbir şey yapılamıyordu bunu önlemek için. Boş konuşmalarla koskoca bir amirin canını sıkmaması gerekiyordu belki. büyük bir iş. Dostu-yâranı vardı nasıl olsa. Herkesin yapamayacağı. partinin ilçe kurulunun birinci sekreteriydi. hiçe saymışlardı da bir yabancı atamışlardı! Burada yıllardır görev yapmış.. Niye kendisini düşünmemişler. Şu sarı yorga da eşsizdi doğrusu. daha yüksek makama gelmesi gerekirdi. yönetmek. Uzun yıllardır bulunuyordu şimdiki görevinde. Tam binilecek attı. Parti örgütçüsü hiç konuşmuyordu. Ama Segizbayev buraya teftiş için gelmişti ve işlerin böyle kötü gitmesine cevap verecekfbir resmi sorumlu bulmak zorundaydı. varsın bunun sıkıntısını o çeksindi. baharın geç gelmesi ve koyun-kuzunun kırılıp gitmesi ona hiçbir zarar vermezdi. zaman kap162/Elveda Gülsarı ma savaşından zarar görenler de çobanlar ve sürüler oluyor. İşlerin hiç de iyi olmadığını bildiği halde yine de keyfi yerindeydi. Suya çamura batmıyor. yine koşmak istiyordu. büyük bir sorumluluk idi. Bazı memurlar yanlarında çalıştıkları. bir gemi gibi geniş dünyayı yara yara alıp götürüyordu insanı. Konuşmazsa konuşmasın. Hatta bundan sinsi sinsi bir çıkar bile umuyordu. Eğer biniciye sarı yorgayı sunmuşlar-sa. çok saygı duyulan ve önem verilen bir kişi olmalıydı. güvenilir bir kişi olduğunu göstermemiş miydi? Ama bunun şimdilik bir yaran yoktu. kodamanlar. İşte.www. parti 98 . Buraya bir yabancı göndermekle hata ettiklerini anlasmlardı. Kuzulama dönemi kötü gittiği için üzüntülü olmalıydı. Gülsarı güçlüydü. daha koşmak. Aslında bölgede kışın geç gitmesi. Segizbayev uzaktan bir seyirci olarak kalacaktı. O yıl kışla bahar bir birine meydan okumuş. partinin ilçe merkezinin bir üyesiydi. Onların bu yer kapma.com. Asıl sorumlu o değil. emrinde bulundukları kişilerle yüz-göz olmaya devam ediyorlardı ama bunlar günün birinde öyle bir sille yerlerdi ki neye uğradıklarını şaşırırlardı. kaldıramayacağı ağır bir işti! Segizbayev. bu. Durum gerçekten kötüydü. güzeldi. Aslında o ilçede sadece bir müfettiş. başarısızlığını görsünlerdi. Ona binen zevk alır. Yukarıdakiler.cizgiliforum. gönderdikleri sekreterin başarısını.. engel tanımıyor. Ama biniciler için hangi ata bindikleri önemliydi. Astlar üstlerine saygılı olmazsa bu disiplin bozulurdu. Artık terfi etmesi.
şimdi de çekip gidiyor" demezler miydi? Bu durumda ayrılırsa vicdan azabından kurtulamazdı. Ama. babasından daha iyi biliyordu. Çora'nın da ayrılma vakti gelmişti ar-üjt. İşler de böyle sürüp gidemezdi.. Niçin sabredecek. onun durumunun parti toplantısında görüşülmesi gerektiğini söylüyor. gözleri iyice çökmüştü. niçin bekleyeceklerdi? "Aldanov görevi kendiliğinden bırakacakmış" gibi bir söylenti de dolaşıyordu ortada. Sorumluluktan kaçamazdı. Böyle yanındaki gibi bir denetçi değil. "Sen işte böyle bir adamsın" diye nasıl söylersin? 18 Ulu dağlar sisli. Her yer balçık. Kimbilir. gerçek yardım gelmeliydi.com. böbür-kibir oturuyor atin üstünde. Biliyordu bu hastalıktan kurtulamayacağını. bunu bir ar-namus meselesi yapıyor. ama onu merkezdekiler "biraz daha sabret" diye oyalamaktan başka bir şey yapmıyorlardı. belki bir gün işler bilimsel olarak ele alınır ve düzelirdi. Versindi mahkemeye! Mahkemeye vermekle işlerin düzeleceğini mi sanıyordu? Kaşlarım çatmış. 99 . "Ölmesen oba kap. bir geliyor.. Yeni başkan.www. Samansur akıllı bir çocuktu. karamsarlık yiyip bitiriyordu onu. catkannınan turma"' diyordu o içinden. Çora da kendi düşüncelerine dalmıştı. Ona belki bu yüzden bekle diyorlardı. Tepeler güneş görmüyor ve öfkeli. Bakışları üzgün.enginel elveda gülsarı örgütçüsünün altındaki at ter içinde kalmış. Herkese umut vermiş. puslu. Sağlık durumu her yıl daha da bozuluyordu. İşlerin nasıl yönetilmesi gerektiğini söyleyip duruyordu fırsat buldukça.cizgiliforum. Tanabay söylediklerinde haklı çıkmıştı. Hiçbir şey umurunda değildi.. Bir yandan evham. Her zaman hastalanıyordu. sanki kolhozu düşünen yalnız o imiş. Uzun yıllardan beri kalbinden rahatsızdı. Ama bunu Çora görür müydü. gelmemiş mi belli değil. meseleleri. kolhozu borç batağına saplamış. Bütün dağdakiler suç-luymuş da. Tatili geçirmeye gelen oğlu Samansur da söylemişti: "Artık işten çekil" demişti. bağırıp çağıran ama hiçbir iş görmeyen. belki yardım gelirdi. Ülkede neler olup bittiğini. beti-benzi sararmış. işleri yüzüstü bırakarak çekilmek istemiyordu. soğuk bakışlarla gökyüzüne uzanıyorlar. Ama bu yardım daha fazla gecikmemeliydi. Sözünü yerine getirmeden işi bırakırsa insanların karşısına ne yüzle çıkardı? Ona ne derlerdi? "İşleri karmakarışık etmiş. Artık ondan hayır gelmeyeceği anlaşılmıştı çünkü. Günlerinin çoğunu merkezde geçiriyordu. Çora. Bahar gelmiş mi. Bu adam "İşleri böyle berbat bir hale getirdiğiniz için sizi mahkemeye vereceğim" demişti. bilmeyen bir adamdı. Gençler iyi öğrenim görüyorlardı. SözElvedaGülsan/163 de bitip tükenmeyen işlerin üstesinden gelmeye çalışıyordu orada. Çekilmesine çekilirdi ama. dudak ucuyla 164/E!vedaGülsan gülümsemesi de yapmacıktı. Soğuk bir gidiyor. söz vermişti.. Gidecekse bir an önce gitmesi iyi olurdu. görmez miydi? Herhalde göremezdi. Aslında kaşlarını çatması da. Üzülen yalnız o imiş!... oysa yorganın kulağının arkası yeni yeni hafifçe terlemeye başlamıştı.
sen git annene bak. Ne de güzeldi yavruları! Ama onları nereye koyacaktı? Analarının memeleri boştu. Öyle yakınıp sızlanmayacaktı. kızı koşarak yanına geldi: . kolumu kaldıracak gücüm kalmadı" diyordu. yetti!" diyor. onu yerin dibine batıracak sözler bulup söyleyemediği için kızıyordu daha çok. Koradan çıkınca iki atlı gördü. Felâket! Bu iki yavru da ölecekti demek! Bu ne uğursuzluk. . acı ve öfke içinde bunalıyordu. Böyle bir yerde neler çektiğini anlatma fırsatı doğmuştu. Sonra ağır adımlarla geldi. ama bir an sonra yine o olay geliyordu aklına. susuzdular ve sinek gibi kırılıp gidiyorlardı. "Haa! Gülsan bu!" diye Sevindi. koyunlar birbirlerini iterek ayaklarını basacak yer bulmaya çalışıyorlardı. başka şey düşünmeye çalışıyor. kuzuları nereye koyacağını bilemiyordu. Kuzular acı acı meleşiyor. Tanabay ölen hayvanları toplayıp dışarı çıkarıyordu ki. Saçını başını yolsa da. Bir yanda soğuk ve rüzgâr. Onlara çıkışacak. aç ve susuz bırak. korasız. bir yanda dayanılmaz pis kokularla bunalıyordu. Bektay'ın sürüyü bırakıp gidişini bir an bile aklından çıkaramıyor. "Ne olursa olacak. karısının sırtı hâlâ ağrıyor ve kalkamıyordu. başkanlar geliyor! dedi. Öfkesi yalnız onun çekip gitmesine değildi. ama hiç değişmemiş" diye düşündü. Öte yandan. Bir koyun daha kuzuladı. İçindeki o ateş. Salya gibi laf eden o yeni yetmeye! O sümüklüye! Ömrünü kolhoza adayan kendisi gibi yaşlı bir komünist na1 Ölmezsen vebaya tutul. Ama hemen karar değiştirdi. Açtılar. bu ne acı! İşte şurada bir yığın koyun ölüsü vardı. öle-yite çalışıyordu. sonra da ne olmuş bakalım diye görmeye gel! Gelin. gelin bakalım. gelin! Tam da zamanında gelmişsiniz ha!" diye söylendi.Gelsinler! diye mırıldandı Tanabay. O. sürüsünü benim sürüme katıp gitmesine de kızmıyorum" diyordu. yavruları koyacak sıcak bir yer bulamıyordu. "Yaa. o sevgi uyanıverdi "Görmeyeli çok oldu. Can-baş koyup yaptığı işlerle alay edilmesini aklı almıyordu. İlçe merkezinden gelen biri olmalıydı.Baba. Cehenneme kadar gitsindi. belini doğrultamamıştı.. "Yumurtalarını başka kuşların yuvalarına bırakan kökek kuşu gibi.www. Bektay'a yüzünü kızartacak. Bunlar yetmiyormuş gibi. O iki kişiden biri Çora idi.. utandıracaktı. Tanabay "yetti artık. 100 . Tanabay'ın da direnecek gücü kalmamıştı artık. Ama yorgaya binmiş olan deri ceketli adamı tanıyamadı. Nasıl olsa kolhozdan onun yerine birini gönderirlerdi. hem de ikiz. Koranın arkasına geçerek elindeki ölü kuzuları öbür ölülerin üzerine attı. gelin hele!. yatarsan kalkamaz ol! Elveda Gülsarı/165 sil olur da onun çenesini kapatacak bir laf bulamazdı! "Çoban değneğini fırlatıp attı da gitti sümüklü!" Onun bu yaptığını Tanabay'ın aklı almıyordu. Sütü nereden bulacaktı. yıkık-dökük korada. Tanabay onları beklemedi. Aynı anda birkaç koyun birden doğuruyor.enginel elveda gülsarı Delik-deşik.com. Kalkmak istemişti ama. Kızarsalar kızsınlar! Sen adamı yemsiz.cizgiliforum.
Segizbayev'in yüzü birden kıpkırmızı oldu.Ne oluyor yoldaş? dedi ölü koyun yığınlarını göstererek. Suçlu gibi duruyordu. onu doğduğuna pişman | etmek için. Dostunun önünde suçlanacağım.Herhalde kuzular benim komünist olduğumu bilmiyorlar! diye patladı Tanabay.Niye öyle konuşuyorsun Tanabay? Neden her şeyi anlatmıyorsun? 101 . Sonra Tanabay'a döndü: .Rezalet bu! Nereye gitsen aynı şey. üzengiler üzerinde doğruldu. Olduğum gibiyim. Segizbayev'e dik dik bakarak sordu: . Sen komünist bir çoban olduğun halde kuzuFann neden ölüyor? . zor durumda kalacağını biliyordu. . . Atlar ter içinde. kuzuların da bu yüzden plüyor! dedi Segizba-yev. bizi geri bırakmaya çalışıyorsun! .Eee. Böyle derken. daha başka diyeceğin var mı? Çora araya girdi: . Tanabay'a selam bile ver.Söz verdim. soluk soluğa idiler. Planı baltalayan.^ meden bağırıp çağırmaya başladı: .. Bunları Çora'ya bakarak söylüyordu. Ama içi acılarla doluydu. kırbacını uzatıp. evet öylesin! Kolhoz malına isteyerek zarar veren bir halk düşmanısın! Senin gibilerinin partide işi yok! Se/ün yerin hapishane! Sosyalistlik yarışında önümüze engel çıkarıyorsun. Sanki içinden onu tutan bir bağ. Birden öfkelendi. Dudakları titremeye başladı.Nee! Sen sosyalistlik adına söz vermemiş miydin? .Hatırlamıyorum. Şunlara bak!. sert bakışlı görünüyordu. kendi örgütünün komünistlerini böyle* mi eğitiyorsun? Bu ne biçim komünist? Sizden cevap istiyo-1 rum! Çora başını öne eğmiş. Sonra bağırdı: . gönlünün yayı kopmuş.com.Evet.www.cizgiliforum. Bu herif hiç umurunda değildi.Neye söz verdin? . Aradığı suçluyu bulmuş olmanın sevinciyle ve bu küstah çobana haddini bildirmek. Çora'nın yüzü perişandı. hiçbir şey söylemiyor. Bir an donakaldı ve ağzını açmadı. malların kınlma-| sına sebep olanlar bunlar işte! Bugüne kadar ne yaptınız burada? Komünistleri. koyun ölülerini gösteriyordu. Dünya umurunda değildi.Evet. İçindeki acının bu dürtüsüyle isyan etti.Ben nasılsam nasılım. Yorganın üzerindeki adam ise 166/ElvedaGülsan 'Ijj i* öfkeli. Ağzına geleni söyleyecekti artık.İşte. boşanmıştı. dizgin kayısıyla oynar gibi duruyordu. Önce Çora'ya ba-1 ğırdı: "Siz burada ne yapıyorsunuz? Adamların verdikleri 1 sözleri bile bilmiyorlar. Çora'nın yerine Tanabay cevap verdi: Elveda Gülsan/167 . . benim yerim hapishane! Hapishane! diye cevap veren Tanabay için bu herifin sözleri bardağı taşıran son damla olmuştu.enginel elveda gülsarı Konuklar koranın önüne gelip durmuşlardı..
Yerden eline gelen bir avuç toprağfalıp üzerlerine attı. hapishane!" diye soluk soluğa geri döndü.enginel elveda gülsarı .cizgiliforum. İki adam atlarının başlarını çevirdiler.Gülsan çekil önümden.Benim yerim hapishane! Hapishane! Defolun buradan defolun! Benim yerim hapishane! Hapishane! Sonunda "Yerim hapishane. Köpeği. çekil! İndireyim şu tırmığı deri ceketli herifin kafasına! Genç yardımcı kadın koşarak geldi.Bu yüzden Segizbayev'e kaldırılan tırmık atın başına küt diye indi. bir değneğe da-ğ yanarak topallaya topallaya kocasının yanına geldi: . beni hapse tıksana it oğlu it! Bu sözleri Segizbayev'e dönerek söyleyen Tanabay eline bir şeyler geçirmek için arandı..com.Boş yere vurdum. Köpek de havlayarak atların peşine düştü. Tanabay'ın gözü dönmüştü. Atından indi.www. Çora sapsarı olmuştu. Ama Tanabay onun farkında bile değildi. sizi öldürecek! diye bağırdı. Bir yandan da bağırıyordu: . Gülsan'nın kafasının neden öyle inip inip kalktığım. ileri geri gidiyordu.Ay sen ne yaptın! ne yaptın! .Çabuk. kolhoz için ölesiye-bitesiye çalıştığımı söylemek için mi? Bunu da biliyorum!. Koşarken sendeliyordu. kuyruğunu sallaya sallaya yanında dolanıyor. kaçalım buradan. Bir daha kaldırdı tırmığı. gemin neden dudaklarını yırtarcasına gerildiğini ve hayvanın şimşek çakan gözleriyle* ona çılgınca baktığını Tanabay anlamıyor. aklını başına topla! . . . Tanabay'ın kollarına asılarak tırmığı almaya çalıştı.Defol git başımdan! diye Tanabay onu eliyle itti. 168/ElvedaGülsan r Korkudan ne yapacağını şaşıran Segizbayev yorganın dizginini çekiyor. yapmamalıydım. Belime kadar boka battığımı söylemek için mi? Bunu ben de biliyorum. Bu sırada Çora da sıçrayıp atına atlamak fırsatını buldu: . görevini yapmış olmamn övüncüyle.Boş yere de ne demek? Çok kötü oldu! Elveda Gülsan/169 102 .Tanabay! Tanabay! Sakin ol. bir daha atın başına indi.. büyük bir iş başarmış. Korkudan benzi sapsarı olan Caydar. Ama Tanabay onu iterek savuşturdu. at şaha kalkıyor.Yaa! Demek öyle? Sana da anlatmam gerekiyor öyle mi! Sen niye geldin buraya? Niye geldiniz? Şimdi ben soruyorum: Kuzuların kırılıp gittiğini söylemek için mi? Bunu ben de biliyorum. Tanabay arkalarından koşunca atlarını dörtnala kaldırdılar. Ömrüm boyunca ahmaklık ettiğimi. bir aferin bekliyordu. Arkasında duvara asılı duran tırmığı kaptığı gibi Segizbayev'in üzerine yürüdü "Defol buradan it oğlu it! Yok ol!" diye Segizbayev'e vurmak için tırmığı kaldırdı ve başladı savurmaya. ama bir yandan da bağırıyordu: . Lanet olsun verdiğim söze! Lanet olsun ömür boyu verdiğim emeklere! Hepsinin canı cehenneme! Defol git! Benim yerim hapishanedir! Sen bu deri ceketli yeni efendiyi niye getirdin buraya? Beni çileden çıkarması için mi? Beni hapse tıksın diye mi? Hadi bakalım.
hiç konuşmuyordu. acılara gömülüyor. "Artık bana kim inanır?" diyordu kendi kendine. Bektay'ın çekip gittiğini. nasıl bir kış geçirdiğimizi.cizgiliforum. hiç suçum yok!" diyordu kendi kendine. Yaptıklarına pişman değildi. ağlama! diyor. "Ne diye bekletiyorlar. İbrahim de bekliyordu. nasıl yaşadıklarım öğrenirler belki. Böyle deyince de yine kuşkulara kapılıyordu." Fakat bir dakika sonra başından geçenleri tekrar hatırlayarak. pek acelesi olmalı" diye geçirdi aklından." Ne olacaksa bir an önce olsun!" O kapalı kapının ardında herkes toplanmış olmalıydı. ama kendisi de ağlı-jferdu onunla birlikte. çizmelerine yapışmış Gülsan'nın sarı tüylerinden tanımıştı. parti ilçe komitesi olağanüstü toplandı. Ama mesele de bundan ibaret değildi. yandaki bekleme odasında çağrılmasını bekliyordu.ne diye işi uzatıyorlar?" diyordu Tanabay. anlayış gösterebilirler.www. başka çobanlara kolaylık sağlarlar.Bakasov yoldaş. Karısı arkasından tutup sırtım sıvazlayarak: . ben suçlu değilim. Ne var ki öfkeye kapılıp ağzına geleni söylemişti: Kolhoz için o güne kadar yaptıklarını kötüle-miş. "Gülsarı'yı kan ter içinde bırakıp hayvanın kılları çizmesine yapıştığına göre. Bekleme odasında.enginel elveda gülsarı . onu.Aklım mı oynattın sen! Ne yaptığım biliyor musun? Elbette biliyorum. Neden sonra kurul yazıcısı kapıdan uzatıp: . Birkaç dakika önce Çora da girmişti içeri. "Hayır. Bunca emek vermekle aptallık ettiğini söylemişti. "Belki bunun başkalarına bir yararı olur. Belki her şeyi anlatırsam. Tanabay başını kaldırıp bakmamış. Elleriyle yüzünü kapattı ve sarsıla sarsıla. "Bunun ne işi var burada? Leş bekleyen kuzguna benziyor" diye düşündü Tanabay ona sırt çevirerek. Çağrılmayı bekleyen Tanabay için vakit geçmek bilmiyordu. kargışlar yağdırmıştı. 19 O olaydan üç gün sonra. Sonra sustu. yem ve ot bulunmadığını. Tanabay başını kaldırıp bakınca kapının ardında gözden kayboldu. kuşkusuz bu ağır bir suç idi. "Beni cezalandıracaklara cezalandırsınlar" dedi kendi kendine. .Yorgaya boş yere vurdum. çoban Tanabay'ın ensesine bakıp içini çekiyor. uykusuz geçen geceleri. Tanabay'ın önünde biraz duraladı. İki büklüm olarak çöktü.com.. her şeyi anlatırsam.Yaptığı terbiyesizlik için her cezaya razıydı. nedense. 103 . Çobanların nasıl çalıştıklarını.. yumruklanm sıkıp dizlerinin 170/ElvedaGülsarr arasına kısürıyor. giriniz! dedi. Diken üstünde oturur gibiydi.Ağlama Tanabay. Ben bir halk düşmanıyım. O güne kadar kocasının ağladığım hiç görmemişti. Hükümet temsilcisine el kaldırmıştı. kendisinin suçlu olup olmadığına karar verememişti. vurmamalıydım. keçe çadır bile olmadığını. Bu üç gün içinde uzun uzun düşünmüş. hüngür hüngür ağlamaya başladı. dedi Tanabay soluğu kesilerek.. İbrahim. Tanabay Bakasov. Üzerinde Gülsa-rı'nın teri ve tüyleri bulunan çizmeler. O şartlarda işlerin nasıl yürütüldüğüne kendileri karar versinlerdi.
Kendini savunmak için söylemeyi düşündüğü şeyler. kabından dökülen cıva gibi bir anda dağılıp gitti kafasında. Tanabay içinden "bunlar kollarını iyice sıvamışlar" diye düşündü. bu yok' yakınmalarından farklı bir değeri olmayacaktı bu sözlerin. "Aktaş" kolhozunun çobanı Tanabay Bakasov'un. dedi kelimelerin üzerine basa basa. gerek sözle. Her şeyi. gerginliğini otoritesini sarsacak noktaya getirmeden işi nasıl bir çözüme kavuşturacağını pek bilemiyordu. ifade tarzı pek ağırdı. uzun masanın ucundaki sandalyeyi gösterdi. İçlerinden biri: . Onun karşısında kolhoz başkanı Aldanov vardı. Çobanların her zaman 'o yok.Sözde komünist demek istiyorsunuz herhalde. Her yanını ter bastı. Bu. hırıldayarak soluyordu. hepsi olmuştu. yüzünün bütün kanı çekilmiş olanı ise Çora. Suratı asıktı. Bu korkunç. Sonunda. Gözlerindeki bulanıklık geçmemişti daha. Başını kaldırıp masanın çevresindekilere baktı.. yüreği hızlı hızlı çarpmaya başladı. Birinci sekreterin sağ yanında azametli bir tavırla Segizbayev oturuyordu şimdi. Niye merhamet bekleyeyim ki? Suçlu muyum ben?" Kendisi için bir karar vermek üzere toplananların birbirine gizli rakip iki gruptan oluştuğunu ve bu olaydan iki tarafın da kendilerine bir pay çıkarmak için çırpındıklarını Tanabay bilmiyordu. Segizyayev'in kendi yerine göz diktiğini seziyordu ama. Tanabay'ı karamsarlığa düşürdü. Segizbayev'in raporunu okudu. Onu görür görmez nefreti uyandı.Segizbayev'in kendisinden de 172/ElvedaGülsan kötü ve korkunçtu. Tanabay konusundaki olumsuz tavrını apaçık belli ediyordu. Tırmıkla saldırabileceği bir şey değildi bu kâğıt. Bu anlatılanlar arasında Tanabay'ın reddedeceği hiçbir şey yoktu. Kaçkatayev.Komünist Bakasov'un durumunu konuşacağız. herkesi açık seçik görüyordu şimdi. Tanabay. Parti sekreteri.com. Kendini küçük düşürmeyecek bir çözüm yolu arıyordu kafasında.www. yeşil çuha üzerinde parmaklarını sinirli sinirli hareket ettiriyordu. gerek fiille işlediği suçlar tek tek anlatılıyordu. "Merhamet bekleyecek değilim. Gözleri iyice açıldı. kurşun gibi ağırlaşan ellerini dizlerinin üzerine koyarak oturdu. Ama raporun genel havası.Oturunuz! diyen ilçe kurulu birinci sekreteri Kaşka-tayev. "Bakalım ne olacak?" der gibi bir bekleyiş içindeydiler.cizgiliforum. Yürek atışları kulağının içinde güm güm ederek içeri girdi. diye mırıldandı. En solgunu. birinci sekreter başını önündeki kağıtlardan kaldırdı: .enginel elveda gülsarı Tanabay irkildi. Bir anda gözleri kararmış gibi herşey bulanık göründü. Orada duran adamlar bir sis bulutu içindeydiler sanki. bu iğrenç rapora karşı koyacak gücünün olmadığını anladı. Aklını 104 . Çora. Raporda. masanın uç tara-ûnda Tanabay'a yakın yerde oturuyor. Elveda Güisan/171 Masada oturanlar arasında en kara suratlısı dalağı patlamış gibi kızanp bozaranı Segizbayev idi. . Bu sözlerin hiçbir önemi yoktu artık. Bu kâğıt.
öyle! Bunun ne demek olduğunu. Kabadayılarla başa çıkmak için başka usullerimiz de var. Bakasov komünistlik adına verdiği sözü unuttuğunu söyleyince ona "halk düşmanı" dedim. "Yeni* efendi" demek de ne oluyor! Bakasov'a göre ben. bir Sovyet vatandaşı ve partinin temsilcisi olan ben. Savaşın ilk gününden sonuna kadar ateş altında yürümüştü. "Yeni efendi" imişim.Parti üyesi yoldaşlar.enginel elveda gülsarı mı kaçırmıştı? Bu korkunç -apcr karşısında onun söyleyeceklerinin ne değeri olurdu \v. Onun için o sözlerimi geri almak şöyle dursun. Bu görüşte olan yalnız Bakasov mu. izin verirseniz ben durumu biraz açıklamak istiyorum. Ama mermiler vücuduna tam isabet ediyor. onun gibi düşünenlerden sorumluyuz. böbürleniyordu. Meselenin bir de ÖQür yanı var. Elveda Gülsan/173 Bakasov gibi komünistlerden. "Deri ceketli" sözünü bir yana bırakalım. Segizbayev'in konuşması. Yani halkı ezen bir ağa! Evet. Yüreği. Kimse bir şey söyleyemedi. bütün vücudunu kevgire çeviriyordu. "Senin yerin parti değil. parti üyesi Segizbayev yoldaşın raporunu dinlediniz. komünist Bakasov'un davranışı basit bir kabadayılıktan öte bir durumdur. Ama haklı olduğumu görüyorsunuz.cizgiliforum. Eğer bu basit bir kabadayılıktan ibaret olsaydı. Bana "Deri ceketli yeni efendi" dedi.ard niyetini anlıyor musunuz? Daha başka bir şey söylemeye gerek yok sanırım. Sonra güm! diye aşağı ve hop! diye yine yukarı çıkıyordu. işlerin fena olduğunu görünce çok üzüldüm. Böyle olunca da..www.Bakasov yoldaş. Ah.com. duymazlıktan gelemem.. hapishanedir" dedim. bir yukan tırmanıp ağzına geliyordu. yüreğini. ne de bir başkasının. O raporda yazılanlardan hepsi korkmuş gibiydi. ama ne kendisinin. Segizbayev söz alıp konuşmaya başladı: . Bu sözlerimle ona hakaret ettiğimi kabul ediyorum. Herkesi süzüyor. Kendisinden özür dilemeyi de düşünüyordum. partiye kayıtlı komünistlerle kayıtlı olmayanlar arasında yürütülen siyaset ve eğitimle ilgili çalışmaların hiç de iyi gitmediğini göstermesidir. Bu olayın en önemli yanı. tıpkı cephede olduğu gibi uğulduyordu kulaklarında. Bakasov'un tehlikeli ve tavırlarının düşmanca olduğunda ısrar ediyorum.. evet. bir kopmuş gibi çöküyor. Ben ilçe parti komitesini temsil ediyorum. masadakilere tek tek baktı. Biz hepimiz. Anlattıklarının doğruluğunu kabul ediyor musunuz? . Bazı yoldaşları uyarmak isterim ki. Bakasov'un beni aşağılaması da değil. Aldanov: "Gördünüz mü nasıl işler oluyor?" der gibi. Şaşırmışlardı. nasıl çarpışırdı? Raporun okunmasından sonra Kaşkatayev Tpnabay'a sordu: . Bu yoldaşlara şunu söylemek istiyorum. Bu olay. partinin aşağılanmasına izin veremem.Evet. demek oluyor ki partiyi temsil ediyorum. şimdi olduğu gibi çığlık çığlık yanacağını aklına bile getirmemişti. bunu görmezlikten. Aktaş kolhozunda hayvanlarla ilgili durumu. Mesele. dedi Tanabay suratını asarak.. yoksa başkaları da mı var? Bunu bilmeliyiz.! Kiminle. ilçe parti komitesinin ideolojik çalışmalarda başarısız olduğunu da gösteriyor. ah! Neler geçmemişti Tanabay'ın başından. inanın ki onu bu kurula getirmezdim. Ey Tanrım! 105 .
Beni yanlış anlamanızı istemiyorum. Bütün bunlar kimin umurunda? diye düşünüyordu. siz bilirsiniz. Yine de çocuk sayılırdı daha. Bunu. gürle bakalım. "Raporumda belirttiğim hususlara bir kez daha kısaca değinmek istiyorum: Bakasov bizim yönetim düzenimizden. tam tersi.enginel elveda gülsarı Hayatimin aslı haline gelen çalışmam. baş dayanağım olan armanım (ülküm) ne oldu? Nereye gitti? Ölesiye-bitesiye çalışmamın sonunda. Onun bu davranışlarının Ceza Kanununa göre cezalandırılması gerekir. Sesiyle olduğu gibi.. talihsiz Bektay için dert174/ElvedaGülsan lenip duruyorum. . İçinden "Hadi evlat. 106 . her kelimesi de bir çivi idi." Segizbayev aşın isteklerde bulunduğunun farkındaydı. ömür boyu çabalamam. ola ola 'halk düşmanı' mı olacaktım? Bana böyle mi diyeceklerdi? Bir gün bana böyle diyeceklerine asla inanmazdım! Ben zavallı.Bakasov yoldaş. Bu odadan suçlu olarak çıkmalı ve tutuklanmalıdır. kolhozun parti örgütleyicisi Çora Sayakov'un da önünde açıkça söylemekten çekinmedi.Yani siz kendinizi herkesten daha akıllı mı sanıyorsunuz? . hiç değilse partiden çıkarılmasını istiyordu... Bakasov suç işlemiştir. yıkık-dökük kora için. sürgüne tutulan. . savunmamı niçin dinleyeceksiniz? Ne isterseniz yapın. Oradakilerin en genciydi.''•Kaşkatayev bu isteğe karşı çıkamazdı ve bu da Segizbayev taraftarlarının gücünü arttırırdı. "Deve istiyordu ki biye1 alabilsin. parti içinde herhangi bir yerde bulunması. Hepsi söylendi zaten. Segizbayev'in dili bir çekiç.Siz kendinizin samimi bir komünist olduğunuza inanıyor musunuz? 1 Biye: Dört yadını geçmiş dişi at. Tanabay onu yeni farkediyordu. bence asla mümkün değildir!. Bizim sosyal düzenimizin hepsinden nefret ediyor.Hiçbir şey. Kaşkatayev sinirlenmeye başlamıştı: . kolhozdan nefret ediyor. Ceza Kanununun 58. Omuzunda komsomol rozeti bulunan bir genç ayağa ilkti. Demek oluyor ki ben başından beri hep bir halk düşmanıymışım! Öyleyse benim fikirlerimi. kırılıp giden kuzular için. .Söz istiyorum! dedi bir ses.com. Elveda Gülsarı/175 . Çakıyor ha çakıyordu!.cizgiliforum. Sosyalist rekabetten nefret ediyor. beti benziyle de çocukluktan henüz çıktığını belli ediyordu.www.Hayır. Suçu.Hayır. . kendimin herkesten daha ahmak olduğumu düşünüyorum. hiç acıma. hepsini bastır. Bir hükümet temsilcisine görevi başındayken saldırmıştır. emeklerim. maddesine uymaktadır. Hele onun parti üyesi olarak kalması. kendinizi savunmak için ne diyeceksiniz? dedi. Senin yaşındayken ben de öyle yapardım.. ..Suçlu olduğunuzu kabul ediyor musunuz? . Onun için. Kimsenin gözünün yaşına bakmazdım" diye geçirdi aklından. komite Tanabay'ı mahkemeye sevketme kararı almazsa.Şimdi bunu kanıtlayamam.
kuzuların neden kırılıp gittiklerini çok iyi bilirim. . demek böyle? Komsomollarda iş ve disiplin böyle mi oldu? Kurallar böyle mi oldu? 176/ElvedaGülsan . işlerin ne durumda olduğunu. Siz bunu kolhozun durumuna çok üzüldüğünüz için yaptığınızı söylüyorsunuz. Bir de şu var: İşler hep eskisi gibi gidiyor. burası bir mahkeme salonu değil. oraya varır varmaz bağırıp çağırmaya başlamışsınız. hangi şartlar altında yaşadığını sordunuz mu? Kuzuların neye kırılıp gittiğini sordunuz mu? Kendi raporunuzdan da anlaşıldığına göre. Oralarda genç çobanlarla konuşurken utanıyorum. onun ne durumda.Hepimiz aynı kurallara bağlıyız. onun üzerinde duruyoruz.Konuşun Kerimbekov. Kolhoz koralarının ne durumda olduklarını gördünüz mü hiç? Yem var mı. Segizbayev yoldaşın sözlerine de katılmıyorum..Yaa. suçlayıcı konuşmasına devam etti: Kolhozumuza en çok emeği geçmiş. Biri araya girdi: .Ben Bakasov yoldaşın davranışım doğru bulmuyorum. toprağı çiğneyerek bozduğu ekin tarlası gözünün önüne geldi gitti. Kulıbay'ın buğdayları söküp çıkararak. Bu durumları görünce insanın içi kan ağlıyor!. dedi Kerimbekov. bana da halk düşmanı deyin bakalım.Affedersiniz ama.. tecrübeli komünist çobana hakaret etme yetkisini size kim verdi? Hadi. Peki. Segizbayev onun sözünü keserek karşılık verdi: . merhamet duygularımızı uyandırmaya çalışıyorsunuz.Kerimbekov yoldaş. ot var mı? Ben de bir çoban çocuğuyum. dedi Kerimbekov. Bir komünistin meselesi var. Onlardan çok şey istiyoruz ama gerekli yardımı yapmıyoruz. Sanki gök gürlemesi onun içinde kopmuştu ama sesi duyulmuyordu. Bize duygu değil kanıt gerek. biz de bir suçluyu yargılamıyoruz.. Bu davranışı için partiden bir ceza alması gerektiğine de inanıyorum. Duygu denen şeyi sakız gibi uzatabilirsiniz. Sinirlerini yatıştırmaya çalışıyordu ama bunu başaramadı. İşte onun için "Bakasov yoldaş niye öyle davrandı?" diye düşünmeElveda Gülsan/177 107 . bizim gönlümüzü yumuşatmaya. Kolhozlarda kuzulama döneminde çobanların ne zor günler geçirdiklerini bilmeyen var mı? Ben görevim gereği dağlarda. bu yaşlı. tartışılmasını talep ediyorum.. Sürü bakımının ne «lduğunu. kurulumuzda bir yoldaşımızın durumunu tartışıyoruz. Ancak ben. gerçekler gerek. somut kanıtlar.com. . Yine o anda baştan başa irkildi. kırlarda sık sık dolaşırım. İşte bunun için utanıyorum. bulutlan ve karanlığı yararak çakan şimşeğin o bir anlık ışıltısında görmüştü o tarlayı.enginel elveda gülsarı O anda.cizgiliforum.www. Biraz duraladı. o duruma çobanın sizden daha az üzüldüğünü mü sanıyorsunuz? Bunu hiç düşünmediniz mi? Onun sürüsüne vardığınız zaman. Öfkeli. Bu hayalden Kaşkatayev'in sesiyle sıyrıldı: . Bize Tarım Enstitüsünde öğrettikleri gibi değil. Sanki.Ben burada Segizbayev yoldaşın tutumunun ve onun davranışının da ele alınmasını. -Kerimbekov serinkanlı olmaya çalışıyordu.
koyun ve kuzular için ömrümü harcadım. ne uğruna canımı dişime takarak çalışmışım? Buradakilerin hiçbiri dağdaki sürülerle ilgilenmiyor! Umurlarında bile değil! Ne budala. silkeleyip atyı artık beni! Artık hiç birşeyin önemi yok benim için. dedi. Bana göre Burada bulunanların hepsi kabul eder ki. Kerîmbekov'u desteklediler.enginel elveda gülsarı miz gerek. Bu ne biçim hareket? Hiç böylesi görülmüş müdür? Temsilcilerimize hiç kimsenin tırmıkla saldırmasına göz yumamayız. Sayakov yoldaş. Kaşkatayev'in keyfi kaçmıştı: . Hadi ezdiniz. kendinden geçmiş. Hem siz Segizba-1 yev yoldaşa bu olayı bu kurula bildirmemesini niçin rica et-f tiniz? Onu şikâyetten niçin vazgeçirmek istediniz? Meseleyi örtbas etmek. komünist Bakasov ağır bir suç işlemiştir. Artık parti içinde ona yer yok.ran daha sonra kolhoz komünistlerine bildirirsiniz. Üstelik tehlikeli bir adammışım. Bakasov meselesini kendi parti örgütümüzde ele almamıza izin verilmesini isterdim. .cizgiliforum. duygu da duygu. Çora. siz bizi asıl meseleden uzaklaştırı-yor. siz kolhozun parti örgütleyicisi olarak... onların ne konuştuklarını dinlemiyordu bile. İlçe Merkez Komitesinin aldığı ka..Açıklamak istediğim. öyle olsun! Hepinizin canı cehenneme! Bunun başkalarına bir yaran olacaksa hiç üzülmezdim. hepimiz için yapılmış gibidir." diyordu içinden. . O durmadan kendi kendine sorular soruyordu: "Ben ne uğruna hayatımı adamış. Kerimbekov yoldaş.Oturunuz.Buna gerek yok.. parti yetkilisinin otoritesini sarsacak bir davranışı hoş göremeyiz. Aslında bu olaydan siz de sorumlusunuz.konuyu saptırıyorsunuz Kerimbekov yoldaş. .Evet. Bu yaptıklarım. Siz.. Bir ara Tanabay'ı savunmada başarıya ulaşır gibi oldular.Neyi açıklayacaksınız Sayakov yoldaş? Bakasov'un partiye karşı davranışı ve sözleri apaçık değil mi? Açıklanacak başka bir şey yok.Neyi açıklayacaksınız? . hayatımı buna harcamış olmam.Her şeyden önce ben.. İş iştir. onların umurunda değil. ne akılsız imişim meğer ben! Kolhoz için. Böyle birini o davranışta bulunmak #i zorunda bırakan. Bunu herkes kabul eder. Bakasov'un saldırısı hepimizi ilgilendirir.. dedi. 108 . raporda yazılanların doğruluğunu kabul ediyor musunuz? diye sordu Çora'ya. Makine ve traktör istasyonunun müdürü ile ilçe gazetesi redaktörü. kolhozun en iyi çobanlarından biridir. saklamak mı istiyordunuz? Ayıp! Oturunuz! Böylece tartışma başladı. merhamet duygulan yerine. halk düşmanıymışım! Madem ki öyle diyorsunuz. ama şunu da düşünün: Bakasov. ama açıklamak istediğim. onu bu duruma getiren nedir? İşte bunu düşünelim.www. O hareketi elbet bir ceza görür. komsomol işlerini haleyola sokmak için kafa yorsamz daha iyi edersiniz. Komünistleri eğitme görevini gereği gibi yapamadığı178/ElvedaGülsan Elveda Gülsan/179 nız için size de bir ceza verilmesi gerek.. Ama Tanabay yıkılmış.. beti benzi sapsarı olarak sandalyeden usulca kalktı: . Başka söyleyecek bir şeyiniz var mı? .com. hoşgörü.
. Oturun. ilçe komite üyesi Seğizbayev yoldaşa da tekdir cezası verilsin. fazlası değil.. 109 . Bir an durdu. bunun için de oylanması gerekmezdi. 180/ElvedaGülsan "İşte bu da bitti" diye düşündü Tanabay.Bakasov yoldaşın parti üyeliğinden ihracı konusunda bir öneri var. . . Bu kadarı yeter zaten. Tanabay Bakasov parti üyeliğinden çıkarılmıştır. hakaret ettiği. bir parti üyesi olan Bakasov'a onur kırıcı sözler söylediği.Gereği yok. Kendinize gelin. herkesin önünde beni kafamı kırmakla tehdit etti. O. köstek. Tanabay onun yüzünün aldığı biçimden. sonucu ancak Kaşkatayev'in yazıcıya verdiği emirden çıkardı: . Tanabay kalkan parmaklara bakmıyor.www. İsterseniz çağıralım.Sayıklıyor.Bakasov'u mahkemeye sevketmeye ve aleyhinde bir dava açmaya gerek yok sanıyorum.. Kaşkatayev henüz oyunu bildirmemişti. Kabul edenler?. Aldanov köpürüyordu: . Ama Kaşkatayev'in kafasında başka bir hesap vardı ve bunu da oya sundu: . Bu konuda Seğizbayev yoldaşa hak veriyorum.. dedi Kaşkatayev sert sert. ne dediğini bilmiyor! diye bağırdı Seğizbayev oturduğu yerden. Bunlardan üçü Baka-sov'un ihracı lehinde. Kurul üyesi yoldaşlar.cizgiliforum." sözlerini duyunca anlayabildi.Tutanağa geçin: İlçe Parti Komitesi kararıyla. Kaşkatayev yoldaş.Sonra ne oldu sanıyorsunuz yani? Olan şu: Biz ata zincir vurmak zorunda kaldığımız için. Kerimbekov oturduğu yerden fırlayarak bağırdı: „ * . Ama ona artık partide yer verilemez..Kerimbekov'un önerisini kabul edenler.Sakin olun yoldaşlar! dedi Kaşkatayev. Her yanı buz gibi soğumuştu. şu anda bekleme salonunda oturuyor. Disipline uymanızı rica ediyorum sizden! Artık her şey ilçe merkezi komitesi birinci sekreterine kalmıştı. büyük bir hata yapmıyor muyuz? Bir öneri daha var: Baka-sov'a ağır bir uyarı ve tekdir cezası verilsin. üçü de aleyhinde olduklarını bildirdiler. Bunu öneriyorum. Sonra "çıkarılsın" diye el kaldırdı. partinin ilçe merkezi kurul toplantısında bulunuyorsunuz. bana bu tehditleri savururken duyan tanıklar var.. Kerimbekov ısrar ediyordu: . hiçbirini görmüyordu. .Ben Segizbayev'e tekdir cezası verilmesini öneriyorum. el-kol hareketiyle konuşmasından bir şeylere çok öfkelendiğini anlamıştı. Sıra oylamaya gelmişti. Evinizde değil.com. Aynı zamanda. Kaşkatayev de Segizbayev'in isteği doğrultusunda karar verdi: . bir komite temsilcisine ya-kışlnayacak bir yöntem kullandığı için.. bakındı. Bu önerinin oya konulması durumu değiştirmez. yorga Gülsan.Bir dakika yoldaş Kaşkatayev. ama neye öfkelendiğini ancak "Zincir. .enginel elveda gülsarı Kolhoz başkanı Aldanov söz aldı. Şimdi oyunuza sunuyorum: Bakasov partiden çıkarılsın diyenler el kaldırsın! Kurul yedi üyeden oluşuyordu.
Olardan şimdi şimdi anlıyordu. arak her şey bittiğine göre. Böyle olunca. Artık parti üyesi değilsiniz. Hava sımsıcaktı. Tanabay da her şeyin bittiğini düşünerek kimsenin yüzüne bakmadan. Kendisinden bile iğreniyordu sanki. Parti üyesi kartını teslim ediniz. üye kartım çıkarmak için elini koynuna soktu. Kaşkatayev'in buz gibi soğuk ve cilalı masasımn üzerine bıraktı. Karşısındaki tanımadığı o delikanlı. Bu sırada hemen ardından kendisine hitap eden bir ses duydu.Evet. Seni mahkemede yargılanmaktan. Ezici bir sessizlik vardı. . sabırlı görünüyordu. Üyeler. ne diyorsunuz bu olanlara. Büyük bir üzüntü içinde: J . O yandan. kalkıp kapıya doğru yürüdü. Kılıfı çekip çıkardı. Bu kadan kötüydü. İşte böyle evlat. Ama bunu açıklayamıyorum. masamn üzerine bırakın. güzel bir akşamüstüydü. Parti sana doğru yolu gösterdi. Bir şey söylemek ister misiniz? Ne düşünüyorsunuz? Tanabay dönüp baktı. bir deri kılıfın içindeydi. üç aleyhte el kalktı. Kart. bu yandan insanlar gelip geçiyordu. Üyelik kartını taşımaya hakkınız yok! Tanabay. . Bir an evvel gitmek. Ve yine Kaşkatayev Segizbayev lehinde oy kullanarak.Ne diyebilirdim ki oğul. Biz kapılann tamamen kapanmadığını. dağlara kavuşmak en iyisiydi. Bu deri kılıfı Caydar dikmişti. Segizbayev böylece tekdir cezasından kurtuldu. neye baksa. hapisten kurtardı. Bırakırken masamn soğukluğunu hissederek ürperdi. burada herkesi susturamam M. Ona el kaldırmış. HerhalElvedaGülsan/181 de bir söyleyeceğiniz olmalı ama tek söz etmediniz ve belki de bunlann sebebi çektiklerinizdir. oyun oynuyorlardı. ceketinin altındaki kazağın iç kısmında. gitmek için kımıldamaya. Konuşan Kerimbekov idi ve sesinde bir içtenlik vardı: . Sonra yine hiç kimseye bakmadan gitmeye hazırlandı. yerlerinden kalkmaya başladılar. güneş pınl pırıl. Hemen az sonra Kaşkatayev sinirli sinirli konuştu: . sonuçtan memnun değilsin. Komite binasının önündeki alanda çocuklar koşuşuyor.Bırakmam mı gerek? dedi Tanabay. Vücudunun kokusu ve sıcaklığı sinen kılıfı.com. üçe karşı dört oyla önerinin reddedilmesini sağladı. Demek sen parti üyesi olmaya da lâyık değilmişsin. nereye gidiyorsunuz? diye durdurdu onu Kaşkatayev. onun omuzlanndaki kaygı yükünü. hakaret etmiş olsam da suçlu değilim. Ama Tanabay bütün bunlan çekilmez buluyor.www.cizgiliforum.Hımmm! Demek partiye güceniksin yani? Dikkat et yoldaş. Kılıf ince bir kayışla boynuna asılıydı. samnm bizim kapılar sana açılmaz! Binadan dışan çıkınca Tanabay serinkanlı. Daha kötü bir şey olmadan gitmeliydi buradan. o ağır darbeyi hafifletmeye çalışıyordu ve Tanabay onun karşısında kendini pek acemi görüyor. .Bakasov.Yoldaş Bakasov. Yalnız şunu söyleyebilirim: Ben suçlu değilim. Sen ise hâlâ kırgınsın. kusacakmış gibi iğreniyordu. Aşın bir serinkanlılık idi bu.enginel elveda gülsarı Yine üç lehte. daha da eziliyordu. 110 . er-geç partiye dönebileceğinizi umuyoruz.
hayvanın başını dağ yoluna çevirdi. Ben dobra dobra söylerim. bilmek istiyorsan. Arkasına dönüp bakmadı.Elbette söylerim.Ben senin dostun değilim. bütün işi çalışmak. diye söze başlamıştı ki dilini ısınp susmak zorunda katdı. ne 111 . Tanabay'ın tırmıkla kafasına vurduğunu unutmuş olmalıydı.enginel elveda gülsarı Atlann bırakıldığı yerde. Nereden öğrenmişti bütün bunları? Doğru: Kendisi cahildi. çalışmak. hep yöneten kişi olmuştu. Biraz bana bak. Gülsan kendi atının yanına bağlanmıştı. Hiç değilim! Sen de uzun süredir komünist olmaktan çıktın. Aradım. ölçüp biçip konuşmasını öğrenemedim daha.Bunu söyleyemezsin! dedi Çora üzüntüyle. . kollarını gevşetti. Nerede. İşlerin. Ah Gülsan.cizgiliforum. Beni bağışla. Tanabay sert bir şekilde sözünü kesmişti çünkü: . aradım bulamadım. içi kaltı ravuk=Dışı parlak. O ise halka doğruyu söylemekten korkuyordu. Sadece kendini öyle gösteriyorsun. Hep çekingen.Hey Tanabay.www. * Çora ona.Bana gücenme Gülsarı. Derdim çok büyük Gülsarı. nasıl konuşulacağını. hep ihtiyatlı. Öfkesi kaynayan kazan gibiydi. . Yanına yaklaşın182/ElvedaGülsan ca. Mutlaka düşüne taşına söylüyordu.Ne istiyorsun? Sen kendi yoluna git! . Bana sırt çevirme Tanabay. evin girişiyle konuk odasımn baş köşesine giden yol gibi güzeldi.Seninle konuşmak istiyorum. hayvandı işte. eski bir dosta bakar gibi baktı kara gözleriyle.com. iki komünist olarak ko-nögalım. Ne de olsa attı. Segizbaye ve Kaşkatayev gibilerinin söyledikleri gibi olmadığını bil miyor muydu? Onların sözlerinin "Dışı cıltıravuk. . kanı ise kararıp kaskatı olmuştu sanki. ama gitmişsin. ah! Onun boynu. Aleksandrovka yokuşunu geçtikten sonra yetişti. Ömür boyu önemli işler de bulunmuş. söz dinleyen bir öğrenci gibi başını kaldırmadan oturmuştu yerinde. yine çalışmaktı.ensesi. içi karanlık ve soğuk" olduğunu "ho lâf-boş lâf' olduğunu bilmiyor muydu? Bu Çora kimi kandı rıyordu? Niçin kandırıyordu? Elveda Gülsarı/183 Çora ona yetiştiği. Yine yüreği sızladı ve kaşlarını çattı. İki eski dost. Sonra. beraber döneriz diye aradım seni. sus-pus olmuş. Şimdi ne yapacaktı ki? Halk ona güvenmişti. terlemiş atının gemini çekip onunla yanyana koşturmaya başladığı zaman da dönüp bakmadı ona. çok büyük! Atın boynuna sarıldı ve gözyaşlarını tutamayarak hüngür hüngür ağladı.. Oysa Çora okumuş biriydi. komünist de değilim artık. Peşinden koşan yorgayı nal seslerinden tanımıştı. Ağırlığını bir ayağından öbürüne geçirdi. Tanabay ona bakmadan: . durduğu yerde ayağını oynattı. Tanabay'ın ona doğru geldiğini görünce. gelip geçen insanların önünde öyle ağlamaktan utanarak kendini tuttu. unut gitsin! diye fısıldadı yorgaya.. Gövdesi tunçtan bir heykel gibi güçlüydü. Çora da onun için eskisinden farklı bir kişiydi artık. Kendi atına atlayarak. Ne yapmıştı bugün? Kaşkatayev sesini yükseltir yükseltmez.. .
Oy kalbim! Göğsüm! diye inledi Çora. dalıp gidiyor.. Ççra'nın yüreğine bıçak gibi saplanan o sözleri söyledikten sonra ardına bakmadan gidiyordu. lemiyor.enginel elveda gülsarı söyleneceğini öğrenemedim. . diyor. arada bir çıkıp kapı aralığından Çora'ya bakıyor.Hey! Kim var evde? Dışarı çıkın.. Sesi çıkmıyordu. köy sokaklarında at koşturan bir haberci. 20 O akşam. Oysa Tanabay. dişleriyle aün yelesine 184/ElvedaGülsan sarılıyordu. Zor duruyordu atın üstünde. sonra aynı elini göğsüne bastırdı. Gözleri göz çukurlarına baüp yitmiş gibiydi. tarlaların içinden sürüp uzaklaştı. o zaman kendini hâlâ at sırtında. Gece bekçisi kadın lambayı yakmış. Tanabay'a bir şeyler söylemek için elini uzattı. hinldayarak koşmaya başladı. Durup dinlenmeden. sapsarı olmuştu. Ölüm kadar korkunç bir şey vardı bu seste ve Gülsan bunu sezmişti. Orada sobayı yakmaya çalışıyor. Sesi iyice kısılmıştı. her derdi sinesine çekerek ve 112 . bu son saatlerinde anlıyordu hayatın değerini. Bütün bunları Tanabay göremedi. Yorga. Çora gönderdi. Atın boynuna. Çora. Kulaklarını kıstı. Çora adamların gelmelerini beklerken zaman hiç bekElveda Gülsarı/185 . Göğsünü masaya dayamış. Tutamadığı dizginler Gülsan'nın boynundan sarkıp sallanıyordu. Köydeki bütün komünistlerin acele toplanmaları için haberci çıkarmış. köye döndükten sonra bir süre samanların üzerine uzanıp dinlenmiş. çabuk gelsinler. koluna girerek büroya götürmüşlerdi. her evin önünde durup sesleniyordu: . Tanabay'ın ardından bağırmak istiyordu. "Gülsan. çabuk! Hemen parti bürosuna gidin! Toplantı var.com. Çora'nın acılarla. Eve götürmek istemişlerdi ama Çora büroya gitmekte ısrar etmişti. dudaklarını ısırıyor. elleriyle. Acıdan inliyor.Ben bilmiyorum. kanı çekilmiş yüzünden soğuk ter şıp şıp damlıyordu. sonra at bakıcıları onu. Ara sıra gözleri kararıyor. Eyerdeki adam acılar içinde kıvranıyor. çabuk! Çabuk! . ancak bunca yıl sonra. sızılarla geçen ömrünü de damla damla tüketiyor ve Çora. iç çekip başını sallaya sallaya yine ön odaya geçiyordu. ben sapıyorum.cizgiliforum. şimdi onların bir an önce gelmelerini bekliyordu. yoldan ayrıldı.www. bir eliyle kalbini bastırıyor. damla damla akıp gidiyordu. çabuk eve götür beni! Çabuk Gülsan! Çabuk!. Çora'yı odasında yalnız bırakarak ön odaya geçmişti. O sırada Çora idare odasında oturuyor. Tanabay henüz dağ yolundayken.Ne oldu? Acelen ne? . Tanabay atının başını çevirdi. Çora'nın yüzü ölü gibi. Geçen her saniye. ağzını burnunu iyice açarak güçlükle soluk alıyordu. adamın sesinden ürkmüştü. Tanabay'la konuşmaya çalıştığını sanıyordu. çağırdıklarının gelmesini bekliyordu.. Burada yolumuz ayrılıyor. yelesine yapışıp soluk almaya çalıştı.
Zaman kötüydü. Çıkma-z| saplanıp başka yola geçtiği de olmuştu. şimdi daha iyiyim. Zaman ağır mı ağır. son görevini yapmak için bütün gücünü topladı. Komünistlerin hepsi gelince.com... Kocasını görür görmez ağlamaya ı başladı: 186/ElvedaGülsan .. parti örgütleyicisi Çora Sayakov ayağa kalktı.. geçiyordu. Gözleri yollarda kalan Caydar.. ama bunların pek çoğunu başaramamıştı. Saatlerce.. Sen kapının önünde bekle. Aldanov hakkında ne düşündüğümü de bilsinler. Herkes her şeyi bilsin: Tanabay'ın partiden çıkarılmasına karşı geldiğimi bilsinler. Nerede kaldılar? Biraz çabuk gelseler. Armanı (gerçekleştirmek istediği ülküsü) büyüktü. Korkma. . Dişleri titreyip bardağa çarpıyor." İlk gelen karısı oldu. sırtından eyeri aldı. kaçacağı başka yol yoktu artık. her şeyi anlatmam gerek onlara. işte şimdi yakasına sımsıkı yapışmışa. elinde bir fenerle kapının önünde onu bekliyordu. Kolhozumuz hakkında. Her şeyi anlatacağım.. Uçup gitmekte olan canını.Ah. Acılarım bastırıp. toplantıyı açarak konuşmaya başladı. şapkasını çıkardı. nefes nefese gelmişti. Dışarıdan..Bir şeyim yok.www. Başını kaldırıp dikleşti. Acımasız zaman tıp tip damlıyordu. Sapacağı.Ne oldu Çora? Neyin var? diye sordular gelenler. Ve bunca zamanın nasıl geçip gittiğini anlayamamıştı. Ama işin güçlüğü hiçbir zaman yıldırmamışti onu. acı mı acı damlalar halinde. Şu haline bir bak! Sen hiç canını. "Ah bir dayanabilsem. su göğsüne dökülüyordu.. çoktu. ne yapacağını da görsünler. Komünistler kendileri karar versin. hayatını düşünmez misin! Çora dinlemiyordu.. Tanabay'ı partiden nasıl ihraç ettiklerini anlatacağım. 21 Tanabay evine geç vakitte ulaştı. Nerede kalmışlardı çağırdığı insanlar? Niye gecikiyorlardı? Çok uzakta değillerdi ki!. Toplantıdan sonra beni eve götürürsün. şimdi herkesin yüzüne daha korkusuz bakabilirdi belki. Kıvrım kıvrım sarp yollardan gitmek zorunda kalmıştı. İlacını içerken kendisini götürmeye çalışan karısını eliyle itti. . Hadi çık. Kendimi de olduğum gibi anlatacağım. gelenlerin sesini duydu. gözünü dört açarak bakmıştı yollara.. İşlerin kötü gittiğini bir bakışta anladı.. Dönüşü olmayan bir sona geliyordu. Caydar feneri 113 .cizgiliforum. Onu yıldırmayan güç.enginel elveda gülsarı üstesinden gelmek için çalışarak geçirmişti yıllarını. Benden sonra onun ne söyleyeceğini de. umutsuz bir çığlıkla tutmaya çalışıyordu "Her şeyi. Sonunda böyle olacağını önceden bilseydi. Elinde ilaçlar olduğu halde koşarak... söylemek istediklerimi bir söy-leyebilsem" diye düşündü. Yeter ki bunları anlatacak kadar zamanım olsun. ah! Çıldırdın mı sen! Toplantı yapacak başka vakit bulamadın mı? Hadi eve gidelim. dedi karısına. insanlarımız hakkında her şeyi anlatacağım. Tanabay hiç konuşmadan atın ağızlığını çıkardı. sessiz sessiz. Bu işin nasıl olduğunu. tıp tıp akıyor.
koşmak. orada uzanıp kaldı. O niçin uyanmıştı? Niçin? Hiç uyanmamayı istedi. Bunlar geliyordu aklına. böyle yaşamaktansa ölmek daha iyi. koşmak. hiç kimseyi görmek istemiyor. Sen tfe haketmiştin. Sonra Komite toplantısı canlanıyordu gözünde. . ne zaman nasıl yattığını bilemedi.Çok mu yoruldun? .. onun hakaretlerini.enginel elveda gülsarı tutuyordu. onu hiçbir şey ilgilendirmiyordu.cizgiliforum. düşüp kafasını kınncaya kadar koşmak. Çok huzursuzdu. Aa. kuzular meleşiyordu. sallaya sallaya. daha iyiydi. demek korada idi! Dışarıda şafak aydınlığı vardı.com. Karısı içinden "Keski kasabada içip zil-zurna sarhoş olsaydı. Bunların hepsini gözünde canlandırıp aklına getirince.Bektay'ın da. Bir halk düşmanı olarak suçlandığım hatırlıyordu. Onlara saman ve arpa unu göndermişlerdi. bembeyaz kar üzerinde Bektay'ın kapkara ayak izleri geliyordu gözlerinin önüne. yeni çobanın da.. sesini bütün dünyaya duyurmak." Uyandığı zaman başı kazan gibiyidi. Segizbayev'in. Bu bize az bile. yeniden o tırmığı kapmak. 114 . kuzuları kıra çıkarmışlar ve hayvanlar taze ot otlamış-lardı. Oysa Caydar'ın ona iyi haberleri vardı. Sonra açık koraya çıktı. Ona söyleyecek söz. dedi Caydar. Bir köşeye yığılmış samanın üzerine çöktü. Yanıbaşında koyunlar öksürüp aksırıyor.Hadi yat.. Yattığı yerde bir o yana bir bu yana dönüyor. çalışmak. sonra 188/ElvedaGülsan bir dere yatağına girmek. Tanabay hâlâ ağzım açıp tek lâf etmiyordu ve bu suskunluğu korku veriyordu.Çok bağırma. . Yaşamak. verecek cevap bulamadığını da hatırlıyordu. bağıra çağıra karanlıklara dalmak.Niye bağırmayacakmışım! Neden gizleyecekmişim! Bir köpek gibi kovdular beni. Uzun süre kendine gelemedi. dünyada ne varsa unutup uyumaya çalışıyor ama uyuyamıyordu: İşte. biraz dinlen. Ne diye öyle bakıyorsun? Ne diye dikilip kaldın? .Ne yorulması? Partiden kovdular beni! . yardımcı kadınlar duyacak. . sürünün de.www. Elveda Gülsan/187 . Nerede olduğunu. Halk düşmanı ha! Ömür boyu çırpınmasının sonunda gördüğü karşılık bu idi. . O gün hava ısınmış. Bütün bunlar gözünde canlanınca.. diye bir-küfür savurdu Tanabay. Hiçbir şeyi. yorganın üzerinde kendisine bar bar bağırışı kulaklarında uğulduyor.. Hiçbir şeyin anlamı. değeri yoktu artık. Artık ölmekten başka yapacağı ne vardı? Ölsün.. belki o zaman bu kadar üzgün olmazdı" diye düşündü. "Evet ölmek daha iyiydi!. yeni bir çoban göndermişler. diye düşündü. uz gitmeyen işler için kaygılanmak.Bektay'ın sürüsünü ayırdılar..Ben bilirim ne yapacağımı! Tanabay kapalı koraya gitti.. Bunu haketmiştim zaten. hapse tıkma tehditlerini yeniden duyuyordu. Koyunlara bir göz attı. Tanabay ona tek lâf etmiyordu. Karanlıkta bir süre dolandıktan sonra kapalı koraya girdi. Cam ne konuşmak istiyordu ne de yemek.
Gidip gitmemek sana kalmış.Biraz dışan çıkar mısın. O sırada Tana->ay korada temizlik yapıyordu.. gökyüzünü kara bulutlar kaplamıştı. Gördüğün gibi hava da bozuyor. Önceki acılan birden depreşiverdi.Bir iş için köye inmiştim. Dağlar sislere bürünmüş.. Dönüp evine geldi. budalalık olduğunu anladı. Bu yüzden Tanabay onlara içinden teşekkür ediyor. Mutlak gelsin. Caydar kocasımn sözlerinden utanarak: . ama bu ani değişiklikten kuşkulanmasınlar diye kendini tutuyordu. Yağmur ya da kar yağacak gibiydi. o da bir avuç daha alarak üstüne döke döke içiyordu. sürüyü koraya getirdi. bu defa çok ağır hasta. Kalkıp çaya kadar uzandı. Burada işler başımdan aşkın. hiç kimseye belli etmeden bir yerlere sokuşturdu. hiçbir şey olmamış gibi çalıştılar. Daha sonra otlağa gitti. gider.cizgiliforum. Tüfeğini. dediler. Oradan geliyorum. yaşadıkça da bu yerleri daha çok çiğneyecek. Hava kararmaya başladığı sırada bir atlının gelmekte olduğunu gördüler. ama olanlan unutmak ve cesaretini yitirmemek için kendini zorluyordu.İyi düşün.. Onu görmek istemiyordu. o her zaman hastadır zaten. şimdi gitmem gerek..enginel elveda gülsarı . Karşılaştıklan zaman biraz konuştular. gidecektir. istasyona karşılamaya gitmişler. Değişen bir şey yoktu sanki. Hayır! Daha yaşayacaktı. titreyen parmaklan arasından akıyor. 190/ElvedaGülsan Elveda Gülsarı/191 115 . Ben görevimi yaptım. fişekliği. Çayın kıyısında küçük buz parçalan yüzüyordu.Ben doktor değilim ki.com.Ha. Şimdi biraz kendine gelmişti. Dışan çıkıp gelen atlıya 'hoş geldin' dedi. Korayı temizleyip yere kuru saman yaymak gerekiyordu. Seni görmek istiyor. Tanabay yine kaşlannı çatmaya çalışıyor. Karanlık basıyor. Kansı kapalı koranın kapılına geldi: . . Avuçlayıp aldığı su.Haber verdiğin için sağ ol.. Sağ ol. Yine var gücüyle işe koyuldu. Onu ilk farkeden ve karşılayan Caydar oldu. Tanabay kamının ses tonundan kötü bir haber alacağını sezmişti. nasıl kıyardı? Segizbayev gibileri için ölmeye değer miydi. çok işler yapacaktı. saçmalık. Az önce aklından geçirdiği kendini öldürmek düşüncesinin. dedi. Nerden geliyorsun? . Sonra biraz durarak: . haber verdim. yalnız bir kez verilen cana. Gelen.www. İnsan denen varlığa. içeri buyur. demek sensin Aytbay. O akşam hava bozmaya başladı. "Ay Allah! Yine mi Çora?" diye düşündü. Aytbay atının başım çevirdi. yakındaki sürülerden birinin çobanıydı.Sen bilirsin Taneke. Çora'nın çok hasta olduğunu sana bildirmemi söylediler. Su buz gibiydi. gelen var. ama gitmeyeceğim. kızlanna ve yardımcılara daha yumuşak davranmak istiyor. Artık karısına. .. dedi. Eğilip avuçlarıyla su içti.. . . in aündan. Yeni doğmuş kuzulan soğuktan koruElvedaGülsan/189 mak için çare aramalıydılar. Okuldaki oğlunu da çağırmışlar.Gider. O gün. hiç konuşmadan ve durmadan çalışıyordu.
Tanabay'ın giyeceklerini orada bırakarak çadıra gitti. dedi. Caydar. Atlı uzaklaştıktan sonra karısına çıkıştı: . Tek başıma da ölebilirim.. Sonra ömür boyu içinde ukde kalsın mı istiyorsun? . kuşağım. Sonra el ne der? .. O başka yola gitti. El ne dermiş? Ne derse desin! Umurumda değil. Nasıl yardım edebilirim mi diyeceğim?" Hayır.. Ben çadıra gidip ateşe bakacağım.cizgiliforum.. Elini hiddetle salladı ve sonra kalkıp koraya gitti.Hadi vakit kaybetme. gitmeyeceğim. . Yatışmıyordu. Gitmeyeceğim dedim.Bak Tanabay." Sonunda Caydar geldi. Tanabay bu konuda karısıyla konuşmamak için eve gitmiyor. Hay senin canından değerli şefliğin batsın! Bundan sonra seni bir daha görürsem gözlerim çıksın! Kızarsan kız. Doğuran koyunların kuzularını alıyor.İşi vaktinde bıraksaydı. emekli olsaydı. inleyip durdu da yine at sırtından inmedi. Benim dostum-mostum yok artık.Sen ne dediğini düşündün mü hiç Tanabay! . hafiften kar yağmaya başlamıştı. şimdi böyle ağırlaşmazdı. bugüne kadar senden benim için bir şey yapmanı hiç istemedim. Benim için hiçbir şeyin önemi yok artık. kar tanelerinin yere düşerken çıkardığı o varyok ses bile duyuluyordu. Büyük sessizlik içinde. Ben de kızıyorum ve kimsenin umurunda olmuyor. çok düşündüm de ne oldu? Sonunda partiden kovdular beni.. benden bir isteğin var mı? diyeceğim.com. Tanabay'a göre bir şey değildi bu. birbirlerini iten koyunlara küfürler savuruyordu..Hadi giyin. Ömür boyu hastalıktan kurtulmadı. iyi misin. Bu ilk değil ki. :4 . gücen-mişliğini bana bırak. bunu yapamazdı. Ama öfkesi kabarmıştı bir kere. meleşen kuzuları bir köşeye sürüyor. Çora'ya söylediklerini aklından çıkaramıyor.. Bir zamanlar dost idik ama artık bitti. Benim için hiçbir şeyin önemi yok artık.Boş yere ısrar etme. giyeceklere el sürmedi. . kıvılcım.Düşünecek ne var bunda! Yetti artık! Düşündüm. Tanabay yerinden kıpırdamadı. eldivenlerini ve önemli ziyaretlere giderken giydiği börkünü ve ceketini de getirmişti. keçeye..Hayır! dedi Tanabay başını inatla sallayarak.Niye ukde kalacakmış? Korkma ölmez. Artık umurumda değil. Şimdi istiyorum. ". Tanabay'ın muşambasını.İyi düşün Tanabay. saygıyı. Acını." Karanlık iyice bastırmış. Bir süre yatar yüıe kalkar. karısı da onun yanına gelmiyordu. . homurdanmaya devam ediyordu: "Gidip de ne yapacağım? Nasılsın. Git oraya! İnsanlığını unutma. yeni çizmelerini.. İnadını kıramıyor. Gerçekten dost idiyse şimdiye kadar neredeydi? Hayır. ben başka yola.enginel elveda gülsarı Tanabay hiçbir şey söylemedi. gitmeyeceğim! . "Beni zorla gönderemezsin. kor parçası sıçrayabilir. 116 .www. Ölüm döşeğine yattığım zaman beni yoklamaya da gelmesinler. .Benim adıma nasıl cevap verirsin! Gidip gitmeyeceğime ancak ben karar verebilirim. "Gelmezsen gelme!" diye söylendi Tanabay. Sen hep insanlığı. iyiliği düşünürsün.
bu inadından utanmaya başladı. "Hay inatçı kadın! Bu karanlıkta nasıl gidecek?" diyordu aü eyerlerken.Sabah erken yola çıksam olmaz mı? dedi. karanlıklar içinde yapayalnız yol alıyor. Tanabay kan silkip atmak için bir harekette bulunmuyor. "Bir hayvandan farkım yok benim. Tanabay hiç sesini çıkarmadan giyinmeye başladı. Gelip geçen günleri. Köy halkının okumuş.Öyleyse hemen giyin! diye muşambasını uzattı. Düşüncelere dalıp gitmişti. duygularımı böylesine açığa vurmam niye? Nelere uğradığımı. Üzüntümü. işe yaramaz adamın biriyim ben. onun ne suçu var? Beceriksiz. 117 . "Ya bu karanlıkta yolunu şaşınrsa.." Tanabay ata eyer vururken yaptıklarından. eyer üzerinde Elveda Gülsarı/193 kımıldamadan oturuyordu. sakalına yapışıp kalıyordu. Onun elini sıkıp ilk kutlayan da Qora idi. Caydar. seyrek ama iri iri düşüyordu yere. yoksa iş işten geçmiş olur. onu zorlayan yok. kaşlarını çatarak Caydar'ın yanına geldi.Evet. İlk adımı yine karısı attığı için memnundu.Canımı sıkmasana! Gitmeyeceğim dedim ya! Caydar öfkeyle bağırdı: . omuzuna. Çocukluk günlerini de. Caydar devam etti: "Eğer bir erkek değilsen.Atı eyerledin mi? dedi Caydar. sen evde sümüğünü çeke çeke otur.Hadi kalk giyin! Tanabay emre uyan bir asker gibi ayağa kalktı.www. bana hemen atı eyerle!" Tanabay.cizgiliforum. Kendi resmini basan. Kanal açılmasında beraber çalıştıklarını hatırlıyordu. . O zaman senin yerine ben giderim. Caydar bir adım daha yaklaştı. Öfke aklımı başımdan aldı.. Hayvanım hayvan!. Kar ince ince sepeliyordu. ne kadar acı çektiğimi herkes görüp anlasın diye mi? Karımı da çok üzdüm. öldürsen bile sözünden dönmezdi. Baharın son kan. Onu sözünden caydıramazdı artık. Süsmek için başını eğen bir boğa gibi. kendi istedi. fenerin solgun ışığında yüz ifadesinin korkunç olduğunu ve gözlerinden od fışkırdığını gördü Tana192/ElvedaGülsan bay. Bunu nasıl yaptığını kendisi de anlayamamıştı. Sözünü geri almak da zoruna gidiyordu. yitip giderse ne olur? Ne yapalım. Yine de bir onur meselesi yaparak: . • . Köyün yüzünü ağartan bir gençti. Ben şimdi gidiyorum. dipsiz bir girdap gibi döne döne akıyordu. Çora da gencecik idi o zamanlar. hayatının uzak geçmişini düşünüyordu. Komsomola birlikte katılmışlardı. ay-t dın'genci o idi. Dağlarda gece..com. Sonunda reddettiği ağır hasta dostunun çağrısına uyarak. hemen şimdi gitmelisin.enginel elveda gülsarı Caydar yine geldi: . ondan söz eden gaze--'. ağır ağır atı eyerlemeye gitti.Olmaz. koluna. . . partiye birlikte girmişlerdi. kar taneleri başına. gitmezsin.! teyi ilk gösteren Çora olmuştu.Daha giyinmedin mi? ." Biraz durdu.
www. Onu düşünüyordu: "Çora nasıl acaba? Ağır hasta olarak yatıyor muydu.. bütün bölgede olduğu gibi onların da çok iyi tanıyıp saydıkları. rüzgâra kulak verdi. Tanabay üzengiler üzerinde doğrularak kalktı. Ağlayan birinin ta göğe yükselen. Sonra hep birden eyerleri üzerinde ileri geri sallanarak.. sabahın bu erken saatinde. Artık kendini bağışlayabilir miydi? Karla kaplı sokaklardan geçerken. Ne büyük aptallık. son sözünü söylemek. dönüşü olmayan yolculuğuna çıkarken. olamaz!" diyordu. önünde bir atlı grubu gördü. sonra birden kesilen çığlığı idi bu. O saatte sokaklar ıpıssızdı. yer yarılsa da içine girsem diye düşünüyordu. Çora'yı bir öz kardeş gibi sevdikleri. Sonra atını dörtnala 194/EtvedaGülsan » " kaldırdı. Herhalde. ilçeden dönerken Çora'nın yorgaya binerken kendisine yetiştiği zamanı da canlandırıyordu gözünde. "1 Tanabay'in Çora'ya karşı buz kesilen yüreği yavaş yavaş çözülmeye. "Olamaz! Nasıl olur. pek değerli komşuları Çora'nın ölümü için yas tutmaya. kar altında kalan bahçelerin çıplak ağaçları arasından uzayıp gidiyordu her yana. Atın başını çekip durdurdu. öyle bir ses duyar gibi olmuştu. olanları konuşmak helalleşmek mi istiyor?. O zaman anladı Çora'dan hiçbir umut kalmadığını: Çora ölmüştü! Çayın karşı yakasında oturan Kazaklar.com.. suçluluk. Ağzından burnundan soluyor. parça parça oldu. öyle olmasa okuldaki oğlunu ne diye çağırsınlar? Belki bana bir diyeceği vardır.. Ölüm döşeğine yatmış bir adamın son dileğini yerine getirmemek bağışlanır bir suç muydu? Bu dileği yerine getirmemek şerefsizlik değil de neydi? Tanabay.. Çora nasıldı acaba? Biraz daha hızlı gitse. yumuşamaya başladı. Pekâlâ mümkün olan olaydan sanki kendisi sorumluymuş gibi.cizgiliforum. Tanabay atını hızlandırdı ve az sonra köy göründü. Biricik dostu Çora. ne bağışlanmaz bir davranıştı bu! Bir kara yüzlü olmuştu.. Kar hâlâ yağıyordu.he-lalleşmek için onu çağırmış.. yüksek sesle ağıt söylemeye başladılar: • Oy ciğerim oy! Vay ciğerim vay! "Kazaklar da gelmiş" dedi Tanabay içinden. pişmanlık ve utanç duygularının ağırlığı altında eziliyor. Aman Tannm! Ne ağır sözler söylemişti Çora'ya. köy sokaklan. köy tarafından şafağın sessizliğini bozan soğuk bir ses geldi kulağına. Buradan. Önündeki bayın aşınca oraya varacaktı. oysa kendisi inatla bu çağrıyı reddetmişti.enginel elveda gülsarı ¦¦¦'.. Caydar niye yüzüne tükür-memişti onun! Ona ne deseler. buz gibi soğuk havayı içine çekiyordu. onun cenaze törenine katılmaya geliyorlardı. ne kadar hakaret etseler azdı. bir an önce varsaydı. Çok kısa bir süre öylece durdu. Derken. Sonra evlerden birinin önünde toplanmış kalabalığı. Bu defa çok ciddi galiba. yüreği burkuldu. 118 . kimsecikler görünmüyordu. ağaçlara bağlanmış atları gördü.. Birden. Bir şey işitmedi. O ev Çora'nın eviydi! O kalabalık niye toplanmıştı oraya? Ne olmuştu? Yoksa Çora. Bunlar sessizce Çora'nın evine doğru gidiyorlardı." Şafak söktü. ona öyle gelmiş. Atını mahmuzladı ve o bayıra çıktı.
Birkaç kişi onu attan indirdiler. bağışla beni Çora diye bozladı Tanabay. ağladılar. kıvançta ortak. bu çığlıklanyla Bibican'dan da bağışlanmasını diler gibiydi.cizgiliforum. bağışla! diye ağlıyordu Tanabay. eyersiz tutmak.Artık senin baban yok! Benim Çora'm yok! Bağışla." diye düşünüyordu bir yandan. o da kendisi gibi ağlıyordu..Bağışla beni Çora! Bağışla beni! diyordu durmadan. Ama Bibican gelmedi. . Tanabay bunu duymamıştı. yarışElvedaGülsan/195 larda ortak.. koluna girip kalabalığın arasından geçirdiler.. Çora'nın öğrenci oğlu Samansur. Sahipsiz kalmıştı soylu yorga. Yalnız Çora'dan değil. köyün ıssız sokaklarında yankılanan bir haykırışla: * Çoraaa! Çoraaaa! Çoraaa! diye. Çora'sız kalan bizlerle birlikte ağlayın!". işlediği suçlar için. Tanabay yüzünü bindiği atın yelesine gömdü. bir gelenekti. dile getiremeyip içine attığı her şey için ağlıyordu. ömür boyu yitirdiği her şey içindi: Artık hiç göremeyeceği Çora için. . yüzünü duvara dayamış. Bibican'ı da gördü. İşte.. gözyaşlarımı kendi eliyle silse. çektiği bunca sıkıntı için ve eziyetler için.. Birileri gelip onları ayırdı. o müthiş fırtınalı gece için. toylarda ortak. bu dünyadan göçen dostu için sel gibi gözyaşı dökmeye başladı. Gülsan orada bağlı duruyordu. Sonra Tanabay kalabalığın arasına girdi. karşı196/Elveda Gülsan sında duran Bibican için.com. Tanabay. kamburu çıkmıştı. Tanabay'ı yatıştırmaya çalışanlar başkaları oldu: 119 . avluda. Çora'nın evine gelmişti. Çevresindeki yüzler bulanık bulanıktı. Sonra o da dövüne dövüne. "Bibican yanıma gelse. Şimdiki ağlayışı. Herkesi yakından görüyordu şimdi ve o sırada. Ağlayın kardeşlerim. ağladılar. Kara bir örtü koymuşlardı üstüne. Çora'nın oğluna götürün onu. Gözyaşları iri iri damlalar halinde akıyordu. Tanabay. sağ olun" dedi içinden. Gelmedi ama. Örtüyü kar kaplamıştı. sonra tekrar başını kaldırdı ve tekrar kapandı. "Biz ta en eski atalarımızdan beri herşeyde beraber olduk: Tasada ortak. Neler neler içinde o gözyaşları.enginel elveda gülsarı Tanabay "Sağ olun Kazak soydaşlar. Gözleri yaş doluydu. Gözleri kararmıştı.Bağışla beni Çora. Kucaklaştılar. Tanabay'a döndü.. Karalara bürünmüş Gülsan için. bir mutlu ve aydınlık gün görmeden yaşlanıp gitmesi içindi. Sahibi ölen atlara böyle kara örtü örtmek. . Hıçkırıklar doldurmuştu havayı.. dedi.. bir sağa. onu. Bibican Tanabay'a gözlerini dikti.www. beni avutsa. O sırada biri: Tanabay'ın inmesine yardım edin.. kader ikisini ayırdığı için. bir sola sallanarak. Bibican'ın yarsız ve yalnız kalması. öylece duruyordu. öncekinden de büyük hıçkırıklarla sarsıla sarsıla ağlamaya başladı. Beli bükülmüş..
eyersiz. Kendini topla artık.. sarsılıyor. ikimiz. Tanabay. size söyleyeceklerim var. binicisiz. Atların toynakları altında ezilen bu yol genişliyor. Artık Çora yok. Suskundular. Yumuşak kar taneleri hâlâ uçuşuyordu havada. Göl kadar gözyaşı dökmek Çora'yı geri getirmez. gözyaşlarını dindiremiyordu. Ta-iabay içinden onunla da konuşuyordu: "İşte böyle Gülsan. karısı.. Çora'nın yolu bitmiş oldu. belli belirsiz.enginel elveda gülsarı . Çora'mn yanında. Mezarlığa giden yol boyunca. 22 Çora'mn cenaze namazı ikindide kılındı ve onu toprağa verdiler.com. dediler. Çora'dan aynldık. Tanabay'ın yedeğindeydi. Gökyüzünde donakalmış gibi hareketsiz duran bulutların arasından. Tann sana konuşma dili vermemiş. tüten semaverin yanından ve avluda yanan ateşlerin dumanlan içinden geçerek.Taneke.Bağışla beni Çora. Ve orada. acısını daha da arttınyordu. bağışla! Beni duyuyor musun? Bağışla. dedi.. . Yol.www. konuşan bir insanım. Oysa benim dilim var. tepe üzerindeki mezarlığa kadar uzandı. Kamyonun hemen ardında iki kişi yürüyordu. Cenaze alayı. kara bir şerit gibi görünüyordu. karalara bürünmüş Gülsan'yı götürüyordu yedeğinde. topla kendini. saElveda Gülsan/197 hipsiz. Dostunu o yolda öylece bırakıp. beyaz bir top gibi görünüyordu." diyordu. Çora'yı dönüşsüz yolculuğuna çıkaran cenaze alayı.. Yaya yürüyenlerden biri Çora'nın oğlu Samansur. beyaz keçeden kefene sarılmış Çora'mn cenazesini taşıyordu. Çora'mn son seferi için açıyorlardı o yolu. ikincisi Tanabay idi. bembeyaz karla kaplıydı. arkama bakmadan çekip gittim.cizgiliforum. güneşli.. Yetim kalmış Gülsan. sen ve ben.Bağışla Çora! Bağışla! Bağışla! Cenaze aşından sonra Samansur Tanabay'ın koluna girerek onu dışan çıkardı: . evin arkasındaki bahçeye geldiler. daha kötüyüm. yan kapaklan indirilmiş bir kamyon. Geriye kalanların hepsi atlıydılar. "Bu Samansur daha düne kadar koşup oynayan bir 120 . Çora'yı ben öldürdüm! O hiç gereksiz acı sözleri söyleyen dilimle öldürdüm!. sabır. "Hayat dediğin bu işte. İnsanların arasından. Tanabay durmadan tekrarlıyordu: . Köyün dışındaki yol. Birlikte evden çıktılar. İkisi de kendi düşüncelerine dalmıştı. Sarsılıyor. Çora'yı ebedî uykusuna yatacağı mekâna yerleştirdiler. Tanabay Çora'dan af diledi.Sabır Tanabay. bağışla! Bir tepecik meydana getirdiler. Oradan da 198/ElvedaGülsan ark boyunca yürüyerek devrilmiş bir ağacın yanında durdular ve bu ağacın üzerine oturdular. sanki. yumuşak. dilsiz hayvandan daha dilsiz. bir gün bitiverir" diyordu Tanabay. Bu sözler onu avutamıyor. dışanda konuşalım. Aynı kamyonda. çocukları ve yakın akrabaları oturuyordu. çağıltısız kara bir çay gibi akıyordu. O yolda sen niye kîşneyerek beni durdurmadın? Ne yapalım. Ama. Cenaze alayının önünde. Mezarlıkta Samansur'la birlikte kabre indiler.
Herhalde bu acı onu olgunlaştırmış. Biz de bunun için babayız. daha başarılı olmasını dileriz. Oysa onlar ikisi bir kişi gibiydiler. Beni Partiden çıkardıklarını biliyor musun? . Tanabay bunu o anda farketti. Yalnız.Biliyorum Samansur.cizgiliforum. dedi. beni düşündüren bir durum var. Kendimi hiç bağışlamayacağım. az sonra geleceğini söylüyorduk her soruşunda.. bana kızmamasını istiyorum.Ben size babamın bir vasiyetini. tıpkısıydı babasının. Gözleri sönüyordu. Tanabay.Partiden çıkarıldığıma göre. Artık son nefesini verdiğinde. ama söyleyemeden gitti. başkası götürmesin. onun üyelik kartını oraya götürmeye hakkım yok. biliyorum. Ölümünden bir saat önce yetiştim. şimdi kocaman bir delikanlı.enginel elveda gülsarı çocuktu. Yetişemedim.Sağ ol Samansur. Çora'mn aile içindeki yerini o dolduracak artık. bunlan söylediğin için sağ ol. Böyle de olmalı. Artık Ço-ra'nın yerine Çora sensin. Boşuna dememişler "Babalar ölür. bizden ileri olsunlar. Dilerim babası gibi olur. Çocuk babasının gençliğine çok benziyordu. benim parti üyelik kartımı o götürüp teslim etsin. ona layık evlat olduğunu gösterir. Seni Çora'yı dinler gibi dinleyeceğim. Tıpkısı. . Söyleyeceklerini söyle bana. . Size bir şeyler söylemek istiyordu herhalde. Sessiz hıçkırıklarla sarsıla sarsıla ağlıyordu. Kendi eliyle götürmesini söyle. Babana da şükran duyuyorum. ama Samansur babasının delikanlılık çağını bilmiyor. Sizi çok bekledi Taneke. Dudakları yine kımıldıyor. bizden bilgili. Şimdi onunla iki büyük insan gibi konuşuyoruz. .Samansur. ama oğullar onu yaşatırlar" diye. başkalarına da yararlı olsunlar. Tanabay hiçbir şey söylemedi.Babam size şunları söylememi tenbih etti: "Oğlum. bjunu söylemeyi sakın unutma. Çora dünyadan göçüp gitmişti. dedi. Hayatın anlamı da budur". Tanabay biliyordu. dedi S^mansur. 121 . Elveda Gülsan/199 . benim Tanabayım'a söyle. beni bağışlamasını.www. ah yetişemedim! Suç benim! . Tanabay'ın bir yansını. Çora'yı bilenler ve ananlar var oldukça Çora ölmez! . Kendilerine de.Kulağım sende oğlum. Bundan sonra gücü kalmadı. ileri götürürler. Oğullar bizden akıllı. . hâlâ birilerini bekliyor gibiydi.. bir şeyler söylüyordu ama anlayamadık. Biz yolda olduğunu. Partinin ilçe merkezi komitesine. Tanabay Çora'mn sesini duyar gibi oldu ve irkildi. hayatımn çok önemli bir bölümünü ve daha birçok şeyi alıp götürmüştü. Görüşmemiz gerekiyordu. ondan özür diliyorum.com. Oğullarımızın bizden daha bilgili. artık sen aile reisi oldun. Son ana kadar bilinci yerindeydi. Oğullar babalarının işlerini sürdürür. Babanın yerini oğul alır. dedi Tanabay hıçkınklannı keserek.Evet biliyorum. Çora kendisiyle birlikte.Ben geldiğimde babam daha ölmemişti Taneke. kocamış bir adam gibi sakalını sıvazlıyordu: . "Tanabay nerede? Gelmedi mi?" diye sorup durdu. size iletmemi istediği bir sözünü söyleyeceğim.
donmuş yolu nallanyla döverek koşuyordu. Babam size güveniyordu. kafasında yeniden canlamyordu. Unutmaya çalıştığı ne varsa. daha dün partiden kovulan Tanabay'ı niçin seçmiş. Çora'nın parti Elveda Gülsarı/201 üyelik kartını teslim etmeye gidiyordu. . Karşıdan gelen rüzgâr atın yelesini savuruyor. Çora ile Tanabay. Artık Çora konuşamazdı.www. Ayazdan kaskaü olmuş yol namlı yorganın nallan altında eziliyor. ne sağ iken ne de öldükten sonra Çora'dan kopanl-f?nayı haketmediğini anlardı. kışın ayazında. yeryüzüne yayılıyordu. Sen götürüp versen olmaz mı. Tanabay'ı uçar gibi götürüyordu Gülsan. Babam bu vasiyeti kime niçin bıraktığını biliyordur. Kartı verecek ve Çora'nın nasıl bir adam olduğunu anlatacaktı onlara. . Tanabay çoktandır binmemişti yorga Gülsan'ya. Kendisini de anlatacaktı. Gençliklerinde Çora ile birlikte. İleride. bir elin parmak-*ları gibiydiler. Buna kendiniz karar verirsiniz. vasiyeti böyleydi" deyin.com. Ben babamın vasiyetini söyleyerek görevimi yaptım. ufukta tek başına parlayan o yıldıza doğru koşuyordu. Bunu biliniyorlarsa öğrensinlerdi. doğan güneşe. İyi günlerde. sonra alev alev yükseliyor. çınlıyordu.Orasını bilemem Taneke. Yine anılar. Hiçbir zaman Çora'dan öğrenemeyecekti bunu. yazın sıcağında. altın renkli ışınlar süzülüyor. 'Çora konuşamazdı' derken yine yüreği parçalandı. şafak ağır ağır sökmekteydi. Bu vasiyeti yerine getirmenizi sözden rica ediyorum. büyük at Gülsan.enginel elveda gülsarı . hızlı ve düzenli koşma niteliğini yitirmemişti ve gücünün doruğundaydı. Gülsarı yine eskisi kadar hızlı koşuyordu. Ertesi sabah. niçin bunu vasiyet olarak söylemişti? Bunun anlamı neydi? Bu bir sınav mıydı? Tanabay'ın partiden atılmasına karşı olduğunu mu anlatmak istemişti? Bu soruların cevabım veremiyordu. bunca kişi arasından. sayıldığım anlatacaktı. herkes tarafından nasıl sevildiğini. Demek daha bitmemişti. Şimdi o. • Tanabay yol boyunca düşündü: Çora parti komitesine üyelik kartını götürmesi için. hepsi gözünün önünde. ayrılamazlardı. Besbelli ki Gülsan.cizgiliforum.Bunu candan gönülden yapmak isterim Samansur. Ço-ra'nın son dileğini yerine getirecekti. çıtırdıyor. gözün ulaşamadığı bir uzaklıkta. Şafağın doğurgan rahminden sökün eden ilk ışıklarla yeni bir gün doğuyordu. Beyaz sisler arasından. Onun. tan ağarmadan önce Tanabay atlandı. Can dostu Çora Sayakov'un vasiyetini yerine getirecek olan Tanabay vardı eyerde. ben niye güvenmeyeyim? Komitedekilere söyleyiniz: "Komünist Çora SayaV *^v 200/Elveda Gülsan kov'un ölüm döşeğinde iken son isteği. nasıl canla başla çalıştıklarım anlatacaktı. 122 . kötü günlerde. Gülsan. büyük dost. Neyleyim ki bu felaket geldi başıma. Ama gerçekti.Hayır olmaz. Belki o zaman herkes Tana-Jbay'ın. zorda ve kolayda. her türlü düşünceler üşüşüyordu kafasına. Tanabay'ın yüzüne vuruyordu.
" Kadına döndü: .. balığın karaya çıkması gibiydi onun için.www. köpükler içinde kalan yorgayı dosdoğru komite binasımn önüne sürdü. İyi misiniz? dedi . Yine düşünüyordu: Başkan ne diyecekti? Nasıl karşılayacaktı? Koridor boştu. Lütfen bir daha söyler misiniz? Onu görmem gerek. Bu süre için bile Tanabay heyecandan yerinde duramadı. Koridorun sonunda. iş saati henüz başlıyordu. . Aktaş kolhozunun çobanıyım.Pekâlâ. Çok önemli.Onu görmeye geldim. Nasıl bu kadar çabuk geldiğini Tanabay da anlayamadı. Tanabay hiçbir yana sapmadan.Yoldaş Kaşkatayev meşgul. diye cevap verdi kadın. Hemen görürsünüz.cizgiliforum. üyelik karünı benim getirip teslim etmemi vasiyet etti. Namlı yorga. Çora'nın ölüm döşeğinde söylediği vasiyetidir" diyecekti. "Bunun ne önemi var.enginel elveda gülsarı Yeter ki ona kulak verip dinlesinler. Başkanın sekreteri kadın içeride pek az kaldı. "Ben sanıyordum ki. Biraz düşündü ve birden üzüntü ve öfke ile "Bu nasıl olur? Bu iş bu kadar basit mi" diye düşündü. Sayakov'un kartını kayıt bölümüne teslim etmenizi söyledi.. ölmekte olan bir adam her şeyi sayıklar. Gülsan... kaskaü olmuş yolda çın çın sesler çıkararak düzlüğü aşıyor.. göz açıp kapayıncaya kadar Tanabay'ı ilçe merkezine ulaştırdı. Parti dışında kalmak. "Herkesin yanında söylenmiş bir vasiyet. partinin resmi belgesine el sürme hakkım nereden aldın?" derlerse! "Bu. Kabul odasındaki sekreter kadına: . Onu yeniden partiye alsalar çok sevinecekti.. Halktan gelip gidenler yoktu daha. koridorun sağında. İşte bunun için geldim.. Ölmeden az önce. durumu nasıl anlatacağını da düşünüyordu.Tanıyorum. Bu da ne demek oluyor? diye bir an şaşkınlık geçirdi. dedi kadın. "Kayıt bölümü. önündeki masaya Çora'nın kartını nasıl bırakacağım. . sağda.İyilik.Selam. Ya ona "Sen partiden atılmış bir adamsın. partinin ilçe yönetim kurulu bürosuna geldiğinde daireler yeni açılıyor. .Odasında. Tanabay. özür dileyecekti." derlerse ne cevap verecekti?. o buna tanıktır" diyecekti.Yoldaş Kaşkatayev odasında mı? . Orada indi.. dedi kadın her şeyi bilirmiş gibi bir gülümseme ile. Aleksandrovka yokuşuna yaklaşıyordu. dedi kadın kapıyı sıkıca kapatarak.com. . Tanabay dosdoğru Kaş-katayev'in bürosuna yöneldi. Adım Bakasov. Tanabay böyle düşüncelere dalmış giderken. . üstünü başını düzeltti ve yüreğinin güm güm atma202/Elveda Gülsan sim yatıştıramadan bürodan içeri girdi. isterseniz Çora'nın oğlu Samansur'a sorun. Sekreter kadın biraz duraladıktan sonra tekrar içeri girdi ve döndü: 123 . Öyleyse ona söyleyin: Bizim parti örgütçüsü Çora Sayakov yoldaş vefat etti.Benim yoldaş Kaşkatayev'e söyleyecek sözlerim var. atını bağladı. Yeter ki içini dökmeye fırsat versinler! Tanabay Parti sekreterinin odasına nasıl gireceğini. Kendi suçunu da kabul edecek. bir dakika bekleyin.
204/Elveda Gülsan köye doğru uçtu. . dedi. karttaki numarayı aldı. soyadını. argımak' Gülsarı. Tanabay elini koynuna soktu. Bizim Parti ifrgütçünHiz Çora Sayakov vefat etti. Koytaşın üzerinde dağlan seyrederek oturan Tanabay. Kadın memur. Caydar da kocasını kucakladı1 ve ikisi birlikte Çora için ağladılar. sancılarını azaltmıştı.Parti üyelik kartı teslim etmeye geldim.cizgiliforum. Sonra. dedi. Sonunda Tanabay kartı memura uzattı.Çok meşgul. sağlıkla. Tanabay dışarı çıktı. Büyük bir deftere adını. gitseniz iyi olur". önce. Gülsan. Aktaş kolhozundan geliyorum. soylu Gülsarı. o küçücük pencereden kartı alan memurun yaptıklarını seyre koyuldu. Tanabay Caydar'a döndü. Bir-iki gün öncesine kadar o kılıfta kendi üyelik kartım taşıyordu. . .enginel elveda gülsarı .. Yalnız kalmak istiyordu. Sonra daha samimi bir ses tonuyla: Elveda Gülsan/203 "Konuşacak bir şey kalmamış.. Atın dizginini tuttu ye inmesine yardım etti. Ölüm kaydını düştü. . ona-sarılıp başını omuzuna koydu. Gülsan'nın nal seslerine uyarak onlara doğru koşuyordu..Evet bitti. Üzerinde ufak bir pencere olan kapıda "Kayıt Bölümü" yazısı vardı. Bozkır ve rüzgâr. eşelenip yeni odun atılan ateşin çıtırtılarını duydu. ağladı. Caydar çocukları yatırmak için çadıra girmişti. Caydar! Benim dostum Çora yok artık! diyen Tanabay yeniden hüngür hüngür ağladı. Tanabay hemen o akşam dağdaki çadır evine döndü.Bitti. Ve küçük pencere tekrar kapandı. karla kaplı ulu dağların ardından Ay doğuyordu ve onu seyredecekti.www. Irakları yakın eden Gülsan'nın bu koşusu. keçe çadırdan. Çora'dan kalan son anı bu oldu. babasının adını.Peki. Tanabay çıktı. Pencere açıldı ve içeriden bir ses: ." Daha da yumaşattı sesini: "Sizi görmek istemiyor. sonra bu kılıfın içinden Çora'nın üyelik kartını çıkardı. Kayış bağı da olan deri kılıfı. Yorganın yularını çekerken: . insanın yüreğini yolup alırcasına 124 . Karısı sessizce karşıladı. Sonra karısının kopuzundan. Karşıda.com.Güle güle..Çora'yı kaybettik! Artık Çora yok. Her şey tamam! Hepsi bitti! Ve. kart numarasını ve partiye giriş tarihini yazdı.Bitti mi? dedi Tanabay.Ne istiyorsunuz? dedi. Sonra kadın o defterde bir yeri göstererek Tanabay'a imza attırdı. Daha sonra keçe çadırın arkasındaki koytaşın1 üzerine oturdu. Kapıya vurdu. Koridorda yürümeye başladı. "Hoşça kal Çora! Elveda!" diyordu içinden. onu sırtına alıp 1 Argımak: En iyi cins at. Bozlarda bahar yeşilliği görülmeye başlamıştı. . boş yere beklemeyin. Tanabay'ın yanan yüreğine su serpmiş. . Kartı çıkarırken küçük pencerenin gerisindeki kadın sabırla bekledi.
Yakaladığım zaman kafanı koparacağım seni bunak hayvan!" Topal Boz Geyik kaçmaya başlamış. Ok. onu sadece hafifçe yaralamış. geyiğin ön ayağını sıyınp geçmiş. hiçbir zaman attığı ok hedefinden şaşmamış. 125 . gebe hayvanlan isi. bozla!. ne söylediğini bilmediğini düşünmüş ve gülmüş. havada uçan hiçbir canlı kurtulamazmış onun okundan.. Çok. Genç avcı. "Bozla kopuz. Elveda Gülsan/205 . Geyik kaçmış. Ama vuramayacaksın! Bu senin son atışın olacak. Sonra genç avcıya dönmüş: "Hadi beni de vur. senin de sonun olacak!". Oku fırlatmış..com. üstü başı parça parça olmuş. Dağ-taş. hiç kımıldamayacağım. Yaşlı avcı. ah dedikçe nefesiyle yel savuran çok büyük acılı bir insan atılan.. Onu vurma!". "Gördün mü. efsanedeki o yalnız adam gibi acılıydı. onulmaz derdini gömecek bir yer arayarak koşan bir adamın acı çığlıklannı andıran bir ezgiydi. hiçbir şeyin merhem olamayacağı acılarla ağıdını söyleyen.. hiçbir yana gidemez durumda kalmış. acımadan vurmuş. Genç avcı da pe206/Elveda Gülsan şine düşmüş. avcı kovalamış ve kovalamaca günlerce sürmüş. çok eski bir zamanda. Yakın dağlardaki bütün av hayvanlarını öldürmüş. Oysa bugüne kadar.cizgiliforum. bir kovalamaca başlamış.. ıssız ve engin bozkırda. başını vuracak. yayılan sürüye bakarlar. gBoz Geyik'in sürüsünü de kınp geçirmiş. kar-buz. vurabilirsen vur bakalım!" Genç avcı yine gülmüş: "Sen de kaçabilirsen kaç bakalım! Benden vebal gitti. Hiç kimsenin avutamayacağı. genç oğluna avcılığın bütün hünerlerini. Gelip durduğu yerden hiçbir tarafa adım atamaz. Bunun için yalvanyorum sana. Yayını düşürmüş. genç avcının başına hiç böyle bir şey gelmemiş. yeni doğmuş yavrulan da. yüreğime nişan al..www. demiş Boz Geyik. gözyaşlan dökerek yalvarmış: "Geyik soyunu kırıp tükettin. nişan almış. inceliklerini öğretmiş ve delikanlı avcılıkta babasım geçmiş. acıdan inim inim inlemiş. yaşlı bir avcının yiğit bir oğlu varmış. ağlıyordu. Bunun üzerine çıkıp uzaklara.. 1 Koytaşı: Çoban çadırlarının yanında bulundurulan büyük kaya. Genç avcı topal geyiği yakalayamıyor-muş. dere-tepe. Soyumuzun tamamen yok olmaması için eşim TavTeke'yi sağ bırakmanı istiyorum.enginel elveda gülsarı hüzünlü ezgiler geldi kulağına. ağlayan bir adamın bozlamasını anlatıyordu kopuzun telleri. Öyle bir yere gelmiş ki.. oradan ne aşağı gidebilir. Bunu bilen kansı Caydar ona "Karagül-Botam" bozlağını çalışıyordu. yakalayabilirsen yakala. Geride yalnız dişi Boz Geyikle onun yaşlı erkeği kalmış. Boz Geyik genç avcıya. yalnızdı. Yalnızlıklar içinde kalan bir adamın hıçkmklan. şimdi ben topal ayağımla kaçacağım. Attığı ok boşa gitmezmiş. O zaman Boz Geyik. Ne sağa gidecek yol varmış ne sola. Vurulan Tav-Teke yardan aşağı yuvarlanıp gitmiş. Yerde kaçan. Genç avcı yaşlı geyiğin bunadığını. Boz Geyiğin onu dik kayalara sürüklediğini farketmemiş." Tanabay. Gerçekten kımıldamadan duruyormuş Boz Geyik. Nişan almış ve bir atışta Tav-Teke'yi de vurmuş. Ama genç avcı onu dinlememiş. ne yukarı çıka-bilirmiş.
oraya nasıl geldiğini bilemiyormuş. Babası oğlunu aramaya çıkmış.enginel elveda gülsarı Boz Geyik onu orada bırakmış ve gitmeden önce de şöyle demiş: "Artık buradan hiçbir yere gidemeyeceksin! Hiçbir kimse de seni kurtaramayacak! Soyumu kırıp yok ederek beni nasıl dayanılmaz acılar içinde bırakmışsan. yaralı bir kuş gibi.. Ne yeri. kendimi soldurdum botam! Felek beni böyle kargadı botam. buraya koşmuş. ulaşılamaz. oğlunu kendi eliyle öldürmeye gönlü razı olmuyormuş. kayalara tırmanmış. lanetlendim.. .. çek okunu! Kurtar beni bu acıdan. kımıldayamadan kalmış. Düştü. elini çabuk tut! Vur beni! Vur beni! Sonra da yıka ve göm!" Onun yalvanşı ve o hali. oraya nasıl çıktın? . başına bir bela geldiğini anlamış. Elbisesi lime lime. kımıldamadan. öyle acılar içinde ağlasın! Bunu diliyorum. İnilemez. Zavallı baba ne yapsın? Çığlık çığlık inletmiş dağlan. vur beni! Daha fazla acı çekmek istemiyorsan. dik kayalardan. Sonra da okunu taşlara vurarak parçalamış. ağlaya ağlaya gitmiş. Akşama kadar karar verememiş. Biraz kımıldayacak olsa uçuruma yuvarlanırmış. baş döndürücü bir yermiş. Yalvarırım.. Acımasızlığımın cezasını çekiyorum. Gidip yere düşen cesedin üzerine kapanmış ve başlamış bozlamaya: Seni ben öldürdüm. kayadan kayaya.cizgiliforum. zavallı babanın yüreğini yolup yolup kopanyor. Ama eli varmıyor. tepelerin birinden "Buradayım baba!" diye bir Elveda Gülsan/207 ses gelmiş kulağına.Ah zavallı oğlum.. Her yana bakmış. Günlerden beri burada böyle bekliyorum. ne gökyüzünü. sırtında kürkü kalmamış. dağdan dağa sekerek. Yaşlı baba sesin geldiği yana bakmış. Karagül botam! Yalnızım. Kargışlarım tutsun! Lanet sana!" Boz Geyik böyle lanefokuduktan sonra. ne sağa. her yanı derin bir uçurum olan bir kayanın üzerinde. Kader beni böyle arbadı1 botam! 126 .www. bana acıyorsan. Pek ağır kargışladı ve bırakıp gitti.. çıkılamaz. Genç avcı. dağlar taşlar arasında koşa koşa. nişan almış ve vurmuş oğlunu. kımıldamaya korkarak duruyor! Başında börkü. güneş batmak üzereyken. ne sola bakabiliyor. Senin yüzünü de göremiyorum baba! Vur beni baba! Kurtar bu işkenceden! Hadi baba.ya aldatarak sürükledi. ne de güneşi görebiliyorum. . Boz Geyik beni bura. Zavallı baba korkular içinde. gece dememiş. yüreğini parçalaya parçalaya. Bir de ne görsün! Oğlu dimdik bir kayanın tepesinde tünemiş. kalkmış. gözyaşlarını seller gibi akıtarak bağırıyormuş: "Karagüüüül! Neredesin? Karagüüül! Ses ver bana!" Ona yalnız kendi sesinin yankılan cevap veriyormuş: "Karagüüül! Neredesin!" Birden.. Kargışlarım tutsun seni Karagül. Oğlu acılar içinde inleyerek yalvan-yormuş: "Haydi baba. Oraya koşmuş.com. Yolda oğlunun yayını bulunca.Sorma baba. parça parça ediyormuş. düşecek!. gündüz dememiş. öldür de kurtar beni!. ne aşağı. Ama hiçbir çare yokmuş oğlunu kurtarmak için. senin baban da. karanlık dar boğazlardan geçerek. Sonunda.. hiç sorma! Kargışlandım. Ne yukarı. Başını çevirip bakamıyor bile. kımıldamaya korku-yormuş. dağlara. Çömelip yüzünü kayaya dayamış.
Ona nefretle bakıyordu. Buna inanıyordu. 208/Elveda Gülsan Avcılığı sana öğrettim botam. tuzağa düşürdü.enginel elveda gülsarı 1 Arbadı: Bana oyun oynadı. onun da kendisini tanıyacağından hiç kuşkusu yoktu. . Oradaki birahanenin önünden geçerken. o sizinle görüşür. o da beni tanıyordu. Bektay idi. Neslini kuruttun. Tanabay'ı görür görmez gözünü ondan çevireme-den bir an donakaldı. duymadım. belki bir yardımı olurdu. . Tanabay'ın bir şey söylemesini bekledi. Kimseyi rahatsız etmek istemem. Eski sekreteri tanıdığından. Bu onun son başvurusu. Soğuk bir adam değildi.Eğer işiniz önemliyse yeni sekretere söyleyeyim. Merkez Komitesi Birinci Sekreteri kolhoz çobam Tanabay'ı tanıyor olamaz mı? Tanış olup birbirlerine saygı beslemiş olamazlar mıydı? Bu yeni yazıcıya da onun için böyle demişti zaten. Kusura bakmayın. J . Ay. ateşin yanında oturuyor. kımıldamadan. Az sonra dağı aşıp bütünüyle ortaya çıktı ve dorukların üzerinde bir yere asılıp kaldı. tükettin botam! Bu eleme beni sen attın botam! Seni ellerimle öldürdüm botam. ikincisi yerde. Tanabay ölen dostundan bir kere daha. keçe evin içinde. Bu. koytaşın üzerinde oturmuş. kendisini bağışlamasını istedi.www. Biri kamyonun üzerinde duruyor. Sen de yüreğimi kül ettin botam! Ciğerimi yoldun. Eski sekreteri tanıyordum. Caydar. kendimi soldurdum botam! Tanabay keçe çadırın dışında. kopuzuyla ünlü ve eşsiz avcı Karagül'ün pek acıklı yırını çalmaya devam ediyordu: Avcılar avcısı güçlü Karagül Al kanlar içinde yatıyor botam!..Onun başka yere tayin edildiğini duymadınız mı? . başkaları da ondan övgüyle söz etmişlerdi. Bürodan çıktı.cizgiliforum. Ama Tanabay onun başka bir merkeze atandığını ancak oraya varınca öğrendi. ona her şeyi olduğu gibi anlatmak isElveda Gülsan/209 tiyordu.com. ses çıkarmadan.Hayır. kendisini dinlerse. onunla özel bir konu-oa görüşecektim. sağ olun. boş fıçıyı bir tahtanın üzerinde yuvarlayarak kamyona çıkarmaya çalışıyordu. Yuvarladığı fıçıyı durdurup. sağ olun. İşte bu yerdeki genç adam bir ara başını çevirip ona baktı. dedi. O yıl Bölge Merkezinde yapılan büyük genel kurul toplantısında konuşmasını dinlediği birinci sekreteri görmek. Tanabay can çekişen atın başucunda. Kamyonun üzerindeki adam: 127 . Tanabay yola koyuldu ve otobüs durağına doğru yürümeye başladı. bozlağı dinliyordu. O olaydan bir süre sonra Tanabay'ın Bölge Merkezine gidip geldiğinden kimsenin haberi yoktu. bir kamyona boş bira fıçılarını yükleyen iki kişiye gözü takıldı. kabul odasındaki yazıcı kadın. o büyük olayı izleyen günleri de hatırlıyordu. dedi Tanabay. Ta eski çağlardan kalan bu Kırgız ağıdını dinledikçe içindeki sızı daha da arttı. 23 Tan ağanyordu.Hayır. karanlığa gömülmüş sıradağların ardında yavaş yavaş yükselmeye başladı. kanattın botam! Yaradılanlan yok ettin botam. Merhum Çora da. Yalnızım. son denemesiydi.
Demek bira 210/Elveda Gülsan işçiliğine yükseldin" diye düşündü. Oysa onun partiden çıkarılmış olmasını kimse yüzüne vurmuyor. Bektay cevap bile vermemişti.com. Tanabay. nal izlerini bırakacağın toprak yok. Daha başka ne yapsındı Tanabay? Yürüyüp gitmişti.www.cizgiliforum. yazık oldu." 128 . onun yoluna giden bir kamyona binip oturdu. Dönüp biraz konuşsam mı?" diye geçirdi aklından. gözünün feri sönüyordu. 24 Yorga Gülsan başım yere koymuş. uyuyor musun? Ne bekliyorsun? diye bağırdı ona. Bektay'ın sürüyü bırakıp gitmesinden sonra kolhoz onu mahkemeye vermiş. onu bağışlayacağını söylemek istiyordu. kovulmak gibi bir felakete uğradığına göre. Fıçı aşağı doğru kayıyor. Tanabay ona selam vermedi.. kimse iğneleyici bir söz etmiyordu. Senin ayak seslerin kulağımda en güzel bir ezgi gibi kalacak. Tanabay da tanık olarak dinlenmişti.enginel elveda gülsarı . Seni hiç unutmayacağım Gülsan! Gözümün önünde sönüp gidiyorsun doğuştan tulpar Gülsan! Bir gün öbür dünyada karşılaşınz. Bektay'a. en mutlu dönemi. Uyuşmuş ayaklan kurumuş bir ağaç gibi kaska-* ti olmuştu. onunla vedalaşıyor.. Hep çekingen davranıyor. Ama o bir suçluluk duygusuna kapılmıştı. Bektay ise Tanabay'dan gözünü ayırmadan fıçıyı tutmaya çalışıyordu. ısrarla bir şey söylemesini bekleyerek kendisine bakışı gözünden gitmiyordu. Ama içinden "Olacağı buydu işte. aralarında olup biteni unutacağını. canlı sesi çıkmaz orada. Sonra biraz adımlarını yavaşlatarak "Aslında iyi çocuktu.Hey. kimseyle konuşmak istemiyordu. Bir tulpar idin Gülsan. bir eliyle fıçının aşağı yuvarlanmasını durdurmaya çalışırken. onunla konuşulamazdı. Partiden çıkarıldıktan sonra da kendine güvenini yitirmişti. Ot bitmez.. Göğsünden hınlülar geliyor. Bektay'a acımıştı. Bektay'ı düşünmekten kendini alamıyordu. yorga ile son konuşmasım yapıyor. yapabileceğin işler konusunda konuşuruz" demişti. Ama ben yaşadıkça sen hiç ölmeyeceksin Gülsan. Tanabay onun sürüyü bırakıp gittiğinden başka bir şey söylemedi. Çünkü her zaman hatırlayacağım seni. "Cezaevinden çıktıktan sonra bana uğra.. Onun. ateşin yanında kiI Elveda Gülsarı/211 mıldamadan yatıyordu. ama artık senin toynak seslerini duyamayacağım. Bunu yüzüne vurabilirdi. Bektay onun inandığı dâvayı küçümsemekte haklı olacaktı. doğru yola girerse. Aklını başına toplayıp hatasını düzelteceğini umuyordu. tyi bir insan olabilirdi. Ama Bektay yaptık&rından pişmanlık duyacak bir adam değildi. Ama Bektay onun partiden çıkarıldığını biliyorsa. Kendisi partiden . ateşin alevlerine kirpiklerini hiç indirmeden bakıyor. helalleşiyordu: "Sen yılkının en iyisiydin. seninle beraber gi-'İdecek. Tanabay. O dünyada senin koşacağın yol yok. Bütün vücudunda hayat belirtileri yavaş yavaş azalıyordu. Benim kanatlarım oldun Gülsan! Haya-jtımın en güzel günleri. Aklını başına toplar. Ona bu fırsatı vermemek için geri dönmedi ve yoluna devam etti.
partiden çıkanhşından yedi yıl sonra olmuştu. bütün geçmişini düşünce süzgecinden geçirmekten kendini alamıyor. Elveda Gülsan/213 Tanabay dikkatle baktı. Bu yiğit delikanlı "tepse temir üzgendey"1 güçlü. kahve rengini almıştı. O bu işe daldığı sırada. .cizgiliforum.com. çile idi. özellikle de. giden paşam! der. yaşlı karısı Caydar'la orada bir evde oturuyorlardı. Bir yaz günüydü. zamanın. "Parti İlçe Merkezi birinci sekreteri sizi görmek için bizzat geldi!". kendisini unutmayıp peşinden gelen.enginel elveda gülsarı Tanabay atına bunlan söylerken. "Can çıkar huy çıkmaz. hep dört ayağının üzerine düşer. birçok şeye. sonra evlenmişlerdi. yalnız biraz göbek bağlamıştı. Seni gidi iki yüzlü. Belli bir tempo ile tırpan çalmak. Oğlu da Teknik Okulu bitirdikten sonra ilçe merkezinde bir işe girmiş. Tırpanı her savuruşunda kesilen otlar çalgının ucunda toplanıyor. Dönüp bakınca İbrahim'i tanıdı. "Gözüm ısırıyor" diye düşündü ama kim olduğunu çıkaramıyordu. İbrahim'le gelen ve Tanabay'ın kolunu sıkıp bırakmayan genç adam: . "Sonunda gelip bulduk sizi Taneke!" dedi İbrahim ağzı kulaklarına vararak. evlenip ayrı bir aile olmuştu. nasılsınız? diye Tanabay onların elini sıktı. yaşlıların giydiği geniş pantolonun (şalvarın) üzerine sarkıtmıştı. Tanabay dere boyunda ot biçiyordu. kuvvetli görünüyordu. Yüzü güneşten yanmış. Bir yerlerde görmüştü.Beni tanımadınız mı baba! diye gülümsedi. kolhozun mallan1 Sangov: Bir Kırgız aşiretinin adı. kocamışlık çağına böylesine çabuk ulaştığına şaşıyor. Eskisi gibi tombul yanaklıydı. 129 . yakınında bir gazikin1 durduğunu ve içinden iki adamın indiğini farketmedi. 1 Gazik: Arazi arabası. sadece çekirgelerin cır-cırları duyuluyordu.www. Tanabay o sırada Sarıgov1 vadisinde. göz açıp kapayıncaya kadar akıp gittiğini düşünüyor.Hoşgeldiniz çocuklar. nasıl da dalkavukluk ediyor! Böylesi bulunmaz doğrusu! Gelen ağam. O gece. Bu olay. kölesi olur. Belki Tanabay kendisini kocamış sayacak kadar yaşlı değildi. Kendini yaşlı görmesi. iyi misiniz? Kolay gelsin! dedi yanıbaşında bir ses. zevkli bir işti onun için. Niç değişmemişti İbrahim. Üzerindeki gömleği kollarından çıkarıp. sonunun çok yaklaştığına inanmasıydı. Çayır sessizdi. 212/Elveda Gülsan na bekçilik yapıyor. ot biçmek." . âmiri kim olursa o da onun kulu. can çekişmekte olan yorganın başında oturan Tanabay. Tam ot biçilecek güzel bir hava vardı. Kızları büyümüş.. okula gitmiş.Selam Taneke! Nasılsınız.. ama insanı yaşlandıran yıllar değil. yorga Gülsan gibi hızlı koşarak. hiç yabancı gelmiyordu. Tanabay İbrahim'in kurnazlığını içinden takdir ederek "Seni kurnaz tilki seni!" diye geçirdi aklından. 'partiye geri dön' diyen adamın davetini kabul etmekte bunca vakit yitirdiğine pişman oluyordu. geriye doğru uzanan bir sıra oluşturuyordu. kendisinin de yaşlandığına üzülüyordu.
O yarayı deşmek istemiyordu. O derin acıyı söküp atamamıştı yüreğinden. 130 .. sizinle biraz konuşalım Taneke. Köyde de değişiklikler var. Biliyor1 Tepse temir üzgendey: Tepecek olsa demiri bükecek kadar güçlü.. Sizi böyle gördüğüme sevindim. onu mertçe. . Gün geçtikçe daha da iyiye gidiyor gibi. Çayır biçtiğinize göre sağlığınız iyi çok şükür. diye İbrahim onun adını söylemek isterken Tanabay onu durdurdu: M . biliyorum.Madem ki tanıdınız. hem eski günleri. bu yoldaş. Seni gördüğüme ben de çok sevindim. daha da düzelecek.Tabii yoldaş Kerimbekov. o yaltak adam. . * Tanabay şaşırıp kalmış. Hem sevinmiş. tanıdım! Seni nasıl unuturum? Aman mısın. göze girmek için hemen kollarını sıvadı: . . seve seve. Hem de ne güzel yapmışlar. Üzerinde kurşunî renkte güzel bir elbise.www. Onlan da yapmaya çalışacağız. .Biliyorum gözüm. Çok doğru söylüyorsun. Şimdi sizi görmeye gelişimin asıl sebebini anlatayım: Gelin. İbrahim'e dönerek: "Siz de tırpanı alın. Gelin şöyle biraz yürüyelim. çok zor günler geçirdiğim Beş Ağaç vadisine gitmiştim. 214/Elveda Gülsan Elveda Gülsan/215 sunuz. donup kalmıştı yüreğinde. Güç olacağına geç olsun daha iyi. Doğrusu kıskandım onlan. otlan biçedu-run" dedi. Çatısı çinko ile örtülmüş. Tanabay ve Kerimbekov çayın geçip dere kıyısında bir yere oturdular. ısrarla savunan komsomol sekreteri Kerimbekov! . Evin yanında anban. Sizin durumunuzu yeniden ele alalım. İbrahim. dur da kendim bulayım! dedi. Ne zaman gitsem yeni bir ev yapıldığını görüyorum. Görüyorum ki gücünüz kuvvetiniz yerinde.com.enginel elveda gülsarı Gülen gözleri güven veriyordu. Yeni bir kora yapmışlar.Dur. .. Geçenlerde.Benim buraya ne amaçla geldiğimi herhalde anlamışsınızdır Taneke. Daha yapılacak çok şey var. Bazen gözüme inanamıyorum. partiye yeniden katılın. O aşağılanma bir kan pıhtısı olmuş.Nasıl tanımazsınız. Başka sürülerin durumu da böyle. Birçok şey düzene girdi. Kerimbekov idi: Tanabay'ın partiden çıkarıldığı o toplanüda. Dilerim bu iyi gelişme devam etsin. diye tırpanı eline aldı.Doğru Taneke. başında hasır şapka vardı. Düşümde görsem inanmazdım.cizgiliforum. vaktiyle çobanlık yaptığım. Taneke.Bizim de amacımız bu. . çok şey değişti artık. Kendi kolhozumuzdaki değişme ve gelişmeleri görüyorum. yüzü nurluydu. Çok iyi olmuş. Çoban için de güzel bir ev yapmışlar. o korkunç olayı hatırlayarak içi sızlamıştı. sevincini belli eden bir gülümseme ile: "Tanıdım balam.Can kulağımla dinliyorum balam.. Beş-yüz baş hayvanı rahatça alacak kadar geniş.. ağzını açamıyordu. hemen konuya geçmeliyim. "Herhalde şehirli" diye düşündü. Ve. Geçen gün kurul toplantısında bu konuyu konuştuk. esen misin yiğidim?" Böylece tanıdığı genç adam. at korası da var.
Biliyordu ama yine de kalkıp gidemiyordu.www. Biraz durduktan sonra aklından geçenleri olduğu gibi söyledi: "Gördüğün gibi artık ihtiyar oldum. toz bulutunun içinde bir görünüp bir kaybolarak. Tanabay. "Bunadım galiba" diyordu kendi kendine. Atın şaşkın gözlerini o toz bulutundan kurtulmak için bütün gücüyle nasıl ileri atıldığım ve yine de kurtulamadığını görür gibiydi. Artık kime ne yararımız olur? Bende güç kalmadı. Bundan sonra partiye ne yararım olur? Ne hizmetim olabilir." Aradan bir yıl daha geçtikten sonra Tanabay Gülsa-n'yı bir arabaya koşulmuş olarak gördü. sonunda 131 . düzensiz bir koşuyla ondan uzaklaşıyordu. toz her ya-' nını sanyor ve Gülsan kendi kaldırdığı toz bulutu içinde kalıyordu. sen de kötülemişsin!" diye geçirdi aklından. Tanabay onu uzaktan seyrederken içinden bir şeyler koptu. Gülsan'nın koşup gittiği yolda. biraz düşünmeme fırsat ver. İçi yandı.. O günlerde Gülsan'yı çok az görüyordu.Çok sağ ol iki gözüm. ¦* Bir gün gerçekten gitmeye karar verdi. decek kadar dinç değildi artık. hızı azalmıştı. olur mu?" Böylece o gün için ayrıldılar. bir yorganın toz kaldırarak koştuğunu görmüştü. Ağırlaşmıştı. evimize varan yoldan daha kısa artık. Oysa şimdi Gülsan kendi kaldırdığı bulutu geçemiyor. tozdan kurtulmak isteyen binici de onu durmadan kırbaçlıyor olmalıydı. Fırlayıp gi-. bunak moruk!" derse. nasıl istersem öyle sürerim. Sonumuza varan yol. dedi. Görür görmez de anlamıştı onun Gülsan olduğunu. Merkeze giderken yan yoldan dönüşünün ahmaklıktan başka bir şey olmadığını biliyordu. ne cevap verecekti. Demek o da yaşlanmış.enginel elveda gülsarı .cizgiliforum. Gülsan'nın sırtındaki adamın onun sesini duyamayacağını bilse de.. Anlı şanlı yorgayı. Sonra da atının başım çevirip geri döndü. yann giderim" diye ilçe merkezine gidip başvurmayı erteledi durdu. beyaz bir toz bulutu yükseliyordu. "Ah Gülsan. Yazın o kurak bozkırda. Gülsarı'nın üzerindeki adam kendisi gibi mi düşünecekti 216/Elveda Gülsan bakalım? Ya ona: "Sana ne. Sakın bana gücenme. Atına binip yola koyuldu. Tanabay bağırmaktan kendini alamadı: "Hey. Gülsan'nın nasıl güçlükle koştuğunu düşündü: Toz bulutunun içinde kaldığı için soluğu kesiliyor. Ama ona yetişmeden dizgini çekip durdurdu atını. İkimiz de kocadık. Tanabay "bugün giderim. gitmek zor geliyordu. Benim devrim geçti artık.com. o toz bulutu upuzun ve göğe doğru yükselen bir kuyruk gibi hep geride kalırdı. benim gibi bir ihtiyarı unutmadığın için çok teşekkür ederim. Merkeze inmek için yola koyulduğu o gün. öyle zorlama Gülsan'yı!" dedi. Yorga bir kuş gibi uçup giderken. Ta-nabay durduğu yerde onları uzaktan bir süre seyretti. Neden öyle yapmıştı. Ama yolun yansına gelince atının başını çevirdi ve geri döndü. sen-ne karışı yorsun. Bu arada vakit geçip gidiyordu. dur. Bu arada Gülsan. Gülsa-n'mn ardındaki o toz bulutu hiçbir zaman ona yetişemezdi. "Bizim devrimiz geçmiş Gülsarı. Adamın önünü kesmek için atım dörtnala kaldırdı.. îşe yaramazın biri olup kaldım evladım.
yılkıcılıkla geçirecek olduktan sonra parti üyesi olmanın ne yararı var? Seni partiden de 218/ElvedaGülsarı 132 . • Çocuk ata belki ilk kez biniyordu. Tanabay'ı son kez Aleksandrovka yokuşundan buraya kadar getirmişti. dedi. belli etmemeye çalışırdı. Gelinini sevmiyordu Caydar. 1 Capayev: Ünlü bir süvari kumandanı Elveda Gülsan/217 . Demek. Ve şimdi Gülsan o yolun kıyısında can çekişiyordu. "Ayaklan sızlıyor. bir bu ayağını. Çocuk dizgini sallayarak atı dereye sürdü. Fakat yorga dikçe olan karşı kıyıya geçerken çocuk atın sırtından kaydı. Tanabay onu iyice bakmış. İkinci torunu dünyaya gelmişti çünkü. Ama bu konuda ağzını açıp oğluna tek kelime söylemez. Gelin bundan da kaynatasını sorumlu tutuyordu: .com. övünçle bağınyordu: . Tanabay'ın da kaderiymiş: Gülsan en sonunda yine Tanabay'ın eline düştü. gerçekten hasta" diye düşündü Tanabay. Şimdi dereyi geçeceğim! . Onun için ona yavaş. çıplak topuklarını mahmuzlar gibi hayvamn karnına vuruyor.Dede. dırdırcının tekiydi. Tanabay'ın gelini de onlardan biriydi işte. Gülsan dereden çıkıp yolda durmuş. Onu öyle görmektense görmemek daha iyiydi.Hadi. karşısındakini aşağılamaktan çekinmeyenler vardır. yürütüyordu. atın yamna götürdü. Daha sonra Tanabay Gülsan'yı bir daha gördü. boynuna eski bir hamut geçirilmiş. Üzerinde kısa pantolunlu. ukalanın. Tanabay onu dereden çıkardı.cizgiliforum. bir çuval patates ve Caydar'ın pişirip hazırladığı bazı yiyecekler ve öte-beri götürmüştü onlara. Tanabay çok iyi biliyordu onun niçin gelmediğim.www. ayağa kaldırmıştı. Evlendiği orak ağızlı gelin ise. Kocasına ne isterse yaptırır. geç de ben de göreyim! diye Tanabay çocuğu yüreklendirdi. yedi yaşlarında bir çocuk vardı.enginel elveda gülsarı bacaklarının koşma gücü bitip.Hadi git bakalım. Onun geleceği yere başka birini atamışlardı. beslemiş. bir o ayağım kaldırarak bekliyordu. Atın da. Dediğini yaptırmak. bir daha düşme. uysal bir at vermişlerdi. Ata binmiş olmaktan gururlanıyor. ilçedeki oğlunun evine bir kutlama için gitmişti. yırtık fanileli. Tanabay'a dayanılmaz geldi ve hemen başını başka tarafa çevirdi. Ve işte şimdi yorga. Sonra çocuğu kaldınp yine atın sırtına oturttu: . Oğlunun terfi etmesine de onun bu tıyneti engel olmuştu.Ömrünü çobanlık. Caydar hasta olduğunu söyleyerek gelmemişti. Oğullan pısırıktı.Anneee! diye bağırdı korkan çocuk. cump! diye suya gömülüverdi. Doğum arma-ğını olarak kestiği bir koyunun etini. o ne isterse o olurdu. anlı şanlı yanş atı Gülsan bu hallere düşmüştü! Çocuk kıvançla. kınk-dökük bir arabayı çektiğini görmek. bak ben Capayev 'oldum. hadi. üste çıkmak için ağzına geleni söylemekten. Tanabay.
oğlunu karısının önünde küçük düşürmekten çekindiği için bunu da söyleyemedi.com. gocuğunu omuzuna atmış yaşlı Tanabay öylece duruyordu. onun Gülsarı olduğuna inanamadı: Zavallı hayvan ne kadar da zayıfü! Can çekişirken son bir çırpınışla kafasını geriye atmış. Tanabay geldiğine.. Dağlar göründü. kötü de olsa. geleceğine pişman olmuştu. tartışmadı. öz oğlunun karısıydı. bir başkası olsaydı. ben yararlıyım. onun kendisinde iş yok. Çay kıyısında.www.. Gitmeliydi. Yine acı düşüncelere daldı. Kendisinden başka kimseyi düşünmez. Ateşin başında oturan Tanabay bunları da hatırlıyor.Yaa." Elveda Gülsan/219 25 Tan ağardı. Evet. Sönmüş ateşin başında saçları ağarmış. Tanabay son bir kez. gözünün önüne getiriyor ve kendi kendine mırıldanıyordu: "Ahmak. sakinleştirmek için: . uçsuz bucaksız bozkırın üzerinden karanlık kalktı.enginel elveda gülsarı kovdular işte. Hayvanın buz gibi olmuş göz kapaklarını parmaklarıyla indirdi. Dört ayağı dört yana açılmış. Bu yüzden çocuğun yükselemiyor. baktı da. yararlı. Gülsan öbür dünyaya göçmüş.cizgiliforum. Artık ayrılık zamanı gelmişti. Tanabay bu sözlerin altında kalır mıydı hiç? Ama. Yüz yıl çalışsa bundan başka bir şey olamayacak! Sizin umurunuzda mı? Dağda oturuyorsunuz Biz de senin yüzünden sıkıntı çekiyoruz!. dağı aşa aşa yürüyordu. '. istiyorlar. atın üzerine eğildi. artık sona varan yol eve 133 .. İhtiyarlık gelip çatmıştı. Çatlamış toynaklarında yıpranıp incelmiş nallan görünüyordu. sönmüş ateşin dumanı belli belirsiz tütüyordu. "İyi kadın kStü erkeği zor (güçlü) kılar. Tanabay işte bu yüzden o geceyi onların evinde geçirmek istememiş.. albastı kadın! Senin gibi albastılar nereden çıkarlar bilmem ki? Kimseye sevgisi. Gelinini susturmak. Böylesine yakınıydı. Herkesi de kendisi gibi sanır. çok mu gereklisin partiye? Ne zaman gelecek acaba diye gözlerini dört açıp seni mi bekliyorlar? Senin gibi bir ihtiyar olmadan işlerini yapamazlar mı sanıyorsun! diye bar bar bağırdı gelin. iyi de olsa. Taşlara basa basa. Sanki karşısında konuşan gelini değil de bir yabancıydı. Başında başlığının deri izleri vardı.' Tanrı'nın yılkısına katılmıştı. kara yolda iz bırakamayacaklardı. gözlerini kapadı. kötü kadın iyi erkeği hor kılar" demiş atalarımız" diyecekti ama. saygısı yok. yan yatıyordu.Madem ki böyle. geç de olsa yola koyulmuştu. kaskatı olup kalmıştı. ben de partiye yeniden girmek için başvurayım bari. . arlanması utanması yok. Son bir kez atın başlığını çıkardı ve ardına dönüp bakmadan yürüdü gitti. Aklı başında bir kadınla evlenmediği için işinde yükselemedi" diyemedi. Bir yabancı. demişti çekine çekine. Ama hiç de senin söylediğin gibi değil albastı! Beni yararlı görüyorlar. "Kocanın yükselmesine engel olan ben değilim. Artık bu asil toynaklar yere basamayacak. Tanabay ölen ata baktı. İnsan kendi kolunu koparıp atabilir miydi? Hiç sesini çıkarmadı. Yorga atın J gocuğa ihtiyacı yoktu artık.
tıpkı yorga Gülsan gibi.enginel elveda gülsarı varan yoldan kısaydı: "Gökyüzünde sıra sıra uçuşan kazların kanat çırpınışına kendi kanatlarının gücü yetmediği için geride kalıp tek başına donarak ölen kaz gibi ölmek istemiyorum. Çora'nın oğlu Samansur.. Ona derim ki: Yorga 220/Elveda Gülsan Gülsan'yı hatırhyor musun? Hatırlarsın elbet. yüzünü silmiyordu.. Gülsan'm... bir yol üstünde ben de öleceğim. Kart bir koyunun ömrü ne kadarsa benim de o kadar ömrüm kaldı. yanık ağıdın ezgisi geldi kulaklarına: Elveda Gülsan/221 . sakalım ıpıslak etmişti. Arkadaşlanna yetişmek için acele ediyordu. sürüden ayrılmıştı.com. ananın sütü. benim partiye yeniden girmeme yardımcı olmam istiyorum. kanat çırparken ölmek istiyorum. bütün geçmişimi düşündüm. uzun uzun baktı. Bir yuvadan uçup gideceğim zaman. doğuştan taypalma Gülsarı için dökülen yaşlardı. yeni sabaha.Uç yabankazı uç! Kanatlann yorulmadan arkadaşlanna yetiş! diye derin bir iç çekti." diye düşünüyordu. Yaşlı gözlerle. . Yabankazı yolunu şaşırmış. Yürürken o eski. 'Yamansız yahşi olmaz' derler ya. İki gözüm Samansur. SON 134 .. dün gece ilçeden dönerken. onun gibi. Tanabay Bakasov'u çok iyi tanırsın. Gözyaşlan daha çok akmaya başladı. o yuvayı benimle paylaşanlar üzerimde cıvıl cıvıl uçuşsunlar. benim rulpanm.Elveda Gülsan! Elveda! dedi. sen beni. kendi parti kartım parti komitesine benim teslim etmemi istemesinin bir sebebi vardı. "Samansur'a bir mektup yazarım. Gözlerinden akan yaşlar. işte benim armanım bu. düzü-yokuşu aşarak yürüyordu. Her şeyi gözümün önüne getirdim. baban Çora'nın. Babanın parti üye kartını teslim etmek için ilçe merkezine gittiğimde ben o yorgaya binmiştim. Sonra: . Düşünüyorum da.. Gözünü. tek başına dağların eteklerine doğru uçan yabankazına. Aleksandrovka yokuşunda öldü. Beni yola çıkarıp uğurlamışün. bozlaya bozlaya. yitirdiği yavrusunu günlerden beri arıyordu: Neredesin kara gözlü güzel botam? Memelerinden güzel kokulu ak süt akıyor. Bütün gece onun başı ucunda oturdum. bir gün. Bütün gece. Bunlar. yüzünü.. Güzel kokulu.cizgiliforum. İşte o at.www. Neredesin kara gözlü botam? Ses ver bana! Dolup taşan memelerinden süt akıyor. Ömrümün sonunda armandaşlarımdan (ülkücü arkadaşlarımdan) ayrı kalmak istemiyorum." Atın başlığım omuzuna almış.. doğuştan tulpar. Çok yaşamam artık..Ana deve.
kendine özgü anlatım hiçimi ve gücü ile. sevinç ve açılarıyla. o birkaç saatlik süre içinde kendi çocukluğunu. Cins ve ünlü bir yorga olan Gülsarı adındaki atın doğumundan. yazarın bu eserinde de yoğun olarak vardır. Fanabay. daha az çalkantılı. romanın ana konusu gibi görünür. bugünkü dağılma ya da çöküşün kaçınılmazlığını da görüyoruz bu çok duygulandıran ve düşündüren romanda. geçmişiyle hesaplaşmasından anlıyoruz. Tanabay'ın. Bunu. Bu kadar değil.Kazak Türklerinin töresini ve folklorunu da pek canlı olarak gözler önüne seriyor.. can çekiştiğini. okur için derin edebî haz. atın sahibi Tanabay'ın ve Tanabay gibi devrime inanmış Kırgız gençlerinin hayatı. ama siyasî rejim onun ömrünü mutsuzluklar ve sıkıntılar içinde geçirmesine sebep olmuştur. yaşlanarak ölümüne kadar geçen fırtınalı hayat macerası.Kazak ellerinin doğasını. komünizmin. Ama. Bir şey daha var: Tanabay'ın o çok özverili ama çileli hayatını okurken. daha az çileli geçmemiştir. yüreği üzüntülerle dolu olarak geçirdiği bir kaç saatlik süre içinde kendisiyle..elveda gülsarı Aytmatov'un yayınladığımız diğer eserleri: Dişi Kurdun Rüyaları (roman) Cemile-Sultanmurat (hikâyeler) Yıldırım Sesli Manasçı-Yüzyüze-Deniz Kıyısında Koşan Ala Köpek (hikâyeler) Beyaz Gemi (hikâye) Gün Olur Asra Bedel (roman) Cengiz Han'a Küsen Bulut (roman) • Kızıl Elma-OğuUa Buluşma-Beyaz Yağmur Asker Çocuğu-Deve Gözü (hikâyeler) Elveda Gülsan (roman) elveda gulsarı Elveda Güisan. Kırgız . 0 kendini devrime. gençliğini ve yaşlılığını. ünlü yazar Cengiz Âytmatov'un en güzel romanlarından biridir. Aytmatov. umut ve umutsuzluklarda. Kırgız . onun gençliğinde yürekten bağlandığı bir siyasî rejimin. sevap ve günahlarıyla yeniden yaşıyormuş gibi hayalinde canlandırır. mutlu yarınlara adamış. çarpıcı örneklerle eleştiri. can çekişen sevgili atının başında. 135 . Aşk ve heyecan.
This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?