DNA kodu, proteinleri ve canlının büyümesi, gelişmesi ve sağlığı için temel oluşturan moleküllerin yapımı için gereken yönergeleri içerir.
* DNA, protein yapım yönergelerini sağlar.
* DNA’da Adenin, Guanin, Sitozin ve Timin bazlarının dizilimi, canlının benzersiz genetik kodunu belirler ve bedendeki moleküllerin üretilmesi için yönergeleri sağlar.
*Hücre, DNA kodunu üçer bazlı gruplar hâlinde okur. Kodon adı verilen her bir baz üçlüsü, protein sentezi sırasında hangi amino asitin ekleneceğini belirtir.
* 20 tane farklı aminı asit vardır. Bunlar proteinlerin yapı taşıdır.
*Her protein farklı amino asit kombinasyonlarından oluşur. Böylece kendi benzersiz 3 boyutlu yapılarını ve vücuttaki işlevlerini kazanırlar.
* Olası 64 kodonun sadece 61 tanesi amino asit şifresidir. Diğer 3 kodon, proteinin bitişini simgeler ve zincire başka amino asit eklenmesini durdurur.
* Proteinlere örnek olarak şunlar verilebilir: Saç proteini keratin, kandaki oksijen taşıyıcısı hemoglobin gibi.
* Protein yapımı genomun başlıca işlevlerinden biri olmakla birlikte, insan genomunun %2’sinden az bir bölümü protein yapım yönergeleri sağlar. Genomun geri kalanı “kodlamayan DNA” olarak bilinir ve diğer bazı işlevlere sahiptir. Bunlar arasında proteinlerin ne zaman üretileceğini düzenlemek ve hücre içinde DNA paketlenmesini kontrol etmek sayılabilir. Ancak kodlamayan DNA hakkında yanıt bekleyen hâlâ pek çok soru var.
Yukarıdaki kodon çarkı, DNA kodonlarının amino asite çevriminde kullanılabilir. Kodonun ilk harfini en içteki çemberde bulun, ikinci harfi onun dışındaki çemberden ekleyin ve üçüncü harfi de onun dışındaki çemberde bulun. En dış mavi çemberde vardığınız noktadaki harfin, hangi amino asitin kısaltmasını olduğunu tablodan görebilirsiniz. Örnek: ATG = methionine. (Telif: Genome Research Limited) Kaynak: YourGenome.org, “What does DNA do?“
Bu yazının kaynağı: BİLİMFİLİ / DNA Ne Yapar? / https://bilimfili.com/dna-ne-yapar/