Boyah J. Farah, Amerika Birleşik Devletleri’ne gençken geldiğinde, ülkenin cennet olmasını bekliyordu. Ve bir süre öyleydi – bisikletini Boston banliyösünün sessiz sokaklarında sürerken, mükemmel bakımlı çimenleriyle gülümseyen komşularının yanından geçerken. “Gerçekten Tanrı’nın Amerika’yı desteklediğini düşündüm” dedi.
Ancak bu imaja tutunmaya çalışsa da, Amerikan ırkçılığının gerçekliği sonunda Farah’ın fantezisindeki çatlakları ortaya çıkarmaya başladı. Yavaş ama emin adımlarla, bir Siyah Amerikalı olarak hayatının birlikte büyüdüğü Hollywood filmleri gibi gitmeyeceğini anlamaya başladı. Farklı bir role zorlanacaktı.
Yeni anılarında, Amerika Beni Siyah Bir Adam Yaptı, Farah, Somali’deki çocukluğundan ergenlik ve Kuzeydoğu’daki erken yetişkinliğine, bir yetişkin olarak on yıllar sonra Somali’ye dönmeye karar verdiği ana kadar Amerikan karanlığının kendisi için ne anlama geldiğini anlatıyor.
Aşağıdaki konuşma, netlik için düzenlendi ve kısaltıldı.
Somali’de, Nugaal Vadisi’nde büyüdünüz. Ve o anı hayatınızın en mutlu anı olarak tanımladınız. O zaman bana biraz çocukluğundan bahset.
Vadideki o özel zaman, tam da özgürlük gibiydi. Biliyorsun, ben bir göçebeyim. Kültürel olarak, göçebeler özgürlüğü her şeyin üstünde tutar. Özgürlüğünüz yoksa hayat bir hayat değildir. Ve ayeyo, büyükannem ile vadideki çocukluğum gibi hissediyorum, temelde, bilirsin, yağmurda koşmaktı. Keçi sütü doğrudan keçiden içilir. Sadece özgürlük ve neşe doluydu. Ondan sonra hayatım kargaşa ve umutsuzluktan başka bir şey olmadı. O zamandan beri kaçıyorum. En azından ben böyle hissediyorum.
Ne olduğu hakkında konuş. 1989’da sizi Somali’den ABD’ye ne getirdi?
Babam – Tanrı ölüleri korusun – öldü. Ve ondan sonra savaş, esen bir rüzgar gibi geldi. Bir kasırga gibi toplandı. Temelde çocukluğumu toza çevirdi. Annem, küçük kardeşlerim ve ben o sırada Mogadişu’da yaşıyorduk. Ve iç savaş, insanlığın başına gelebilecek en kötü şeydir, çünkü kuzenler kuzenlerle savaşır. Esasen birlikte yemek yiyen, yüzyıllardır birlikte yaşayan Somalili aileler artık birbirleriyle savaşıyordu. Trajedi üstüne trajedi görürdük – rekabet eden trajediler. Bu yüzden o yerden çıkıp güvenli bir yere gitmemiz gerekti. Böylece Kenya’ya, Mombasa’daki bir mülteci kampına gittik ve sonra Amerika’ya geldik.
Büyürken, ABD hakkında ne biliyordunuz? Bununla ilgili algınız neydi?
Amerika’ya gitmek yıldızlara ulaşmaktı ve Amerikalı olmak yağmurda çıplak koşmak gibiydi. Ne demek istediğimi biliyorsun? Sadece güzeldi. Mülteci kampında bir keresinde sıtmaya yakalandığımı hatırlıyorum ve bu çok korkunçtu. İnsanlar ölüyordu. Ailemde yedi gün arayla iki kişi öldü. Sırada ben vardım çünkü sıtmaya yakalandım. Ve Tanrı’ya yalvardığımı hatırlıyorum, ‘Lütfen Tanrım, Amerika’ya gidene kadar ölmeme izin verme..’ Biliyorsun, beni öldüreceksen, beni Amerika’da öldür. Amerika’ya bu kadar hayrandım.
Amerika resimleriniz nereden geliyordu?
Filmler. Filmler, TV, her şey. Amerika kendini tüm dünyaya cennet olarak yansıtıyor. Yani tüm mülteci çocuklar o cennete ulaşmak istiyorlar. Ben de onlardan biriydim. bekleyemedim.
Kitabınızda filmlerde Amerika imajı olduğundan bahsetmiştiniz ama sonra Amerika imajı vardı. Siyah Amerika ve bu şeyler genellikle oldukça farklıydı. Gelmeden önce Siyah Amerikalılar hakkındaki algınız nasıldı?
Siyah Amerikalılar, olumsuz bir şekilde yansıtıldı. Ve bu nedenle Amerika’ya geldiğinizde Siyahlardan kaçınmak istersiniz. Çünkü onlar hakkında “bildiğiniz” şey buydu: haydutlar, tembel insanlar, uyuşturucu satıcıları. Bunlar bize yayılan görüntülerdi. Buraya gelirken, Bedford’dan Alevi’ye giden bir otobüse bindiğimi ve arkada birkaç Siyah insan gördüğümü hatırlıyorum. Ben de onlara yakın olmak istemiyorum diyordum – korkacak hiçbir şeyim olmasa da, Afrikalı zavallı bir çocuk olarak zaten hiçbir şeyim yoktu. Ama aynı zamanda kafam yalan olan bir sürü fotoğrafla doluydu.
ABD ile ilgili fantezinizin ilk kez kırıldığını hissettiğiniz belirli bir an var mı?
Evet. Lisede Bayan Parker ile tanıştım. [who worked at the school library]. Ve bana Amerika’da ben bir Afrikan Amerikan. “Artık Afrikalı değilsin. Buna alışsan iyi olur.” Ve eğer bunu görmediyseniz, şimdi göreceksiniz. Biliyor musun, bu benim ilk uyarım gibiydi.
Bana Malcolm X’in kitabı da dahil olmak üzere Afro-Amerikan edebiyatı verdiğini hatırlıyorum. Böylece her gün kütüphaneye bisikletle gider, kitap okur ve Amerika’yı kitaplardan tanımaya çalışırdım.
Ve [around that time] Pizza almak için bir alt yere bisikletle gittiğimi hatırlıyorum. Yemeyi en sevdiğim şey pizzaydı. Ve adamı hatırlıyorum [who worked there] sadece, doğrudan söylüyorum, “[If you try anything,] Polisi arayacağım.” Yine de pizzayı aldım. Ama aynı zamanda, hala saf olmama ve Amerika’ya bir şans vermeye çalışmama rağmen, o anda, kolayca arayabileceğini biliyordum. Ve böylece hatırladım ve pizzayı dükkanın içinde yemedim bile.Bisikletimin yanında dışarıda yedim.Bu yüzden bana söyleyen o küçük şeylerden bir sürü vardı, başka bir şeyin yolda olduğunu söylüyordu.
Kitap boyunca düzenli olarak insanlarla – Bayan Parker gibi Siyah insanlarla – ABD’de Siyah olmanın ne anlama geleceği hakkında farklı şeyleri anlamanıza yardımcı olmaya çalışan insanlarla karşılaşıyorsunuz ve hayatınızın farklı aşamalarında çok farklı şeyler yaşadınız. bununla ilgili algılar. Peki bugün, karanlığı nasıl tanımlarsınız?
Siyah insanlar Amerika hakkında ilk öğretmenlerimdi – Amerika hakkında otantik öğretmenler. Ve nasıl tanımlarım? Ben de kendimi böyle tanımlıyorum. Artık bir Amerikalıyım. Afrikalı bir çocuğu, Afro-Amerikalı bir çocuğu, Amerika’da bir Siyah çocuğu nelerin beklediğini tam olarak biliyorum. Onları neyin beklediğini çok iyi biliyorum. Çünkü gördüm. Ve böylece acıyı hissediyorum. Mücadeleyi hissediyorum. Ben mücadelenin bir parçasıyım.
İlk kez deneyimleyen biri olarak sizi şaşırtan bazı şeyler hakkında yazıyorsunuz – polisle karşılaşmalar, iş yerinde ayrımcılık, yetersiz tıbbi bakım. Yaşadığınız şok nedeniyle bazı Siyah arkadaşlar için olduğundan daha fazla acı veren bir şey olduğu anlar varmış gibi görünüyordu. Diğer insanlar, sizin alışık olmadığınız Siyah olmanın bir sonucu olarak başlarına bazı şeylerin geleceğini kabul etmişti. Hala kabul etmeye istekli olmadığınız şeyler varmış gibi hissediyor musunuz?
Ah evet. Ben babamın oğluyum. Onun kültürünü ve göçebe yaşam tarzını taşıyorum. Ben bir Amerikan göçebesiyim. Bunun ne anlama geldiğini biliyorsun – özgürlük bir numara – benim için ölüme kadar özgür olmak benim için çok önemli. Yani bazı şeylere direniyorum, direniyorum ve direniyorum. Ama Amerika buna izin vermiyor. Direnmek ve hala işi olan bir Amerikalı olarak kalmak zor.
Bu kültürde bir hiyerarşi vardır ve sistemlidir. Kişilerle ilgili değil. Sistem odaklı bir baskı kültürü. Bu büyük ırkçılık makinesi sistematiktir. Bu yüzden hala rahmetli babamın özgür olma kültürüne saygı duymaya ve onurlandırmaya çalışıyorum ama bu çok zor. Bir polis tarafından vurulmamak için teslim olmak zorundasın. Bir polis beni durdurduğunda, ona soru soramam ya da ona meydan okuyamam. Canımı kolayca alabilir. Bu yüzden hala teslim olmak zorundayım. Ama içimde, bu özgürlüğü onurlandırmak istiyorum. Ve hepimizin, herkesle eşit, insan olarak özgürlüğümüzü onurlandırmamızı istiyorum.
Mücadelelerden çok bahsettiniz. Siyah olmanın en sevdiğin yanı ne?
Kültür. Sanırım kitapta ritmi, tarzı, güzelliği olan insanlar diyorum. Demek istediğim, Siyah kültürü olmasaydı Amerika ne olurdu? Muhammed Ali’nin Somalili olduğunu düşünürdüm. Amerikalı olduğunu hiç düşünmedim. O o popüler. Ayrıca Michael Jackson’ın Somalili olduğunu sanıyordum, biliyor musun? Stevie Wonder! Demek istediğim, Amerikan projeksiyonunun dünyadaki yumuşak gücü Siyah kültürüdür. Ve bir kez daha dileğim, ABD’nin bunu tanıması ve bu sevgiye karşılık vermesidir. Karadenizliler bu ülkeyi çok seviyor. Amerika’nın bu sevgiye karşılık vermesini istiyoruz.
Daha önce Amerikalı bir göçebe olduğunu söylemiştin. ABD’de size ev gibi gelen bir yer var mı?
Amerikan otoyolları. Amerikan otoyollarında araba kullanmak, neredeyse Valley’deki o çocukluk özgürlüğü gibi geliyor. Bilirsin, sevdiğin bir şarkıyla. Pencereleri aşağı yuvarlayın. Açılır tavanınız varsa açın. Ve sür. Bunu yaparken her zaman terapi buldum. Amerika’da ülke çapında araba kullanmayı ve farklı manzaralar görmeyi seviyorum. Amerika güzel ve ben gerçekten Amerika’nın Afrikalı çocuklarına davrandığı şekilde Amerikan otoyolları kadar güzel olmasını istiyorum. Afrikalı çocuklar derken, Amerika doğumlu, Afrikalı çocukları kastediyorum – Siyah insanlar. Bir otoyolun özgürlüğünü hissetmelerini istiyorum.
Kaynak : https://www.npr.org/2022/09/16/1123112941/q-a-author-boyah-j-farah-reflects-on-being-black-in-america