Uçağın en arkasında, tuvalete sadece birkaç metre uzaklıkta bir orta koltuğa oturduğunuzu öğrendiğinizde sızlanıyor musunuz? Yalnız değilsiniz, ama bunun bir de iyi tarafı var. Uçakta en güvenli koltuk hangisi dersiniz? Doğru tahmin, tuvalete birkaç metre uzaklıktaki bir orta koltuk.
TIME dergisi 2015 yılında 1985 ve 2000 yılları arasında meydana gelen 17 uçak kazasının verilerini inceledi. Uçağı ön, orta ve arka olarak üç parça hayal edersek, en yüksek ölüm oranı yüzde 39 ile orta kısımda yaşandı. Ön tarafta ölüm oranı yüzde 38, arka kısımda ise yüzde 32 olarak ölçüldü.
Eğer cam kenarı ya da koridor tarafı koltuklarını tercih ediyorsanız, bu istatistikler sizin için yeterince ikna edici bir neden olmayabilir. Ancak bir başka istatistik oldukça dikkat çekici. O da orta koltuklarda ölüm oranı yüzde 28 iken, uçağın orta kısmındaki koridor tarafı koltuklarında bu oran yüzde 44’tür.
TIME‘ın haberi, araştırmacıların önceki yarım yüzyılda meydana gelen 20 kazanın verilerini analiz ettiği 2007 tarihli Popular Mechanics çalışmasının sonuçlarını pekiştirdi. Araştırmacılar ölüm oranından ziyade hayatta kalma oranını ölçtüler, ancak sonuç aynıydı: Kabinin arka tarafında oturuyorsanız bir uçak kazasından kurtulma şansınız çok daha yüksektir.
Arka kabinin hayatta kalma oranı yüzde 69 iken, kanat üstü bölümlerinde bu oran yüzde 56’da kaldı. Business Class yolcuları ise sadece yüzde 49 oranında hayatta kaldı.
Uçakta En Güvenli Koltuk Hangisi?
Avustralya’nın Central Queensland Üniversitesi Havacılık Bölümü Başkanı Doug Drury, The Conversation için kaleme aldığı 2023 tarihli makalesinde bu istatistiklerin mantığını açıkladı.
Basitçe söylemek gerekirse, çarpma etkisi uçağın arka tarafındaki yolcuları ön taraftaki yolculara göre daha az hızlı ve daha az doğrudan etkiliyor. Orta koltukların cam kenarı ya da koridor koltuklarına göre neden daha güvenli olduğu konusunda ise Drury‘nin fikri oldukça net: İki tarafta bulunan yolcular ortadaki yolcuya bir nevi tampon oluyor.
Her iki çalışmada da bazı kazaların hayatta kalma açısından ayırt edilebilir bir modele sahip olmadığı belirtilmiş ve TIME, verilerin kazaların kendi koşullarını hesaba katmadan daha az anlam ifade ettiğini açıkça ortaya koymuştur.
Örneğin uçağın kuyruğunda bir sorun varsa, arka kabinin çok güvenli olmadığı açık. Sorun -eğer buna sorun denebilirse- incelenecek yeterli sayıda uçak kazası olmamasıdır. Bu yüzden bu sonuçları eleştirel bir gözle değerlendirmeniz gerekiyor.
Amerikan Federal Havacılık İdaresi (FAA) İletişim Müdürü Lynn Lunsford 2019 yılında Washington Post’a verdiği demeçte, “Çok fazla değişken var ve muhtemelen istatistiksel olarak savunulabilir değil” dedi.
Başka bir deyişle, bu verilerden çıkarımınız uçağın ön tarafına yakın oturmanın tehlikeli olduğu olmamalıdır. Drury, “2019 yılında dünya genelinde 70 milyonun biraz altında uçuş gerçekleşti ve sadece 287 kişi hayatını kaybetti,” diyerek hava yolculuğunu “en güvenli ulaşım şekli” olarak nitelendiriyor.
Yani birinci sınıf koridor koltuğunuza hayatınız kadar değer veriyorsanız, muhtemelen sorun yok. Bir boyun yastığı ve bu çok daha az ürkütücü ayrılık istatistiği ile rahatlayın: Her 16 milyon ticari yolcu uçuşunda sadece bir ölüm vakası yaşanıyor.