İç yüzünü okuyunca bir daha bu atasözlerini kullanmayacaksınız
Ali Haydar Nergis yazdı: İç yüzünü okuyunca bir daha bu atasözlerini kullanmayacaksınız
Bazı mitoloji kaynaklarında kadın şöyle tanımlanıyor:
"Tanrı, yaprağın hafifliğini, ceylanın bakışını, güneş ışığının kıvancını, sisin gözyaşını aldı; rüzgârın kararsızlığını, tavşanın ürkekliğini buna ekledi. Onların üzerine değerli taşların sertliğini, balın tadını, kaplanın yırtıcılığını, ateşin yakıcılığını, kışın soğuğunu, saksağanın gevezeliğini, kumrunun sevgisini kattı. Bütün bunları karıştırdı, eritti ve kadını yaptı.Yarattığı kadını erkeğe armağan etti... "
Kadın düşmanlığı, binlerce yıllık bir kültür birikiminin, dinsel bakışın ve ön yargıların eseridir. Bu düşmanlık, hem erkek, hem de kadın tarafından onaylanarak, beslenerek bu güne getirildi. Küçük yaşlardan başlanarak çocuklarımız, ninnilerle birlikte çeşitli ön yargılarla büyütüldü. Kadına karşı önyargı bunların içinde önemli bir yer tutar. Erkek çocuk, kendini tanımaya başladığında, kız kardeşlerinden daha üstün olduğunu da kavramaya başlar. Erkek çocuğun oyun arkadaşları da erkek olmalıydı.. Kız çocuklarla oyun oynayan erkeğin bıyıkları çıkmaz, sakalı köse olurdu... Sokaktaki arkadaşlarından dayak yiyen evin erkek çocuğu, öfkesini evdeki kız kardeşlerinden çıkarır. Kadına dayak atmayı ilk böyle öğrenir. Büyürken, kadını aşağılayıcı bakışını geliştirir, buna uygun sözler ekler bilgi dağarcığına...
Aşağıda, bir bölümünü derlemeye çalıştığımız atasözleri ve deyimler, kadını aşağılayan söylemlerin ve kadın cinayetlerinin hiç de rastlantısal olmadığını gözler önüne serer.. İşte onlardan bazıları:
Kızını dövmeyen dizini döver.
Kızı gönlüne bırakırsan, ya davulcuya gider, ya zurnacıya.
Kadının sırtından sopayı, karnından sıpayı eksik etmeyeceksin.
Kadın dediğin, taktın mı koluna; vurdun mu duvara yapışmalı.
Kadın, erkeğin el kiridir.
Acemi oğlan, işini uçkuru düşük kadından öğrenir.
Bir evi üç şey yıkar: Şirret kadın, tahtakurusu, fare.
Deli kız evde kalmaz, delikli boncuk yerde kalmaz.
Para sesi, kadın sesi, su sesi.
Kadının şamdanı altın da olsa, ona mum dikecek olan erkektir.
Kız beşikte, çeyiz sandıkta gerek.
Oğlan babadan öğrenir sofra dizmeyi, kız anadan öğrenir sokak gezmeyi.
Kadın, adamı rezil de eder; vezir de.
Elinin hamuruyla erkek işine karışma.
Bir evde iki kız; biri çuvaldız, biri biz()biz: ayakkabı tamircilerinin kullandığı sivri iğne)
Kocana göre bağla başını, harcına göre pişir aşını.
Avrat var, arpa unundan aş yapar; avrat var, buğday unundan keş yapar.
Kadın, erkeğin şeytanıdır.
Kadın, kaşık düşmanıdır.
Avradı kötü olanın sakalı erken ağarır.
Avrat malı, kapı mandalı.
Kadının saçı uzun, aklı kısadır.
Dövülmeyen kadının saçının köküne şeytan yuva yapar.
Kadın, eksik etektir.
Kadına sır verene tellal gerekmez.
Avrada inanma, akan suya güvenme.
Kadının idare yönettiği evde şeytan uşaklık yapar.
Alma arsızın kızını, sürer ananın izini.
Kız kocaya, oğlan hocaya.
Ağustostan sonra ekilen darıdan, kocasından sonra kalkan karıdan hayır gelmez.
Avrat var ev yapar; avrat var ev yıkar.
Avradı eri(eşi), peyniri deri saklar.
Al atın iyisini, yiyeceği bir yemdir; al avradın iyisini, giyeceği bir dondur.
At, avrat, silah.
At alırsan taydan, kız alırsan soydan al.
Erkek getirmeyi, kadın yetinmeyi bilmelidir.
Gül dalından odun, beslemeden kadın olmaz.
Etin iyisi bacaktan, kızın iyisi ocaktan.
Tarlayı düz al, kadını kız al.
Pekmezi küpten, kadını kökten al.
Kocasız karı, yularsız ata benzer
Kadının gemini gevşek bırakmayacaksın.
Kadının yeri kocasının yanıdır.
Birinci karı, dert karısı: ikinci karı, mülk karısıdır.
Bez alırsan Musul’dan, kız alırsan asilden.
Ev alırsan tuğladan, kız alırsan Muğla’dan.
Anasına bak kızını al, kenarına bak bezini al.
Sütü bozuk ne olacak ( aşağılanmak istenen kişiler için söylenir)
Tarlanın hafif taşlısı, kadının uzun saçlısı, öküzün iri başlısı.
Yemeğin salçalısı, kadının kalçalısı.
Kız istiyorsun, baldırını da düz istiyorsun (ufak tefek hata kabul etmiyorsun anlamında)
Ananın çıktığı dala, kızı salıncak kurar (kız, anasından daha fazlasını yapar)
Ocağın yakışığı odun, evin yakışığı kadın.
On beşinde kız, ya erde gerek ya yerde.
Kızı sandalyeye oturtacaksın; ayakları yere değiyorsa kocaya gitme zamanı gelmiş demektir.
Kadının yanına gideceksen kamçını da almayı unutma.
Dişi köpek kuyruğunu sallamazsa, erkek köpek peşinden gitmez
Buyurmadan tutan evlat, çağırmadan kalkan avrat.
Gizli düzüşen açıkta doğurur
Karı gibi kıvırma!
Karı gibi kırıtma!
Donu düşük karı.
Karı donlu herif!
Çok gezen papuç bok getirir.
Benim anam, senin ananı genelevinde görmüş.
Oğlanı her karı doğurmaz, er karı doğurur.
Bir Bilmece:
Binlerce yıl öncesine ait kafatası iskeletinin bir kadına ait olduğu nasıl anlarsınız? Yanıt: Çenesinin düşük olmasından…
Emekli eğitimci M.Halil Arık’ın, nenesinden duyduğu bir söz:
‘’Gözyaşı şalvara düğüm olmaz; tedbirini şalvarı indirmeden alacaksın; madem tedbir almadın, sonuca katlanacaksın…’’
İç Anadolu Bölgesinde anlatılan bir fıkra:
Kırk yıl genelevde çalışan bir kadın, günahlarını af ettirmek için bir okul yaptırmaya karar vermeden önce gidip Müftüye sormuş: “Müftü hazretleri, ben kırk yıl genelevinde çalıştım, çok günaha girdim. Şimdi bir okul yaptırsam, acaba günahlarım af olur mu?”
Müftü, biraz düşündükten sonra şu yanıtı vermiş:
“Vallahi kızım, günahların af olur mu, olmaz mı bilmem ama, yıllardır bolalan yerin yanına kâr kalır…”
Atasözleri , deyimler, fıkralar dışında bir de kutsal din kitaplarında yer alan kadının aşağılanmasıyla ilgili hükümler var; onu da konunun uzmanlarına bırakıyorum…
8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü’nüz kutlu olsun...
Ali Haydar Nergis / Malmö-İsveç
Odatv.com