Kitap, 12 Mart-27 Nisan 2008 tarihleri arasında santralistanbul'da açılan sergi vesilesiyle yayınlanmıştır. Sergi, Bilgi Üniversitesi Mimarlık Yüksek Lisans programının VitrA'nın desteğiyle sürdürdüğü “Dünya Kentleri“ dersi kapsamında hazırlanmıştır.
Sergiye eşlik eden bu kitap iki bölümden oluşuyor: Birinci bölümde iki kente ve mimarilerine ilişkin makaleler bulunuyor. İkinci bölümde ise Cemal Emden'in sergide yer alan 73 adet fotoğrafı ile her bir fotoğraf için Günkut Akın, İhsan Bilgin, Sibel Bozdoğan ve Tansel Korkmaz tarafından yazılmış 73 adet birer paragraflık metin var.
Viyana bölümü asimetrik iki makaleden oluşuyor: İhsan Bilgin'in makalesi Viyana'nın ilk kuşak kentleşme sorunları ile bunlara verilen tepkilerin genel bir yorumuna yönelirken, Günkut Akın tek bir yapıyı, Gottfried Semper'in Dekor Deposunu konu ediyor. Bilgin'in “Modernin Veçheleri“ başlıklı makalesi Ringstraße'nin yapılmaya başlandığı 1860'lar ile 1930'lardaki Nazi işgali arasındaki hareketli dönemini, Franz Joseph dönemi, yüzyıl dönümü modernizmi ve Kızıl Viyana altdönemlerine ayırarak ve birbirleriyle iddialaşmaları perspektifinde ele alıyor. 3 çeyrek yüzyıl içine sıkışmış bu dikkat çekici, enerjik ve dramatik yoğunluk ile geçmişini müzeleştiren savaş sonrası Viyanası arasındaki farka dikkat çekiliyor bu makalede. Akın, 18.ve19.yy klasik mimarlığının “uygunluk“ ve “zorunluluk“ kavramları aracılığıyla anlamlandırdığı Semper Deposu okumasında, özgürlük ile keyfilik arasındaki nüansa işaret ediyor. Böylelikle postmodern iklimin keskin hatlarla birbirinden ayırdığı “özgürlük“ ve “nesnellik“i rezonans içinde tutabilen bir tutumun artık unutulmuş imkânları ile yeniden buluşturuyor okuyucularını. Ve zaman içinde “süs düşmanı“ bir minimaliste indirgenmiş Adolf Loos'u bu kanal üzerinden okumanın onu anlamak için daha verimli bir kanal olduğunu hatırlatıyor.
Kitaptaki Chicago bölümü ise 3 makaleden oluşuyor. Sibel Bozdoğan'ın “Modernizm Öncesi/Öncüsü Chicago'da Mimarlık Mesleği: 1871-1909“ makalesi, konum avantajı nedeniyle 19.yy'ın birkaç onyılı içinde kurulup hemen bir dünya şehri haline gelen Chicago'daki meslekleşme sürecini praksis ve statü diyalektiği aracılığıyla sergiliyor. Sergilediği meslekleşme serüvenini Chicago'nun ve Sullivan gibi öncülerinin erken çıkışlarını sonradan teleolojik bir kalıba dökerek kehanet mertebesine yükseltmeyi denemiş Gideon türü tarih yazımı karşısında mesafe fırsatı olarak değerlendiren Bozdoğan, Chicago ve öncülerinin de kendi koşulları içinde değerlendirilebilecek, zamanlarının problematikleri içinde hareket eden aktörler olduğunun altını çiziyor.
Chicago bölümünün İdil Erkol tarafından çevrilen ikinci yazısı, Colin Rowe'nin 1956'da Architectural Review'da yayınlandıktan sonra Modern Mimarlık yazınının başlıca metinlerinden biri haline gelen “Chicago Çerçevesi“ makalesi. Makale, önce Chicago'da anonim bir inşai kanava haline gelen iskelet sistemin modern zamanlar içindeki yerini, antik mimarlık ve rönesans için sütunun anlamı ile kıyaslayarak vurguluyor. İskeletin yanı sıra, özellikle Wright aracılığıyla “kesişen yüzeyler“ paradigması konusunda da Chicago'nun öncü rol oynadığını söylüyor Rowe. Biri ağırlıkla merkezde, diğeri banliyölerde denenen bu iki eğilimi Modern Mimarlığın başlıca kanalları olarak ele alıyor makalesinde. Bölümün 3.makalesi, 2000'lerin başında inşa edilen Millenium Park projesini konu eden İhsan Bilgin'in metni. Parkı kuran 3 unsuru, Frank Gehry'nin sahnesi ile çim anfisini, Jaume Plansa'nın “taç çeşmesini“ ve Anish Capoor'un “bulut kapısını“ kültür endüstrisinin güncel eğilimleri ile kıyaslayarak yorumlayan Bilgin, işlerin güncel eğilimler karşısındaki eleştirel güçlerini, kültürel ve eleştirel dolayımları askıya alan araçsallaştırma pratiklerini neredeyse bir karakter özelliği haline getirmiş Chicago tarihi ile girdikleri diyalektik sürtüşmeden aldığı değerlendirmesini yapıyor.
Kitabın Cemal Emden fotoğraflarına ve fotoğraflara eşlik eden metinlere ayrılmış ikinci bölümü, sergideki düzene göre 3 altbölüme ayrılmış: Kentler, Mimarlar ve Kamusal Alanlar. Fotoğraflar ve onlardan ilham alan metinler, kentlerin anonim fiziki karakterleri kadar, bu kentler için işaret değeri taşıyan mimarları, binaları ve yerleşmeleri de yorumluyorlar.
(Tanıtım Yazısından)