MATT BRUENIG
New York Times yanılgıya düşüyor - Finlandiya halkı işsizliğe karşı çıkmadı.
Finlandiya Başbakanı Juha Sipilä Eylül 2017'de. EU2017EE Estonya Başkanlığı / Flickr
Finlandiya'yı çok yakından takip eden biri olarak, Finlandiya'nın temel gelir deneyinin sonuna gelindiğine ilişkin New York Times'da çıkan Peter Goodman imzalı makalede tamamen saptırma olduğunu belirtmeliyim. Makale, "Finlandiya İşsizlere Bedava Para Verme Konusunda Tereddüt Ediyor," olarak isimlendirilir ve Finlandiya'nın iki yıllık temel gelir deneyinin olağan sonunun, işsiz insanlara gelir yardımı sağlama konusunda Finlilerin duyarlılıklarında bir tür değişime işaret ettiğini ileri sürer. Fakat böyle bir değişim herhangi seviyede gerçekleşmedi, ne hükümette ne de halkta.
Aslında makale ile ilgili tuhaf olan şey, bu noktada kendisiyle çelişmesidir. Goodman bunu söylüyor:
"Ancak Fin hükümetinin 2018'in sonunda deneyi durdurma kararı temel gelir kavramına karşı mücadeleyi vurgular. Finlandiya'daki çoğu insan -ve diğer ülkelerdeki- insanları çalıştırmaksızın para dağıtma fikrinden rahatsız oluyor."
Fakat daha sonra yazıyı şöyle bitirir:
"Temel gelirin Finlandiya'da hız kaybetmesinin ana nedeni bu olabilir: fiilen gereksiz. Sağlık hizmetleri devlet tarafından sağlanmaktadır. Üniversite eğitimi ücretsizdir. İşsiz insanlar cömert işsizlik yardımı alırlar ve yeryüzündeki en etkili eğitim programlarına erişebilirler.
'Bir bakıma Finlandiya'da zaten temel gelir var,' der Mr. Hiilamo."
Yani Fin halkı işsiz insanlara para verme konusunda tereddüt mü ediyor yoksa etmiyor mu? Fin halkı temel gelirler konusunda huysuzlaştı mı ya da tümü yaygın bir destek olan ev yardımı, temel sosyal yardım, sağlık hizmetlerinin, refah devletinin geri kalanıyla birlikte Finlandiya'nın temel işsizlik yardımı halihazırda böyle bir gelir sağlıyor mu?
Goodman'ın makalesi ayrıca, ülkenin temel işsizlik yardımı için mevcut sağcı hükümetin etkinleştirme şartlarını uygulama kararını da tartışıyor. Hizmete sokma şemasında, etkinleştirme görevlerini özellikle yerine getirmeyenlerin yardım seviyeleri düşürülür. (Finlandiya'nın etkinleştirme gereklilikleri ile birlikte yeni temel işsizlik yardımı, şu anda ABD'de etrafta dolanan iş garanti teklifine benzer niteliktedir.)
Fakat Goodman, Fin halkının gerçekte bu sağcı işsizlik yardım reformuna nasıl tepki verdiğinden hiç bahsetmiyor. Finlilerin yüzde 36'ya karşı yüzde 56 ile bu fikre karşı olduğu kamuoyu yoklamalarından bahsetmiyor. Bir vatandaşlar girişiminin, yasa yapıcıları sekiz gün içinde planı tekrar gözden geçirmeye zorlamak için 50,000 ve neticede 5,5 milyon nüfuslu bir ülkede 140,000 imza topladıklarından bahsetmiyor. Ve teklif edilen değişiklikler üzerine yaklaşık iki milyon işçi olan bir ülkede 200.000 sendikalının kitlesel grevinden hiç mi hiç bahsetmiyor. Basitçe söylemek gerekirse, her olası gösterge bu reformların oldukça popüler olmadığını söylüyor.
Temel gelir deneyinin kendisine gelince, hükümet onu başlattıklarında biteceğini söylediğinde tamamen biteceğini vurgulamak gerekir. Hükümet daha fazla deney yapmayacak, ama daha fazla deney yapacaklarını asla söylemediler. Teklif hayata geçtiğinde Antti Jauhiainen, Joona-Hermanni Mäkinen ve benim yazdığımız gibi, Finlandiya'nın Evrensel Temel Gelir deneyi aleni bir numaradan başka bir şey asla değildi(Jauhiainen ve Mäkinen New Yor Times'ta daha sonraki bir makalede aşağı kalmayacak şekilde özellikle söylediler). Örnek hacmi çok küçüktü, sadece işsizler hedeflendi ve amaç, eğer "refah tuzağı"(bu durumda temel işsizlik yardımı) kaldırılırsa işsizlerin çalışmaya başlayıp başlamayacağını açık bir şekilde görmekti.
En son nokta belki de Goodman'ın makalesinin yoldan ne kadar çıktığını anlamak için önemlidir. Finlandiya'da yürütülen Evrensel Temel Gelir deneyinin işleyiş biçimi şu idi; halihazırda temel işsizlik yardımı(ya da işgücü piyasası desteği) kapsamında olan insanları aldılar ve daha sonra onlara, bu programlardan zaten alıyor olduklarına benzer bir miktarda UBI verdiler. Fark, gerçekte para akışı değildi. Önümüzdeki iki yıl boyunca işsizlik yardımlarını kaybetmeden işe başlayabileceklerine dair bir söz vardı. Bu yüzden plan işsiz insanlara, bu işsiz insanlar zaten "bedava para" aldıkları için herhangi bir yeni bedava para vermedi. Ve deney için bedava parayı kapsayan kuralları değiştirme nedeni onların işsiz kalmasını durdurup durdurmadığını görmekti.
Tüm bunların anlamı, hem Evrensel Temel Gelir "deneyi"nin hem de rağbet görmeyen etkinleştirme gerekliliklerinin Finlandiya'nın sağcı hükümeti tarafından tam da aynı sebeble uygulanmasıydı: işsiz insanları çalışmaya sürüklemeyi denemek. Bu cephede hiçbir zaman değişiklik olmadı: sağcı hükümet, Başbakan Juha Sipilä’nın Fin istihdam oranını gelecek yıla kadar yüzde 72'ye çıkarma hedefinin bir parçası olarak tüm zaman boyunca istihdamı teşvik etmeye çalışıyordu.
*www.jacobinmag.com sitesindeki yazıdan Türkçe'ye amatörce çevrilmiştir.
ÖZGÜRLÜK