

Doğum Öncesi Dönem
Yeni bir canlının yaşamı, döllenmiş yumurta ile başlar. Kadın üreme hücresi yumurta ile erkek üreme hücresi spermin birleşmesi olayına döllenme denir. Döllenme anında zigot oluşur ve yeni bir insanın ortaya çıkması için hazırlık başlar.
Normal bir zigotta 46 kromozom vardır. Bunlardan 23'ü kadından, 23'ü erkekten gelmekte olup, 22 çifti büyümeyle ilgili, diğer ikisi cinsiyet kromozomudur. Cinsiyet kromozomları kadınlarda (xx), erkeklerde (xy) şeklinde bulunmaktadır. Kromozomlar üzerinde bulunan ve organizmanın genetik yapı taşları olan genler, yeni canlının karakterini belirler.
Doğum Öncesi Gelişim Dönemleri
Döllenmeden doğuma kadar çeşitli evreler geçirilir. İlk olarak hücresel çoğalma, sonra kimyasal farklılaşma, doku ve organ oluşumu ve en son olarak da fonksiyon kazanma ve organizasyon olur.
Döllenmeden doğuma kadar anne rahminde geçen bu döneme doğum öncesi dönem, bu dönemdeki gelişmeye doğum öncesi gelişim denir. Gelişim döneminde geçirilen evreler Zigot, Embriyon ve Fetüs dönemleridir.
Zigot (Döllenme ve sonraki iki hafta)
Zigot döllenmeden hemen sonra bölünerek çoğalmaya başlar. Zigot küçük hücrelere bölünerek döl yatağı boruları yoluyla döl yatağına doğru ilerler, 12-16 hücre oluştuğunda döl yatağına ulaşır. Morula adı verilen bu hücre kitlesi birkaç gün dolaştıktan sonra uterus duvarına gömülür (implantasyon).
Zigot devri döllenme anından başlayarak 2 hafta devam eder. Zigot döl yatağına yerleştikten sonra üç ana kısım oluşur.
Bunlar:
Dış Tabaka (Ektoderm): Sinir sistemi, saç, tırnak, dişler, deri bezleri ve hücreleri gelişir.
Orta Tabaka (Mezoderm): Kaslar, kemikler, dolaşım sistemi oluşur.
İç Tabaka (Endoderm): Sindirim sistemi ağız ve boğaz oluşur.
Embriyon Devri (Döllenmeden sonraki ilk evre)
Sınırı kesin olmamakla birlikte genellikle embriyonik dönem 8 hafta olup bu dönemde döllenmiş yumurta hücresi çabucak bir organizma haline gelecek şekilde farklılaşır, kulaklar kol ve bacakların çıkacağı yerler belirginleşir.
6.5 haftada parmaklar, dudaklar, burun delikleri ve gözler belirmeye başlar. 7. haftada dil ve 20 adet süt dişinin yeri ve bütün iç organlar oluşur. Embriyon devresinin sonunda organizma bir insan olarak tanınabilir.
Fetüs Devri (ikinci aydan doğma kadar olan evre)
Sekizinci haftadan, doğuma kadar geçen zamanda organizmaya fetüs adı verilir.
Üçüncü ve beşinci aylar arası fetüs süratli bir büyüme gösterir. Gebeliğin 20. haftasında saçlar ve tırnaklar çıkmaya başlar. Ter bezleri ge¬lişmiştir. Fetüs uyarıcılara 8 haftalıkken tepkide bulunabilir. Burun, dudak, yanaklar ve çene bu zamanda uyarıcıya karşı duyarlıdır.
16. haftada dış uyarıcılara duyarlı bölgeler artar ve bütün vücut duyarlı hale gelir. Fetüs dış uyarıcılara tepkide bulunurken kendi kendine hareketler de yapar. 4. aydan sonra anne bebeğin kendi kendine yaptığı hareketlerin farkına varır.
Doğum öncesi gelişimin en büyük özelliği büyüme ve bazı organlarda görülen olgunlaşma hızlılığıdır. Fetüs 4 aylıkken nefes alıp verme, 5 aylıkken yürüme, 6 aylık olunca emme hareketleri yapar. 28. haftada erken doğan fetüsün yaşama şansı yüksektir.
Doğuma kadar fetüsün bütün organları yaşaması için gerekli görevleri yapabilecek olgunluğa erişir.
Doğum Öncesi Gelişimle ilgili Geçici Organlar
1. Plasenta
Fetüsün beslenmesi ve korunması için gerekli olan, anne ile fetüs arasındaki metabolik değişiklikleri yöneten önemli bir organdır. Fetüs için akciğer, beslenme, zararlı maddeleri boşaltım organı ve iç salgı bezi gibidir. En önemli görevi gaz alış verişidir.
Plasentanın bir ucu döl yatağı kaslarına, bir ucu da göbek kordonuna bağlıdır. Plasenta anneden aldığı oksijeni ve fetüs için gerekli diğer maddeleri (su, kalsiyum, demir, fosfor vb.) göbek kordonu aracılığı ile fetüse iletir.
Bazı maddeler içinse plasenta fetüse karşı bir baraj ödevini görür (toksik maddelere, annenin aldığı bazı ilaçlara karşı). Plasentanın bir görevi de hamileliğin devamını ve organizmanın doğuma hazırlığını sağlayan hormonları salgılamaktır.
2. Göbek Kordonu
Embriyon göbek kordonuyla plasentaya bağlıdır. Oksijen ve besinler göbek kordonu aracılığı ile embriyona gelir, embriyon tarafından atılan kalıntıları da plasentaya getirir. Plasenta bunları annenin genel kan dolaşımına verir. Göbek kordonunun ortalama boyu 50 cm'dir, fakat bazen bir, bir buçuk metreyi bulabilir. Çok uzun olması doğumda çocuğun boynuna dolanarak tehlikeli durumlar yaratabilir.
3. Korion
Fetüs'ün çevresi korion adı verilen bir zar ile kaplıdır. Fetüs korion'un salgıladığı bir sıvı içinde yüzer. Gebeliğin 38. haftasına kadar bu sıvının miktarı artar. Bu sıvı fetüsün döl yatağına yapışmamasını, rahat hareket etmesini sağlar. Dışarıdan gelecek sarsıntılara karşı koruduğu gibi, anneyi de fetüsün ani hareketlerine karşı korur.