Köprü nedir, ne işe yarar? Köprü çeşitleri nelerdir? Köprüler nasıl çalışır, özellikleri hakkında kısaca bilgi.
KÖPRÜ
Köprüler, insanların, hayvanların ya da araçların üzerinden geçebilmeleri için; nehirlere, kanallara, kanyonlara ve yollara inşa edilen yapılardır.
Köprülerin çoğu sabittir, ancak; hareketli olanları da vardır. Bütün köprüler; trafiğin, su baskınlarının, şiddetli rüzgarların, depremlerin ve sıcaklık değişimlerinin neden olacağı etkilere karşı dayanabilecek biçimde, dikkatlice tasarlanmalıdır. Günümüzde; başlıca sabit köprü çeşitleri; kirişli, kemerli, asma ve cantilever’dir.
DOĞRUDAN KARŞIYA
İlk köprüler, kütüklerin ya da geniş düz taşların nehrin karşısına uzatılması ile yapılıyordu. Bu basit yöntem, kirişli ya da direkli köprüler sayesinde geliştirildi. Bunların yassı bir döşemeden oluşuyor, bazen de payandalarla destekleniyordu ve ayaklar arasındaki mesafe 300 metreye kadar çıkabiliyordu. Direklerle dengelenen ve iki yarısı, köprü ayakları arasındaki bulunan kısa bir açıklıkta birleşen, cantilever köprü kirişli bir köprüdür.
KÖPRÜLER NASIL ÇALIŞIR?
Köprüler, büyük kuvvetlere (bu kuvvetler; yandaki diyagramlarda, oklar ile gösterilmiştir) dayanabilecek biçimde tasarlanırlar. Kendi ağırlığının yanı sıra, köprüyü kullanan insanların ve araçların ağırlığını da taşıyabilecek güçte olmalıdır. Köprüler, ayrıca; şiddetli rüzgarlardan kaynaklanacak güçlü titreşimlere karşı da dayanıklı olmalıdır.
KEMERLİ KÖPRÜLER
Kavisli biçimi nedeniyle kemerli köprüler, kirişli köprülere göre; daha uzağa ulaşabilir. Her iki ucunda, ayak adı verilen, destekleri vardır. Bu ayaklar, kemerlerin ağırlığı nedeniyle aşağı doğru oluşan gerilimi alır. Kemerli köprüleri, ilk olarak Romalılar kiremit ve taş kullanarak yapmıştır.
ASMA KÖPRÜLER
Asma köprüler, suyun çok derin olduğu yerlerde, direkler kullanılmadan çok uzun mesafelere ulaşabilir. Köprü döşemesi çelik kablolarla kulelere asılıdır.
Bu köprünün modern biçimi kablolu- sabit köprüdür ve asma köprünün dengelenebilmesi için çok kalın demirleme yerlerine gerek yoktur.
HAREKETLİ KÖPRÜLER
Bazı köprüler, büyük gemilerin geçebilmeleri içini hareket edebilecek şekilde inşa edilirler. Açılır kapanır köprüler orta yerinden ya da bir ucundan havaya kalkabilir, dönerli köprüler yana döner ve asansör köprülerin orta bölümü yükselir. Geçici bir köprü inşa edebilmek için döşemeler dubalar üzerinde yüzebilir.