Marquis de Sade
- Meslek : Sadist düşünceleriyle tanınan yazar
- Doğum : 1740
- Ölüm : 1814
Batı edebiyatının en tartışmalı yazarlarından olan Marquis de Sade Fransız bir aristokrattı. Bir porno yazarı olarak cinsel şiddeti içeren metinleri, okurları yüzlerce yıl boyunca şaşkınlığa düşürdü. Asil bir ailenin çocuğu olan Sade, Paris’te dünyaya geldi. La Coste kasabasındaki ailesinin kalesinde büyüdü. Bir dönem Fransız ordusunda subay olarak hizmet etti. 1760’lı yılların başında La Coste’u kendi cinsel oyun bahçesi haline getirdi. Kaledeki seks partileri içi erkek ve kadın fahişeler kiralıyordu. Daha sonra bu kişilerden bazıları Sade’ın kendilerini zorla tuttuğunu ileri sürdü. Birkaç fahişeyi zehirlemesinin ardından eşcinsellikle suçlanarak yargılandı ve ölüme mahkum edildi. İtalya’ya kaçarak bu cezadan kurtuldu. Sonunda yakalanıp zindana atıldı ancak ölüm cezasını temyiz etmeyi başardı.
De Sade’nin yazıları ve skandallarla dolu hayatı Fransa’da korkunç tepkilere neden oldu. Hayatının farklı dönemlerinde zindana atılan Sade’ın deli olduğu söylendi. Tüm bunlara rağmen yetmiş dört yaşına kadar hayatta kalmayı başardı. Oyun ve kitaplarında hiçbir ahlaki değer tarafından kısıtlanmadı cinsel zevkin en büyük mutluluk olduğunu savunmaya devam etti. Sade on iki yıl boyunca hapiste kaldığı sürede tartışmalı kitabı “The 120 Days of Sodom”u(Sodom’un 120 Günü) yazdı. Kitap dört zengin çapkının yaptıklarını anlatıyordu. Bunlar bir grup kurbanı önce kaçırıyor, sonra kötüye kullanıyor, ardından da katlediyordu. Tecavüz ya da hayvan ve ölülerle ilişkiye girme gibi birçok cinsel sapıklığı içerek kitap, 20. Yüzyıla kadar yayınlandı. Her dönem tartışmalı bir metin olarak değerlendirilmeye devam etti. Sade, desteklediği Fransız Devrimi’nin ardından serbest bırakıldı. İsimsiz bir şekilde pornografik kitaplar yayınladı. 1801 yılında Napoleon Bonaparte tarafından yeniden hapsedildi. Hayatının kalan kısmını akıl hastanesinde geçirdi.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
David S. Kidder, Noah D. Oppenheim, Entelektüelin Kutsal Kitabı, Maya Kitap, 2013
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Molla Arap
Antakya’ya da doğan Molla Arap babası ile amcaları Şeyh Hüseyin (Hasan) ve Şeyh Ahmed’den Arapça yanında fıkıh, usul ve kıraat dersleri aldıktan sonra Hasankeyf, Diyarbekir ve Tebriz’de tahsilini ilerletti. Tebriz dönüşünde Halep’te verdiği vaaz, ders ve fetvaları ile Arap ve Acem diyarında şöhret kazandı. Ardından Kudüs ve Mekke’de bir müddet öğrenim gördü, bu arada hac vazifesini yerine getirdi. Daha sonra Kahire’ye geçerek Celâleddin es-Süyûtî’den icâzet aldı. Burada kaleme aldığı en-Nihâye adlı eserini vaazlarını dinleyip sohbetlerine katılan Sultan Kayıtbay’a takdim etti. Molla Arap, Kayıtbay’ın vefatından sonra Osmanlı ülkesine göç ederek Bursa’ya yerleşti. Burada bir müddet vaaz verip halkın teveccühünü kazandı, ardından İstanbul’a giderek vaazlarına orada devam etti. II. Bayezid onun vaazlarını dinleyip sohbetlerine katıldı ve kendisine ihsanlarda bulundu, Molla Arap da yazdığı bazı eserlerini sultana ithaf etti.
-
İgnatius Loyola
Sakat bir İspanyol askeri olan İgnatius Loyola, 1534 yılında daha ziyade Cizvitler olarak bilinen “İsa Topluluğu”nu kurdu. Bir süre sonra organizasyonun yaygın bir dini akım ve Avrupa çağında örgütlü bir güç haline geldi. Bu önemli hareketin lideri olan Loyola, İspanya’nın kuzeyinde bulunan bir kalede doğdu. Müreffeh ve iyi bağlantıları olan bir ailenin on üç çocuğundan en küçüğüydü. 1517 yılında Fransa ile olan savaş sırasında orduya katıldı. 1521 yılında ağır bir biçimde yaralandı. Bir Fransız topu, bacaklarının arasından geçti ve bir bacağı kırılırken diğeri de sakat kaldı. Bu acılı dönemi dua ederek ve dini kitaplar okuyarak geçiren Loyola, daha sonra çeşitli kutsal yerleri ziyaret ederek İspanya’yı dolaştı. Kudüs’e giderek hacı oldu. Bir ara intihar etmeyi düşünse de sonunda yolculuğu Fransa’da son buldu. 1528 yılında Paris Üniversitesi’nde teoloji bölümüne girdi.
-
Mihail Gorbaçov
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin son lideri olan Mihail Gorbaçov, Rusya’nın güneybatısında dünyaya geldi. II. Dünya Savaşı sırasında Alman istilasının getirdiği acılara tanık oldu. Gençliğinde kolektif çiftliklerde çalışan Gorbaçov 1950 yılında Komünist Parti üyesi oldu. 1980 yılında Polit Büro’ya katılmadan önce çeşitli devlet görevlerinde bulundu. 1985 yılında ise Gorbaçov SSCB’nin başına geçti.
-
Nedim
Divan şiirinde kendi adıyla anılan bir tarz ortaya koyan şairin asıl adı Ahmet olup aile çevresinde iyi bir eğitim gördüğü kaynaklardan anlaşılmaktadır. Dönemin klasik ilimleri yanında Arapça ve Farsça da öğrendiği, tahsilini tamamladıktan sonra hariç medresesi müderrisliğini elde ettiği bilinmektedir. III. Ahmed döneminde şiirleriyle tanınmaya başlayan Nedim, daha sonraki yıllarda bazı devlet adamlarının yakın çevresine girerek kendilerine kasideler sunduğu ve dostluklar edindiğini kaynaklar yazmaktadır. Kütüphanesinin hafız-ı kütüblüğünü yaptığı İbrahim Paşa tarafından kurulan tercüme heyetlerinde görev alan Nedim meslek hayatında da çabuk ilerledi; 1726 yılında medrese müderrisliğinden Mahmud Paşa Mahkemesi naibliğine getirildi. 1727 yılında Molla Kırimi Medresesi’nde, 1728 yılında Nişancı Paşa’yı Atik Medresesi’nde görev yaptı. Lale Devri’yle birlikte Nedim’in de sonunu hazırlayan Patrona Halil İsyanı patlak verdiğinde Sekban Ali Paşa Medresesi’nde müderristi. Kaynaklarda şairin, Patrona Halik İsyanı’nı takip eden günlerde içkiye düşkünlüğü ve afyon kullanması yüzünden titreme hastalığından öldüğüne dair bilgiler yer almaktadır.
-
Galata Mevlevihanesi
Kulekapısı Mevlevîhânesi adıyla da anılan Mevlevihane zaman içinde çeşitli eklerle genişletilerek tam bir tarikat külliyesi niteliğine büründü. Mevlevîhâne, İskender Paşa’ya ait av çiftliğinin bir kesiminde, muhtemelen H. Theodoros Manastırı’nın kalıntıları üzerine inşa edildi. 1765 yılında çıkan büyük Tophane yangınında harap oldu, III. Mustafa, burayı yeniden inşa ettirdi. Mevlevîhânenin yerleşim düzeninde önemli değişikliklerin yapıldığı diğer yenileme ise Mevlevî muhibbi III. Selim’in eseridir. Mevlevîhânede XIX. yüzyılda da birçok yenileme, onarım ve tâdilât yapıldı. Bunların ilki, II. Mahmud devrinin ünlü simalarından Hâlet Efendi’nin 1819 gerçekleştirdiği imar faaliyetidir. Mevlevîhâne 1824’e bir yangın daha geçirdi, mescid, matbah-ı şerif ve dokuz adet hücre ortadan kalktı. II. Mahmud’un kızı Âdile Sultan mevlevîhâneye sarnıç, şadırvan ve çamaşırhane birimlerini ekletti, Abdülmecid ise avludaki Hasan Ağa Çeşmesi’ni tamir ettirdi, ertesi yıl matbah-ı şerifi, semâhâneyi, selâmlığı ve dedegân hücrelerini içine alan ana binayı bugünkü şekliyle yeniden yaptırdı.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun