Siroz Nedir?
İnsan vücudunda bulunan karaciğer, ortalama 1,5- 2kg ağırlığında önemli bir organdır. Vücuttaki kendini yenileyebilen tek organ olan karaciğerin; kanı filtrelemek, besinleri sindirmeden sorumlu enzimleri üretmek, kanın pıhtılaşmasını sağlamak, enfeksiyon ile mücadele etmek, şeker ve besinleri depolamak gibi birçok önemli görevi bulunur. Bundan dolayı karaciğerde oluşan herhangi bir problem vücut sağlığı açısından oldukça hayatidir.
Karaciğer her aldığı hasarda kendini onarır. Ancak karaciğerde çok fazla yaralı dokunun bulunması sonucu ileri derecede bir hasar oluşması durumunda organ çalışamaz hale gelir. Bu duruma ise siroz denir. Bazı hastalıklardan dolayı veya bazen bilinmeyen nedenlerden dolayı karaciğerde hasar meydana gelebilir. Bu süreçte hastalık ilerlerken karaciğer dokusu sertleşir ve küçülmeye başlar. Birçok vakada organ yetmezliğine varabilen hastalık erken teşhis edildiğinde ilerlemesi yavaşlatılabilir.
Siroz Belirtileri Nelerdir?
Siroz hastalığı, ilk dönemlerinde genel olarak belirti vermez. Ancak hastalık ilerledikçe ve karaciğerde oluşan hasar arttıkça semptomlarda ve semptomların şiddetinde bir artış meydana gelir. En yaygın görülen siroz belirtileri şu şekilde sırlanabilir:
- Bulantı ve kusma
- İştah ve kilo kaybı
- Sürekli halsizlik hissi
- Bacaklarda ödem ve şişme
- Asit birikmesinden dolayı karında şişme
- Kas kaybı
- Kansızlık
- Sarılık
- Kaşıntı
- Kadınlarda adet düzensizliği
- Erkeklerde cinsel isteğin kaybolması, göğüslerin büyümesi ve testislerin küçülmesi
- Kanın pıhtılaşmaması
- Ciltte morarma ve kanamalar
- Sinirlilik hali
- Kabızlık ve gaz problemi
- Midede ağırlık hissi
- ciltte örümcek ağına benzer kan damarları
- Hafıza ve konsantrasyon sorunları
- Yoğun kaşıntı
- Kahverengi idrar
- Ateş
- Büyümüş dalak
Siroz Neden Olur?
Sirozun en yaygın oluşma nedeni aşırı ve sürekli alkol kullanımıdır. Yanı sıra, kronik ve viral hapatit A ve hepatit C hastalıkları da en yaygın ikincil nedenler arasındadır. Vakaların ortalama %15’lik kısmı ise tüm araştırmalara rağmen sebebi bilinmeyen bir şekilde siroza yakalanmaktadır. Bu tip vakalara kriptojenik siroz denir. Bunların dışında kalan siroz nedenleri ise şu şekilde sıralanabilir:
- Alkolden dolayı olmayan karaciğer yağlanmaları
- Kronik kalp yetmezliği
- Kistik fibrozis
- Obezite
- Wilson hastalığı
- Bazı genetik sindirim bozuklukları
- Bazı ilaçlara verilen reaksiyonlar
- Aşırı miktarda demir ve bakır minerali alınması
- Ağır ilaçların uzun süreli kullanılması
- Safra yollarının iltihaplanması ve tıkanması
- Otoimmün şekilde gelişen hepatitler sonucu vücudun kendi dokularına karşı saldırması
Siroz Nasıl Teşhis Edilir?
Hastalığın ilk evrelerinde semptom göstermeyen siroz hastalığı çoğu kez fark edilmez. Bazı kişiler rutin kontrolleri esnasında tesadüfen de öğrenebilir. Siroz şüphesi olan hastanın hekim ilk olarak tıbbi öyküsünü alır. Bu aşamada hekim hastaya; kronik alkol kullanıp kullanmadığını, viral bir hepatit geçirip geçirmediğini özellikle sorar. Hastalık tanısı için el muayenesi gereklidir. Çünkü siroz hastalarında yapılan el muayenesinde; dalak büyümesi, karaciğer kenarlarının belirginleşmesi ve karında sıvı birikmesi anlaşılabilir. Yanı sıra sarılık, ödem ve vücutta oluşan morarmalar görülmesi de muayenede teşhise destek sağlar. Hekim rutin kan testi ve görüntüleme yöntemlerini kullanarak kesin tanıyı koyabilir.
Siroz Tedavisi Nasıl Yapılır?
Siroz tedavisi hastalığın ilerleme derecesine göre planlanır. Tedavinin amacı siroza sebep olan etkenlerin ortadan kaldırılmasıdır. Bunun için yapılması gerekenler şu şekilde olabilir;
- Alkol kullanımı hemen bırakılmalıdır. Alkol tedavisi gerekiyorsa hekim kontrolünde yapılmalıdır.
- Siroz karaciğer yağlanmasından dolayı ise kilo verilmelidir.
- Hepatit hastalıklarından kaynaklanıyorsa ilaç kullanımı gerekir.
- Ağrı, kaşıntı ve yorgunluk için ilaç reçete edilebilir.
Doktor bunların yanında sirozun neden olduğu komplikasyonları da tedavi etmek ister.
- Vücuttaki şişmeyi önlemek için düşük sodyumlu diyet ve ilaç kullanılabilir.
- Kan basıncı ilaçları kullanımı, vücutta kanama olan damarlar veya ciddi oranda genişlemiş damarlar için gerekebilir.
- Farklı enfeksiyonları önlemek için aşı olunabilir ve antibiyotik kullanılabilir.
Sirozun ileri seviyede olması halinde, karaciğer nakli gerekebilir. Bu uzun bir süreçtir. Bu durumda nakil listesine girilerek ölen bir kişinin donör olması beklenir. Ya da bir yakınınızdan karaciğerinin bir kısmı alınabilir.