

TANZİMAT'TAN SONRA


08.11.2014 11:05:49
19. asır, yeryüzündeki Türkler için üzücü bir dönemdir. Bu asır Osmanlı Türklerinin yaşayabilmek için Avrupa Medeniyetini kabul ettikleri çağdır; Avrupa'nın emperyalist fikirli devletleri, Osmanlı İmparatorluğunu kaba kuvvetle yenemeyeceklerini anlayınca, kültür yoluyla yıpratmaya çalışmışlardır. Devletin yüksek kademelerinde bulunan memurları kendi hain emellerine âlet etmişlerdir. Osmanlı İmparatorluğunun ve dolayısıyla Türklerin batılılaşması da, böylece Tanzimat olarak belirlenmiştir.
Tanzimat İnkılâbı, Osmanlı İmparatorluğunun artık başa çıkamadığı askerî ve siyasî Rus ve Avrupa baskısı karşısında, sırf varlığını ve istiklâlini korumak için yapmak zorunda kaldığı bir harekettir.
Evvelce Kırım Kafkas Türkleri Osmanlı ahalisinden önce Rusya vasıtasıyla Batı medeniyetini az çok tanımışlardı. 16.ve 17. asırlarda, dünyanın en üstün siyasi ve askerî kudretini teşkil eden Osmanlı İmparatorluğu, 19. asırda ihtiyarlayan bir insan gibi gün geçtikçe çöküyordu. Bu asırda Avrupalılarla yaptığımız savaşlardan yenik çıkıyor ve onların lehine olan anlaşmaları imzalamak mecburiyetinde kalıyorduk. İslavlar, Yunanlılar bazı haklar istiyorlardı. İşte bu sıralarda, Hariciye Nâzırı Mustafa Reşit Paşa, 3 Kasım 1839'da, Gülhane Meydanında Fermanı okumuştur.
Bu Fermana göre:
1 Müslüman olsun veya olmasın bütün tebaa kanun nazarında eşit olacak;
2 Müslüman olsun veya olmasın herkes canından, malından, ırzından ve namusundan emin olacak. (Tanzimat'ın propaganda edilen en kuvvetli tarafı bu ikinci maddesidir. Ama ne yazık ki, bu maddenin de milletimiz aleyhinde, ecnebilerin ve gayri müslümlerin lehinde kullanıldığı ve istismar edildiği, gerçekten Milletimiz için çok acıdır. Aslında eşitliğe, can ve mal emniyetine, azınlıkların değil, milletimizin ihtiyacı vardır. Tanzimat hiç bir zaman bir Fâtih veya Yavuz devrindeki bütün tebaanın faydalandığı eşitlik, can ve mal güvenliğini getirememiştir. Bir de Osmanlı cemiyet düzenini batıya uydurma gayreti içinde bulunarak, azınlıkların 1820'lerde başlayan isyan hareketlerine «DOKUNULMAZLIK» getirmiştir, Türkiye'yi Avrupa'nın açık pazarı hâline sokmuştur.)
3 Vergiler muntazam bir şekilde ve mükelleflerin mali kudretine göre alınacak.
4 Rüşvet alınmayacak ve bütün memuriyetler paralı olacak. (Bu maddeye gülmemek elde değil; hani bir söz vardır «Cemaat ne derse desin, imam bildiğini okur. Onların maddeye koymasıyla rüşvet alınmayacaksa çok iyi bir şey. Aslında memura rüşvet aldırmamak ona maddî ve manevî desteği devlet eliyle sağlamakla olur. Paraya ihtiyacı olmayan memur, elbetteki rüşvet almaz. Yoksa istedikleri kadar madde koysunlar memurun maddî ve manevi durumu iyi olmadıkça, yâni o memurda Allah korkusu yoksa her şeyi yapar.)
5 Bir mahkemenin kararı olmadıkça, hiç kimse ceza görmeyecek;
6 Askerlik müddetinin bir sınırı olacak;
7 Yeni hükümlere riayet edilecek ve vezirler yemin edecekti.
İşte bir taraftan azınlıklara mecburî hürriyet verilirken, diğer taraftan Tanzimatçılar asıl Türk Miletini yeni, bozuk medeniyete göre yetiştirmek istiyorlardı. Bunu en kısa yoldan millete kabul ettirmek için, ilk iş olarak, Millî Eğitimi değiştirdiler. Gazeteler, dergiler hep bu yenileşmeye yardımcı oluyorlardı. İşte bütün Türkler Avrupaî hayatı tanımışlardı.
Bunların, neticesi olarak da memlekette yeni bir dünya görüşü ortaya çıktı. Bazı yazar ve şairlerimiz Batı tarzında, fakat kendi kültür değerlerimize göre, kısacası milliyetçiliği aşılayarak bu yeniliğe karşı çıkmışlardır.
TANZÎMATIN DEVLETİMİZ İÇİN HAZIRLADIĞI TÂRİHİ GELİŞİM VE NETİCESİ
1 Tanzimatlar ileri sürülen yenilik, 1856 da anlaşma hâlini aldı. 1878'de dış devletlerin iç işlerimize karışmasına sebep oldu;
2 1839 topraklarının bütünlüğü lüzumlu görülen Osmanlı imparatorluğunun İstiklâli ve bölünmezliği, 1856 da Avrupa devletleri tarafından teminat altına alındı.
3 Netice olarak İmparatorluk parçalanma tehlikesi ile /karşı karşıya idi.
4 1908'den 1918'e kadar İmparatorluk dayanamadı ve parçalanarak çöktü.
TANZİMAT VE SONUCU
Bir cemiyetin yaşama imkânı o cemiyetin kendi hayat ülküleriyle ölçülür. Bu ülkülerin kaynakları bulandırılırsa, o cemiyetin tarihe intikali de güçleşir. Bu bakımdan Tanzimat, varlığımızın asimi inkâra yönelen bir harekettir. Asırlardan beri devam eden müesseseleri ıslah imkânı fazlasıyla mevcutken, gerçek bir ıslah yoluna gidilmemiştir. Bu sebepten de iktisâdi yıkım Türkiye'de Tanzimat ile belirmiştir. Kuvvetli bir durumda olan Tarım ve Hayvancılık, el sanatları ve sanayie dayanan iktisadiyatı, Tanzimat'ın kozmopolit siyaseti sonucunda yıkılmaya yüz tutmuş; bunun neticesi olarak Osmanlı iktisâdi ve askerî yapısını ayakta tutan Tımar ve Zeamet sisteminin yıkılması ile millet teşkilatsız bir duruma getirilmiştir. Bir de Tanzimatta açılan yabancı misyon okulları, Türkiye'nin kaderinde rol oynayan devlet adamlarını maksatlı kişiler olarak yetiştirmiştir. Diyebiliriz ki, Tanzimat-i Hayriyye adındaki ferman, gerçekte Türk Milleti bakımından müspet bir mana ifade etmemiştir. Dayandığı nokta ise devletimizin isyan eden ve daha sonraları da yıllarca ve hâlâ isyan eden Sırp, Ermeni ve Rumlara medenî değil de siyasi eşitlik vermesidir. Osmanlı imparatorluğunu kuran, kan akıtan ve can veren şehit atalarımızın, döğüştüğü düşmanların torunlarıyla aynı siyasi haklara sahip olmuşuzdur. Kendi kendimizi sömürgeleştirme işte böyle başlamıştır...