Yeni START Anlaşmasının Resmen 5 Yıllığına Uzatılması
Joe Biden başkanlığı döneminde Amerika ile Rusya ilişkilerinin gerilim dolu bir ortamda başlamasına ve Washington'un Rusya karşıtı tutumlarına rağmen, iki nükleer güç arasında önemli ve stratejik anlaşmalar sağlanmıştır.
ABD Dışişleri Bakanı Anthony Blinken 3 Şubat Çarşamba günü yaptığı açıklamada, Yeni START anlaşmasının beş yıllığına uzatılmasının resmileştirildiğini duyurdu. Blinken yaptığı açıklamada, "Başkan Biden, silahların kontrolü ve yayılmasının önlenmesinde ABD liderliğini yeniden sağlayarak Amerikan halkını nükleer tehditlerden koruyacağına söz verdi. Bugün ABD, Rusya Federasyonu ile yeni START anlaşmasını beş yıllığına uzatarak bu sözü yerine getirmek için ilk adımı attı." dedi.
Biden yönetiminin, Trump hükümetinin Orta Menzilli Nükleer Kuvvetler Anlaşması (INF) ve Açık Semalar Antlaşması da dahil olmak üzere silahların kontrol anlaşmalarından çekilmesiyle tam bir tezat oluşturan yeni START anlaşmasını uzatmayı kabul etmesi, aslında önemli ve anlamlı bir hareketti. Bu durum nükleer silahların yayılmasını önleyip küresel güvenliği bu açıdan sağlayabilir.
Yeni START anlaşması, stratejik nükleer silahların kontrolü alanında halen yürürlükte olan son büyük antlaşmadır. Rusya'nın 5 Şubat 2021'de sona erecek olan anlaşmayı uzatmaya yönelik defalarca ısrarlarına rağmen, Trump yönetimi ultrasonik silahların Rusya'nın cephaneliğinden çıkarılması ve Çin'in anlaşmaya katılması gibi pratik olmayan koşullar dayatarak aslında bu anlaşmanın yenilenmemesini istiyordu.
Yeni START anlaşmasının yakında sona ereceği nedeniyle, Rus hükümeti geçtiğimiz günlerde önceki ABD yönetimini bu konuda uyardı. Uluslararası ilişkiler uzmanı Georgy Arbatov'a göre, "Yeni START anlaşması, doğrulama mekanizması ve güven artırıcı önlemleri sayesinde, iki güç arasındaki stratejik ilişkilerde yüksek derecede öngörülebilirlik, şeffaflık ve çalışma etkileşimini garanti edebilir. "
Bu konudaki dikkat çekici husus, Amerika'nın her zaman düşmanlarını ve rakiplerini suçlayan ve kendisinin masum olduğunu lanse eden Washington'un genel yaklaşımı doğrultusunda, Biden yönetiminin de bunu yapmaya çalışmış olmasıdır. Yeni START anlaşmasını uzatma eyleminin nedeni olarak "Rusya'dan geldiği iddia edilen nükleer tehdidi" öne sürmesi göze çarpmaktadır.
Blinken, "Yeni START anlaşmasının uzatılması, kıtalararası balistik füzeler, denizaltıdan fırlatılan füzeler ve Rus stratejik bombardıman uçakları üzerinde gerçekçi ve pratik deneme sınırlarına sahip olacağımızı garanti ediyor." dedi.
Gerçek şu ki, Amerika Birleşik Devletleri, özellikle Trump yönetimi sırasında, karada, denizde ve havada nükleer modernizasyona doğru büyük adımlar attı ve nükleer cephaneliklerini yeniden donatmak için milyarlarca dolar harcadı.
Öte yandan Rusya, yeni START anlaşması da dahil olmak üzere silahların kontrol anlaşmalarına uyma gerekliliğini defalarca vurguladı ve Donald Trump yönetiminin silahların yayılması üzerindeki herhangi bir kısıtlamadan kurtulmak için silah kontrolü ve denetlenmesi anlaşmalarından çekilme yaklaşımını eleştirdi.
Biden yönetiminin iktidara gelmesi ve yeni START anlaşmasını uzatma niyetini duyurmasıyla Trump yönetiminin eylemlerini tersine çevirmeye odaklandığı göz önüne alındığında, Moskova bu konuda gerekli adımları attı. Amerika Birleşik Devletleri ile Rusya arasındaki 26 Ocak mutabakat anlaşmasının ardından, beş yıllığına yeni START anlaşmasının uzatılmasına yönelik bir yasa tasarısı, Duma meclisi ve Rusya Federasyonu Konseyi tarafından onaylandı ve 31 Ocak'ta Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin tarafından imzalandı.
Moskova'ya göre, silahların kontrolü anlaşmalarının hayatta kalması, küresel istikrar ve güvenliğin sürdürülmesi için önemli bir etkendir./