Gebeliklerin %5,8 - 12,9'unu etkileyen GDM, önemli bir küresel sağlık sorunudur. Bu durum hipertansif bozukluklar, sezaryen, neonatal hipoglisemi ve makrozomi gibi olumsuz obstetrik sonuçlarla da ilişkilidir. Ayrıca, GDM öyküsü olan kadınlar arasında tip 2 diabetes mellitus (T2DM) görülme sıklığı oldukça yüksek. GDM'nin yaygınlığı ve etkisi göz önüne alındığında, değiştirilebilir risk faktörlerinin belirlenmesi büyük önem taşıyor.
Gebelikte önemli bir belirleyici olan diyet, plasental ve fetal büyüme için besin mevcudiyetinin düzenlenmesinde çok önemli bir rol oynar ve yeni doğan bebeklerin sağlığını etkiler. Son zamanlarda dikkatler, tekil besin maddelerinin aksine beslenme düzenlerine odaklandı ve beslenme düzenleri ile GDM gelişimi arasında güçlü ilişkiler tespit edildi.
Özellikle, yüksek miktarda kırmızı et, işlenmiş et ve fast food ile karakterize edilen Batı tipi beslenme düzeni, yüksek GDM riski ile ilişkili. Öte yandan, meyve, sebze ve tam tahıllı tahılların tüketimini öne çıkaran Akdeniz diyeti, GDM riskinin azalmasıyla ilişkili.
Bitki bazlı diyetler ise özellikle dikkat çekici. Hayvansal gıdalar yerine bitkisel kaynaklardan elde edilen gıdaları öne çıkaran bu diyetler, GDM'nin önlenmesinde etkili olabilir. Hamilelik sırasında vejetaryen diyetlerin küresel olarak benimsenmesi %10'un altında kalsa da ABD merkezli Beslenme ve Diyetetik Akademisi bu diyetlerin beslenme yeterliliğini, anne ve bebek için olumlu sonuçlarını savunuyor.
Meta analiz, hamilelikte beslenme ve GDM ilişkisine ışık tuttu
Buna dayanarak, Fujian Tıp Üniversitesi ve Fujian Geleneksel Çin Tıbbı Üniversitesi'ndeki araştırmacılar tarafından yürütülen sistematik bir inceleme ve meta-analiz ise çeşitli bitki bazlı beslenme modellerinin hamile kadınlarda GDM riski ve insidansı üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi amaçlandı.
32.006 katılımcıyı kapsayan 10 çalışmaya ait verilerin bir araya getirilerek analiz edilmesi, bitki temelli beslenme düzenine daha fazla bağlılığın GDM gelişme riskinin azalmasıyla ilişkili olduğunu ortaya koydu. Özellikle, sağlıklı bitki temelli beslenme endeksleri göz önünde bulundurulduğunda, bu ilişki sağlıksız olanlara kıyasla daha belirgindi. Aynı zamanda, veriler vücut kitle endeksi için ayarlandıktan sonra da ilişkinin devam ettiği gösterildi.
Diğer alt grup analizleri, Çin ve ABD'de yapılan çalışmalar arasında sonuçların tutarlı olduğunu gösterdi. İlişki özellikle bitki temelli beslenme düzenleri bitki temelli beslenme endeksleri ile tanımlandığında belirgindi. Gebelik sırasında bitki temelli diyetlere bağlılık, daha düşük GDM riski ile anlamlı bir bağlantı sergilerken, gebelikten önceki dönemde bı diyetlere bağlılık anlamlı bir ilişki ortaya koymadı.
Gözlenen bu etkinin sebebi ne?
Araştırmacılara göre bazı potansiyel mekanizmalar, gözlemlenen korelasyonu açıklıyor. Sebze, meyve, tam buğday ve soya bakımından zengin bitki temelli beslenme modellerinin, daha düşük GDM riski ile ilişkili diyet lifi ve polifenoller sağladığı belirlendi.
Dahası, bu diyetler uzun süredir GDM riskinin artmasıyla ilişkilendirilen kırmızı et ve aşırı işlenmiş gıdaların tüketimini sınırladı. Bu etki, GDM'nin etiyolojik özellikleri olarak kabul edilen insülin direnci ve enflamasyonun azaltılmasına kadar uzanıyor…
Araştırmadan elde edilen sonuçlar PLoS One dergisinde yayınlandı.
Not: Bu yazı, bilimsel bir araştırmanın özeti niteliğindedir. Hiçbir şekilde tavsiye veya öneri değildir. Hamilelik döneminde dengeli ve yeterli beslenmek için mutlaka bir sağlık uzmanıyla görüşmenizi öneririz.