

Yakında ayrıldığım Amerikan başkenti neredeyse tek bir konuya kilitlenmiş durumdaydı: “İran'la nasıl baş edebiliriz?” Amerikan akademik çevrelerinin en önemli konusu da yine aynı konuyla irtibatlı: “İslâm Dünyası ne olacak?”


ABD'nin uluslararası piyasaya sunulan haber dergileri (sözgelimi, Cumhurbaşkanı Ahmedinejad'ın fotoğrafına eşlik eden 'İran'la savaş neye benzer ve bundan nasıl kaçınılır?' sorulu kapakla okur karşısına çıkan TIME dergisi) hep İran konusunu işliyor... Amerikan gazetelerinde de, İran'a uygulanması düşünülen ambargoların neden çalışmayacağına dair haber ve değerlendirme yazılarından geçilmiyor. Gece kuşlarına hitap eden televizyon programlarının bile en önemli konusu İran...
Herkesin bildiği bir gerçek, ABD'de akademik dünyanın da siyasetteki modaları yakından izlediğidir. Nükleer konusu mu güncel, bir bakmışsınız, o alanda doktora burslarının miktarı artıvermiş... Şimdilerde İslâm Dünyası siyasî gündemin bir numaralı konusu olduğuna göre, Harvard başta olmak üzere bütün önemli eğitim kurumlarında, uluslararası ilişkiler, siyaset bilimi okuyan öğrencilerin önünde açılan en câzip imkânları Ortadoğu araştırmaları bölümleri sunuyor.
Arapça ve Farsça öğrenenlerin sayısı önceki dönemlere göre muazzam artmış; Türkçe de bu artan ilgiden nasibini alan şanslı dillerden... Arapçaya ilgi o düzeye çıkmış ki, Harvard'tan bir bilimadamı, “Arapça öğretecek nitelikli öğretim üyesi bulmakta zorlanıyoruz” dedi. Türkiye'yi de içine alan İslâm Dünyası ile ilgili tez ve araştırmalar nicelik olarak olağanüstü artmış; nitelikte de gözle görünür bir iyileşme hemen fark ediliyor...
Ortadoğu konusunda yayımlanan en eski dergi 'The Middle East Journal', son sayısında (Yaz 2006), Amerikan akademik çevrelerinin üzerinde en fazla kafa yordukları konularda makaleleri içeriyor. Konu başlıkları bile ilginin hangi ülkeler ve alanlarda yoğunlaştığının işaretini veriyor: Gawdat Bahgat'ın 'Nükleer tırmanma: Suudi Arabistan Olayı'; Hamed El-Said ve Jane Harrigan'ın 'Küreselleşme, Uluslararası Finans ve Arap Dünyasında Siyasî İslâm'; Mark LeVine'nin 'Kaos, Küreselleşme ve Kamusal Alan: Irak ve Filistin'de Siyasî Mücadele'; Trita Parsi'nin 'İsrail ve Iran'ın Arap Kartının Çıkış Noktası'...
Derginin en uzun makalelerinden biri ise doğrudan Türkiye ve iç siyasetiyle ilgili: 'Türkiye'deki AKP Hükümetinin Ekonomi Politikaları'... Fairfield Üniversitesi doçenti Marcie J. Patton, makalesinde, bizde de çok tartışılması gereken bir soruya cevap arıyor: Seçimlerde geniş kitleleri rahatlatacak politikalar uygulama sözü veren sendikacı Lula da Silva Brezilya'da, Tayyip Erdoğan Türkiye'de IMF imzalı sıkı para politikaları izlemek zorunda kaldılar; bu durumun iki ülkeye etkisi ne olacak? Uzaktan gözlemlendiğinde bile hemen fark edilen gerçek önemli: Siyasî seçkinlerin halkla bütünleşmesin diye Ak Parti'nin manevra alanını daraltmaları ülkeye pahalıya mâl oluyor...
Akademik ilgiler siyasetin ilgileriyle kesiştiğinde üste çıkan siyaset oluyor. Bilimsel dergilerde yayımlanan yazılarda George W. Bush'un 11 Eylül sonrasında benimsediği siyasî çizgiye sahip çıkanla çok ender karşılaşılıyor; uzmanlık alanı Ortadoğu olan bilimadamlarının kâhir çoğunluğu savaşçı yaklaşımları asla tasvip etmiyor. Buna rağmen, Washington, bildiğini okumakta ısrarlı. Bilimle bu denli ters düşen bir yönetim az bulunur.
Dergi ve gazetelerin gündeminin ilk maddesini İran'ın teşkil etmesi Washington'da ipleri elinde tutanların niyetinin medyaya yansıması aslında. Derinlemesine görüşme fırsatı bulduğum hayatını Washington'u izlemekle geçirmiş, yönetimdeki aşırılıkları sergilemekle ünlü bir gazeteci, “Bunlar çılgın, gözü dönmüş bir grup; nükleer güce ulaşma yolunda saydıkları İran'a silâhlı müdahaleden başka bir şey düşünmüyorlar” dedi bana.
En kritik birkaç aya girdiğimiz kesin.
[ Arşivle! ]
[ Yazdır! ]
[ Postala! ]