-
Görsel Belgelerle Trabzon. - Candan Nemlioğlu
1461- 1914 yılları arasında Trabzon'daki yapıları ve yaşamı tanıtan 'Görsel Belgeleri' konu alan kitapta asıl tema üç ana bölümde değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmelerin yapılışında birkaçı dışında eserlerin özgün örneklerine ya da ilk baskılarına ulaşıldı.
I.Bölümde: Bölgenin önemine, Trabzon'un coğrafi durumu ile doğal dokusunun özelliklerine ve kısaca tarihine değinildi. Ayrıca yıllar içinde kentin yapılaşma ve gelişimi tanıtılırken tüm bunların sanatçılar ve bilim insanları üzerindeki etkinliği değerlendirildi.
II. Bölümde: Eserlerin tümü ayrıntılı bir biçimde bu bölümde sunuldu. Eserler önce tekniklerine göre A. B. C. D. E. sıralamasına, sonra tarihlerine göre 1. 2. 3. 4. numara sırasına göre tanıtıldı. Her biri, eserin adı, bulunduğu yer, ressamı-gravür ya da litograf sanatçısı, yapım yılı, yapım tekniği, ölçüleri ve tanıtımı başlıkları altında incelendi ve anlatıldı. A da 1, B de 4, C de 7 (3), D de 24 (2), ve E de 11 (2) eserin içerdiği 52'si görsel 2'si anlatım olmak üzere 54 eser tanıtılmış oldu. E grubunda özgün örneğine ulaşılamayan eserlere yer verildi.
Aynı sanatçının eseri olduğu halde teknik farklılıkları ve bazı değişikliklerle ayrı yerlerde iki kere basıldığı saptanan eserler 6-6a şeklinde numaralanarak sunuldu. Böylece sanatçısı bilinmeyen bazı eserlerin sanatçıları da öğrenildi.
Tempera, yağlıboya, suluboya, karakalem (yağlı kalem) temel teknikleri yanı sıra gravür ve litografi gibi baskı tekniklerinin kullanılmış olduğu belirlendi.
III. Bölümde: Eserler teknik ve işlendikleri konulara göre gruplandırıldı, özellikleri dikkate alınarak değerlendirildi. Sonuç bölümünde ise bu denli önemli yapıtlardan nasıl yararlanılması gerekliliği vurgulandı.
İkinci bölümde sunulan 52 eserin bulunduğu bölgeyi gösteren bir harita ve yine o dönemlerdeki doğal dokuyu tanıtan bir başka harita ile tarihi yapıların kentte bulundukları yerleri belirleyen bir plan, kitaptaki ilk bölüme alındı. Gezginler, Trabzon ve çevresinin doğal dokusunu Alp Dağları'nın doğal dokusuyla zaman zaman karşılaştırır ve bu yörenin son derece etkileyici eşsiz bir doğaya sahip olduğundan övgüyle söz ederler.
Mimari ve teknik terimlerin daha açıklık kazanması ve okuyucuya yardımcı olması düşüncesiyle son bölüme konuya ilişkin kavramlar sözlüğü eklendi.
Görsel belgelerin içerdikleri konulara göre sınıflandırılması yapıldı, genel görünümler ve tek tek işlenen yapılar olarak iki grup altında ve harf sıralamasına göre bir liste düzenlendi.
Pek çok Fransız sanatçının eserlerinin bulunduğu kitapta yararlı olacağı düşüncesiyle Fransızca ve İngilizce birer özet verildi.