Kosova ile Sırbistan arasında gerilim: Silahlı çatışma olasılığı var mı?
Kosova ile Sırbistan arasında son günlerde tırmanan ve iki ülkeyi savaşın eşiğine getiren gerilim, Brüksel'i ve tüm bölgeyi endişelendiriyor.
29.09.2021 18:29 Güncelleme: 30.09.2021 14:42
Kosova ile Sırbistan arasındaki çatışma olasılığına yönelik endişe, iki ülke arasındaki gerilimin hızla artması nedeniyle Avrupa'da tedirginlik yaratıyor.
Salı günü konuya dair açıklamalarda bulunan Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula Von der Leyen, "derin bir endişe" duyduğunu ifade ederek, iki tarafı da müzakere masasına dönmeye davet etti. Von der Leyen, çarşamba günü önce Kosova'nın başkenti Priştina'da, Kosova Başbakanı Albin Kurti ile, daha sonra da Sırbistan'ın başkenti Belgrad'ta, Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic ile görüşecek.
GERİLİMİN SEBEBİ NE?
DW Türkçe'nin aktardığına göre, Priştina ile Belgrad arasında bugünlerde yaşanan krizin sebebi, otomobil plakaları ile ilgili tartışmalar. Kosova hükümeti, yaklaşık bir hafta önce aldığı bir kararla, Sırbistan'dan ülkeye giren otomobillerdeki plakaları tanımayacağını ve bu araçlara geçici olarak Kosova plakaları takılması gerektiğini bildirdi. Hükümet aynı zamanda özel eğitimli polisleri, Sırpların yoğun olarak yaşadığı Kosova'nın kuzey bölgesine konuşlandırdı.
Kosova yönetimi, Sırbistan'ın da yıllardan bu yana Kosova'dan gelen araçlara Sırp plakası takılmasını şart koştuğunu belirterek, aldığı kararı mütekabiliyet ilkesine dayandırıyor. Ancak Priştina'nın tavrını "provokasyon" olarak nitelendiren Belgrad, sınır hattına yakın bölgelerdeki askeri varlığını güçlendirmiş durumda. Kosova'daki NATO gücü (KFOR) de, söz konusu bölgedeki rutin devriye görevlerini son günlerde sıklaştırdı.
AVRUPA BİRLİĞİ-KOSOVA-SIRBİSTAN ÜÇGENİNDE DURUM NE?
AB ülkeleri arasında Kosova ile ilgili tutum konusunda ciddi farklılıklar var. Aralarında Almanya'nın da bulunduğu 22 ülke, Kosova'yı 2008 yılından bu yana Sırbistan'dan bağımsız bir ülke olarak resmen tanıyor. İspanya, Yunanistan, Kıbrıs Cumhuriyeti, Slovakya ve Romanya ise, örneğin İspanya'daki Katalanlar gibi, kendi ülkelerindeki azınlıkların ayrılıkçı hareketlerini etkileyeceği düşüncesiyle bugüne dek Kosova'yı tanımış değil. Bu açıdan, diğer Balkan ülkeleri arasında AB'ye tam üyelik ihtimali en düşük görülen ülke halihazırda Kosova.
Sırbistan, bölgenin bir diğer ülkesi olan Karadağ gibi, AB ile tam üyelik müzakereleri yürüten bir ülke. Ancak Belgrad'ın Kosova'yı bağımsız bir ülke olarak tanımaması ve yaşanan Kosova sorunu bu müzakereleri olumsuz anlamda etkiliyor. Ayrıca Rusya'nın ve son dönemlerde Çin'in Sırbistan üzerinde giderek artan etkisi de Brüksel'de Belgrad'a karşı bir güvensizlik yaratıyor.
Sırbistan hükümeti, koronavirüs salgını ile mücadele kapsamında geçen Haziran ayında Rusya'dan Sputnik V ve Çin'den farklı aşılar satın almıştı. Söz konusu aşılara AB'nin ilgili kurumları tarafından gerekli kullanım ruhsatı verilmiş değil.
AB İÇİNDEKİ DİĞER ÇATIŞMA ALANLARI
AB ülkelerinde görüş ayrılığı yaratan bir diğer husus da Arnavutluk ve Kuzey Makedonya ile tam üyelik müzakerelerinin başlaması konusu. AB Komisyonu henüz 2018 yılında iki ülkenin, müzakerelere başlamanın ön koşulu olan gerekli reformları hayata geçirdiğine karar vermiş; ancak başını Fransa'nın çektiği Birlik'e bağlı bazı ülkeler, koşullar bundan sonra üye olmaya aday olacak ülkeler için zorlaştırılana dek süreci frenlemişti.
Ancak bu engelin kalkmasının ardından bu kez de Bulgaristan, Kuzey Makedonya ve Arnavutluk ile tam üyelik müzakerelerine karşı çıkarak süreci bloke ediyor. Sofya'nın bu tavrının ardında yatan neden ise Kuzey Makedonya yönetimini, lisanında, halkın içinde ve tarihinde Bulgar köklerinin varlığını resmen kabul etmeye zorlamak.
Yaklaşık iki hafta önce çeşitli Balkan ülkelerine ziyaretlerde bulunan Almanya Başbakanı Angela Merkel de, bölge devletleri ile AB arasındaki süreçlerin tıkanmasından duyduğu hoşnutsuzluğu dile getirmişti.