Netflix’in ‘The Dig’ ve Sutton Hoo’nun Ardındaki Gerçek Arkeolojik Tarih
İngiliz tarihinin en büyük arkeolojik buluntularından biri olan Anglo-Sakson cenazesi, tarihçilerin Karanlık Çağlara bakışını değiştirdi.
1937 yazında, II.Dünya Savaşı‘nın hayaleti Avrupa’ya yaklaşırken, İngiltere’nin Suffolk kentinde küçük bir kasaba olan Woodbridge yakınlarında yaşayan zengin bir dul olan Edith Pretty, üç höyük araziyi kazmayı tartışmak üzere yerel bir müzenin küratörü ile malikanesinin uzak tarafında bir araya geldi. Sutton Hoo, adı eski İngilizceden türetilmiştir: “Sut” ile birleştirilen “tun”, “yerleşim” anlamına gelir ve “hoh”, “topuk çıkıntısı gibi şekillendirilmiş” anlamına gelir. Amatör arkeolog Basil Brown, işe alındıktan sonra kazıya ertesi bahar başladı.
Sonraki yıl içinde, daha sonra British Museum’dan arkeologların da katıldığı Brown, Avrupa’da şimdiye kadar bulunmuş en zengin ortaçağ cenazesini gün yüzüne çıkararak altın vurdu. Bir Anglo-Sakson kralına ait olduğuna inanılan 1400 yıllık mezar MS altıncı veya yedinci yüzyıla kadar uzanan, 88 fit uzunluğunda bir geminin (orijinal ahşap yapı bozulmuştu) ve bir mezar odasının parçalarını içeriyordu. yüzlerce zengin hazineyle dolu. Bugün hazineye ev sahipliği yapan British Museum, “epik ölçekte muhteşem bir cenaze anıtı” bulmayı kabul etti.
Sutton Hoo’nun cenazesinin önemi küçümsenemez. Site, beşinci yüzyılın başlarında, yalnızca ilk ortaçağ Anglo-Sakson dönemindeki (yaklaşık 410-1066) yaşama ışık tutmakla kalmadı, aynı zamanda tarihçilerin, Roma İmparatorluğu’nun Britanya Adaları’ndan ayrılışını izleyen dönem olan Karanlık Çağ hakkındaki düşüncelerini gözden geçirmelerine de izin verdi. Zamanın sanattan veya kültürel zenginlikten yoksun olduğuna dair uzun süredir devam eden inançların aksine, Sutton Hoo’nun çalışmaları canlı, dünyevi bir toplumu yansıtıyordu.
British Museum’un Sutton Hoo eserlerini denetleyen ilk ortaçağ Avrupa koleksiyonlarının küratörü Sue Brunning, “ 1939’daki keşif, İngiliz tarihinin ilk bölümlerinden bazılarına dair anlayışımızı değiştirdi” diyor. Geriye dönük olarak görülen bir zaman kültürlü ve sofistike olarak aydınlatıldı. Mezar odasında bulunan eserlerin niteliği ve miktarı o kadar teknik sanattı ki, bu dönem hakkındaki anlayışımızı değiştirdi.”
Sutton Hoo’daki kazıların doğasında var olan drama göz önüne alındığında, Hollywood’un olaylara kendi bakış açısını sunması sadece bir an meselesiydi. Carey Mulligan’ın Pretty rolünde ve Ralph Fiennes’in Brown rolünde oynadığı yeni Netflix filmi The Dig, Sutton Hoo ekibinden genç bir arkeolog olan Peggy Piggott’un yeğeni John Preston’un aynı adlı 2016 romanından uyarlandı. Film, ana karakterlerin hikayeleri, aralarındaki gerilimler ve romantik ilişkiler dahil olmak üzere kazıyı takip ediyor. Küçük bir oğlu olan Pretty, arkeolojiden her zaman etkilenmiştir ve her ikisinin de Viking mezarlığı olduğuna inandıkları höyükleri kazmaya başlamak için Brown’ı işe alır. Brown, bir geminin ilk parçalarını ortaya çıkardığında, kazı tüm hızıyla ilerliyor.
Senaryo yazarı Moira Buffini’ye göre, dramatik hikaye anlatımı için eklenen birkaç olay örgüsü noktası hariç (Brown’un British Museum arkeolog Charles Phillips ile ilişkisi neredeyse tasvir edildiği kadar tartışmalı değildi), film çoğunlukla gerçek hikayeye bağlı. Ancak Buffini, senaryoda Pretty’nin “spiritüalizm” takıntısını ve ölülerle konuşma tutkusunu atladığını iddia ediyor.
Netflix filmi, tarihsel tutarsızlıklarına rağmen, olağanüstü Sutton Hoo hikayesini yeni nesil izleyicilerle tanıştırarak bir kamu hizmeti sunuyor. The Dig, aynı zamanda, arkeolojinin daha önce bilinmeyen anlatıları ortaya çıkarmada oynadığı rolü aydınlatıyor.
Jane Eyre’yi 2011’de beyaz perdeye uyarlayan Buffini, Sutton Hoo hakkında kapsamlı bir araştırma yaptı, Brown’ın defterlerini inceleyerek, soruşturma raporları ve fotoğrafları inceleyerek “kaydedilen, ölçülen ve gelecek nesil için çizilen her hazineden” ilham aldı.
Buffini, “Brown’un tüm eserler için hissettiği hassasiyetten etkilendi,” diyor. “Eserlerdeki gizli saygıdan ve neredeyse ailevi sevgiden ve Roma İmparatorluğu dışında ve ötesinde inanılmaz kültür ve zanaatkarlığın nasıl olduğundan bahsetti.”
Brown ve arkeoloji ekibi, 1938 ve 1939’daki birkaç kazı sırasında, devasa Anglo-Sakson gemisinin orta odasına gömülü 263 nesne buldu. Brunning’e göre, denizcilik gemisinin bir parçası olarak tanımlanan demir perçinler, arkeologu sahada gömülü olan devasa gemiye dair uyaran ilk ipucuydu.
Arkeologlar daha derine indikçe, hazinenin ölçeği, kalitesi ve muazzam çeşitliliği karşısında şaşkınlık içinde buldular. Ortaya çıkan eserler arasında güzel ziyafet kapları, lüks asma kaseler, Bizans’tan gümüş eşyalar, lüks kumaşlar ve Sri Lanka lallarıyla süslenmiş altın elbise aksesuarları vardı.
Mezar odasında silahlar ve yüksek kaliteli askeri teçhizatla doluydu. İçinde bulunan bir kalkanın İskandinavya’dan diplomatik bir armağan olduğuna inanılıyor; Omuz tokaları, Roma imparatorları tarafından giyilenlere göre modellenmiş gibi görünüyor, bu da zırh sahibinin kendi otoritesini savunmak için farklı kültürlerden ve güç üslerinden yararlandığını düşündürüyor.
Eserler ayrıca üçlü kilit mekanizmasına sahip bir kemer tokası içeriyordu; yüzeyi, birbirinin altından yılanların olduğu yarı soyut görüntülerle süslenmişti. Brown, Fransa’nın Aquitaine bölgesinde kırmızımsı granatla süslenmiş süslü bir kapakla basılmış altın sikkeler buldu. Çantanın kapağı, taşların altın şeritlerle tutulduğu bir stil olan emaye işçiliğin en güzel örneklerinden biri olarak kabul ediliyor.
Suffolk’un asidik topraklarında metal eşyalar, kumaş ve ahşap gibi organik nesnelerden daha iyi hayatta kalsa da, ekip, iyi korunmuş sarı bir uğur böceği de dahil olmak üzere bir dizi beklenmedik eser buldu.
Brunning, “Mezar alanının her parçası yapbozun önemli bir parçası, hatta küçük tahta kupalar kadar basit bir şey” diyor. “Çoğu insan (koleksiyonu gören) parlak olmadıkları için yanlarından geçme eğilimindedir. Ancak bu nesneleri analiz ettiğimizde ve nasıl yerleştirildiklerine ve bunlara harcanan emeğin türüne baktığımızda, yapmak için zaman alacaklardı. Dolayısıyla en küçük, en çok büzüşmüş nesneler bile önemlidir.”
Özellikle ilk ortaçağ döneminin sonlarına doğru Anglo-Sakson İngiltere’de hazinelerle dolu ayrıntılı gemi mezarları nadirdi. Sutton Hoo’da bulunan mezar eşyalarının zenginliğinin yanı sıra, taşınması için önemli miktarda insan gücü gerektirecek olan geminin ve içeriğinin konumlandırılması, bir zamanlar sakinlerinin çok yüksek bir sosyal statüye, hatta belki de kraliyet ailesine sahip olduğunu gösteriyor. Ancak bireyin kimliği bir sır olarak kalır. ( Sıkça atıfta bulunulan bir aday, 625 civarında ölen Doğu Anglia Kralı Raedwald’dır.) 1939’da British Museum’a göre, merhumdan geriye kalanların “içindeki hazineler arasında insan biçimli bir boşluk” kaldığını belirtiyor.
Brunning’e göre, Raedwald o zamanlar hüküm sürüyordu ve “komşu krallıklar üzerinde güç sahibi olabilirdi, bu da ona iyi bir uğurlama hakkı kazandırırdı.”
Sutton Hoo’dan çıkan en ikonik öğe, kanatları başlığın kaşlarını oluşturan ve vücudunu ve ağzını kuyruklu bir ejderha da dahil olmak üzere dövüşen ve dans eden savaşçıların ve vahşi yaratıkların resimleriyle süslenmiş bir kasktır. Garnetler, biri altın varak reflektörlerle desteklenen kaşları hizalar. Oldukça aşınmış ve yüzlerce parçaya bölünmüş bulunan zırh, 1970’lerin başında British Museum’da konservatörler tarafından özenle restore edildi.
25 Temmuz 1939’da Pretty, kazıların bitişini kutlamak için Sutton Hoo sitesinde bir resepsiyon düzenledi. Kazı alanının yanındaki arazi bir görüntüleme platformuna dönüştürüldü. British Museum’dan Phillips, gemi hakkında kısa bir konuşma yaptı, ancak İngiltere savaşa hazırlanırken tepede uçan bir Spitfire’ın motorunun gürültüsüyle boğuldu. Bundan kısa bir süre sonra, kazı ekibinin bir üyesi tarafından sızdırılan bilgilerden dolayı, kazı bulgularının haberleri basında yer almaya başladı. Birkaç gün sonra, Sutton Hoo eserleri British Museum’a taşındı ve bazı yasal çekişmelerden sonra, Pretty’den hediye olarak koleksiyonun bir parçası oldular.
Halk ilk olarak 1940 sergisindeki eserlere baktı, ancak savaş sırasında korunmak için Londra Metrosu tünellerinde saklandıkları için bu fırsat kısa ömürlü olacaktı. Müttefiklerin 1945’teki zaferinden sonra, hazine, koruma ve yeniden inşa çalışmalarının başladığı British Museum’a iade edildi.
Ancak eserlerin analizi daha fazla soru ortaya çıkardı ve Sutton Hoo’nun mezar alanı, analizi iyileştirmek için bilimdeki gelişmeler kullanılarak yeniden kazıldı. 1983’te, sitenin üçüncü bir kazısı, içinde bir savaşçı ve atının bulunduğu başka bir höyüğün keşfedilmesine yol açtı.
Bugün, Sutton Hoo eserleri, her yıl salgın olmayan zamanlarda ziyaretçilerin 1.400 yıl önce ihtişamlı bir şekilde gömülü bir Anglo-Sakson kralının olağanüstü hazinelerini gördüğü British Museum‘da sergilenmeye devam ediyor. Brown, Sutton Hoo’nun kumlu toprağını incelemeye başladıktan 80 yıl sonra, ortaya çıkardığı hazineler azaldı. 1939’da günlüğüne yazdığı gibi, “Bu, bir ömür boyu sürecek bir keşif.”
Bu makaleyi beğendiniz mi? Bültenimize ABONE OLUN.