Ayşe Hafsa Valide Sultan
Doğum 1479 Kırım Hanlığı
Ölüm 19 Mart 1534 Istanbul
Yattığı yer Fatih, Istanbul'daki Yavuz Sultan Selim Camii'ndeki Türbesi
Unvan Valide Sultan
Boy 1.80
Dini duruşu Hrıstıyanlık (eşi Yavuz Sultan Selim ile evlendikten sonra müslüman olmuştur).
Eşi Yavuz Sultan Selim
Çocukları 1.Süleyman (Kanuni Sultan Süleyman) Hatice, Fatma ve Hafsa sultanların annesidir.
Ebeveynler Kırım Hanı Mengli Giray
Ayşe Hafsa Valide Sultan (1479-19 Mart 1534), Osmanlı padişahı Yavuz Sultan Selim'in eşi, Kanuni Sultan Süleyman'ın annesi ve Valide Sultan
Ayşe Hafsa Sultan Kanuni Sultan Süleyman 1520 yılında tahta çıkınca Valide Sultan oldu. Bu sıfat ile anılmış ilk padişah annesidir. 14 yıl Valide Sultan kaldı. Her ne kadar Valide Sultanlık döneminin sonları Kanuni'nin çok etki sahibi eşi Hürrem Sultan'ın zamanına denk gelmişse de Kanuni'nin annesine sık sık danıştığı ve fikirlerine büyük önem verdiği bilinmektedir. Kanuni Sultan Süleyman'ın saltanatının ilk yıllarında Venedik Cumhuriyeti'nin Istanbul'daki elçisi olan Pietro Bragadin, mektuplarında Hafsa Sultan'ın "48 yaşında çok güzel bir kadın olduğunu ve oğlu hükümdarın kendisine karşı büyük hürmet ve sevgi beslediğini..." belirtmektedir. Leslie Peirce (1993).
Yavuz Sultan Selim, ünlü,
Şirler pençe-i kahrımda olurken lerzan,
Beni bir gözleri ahuya zebun etti felek,
mısralarını Hafsa Sultan için yazmıştır.
Manisa'da 1522 yılında tamamlanan bimaristanı ile ünlü külliyesinin yanı sıra, gelirlerini bu külliyeye vakfettiği Urla'da bir mescid yaptırdı. Marmaris'teki Osmanlı kervansarayı da, kitabesi 1545 tarihini taşımakla birlikte, Hafsa Sultan'ın ismi ile anılmaktadır .
19 Mart 1534 tarihinde oğlunun saltanatı sırasında öldü. Istanbul'daki Yavuz Sultan Selim Camii'ndeki türbeye gömüldü.
Ayşe Hafsa Sultan'ın kökeni
Manisa'da Ayşe Hafsa Sultan tarafından inşa ettirilmiş külliyenin bir parçası olan ve özellikle psikiyatrik tedavide ün salmış Darüşşifa bulunmaktadır.
Ayşe Hafsa Sultan'ın kökeni hakkında çeşitli kaynaklarda iki değişik görüş yer almaktadır. Bunlardan birincisine göre Ayşe Hafsa Sultan'ın Kırım hanı Mengli Giray'ın kızı olduğu öne sürülmüştür. Gerçekten de Yavuz Sultan Selim'in eşlerinden birisinin Mengli Giray'ın kızı, Beyhan ve Şah Sultan'ların annesi olan Ayşe Hatun olduğu kesin olarak bilinmektedir. Ancak ikinci bir görüşe göre Kanuni Sultan Süleyman, Mengli Giray'ın kızı olan Ayşe Hatun'dan değil de, Yavuz Sultan Selim'in Avrupa kökenli başka bir eşinden dünyaya gelmiştir.
Ayşe Hafsa Sultan, kendisinden yüz yıl kadar önce yaşamış, Aydınoğlu Beyliği'nin son beyi Aydınoğlu Isa Bey'in kızı ve Yıldırım Beyazıd'ın eşi olan Hafsa Hatun ile karıştırılmamalıdır. Edirne'nin Havsa kasabasının ismini Hafsa Hatun'un orada yaşamış olmasından dolayı aldığı söylenir ama aslında adını yakınlardaki Has Köyünde büyük bir külliye yaptıran Fatih Sultan Mehmet'in sadrazamlarından Mahmud Paşa'ya izafeten "Havassâı Mahmud Paşa"dan (i.e. Mahmud Paşa Has'ları) almıştır.
Ayrıca Bakınız