KIVILCIM. Çeşitli nedenlerle oluşan küçük ateş parçaları.
Yanmakta olan bir maddeden (odun, kömür, magnezyum teli vb) kopan küçük madde parçacıkları akkor halde ayrılırken bir kıvılcım oluştururlar. İki maddenin büyük bir enerjiyle çarpışması veya sürtünmesi sırasında da açığa çıkan ısı enerjisi ile akkor hale gelmiş madde parçacıkları koparak kıvılcımlar meydana getirirler (çakmak taşına vuran veya sürtünen çelik, bileme taşına sürtülen çelik, atın taşlara vuran nalları vb). Bunlardan başka, aralarında büyük bir elektriksel gerilim bulunan iki iletken birbirine yeteri kadar yaklaştırılırsa, aralarında bir kıvılcım atladığı görülür. Bu çeşit kıvılcım, kısmen metallerden kopan parçacıklardan, kısmen de yüksek gerilimin etkisiyle iyonlaşan gaz moleküllerinin yaydığı ışıktan (şimşekte olduğu gibi) oluşmaktadır.
Elektriksel kıvılcımların dışındaki kıvılcımlardan çakmaklarda olduğu gibi ancak çok sınırlı biçimde yararlanılır. Elektriksel kıvılcımların ise daha geniş kullanma alanları vardır. Bu çeşit kıvılcımlar, çeşitli yerlerde (fırınlarda, şofbenlerde, gaz sobalarında, sigara çakmaklarında, bujilerde vb) yanıcı bir maddeyi tutuşturmak amacıyla kullanıldıkları gibi, tıpta tedavi amacıyla, mekanikte parçaları aşındırarak işlemek amacıyla vb da kullanılmaktadır. Telsiz telgrafın ilk dönemlerinde elektromagnetik dalga doğuracak yüksek frekans kaynağı olarak bir Ruhmkorff bobininden elde edilen kıvılcımlar kullanılmıştır.
Büyük Kültür Ansiklopedisi 7 Cilt 2673
KIVILCIM. Çeşitli nedenlerle oluşan küçük ateş parçaları.