New York'ta yaşayan Çinli göçmen bir ailenin tek çocuğuydu, Lisa Ko. Çocukluğu boyunca peşini bırakmayan yalnızlık hissiyle başa çıkmak için hikayeler yazdı. Beş yaşında ilk yazdığı hikayenin kahramanının adı Magenta'ydı. Çünkü mora çalan bu kırmızı rengi çok seviyordu, boya kalemleri arasında da bu renkte olan favorisiydi.
Çocukluğu New Jersey'de çoğunlukla beyazların yaşadığı küçük, muhafazakar bir kasabada geçti. Azınlık bir ailenin çoğu zaman dışlanan çocuğu olmak hiç de kolay değildi. Okumak, ufkunun genişlemesini ve yazmaya olan tutkusunun artmasını sağladı.
Ailesinden dinlediği hikayeler ise hayal gücünü geliştirdi. Kumarla başı derde giren amcası, kötü bir evliliğin ardından intihar eden kuzeni zihninde yer etmekle kalmadı, ilk romanı için de ilham kaynağı oldu.
Bahsettiğim o ilk roman, kısa bir süre önce Timaş Yayınları tarafından Türkçe olarak yayımlandı. Ko, Terk Edenler'de aidiyet, göçmenlik üzerine bir hikaye anlatıyor. Ama hikayeye geçmeden önce, yazarın hayat hikayesine devam edelim...
Üniversitede İngiliz Edebiyatı üzerine eğitim gören Ko, mezun olduktan sonra çeşitli yayınevlerinde çalıştı. Bu sırada kısa hikayeler yazmaya da devam ediyordu. Terk Edenler'i tamamlaması ise yedi yıl sürdü. Daha önce yazdığı bir kısa hikayeyi romana dönüştürdü. Gazetede okuduğu bir haberin ardından kalemi kağıdı eline alıp hikayeyi yazmıştı. Haber yasa dışı bir Çinli göçmenin zorla çocuğundan kopartılması hakkındaydı. Kendisi de bir göçmen olan Ko, söz konusu anne ve oğulun tekrar bir araya gelene kadar neler yaşayabileceği üzerine düşünmeye başladı sonra da bunları yazıya aktardı.
BAŞLANGIÇ YAPMAK KOLAY MI?
Terk Edenler, dört bölümden oluşuyor. İlk bölümde kahramanımız Deming Guo/Daniel Wilkinson'ın gözünden annesinin ortadan kayboluş hikayesini öğreniyoruz. Bir sabah güzellik salonundaki işine giden Polly, bir daha evine dönmez. Ne olup bittiğine ilişkin kimsenin bir fikri yoktur, 11 yaşındaki Deming, kafasında onlarca soruyla yapayalnız kalmıştır. Bir süre sonra da profesör bir çift tarafından evlat edinilir. Deming yeni ailesiyle küçük bir kasabaya yerleşir, artık adı Daniel Wilkinson'dır.
Peki Daniel olarak yeni bir başlangıç yapmak Deming'in geçmişini silmeye yeter mi? İşte roman boyunca kahramanımızla birlikte bu sorunun yanıtının peşine düşüyoruz. Bu sırada yalnız bir anneye dönüşen Polly'nin de hatalarıyla yaşamayı nasıl öğrendiğine tanıklık ediyoruz. Romanın ikinci bölümünde bu kez o anlatmaya başlıyor yaşadıklarını...
Terk Edenler, tam da bu dönemde okunması gereken bir roman. Sabah otobüste yanımızda oturan, akşam saatlerinde yan masamızda yemek yiyen göçmenlerin görünmeyen hayatlarına, yaşadıkları zorluklara yakından bakma fırsatı sunuyor. Ko, eserinde göçmen ve öteki olmayı çarpıcı bir şekilde anlatıyor.
Romanın tek rahatsız eden yönü satır aralarında karşıma çıkan dilbilgisi ve yazım hataları oldu. Ne yazık ki okuma keyfine sekte vuran bir durum bu. Umarım tekrar basımlarda yayınevi düzeltme yoluna gider.
DAHA İYİ BİR HAYAT!
Yazar Lisa Ko, bir röportajında kendisine yöneltilen soru üzerine evlat edinilen göçmen çocukları ile ilgili olarak şu değerlendirmeyi yapıyor: "Evlat edinilmiş birçok kişi biliyorum. Ama karakterim Deming'in yaşadığı tecrübe biraz alışılmadık. 11 yaşında evlat ediniliyor ve o zamana kadar annesiyle yaşamış. Terk Edenler'e ilham kaynağı olan gerçek hayat hikayelerinde ise göçmen kadınların çocukları orta sınıf Amerikan aileleri tarafından evlat ediniliyor. Ve mahkemeler anneler istemese de bunun çocuk için daha doğru olduğunu söylüyor. Bu kodlanmış varsayımlar beni çileden çıkarıyor. Deming'in hikayesini anlatırken şu duruma da açıklık getirmeyi istedim: Bir çocuk için daha iyi bir hayat ne anlama geliyor?"