Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, bir malvarlığı devrinin karşılığında, bir kimseye hayatının sonuna kadar bakılmasını öngören bir sözleşmedir.
Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Tarafları ve Şekli
Ölünceye kadar bakma sözleşmesinde iki taraf bulunmaktadır: bakım borçlusu ve bakım alacaklısı. Ölünceye kadar bakma sözleşmesinde akım borçlusu, bakım alacaklısına ölünceye kadar bakmayı, karşılığında bakım alacaklısı da bir malvarlığını veya bazı malvarlığı değerlerini bakım borçlusuna devretmeyi taahhüt eder.
Ölünceye kadar bakma sözleşmesini noter, sulh hukuk hakimi veya tapu memuru düzenleyebilir. Tapu memuru sadece konusu taşınmaz olan ölünceye kadar bakma sözleşmelerini düzenleyebilir. Yani ölünceye kadar bakma sözleşmesi miras sözleşmesi için öngörülen şekil şartları gibi resmi vasiyetname şeklinde, iki tanığın katılmasıyla resmî memur tarafından düzenlenir. Resmî memur, sulh hâkimi, noter veya kanunla kendisine bu yetki verilmiş diğer bir görevli olabilir.
Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesinin Konusu
Her türlü taşınır veya taşınmaz mal ölünceye kadar bakma sözleşmesine konu olabilir. Sözleşme yapıldığı esnada sözleşmeye konu malın, o anda bakım alacaklısının mülkiyetinde olması gerekmez. İlerde sahip olunacağı düşünülen bir mal da olabilir. Üçüncü kişiye ait bir mal da ölünceye kadar bakma sözleşmesine konu olabilir. Yalnız üçüncü kişinin bu sözleşmeye imza atarak bu durumu onaylaması lazımdır.
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi anne-baba ile çocuğu veya karı ile koca arasında da yapılabilir. Burada önemli olan nokta, bakım borçlusuna taahhüt edilen malın, diğer mirasçıların haklarını zedelemeyecek miktarda olması gerektiğidir.
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi yapılırken bakım alacaklısı bakıma muhtaç durumda olmak zorunda değildir. Gayet sağlıklı da olabilir, bu durumda sözleşme yine geçerlidir. Bakım alacaklısı sözleşme yapıldıktan sonra kısa bir süre içinde ölse bile sözleşme yine geçerlidir.
Bakım borçlusu, bakım alacaklısından teslim aldığı malı başkasına satabilir. Bu hususta da bir engel yoktur.
Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesinin Sona Ermesi ve Üçüncü Kişilerin Hakları
Bakım alacaklısı, ölünceye kadar bakma sözleşmesi sebebiyle kanuna göre bakmakla yükümlü olduğu kişilere karşı yükümlülüğünü yerine getiremeyecek duruma geliyorsa, bundan yoksun kalanlar sözleşmenin iptalini isteyebilirler. Aynı şekilde, ölünceye kadar bakma sözleşmesi sebebiyle bakım alacaklısının mirasçılarının hakları zedeleniyorsa, mirasçılar mahkemeden tenkis isteminde bulunabilir. Ayrıca ölünceye kadar bakma sözleşmesi bakım alacaklısının alacaklılarını da zarara uğratabilir. Dolayısıyla bakım alacaklısının alacaklıları sözleşmenin iptali için mahkemeye başvurabilirler.
Bakım alacaklısı ile bakım borçlusunun edimleri arasında önemli ölçüde bir oransızlık bulunursa, orantısızlıktan zarar gören taraf altı ay önceden bildirimde bulunmak şartı ile sözleşmenin feshini isteyebilir. Diğer taraf yani fazla alan taraf ise ancak bu oransızlığın karşı tarafın bağışlama niyeti sebebiyle oluştuğunu ispat ederse sözleşmenin feshini engelleyebilir.
- Sözleşmeden doğan borçlara aykırı davranılması sebebiyle sözleşmenin devamı çekilmez hale gelirse veya
- Başkaca önemli sebepler sözleşmenin devamını imkansız hale getirir veya önemli ölçüde güçleştirirse
taraflardan her biri sözleşmeyi diğer tarafa süre bildirmeden veya süre vermeden sona erdirebilir.