KADIN ÜROLOJİSİ (AŞIRI AKTİF MESANE, İDRAR KAÇIRMA, ORGAN SARKMASI)
1. Aşırı Aktif Mesane
Aşırı aktif mesane, Uluslararası İdrar Tutabilme Derneği’nin (International Continence Society) tarifi: İdrarı yetiştirememe duygusunun çok sayıda gündüz ve gece idrar yapma ile birlikte olması ve bazen idrar kaçırmanın da buna eşlik etmesi şeklindedir.
Kimlerde ortaya çıkar?
ABD ve Avrupa’da görülme sıklığı %17’dir. Erkeklerde de görülebilse de en sık kadınlarda görülür. Hayat kalitesini ileri derecede bozan en çok rastlanan 10 kronik (müzmin) hastalıktan biridir.
Belirtiler nelerdir?
- Günde 8’den fazla idrar yapma
- Bazen idrarının geldiğini anlamasına rağmen yetiştirememe duygusuyla kaçırma
- Eve giderken kapıya yaklaştıkça idrarını kaçırma (hedefe yaklaşırken idrarını kaçırma)
- Musluk açıkken idrarını yetiştiremeden kaçırma duygusu
Teşhis (Tanı) nasıl konur?
Bu tanıyı koyabilmek için öncelikle
- İdrar yolu enfeksiyonu
- Mesanenin gizli ya da aşikâr kanseri
- İdrar yolu ve/veya mesane taşları
- Cinsel yolla bulaşan hastalıklar
- Vajina enfeksiyonu
- Aşırı sıvı tüketilmesi
- İdrar söktürücü ilaçlar kullanımı
- Siroz
bunların olmadığını ispatlamak gerekir.
Nasıl tedavi edilir?
1. Basamak Tedavi
- Davranış tedavisi (Üroloji Uzmanının öğreteceği, yönlendireceği şekilde)
- Mesane kontrol stratejileri
- Bazı gıdalara kısıtlama
- Kesinlikle kabızlığın önlenmesi
2. Basamak Tedavi (1. Basamak tedaviden sonuç alınamaz ise)
- Anestezi ile Mesaneye B O T O X tedavisi
B o t o k s Tedavisi nedir? Nasıl uygulanır?
Sebebi ortaya konamayan aşırı aktif mesane hastalığı yukarıdaki önlemler ve ilaçlarla kontrol altına alınamaz ise B o t o k s tedavisi denenebilir. B o t o k s uygulandığı yerde sinirleri geçici olarak durdurmak seklinde çalışır. Genel anestezi ya da bölgesel (belden uyuşturma diye bilinen) anestezi ile idrar kesesi duvarlarına Endoskopi (Sistoskopi) eşliğinde B o t o k s maddesinin enjekte edilmesine dayanır.
Aşırı çalışmakta olan idrar kesesi (mesane) kaslarının bir kısmı geçici olarak durur ve sık idrar yapma, yetiştirememe duygusu, yetiştirememe duygusu ile idrar kaçırma şikayetleri 6-8 ay kontrol altına alınabilir.
3. Basamak Tedavi (İlk 2 Basamak tedaviden sonuç alınamaz ise)
- Mesane Büyütme Ameliyatı
MESANE BÜYÜTME AMELİYATI
İlk ve 2. basamak tedaviden yarar görmeyen hastalarda çok kıymetli bir tedavi seçeneğidir. Hastanede yaklaşık 6 gün yatmayı gerektiren bir ameliyat ile sonuç alınır.
2. Stress Tip İdrar Kaçırma (Stress İnkontinans)
Daha genç yaşlarda da görülmesine rağmen 60 yaş üzeri kadınların %35 inde yani üçte birinden fazlasında idrar kaçırma problemi söz konusudur. Kadınlarda idrar tutmaya yarayan kapak mekanizması (sfinkter diye tabir edilir) doğuştan erkeklere oranla daha zayıftır ve hamilelikler, doğumlar (özellikle zorlu doğumlar), kadın hastalıkları ameliyatları (jinekolojik ameliyatlar) ve yaşlanma gibi nedenlerle iyice zayıflayabilir ve sonuçta idrar kaçırma oluşabilir, yani karın içinde basınç artışına neden olan (öksürme, ıkınma, gülme, ağır kaldırma) Stress Tip İdrar Kaçırma oluşabilir.
Hastalarımızı doktora getiren sebep (belirtiler) nelerdir?
- Öksürmek,
- gülmek,
- hızlı yürümek,
- hapşırmak,
- ağır kaldırmak ile damlamadan günde birkaç ped değiştirmeye kadar uzanabilen idrar kaçırma
Tıptaki İsmi nedir?
Bu tip idrar kaçırma "stress tip idrar kaçırma" (SUI) diye ürolojide tanımlanır ve sağlıklı kadınlarda en çok karşılaştığımız idrar kaçırma tipidir.
Hangi mekanizma ile oluşur?
Yukarıdaki nedenlerle idrarı tutan kapak mekanizmasının dengesinin bozulması ve zayıflaması ile stabilitesinin bozulması daha oynak (labil) bir hal alması sonucu oluşur.
Nasıl teşhis (tanı) konur?
Hasta ile ayrıntılı konuşmak, basit idrar tahlili ve gerekirse idrar kültürü ve en önemlisi tecrübeli bir Ürologun jinekolojik muayene yapması ile teşhis konur.
Nasıl tedavi edilir?
Son yıllarda oluşan ilerlemelerle bu tip idrar kaçırmanın (stres ile idrar kaçırma) tedavisinde kullanılan ameliyatın esası zayıflayan ve dengesini (stabilitesini) kaybeden idrar yolunun altına "Hamak" misali bir askı koyarak kapağı güçlendirmek ve dengeli (stabil) hale getirmektir. Bu ürolojide "TOT" diye adlandırılır.
Anestezi gerekir mi? Ameliyat sonrası seyir nasıl olur?
Genel ya da bölgesel (yani belden aşağısını uyuşturarak) anestezi ile yapılır. Ameliyattan sonra 3-4 saat içinde eve gidilebilir diyen meslektaşlarımız olsa da biz bu büyük tecrübemiz sonucu bu tip anestezi (genel ya da bölgesel) alan hastalarımızı 24 saat hastanede gözetimimizde tutuyor ve ameliyat sonrası idrar yoluna koyduğumuz sondayı 24 saat sonra çıkarıp hastalarımızı evlerine gönderiyoruz.
Bugüne kadar yaptığımız yüzlerce TOT ameliyatından hastalarımızın %98 i kısa ve uzun dönemde bu tip idrar kaçırma ile karşılaşmamaktadır, yani tecrübemizle gelinen nokta %98 başarıdır. Ameliyat vagina içinden yapıldığı için sonrasında kesi olmadığı için hastalarımızın ağrı duyması söz konusu değildir ve ameliyat oldukları belli olmaz.
Ameliyat başarısız olursa hastalar nelerle karşılaşır?
Tecrübeli bir cerrahın elinden çıkmayan ameliyattan sonra bazı sorunlar oluşabilir. Bunların en önemlisi idrarını hiç yapamamadır, böyle bir durumda yeniden çok kısa sürede ameliyatı tekrarlayıp koyulan "Hamağı" kesmek gerekir, bazı hastalar da ameliyattan sonra idrarını yetiştirememe duygusu ve bazen bu yetiştirememe sonucu idrar kaçırma ile karşılaşırlar.
Ameliyattan sonra stres tip idrar kaçırmam bitti ama yetiştirememe ile idrar kaçırıyorum
Bu ya ameliyat öncesi cerrahın hastayı yeterli değerlendirememesi sonucu önceden mevcut olan yetiştirememe ile idrar kaçırma (Urge inkontinans diye tanımlanır) yı görememesi ya da ameliyat sırasında koyulan "Hamağın" basıncının iyi ayarlanamamasından kaynaklanır.
Cerrahın tecrübesinin önemi
Deneyimli ürolog ameliyat öncesi yeterli değerlendirmeyle hastanın sadece "stres tip idrar kaçırmamı" (gülme, öksürme, hapşırma) yoksa beraberinde urge inkontinans (yetiştirememe ile idrar kaçırma) da var mı bunu hemen anlar ve tedaviyi ona göre planlar. Ameliyat basit gibi görünse de ameliyatı yapacak cerrahın hastaya önceden jinekolojik muayene yapması ameliyat sırasında "idrar yolunun altına koyacağı Hamak" basıncını doğru ayarlaması için çok önemlidir. Bunlar sağlanırsa ameliyat sonrası problem oluşmaz.
Prof. Dr. Tahir Karadeniz, kadınlarda idrar kaçırmanın tedavisi hakkında bilgiler veriyor.
3. Organ Sarkması (Prolapsus)
Normalde karın içinde ve leğen kemikleri arasında bulunması gereken organların (ince barsaklar, kalın barsağın bir bölümü, idrar kesesi, rahim (uterus)) vaginadan (hazneden) dışarı sarkmasıdır. Doğum yapmış kadınların %50 sinde bu sarkma söz konusudur. Ancak bunların %15'i ameliyat gerektirir.
Nedenleri
- Doğum
- Menopoz
- Obezite (şişmanlık)
- KOAH (astım, bronşit)
- Ağır kaldırma
- Genetik faktörler
Hastaları Üroloji Uzmanına getiren belirtiler
- İdrar kaçırma, yetiştireme hissi
- İdrar kesesini (mesane) tam boşaltamama
- Büyük abdest yapmada zorluk
- Temizlenirken kan bulaşması
- Bazen böbreklerin şişmesi, Üre yüksekliği
Teşhis ve Tedavi
Teşhis, detaylı vaginal muayene ile konur. Tedavisi cerrahidir; hastanede genellikle 2 gün yatıp normal hayata dönülür.
İlgili diğer makaleler;