Ukrayna'daki iç savaş döngüsü, Dağıstan konusunu Rus medyasından çıkardı. “Ukrayna Baharı” ndan önce Dağıstan, alıntı ve yorum bakımından en popüler bölge idi. İfadelerin genel bağlamı basit ifadelere indirgenmiştir: “bir savaş var”, “orada her şey kötü” ve “Moskova'da kızlarımıza tecavüz eden canlı gangsterler var”. Yaşasın - vatanseverler Dağıstan'ın Rusya'dan dikenli telli beton bir duvarla ve liberallerle ayrılması gerektiği çağrısında bulundu - Dağıstan'a "özgür" ve sonsuza dek Rusya'dan ayrılmaları için. Hem diğerleri hem de diğerleri, Dağıstan’ın bir zincire sahip olmak için daha iyi bir bölge olduğu ve genel olarak “onu beslemek için yeterli” olduğu konusunda hemfikirdi.
Sıradan bir Rus Dağıstan’ın sorunlarını ne kadar anlıyor? Bu cumhuriyet neden aniden Rus halkına düşman toprakları haline geldi? Dağıstanlı siyaset bilimcisi Muhammad Avari bu konuda “Yarın” ile konuştu.
"Yarın." Bugünün Rusya'sında, Kafkasya hakkında konuşurken, kesinlikle "beslenmek" fiilini ekliyorlar. Bir kez daha, meşhur "Kafkas sorunu" tartışılıyor ve bir kez daha olumsuz bir ışık altında tartışılıyor. Şöyle diyorlar: Kafkasyalılar kötü çünkü vahşi, diğerleri ... Söylesene, Kafkas sorunu neden her zaman olumsuz bir ışıkta yorumlanan Rus halk bilincinde ortaya çıktı?
Muhammed Awara. Bir kez daha, merkezi Rusya ile Kafkasya arasında bir güven krizi ortaya çıktı. Rusya, Kafkas savaşı yıllarında olduğu gibi, Yaylalara zorla bağlı bir uzaylı unsuru olarak davranıyor. Bazı Dağıstanlılar Rusya'yı yırtıcı bir emperyalist metropol olarak algılamaya başladılar ve bu tutum Ruslara aktarıldı. Dağıstan ve Rusya vatandaşı olarak Dağıstanların ve Rusların tarihi müttefikleri. Ruslar saygı gören insanlar. 100 - 150 yıl önce Rus yıllarının gelenek, görenek ve ahlaki standartları, yerli halk Avars'ın yol ve geleneklerinden hiçbir şekilde farklı değildi. Radikal Batılılar, Rus halkını liberalleştirmek, onları ana topraklarından koparmak amacına sahiptiler. Rus halkının ahlakının liberalleşmesine başlayan Batılılar, Rus yaşam tarzının ahlaki çöküş sürecini başlattı. Devleti oluşturan insanların, Rusların liberalleşmesi başka bir süreci gerektirdi: Rusya halklarının sürünen dağılması ve ülkemizin zihinsel çöküşü. Liberaller Rus kamu bilincinde en üst sıraya çıkar çıkmaz Ruslar için Kafkasyalılar “takozlar” ve “chuchmeks” oldular.
"Yarın." Ve “Kafkasya'yı beslemeyi kes!” Sloganının görünümünü ne destekledi?
Muhammed Awara. Kimin Rusya'yı tam olarak “beslediğine” karar vermek gerekiyor. Kafkasya'yı değil elitlerimizi besliyor. 1991’ten bu yana, Dağıstan’ın seçkinlerinin tek bir amaca yönelik politikası var; SSCB’den kalan ekonomik kaynakların imarına yönelik bir kurs. Sovyetler Birliği çöktü - her şey çöktü, bu da yeniden dağıtıma yer olduğu anlamına geliyor. Dağıstan’ı 1994’ten 2006’e kadar yöneten Magomedali Magomedov, en azından yarın ne olacağını düşündü. Klanının sermayesini ve etkisini çoğalttı, doğru yerlere doğru insanları yerleştirdi ve müdahale edenleri temizledi. 90’lerde cumhuriyetin büyük çatışmalardan kaçındığı ve Çeçen savaşında yer almadığı gerçeğinden bahsediyor. Başka bir seçeneğe yöneliyorum: Ancak halklarımızın bilgeliği sayesinde barışı koruyabildik. Magomedali'nin bununla hiçbir ilgisi yoktu. Cumhuriyetimizin onunla olan hasta problemleri bozulmadan kaldı. Üretim, kolektif çiftlikler, Magomedali altındaki bilim çöktü ve yatmaya devam etti. Magomedali prensibine bağlı kaldı: hiçbir şey olmamasına izin verin. Aşağıdan bağımsız bir girişim başlattı: Kumyk, Avar, Lak, Dargin. Ama bir "ezilmiş" yerine başkaları geldi. Doğru: hükümet hiçbir şey yapmadığında, insanlar harekete geçmeye başlar ve siz bunu tek bir güçle durduramazsınız.
Rusya'nın sözde titüler insanları beyaz soykırım halindedir. Sen Russun, neden bahsettiğimi benden daha iyi biliyorsun. Kafkasya'da, Rusya'nın Rusya bölgelerinde olduğu gibi, ahlaki bir düşüş gibi sarhoşluk yoktur. 90’lerde, Ruslar arasındaki direniş, bu beyaz soykırım politikasını uygulayanlara karşı ezici oldu. Bu politikanın mimarları, Rus Olympus'un göksel varlıkları bundan korkuyordu ve bu yüzden de başlı insanların unvan olmayanlara teşvik edilmesini sağladı. "Kafkasya'yı beslemek için yeterli" sloganı, eski püskü bir Kruşçova'da değil, yüksek ücretli bir politik stratejistin laboratuvarında doğdu.
Ortalama bir Rus televizyon izleyicisi. Kafkasya hakkında televizyonda sadece en kötüsünü söylüyor. Şablon hayatta iken, ülkede her şey sakin olacak. Bize, Dağıstan'a ilk gelen harikalar: Herkes Kafkasya'ya geldi mi? Yoğun Orta Çağlar, televizyon ve interneti yayınladıkları vahşi davranışlar nerede? Dağıstanlıların bu vahşi nefreti, Kafkas Savaşından bu yana içlerinde görünüşte doğal olan Ruslar için nerede? Dağıstanlı Rus konukları, nefret etmek yerine, Kafkasyalılara Rus halkına saygı duyuyorlar. Bu saygı, Makhachkala'nın en iyi parkında duran Rus öğretmenine yapılan anıtta görülür.
"Yarın." Ve Kafkasyalıların sözde "vahşi" olduğu iddiasının sebebi nedir?
Muhammed Awara. Biz sadece farklıyız. Kafkasyalıların farklı olması doğaldır. Bizim için, Ruslar da farklı, İngilizler bizim ve Fransızlar için farklı. Vahşiliğe gelince, aynı Çeçenler için birçok Rus geleneği ahlaksızlıktır. Örneğin, Rus gençliğinde kudretli ve ana güçler birbirleriyle el ele yürürler, öpüşürler. Bir Çeçen, bir kızı ancak evlenme teklifinde bulunduğunda eline alır. Çeçenlerin düğünü gelmeden gelini öpmek utanç verici. Gelin ve damat arasındaki Vainakh'lerdeki toplantılar sadece gelinin akrabalarının yanında görülür. Kafkasyalılar farklı çünkü tutkulular. Toprağın az yaşanabilir olduğu tarihi koşullar ve dağlık alanlar bize aktif olmayı öğretti. Gaidar ve Chubais’teki reformlar, Kafkasya’yı orta çağlardan daha kötü koşullara itmiştir, bu yüzden sınırına kadar yaşamak zorunda kalıyoruz. Sınırda yaşadığımız gerçeğinden dolayı, Rusya’da titüler ulus denilen bazı halk temsilcileriyle rekabet ettik.
Daha önce de söyledim: herhangi bir Rus, bize geldiğinde, ilk başta, desenin kırılmasından kaynaklanan bilişsel uyuşmazlıktan muzdariptir. Sadece Ruslar bizi değil, Fransızları da Amerikalılara götürüyor. Böyle bir Fransız’ı tanıyordum. İnsan uzun zamandır Rusya ile ilgileniyordu. Bu nasıl bir Dağıstan Cumhuriyeti olduğunu merak etti. Moskova'ya uçtum, Makhachkala'ya bir bilet aldım ve bize koştu. Burada daha önce hiç bulunmamıştı, kimseyi tanımıyordu. Bir ay önce uçup, Dağıstan'da ziyaret etmeyi bekleyen iyi arkadaşları olduğunu biliyordu.
Bu Fransız bana şöyle dedi: “Millet, ülkenizde ne tür bir karmaşa yaşanıyor? Güzel bir cumhuriyet televizyonda cehenneme düşkün olarak temsil ediliyor. Rus medyasında Dağıstanlar hakkında yazıyorlar. " Gerçekten de öyle. İskoçlar ve İrlanda - İngiltere'deki kardeşlerimiz - etnik İngilizler arasında özel bir saygı duymuyorlar. İngilizler ve bazı İskoçlar ve Büyük Britanya'nın tarihi suçlanacak. İskoçya'da sadece haydutların ve vahşilerin yaşadığı İngiliz medyasında okumazsınız.
"Yarın." Üzgünüz, ama tipik bir Dağıstan fikri boş bir temele dayanmıyor. Dağıstan'da, her gün, saldırılar, adam kaçırma, katledilenlerle sözleşme.
Muhammed Awara. Avrupa'da değil mi? İspanya'da Bask Ülkesi'nin bölgesi var. Orada da ateş et ve rehineleri al. Dünyadaki hiçbir ülke bundan bağışık değildir. Dünya haritası esas olarak çok etnik gruptan oluşmaktadır. Her çok ırklı devlette mutlaka bir şeylerle ayırt edilecek tutkulu bir ulusal azınlık bulunacaktır. Dünyanın herhangi bir ülkesinde etnik problemler ve çelişkiler var. Örneğin, ilk Almanya'da, Bavyeralar son zamanlarda egemenlik talep etmişler ve bu egemenlik için savaşmaya hazırlar. Ve Türkiye'deki Kürtler, İran, Suriye? Sri Lanka'da Tamiller?
Lev Gumilyov'un "tutkulu" terimi var. Tutkunları dört bölüme ayırırım. İlk - iktidara sahip tutkular. İkincisi güç isteyen tutkular. Üçüncüsü, bu tutkunları çok fazla besleyen ve insanların kendi amaçları için kullandıkları dürtü halkı. Dördüncüsü, her şeye tüküren ve bir yerli çizmeye Tahiti'ye giden sanatçı Gauguin gibi birimler.
Günümüz Rusya'sındaki Kuzey Kafkasya milletleri milletlerdir - tutkular. Her Kafkas insanının içinde, sana bahsettiğim dört tür tutkunun hepsini görüyorum. Günümüz Rusya'sındaki zorlu hayatımız, bu güdümüzü güvence altına almıyor, aksine ısıtıyor. Biz kendimiz bu konuda heyecanlı değiliz. Sınırda sürekli yaşamak oldukça zor. Kırılması çok kolay.
Sorunlarımız nedeniyle olumsuz bir ışığa maruz kalıyoruz. Ancak bu sorunlardan yalnızca biz sorumlu değiliz.
"Yarın." Hangi sorunlara işaret ederdiniz?
Muhammed Awara. Her şeyden önce, bölünmüş halkların ve etnik gruplar arası çatışmaların sorunları, SSCB'nin dağılmasından hemen sonra tırmandı. Bana en yakın noktadan başlayacağım - Dağıstan. Dağıstan'ın en büyük etnik grupları Avarlar ve Lezgilerdir. Lezginsler Kuzey Kafkasya'nın doğusundaki ve Güney Kafkasya'nın kuzeydoğusunda bulunan en büyük etnik gruptur. En kaba tahminlere göre, bu bölgelerde 2 milyondan fazla Lezgins yaşıyor. Azerbaycan'da pek çok Lezgins yaşıyor. Fakat 40'lerin sonundan itibaren Bakü'nün kurnaz adamları, Türk olmayan bütün Türkleri tutuklama altına alıyor. Örneğin, kanca veya sahtekarlar tarafından Azerbaycanlılar tarafından kaydedilir. Şu anki Azeriler arasında kaç tane Lezcin, Avar ve Talysh bulunduğunu kimse söyleyemez. Ancak Bakü ilavelerinden sonra bile, Azerbaycan Lezgileri'nin sayısı etkileyici - 300 binden fazla insan. Sovyet verilerine göre, 680 bin Lezgins AzSSR'de yaşadı. Soru: Bakü, diğer Lezbiyenleri nerede “kaybetti”? Aya uçmamışlardı ...
Azerbaycan’da yaklaşık bir buçuk milyon Lezgins’in yaşadığı kanısında. Milyonlarca 200 bin Lezjin Türk - Azerbaycanlı olarak kaydedildi ve kendilerine Lezgin demeleri yasaktır. Bu Lezjinlerin çocukları artık Lezgin dilini bilmeyeceklerdir. Lezgin halkının etnik kökenini, sözde Rusya’ya dost bir ülkede görüyoruz. Bakü, Azerbaycan Avarları ile aynı şeyi yapar. Bakü, sadece Zakatala bölgesindeki orijinal Dağıstan topraklarını değil aynı zamanda kardeşlerimizi de aldı. Lezgins'i ve Avar'ları ulusal kimlikleri yüzünden mahrum etti, onları insanlığa dönüştürdü ve direnenleri bastırdı.
Rusya, etnik Azerbaycan vatandaşı olmayan bu Azerbaycan vatandaşlarının durumuna dikkat etmek zorundadır. Bağımsız Azerbaycan’da Bakü kadar iyi değiller. Eğer orada her şey yolunda olsaydı, Rusya'nın Azerbaycan'a gönderdiği 3 Eylül 2010 anlaşmasıyla Bakü'de Dmitry Medvedev ve İlham Aliyev arasında imzalanan Khrakh-Uba ve Uryan-Uba'daki Lezgin köylerinin trajedisi olmazdı.
Azerbaycan'da kardeşlerimizin sorunu iki şekilde çözülebilir. Birincisi, insanların diplomasisidir. Azerbaycan vatandaşları ve Rusya vatandaşları, ortak çabalarla, Azerbaycan’ın başlı olmayan halkları sorununu gündeme getirebilir ve böylece bu sorunun çözülmesine katkıda bulunabilir. Ancak benim görüşüme göre, Bakü'deki mevcut yönetici rejimle bu yapılamaz.
İkinci bir yol var, ancak çok istenmeyen bir durum. Azerbaycan asimilasyon çizgisini bükmeye devam ederse çatışmaya neden olabilir. Şimdi değerlendirme için bilgi. 50, Dağıstan'daki Rus birliklerinin konsantre bir koşuludur. Bu koşul Rusya-Azerbaycan sınırına çekilirse, Rus askerleri Dağıstanlıları sırtından vuracak mı veya destekleyecek mi? Beyaz Saray ve Eski Meydan'daki Rus liberalleri, İlham Aliyev rejimi için lobicilerdir. Azerbaycan'ın iktidar lobicilerinin Rusya'nın barışı koruma girişimini, durumun istikrarsızlaştırılmasının ana akımına çevirmeyeceği garantisi nerede?
Avarlar’ın Gürcistan’da pek çok sorunu var. Gürcistan'ın Kvareli ve Lagadekh ilçeleri Dağıstan ve Avar bölgeleridir. Tiflis'e göre Avarlar, Gürcistan olmayanlar gibi yabancı bir unsur. Milliyetçi çılgınlık dönemlerinde, Tiflis Avarları şiddetle soymaya çalıştı. Saakashvili’nin ayrılmasından sonra, Gürcistanlı Avarlar rahatlama içindeydi, ancak varlıkları hala istikrartan uzak. Çok fazla sorun var. Kvareli ilçesindeki okullarda nitelikli Avar dili öğretmeni yoktur.
Mevcut Kafkasya, genel olarak etnik büyük bir sürtünme kompleksinden biridir. Dağıstan'da Çeçen - Akkins ve Laks arasında, Avarlar ve Kumykler, Lezginsler ve Avarlar arasında çok fazla sürtünme vardır. Osetiyen - İnguş problemleri, Çeçen - İnçuş problemleri Çeçenya ve Dağıstan arasında. Dağıstan'ın Tsumadinsky bölgesinden geliyorum. Köylerimizin bir kısmı şimdi Çeçenya'da. Sürtünme sebebi nedir?
Etnik gruplar arasındaki gerilimler, ulusal seçkinlerin ekonomik alanları yeniden dağıttığı zaman doğar. Dağıstan'da bu tür çatışmaların temeli topraktır. Ocak ayında, Ramazan Abdulatipov, Dağıstan devlet başkanlığına atandığında 2013, Kumyk örgütleri tarihi Kumyk Ovası bölgesinde toprak mülkiyetinin yeniden dağıtılmasını talep etmeye başladı. Bazı Kumyks, Avar, Lak ve başkasının kendi toprakları için öldürüleceğini bağırdı. Böyle bir rallide şöyle dedim: “Sorun belirli bir insanda değil, iktidara gelen insanların haininde. Avarlar ve Lezgiler'in sorunları tamamen Kumyk'lerin sorunlarına benziyor. Halktan hainlerin daha iyi bir gelecek için birlikte mücadele etmemeleri, birbirlerini öldürmeleri için insanlara ihtiyacı var arkadaş. "
"Yarın." Dağıstan elitinin temsilcileri arasında gerçekten bağımsız ulusal liderler var mı?
Muhammed Awara. Böyle bir elit yok. Aynı Lezgins'ten kim bağımsız? Belki de Derbent İmam Yaraliyev belediye başkanı belki de kendisini "Lezbiyenlerin babası" olarak nitelendiriyor mu? 2010’te Cumhurbaşkanı Medvedev, İlkham Aliyev’e orijinal Lezgin topraklarını sundu - Yaraliyev sessiz kaldı. 2011'ta Bakü, bu toprakların yerli halkının sınır dışı edilmesini sağladı - Yaraliyev yine sustu. Ekim ayında, 2012, aul Khrah - Uba son Lezgin'den ayrıldı - Yaraliyev bir şey mi yaptı? Ayrıca, 2010'taki Lezgin topraklarının ceza transferi, Lezgin Yaraliev'in izniyle gerçekleşti. O zaman Dağıstan Devlet Başkanı Mukhu Aliyev toprağı vermeyi reddettiğinde Yaraliyev memnuniyetsizliğini dile getirdi. Bir düşünün: Avar Aliyev Lezghin topraklarını savundu ve Lezghins Yaraliyev bu konuda mutsuzdu. Mayıs'ta 2013, Lezbiyenlerin protestolarına tükürülen Yaraliyev, Azerbaycan'a Derbent caddelerinden birini sundu ve ona Haydar Aliyev adını verdi. Aynı yılın Haziran ayında, Yaraliyev Derbent'teki Haydar Aliyev Caddesi'ne karşı protesto mitingleri dağıtma emri verdi. Bölgesel Dağıstan Prensi Yaraliyev ve Lezginsler yalnızca Sovyet pasaportunda.
"Yarın." Kafkasyalıların tutkulu bir insan olduğunu söylüyorsunuz. Herhangi bir sürücünün çıkması gerekiyor. Dağıstan'ın tutkusuzluğundan böyle bir çıkış var mı?
Muhammed Awara. Var. Konuşmanın başlangıcında Alexander II hakkında konuşmaya başladığım hiçbir şey değildi. Rusya'nın en bilge hükümdarı olduğuna inanıyorum. Sert düşmanlarını, gerçek dostlarını edindi, yaşamını Kafkasyalılara emanet etti. İmam Şamil'in küçük oğlu, İskender'in kişisel muhafızının subayı oldu. Kral en asi imamı gerçekleştirmedi, ama onu onur ve saygı ile sardı.
Şamil, 25 yılının Ağustos 1859'inde ele geçirildi. 3 Mart 1861, iki yıl sonra tamamlanmayan Alexander, Rusya’daki serfisini kaldırdı. Pek çok alim, bu kararın yakında Gunib'te gerçekleşen kral ile imam arasındaki konuşmadan etkilendiğine inanıyor. İmam, daha sonra krala şöyle dedi: "Özgür insanların hükümdarı olmak kölelerin imparatorundan daha iyidir." Şamil'deki Kafkasya, Rusya tarihindeki en önemli olayla doğrudan bağlantılıydı. Rusya Kafkasya ile bağlantı kurmayın, her şey farklı olurdu.
Sonuç nedir? Çar reformcu tarafından temsil edilen Rusya, eski düşmanlarına, Kafkasyalılara güven duydu. Bu güveni görerek Çeçenler, Dağıstanlar, Çerkesler kahramanlıklarını kralın hizmetinde göstermeye başladı. Bir başka örnek ise Petrograd'da yılın 1917 olayları. Petrograd'ın azgın garnizonları ile kimse baş edemediğinde, General Lavr Kornilov, Vahşi Bölge'yi harekete geçirdi ve Bolşevikler dehşet içinde dağıldı. Ardından Sovyetler Kafkaslara şahane bir şövalye yaptı: Stalin, Ordzhonikidze ve Kirov'u Kafkasya'ya gönderdiler ve dağcılara Sovyet gücünün Kafkasya halklarına özgürlük, eşitlik ve sosyal adalet getirmesi için ilham verdiler. Highlanders buna inandı. Bolşevikler, yaylaların gelenek ve göreneklerini gerçekten ele geçiremedi. Ayrıca, Kafkasya'nın birçok bölgesinde, cami topluluklarında birincil parti hücreleri oluşturuldu. 30-ler'e kadar olan camilerde, Sovyet yetkililerin ihtiyaçları ve Doğu'nun ezilen halklarının ulusal kurtuluş mücadelesi için zekat toplandı. İslam, ulusal kurtuluş mücadelesinin bir ideolojisi olarak konumlandı. Yerel parti komitelerinde, Kazi-Magomed ve Şamil'in portreleri, Marx ve Lenin'in portrelerinin yanına asıldı. Dağıstan'daki Bolşevik hareketin lideri Makhach Dakhadayev, İmam Şamil'in torunu ile evlendi. Kafkasyalılar, Rusya'da Sovyet gücünün kurulmasına katkıda bulundular. Büyük Vatanseverlik Savaşı sırasında, Şamil ve Hacı Murad'ın torunları, dünyayı Nazizm'den Kızıl Ordu saflarında kurtardılar. Büyük Vatanseverlik Savaşı’nın her tarihçisi Dargin Kara Karayev’in süvari birliğini hatırlar.
Kafkasyalılar çok tutkulu. Kesinlikle tutkulu olduklarından, Rusya'dan daha az vatansever değiller. Eğer bir Kafkasya Rusya'yı Anavatan - Anne olarak hissederse, o zaman isteyerek onun için canını verir. Fakat Anavatan - Annenin üvey anneye dönüştüğünü görürse, o zaman bu “üvey annenin” çöküşü nedeniyle kolayca ölür. Bir Kafkasyalı, şöyle düşünüyor: Rusya onun için bir üvey anne olmuşsa, o zaman içinde yaşayan bir düşman ve diğer insanlardır.
Rusya ile Kafkaslar arasındaki yapay olarak oluşturulmuş uçurum ne kadar genişse, o kadar çok Rusya'da hayal kırıklığına uğramış Kafkasyalılar. Genç bir Dağıstan genç halk figürü, milletten gelen bir Kumik, bir keresinde şöyle demiş: “Ruslar! Çin, Amerikalı veya İsrail, Kuzey Kafkasya'dan daha yakınsa, Kafkasyalıların serbest kalmasına izin verin, bizi tutmayalım. Elbette kendimizi keseceğiz. ateş edeceğiz, ama er ya da geç barış yapacak ve kendi güçlü devletimizi yaratacağız. ” Ne yazık ki, sözleri kişisel duyguların acelesi değil, birçoğunun kesin niyeti. Her şey olduğu gibi devam ederse, Kuzey Kafkasya Emirliği Dağıstan, Çeçenistan ve İnguşetya bölgesinde ortaya çıkacak. Yeni devletin özü İslam olacak. Kafkasya’nın İslamlaştırılması, sıçramayı ve sınırları atıyor. Rus toplumunda da görülmektedir.