Erken menopoz ya da erken yumurtalık yetmezliği, düzensiz veya kaçırılan adet dönemleri ve düşük östrojen semptomları ile kendini gösterir.
45 yaşından önce yumurtalık fonksiyonlarının sona ermesi, erken menopoza işaret eder. Erken menopoz, 40 yaş altındaki kadınların ise yaklaşık yüzde 1’ini etkiler. Yapılan araştırmalara göre, erken menopozla birlikte hormonlardaki azalmalar; nörolojik rahatsızlıklar, duygu durum bozuklukları, cinsel istekte azalma, osteoporoz ve kalp hastalığı gibi riskleri artırmaktadır.
Menopoz aslında ne zaman başlamalı?
Menopoz, adet döngüsü ve dolayısıyla doğurganlık en az 1 sene boyunca yok olduğunda oluşur. Bu dönemde yumurtalıklarınız doğurganlık için ihtiyacınız olan ana hormonlardan ikisi olan östrojen ve progesteronun üretimini durdurur.
Kadınlarda östrojen hormonu üretiminin yavaşlaması, adet döneminin azalmasına ve daha az sıklıkta ortaya çıkmasına neden olur. Menopoz için ortalama yaş, 51 yaş civarıdır. Bazı kadınlarda daha sonra, bazılarında 40’lı yaşların ortalarında ve sonlarında olabilir. Erken menopoz, tüm bu belirtilerin çok daha erken yaşlarda oluşması ile meydana gelir.
Erken menopoz nedenleri
Kadın vücudunda östrojen üretimini yavaşlatan ya da yumurtalıklara zarar veren herhangi bir neden, erken menopoza neden olabilir. En yaygın görülen erken menopoz sebepleri şu şekildedir:
- Bağışıklık sistemi bozuklukları
- Adrenal bezlerin hasarlanmasına bağlı olarak oluşan adrenal yetmezlik
- Kabakulak ve tüberküloz da dahil olmak üzere enfeksiyon sebepli rahatsızlıklar
- Vücut enzimi eksiklikleri
- Metabolizmayı etkileyen rahatsızlıklar
- Erken adet görme (İlk adeti 11 yaşında önce görmek erken menopoz riskini artırabilir)
- Genetik (Anneniz erken menopoz geçirdiyse, bu durum sizde de tekrarlayabilir)
- Radyasyon tedavisi ve kemoterapi (bu tedavilerden sonra yumurtalıklar yeniden çalışmaya başlayabilir)
Erken menopoz belirtileri
Erken menopozun belirtileri, normal zamanlamada meydana gelen menopoz belirtileri ile benzerlik gösterir. Bununla birlikte erken menopoz belirtileri çok daha yoğun şekilde hissedilebilir. Bu belirtilerin tamamı, azalan östrojen miktarı ile doğrudan alakalıdır. En yaygın görülen erken menopoz belirtileri ise şu şekildedir:
- Düzensiz regl döngüsü, kaçırılan adet dönemleri
- Hamile kalmada zorlanma
- Ateş basmaları
- Gece terlemeleri
- Vajinada kuruluk
- Sinirlilik veya konsantre olmada zorluk
- Azalan cinsel istek
Erken menopoz hormonlarınızla ilgili ne söylüyor?
Erken menopozun oluşumunda sayısız hormon rol oynar. Bununla birlikte buradaki başrol oyuncusu her zaman östrojendir. Östrojen yumurtalıklarınızdaki üremenin yanı sıra cildinizin elastikiyetinde, kemiklerinize kalsiyum sağlamada ve kan damarlarınızın esnekliğini koruyarak lipit seviyelerini yönetmede önemli bir rol oynar.
Regl olduğunuzda hipotalamusunuz, hipofiz bezinize bir mesaj gönderir. Bu mesaj folikül gelişimini tetikler ve östrojeni artırarak rahim ağzınızın büyüyüp kalınlaşmasını sağlar. Erken menopozda azalan östrojen seviyeleri, bu sürecin gerçekleşmemesine neden olur. Bunun yerine yumurtalık foliküllerinin sayısı azalır ve yumurtalıklarınız üreme hormonlarına daha az yanıt verir. Yumurtalıklarınız yaşlandıkça daha az hormon salgıladığı için östrojen, progesteron ve testosteronu etkili bir şekilde düzenleyemez. Bu durumun zararlı yansımaları olabilir.
Yaşlanma süreci ile birlikte östrojenin azalması doğal bir durumdur. Erken menopozla birlikte sadece azalan östrojen hormonuna odaklanmak yerine tüm sistemi ve olası hormon dengesizliklerini birlikte değerlendirmek, daha sağlıklı sonuçlara ulaşmamızı sağlayacaktır.
Adrenal bezlerini örnek alalım. Bu bezler kontrolden çıktığında sıcak basmaları ve ruh hali değişiklikleri gibi erken menopoz semptomları ortaya çıkabilir. Yüksek şekerli, nişastalı ve işlenmiş gıdaları tüketmek adrenal bezlerinize baskı uygular ve insülini artırır. Bu da sıcak basması gibi semptomların şiddetlenmesine neden olur.
Yumurtalıklarınızın daha az östrojen ve progesteron üretmesi, libidonuzun azalmasına ve ruh halinizin değişmesine neden olabilir. Bu hormonların dengesizliği, kendinizi daha stresli ve endişeli hissetmenize yol açabilir. Vücudunuzdaki domino etkisi, tüm diğer hormonlarınızın ve genel sisteminizin de bu süreçten etkilenmesine yardımcı olur. Ortaya çıkması olası olan tiroit sorunları, depresyon, anksiyete ve sinirlilik gibi sorunlara yol açabilir.
Erken menopoz hakkında ne yapılabilir?
Erken menopoz söz konusu olduğunda, semptomlar ve tedavi bireyseldir. Hormonal dengeyi yeniden kurmak, insanları zorlayan semptomları ortadan kaldırmanın tek yoludur. Kişiye bağlı olarak hormon tedavisi, östrojen tedavisi ve bunların yanı sıra bütünsel bir yaklaşım gerekli olabilir. Daha fazla bitki bazlı gıda tüketmek; şeker, kafein, alkolü azaltmak, enflamasyonu azaltan ve antioksidan bakımından zengin olan gıdaları beslenme planına dahil etmek, menopoz ile ilişkili olan belirtileri azaltmak için faydalı yöntemlerdir.
İlginizi çekebilir!
- Pranayı Yükseltmenin ve Yüksek Tutmanın Yolları
- 12 Adımda Sağlıklı Yaşam
- Kadın Sağlığı: Top 5 Besin Takviyesi
- Yaşlanma Sürecinizi Geciktirebilir Misiniz?
Kaynak: Mayo Clinic, American Pregnancy, Medical News Today