Neandertallerin Anatomik Yapılarına Dair Sıkça Duymadığınız Bilgiler
"neander vadisindeki adam"
homo neanderthalensis... günümüzden yaklaşık 230.000 yıl önce ortaya çıktığı ve 28.000 yıl kadar önce yok olduğu sanılan; kısa, tıknaz ancak son derece güçlü ve gelişmiş bir vücut yapısına sahip, modern insan olarak tabir ettiğimiz homo sapiens'in kuzeni sayılabilecek (ortak ataya sahip) insan türü. ilk fosil örnekleri ağustos 1856'da düsseldorf yakınlarında keşfedilmiştir.
uzun süre boyunca homo sapiens neanderthalensis latince adıyla anılmış olan bu insan türünün kökenleri anlaşıldıkça, aslında homo sapiens'in atası olmadığı ortaya çıkmıştır. günümüzde bilim çevreleri homo sapiens neanderthalensis adına pek itibar etmemektedir. kabul edilen teori, homo erectus'un her iki türün de kökeni olduğu ancak erectus'un afrika'dan çıkışından sonra afrika'da kalan erectuslar (fazladan bir basamak yani ata daha geçerek) sapiensi oluştururken ortadoğu'dan dünyaya yayılan erectuslar'dan da neanderthal'lerin ayrılarak yeni birer kol oluşturduklarıdır.
homo sapiens'ten (beyin/vücut oranı esas alınarak) %12 daha büyük bir beyni, çıkık kaşları ve büyük bir burunları olan neandertal insanların erkekleri yaklaşık 1.65 metre boy 77 kilogram ağırlığa, kadınları ise 1.54 metre boy ve 66 kilogram ağırlığa sahipti.
beslenmeleri çoğunlukla avcılığa ve dolayısıyla ete dayalıydı. üstün yetenekli avcılardı ancak yakın mesafeden avlanmayı tercih etikleri için avcılar yaralanmalara maruz kalabiliyordu.
konuşma yetenekleri kesinlikle vardı ve homo sapiens kadar olmasa dahi gelişkindi. sanat ve benzeri soyut konularda düşünmeyi başarabiliyorlardı. iran'da bulunan, çiçeklerle gömülmüş (polen izleri bulunmuş) yaşlı bir adam şamanistik inançlara sahip olduklarını düşündürtmektedir.
homo neanderthalensis, homo erectus'un direkt mirasçısıdır. ve avrupa'dan orta doğu'ya ve orta asya'ya kadar yayılan bölgede, zorlu buz devri şartlarında hayatta kalmayı becerebilmişlerdir. sanıldığı kadarıyla, birbirleriyle bir miktar kültür alışverişleri olmuş ancak aileler arası bağlar zayıf kalmıştır. klan veya kabileler oluşmuş ise de geçici veya gevşek bağlar meydana getirmiş oldukları zannedilmektedir.
belki homo neanderthalensis'in gizemiyle ilgili en önemli ipucu da budur.
diğer özellikleri
2010 yılında genom dizilimleri başarılı bir şekilde gerçekleştirildiği için günümüzde yaşayan insanların %3’e kadar dna'sını taşıdıkları ortaya çıkmıştır (elbette ki her insanda değil).
anatomileri kalın gövde ve kısa bacaklar şeklindedir. erkekleri ile dişileri arasında anatomik ve fiziki olarak ciddi farklar yoktur. bu da kadınların da erkekler kadar kaliteli et tükettiklerini dolayısıyla da avcılığa katıldıklarını gösterebilir. kadınlar, toplum içinde çocuk bakımından ve yemek yapmaktan başka avcılık gibi toplumsal statü ve güç gerektiren işlere de katılabiliyordu. bu durum, baskın bir ataerkil toplum olmadıklarını gösterir.
soğuk iklim şartları altında hayvan derisinden çeşitli kıyafetler yaptıkları ve deri işlemeciliğinde uzmanlaştıkları düşünülüyor. yapılan fosil incelemelerinde neandertallerin ön dişlerinde beslenmeden kaynaklı olmayan kültürel aşınmaların olduğu tespit edilmiş. bu aşınmaların dişlerle açılan deliklerle deri kıyafetleri birbirine birleştirmek için oluştuğu düşünülmektedir. bugün eskimoların da bu şekilde yaptıkları bilindiği için bu ihtimal üzerine durulmuştur. dikiş iğnesinin homo sapiens tarafından icat edildiği düşünülürse bu ihtimalin gerçek olacağı değerlendirilebilir.
son dönemlerine doğru neandertallerin besinleri öğütmek için öğütme taşları icat ettikleri bilinmektedir. fransadaki bir doğal mağarada 12 adet granitten yapılma öğütme taşının yaşı, neandertal dönemine işaretlenmiştir. birçok tahılı öğütüp, un haline getirdikleri ve sütten kesilmiş bebekleri bu şekilde besledikleri düşünülmektedir.
ispanya'nın kuzeyindeki bir kaya sığınağında ıslak bir ortamda kalsiyum karbonat ile kaplanmış vaziyette bulunan tahta kapların besinleri saklamak ve ağaç kovuklarından yağmur suyu biriktirmek için kullanıldığı sanılmaktadır.
bulunan kemiklere göre neandertaller farklı sebeplerle sakatlanmış aile üyelerini iyileştirmek için çeşitli tıbbi yöntemler uygularlar ve yaşlılara bakar ve özel hürmet gösterirlerdi.
sanat algısına sahip oldukları yine fransa'daki neandertal mağaralarında mağara duvarlarına çizilen hayvan figürlerinden anlaşılmaktadır.
gırtlak yapılarından dolayı bazı sesleri çıkartamadıkları düşünülmektedir. bu da konuşmayı kısıtlayacağı için homo sapiens kadar güçlü sesli iletişim kuramadıkları varsayılır.
türlerinin yok olması üzerine çeşitli teoriler bulunmaktadır. buzul çağının değişmesi ile oluşan iklim ve besin kaynağı değişimleri neticesinde yok olabilecekleri gibi, homo sapiens'in birtakım farklı sosyal üstünlükleri ile onlar içinde yavaş yavaş erimiş olabilecekleri de kabul gören teoriler arasındadır.