Sual
Sultan Hamid, Osmanlı padişahlarının en evhamlısı mıydı?
Cevap
Bu hususta padişahlar içinde nedense Sultan Hamid çok ön plana çıkmış/çıkarılmıştır. Halbuki dedesi Sultan Mahmud da evhamlıydı. 1828-29 Rus harbinde klasik padişah kıyafeti yerine askeri üniformayla Rami’de askerin arasında kalması, 1838’e kadar harbiye mektebine talebe alınmasını geciktirmesi, hep yeniçeriliğin kaldırılması sonrası muhtemel bir karşı darbeden şüphelenmesi sebebiyle olmalıdır. 1838’de Meclis-i Vâlâ kurulacağı hengamda, “Efendimiz siz bu meclisi zâtınızdan uzak bir yerde kurarsanız, iktidar o tarafa kayabilir” mealinde verilen akıllara uyarak meclisi Topkapı Sarayı’da toplaması gibi misaller verilebilir. Evham, tedbirin ikizidir. Tedbir olmazsa hükümdarlık olmaz. Bütün hükümdarlar böyledir, ancak dile düşmemiş olabilir.