Sneakerın bir tarihi, bir kültürü var deyip duruyoruz. Peki nedir bu? Sizler için, özellikle de meraklılarına, iki bölümden oluşan bir Sneaker Tarihi 101 hazırladım. Birinci bölüm 1984 yılında, ikinci bölüm ise 2018 yılında sona eriyor. İkinci bölümü de en kısa zamanda yayınlayacağım.
İyi okumalar arkadaşlar:)
-Latin askerleri, tırmanmayı kolaylaştırmak amacıyla botlarının tabanlarına yerleştirdikleri çivilerle farkında olmadan sneakerin temellerini attılar.
-Henry VII ayakkabıcısı Cornelius Johnson’a özel futbol ayakkabısı yaptırdı. Bunun için 4 şilin ödedi.
-1800: Ayakkabıya ilk defa krampon eklendi.
-1830: Liverpool Rubber Company “Plimsole”u yarattı. Plaj ayakkabısı olarak tasarladıkları bu ayakkabıyı deneyimleyenler kendilerini “Çıplak ayak yürümüş gibi” hissettiklerini söylediler.
-1890: Joseph Foster, Foster and Sons’u kurdu ( Daha sonradan Reebok olan) ve çivili koşu ayakkabısını geliştirdi.
-1891-1892: Basketbol James Naismith tarafından “Springfield College”de bulundu. The Colchester Rubber Co tarafından ilk basketbol ayakkabısı üretildi.
-1908: Converse doğdu
-1917: Converse “All Star”ın ilk modelini geliştirdi
-1920: Adi Dassler sporcuları merkeze alarak onlara özel performans ayakkabıları yapmaya başladı. Böylece o da bu pazarın bir oyuncusu haline geldi.
-1923: 1921’den beri All Star’ı geliştirmek için Converse ile birlikte çalışan Chuck Taylor 14 Haziran 1923’te Converse sporcusu oldu. Bu sneaker tarihinde bir sporcuyla imzalanan ilk anlaşmaydı.
-1924: Rudolf’un abisi Adi’ye katılmasıyla “The Dassler Sports Shoe Company ( Factory)” kuruldu. Farklı spor dalları için geliştirdikleri modellerle öne çıkıyorlardı.
-1925: İtalyan Superga 2750 tenis modelini piyasaya çıkardı. Bu sneaker günümüzde de aynı tasarımı koruyor.
-1933: BF Goodrich “The Posture Foundation” tabanı geliştirdi. Bu buluş, sneaker dünyasının konfor ve performans arayışının fitilini ateşledi.
-1936: Jesse Owens Berlin Olimpiyatlarında Adi Dassler kramponlarıyla 4 altın madalya kazandı. Bu başarısı ona “Yaşayan En Hızlı Adam” unvanını kazandırdı.
-1948: Adi ve Rudolf Dassler kardeşler ayrıldı. 1948’de Rudolf Dassler Puma Shoe Company ( Factory)”yi, Adi Dassler de 1949’da Adidas’ı kurdu.
-1949: Japon Onitsuka Shoe Factory kuruldu.
-1950: Adidas “Samba”yı yarattı. Bir Futbol ayakkabısı olarak üretilen Samba, Avrupa’nın en çok satan ayakkabısı haline geldi. Aynı yıl Onitsuka Co. Ltd. Onitsuka Tiger adını aldı ve Boston Maratonu’na adını altın harflerle yazdırdı.
-1952: Günümüzde hala kullanılan vidalı krampon Puma tarafından icat edildi. “Super Atom” futbolcular için vazgeçilmez oldu.
-1955: Gençler sneaker giymeye başladı. Bir imza haline gelen sneaker gençler tarafından kolay ulaşılabilen, rahat ve ilgi çekici olduğu için tercih edilmeye başlandı. James Dean ve Steve McQueen gibi yıldızların Holyywood’da sneaker ile görüntülenmesi bu popülerlikte büyük rol oynadı.
-1960: Wilma Rudolph, Adidas track shoe’larıyla 100m-200m ve 4x100m’de dünya rekoru kırdı ve 3 altın madalya alan ilk Amerikalı kadın atlet oldu.
Aynı Yıl Otis Davis, Bowerman’ın ayakkabılarıyla koşan ve madalya kazanan ilk atlet oldu.
-1964: Daha sonra Nike adını alacak olan Blue Ribbon Sports kuruldu.
-1965: Tenisçi Robert Halliet Adidas ile anlaştı ve kendi adının verildiği deri tenis ayakkabısı piyasaya çıktı. Robert Halliet’in emekliliği sonrasında Adidas bu sneakera, yeni anlaşmalı sporcusu Stan Smith’in adını verdi.
Not: Geçiş süresi tamamlanmadan önce bu sneakerın dilinde Stan Smith’in yüzü ve imzası bulunurken adı hala Robert Halliet olarak anılıyordu.
-1966: Bugünkü skateboard dünyasının önemli markalarından biri VANS kuruldu.
-1968: Amerikalı sprinter John Carlos ve Tommie Smith, Meksiko’da düzenlenen Yaz Olimpiyatları madalya seremonisi sırasında Puma ayakkabılarını çıkarıp ellerine siyah deri eldivenlerini giydiler ve milli marşlarını bu şekilde söylediler. Bu protesto hem spor hem de sneaker tarihi için önem taşıyan bir olay olarak tarihe geçti.
-1968: Bir Adidas efsanesi Gazelle tüketici ile buluştu.
Not: Bill Bowerman bu tabanı yapabilmek için eşinin waffle makinesine kavuçuk döktü ve birkaç denemeden sonra istediği tabanı elde etti. Forrest Gump filminde de görülen Cortez modeli 1972 Meksika Olimpiyatları sırasında piyasaya çıktı.
-1972: Adidas’ın klasiklerinden biri olan Samba futbol sahalarından çıkıp gençliğin favorisi oldu. Bob Marley, Freddie Mercury gibi ünlülerin ayağında görülen Samba, özellikle Avrupa’da halen popülerliğini korumakta.
-1975: Tony Alva ve Stacy Peralta tarafından tasarlanan ve Vans’ın en popüler ayakkabılarından biri olan Era ’95 piyasaya çıktı.
-1977: Onitsuka Tiger “Asics” adını aldı.
Not: Asics Latince “Anima Sana In Corpore Sano” (Sağlam Kafa Sağlam Vücutta Bulunur) cümlesindeki kelimelerin ilk harflerinin birleşiminden oluşmuştur.
-1978: Spor ayakkabı tarihi için bir dönüm noktası olan Air tabanlar kullanılmaya başlandı. 1977’de Frank Rudy’nin Nike’a katılmasıyla birlikte geliştirilen air tabanlı ayakkabılar devrim yarattı.
Aynı yıl Nike Women kuruldu ve Lady Waffle Trainer piyasaya çıkarıldı.
-1979: Adidas “Top Ten” piyasaya çıktı. Top Ten adı o dönem NBA’de oynayan en iyi on oyuncudan gelir. Bu oyuncular Adrian Dantley, Bob Lanter, Doug Collins, Mitch Kupchak, Kermit Washington, Marques Johnson, Bobby Jones, Billy Knight, Sidney Wicks ve Kevin Grevey idi.
-1982: Vans Hollywood tarafından keşfedildi ve günümüze kadar taşınan karakteri ilk defa gözler önüne çıktı. Fast Times et Ridgement High filminde “Vans”leriyle boy gösteren Sean Penn; partileyen, asi, sörf yapan, kaykaya binen, grubuyla müzik yapan Güney Kaliforniya gencini canlandırıyordu. 80’lerin popüler sneakerlarınden biri olan Vans artık kaykay yapan gençlerin bir numaralı markası olmuştu.
-1984: Adidas’ın sneakerın üzerine yerleştirdiği “Micropacer” devrim yarattı. Sol ayaktaki sensor sayesinde ne kadar koşulduğu ve kaç kalori yakıldığı ölçülebiliyordu. Gümüş deri rengi ile fütüristtik bir havası olan “Micropacer”, performansın teknolojiyle birleştirilmesinde başı çekti.
Aynı yıl Gucci “Tennis Shoe”yu piyasaya çıkardı ve bu sayede sneaker yapan ilk üst segment marka oldu.