Retina Dekolmanı Nedir?
Retina dekolmanı her yıl 10.000 de 1 kişide gözlenen, görmeyi ciddi şekilde tehdit eden bir göz problemidir. Orta yaş ve üzerinde daha sık olmak üzere her yaşta ortaya çıkabilir. Acil olarak tedavi edilmezse, kısmi veya tam görme kaybına neden olabilir Retina dekolmanı, retina sinir tabakasının altındaki pigment epitelin tabakasından ayrılmasıdır. Çoğunlukla retinada oluşan yırtık veya delikler yüzünden, bu iki tabakanın arasına sıvı sızmasıyla gelişir. En sık, yüksek miyop hastalarında görülür. Retina tabakası gözün ön-arka çapı arttıkça gerilir ve üzerindeki gerilme alanı incelmeye ve bozulmaya başlar. Bazı ailesel veya dejeneratif hastalıklarda ve enfeksiyonlarda da retina çevresinde yer yer incelme ve bozulmalar oluşabilir. Bu arada aynı sebeplerle vitreus jeli de homojenliğini kaybetmeye ve bozulmaya başlar, jel kıvamı değişir ve yavaş yavaş retinadan ayrılır. Bu ayrılmaya vitreus dekolmanı denir. Bu arada büzülen ve yer yer opaklaşan vitreus dokusu gözün içinde görme aksından geçtikçe, kişi tarafından gözün önünde uçuşan sinek veya sis perdesi olarak algılanır.
Retina Dekolmanı Sebep ve Belirtiler
Retina dekolmanı, retina sinir tabakasının altındaki pigment epitelin tabakasından ayrılmasıdır. Çoğunlukla retinada oluşan yırtık veya delikler yüzünden, bu iki tabakanın arasına sıvı sızmasıyla gelişir. En sık, yüksek miyop hastalarında görülür. Retina tabakası gözün ön-arka çapı arttıkça gerilir ve üzerindeki gerilme alanı incelmeye ve bozulmaya başlar. Bazı ailesel veya dejeneratif hastalıklarda ve enfeksiyonlarda da retina çevresinde yer yer incelme ve bozulmalar oluşabilir. Bu arada aynı sebeplerle vitreus jeli de homojenliğini kaybetmeye ve bozulmaya başlar, jel kıvamı değişir ve yavaş yavaş retinadan ayrılır. Bu ayrılmaya vitreus dekolmanı denir.
Retina çevresindeki incelmiş, bozulmuş sahaların varlığında, büzülen vitreus retinadan ayrılırken, retinada çekintiler oluşabilir. Bu çekintiler nadir olarak sağlıklı retinaya sahip kişilerde de gelişebilir. Retinada çekintiler hasta tarafından “ışık çakmaları, flaş patlamaları” gibi algılanır. Bu ışık çakmaları bazen kısa süreli olabilir, bazen de günlerce sürebilir. Bazı hastalarda ise hiç hissedilmeyebilir.
Vitreusun büzülmesi sonucu retina tabakasında oluşan bu çekintiler, incelmiş ve yapısı bozulmuş olan retina çeperindeki sahalarda yırtılmalara ve delinmelere sebep olabilir. Yırtılan retina tabakasından bir damar geçiyorsa, bazen bu damar koparak göz içinde bir miktar kanamaya sebep olabilir. Bu durum hasta tarafından “kurum yağıyormuş” gibi algılanır.Retinada yırtık veya delik oluşmuşsa vitreus içindeki sıvı bu yırtıkların içinden geçerek,retina sinir tabakasını yapışmış olduğu pigment tabakasından ayırır.Bu durum retina dekolmanı olarak adlandırılır. Altındaki dokudan ayrılan retina bölgesinin görme fonksiyonu kalmaz ve hasta tarafından o bölgenin tam aksinde ‘bulanıklık, kara leke veya perde hissi şeklinde görüntü kaybı hissedilir. Retina dekolmanı bazen bir bölgede sınırlı kalabilir, ama çoğunlukla ilerleyicidir.
Makula (gözün görme merkezi) altındaki dokudan ayrılınca merkezi görme kaybolur. Uzun süreli dekolmanlarda göz içi dengeler bozulur ve göz küresi küçülmeye başlar. Göze gelen ani, şiddetli veya delici darbeler, dekolman sebebi olabilirler. Diabet ve bazı dejeneratif hastalıklarda vitreusta retinayı çeken bantlar oluşarak traksiyona bağlı dekolmanlar gelişebilir. Nadiren dekolman bazı enfeksiyon, tümör veya özellikle hamilelikte ortaya çıkan tansiyon krizlerinde, gözde hiç yırtık olmadan da gelişebilir.
Retina Dekolmanı Teşhis
Retina çevresindeki ince bozulmuş olan sahaları, buralardaki delik-yırtıkları ve dekole bölgeleri tespit etmek için göz bebekleri damlalar ile genişletilir.Göz hekimi çeşitli mercekler kullanarak muayene mikroskobuyla gözün içini çepeçevre inceler.Bunun sonucunda göz içindeki yırtık veya dekolman tespit edilmiş olur. Gerekirse (katarakt veya kanama nedeni ile retina görülemiyorsa) göz ultrasonografisi yapılır.
Retina Dekolmanı
Gözküresinin içini dolduran vitreus sıvısının büzüşmesi sonucu, jel kıvamındaki bu sıvı gözküresinin arka duvarından ayrılır. Bu duruma arka vitreus dekolmanı adı verilir. Arka vitreus dekolmanı oluşumu sırasında bazı durumlarda retina denilen sinir tabakasında yırtık oluşabilir. Retina yırtığının belirtileri, bir önceki bölümde bahsedilen arka vitreus dekolmanı ile hemen hemen aynıdır. Retina yırtığı oluştuktan sonra, göziçi sıvısı bu yırtıktan retina ile altındaki duvar arasına geçer ve “retina dekolmanı” denilen hastalığa sebep olur.
Retina Dekolmanının Nedenleri
⦁ Çoğunlukla retinadaki yırtık veya deliğe bağlı olarak vitreus sıvısının delikten geçerek retinanın altına dolması sonucu olur.
⦁ Bazen de diyabetik retinopatide olduğu gibi retina yüzeyinden vitreusa uzanan ve vitreus kanaması yapan anormal damarların retinayı çekmesi-kaldırması ile olabilir.
⦁ Nadiren retina ve koroidi tutan iltihabi hastalıklar ve damar hastalıkları gibi nedenlerle koroid damarlarından retina altına sıvı sızmasıyla retina ayrılması yani dekolman olabilir.
Retina Ayrılması, Kimler Risk Altında?
Her yaşta olabilirse de 40 yaş üzerinde daha sık görülür. Aşağıdaki durumlarda dekolmanının riski artmaktadır;
⦁ Miyop kişiler.
⦁ Diğer gözünde daha önce retina ayrılması (dekolmanı) olanlar.
⦁ Ailesinde daha önce hikayesi olanlar.
⦁ Sorunlu katarakt ameliyatı geçirmiş kişiler.
⦁ Retina dejenerasyonu (Retinoskizis,dejeneratif miyopi veya Latis dejenerasyonu).
⦁ Göz yaralanması.
Retina Dekolmanı Belirtileri Nelerdir?
Retina dekolmanı, görme kaybı ile sonuçlanabilen ve aciliyet gösteren bir hastalıktır. Bu yüzden belirtileri önem taşır. Bu belirtiler şunlardır:
⦁ Gözümüzün önünde yüzen siyah nokta ve lekeler ile örümcek ağları ya da ışık çakması (yanıp sönen ışık parıltısı) olması veya bunların sayısındaki artış retina dekolmanının uyarıcılarıdır.
⦁ Görüş alanımızda yan tarafta veya karşıda görmeyi engelleyen bir perde olması çok ciddi bir belirtidir.
⦁ Göz açık ya da kapalı iken hissedilen ışık çakmaları veya yanıp sönen ışık parıltısı (arka vitreus dekolmanında olduğu gibi)
⦁ Daha fazla sayıda uçan cisimlerin ani olarak ortaya çıkması
⦁ Görüş alanı içinde herhangi bir yönden gelişen gri-siyah perde
⦁ Göz kırpma ile geçmeyen görme bulanıklığı ya da kaybı
Eğer yukarıdaki belirtilerden bir ya da birkaçı mevcut ise, vakit kaybetmeden bir retina muayenesinden geçilmelidir
.Retina Yırtıklarının veya Deliklerinin Sebebi Nedir?
Retina gözün içini kaplayan vitreus jeli ile temas halindedir. Sağlıklı bir gözde vitreus jeli homojendir, sıkıdır, retinayı destekler ve retinayı alttaki koroid ve sklera gibi gözün dış kat dokularına doğru iter. Vitre jelinin bu viskoz kıvamı, homojen yapısı bazı özel durumlarda bozulabilir. Yüksek miyop, göz travması, intraoküler inflamasyon gibi hastalıklar vitreus jelinin sıvı kıvama geçmesini kolaylaştırır. Sıvı kıvama geçiş, çatı görevini gören vitreusun destekleyici özelliğini yitirmesine neden olur. Retinaya yapışık olduğu yüzeyden ayrılmaya baslar. Bu ayrılma sırasında bazı durumlarda retinayı çeker ve yırtık meydana gelir. Sıvı kıvama gelmiş vitreusun bu yırtık bölgesinden içeriye girmesi retina dekolmanına neden olur.
Retina Dekolmanı Neden Acil ve Tehlikelidir?
Retina dekolmani körlüğe kadar ilerleyebilecek bir hastalıktır. Retinanın yapışık olduğu tabakadan yırtılarak ayrılması, beslenmesini bozacaktır, hücrelerin ölmesi ile sonuçlanacaktır. Retina dekolmanı makulaya ilerlemesi merkezi görmenin kaybolmasına neden olur. Retina başarılı bir şekilde yerine oturtulsa bile, zaman kaybı olması kaybolan hücrelerin yerine gelmesini imkansız hale getirir. Böyle bir durumda eski görmenin aynen kazanılması en başarılı operasyonda bile imkansızdır.
Retina Dejenerasyonu Olan Olgularda Tedavi Gerektiren Durumlar
⦁ Diğer gözde retina dekolmanı varsa
⦁ Ailede retina dekolmanı öyküsü mevcutsa
⦁ Retina dekolmanı riski taşıyan diğer hastalıkların bir arada olması
⦁ Retina incelme bölgesinde yırtık varsa
⦁ Göz cerrahisi planlanıyorsa
⦁ Göz veya baş travması riski yüksek olan bir mesleğe sahip olmak
Retina Yırtığının Tedavisi Nedir?
Retina yırtığının erken saptanması ve retina dekolmanı gelişmeden tespit edilip tedavi edilmesi son derece önemlidir. Retina yırtığının belirtileri ışık çakmaları ve uçuşan cisimlerdir. Bu belirtiler olduğu takdirde, mümkün olduğu kadar çabuk bir retina muayenesinden geçilmelidir.
Eğer muayene sırasında bir retina yırtığı saptandı ise ve bu yırtığın retina dekolmanına sebep olabileceğinden şüphe ediliyorsa tedavi edilmesi gereklidir. Tedavide yırtık laser ile kapatılmaktadır.
Retina Dekolmanı Tedavisi Nedir?
Retina dekolmanı geliştiyse, cerrahi müdahele yani ameliyat gereklidir. Ameliyat yöntemi, retina dekolmanına sebep olan retina yırtığının sayısına, büyüklüğüne, yerine, şekline ve retina dekolmanının süresine göre değişebilmektedir.
Retina ayrılması ameliyatı maküla (keskin görmeden sorumlu retina merkezi) ayrılmadan önce yapılabilirse mümkün olan en iyi görme elde edilir. Bu nedenle;
⦁ Gözünüzün önünde yüzen siyah nokta
⦁ Lekeler
⦁ Örümcek ağı
⦁ Işık çakması (yanıp sönen ışık parıltısı)
⦁ Görüş alanınızda perdelenme fark ettiğinizde acilen bir retina uzmanı veya göz hekimine başvurmanız hayatidir.
Dıştan çökertme yöntemi (skleral çökertme yöntemi):
Dekolman cerahisinde kullanılan en eski yöntemdir. Retina yırtığı bölgesine denk gelecek şekilde, gözküresinin dış duvarına sert silikondan bir parça konarak çökertme uygulanır ve dıştan bu uygulama ile retina yırtığı kapatılır. Retina yırtığı dıştan yapılan bu müdahele ile kapandığı takdirde, retina dekolmanı sıvısı (retina altında biriken sıvı) göz tarafından kısa bir süre içinde emilir ve iyileşme tamamlanır.
Vitrektomi:
Eğer retina dekolmanına sebep olan yırtıklar çok sayıda ise, büyükse, yerleşimleri alışılandan farklı ise, yırtık saptanamıyor ise, eşlik eden başka hastalıklar varsa (göziçi kanaması gibi) ya da üzerinden zaman geçmiş ise vitrektomi ameliyatı uygulamak gerekebilir. Vitrektomi ameliyatında retina dekolmanına gözün içinden müdahele edilir. Bunun için gözküresine küçük delikler açılarak, birtakım kesici ve aspire edici çubuklar (prob) ve ışık kaynakları yardımıyla vitreus sıvısı temizlenir, retina altında biriken sıvı aspire edilir, yırtıklar kapatılır, laser tedavisi uygulanır. Ameliyatın sonunda, uygulanan laser tedavisinin yırtık bölgesini yapıştırması ve bu etkinin devam etmesi için göziçine bir tampon maddesi vermek gerekir. Duruma göre bu tampon maddesi hava ve benzeri gazlar, ya da silikon yağı olabilir. Ameliyat sonrası hastanın bir süre koruyucu gözdamlası kullanması ve belirli bir baş pozisyonunda yatması gereklidir.
Muayene sonrası, ameliyatınızı yapacak retina uzmanı gözünüz için hangi cerrahi yöntemin en iyi sonuç vereceğini ve ameliyat sonrası uymanız gereken kuralları anlatacaktır. Bu konuda ve diğer endişeleriniz için ameliyatınızı yapacak retina cerrahisi uzmanından gerekli bilgiyi alabilirsiniz.
Retina Yırtığı ve Retina Dekolmanı Riski Açısından Kimler Retina Muayenesi Olmalıdır?
Gözünde ışık çakması ve ani uçuşan cisimler beliren kişiler mutlaka retina yırtığı açısından muayene olmalıdır. Özellikle yüksek miyopisi olanlar, gözüne darbe almış kişiler, önceden katarakt ameliyatı gibi göz ameliyatı geçirmiş olanlar, ailesinde retina yırtığı sebebiyle laser tedavisi ya da retina ameliyatı öyküsü olanlar, diğer gözünde retina yırtığı sebebiyle laser tedavisi ya da retina ameliyatı öyküsü olanlar bu tip ışık çakması ve uçuşma şikayetlerini ciddiye almalı ve mutlaka en kısa zamanda retina muayenesinden geçmelidir.
Retina Dekolmanı Ameliyatı Sonrası Nelere Dikkat Etmek Gerekir? Retina Dekolmanı Ameliyatı Sonrası Bakım Nasıl Olmalı?
Retina dekolmanı ameliyatı sonrası dikkat edilecek ve retina dekolmanı ameliyatı sonrası bakıma dair bir çok madde sıralanabilir. Şüphesiz bu konuda en iyi yönlendirme yine ameliyatı yapan doktorunuz tarafından yapılacaktır. Ancak başlıcalarını belirtmek de fayda vardır.
⦁ Retina ayrılması ameliyatından sonra en az bir hafta göze su kaçırmayın. Özellikle banyo yaparken bu konuya dikkat etmelisiniz.
⦁ Ameliyatlı gözünüz ile el teması olmamalı
⦁ 2 haftaya kadar sizi ziyaret eden misafirleriniz arasında öksürük benzeri bulaşıcı hastalıkların semptomlarını taşıyanlardan uzak durmalısınız.
⦁ Sigara dumanı retina damarlarında daralmaya sebep olur bu yüzden retina ayrılması ameliyatı olanlar hem sigara içmemeli hem de içildiği ortamlardan uzak durmalıdır.
⦁ Ayrıca ameliyatlı gözü kaza ve darbelere karşı da korumalısınız.
⦁ Mevcutta kalp ve damar hastalıklarınız var ise bunlar retina damarlarını etkileyecektir. Bu sebeple bu tip hastalıklar kontrol altında tutulmalıdır.
⦁ Ameliyat sırasında göz içine bazen gaz verilebilir. Bu durumda doktorun verdiği süre kadar aşağı bakış poziyonu uygulanmalıdır.
⦁ Ameliyat sonrası süreçte gözünüzde basınç veya ağrı hissederseniz derhal doktora başvurunuz.
⦁ Araba kullanımı bu dönemde sorunlu olacaktır. Araba kullanımına ara vermekte fayda olabilir. Bu konuda doktorunuzun vereceği tavsiye oldukça önemlidir.
Retina Dekolmanı Ameliyatı Sonrası İyileşme
⦁ Retina ayrılması ameliyatı sonrası iyileşme ortalama 2 aydır.
⦁ Ameliyat sırasında göz içine silikon yağı verilen hastalarda en erken 2 ay sonra silikon yağı çıkartılır.
⦁ Ameliyat sonrası doktorun söylediği zamanlarda kontrollere uyması şarttır.
Retina Dekolmanı ile İlgili Hastalarmızın Sıklıkla Sorduğu Sorular
Retina Dekolmanı Tekrarlar mı?
Evet retina ayrılması (dekolmanı) tekrarlayabilir. Ameliyatta istenen başarı bazen elde edilemeyebilir. Peki bu durum nasıl anlaşılır? Belli başlı belirtileri vardır. Nadiren de olsa ışık çakması olur. Aslolan diğer gözü kapattığınızda ameliyatlı gözün herhangi bir yerinde perdeli görmenin başlamasıdır. Bazen de görme bulanıklığı olabilir. Bu durumlarda kontrol zamanınız gelmeden doktorunuza başvurunuz.
Retina Dekolman Ameliyat Sonrası Gözde Kanlanma Olur mu?
Evet olabilir. Ancak bu özel bir durum değildir. Endişe edecek bir durum yoktur. Gözde batma, kanlanma her göz ameliyatındaki gibi olabilir. Geçicidir. Fakat ağrı, kızarma gibi şikayetler şiddetlenirse doktora başvurulmalıdır.
Retina Dekolmanı Ameliyatı Sonrası İyileşme Süresi Ne Kadardır?
Ameliyat sonrası 15 gün içerisinde işinize dönecek seviyede düzelme yaşanır. Tekrar tam olarak görmeyi kazanmanız ise bir iki ay alabilir.
Retina Dekolmanı Ameliyatı Sonrası Görme Kaybı Olabilir mi?
Evet olabilir. Bu durum 1. ayda anlaşılır. Bu ameliyat başarısız olabilir. Ancak tekrar müdahale gereklidir. Müdahale edilmezse körlükle neticelenir. Bazen de erken teşhisin olmadığı vakalarda ameliyat başarılı olsa dahi görmede artış olmayabilir.
Retina Ameliyatı Sonrası Yatış Pozisyonu Nasıl Olmalıdır?
Retina yırtığı ( Dekolmanı) veya Makula Deliği ameliyatı sonrası özellikle göz içine gaz verilen durumlarda gazın faydalı olabilmesi için hastanın 1 hafta kadar yüzü aşağı doğru bakması gerekiyor. Yatış pozisyonu da buna uyumlu olmalıdır. Bu ameliyatın başarısı için vazgeçilemez bir kuraldır.
Retina Ameliyatı Sonrası Silikon Ne Zaman Alınır?
Retina yırtığı veya retina dekolmanı ameliyatında göz içine gaz veya silikon yağı koyuyoruz. Gaz kendiliğinden 1 veya 1.5 ayda azalarak kayboluyor. Fakat Silikon yağı kendisi azalamayacağı, yani miktarı sabit kalacağı için(kapalı ortamda) 2-3 ay sonra tekrar ikinci bir kısa ameliyat ile göz içinden çıkarılır.
Gözden Silikon Çıkarma Ameliyatı Ne Kadar Sürer?
Silikonun gözden çıkarılması ameliyatı 20-30 dakika süren kısa bir işlemdir.