Aileler için çocuklarıyla doğru ve yanlışlar hakkında konuşmak kolay olabilir ama çocuğun cinsel gelişimi ile ilgili konuşmak genellikle daha zordur.
Çocuklar çok erken yaşlardan itibaren genital organları dahil olmak üzere vücut parçalarını dokunarak, kurcalayarak, çekiştirerek ya da ovalayarak keşfetmeye başlar. Yaşları ilerledikçe vücut parçalarını daha iyi tanımak ve işlevlerini öğrenmek için rehberliğe ihtiyaç duyarlar.
Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) çocukların olağan cinsel davranışları ile bir soruna işaret edebilecek olan davranışları arasındaki farkı anlamamıza yardımı olacak bazı bilgiler ve ipuçları paylaşmıştır.
Normal Nedir?
Burada pediatristlerin 2-6 yaşındaki çocuklarda normal ve yaygın olarak tespit ettiği cinsel davranışların bir listesini bulabilirsiniz.
- Kamusal ya da özel alanda cinsel organlara dokunma/mastürbasyon
- Akranların ve ya kardeşlerin cinsel organlarına bakmak veya dokunmak
- Cinsel organlarını akranlarına göstermek
- Birisine çok yakın şekilde oturmak ya da ayakta durmak
- Akranları ya da yetişkinleri çıplak görmeyi denemek
|a Durumsal faktörler (Ailenin mahrem anlayışı, günlük bakım anları, yeni bir kardeşin doğması) davranışın değerlendirilmesinde dikkate alınır.


b Durumsal faktörler ve aile özellikleri (Şiddet, taciz, ihmal) davranışın değerlendirilmesinde dikkate alınır.
c Tüm ailevi çevresel faktörler değerlendirilir ve çocuk koruma servisine rapor edilir.
Not: Bu tablo Amerikan Pediatri Derneği’nin (AAP) Çocuklarda Cinsel Davranışları Değerlendirme raporundan uyarlanmıştır ve bir çocuğun cinsel istismara uğrayıp uğramadığını belirlemek için tek başına kullanılmamalıdır. Lütfen endişeleriniz varsa durumu bir uzmana bildirin.
Bu listedeki davranışlar ortaya çıktığında “Yetişkinler bunu kendi başlarınayken yapar, sen de öyle yapmalısın” gibi şeyler söylenerek çocuğun dikkati başka yönlere çekilmeye çalışılabilir. Çocuklara birbirlerine saygı duymaları gerektiği ve başkalarının özel bölgelerine dokunmanın uygun olmayacağı ifade edilmeli. Ayrıca, herhangi biri onun özel bölgelerine dokunursa bunu güvendiği bir yetişkine söylemesi gerektiği de hatırlatılmalı.
Tehlike İşareti Olan Davranışlar
Ebeveynler çocuğun cinsel davranışları zararsız merakın ötesine geçtiğinde bunu fark edebilmelidir. Cinsel davranışın sorunlu olduğu durumlarda çocuğun güvenliği ve esenliği riske girebilir ve durum çocuğun fiziksel veya cinsel istismarına veya bir cinsel davranışa maruz kaldığına işaret edebilir.
Erken çocuklukta karşılaşılan cinsel davranış sorunları şunları içerir:
- Davranış sık sık oluşur ve başka bir tarafa yönlendirilemez.
- Çocuğun kendisinde veya başkalarında duygusal/ fiziksel acıya veya yaralanmaya neden olur.
- Davranış fiziksel saldırganlıkla ilişkilidir.
- Davranış zorlama veya baskı içerir.
- Yetişkin cinsel eylemlerini taklit eder.
Ebeveynler İçin Çocuğa Vücut Güvenliği Öğretme İpuçları
Ebeveynler 3-5 yaş arası çocuklarına vücut güvenliğini öğretmeye başlamalıdır.
Uygun Bir Dil Kullanın: Çocuklara penis, vajina, göğüsler, kalçalar ve özel kısımlar dahil olmak üzere cinsel organların ve tüm vücut parçalarının gerçek isimlerini öğretilmelidir. Vücut bölümlerine gerçek isimleri dışında farklı isimler vermek, çocuğa vücudun o bölümün gerçek ismiyle ilgili kötü bir şeyler olduğu fikrini verebilir. Çocuk bir vücut bölüme kendine has bir isim veriyorsa bunun sebebini anlamaya çalışın ve o vücut bölümünü gerçek ismini yine de öğretin. Ayrıca çocuğa hangi kısımların özel olduğunu da öğretmek gerekir (Mayo bölgeleri tanımı bunun için kullanılabilir).
Ailenizin Mahremiyete Olan Saygısını Değerlendirin: Mahremiyet çocuğun küçük yaşlarda tam olarak kavrayabileceği bir kavram olmasa da, bu yaşları gelecekteki tartışmalar için bir temel oluşturmak ve iyi davranışları modellemek için kullanabilirsiniz. Örneğin, çeşitli yaşlarda çocuklarınız varsa, küçük çocuklarınıza büyük kardeşlerinin mahremiyetlerine saygı duymayı önemlidir. Genellikle, büyük kardeşler de küçüklere kıyafetlerini giymesi gerektiğini hatırlatır. Bu ortak arkadaşlarla aynı ortamda oldukları için veya olgunlaştıkları ve kardeşlerinin önünde bile mahremiyete saygı duymak gerektiğini hissettikleri için olabilir.
Çocukları Sevmeye Zorlamayın: Çocuklarınızı istemedikleri kişilere sarılmaya veya öpmeye zorlamayın. Büyükanne ve büyükbabayı bile öpmemek ya da sarılmamak çocuğun hakkıdır. Özellikle güvenilir bir yetişkin tarafından yapılan uygunsuz dokunma, bir çocuk için çok kafa karıştırıcı olabilir. Bedenlerinin kendilerine ait olduğu fikrini sürekli pekiştirin ki çocuk onu koruyabilsin. İstenmeyen bir dokunuşu çocuğun güvendiği başka bir yetişkine söyleyebileceğini bilmesi çok önemlidir. Bu şekilde, çocuğunuz onları korumanın sizin de göreviniz olduğunu fark edecektir.
İyi Dokunuş ve Kötü Dokunuş Kavramlarını Öğretin: “İyi dokunuşu”, insanların birbirlerine değer verdiklerinin ve birbirlerine yardım ettiklerini göstermenin bir yolu olarak açıklayabilirsiniz (ör. sarılmak, el ele tutuşmak, bebeğin altını değiştirmek). “Kötü dokunuş” hoşlanmadığınız ve hemen durmasını istediğiniz dokunuşlardır (yani vurmak, tekmelemek veya özel yerlere dokunmak). Çocuğa çoğu dokunuşun normal dokunuş olduğunu, ancak bazen “HAYIR” demesi gerektiğini ve kafasını karıştıran veya onu korkutan her dokunuşu güvendiği bir yetişkine söylemesinin önemli olduğunu öğretin.
Çocuğun Katı Kuralları Olmasını Sağlayın: Çocuğa kimsenin özel bölgelerine bakamayacağını veya dokunamayacağını öğretin. Çocuğun bir kuralı takip etmesi daha kolaydır ve akıllında böyle bir kılavuz varsa, “kötü dokunuşu” daha çabuk tanıyacaktır. Çocuğa onu dinleyeceğiniz, inanacağınız ve onu korumak isteyeceğiniz konusunda güvence verin.
Medya Kullanımını Denetleyin: Video oyunlarının, filmlerin ve televizyon programlarının derecelendirme sistemlerini öğrenin ve birçok internet ve yayın sağlayıcısının ebeveyn denetimlerinden yararlanın. Uygun alternatifler sunmak, medyada maruz kalınan içeriği kontrol etmenin önemli bir parçasıdır. Çocukların yüz yüze veya ekranlarda yetişkin cinsel davranışlarını görebileceğini ve bunu size söylemeyebileceğinin farkında olun.
Bu Bilgileri Düzenli Olarak Çocukla Beraber Gözden Geçirin: Çocuklarınızla kişisel güvenlik hakkında konuşmak için değerlendirebileceğiniz zamanlar ayırın. Banyo zamanı, yatma zamanı veya herhangi bir yeni durumdan önce konuşmak için iyi bir zaman olabilir. Çocuğun, bakım ihtiyaçlarından spor uygulamalarına, dans derslerine, kamplara veya okul sonrası programlarına kadar pek çok sebeple her gün birçok farklı yetişkin ve çocukla tanıştığı ve etkileşime girdiği unutulmamalı.
Sorulara Hazır Olun: Çocuğun sorduğu sorular ve vereceği cevaplar yaşına ve anlama yeteneğine bağlı olacaktır. Aşağıdaki ipuçları herkes için işleri kolaylaştırabilir:
Soru sevimli olsa bile gülmeyin veya kıkırdamayın. Öfkeyle tepki vermeyin. Çocuğunuza merakından dolayı utandırılmamalıdır.
Kısa ve öz olun. Uzun açıklamalara girmeyin. Basit terimlerle cevaplayın. Örneğin, okul öncesi çocuğunuzun cinsel ilişkinin ayrıntılarını bilmesine gerek yoktur.
Çocuğunuzun daha fazlasını isteyip istemediğine bakın. Cevaplarınızı “Bu, sorunu cevaplıyor mu?” ile takip edin.
Çocuğunuzun cevaplarını ve tepkilerini dinleyin.
Kendinizi tekrar etmeye hazır olun.
Bir Uzmandan Destek Alın
Şu anda bu sorunlardan herhangi biriyle uğraşıyorsanız veya ek sorularınız varsa bir uzmana danışmayı düşünebilirsiniz. Uzmanlar yaşa uygun ve normal cinsel davranışları, gelişimsel olarak uygun olmayan veya potansiyel istismara işaret eden davranışlardan ayırt etmek için sizinle birlikte çalışabilir. Yardım istemek, basitçe, çocuğunuz için en iyisini istediğiniz ve onun başarılı olması için elinizden geleni yapacağınız anlamına gelir.
Görsel: Tarlabaşı Toplum Merkezinde Çocukların Eserlerinden