26 Mayıs 2009 Salı
İlçenin yeri: Ege Bölgesi'nin İç Batı Anadolu bölümünde yer alır. Doğu ve kuzeydoğusunda Kütahya, kuzeyinde Balıkesir illeri, güneyinde Selendi ve Kula ilçeleri, batısında Gördes ve kısmen Köprübaşı İlçeleri ile çevrilidir.Tarihçesi: Muhtemelen; Yontma Taş, Cilalı Taş, Bakır ve Tunç devirlerini yaşamış yerleşim alanı olduğu sanılmaktadır. Çataloluk, Danişmentler, Gömeçler, Yabacı ve Kargınışıklar köyleri civarında bulunan mağaralardaki insan yaşantısı belirtilerinden Demirci ve çevresinin bakır ve tunç devirlerini de yaşadıkları anlaşılmaktadır. İcikler Kasabasındaki “ Sidas Harabeleri ” Frig, Lidya ve Pers İmparatorluklarına ait medeniyetlerin varlığına işaret etmektedir. M.Ö. 333 yılından itibaren Makedon Kralı Büyük İskender, M.Ö. 190 yılından sonra ise; Bizans (Doğu Roma) dönemlerini gören İlçe, Türklerin 1071 Malazgirt Zaferi'nden sonra 1074 yılından itibaren Türklerin egemenliğine giren Demirci, 131O yılından sonra Anadolu Beylikleri'nin egemenliğine girmiştir. Saruhanoğlu Çuha Bey, onun ölümünden sonra oğlu Devlethan, onun ölümünden sonra da Yakup Çelebi Demirci ve yöresinin hakimi olmuştur. Saruhanoğulları'nın hakimiyeti 1412 yılında son bulmasıyla 1920 yılına kadar Osmanlı egemenliğinde kalmıştır.
21 Temmuz 1920'de Yunan orduları tarafından işgal edilen ilçe 10 günlük esaretten sonra Kuva-yı Seyyare ile Çerkez Etem kuvvetleri tarafından işgalden kurtarıldı. Ancak; bir yıl özgür yaşadıktan sonra 7 Temmuz 1921'de takviye edilmiş Yunan kuvvetleri şehri tekrar işgal ettiler. 30 Ağustos 1922'de kesin kurtuluşa kadar böylece dört kez işgal edildi. Zamanın Kaymakamı İbrahim Ethem (AKINCI)'nın Demirci'nin kurtuluşunda çok önemli çabaları olmuştur.
Yüzölçümü:1233 km2 (Yeniköy'ün Kütahya/Simav ilçesine,Kuyucakkarapınar Köyünün Gördes ilçesine bağlandıktan sonra takriben 1220 km. kalmıştır.) Deniz seviyesinden yüksekliği:850 m.
İklimi:Borlu ve İcikler kasabaları çevresinde akdeniz iklimi görülürken, kuzeye ilçe merkezine doğru gittikçe iklim sertleşerek karasal iklime dönüşmektedir. Mart, Nisan ve Ekim aylarında bol yağışlar görülür. Aralık ve Ocak ayları soğuk, zaman zaman karlı geçer. Yıllık ortalama yağış 701 mm.'dir.
Yeryüzü biçimi: Kapalı havza durumunda olan ilçe; kuzeydoğuda Kütahya ile
Manisa il sınırını oluşturan Demirci ve Simav Dağları'nın Akçakertik (en yüksek yeri 1502 m.) doğuda Demirci Simav Dağları, kuzeyde Türkmen Dağı,Batıda Çomaklı Tepesi, güneybatıda Asi Tepe (1527 m.) ve güneydoğuda Yağcı Dağları (1511 m.) ile çevrilidir.
İlçede kuzeyden güneye akmakta olan Demirci Çayı, Demirci Dağından gelen Bağ Deresi ile doğudan gelen Ilıca Deresi'nin birleşmesiyle meydana gelmiş olup Demirköprü Barajına ulaşır. Ayrıca Demirköprü Barajına; Gümele Deresi, Değirmen Dere, Iklıkçı Dereleri, Alaağaç Deresi, Çağıllar Deresi, Aziz Deresi ve Minnetler dereleri dökülür.
Nüfusu: ilçe merkezi 21.339, Borlu, İcikler kasabaları ve köylerin nüfusu 38.506 olmak üzere toplam 59.845'i bulmaktadır. İlçenin 22 mahallesi, 4 belediyelik kasabası ile 95 köyü vardır. İlçenin nüfusu kalabalık kasaba ve köylerinden bazıları şunlardır: Borlu, İcikler, Mahmutlar, Durhasan, Kılavuzlar, Kuzuköy, Üşümüş, Minnetler, Kargınışıklar, Esenyurt ve Köylüce'dir.
Belediye teşkilatı: İlçe merkezi ile Borlu, İcikler, Durhasan ve Mahmutlar beldelerinde belediye teşkilatı vardır. İlçe Merkezinde belediye teşkilatı ilk kez 1878 yılında kurulmuştur.
Ekonomisi:İlçe halkının en önemli geçim kaynağını el ve makine halı imalatı teşkil etmektedir. İlçe genelinde 10.000 civarında el halısı tezgahı vardır. Köy halkının çoğunluğu geçimini tütün, tarıma dayalı diğer ürünleri üreterek sağlamaktadır. Süt inekçiliği ve son yıllarda tavukçuluk faaliyetleri artmıştır. İlçede meyve üretimi de önemli yer tutmaktadır. Üretilen meyvelerin başında elma, kiraz, ayva, antep fıstığı, hünnap, figani efendi eriği ve yayla bağcılığı gelmektedir. İlçenin muhtelif köylerindeki kalkındırma kooperatifleri üreticilerin ürünlerini daha ekonomik değerlendirilmesine çalışılmaktadır. İlçe ekonomisine bir diğer katkı ise feldispat madenidir. Mahmutlar, Çanakçı, Söğütçük ve Kovancı köylerinden çıkartılan madenler seramik sanayiinde değerlendirmek üzere fabrikaların bulunduğu illere sevk edilmektedir.Turistik yerleri: İcikler kasabası yakınlarındaki Sidas Harabeleri, Delikliyar ve Fadıllı Mağaraları başta gelmektedir. Başalan ve Güldürdek ormaniçi dinlenme parkları görülmeye değer mesire yerleridir.
Gölmarmara 1071 yılında Malazgirt zaferi ile Anadolu'nun Türklere açılması sonucunda Anadolu Selçuklu Beyliklerinden Saruhan Beyliği'ne bağlanmıştır. Yıldırım Beyazıt döneminde Osmanlı İmparatorluğuna dahil edilmiştir. Osmanlı döneminde, ilçe merkezinin hemen arkasında bulunan Mermere Dağı ve yakınındaki göl nedeniyle Gölmarmara olarak anılmaya başlanmıştır. 1919 yılında Batı Anadolu'ya giren Yunan kuvvetleri tarafından işgal edilen ilçemiz, 6 Eylül 1922'de kurtarılmıştır.
Ege Bölgesinde, Manisa İl merkezinin kuzeyinde yer alan ilçemizin doğusunda Gördes; batısında Saruhanlı, Ahmetli; kuzeyinde Akhisar; güneyinde Salihli ilçeleriyle çevrilmiş olan ilçemiz, yaklaşık 138 Km2 yüzölçümündedir. Denizden yüksekliği 98 metredir. İl merkezine 58 Km. Akhisar'a 27 Km. Salihli'ye 39 Km. uzaklıktadır.
Yaz ayları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı geçer. Nem oranı yüksektir. Tipik Akdeniz iklimi görülür. İlçenin hemen güneyinde, 12 Km. uzaklıkta, Gördes Çayı'nın suları ile beslenen Marmara Gölü bulunmaktadır. Göl, yaklaşık 35 Km2 yüzölçümüne sahiptir ve 300 milyon m3. su depolama hacmine sahiptir. Salihli Ovası sulamasında kullanılmaktadır.
Gölmarmara. İlçe merkezi 6 mahalleden oluşmuştur. İlçemize bağlı 15 köy bulunmaktadır. Bunlar; Ayanlar, Beyler, Çamköy, Çömlekçi, Değnekler, Hacıbaştanlar, Hacıveliler, Hıroğlu, Kayaaltı, Ozanca, Taşkuyucak, Tiyenli, Kılcanlar, Yeniköy ve Yunuslar köyleridir. Köylerimiz toplu şekilde olup, köylerimizden Kayaaltı Köyüne ait Nato bağlısı bulunmakta olup,diğer köylerimizde bağlı mezra, mahalle türü yerleşim yerleri yoktur. :
İlçe tarım yönünden Ege Bölgesi'nin en gelişmiş yörelerindendir. Tütün ve pamuk en fazla yetiştirilen ürünlerdir. Son yıllarda bağcılık ve zeytincilik de önemli boyutlara ulaşmıştır. Ayrıca domates, lahana, kavun ve karpuz ziraatı da yapılmaktadır. İlçe genelinde yılda iki ürün alınmaktadır. Rakımı yüksek alanlarda yetiştirilen tütünler piyasada aranmaktadır. Yaz aylarında yaklaşık 3.000 civarında tarım işçisi ilçemize gelmektedir.
Nüfusun az olması, yoğun tarımsal çalışmalar, Akhisar ve Salihli gibi iki önemli merkeze yakın olması ve kalifiye eleman yetiştiren eğitim kurumlarının olmaması gibi nedenler sanayileşmeyi engellemiştir.
.İlçenin nüfusu 17.831 kişidir. Bunun 11.205 kişisi ilçe merkezinde, 6.626 kişisi ise köylerde yaşamaktadır
Gördes ilçesinin ne zaman kurulduğu ve ilçenin nereden geldiği kesin olarak bilinmemektedir. İlk çağlardan bu yana önemli bir yerleşim bölgesi üzerinde bulunan GÖRDES, Şarl Leksiyon'un 1842 tarihinde yazdığı "Küçük Asya" adlı kitapta iyonluların Atina kralı Kadüz'ün oğlu tarafından kurulduğu yazılmaktadır. ..... İlk çağlarda Gördes'e Anadolu'nun birçok yerleşim yerlerinde isim olarak kullanılan "Gördes" denilmekteydi. Bugünkü Gördes Lidya'da bir şehir olup, daha sonraki devirlerde " Julıa Gordes" adını almıştır. ..... Gördes ismi yabancı kaynaklarda Guerdez olarak geçer. Evliya Çelebi Gördes'ten " Gördes şehri Köritöz " olarak söz eder. Halk arasında ise, bölgeye ilk yerleşen "Kördost" adlı göçebelerin adının zamanla Gördese'e dönüştüğü ve bölgenin isminin buradan geldiği anlatılmaktadır. Gördes, sırasıyla Persler, Makedonyalılar, Romalılar ve Bizans İmparatorluklarının egemenliklerinde kalmış, 1071 Malazgirt zaferinden kısa bir süre sonra Türklerin eline geçmiştir. Selçuklu devleti'nin yıkılmasından sonra Saruhanlı Beyliğinin sınırları içinde kalmış, 1641 yılında Gördes'ten geçen Evliya Çelebi'nin belirttiği gibi; Büyük İskender tarihinden sonra Yankoa Kralının Veledi Nakeplerinden Köritöz adlı kral'ın elinden Saruhanoğlu Yakuphan tarafından fethedilmiştir. Bedesti Ulaş Bey'e daha sonra Yakup Şah'ın Kızının nikahı sonrasında çeyiz yoluyla Yıldırım Beyazıt Han'ın eline, dolayısıyla Osmanlı İmparatorluğu topraklarına katılmıştır. ..... Gördes kurtuluş savaşı sıralarında sürekli savaş sahası olmuş ve ilk defa 15 Temmuz 1920'de Yunan kuvvetleri tarafından istila edildikten sonra, 14 ay kadar Yunan işgalinde kalmış ve 5 Eylül 1922'de kurtarılmıştır. Kurtuluş savaşı tarihinde adından en çok söz edilen kişilerde Gördes kızı Makbule hanım (Şehit Makbule Hanım) ile Ege'de Kuva-yı Milliye Teşkilatını kuran Hacı Ethem (Büke) Bey Gördes'in yetiştirdiği iki önemli isimdir. . 23 Ocak 1940 tarihinde eski (aşağı) Gördes'te şiddetli bir toprak kayması olmuş, yabancı uzmanlarca yapılan çalışmalar sonucu 1948 yılında bugünkü yerleşim, yeni ilçenin kurulması çalışmalarına başlanmış ve şehir 1948 yılında yeni yerleşim yerine taşınmıştır. Gördes'in yeni yerleşim yerine nakli ile ilgili olarak 09.01.1950 tarihli 5511 sayılı, 06.06.1952 tarihli ve 5948 sayılı yasalar çıkarılmıştır. (Her iki yasa 27.10.1988 tarih ve 3488 sayılı kanunla yürürlükten kaldırılmıştır.) Yapım çalışmaları kademe kademe sürdürülmüş, en son 101 evler yapılarak 1966 yılında sonuçlandırılmıştır.
İlçemiz Ege Bölgesinde, Manisa iline bağlı olup, Manisa'nın Kuzey-Doğusuna düşmektedir. İlçemizin doğusunda Demirci ve Köprübaşı, güneyinde Salihli, Batısında Akhisar ve Kuzeyinde ise Balıkesir iline bağlı Sındırgı ilçeleriyle komşudur.Gördes deniz seviyesinden 680 Metre yüksekliktedir. İlçe toprakları küçük akarsu vadileriyle yarılmış bir yayla görünümündedir. İlçenin yazları kurak ve sıcak, kışları ılık ve yağışlı bir iklimi vardır. Yıllık yağış ortalaması 500 - 700 M3 arasında değişmektedir. Ortalama sıcaklık 11 - 13 c° dir. Ormanlık alanları ilçemizin toplam alanında %45 gibi önemli bir yer tutmaktadır.
Köy ve kasabaların nüfusu 27,926 ya düşmüştür. İlçe merkezi nüfusu binde 8 oranında artmıştır. İlçemizin genel nüfus toplamı 38,129' dur, kadın ve erkek genel nüfus içerisinde eşit orandadır. Km2'ye 31 kişi düşmektedir. Yıllık nüfus artışı binde 13,71 dolaylarındadır. Toplam nüfusun %20'si kentlerde, %80'i ise kırsal alanda yaşamaktadır. Nüfusun konuştuğu ana dil TÜRKÇE'DİR. 2000 genel nüfus sayımı sonucuna göre ilçe merkezinin nüfusu 10,850, köy ve kasabaların toplam nüfusu ise 27,279'dur .
İlçe merkezinde 8 mahalle toplam 3100 civarında konut vardır. Konutlar genelde tek katlı ve bahçeli olup, tek tip yapı tarzı hakimdir. Bu konutların büyük çoğunluğu Gördes ilçesinin yeni yerleşim yerine nakli safhasında yapıldığı için tek tip konut yapımına egemen olmuştur. ... İlçenin en temel kaynağı tütüncülüktür. Ancak üretimin fazlalığı nedeni ile tütün üretimine kota konulması cihetine gidilmektedir.ilçemizde Son yıllarda haşhaş dikimi de yapılmaktadır.
Anadolu Türk halılarının düğüm tekniğine isim veren Gördes halıcılığı XVII. YY'dan itibaren yaygınlaşmaya başlamış, kısa sürede Anadolu'nun ünlü halı merkezlerinden biri haline gelmiştir. ..... Gördes düğümü denen çift atmalı bir düğüm vardır ki; tüm Anadolu'ya yayılmış Türk halılarını öteki ülkelerin halılarından ayıran bir özellik olmuştur. Gördes düğümü hem halının ömrünü uzatır, hem de halıya bir kadife inceliği verir. Yurt içinde ve yurt dışında bir çok müzede örnekleri bulunan halılar genellikle seccade tipindedir. Yün malzeme ile, Gördes düğümü tekniği ile dokunmuş, ipleri kök boya ve doğal boyalarla boyanmış Gördes halılarında kırmızı, kahverengi, mavi, lacivert ve beyaz renkler hakimdir.
Kırkağaç l350 yılında Türk kalbuz aşiretlerinden bir kısım halkın Kırkağaç'ın güney batısındaki yamaca,şimdiki Ören mevkiine yerleşmeleri suretiyle kurulmuştur.Kırk adet çadır halkından ibaret olan aşiret 40 tane ağacın altına yerleştikleri için o günden beri kasabanın adı Kırkağaç olarak kalmıştır.Aşiretin ilk camii ören camii,ilk çeşme suyu ören suyudur.Bir rivayete göre Kırkağaç kasaba halinde hicri 848,miladi l432 se nesinde kurulmuştur.Kasabanın gelişmesinde Sarı Abdullah efendi adıyla bilinen ve bütün ülkede şöhret sahibi olan bu alimin Kırkağaç'a yerleşmiş olması büyük etken olmuştur.Önceleri köy,sonraları bucak olan Kırkağaç l86l'de İlçe teşkilatına kavuşmuştur.İlçe l.Dünya savaşından sonra Yunanlılar tarafından işgal edilmiş l2 Eylül l922'de kurtarılmıştır.
Kırkağaç Manisa'nın 79 km.kuzeyinde ,çamlıca (seyhan) dağının eteklerinde 27.doğu boylamı ile 39.kuzey enlemi arasında yer almaktadır. Yüzölçümü 543 km2 dir.Doğuda sındırgı,Batıda Kınık,Güneyde Akhisar İlçeleri ile komşudur.İlçe merkezinin denizden yüksekliği l80-200 metredir.Ancak batıdaki dağ silsilelerinden kuzey doğudaki Hacet dağlarında ve güney batıdaki yeldoğu dağlarında yükselti l000 metreyi geçer.yazları sıcak ve kurak,kışları ılık ve yağışlı olmak üzere ılıman iklimi vardır.
İlçe merkezinde Kırkağaç,kasabalarda Bakır,İlyaslar,Karakurt ve Gelembe olmak üzere 5 Belediye ve bu belediyeleri oluşturan toplam 26 mahalle ve 28 köy mevcuttur.Yerleşim genel olarak köylerimizde topludur.Demirtaş.Kocaiskan,Dualar ve Hacet köylerinin birden fazla bağlısı vardır.
2000 nüfus sayımındaki sonuçlara göre İlçenin toplam nüfusu 48.303 dür.Bunun 25.093 ü İlçe merkezinde,geri kalanı Kasaba ve köylerde oturmaktadır.
İlçe merkezinde Celal Bayar Üniversitesine bağlı Bilgisayarlı Muhasebe ve Elektirik-Elektronik bölümünden oluşan Yüksek okul,Süper Lise,Lise,Merkezi Teknik Eğitim Merkezi,İmam Hatip Lisesi ve Anadolu İmam Hatip Lisesi,Özel Lise ve İlköğretim okulu ile 4 Adet İlköğretim Okulu mevcuttur.4 Kasaba ve köylerimizde toplam 27 İlköğretim Okulu vardır.Bunun yanında Halkeğitim merkezi bulunmaktadır.
İlçede küçük çaplı 2 matbaa mevcut olup,haftalık “Yurt Sesi” adında bir gazete yayınlanmaktadır.Mülkiyeti Belediye ye ait bir binada Kütüphane hizmet vermekte olup,yine Belediye ye ait 500 kapasiteli bir kışlık sinema vardır.
İlçe'de turizm'e yönelik tesis bulunmamaktadır.
İlçe merkezinde l Stadyum vardır.Stadyum bünyesinde bir spor eğitim merkezi mevcut olup gençlere spor yapma imkanı sağlanmaktadır.Yine İlçeye 2 km.mesafede Gençlik ve İzcilik Spor okulu izcilik faaliyetlerinde bulunmaktadır.
İlçe'de 25 yataklı bir Devlet Hastahanesi ,1'ri merkezde olmak Üzere 4 Sağlık Ocağı vardır.Devlet Hastahanesinde 1 Dahiliye ,1 Genel Cerrahi, ,1 Diş Hekimi,ve 4 Pratisyen Hekim hizmet vermektedir.
Kırkağaç ve Gelembe kasabası ovalarının çok verimli ve her türlü tarıma elverişli olması tarımın gelişmesine neden olmuş bu nedenle İlçe ekonomisinin tamamı tarıma dayanmaktadır.En çok yetiştirilen mahsuller,kavun,tütün,zeytin,domates,pamuk ,üzüm ve baklagillerdir.İlçenin toplam ekilebilir alanı 30.046 hektardır. İlçede büyük çapta sanayi tesisi yoktur.Ancak çeşitli kapasitelerde Zeytinyağı fabrikaları vardır.Bu fabrikalar mevsimlik olarak zeytin toplama dönemlerinde çalışmaktadır.Biri merkezde 2 si kasabalarda olmak üzere 3 adet Tarım Kredi Kooperatifi vardır.
İlçenin ticaretinde genelde Traktör galericileri ön sıradadir.
Belediye tarafından Altyapı hizmetlerinin büyük bölümü yapılmıştır.Su yeterli olup,çeşitli ebatlardaki büzlerle Kanalizasyon sorunu halledilmiştir.Yol bakım çalışmaları sürdürülmektedir.