HAÇLI SEFERLERİ
Avrupalıların din adamlarının önderliğinde birleşerek Hıristiyanlarca kutsal sayılan Kudüs, Antakya İskenderiye gibi yerleri almak amacıyla düzenledikleri seferlere “Haçlı Seferleri” denir. 1096 – 1270 yılları arasında sekiz kez sefer düzenlemiştir. Bunlardan ilk dördü Anadolu üzerinden diğerleri ise deniz yolu ile gerçekleştirilmiş, ancak başarılı olamamışlardır.
HAÇLI SEFERLERİ'NİN NEDENLERİ:
DİNİ NEDENLER
1. Hıristiyanlarca kutsal sayılan Kudüs, Antakya ve İznik'in Müslümanlardan geri alınmak istenmesi.
2. Papa tarafından kurulan Kuluni Tarikatı'nın ça¬lışmaları.
3. Papanın, sefere katılanlara cennet vaat etmesi.
4. İslâmiyet’in batıya yayılmasını engelleyerek Hıristiyanlığı tekrar doğuya yayma düşüncesi
SİYASİ NEDENLER
1. Türklerin (Selçukluların) Bizans'ı tehdit etmesi ve Bizans'ın Papadan yardım istemesi.
2. Papanın, sözünün geçtiği toprakları genişlet¬mek istemesi.
3. Şövalyelerin ve asillerin macera arayışları.
4. Kralların ve senyörlerin topraklarını genişlet¬me düşüncesi.
5. Orta Doğu'da Hıristiyan devletler kurma düşün¬cesi.
EKONOMİK NEDENLER
1. Avrupa'nın fakirliği karşısında İslâm dünyası¬nın zenginliği.
2. Şövalyelerin ve asillerin zenginliklerini artırma düşüncesi.
3. Fakir Hıristiyan halkın bu seferlerle zengin ol¬ma düşüncesi.
4. Müslümanların kontrolündeki İpek ve Baharat yollarının kontrolünü ele geçirme düşüncesi.
Yukarıda verilen sebeplerden dolayı Avrupalılar, Müslümanlar üzerine seferler düzenlediler. Büyük Haçlı Seferleri'nin sayısı sekizdir. Bunlardan ilk dördü önemlidir.
I. Haçlı Seferi (1096 - 1099): Haçlılar Bizans'ın yardımıyla Anadolu'ya geçti. İznik'i aldılar. Türkiye (Anadolu) Selçuklu Sultanı I. Kılıçarslan Konya'ya kadar çekilerek burayı başkent yaptı. I. Kılıçarslan Danişmentliler ve Saltukluların da yardımıyla Haçlı ordusuna ağır kayıplar verdirdi. Haçlılar Anadolu'da ağır kayıplar vermelerine rağmen Kudüs, Antakya, Urfa ve Suriye'nin büyük bir kısmını ele geçirdiler.
I. Haçlı Seferi sonunda;
• İznik ve Batı Anadolu, Bizans'ın eline geçti.
• Türklerin batıya doğru ilerleyişi bir süre için durduruldu.
• Bizans'ın ömrü uzadı. Bizans Anadolu'yu yeniden alma ümidine kapıldı.
• Haçlıların ele geçirdikleri Kudüs, Antakya ve Suriye'de Avrupa'da olduğu gibi kontluk, düklük ve derebeylik kurdular.
II. Haçlı Seferi (1147 - 1149): Musul Atabeyi İmadedin Zengi'nin Urfa'yı geri alması üzerine II. seferi başladı. II. Haçlı ordusunu Konya önlerinde II. Kılıçarslan yenilgiye uğrattı. Haçlıların bir kısmı deniz yoluyla Kudüs'e ulaştıysa da önemli bir başarı elde edemediler.
III. Haçlı Seferi (1189-1192): Bu sefer, Eyyubi Devleti hükümdarı Selâhaddin Eyyubi'nin Hıttin Savaşı ile Kudüs'ü Haçlılardan geri alması üzerine başladı. Haçlılar Kudüs'ü alamadan geri döndüler.
IV. Haçlı Seferi (1202-1204): Tahttan indirilen Bizans imparatorunun yardım istemesi üzerine İstanbul’a yapılan bir seferdir. Haçlılar İstanbul'u alarak burada bir Latin Devleti kurdular. İstanbul'dan Bizanslılar ise İznik ve Trabzon'da birer devlet kurdular.
Haçlı Seferleri'nin Sonuçları
a. Dinî sonuçları:
• Kilise ve din adamlarına olan güven ilk defa sarsıldı.
• Kilise ve papalık ilk defa güç kaybetmeye baş¬ladı.
• Kilise düşüncesi ilk defa zayıflamaya başladı.
b. Siyasî sonuçları
• Bu seferlerde pek çok derebeyin ölmesi üzeri¬ne derebeylik rejimi ilk kez gücünü kaybetme¬ye, buna karşılık merkezî krallıklar ilk kez güç¬lenmeye başladı.
• Anadolu'daki Türk ilerleyişi bir süre durdu.
• İslâm dünyası Anadolu Selçukluları ve Eyyubiler etrafında toplandı.
• Bizans'ın ömrü uzadı.
c. Ekonomik ve teknik sonuçları
• Doğu-Batı arasındaki ticaret gelişti.
• Cenova, Marsilya gibi Akdeniz kıyılarındaki li¬manların önemleri arttı.
• Anadolu, Suriye ve Filistin toprakları zarar gördü.
• Avrupalılar İslâm medeniyetini yakından tanı¬dılar.
• Barut, pusula, kâğıt, matbaa gibi teknik buluş¬lar Avrupa'ya taşındı. Bunlar Avrupa medeni¬yetinin gelişmesini sağladı.
• Ticaret sonucunda Avrupa'da hayat standart¬ları yükseldi. Ticaretle uğraşan ve burjuva olarak adlandırılan toplum kesimi güçlendi.