11. Sınıf Tarih Ders Notları TRABLUSGARP SAVAŞI(1911-1912) A-İtalya’nın Trablusgarp’ı işgalinin Nedenleri 1-Birliğini geç kuran İtalya’nın ham madde ve pa-zar arayışı Açıklama: Birliğini geç tamamlayan İtalya sömür-gecilik yarışında geç kalmıştır. 1896’da Habeşis¬tan’a saldırdıysa da; İtalya’nın bu saldırısı başarı¬sızlıkla sonuçlanmıştır. 2-Trablusgarp’ın İtalya’ya yakın olması 3-Osmanlı Devleti’nin Libya’yı(Trablusgarp) sa-vunacak gücünün olmaması Açıklama: Osmanlı Devleti Trablusgarp’a karadan yardım edemezdi; çünkü Mısır, İtalya’nın Trablus-garp’ı işgalini onayla¬yan İngiltere’nin elindeydi. Do-nanmasının güçsüzlüğünden dolayı da Osmanlı Devleti Trablusgarp’a denizden yardım edemezdi. 4-İtalya’nın, Trablusgarp’ın işgali için, Avrupa devletlerinin onayını alması Açıklama: 1900’de, Fransa, Fas’ı almasına yar¬dımcı olduğu takdirde Trablusgarp’ı İtalya’nın işgal etmesine razı olabilece¬ğini açıkladı. 1902’de ise Avusturya Bos-na-Hersek üzerindeki emellerini İtalya’ya kabul ettirdiği için; İtalya’nın Trablus-garp’a yönelik olan emellerini kabul etti. Fransa’nın işgali altındaki Tunus ile kendi işgali altındaki Mı¬sır arasında Trablusgarp’ı tampon bölge olarak gö-ren ve İtalya’yı bloklaşmada ya¬nında tutmak iste¬yen İngiltere de İtalya’nın Trablusgarp’a yöne¬lik emellerini olumlu karşıladı. İtalya’nın Rusya’nın Boğazlara yönelik olan plan¬larını desteklemesinden dolayı; Rusya da İtalya’nın Trablusgarp’a yönelik olan emellerini onayladı. Almanya ise oluşan blok¬laşma hareketinde İtalya’yı kaybetmek istemedi¬ğinden dolayı İtalya’nın Trab-lusgarp’a yönelik olan emellerini kabul etti. 5-İtalya’nın, Trablusgarp’ın uygarlıkta geri bırakıl¬dığı ve burada İtal¬yanlara kötü davranıldığı iddi¬ası. 6-İtalya’nın Habeşistan’daki başarısızlığını telafi etmek istemesi 7-İtalyan hükümetinin, kendi halkı karşısında, prestij ar¬tırmak istemesi. B-Trablusgarp’ın İşgali Büyük devletlerle gizli görüşmeler yaparak Trab-lusgarp’ı ele geçirme serbestliği elde eden İtalya, haklı bir gerekçe göstermeden 28 Eylül 1911’de Trablusgarp üzerine harekete geçti. Osmanlı böl¬geyi savunabilecek durumda olmadığından dolayı bir grup vatan sever subay(M. Kemal, Enver Paşa, Nuri Conker, Ali Çetinkaya, Fethi Okyar), halkı teşkilatlandır-mak için Trablusgarp’a gitti. Bölgeye giden subaylardan Mustafa Kemal Derne ve Tobruk’u teşkilatlandırırken; Enver Paşa Bingazi’yi teşkilat-landırdı. Teşkilatlanmış olan asker ve halk karşısında İtalyanlar başarısız duruma düştüler. İtalya Trab-lusgarp’ta başarılı olamayaca¬ğını anla¬yınca; Os-manlı’yı barışa zorlamak için On İki Ada’yı işgal etmiştir. Osmanlı bu durum karşısında barışa yanaşmamıştır. Fakat, 8 Ekim 1912’de Bal¬kan Devletleri Osmanlı’ya saldırınca; Osmanlı İ-talya ile Uşi Antlaşmasını imzalamak zorunda kal¬mıştır. C-(QUCHY)Uşi Antlaşması (18 Ekim 1912) 1-Trablusgarp İtalyanlara verilecek. 2-On İki Ada, Yunan işgali ihtimaline binaen, ge-çici olarak, İtalyanlara bırakılacak. Açıklama: Balkan Savaşlarından sonra I. Dünya Sava-şının başlaması On İki Ada meselesini küllen¬dirdi. Savaş esnasında ise İtilaf Devletleri gizli anlaşmalarla On İki Ada’yı İtalya’ya bıraktılar. Lo-zan Antlaşması ile adalara resmen sahip olan İtalya II. Dünya Savaşından sonra ise bölgeyi Yu¬nanis¬tan’a bıraktı. Uyarı: On İki Ada meselesi Balkan Savaşları esna-sında gün¬deme gelmemiştir. 3-İtalya Osmanlı Devletine kapitülasyonların kaldı-rılması konusunda destek verecek. 4-Trablusgarp dini bakımdan halifeye bağlı kala-cak.(Böylelikle Osmanlı Devleti Trablusgarp hal¬kıyla olan dini-kültürel bağını sürdürmeyi hedefle¬miştir.) D-Trablusgarp Savaşının Sonuçları 1-İtalyanlar Trablusgarp’ı ele geçiremeyince Os¬manlı Devleti’ni barışa zorlamak için On İki adayı işgal etti. 2-Balkan Savaşı’nın başlaması üzerine Osmanlı Devleti İtalya ile anlaşma yapmak zorunda kaldı. 3-Osmanlı Devleti Kuzey Afrika’daki son toprak parça-sını İtalya’ya verdi. 4-Mustafa Kemal Paşa Trablusgarp’ta kazandığı başarılar(Derne-Tobruk) sonucu binbaşı oldu. 5-Kuzey Afrika’da İtalyan sömürgesi başladı 6-On İki Ada fiilen Osmanlı’nın elinden çıktı. 7-İtalyanlar ilk defa Ege Denizi’ne yerleşti. 8-Balkan devletlerinin Osmanlı üzerine harekete geçişi kolaylaştı 9-İttihat ve Terakki Partisi prestij kaybetti. NOT: Mustafa Kemal ilk defa sömürgeciliğe karşı savaştı. NOT: Uşi İsviçre’de bir kenttir. I. BALKAN SAVAŞI (1912-1913) A-Savaşın Nedenleri 1-Rusya’nın Balkanlarda takip ettiği Panslavist po-litika 2-Balkanlardaki gelişmelerin, Osmanlı tarafından, takip edilememesi 3-Fransız ihtilalinin etkisi (Milliyetçilik ve bağım¬sızlık) 4-Türklerin Balkanlardan tamamen atılmak isten¬mesi Açıklama:Savaş başlamadan önce; Arnavutluk, Make-donya, Selanik ve Yanya Osmanlı’nın elin¬deydi. 5-Trablusgarp Savaşı esnasında, Osmanlı Dev¬leti’nin güçsüz olduğunun anlaşılması 6-Kiliseler sorununun Balkan devletlerinin lehine sonuçlanması 7-Balkan devletlerinin Osmanlı’ya karşı ittifak kur-maları 8-İngiltere’nin, 1908’de Estonya’nın başkenti Re-val’de yapılan görüşmeler sonucunda, Rusya’yı Balkan politi-kasında serbest bırakması B-Katılan Devletler ve Savaşın sonucu 1-Karadağ, Bulgaristan, Sırbistan ve Yunanistan Os-manlı Devleti’ne karşı savaştılar(Bu devletlerin Bulgaristan önderliğinde birleşip; Osmanlı’ya sal-dırmasında Rusya etkili oldu. Savaş 8Ekim 1912’de Karadağ’ın Osmanlı topraklarına saldırması ile baş-ladı. Bulgarlar Çatalca’ya kadar gelmeyi başa-rırken;Rauf Orbay’ın Hamidiye Kruvazörü ile yap¬tığı başarılı mücadelelere rağmen Yunanlılar Ege Adalarını işgal etmeyi başarmıştır.) 2-Osmanlı Devleti bütün cephelerde yenilerek Ça-talca’ya kadar geriledi C-Osmanlı’nın Başarısızlığının Nedenleri 1-Ordunun siyasete ka¬rışması 2-Savaştan önce askerlerin bir bölümünün terhis edilmesi 3-Ordunun savaşa hazır olmaması 4-Osmanlı donanmasının yetersiz olması 5-Avrupa devletlerinin Balkan uluslarını destek- lemesi 6-İngiltere, Fransa ve Rusya’nın Balkan sınırlarının değişmeyeceğine dair verdikleri teminata güvenen Osmanlı’nın Balkanlar’da gelişen olayları takip etmemesi. 7-Balkan devletlerinin birlikte hareket etmesi 8-Balkan devletlerinin ulaşım ve iletişim imkan-larını etkisiz hale getirmelerinden dolayı Osmanlı ordusunda iletişim ve ulaşım bozukluğu olması. 9-Osmanlı’nın siyasal yalnızlık içinde olması. D-Londra Antlaşması (30 Mayıs 1913) 1-Midye-Enez çizgisinin batısındaki topraklar Bal-kan devletlerine bırakıldı(Osmanlı, Gelibolu Yarı-madası hariç olmak üzere, Doğu Trakya ve Balkan topraklarının tamamını kaybetti.) 2-Ege adalarının durumu ve Arnavutluğun sınır durumu büyük devletlerin kararına bırakıldı Açıklama: Ege Adaları fiilen elden çıkmıştır. I. Dünya Savaşı başlayınca; Ege Adaları meselesi askıya alınmış; Lozan Antlaşması ile Ege Adaları resmen Yunanistan’a verilmiştir. E-I. Balkan Savaşının Sonuçları 1-Osmanlı Devleti’nin Balkanlar’daki varlığı ta-mamen sona erdi. 2-Edirne ve Kırklareli Bulgaristan’a bırakıldı 3-Gökçe Ada ve Bozca Ada hariç, Ege Adaları fiilen elden çıktı 4-28 Kasım 1912’de, Arnavutluk, bağımsızlığını i-lan etti. Bu durum İslamcılık politikasını da olum-suz etkiledi. (Osmanlı Devleti’nden ayrılan son Balkan devleti Arnavutluktur.) 5-İttihat ve Terakki Partisi, 23 Ocak 1913’de dü-zenlediği Bab-ı Âli Baskını sonucunda hükümeti tam olarak ele geçirdi. (Bu partinin resmî iktidar dönemi başladı.) Açıklama:İttihat ve Terakki Partisi 1889’da kuru-lan II. Meşrutiyetin ilanında etkili olan, 31 Mart O-layından itibaren yönetimde etkili olmaya başla-yan, II. Meşrutiyet Döneminde Türkçülüğü devle-tin siyasi düşüncesi haline getiren, Osmanlı Devle-tini I. Dünya Savaşına sokan bir partidir. 6-Mustafa Kemal’in ordunun siyasete girmemesi şeklindeki görüşünün doğruluğu ispatlandı. 7-Bulgaristan Ege Denizi’ne ulaşmıştır. 8-Balkan devletleri arasındaki anlaşmazlık sonu-cunda II. Balkan Savaşı çıkmıştır. 9-Balkanlar’dan Anadolu’ya göç başladı 10-Mustafa Kemal siyaseti bırakmıştır. Açıklamalar: 1-I. Balkan Savaşında İstanbul tehdit altına gir-miştir. 2-Londra Antlaşması II. Balkan Savaşı’nın çıkması üzerine yürürlükten kalkmıştır. II. BALKAN SAVAŞI A-Savaşın Nedenleri 1-Bulgaristan’ın I. Balkan Savaşı sonucunda en bü-yük payı alması (Özellikle Makedonya üzerindeki anlaşmazlıklar) ve Ege Denizine ulaşmasından do-layı Balkan devletlerinin aralarında anlaşmazlığa düşmesi. 2-Bulgaristan’ın Ege Denizi’ne kadar genişlemesini Yunanistan’ın uygun görmeyişi. 3-Osmanlı Devleti’nin bölgeden çekilmesiyle mey-dana gelen otorite boşluğu Yunanistan’ın çalışmaları sonucunda Sırbistan, Karadağ ve Romanya Bulgaristan’a karşı birleş-miştir. Bulgaristan’ın zor durumda olduğunu gören Enver Paşa harekete geçerek, Edirne ve Kırk-lareli’ni Bulgarlardan almıştır. II. Balkan Savaşı sonucunda Bulgaristan yenildi. B-Savaş Sonucunda Yapılan Antlaşmalar 1-Bükreş Antlaşması (10 Ağustos 1913): Balkan devletleri arasında yapıldı. Açıklamalar: 1-Bulgaristan I. Balkan Savaşı’nda aldığı toprakla¬rın büyük bir kısmını kaybetti. 2-Bükreş Antlaşması Balkanlarda huzuru sağlaya-madı. 3-Bu antlaşmaya Osmanlı Devleti katılmadı. 4-Bulgaristan Ege Denizi ile bağlantısını devam ettirdi. 2-İstanbul Antlaşması (29 Eylül 1913) İstanbul Antlaşması Osmanlı Devleti ile Bulgaris¬tan arasında imza¬landı. Antlaşmanın İçeriği: 1-Meriç nehri iki ülke arasında sınır kabul edildi. 2-Edirne, Kırklareli Dimetoka ve Kırkağaç Osmanlı Devle¬tinde kaldı. 3-Bulgaristan’daki Türklerin yasal hakları garanti altına alındı. 4-Bulgaristan’daki Türklerin; isterlerse dört yıl içe-risinde Türkiye’ ye göç edebilecekleri karalaştırıldı. Açıklamalar: 1-Bulgaristan’ın Ege Denizi ile bağlantısı kesil¬medi. 2-Bu günkü Türk-Bulgar sınırı yaklaşık olarak çi-zildi. 3-Osmanlı Devleti I. Dünya Savaşı öncesinde; sa¬vaş esnasında Bulgaristan üzerinden Almanya ile kara bağlantısı kurabilmek için Dimetoka’yı Bulga¬ristan’a bıraktı. 3-Atina Antlaşması (14 kasım 1913): Atina Antlaşması Osmanlı Devleti ile Yunanistan arasında imza¬landı. Antlaşmanın İçeriği: 1-Yunanistan’daki Türklerin hakları güvence altına alındı. 2-Yanya, Girit ve Selanik Yunanistan’a bırakıldı. 3-Ege Adalarının durumu büyük devletlerin kara¬rına bırakıldı. NOT:Büyük devletler 16 Kasım 1913’te aldıkları karar ile İmroz, Bozcaada ve Meis dışındaki Ege Adalarını Yunanistan’a, On İki Adayı da İtalyanlara verdiler. 4-İstanbul Antlaşması (13 Mart 1914): İstanbul Antlaşması Osmanlı devleti ile Sırbistan ara-sında imzalandı. Osmanlı’nın Sırbistan ile sınırı olma-dığı için; bu antlaşma ile yal¬nızca Sırbistan’da kalan Türklerin hakları görü¬şüldü. C-II. Balkan Savaşının Sonuçları 1-Balkanlar’da azınlık durumuna düşen Türklerin hakları imzalanan antlaşmalarla güvence altına alındı 2-Edirne ve Kırklareli Bulgaristan’dan geri alındı. 3-Bulgaristan malubiyetini telafi etmek için I. Dünya Savaşına girdi. Açıklamalar: 1-İttihat ve Terakki Partisi savaştan sonra; orduyu, gençleştirmek ve Almanya’dan subaylar getirerek modernize etmek için hare¬kete geçtiyse de; I. Dünya savaşı başladığı için İttihat ve Terakki Parti¬sinin düşüncesi sonuçsuz kaldı. 2-Mustafa Kemal Edirne’nin kurtuluşuna katılmıştır 3-Arnavutluk Balkan Savaşlarına katılmamıştır 4-Balkan Savaşlarından sonra Balkanlarda Rusya, Osmanlı yerine Avusturya ile karşı karşıya geldi 5-Osmanlı’nın Almanya’dan faydalanarak orduyu ıslah etmek istemesi Osmanlı ile Almanya’yı birbi¬rine daha fazla yaklaştır¬mıştır. 6-Türk ordusu II. Balkan Savaşında sadece Bulga¬ristan ile savaşmıştır 7-II. Balkan Savaşı esnasında Avrupalı devletlerin tepkisinden çekindiği için Osmanlı ordusu Meriç’in batısına geçmemiştir. 8-Balkan Savaşları Osmanlı’nın I. Dünya Savaşına girmesinde etkili olmuştur. I.DÜNYA SAVAŞI (1914-18) A-Savaşın Genel Nedenleri 1-Fransız İhtilali sonucunda ortaya çıkan düşünce¬lerin hızla yayılması 2-Sanayi İnkılabı sonucunda gelişen sanayi, berabe-rinde hammadde ve Pazar ihtiyacını da ortaya çı-karmıştı. Hammadde ve Pazar ihtiyacı ise sömür¬geci devletleri karşı karşıya getirdi. 3-Almanya ve İtalya’nın siyasi birliklerini kurma¬ları sonucunda Avrupa’nın siyasi dengesinin bo¬zulması 4-Bloklar arası silahlanma yarışının hızlanması Açıklamalar: Almanya, Fransa’dan Alses Loren böl¬gesini al¬dıktan sonra kendisini Fransa karşısında güvensiz hissetmeye başladı ve kendini güvende hissetmek için ittifaklar ve bloklaşmalar döne¬mini başlattı. Devletlerarası bu çıkar çatışmaları sonucunda Avrupa bloklara ayrılmıştır.1883’te Almanya, Avusturya-Macaristan ve İtalya arasında üçlü itti¬fak(bağlaşma devletleri) kurulmuştur. Savaş başla¬dıktan sonra kendine Anadolu’dan pay verilen İtalya bu gruptan ay-rılmış; ancak bu boşluk Os¬manlı Devleti ve Bulgaristan’ın ittifak bloğuna katılmasıyla dol-durulmaya çalışılmıştır. 1907’de ise İngiltere, Fransa ve Rusya arasında Üçlü İtilaf (Anlaşma Devletleri) kurulmuş bu gruba daha sonra Japonya, Sırbistan, Romanya, Belçika, Portekiz, Brezilya, ABD ve Yuna¬nis¬tan gibi dev¬letler de katılmış-tır. Bloklaşmanın Önemi: 1-Devletler arası gerilim arttı. 2-Fransa ile Almanya arasında XIX. yüzyıl sonla¬rında başlaması muhtemel olan ikili savaş ertelendi. 3-Silahlı ve bloklu tehdide dayalı zoraki barış dö¬nemi oluştu. 4-Avusturya ile Sırbistan arasında 28 Temmuz 1914’de başlayan özel savaş dünya savaşına dö¬nüştü. B-Savaşın Özel Nedenleri 1-Almanya ile İngiltere arasında ortaya çıkan siyasi ve ekonomik rekabet Açıklama: Özel sebepler arasında en etkili sebep bu sebeptir. Sömürgeleri kendi topraklarının 104 katına çıkan İngiltere, Almanya’yı sömürgeleri için bir tehdit unsuru olarak görüyordu. Almanya’nın İngiltere aleyhine büyümek istemesine rağmen; İngiltere mevcut durumunu korumak istiyordu. 2-Fransa’nın Sedan Savaşı sonucunda Almanya’ya kaptırdığı Alses Loren bölgesini geri almak iste¬mesi Açıklama: Almanya 1871 yılında, taş kömürü yö-nünden zengin olan Alses Loren’i Sedan Savaşı ile Fransa’dan almıştı. 3-Boğazları ele geçirip sıcak denizlere inmek iste¬yen Rusya’nın Almanya ve Avusturya–Macaristan’ı etkisiz hale getirme düşüncesi. 4-Rusların Slavları birleştirme (Panslavizm) poli-tikasının Avusturya-Macaristan’ı etkilemesi (Slav-Germen çatışması) 5-Rusya’nın Balkanlara yönelik politikasının Bal¬kanlar üzerinden Orta Doğuya açılmak isteyen Al¬manya’yı tedirgin etmesi. 6-Siyasi birliğini geç tamamlayan İtalya’nın yeni sömürgeler ele geçirmek ve Akdeniz’de etkili ol¬mak istemesi. Açıklama: İtalya Ak Deniz’e yönelik emelleri için Avus-turya ile karşı karşıya geliyordu; ki bu durum İtalya’nın I. Dünya Savaşı başladıktan sonra İttifak Grubunu terk ederek İngil¬tere’nin yanına geçme¬sinde de etkili oldu. 7-Dini ve kültürel yayılma yarışı Açıklama: Sömürgeci devletler sömürmek istedik¬leri bölge¬lerde öncelikle dinlerini ve kültürlerini yaymaya çalışıyordu 8-Hanedanlar arası mücadeleler C-Savaşın Başlaması Avusturya-Macaristan Veliahtı’nın Bosna-Hersek ziyareti sırasında öldürülmesi savaşın başlaması için bir kıvılcım olmuştur. Bu olaydan sonra Avus¬turya Sırbistan’a savaş açmıştır. Bunun üzerine Rusya Sır-bistan’ın; Almanya da Avusturya’nın ya-nında yer almış ve İngiltere ile Fransa’nın da dev¬reye girmesiyle 1.Dünya savaşı başlamıştır. I.Dünya savaşının başlamasıyla Japonya da sa¬vaşa girmiş; Uzak doğudaki Alman sömürgelerini ele geçirerek kısa süre içinde amacına ulaşmış ve sa-vaştan çekilmiştir.