İLMİN ÇEŞİTLERİ VE İLİM ÖĞRENMENİN HÜKMÜ
Bil ki ilim öğrenmek beş kısma ayrılır: BİRİNCİSİ: FARZ OLAN İLİMLER. Bu da kendi arasında iki çeşittir:
Muhammed Emin Er
2017-04-17 16:42:22
Bil ki ilim öğrenmek beş kısma ayrılır:
BİRİNCİSİ: FARZ OLAN İLİMLER.
Bu da kendi arasında iki çeşittir:
1-Farz-ı ayn olan ilim. İslam'ın beş farzı, ihlas ve riya gibi insanın dini için muhtaç olduğu hususlar buna girer.
2-Farz-ı kifaye olan ilim. Sözü edilenlerin dışında olanları öğrenmektir. Birinci tür ilim daha faziletlidir.
Farz-ı Ayn'ın Ayrıntılı Olarak İzahı:
a-el-'Alâmî el-Fusûl adlı eserinde şöyle der: "İslam'ın öngördüğü farzlardan biri, kulun dinini yaşayabilmesi, Allah'a samimiyetle ibadet edebilmesi ve diğer insanlarla geçinebilmesi için ihtiyaç duyduğu bilgileri öğrenmesidir. Her mükellef erkek ve kadına, din ve hidayet/iman bilgisini öğrendikten sonra, abdest, gusül, namaz, oruç, -nisab miktarı malı olanlar için-zekat, ve –üzerine farz olanlar için-haccın ilimlerini, tacirlerin de muamelelerinde şüphe ve mekruhlardan kaçınabilmeleri için alım-satım ilmini öğrenmeleri farz kılınmıştır. Aynı şey esnaf ve zenaatkarlar için de geçerlidir. Kısacası, herhangi bir işle uğraşan bir kimsenin, haramdan kaçınabilmesi için o işin ilmini ve hükmünü öğrenmesi farzdır"(1)
a-Tebyînu'l-mahârim adlı eserde şöyle denir: "İslam'ın beş farzının ilmini ve ihlasın bilgisini öğrenmenin farz olduğu konusunda hiç şüphe yoktur. Çünkü amellerin sıhhati buna bağlıdır. Ayrıca helal-haram ve riya ilimlerini öğrenmek de farzdır. Zira kul, riyakârlığından dolayı işlediği amellerin sevabından mahrum kalır. Hased ve kendini beğenmişliğin bilgisini öğrenmek de aynı şekilde farzdır. Çünkü bu iki kötü huy, ateşin odunu yemesi gibi amelleri yiyip bitirirler. Alım-satım, nikah, talak gibi ilimleri de ilgili şahısların öğrenmesi farzdır. Öte yandan haram veya insanı küfre düşüren lafızları (elfaz-ı küfür) da bilmesi gerekir. Allah'a yemin olsun ki günümüzün en önemli meselelerinden biri de budur. Zira sıradan insanların çoğunun, farkında bile olmadan insanı küfre sokan sözleri sorumsuzca söylediklerini duymaktayız. İhtiyata en uygun olan şey ise, cahillerin her gün imanını, her ay da iki şahit huzurunda bir veya iki defa nikahını tazelemesidir. Çünkü böyle bir yanlışı erkek yapmasa bile, pek çok kadın yapmaktadır."(2)
Farz-ı Kifaye'nin Ayrıntılı Olarak İzahı:
Tebyînu'l-mahârim'de şunlar kayıtlıdır: "Farz-ı kifaye'ye gelince, bu da tıp, hesap, nahiv, lugat, kelam, kıraatler, hadis isnadları, vasiyet ve mirasların taksimi, yazı, beyan, bedi, maani, usul, nasih-mensuh, am-has, nas-zahir ilimleri gibi dünyevi işlerin düzene girmesi noktasında vazgeçilemez olan her ilimdir. Bu saydıklarımızın çoğu, tefsir ve hadis ilimlerinin aletleridir.
Aynı şekilde, haber ve eserlerin ilmi, rical, ricalin isimleri, sahabenin isimleri ve sıfatları, rivayetteki adalet, ravilerin zayıflarını güvenilir olanlarından ayırdedebilmek için hallerini bilme, hayat hikayelerinin ilimleri ve çiftçilik, dokumacılık, siyaset, hacamat yapma gibi temel meslekler de buna dahildir.
İKİNCİSİ: MENDÛB İLİMLER
Mesela fıkıhta ve kalp ilminde yani ahlak ilminde derinleşmek. Kalp/ahlak ilmi, faziletlerin çeşitlerini tanımayı ve nasıl kazanılacağını; kötü huyları öğrenmeyi ve onlardan nasıl kaçınılacağını açıklayan bir ilimdir.
Bu iki ilimde derinleşmek menduptur. Fakat ihtiyaç miktarınca öğrenmek farz-ı ayndır.
İhlas, riya, kendini beğenmişlik, hased gibi ilimleri ve kibir, kıskançlık, kin, düşmanlık, nefret, ihtiras, cimrilik, böbürlenme, hainlik, dalkavukluk, haktan yüzçevirmek, hile ve tuzak, şiddet ve tul-i emel gibi nefsin afetleri hakkındaki ilimleri öğrenmek de –ki bu konular İhyau ulumiddin'in "Rub'u'l-muhlikat" bahsinde geçmektedir- farz-ı ayndır. Konuyla ilgili olarak şunlar söylenmiştir: "Hiçbir insan bu tür afetlerden kendini kurtaramaz. Bu itibarla ihtiyaç duyduğu ölçüde öğrenmesi gerekir. Zira bu huyları ortadan kaldırmak farz-ı ayndır. Bu da ancak söz konusu afetlerin mahiyetlerini, sebeplerini, alamet ve ilaçlarını bilmekle mümkündür. Çünkü şerri bilmeyen kimse, onun tuzağına düşer. Diğer şeri ilimler de yukarıda sözünü ettiğimiz iki ilim gibidir; ihtiyaç ölçüsünde öğrenilmesi farz, derinleşmek ise menduptur.(3)
Dipnotlar
1-İbn Abidin, Reddu'l-Muhtar, I, 42
2-A.g.e, I, 42
3-İbn Abidin, Reddu'l-Muhtar'dan özetle, I, 43
Bu yazıya yorum yazın
Bu yazıya gelen yorumlar.
DİĞER YAZILAR
RAMAZAN AYI, PEYGAMBERİMİZİN AÇIKLAMALARI VE YAPACAKLARIMIZ
Hz. Peygamber (sav) buyurmuşlar ki: إِذا جَاءَ رَمَضَانُ فُتِّحَتْ أَ
GERÇEK MÜMİN VASIFLARINA SAHİP OLMAK
Gerçek bir müminin başlıca vasıfları şunlardır: 1. Azalarını fuzuli işlerden alıkoyma
İSRAİLOĞULLARINA VE BÜTÜN İNSANLIĞA ÇAĞRI
Allah, İsrailoğullarına ve bütün insanlığa sesleniyor:
KURTULUŞUMUZUN DÖRT ESASI
Bil ki, biz insanoğullarının kurtuluşu şu dört şeyi tam olarak yapmakla mümkün olur:
HUZURUN TEMEL KAYNAĞI ALLAH’A İMANDIR-2
1-Kulluğun mühim bir sırrı, gönüllerin büyük bir süruru duadır Hakiki müminler bilir ki,
İMAM TAHÂVÎ’NİN EHL-İ SÜNNET AKİDESİ HAKKINDA BEYANI
İmam Tahâvî, Risaletü’t-Tahâvî adlı muhtasar eserinde İmam-ı Azam Ebû Hanife, Ebû Yusuf
ÇOK TEHLİKELİ BİR SÖZ VE BİR MEDİNE HATIRASI
Kaplıcada sohbet ve muhabbet edenlerden birinin bir sözüne şahid oldum. Adam diyordu ki: “Med
BABA VE ANALARIN ÜZERİNE DÜŞEN VAZİFELER
Şafii alimlerinden Ebu Bekr ed-Dimyâtî, Fethu'l-muîn'in şerhi "İânetü't-tâlibîn" adlı ese
HUZURUN TEMEL KAYNAĞI ALLAH’A İMANDIR-I
Bu asrın yaygın bir hastalığı olan stresin, depresyonun en büyük bir ilacı Tevhid inancıdı
KALBİN ISLAH ŞARTLARI
1. DELİL İLE ALLAH’I TANIMAK Kendi nefsine ve bütün alemdeki nizama bakıp; hiçbir b
EVLENMEDE MUHABBET, ŞEHVET VE ZİNET
“Sevdiğini az sev, olur ki bir gün düşmanın olur, kızdığına az kız, olur ki bir gün dos
- ALLAH’A DAVET EDENLERİN ÖZELLİKLERİ
- TENBİHLER VE TAVSİYELER
- TAZİYE-2
- ÇEŞİTLİ İLİMLERDEN EN ÖNEMLİ MESELELER
- DÜNYA-AHİRET KAVŞAĞINDAKİ İNSANIN KONUMU
- TAZİYE-1
- BEŞ VAKİT NAMAZIN TESBİTİ
- YAKÎN
- SEVİNCİNDEN AĞLAYAN ENGELLİ ÖMER VE ENGELLİLERE MÜSLÜMANCA BAKIŞ
- YALNIZLIĞIN VE MUTSUZLUĞUN İLACI!
- ÇEŞİTLİ MESELELER
- FASIKLAR VE SILA-İ RAHİM
- ÖNEMLİ MESAJLAR İÇEREN BİR DÜĞÜN KONUŞMASI
- MÜSLÜMANLAR ARASINDA HUZURU SAĞLAMANIN FORMÜLÜ
- KÂİNAT DERGÂH, HAK MÜRŞİD ALLAH, HER ŞEY ZİKİRDE, VALLAH VE BİLLAH.
- BAYRAMA GİRERKEN ALMAMIZ GEREKEN İLAÇLAR VEYA İLAÇ GİBİ MADDELER
- KADİR GECESİNDE YAPACAKLARIMIZ VE ÖZEL DUAMIZ
- GÜZEL AHLAK, HUZUR VE BARIŞIN GARANTİSİDİR
- NİYET VE NAZAR
- İLMİN ÇEŞİTLERİ VE İLİM ÖĞRENMENİN HÜKMÜ
- VAAD ETTİKLERİYLE ÜÇ AYLAR
- HİND ULEMA CEMİYETİ VE ÜLKENİN ÖZGÜRLEŞMESİNDEKİ ROLLERİ-3
- BAKARA SURESİNDEKİ ÜÇ ZÜMRENİN ÖZELLİKLERİ
- HİND ULEMA CEMİYETİ VE ÜLKENİN ÖZGÜRLEŞMESİNDEKİ ROLLERİ-2
- İRŞATTA ÇAĞIN GEREKLERİ
- HADİSLERİN DİLİYLE IŞİD
- İLİMLERE TEK GÖZLE BAKMAK
- İRŞAD’DA MUHATABIN DURUMUNU NAZARA ALMAK
- USTALARIN REDDETTİĞİ KÖŞE TAŞI
Hala mı Allah'a tövbe etmezler ve O'ndan bağışlanma istemezler? Allah, çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.
Maide, 74
GÜNÜN HADİSİ
Îmân altmış kadar şu'bedir. Hayâ da îmânın bir şu'besidir.
BUHARİ,KİTÂBÜ'L-ÎMÂN, EBU HUREYRE(r.a.)'dan
SON YORUMLAR
- Ağabeyimizin mektubuna bir maşaallah. Allah, ağabeyimize bizleri de bir hayru...
- Tabii çıktısını alabilirsiniz....
- Selamün aleyküm buradaki derslerin çıktısını almaya izin var mı?...
- Tarihte bu hafta bölümüne Yılı yazılmalı...
- teşekkürler...
- Bilal bey teşekkürler. Fırıncı ağabey Sadrazamlıktan demiş de biz yazark...
- Çok güzel hatıralar Risale-i nur da geçen bazı kısımlara açıklık geti...
- Çok güzel ve ölçülü izahlar oldu. Allah razı olsun....
- S. Halim Paşa Şeyhülislâm değil ki, "Şeyhülislâmlık'dan ayrılacağım"...
- Bu kıymetli eserin dilimize tamamıyla çevrildiğini öğrendim. İlgilenenle...
TARİHTE BU HAFTA
*Genç Osman'ın Yedikule'de Şehid Edilmesi (20 Mayıs 1622) *İbn-i Sina'nın Vefatı(21 Mayıs 1037) *Dandanakan Zaferi (23 Mayıs 1040) *Necip Fazıl'ın Vefatı (25 Mayıs 1983)
ANKET
Sitemizle nasıl tanıştınız?
Yükleniyor...