İş yerinde izin verilen gürültü seviyelerini düzenleyen çok sayıda yönetmelik vardır. Avrupa’da iş yerindeki gürültü 2006/42/EC sayılı AB Direktifi ile, Amerika Birleşik Devletleri’nde ise OSHA standardı 1910.95 Mesleki Gürültüye Maruz Kalma ile düzenlenmiştir. OSHA, Amerika Birleşik Devletleri’nde mesleki sağlık ve güvenliğin uygulanmasından sorumlu federal ajans olan İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetimi’nin (Occupational Safety and Health Administration) baş harflerinden oluşmaktadır. AB direktiflerinde veya OSHA’da belirtilenlerden daha katı ulusal standartları olan ülkeler de vardır.
Kanunlar ve yönetmelikler
AB 2006/42/EC Direktifi ve ABD’de OSHA 1910.95 “Mesleki gürültüye maruz kalma” yönetmelikleri, işyerindeki gürültünün yönetilebilmesine ilişkin yönetmeliklere örnek teşkil eder. OSHA “Mesleki Güvenlik ve Sağlık İdaresi”, ABD’de iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili mevzuatın uygulanmasını sağlamaktan sorumlu federal birim olan “Mesleki Güvenlik ve Sağlık İdaresi”nin kısaltmasıdır. Bazı ülkeler, AB Direktifleri veya OSHA’da belirtilenlerden daha da sıkı ulusal gerekliliklere sahiptir.
AB direktifi kapsamında, özellikle gürültüyü ses kaynağında kontrol altına almak için teknolojik gelişmeler ve olasılıklar ışığında, mümkün olan en düşük gürültü seviyesi için çevresel ihtiyaçlar karşılanmalıdır. Belirtilen kuralların aşılması için, sebeplerin araştırılması gerekir. Eylem planı için bir zaman tablosu formüle edilmeli ve uygulanmalıdır. Gürültüye maruz kalma, pratikte belirtilen değerlerin altında mümkün olabildiği kadar azaltılmalıdır.
Çalışanların aşılan seviyeler ve alınan önlemler hakkında yeterli bilgiyi alması gerekir. Kulak tıkacı takma zorunluluğu ve maruz kalınabilecek işitme kaybı riski hakkında bilgi sağlanmalıdır.
Makine ve teknik ekipman, gürültüyü azaltmak için en son teknik gelişmelere göre dizayn edilmelidir. Gürültü kontrolü ile ilgili teknolojik gelişmeleri izlemek bu nedenle önemlidir. Doğrudan gürültü kaynağındaki gürültünün azaltılması, genellikle en verimli ve en ekonomik yöntemdir.
Gürültüye maruz kalmanın uygulanabilecek en düşük seviyesini belirlerken, gürültünün sınırlandırılması için en son teknik gelişmeleri ve olasılıkları da dikkate almak önemlidir.
AB Direktifi kapsamında, gürültüyü engelleyecek önlemlerin ekonomik fizibilitesi için önceki referanslar artık kullanılabilmektedir. AB Direktifinin bir amacı da, şirketlerin ve ülkelerin zayıf bir çalışma ortamı yoluyla rekabet gücünü artırmasını önlemektir.
Ulusal ve uluslararası düzenlemeler
İşyerindeki gürültü ile ilgili hemen hemen tüm düzenlemeler, gürültüye maruz kalmanın sekiz saat boyunca 85 ila 90 dB(A) Leq arasında bir maksimum ses seviyesi ile sınırlandırılmasını gerektiğini belirtir. Bu sınırlama Uluslararası 1999:1990 ISO standartlarının yönergelerine dayanmaktadır.
Avrupa 2003/10/AT direktifi, işyerindeki gürültüye maruz kalma riskleri ile ilgili maksimum limiti, sekiz saatlik iş günü için 87 dB (A) Leq olarak tanımlar.
ABD, sekiz saatlik bir iş günü için 90 dB(A)’e ve 5 dB(A)’lık bir değişim oranına izin verirken, Fransa, İsveç, Norveç, Yeni Zelanda ve İspanya sekiz saatlik bir iş günü için 85 dB(A)’e ve 3 dB(A)’lık bir değişim oranına izin verir. Değişim oranının 3 dB(A) olması, ses seviyesi 3 dB(A)’yı geçtiği takdirde bir kişinin gürültüye maruz kalabileceği sürenin yarıya inmesi anlamına gelir.
İngiltere’de 2005 iş kanununda gürültü kontrolü, AB Direktifi doğrultusunda, sekiz saat boyunca maruz kalmayı 87 dB (A) Leq ile sınırlandırılmıştır.
Gelişmekte olan ülkeler bilindiği üzere yerel koşullar için herhangi bir büyük hesaplama yapmadan, gelişmiş ülkeler tarafından belirlenen kanun ve yönetmelikleri kabul etmiştir. Örneğin Hindistan 1948’de sekiz saatlik iş gününde gürültüye maruz kalma limitini 90 dB(A) olarak belirlemiştir, ancak Hindistan’daki bütün fabrikalar haftada 6 çalışma gününe sahiptirler. Gürültüye maruz kalma toplamda haftada 48 saattir. Sonuç olarak, toplam maruz kalma süresi gelişmiş ülkelerdeki onaylanmış sınırdan daha yüksektir.
OSHA 1910.95, işyerlerinde gürültüye maruz kalma değerlerini belirler. Limitler, bir işçinin sekiz saatlik bir günde çalışma süresinin ağırlıklı ortalamasına dayanmaktadır. OSHA günde sekiz saat çalışan herkes için izin verilen maruz kalma sınırını (PEL) maksimum 90 dB (A) olarak belirlemiştir. Bu seviyeler 5 dB (A)’lik bir değişme oranı ile uygulanır.
ABD’deki İş Sağlığı ve Güvenliği Ulusal Enstitüsü (NIOSH) bir işçinin maruz kaldığı eşdeğer gürültü seviyesinin işitme hasarı riskini en aza indirmek amacıyla sekiz saatlik iş günü için 85 dB (A) ile sınırlı olması gerektiğini belirtmektedir. Güncellenen literatür çalışmalarına dayanarak, NIOSH, OSHA PEL ile aynı doğrultudaki seviyelerde bile oluşabilecek önemli işitme kayıpları bulmuştur. NIOSH da 3 dB (A)’lik bir artış oranı önerir; böylece 3dB(A)’lık her artış, izin verilen maruz kalma süresini yarıya indirir.
Örnek: OSHA 90 dB(A)’lık gürültü seviyesi için sekiz saatlik maruz kalma süresine izin verirken, 100 dB(A)’e maruz kalmak için sadece iki saat izin vermektedir. NIOSH 85 dB(A)’nın altındaki gürültüye maruz kalmayı sekiz saat ile sınırlandırmayı önerir. 100 dB(A) için ise günlük maruz kalma süresinin on beş dakikadan daha az olmasını önermektedir.
1981 yılında OSHA, imalat sanayindeki işçileri korumak için yeni gereksinimleri yürürlüğe koymuştur. İşçinin sekiz saatlik bir vardiya boyunca 85 dB (A)’lik ya da daha fazla değerde bir ağırlıklı eşdeğer gürültü seviyesine maruz kaldığı durumlarda, işverenin bir işitme koruma programı uygulaması gerekir. İşverenlerin gürültü seviyesini ölçmesi, yıllık işitme testlerini bedava sağlaması, işitme koruması ve alıştırması sağlaması, ek olarak işçilerin, iş uygulamalarını, aletlerini ve ekipmanlarını değiştirerek 85 dB(A)’den daha düşük seviyelere maruz bırakıldıklarından emin olmadıkça, emniyet önlemlerini değerlendirmeleri gerekir.