|zbinlerce Çinli Shenzhen'den Hong Kong'a yüzerek kaçtı. Orada kendilerini daha iyi ekonomik şartların beklediğini düşünmekteydiler. Bu ölüm yolculuğunda onlarca genç boğularak hayatını kaybetti. Deng Xiaoping bu meselenin bir ‘güvenlik' meselesi olarak ele alınıp çözülemeyeceğini savunuyordu, bu ‘ekonomik' bir meseleydi ve Hong Kong'daki refaha sahip olduklarında bu gençlerin ülkelerini terk etmelerine gerek kalmayacaktı. Öyle de oldu, Shenzhen'deki yeni iş olanakları sayesinde Hong Kong'a kaçan pek çok kişi daha sonra Shenzhen'e döndü.


Shenzhenli olmak...
40 yıllık bir şehirde ‘şehir kültürü'nden söz edilebilir mi? Shenzhen'in asıl etkileyici yanı bence bu. İstanbul'da İstanbullu, Roma'da Romalı, Pekin'de Pekinli bulmak, en azından ayırt etmek artık öyle kolay değil; ancak Shenzhen'de yaşayan herkes Shenzhenli olmanın yolunu bulmuş görünüyor. Bu şehirde yaşayan herkesi birbirine bağlayan bir değerler bütünü oluşmuş. Kamusal alan kültürü gelişmiş. Shenzhenli olmak, şehirle kurulan geleneksel aidiyet ve bağların ötesinde, bir şekilde orada bulunmakla ilgili ve şehir sakinlerinin orada bulunma gerekçeleri sıkı sıkıya birbirine bağlı; bu yönüyle Shenzhen bir ‘iş ekosistemi'.