ginzberg ve arkadaşlarının mesleki gelişim kuramı bilgi90'dan bulabilirsiniz
GİNZBERG VE MESLEKİ GELİŞİM KURAMI
Ginzberg ve arkadaşlarına göre meslek seçimi, büyük oranda geri dönülemez bir süreç olarak ve bireylerin istekleriyle buna sağlanan olanakların uzlaşması olarak değerlendirilmektedir. Bu tanıma göre meslek seçiminde üç önemli unsur yer almaktadır. Bunlar: süreç, geri dönülmezlik ve uzlaşma.
Süreç: Meslek kararı vermenin erinlik öncesi başlayıp 10’lu yaşların sonu veya 20’li yaşların başına kadar devam eden zaman diliminde gerçekleştiğini ifade etmektedir.
Geri dönülmezlik: Bu süreç büyük ölçüde geri dönülmezdir. Burada en bağlayıcı unsur zamandır. Yani meslek seçiminde değişiklik yapılmak isteniyorsa bireyin daha önceki eğitimlerini göz ardı ederek yeni seçeceği meslekle ilgili eğitim alması gerekir. Bu eğitim için de ilave zamana ihtiyaç duyulur. Yine bazı psikolojik faktörler (hata yaptığını kabul etmek istememe vb.) ve sosyal faktörler (evlenme vb.) kişinin ilk kararını değiştirmesine engel olabilir.
Uzlaşma: Seçim süreci, daima bireyin istekleri ile ona sağlanan olanaklar arasındaki uzlaşmayı içerir. Aynı zamanda birey ilgileri, yetenekleri ve değerleri arasında bir uzlaşma sağlamak için de çaba harcar. Ginzberg ve arkadaşları, meslek seçiminin billurlaşmasında uzlaşmanın kaçınılmaz olduğunu ileri sürmektedir.
Ginzberk (1972) daha sonra meslek seçiminin geri dönülmez bir süreç olduğunu ve meslek gelişiminin 20’li yaşlarda tamamlandığı görüşünü revize etmiş ve meslek gelişimini şu şekilde tanımlanmıştır: “Meslek seçimi, bireyin meslek hazırlığı, amaçları ve çalışma dünyasının gerçekleri arasında en üst düzeyde uyumu bulmak için yaşam boyu süren bir karar verme sürecidir.”
Ginzberk ve arkadaşları 11 yaşında başlayan ve 17 yaşına kadar devam eden ortalama 6-10 yıl arasında değişen bir süreyi kapsayan kariyer seçim sürecini fantezi (hayal) dönemi, deneme dönemi ve gerçekçi dönem olmak üzere üç ana dönemde incelemektedir. Ayrıca deneme dönemi ve gerçekçi dönem kendi içerisinde alt basamaklara ayrılmaktadır.
Fantezi (Hayal) Dönemi
Ginzberg ve arkadaşlarına göre çocuklar, küçük yaşlardan itibaren meslek tercihlerini açık ve net bir şekilde ifade ederler. Ancak çocuğun bu dönemdeki meslek ilgileri gerçekçi değildir. Çocuklar, istedikleri her mesleği yapabileceklerini inanırlar. Fantezi döneminde çeşitli mesleki roller oyunlar aracılığı ile denenir. Böylelikle çocuğun iş dünyası ile ilgili ilk yargıları oluşmaya başlar. Çocukların oynadıkları oyunlar çocuğun belirli yönlerdeki aktivitelere yönelik ilk tercihlerini yansıtmaktadır. Aynı zamanda çocukların mesleki tercihleri etrafındaki yetişkin rolleri ile özdeşimlerinin bir yansıması da olabilir.
Deneme Dönemi
Bu dönemin başlangıcında, çocuklar neden hoşlanıyorlarsa onu olmak isterler. Ardından yeteneklerini dikkate almaya başlarlar. Çünkü bazı şeyleri diğerlerinden daha iyi yapabildiklerini fark ederler. Daha sonra ise bazı etkinliklere içsel ve dışsal nedenlerle daha fazla önem verdiklerini fark ederler. Bu dönem boyunca çocuklardan ve ergenlerden sırayla “ondan hoşlanıyorum (ilgileri), onda iyiyim (yetenek), bu benim için önemli (değerler) ve bu doğrultuda gitmek istediğimi düşünüyorum (geçici seçimler)” ifadelerini duyarız. Dönemin sonunda da ilgi, yetenek ve değerlerini dikkate alarak mesleki tercihlerini düşünmeye başlarlar.
Gerçekçi Dönem
Ergenliğin sonları ile yetişkinliğin başları arasında yaşanan bu dönem bazı bireylerde daha uzun süre devam edebilmektedir. Bu dönemde bireyler, yetenekleri ile hoşlandıkları ve hoşlanmadıkları şeyler arasında bir bütünlük sağlarlar ve kendi ilgi ve yeteneklerinin, toplumsal değerler ve kişisel değerleri ile uyguna bakarlar
Gerçekçi dönem üç basamaktan oluşur: keşfetme, billurlaşma ve belirleme.
Keşfetme basamağı
Üniversiteye girişte başlar. Genç bu dönemde henüz branşını seçmemiş olup temel bilim eğitimi aldığından yeni yaşantılarla ilgilerinde değişiklikler olabilmektedir. Bireylerin kariyer tercihleri iki ya da üç olasılık üzerinde yoğunlaşmaktadır. Fakat bu tercihler ile ilgili kararsızlıklar, zıt duygular yaşanabilir. Mesleklerin kazanç düzeyi de bu dönemde araştırılır.
Billurlaşma basamağı
Belirli bir kariyer tercihi yapılır Ginzberg’e göre bir öğrenci seçim yapmakta geciktiğinden korkuyorsa veya ebeveyn, öğretmen gibi çevresinde bulunan anahtar figürlerden bir mesleği seçmesi için baskı görüyorsa, mesleğin kendisine uygun olup olmadığını düşünmeden meslek seçimi yapabilir. Bu duruma sahte billurlaşma denir.
Belirleme basamağı
Birey seçtiği bir kariyer ile ilgili profesyonel bir eğitim alır. Yine bu dönemde bireyler işini ve çalışma alanını seçer.
Ginzberg ve arkadaşları kariyer kararı vermede bireysel farklılıklar olduğunu belirtmektedir. Bu farklılığın da iki ana nedeni bulunmaktadır:
Ginzberg Kuramına Yapılan Eleştiriler
Ginzberg’in Kuramının Katkıları
Yazı kaynağı : pdrbirimi.com
Ginzberg’in Gelişim Kuramı
Rehberlik ve Psikolojik Danışma Konu Anlatım Videoları
Bu modelde, meslek seçimi için bireyin gelişim sürecinin izlenmesi ve çeşitli aşamalarda ona yardım edilmesi gerektiği görüşü savunulmaktadır. Bireyin seçtiği mesleğin tesadüfle ilgisi yoktur. Meslek seçimi aniden gerçekleşmez. Meslek gelişimi bir süreçtir. Bu süreç, büyük ölçüde geri dönülmezdir. Seçim süreci daima bir uzmanlaşmayı gerektirir. Gelişim dönemleri:
Geçici dönemdeki ilgi ile fantezi dönemdeki ilgi farklıdır. Fantezi dönemde hoşa giden her şeye yönelme söz konusudur. Geçici dönemdeki ilgi ise bazı etkinliklere daha fazla yakınlık duyma, bazılarında ise uzaklaşma şeklindedir.
3. Gerçekçi dönem: 17 – 22 yaş dönemini kapsayan bireyin özelleşmiş ve şekillenmiş tercihlerine göre gerçekçi kararlar verdiği üçüncü evredir. Birey bu dönemde gerçeğe uygun özel seçimler yapar. Seçimler bir öğrenime ya da iş alanına dönüktür. Meslek seçiminde sırasıyla yetenekler, ilgiler, değerler dikkate alınır. Gerçekçi evrede üç alt aşama vardır.
Araştırma (keşfetme) basamağı: Üniversiteye başlanan zamandır. Birey, meslek seçimi yapabilmek için mesleklerle ilgili veri kaynaklarına ulaşmaya çalışır, iş durumlarını öğrenmek için araştırır.
Billurlaşma basamağı: Bireyin kendini verebileceği mesleği seçmesini etkileyen çok çeşitli faktörleri değerlendirdiği dönemdir. Bu değerlendirmeye bağlı olarak mesleki yönelimlerini özel bir alanla sınırlandırırlar.
Belirleme basamağı: Kararın kesinleşmesi ve özel planlamayı kapsayan aşamadır.
Yazı kaynağı : remcdbcrb.org
REHBERLİK - MESLEKİ REHBERLİK KURAMLARI
Mesleki Rehberlik Kuramları
Mesleki Rehberlik Kuramları ‘nda meslek seçimi belli başlı bir süreçtir.Bireyin meslek seçerken temel özelliklerine göre ortaya farklı kuramlar atılmıştır. Belli başlı kuramları sizlerle beraber inceleyelim.
1. Özellik Faktör Kuramı (Parsons)
Bu kurama göre her birey kendine uygun mesleğe yöneltilirse mutlu ve üretken olarak yaşar.
Birey kendinde özgü özelliklere sahiptir.
Her mesleğinde kendine özgü özellikleri vardır.
Bireyin özelliklerine göre meslek seçimi gerçekleşir.
2. Holland (Kişilik) Kuramı
Holland insanların kişiliklerine göre altı gruba ayırmıştır.Hollanda göre meslek seçilirken dikkate alınacak özellik ” kişilik” tir.
3. Super (Benlik) Kuramı
Süper-men / Süper – ben olarak aklımda kalmıştır. Burada kişinin kendisini nasıl tanımladığı önemli bir noktadır.
a. Büyüme Evresi (0-14): Bireyin kendini tanımaya başladığı dönemdir.Yetenek ve ilgiler önem kazanır.
b. Araştırma Evresi (14-24) : Birey meslekleri araştırmaya başladığı evredir.Burada denemelerde bulunabilir , meslekleri inceleyebilir.
—Deneme (14-17) : Meslekleri denemeye başlar geçici süreler ile.
—Geçiş (17-21) : Mesleki eğitim aldığı evredir.
—Sınama (21-24) : Staj dönemidir , durumu izleyip değerlendirir.
c. Yerleşme Evresi (24-44) : Atanıp çalışmaktır bizim için.
d. Koruma Evresi (44-64) : Üretkenliktir , başarıda zirve yapmak hedeflenir.
e. Çöküş Evresi (64-…) : Emekli olma evresidir.
4. Ginzberg ve Arkadaşlarının Gelişim Kuramı
Ginzberg’e göre meslek seçimi çocukluktan başlamaktadır. Meslek seçiminde geri dönüş yoktur.
a.) Fantezi Dönem (7-11) : Hayal kurma evresidir , büyüyünce çiçekçi olacağım gibi.
b.) Geçici Dönem (11-18) : Kendini tanıma evresidir.
— İlgi (11-12) : hoşlandığı meslek seçilir.
— Yetenek (11-14) : Yeteneklerine göre meslek seçer.
— Değer (15-16) : Kabiliyetlerine göre meslek seçer.
— Geçiş (17-18) : Para , zorluk ve kolaylığa göre meslek seçer.
c.) Gerçekçi Dönem (18-23) : Gerçekçi seçimlerin yapıldığı dönemdir.
— Keşfetme : Meslekleri keşfeder ve o meslekleri yapanlar ile görüşür.
— Billurlaşma : Bazı meslekleri eler ve kalanlar arasında yoğunlaşır.
— Belirleme : Kafasında bir meslek belirler. Kararını verir.
5. Roe (İhtiyaçlar) Kuramı
Soruda bireyin çocukluğundaki bir olaydan anne baba tutumunda bahsediyorsa cevap Roe ‘ dir. Roe meslekler psikolojik ihtiyaçlarımızı karşılayanı seçtiğini savunur. Çocukluk döneminde doyurulmayan ihtiyaçlara göre meslek seçeriz. Roe kelimesi içindeki “O” harfinden Çocukluk kelimesindeki “O” harfi aklınıza gelsin.
6. Gottfredson’un Kuramı
Bilmeniz gereken ek şey bu adam toplumun benimsediği , toplumda yaygın olarak kullanılan meslekleri tercih ettiğidir. Anahtar kelimemiz ” toplum” dur.
KAYNAK: http://kpssdersnotu.com/kategori/egitim-bilimleri/rehberlik/
Yazı kaynağı : sites.google.com
Yorumların yanıtı sitenin aşağı kısmında
Ali : bilmiyorum, keşke arkadaşlar yorumlarda yanıt versinler.