Nevrit, omurilikten çıkan sinirlerin iltihabına verilen addır. Bu sinirler, hem duyu organlarından aldıkları duysal mesajları, hem de kas hareketini sağlayan motor mesajları taşırlar.
Nevritin, enfeksiyonlardan zehirlenmeye kadar uzanan birçok nedeni vardır. Belirtiler iltihaplanmanın şiddetine, etkilenen sinir sayısına ve sinirin türüne (duysal ya da motor) göre değişir. İltihaplanmanın derecesi yalnızca parmak uçlarında uyuşma, solunum kaslarında ilerleyen felç ya da apansızın ortaya çıkan körlük gibi farklı sonuçlar doğurur. Nedenler
Belki de en yaygın nevrit nedeni zedelenmedir. Aşağı yukarı herkes, bazı sabahlar uyandığında, kolunda ya da parmaklarında uyuşukluk hissetmiştir. Bunun nedeni yatış pozisyonuna bağlı olarak koldaki sinirin (daha çok da ulnar sinir) gerilmesi ya da sıkışmasıdır. Sinir normale döndükçe karıncalanma ya da iğne batması gibi duyular uyandırır.
Eğer yaralanmada olduğu gibi zedelenme ciddiyse, bu kez sözü edilen belirtiler daha uzun sürdüğü gibi, kalıcı duyu yitimi ve motor (hareket) işlevlerinde aksama gibi başka belirtiler de görülür. Bazen de sinir, siniri çevreleyen dokunun yaptığı basınç sonucu ezilir. El ayasına giden sinirlerden birinde bu tür sıkışma sık görülür. Daha çok kadınlarda ve tiroit hormonunun yetersiz olduğu durumlarda, özellikle de geceleri elde ağrı ve karıncalanmaya yol açan bir rahatsızlık, “karpal tünel sendromu” adını alır.
Bazı virüsler tarafından oluşturulan bir enjeksiyonda da nevrit apansızın ortaya çıkar ve hızla ilerler. Belirtiler ünce elde ve ayaklarda görülür, ardından gövdeye doğru ilerler ve solunum kasları etkilenir. Söz konusu hastalık, tanımını yapan doktorların adıyla, “Guillain-Barre sendromu” olarak anılır. Bu rahatsızlık kızamık, kızamıkçık, kabakulak, grip, suçiçeği, B hepatiti, enfeksiyoz mononükleoz ve aşıları (özellikle de grip virüsüyle yapılan aşılar) izler.
Geçmişte, evlerde ve endüstri alanında bulunabilen çeşitli zehirler de nevri-te yol açardı. Günümüzde artık, arsenik ve kufşun gibi ağır metallerin bu tür nevrit yapması pek enderdir. Kurşunun, beyaz ve kırmızı boyaların önemli bir bileşenini oluşturduğu zamanlarda, boyaların çocuk oyuncakları gibi eşyalarda kullanımı zehirlenmelere neden olmuştu. Diş çıkarma zamanlarında boyalı oyuncakları ağızlarına alan çocuklarda zehirlenmeye sık rastlanılmaktaydı.
Cıva zehirlenmesi, kırmızı renkte bir deri döküntüsüyle birlikte nevrite yol açar. Bir zamanlar çok kullanılmış olan bir diş temizleme tozunun yanlışlıkla yutulmasının da bu tür bir zehirlenmeye yol açtığı saptanmıştır.
Nevritin belli başlı nedenlerinden biri ise, fazla miktarda ve uzun süre alkol alınmasıdır. Metil alkol göz sinirinde iltihaplanmaya yol açar ve eğer alkol alımı sürdürülürse kalıcı körlükle sonuçlanabilir.
Özellikle Bb B2, B6, B12 vitaminleri olmak üzere B vitaminleri, sinirlerin sağlıklı işlev görmeleri için gerekli, temel maddelerdendir. Bu vitaminler, alınan yiyeceklerde bol miktarda bulunduğundan, yeterince besin alamayanlarda bile ciddi ölçüde vitamin yetersizliğine pek rastlanmaz. Ancak, bazı hastalıklar B vitamini emilimini bozarak, vitamin yetersizliğine yol açabilmektedir. Sözgelimi, tahıllı yiyeceklerde bulunan glüten adlı maddeye karşı bir tür alerji olan çölyak hastalığında vitamin emilimi bozulur. Midede yapılan ve “entrensek faktör”olarak adlandırılan önemli bir maddenin eksikliğinde de B12 vitamini yetersizliği söz konusudur. Bunun sonucu pernisyöz anemi (kansızlık) ve nevrit görülür.
Birden onaya çıkan görme bozuklu-ğu. hatta körlük, gözün ışığa duyarlı ağ-tabakasında sonlanan ve görme algısını sağlayan, görme sinirinin iltihaplanma-sına bağlı olabilir. ‘Optik nevrit” olarak adlandırılan bu durum, multipl skleroz ya da romatoit artritle ilgili bir hastalıktan kaynaklanabilir. Nevrit kanser, böbrek yetmezliği ve romatoit artritt gibi hastalıklarda da görülür.
Kanser tedavisinde kullanılan ilaçlarsa çoğu da büyük dozlarda kullanıldıklarında nevrit yapmaktadır. Verem tedavisinde kullanılan “izoniazid” adlı ilaç ise bedenin bazı B vitaminlerini kullanmasına engel olduğu için nevrite yol açabilmektedir. Bazı antibiyotiklerin de nevrite neden olduğu bilinmektedir.
Tehlikeler
Belli başlı tehlikelerden biri optik nevritin körlükle – sonuçlanmasıdır. Guillain-Barre sendromu da solunum teki riski taşıdığı için tehlikeli olabilir. Solunum teki çok hızlı oluştuğu için, el ve ayaklardan gövdeye doğru ilerleyen bir nevrit vakası, mutlaka hastane bakımı gerektirir. Duyu yitimi, ilgili bölgeyi yanık ya da yaralanmaya yatkın kıldığı için, özel dikkati zorunlu kılar. Tedavi
Tedavi, eğer biliniyorsa, sinirin iltihaplanmasına yol açan temel nedene yönelik olmalıdır. Sıkışan sinirlerin en iyi tedavisi cerrahi girişimdir. Siniri sıkıştıran doku kesilir ve sinir baskıdan kurtarılır.
Tedavide asıl güçlük, nedeninin tam olarak bilinemediği durumlarda doğar. Son araştırmalar, steroit yani kortizonlu ilaçların tedavide, eskiden sanıldığı kadar etkili olmadığını ortaya i
Ancak, görme sinirinin iltihabı olan optik nevrit söz konusu olduğunda, yüksek dozda steroit, görüşün önemli ölçüde korunabilmesini sağlamaktadır Çoğu vakada da, hastanın yeterince B vitamini almasını sağlamak dışında özel bir tedavi uygulanmamaktadır.
İyileşme
Vakaların büyük çoğunluğu bütünüyle iyileşir. Yalnızca virüs enfeksiyonlarını izleyerek oluşmuş nevritlerin iyileşmesi oklukça uzun zaman almakta ya da tam anlamıyla iyileşme olamamaktadır. Metil alkol içilmesine bağlı olarak ortaya çıkan körlük ne yazık ki kalıcıdır. Alkol alışkanlığına (uzın sure boyunca) bağlı periferik nevrit ise, kişi alkol alımına son verdiğinde düzelebilmektedir.