Adorno, Theodor Wiesengrund
Adorno, Theodor Wiesengrund (1903-1969) Frankfurt Toplumsal Araştıımalar Enstitüsü’nün önde gelen üyelerinden olup, İkinci Dünya Savaşı sırasında Amerika’da çalışan ve müttefiklerin zaferinden sonra Batı Almanya’ya geri dönen Adorno, muazzam derecede bilgili ve karmaşık, genellikle anlaşılmaz ve zorlu fikirlere sahip birisiydi.Çalışmaları estetik kuramından edebiyat ve müzik kuramına, genel kültürel eleştiriden sosyal psikolojiye ve felsefeye kadar çok geniş bir alana yayılmıştı.Sosyologlar açısından Adomo’-nun başlıca eseri, bir çalışma grubuyla birlikte kaleme aldığı, otoriteryanizmin psikolojik köklerine inen ampirik ve kuramsal bir inceleme olan (ve çok fazla eleştiriye uğramış) Otoriter Kişilik (The Authoritarian Personality,1950) başlıklı eseriydi.Adorno, modern kültürün karşısında,başından beri *varoluşçuluğım öznelciliğinden ve *pozitivizmin kolay nesnelciliğinden uzak durmaya çalışmış, ama bu tavrı, modern dünyaya daha kötümser gözlerle bakmasına neden olmuştu. Adorno’nun estetik ve kültürel eleştirisi ile felsefesi, giderek özden çok form üzerinde yoğunlaşacaktı: Bir sanat eserinin ya da bir fikirler sisteminin formu, toplumun bizim üzerimize dayattığı sınırlamalar ile çelişkilerin, aynı şekilde yine toplumun önümüze açtığı olanakların en açık dışavurumuydu.Onun zor üslûbu, belki de modern sanayi toplumunun yanlış bütünleşmesi diye gördüğü şeyden kaçınma çabasının ürünüydü. Adorno’nun modernlik görüşünün muhtemelen en net açıklaması, totallik nosyonunun eskiden özgürleştirici bir felsefenin parçasını oluşturduğunu, fakat bu nosyonun geçen yüzyılda totalleştirici bir toplumsal sisteme, gerçek ya da potansiyel bir *totaliter rejime absorbe edildiğini söylediği bir aforizmalar derlemesi olan Minima Moralia’da (1951) bulunabilir. Bilgiyi aramamalı, paradoksu ve belirsizliği vurgulamalıyız; hakikat, en azından geçici olarak, bireyin deneyiminde yatıyor olabilir.Adorno’nun kültürel eleştirisinin örnekleri için Prisms’e (1955), felsefesi için Negative Dialectics’e (1966) bakabilirsiniz. Onun çalışmalarını gösterişçi, anlaşılmaz, kısır bulan ve daha önceki başarısız Marksizmlerden hiç eleştirmeden ödünç fikir almaya başladığını düşünen bir eleştiri metni için Leszek Kolakowski’nin üç ciltlik Main Currents of Marxism’me (1981) bakmanızı öneririz.