1Radyasyonun Biyolojik Etkileri Yrd Doç Dr Zehra Pınar KoçSağlık Hizmetleri Meslek Yüksek OkuluTıbbı Laboratuar Teknikleri
2İyonize radyasyonun moleküler düzeydeki etkileri Direkt etki: moleküller iyonize radyasyona maruz kalır ve ekzite olur.İndirekt etki: su moleküllerinin ayrışmasına neden olur ve serbest radikaller oluşur.Oluşan serbest radikaller moleküllerde hasara neden olur.Özellikle proteinlerde denaturasyona neden olurlar ve lipidler, enzimler ve nükleik asitler gibi maddeleri etkilerler.
3Radyasyonun hücresel düzeyde etkileri En belirgin etkilerinden biri büyümenin baskılanmasıdır.Bu nedenle mitoz hızı yüksek hücreler (tiroid, kemik iliği hücreleri gibi) radyasyonun etkilerinden daha fazla etkilenir.Sinir sistemi hücreleri gibi bölünmeyen hücreler radyasyondan en az etkilenir.Kromozomların kırılmasına, yapışmasına neden olabilir. Bu olaylar mutasyonla sonuçlanabilir.
4Radyasyonun biyolojik sistemler üzerine etkileri Hematopoetik sistem üzerine baskılayıcı etkiÜreme sistemi üzerine geçici veya kalıcı steriliteGastrointestinal sistemde mukozalarda ödem dejenerasyon ve nekroz; sonucunda bulantı, kusma, ishal .. VbDeride ilk olarak eritem, tırnak ve saçlarda değişiklik ve kıllanmada azalma, Yüksek dozlarda ülserler, dermatit .. VbGözde katarakt
5Doza bağlı etkiler; Düşük doz radyasyonun etkileri Genetik etkiler:kromozomlar ve DNA hasarıKanserojenik etkiler: Hiroşima mağdurlarında lösemi, tiroid ve meme kanserleri daha sıkEmbryo ve fetüs üzerine etkiler: İlk 7-10 günde embryonun kaybı, 2-8 hafta en kritik dönem; büyüme geriliği, organ anomalileri, kanser yapıcı etki, 8-40 hafta; duyarlılık azalır ama büyüme geriliği, sinir sistemi üzerine etkiler, neoplastik eğilim.