Bir maddi olmayan kalem için yapılan harcamalar, muhasebeleştirme ölçütlerini taşıyan maddi olmayan duran varlığın maliyetinin bir parçası değilse, gider olarak muhasebeleştirilir.
Bazı durumlarda, gelecekte ekonomik fayda veya hizmet potansiyeli sağlamak amacıyla birtakım harcamalar yapılır. Ancak söz konusu harcamalar sonucunda muhasebeleştirilebilecek herhangi bir maddi olmayan duran varlık veya diğer bir varlık elde edilmez veya oluşturulmaz. Mal ve hizmet alımının söz konusu olduğu durumlarda bu tür harcamalar, mallara erişim hakkının doğduğu ve hizmetler alındığı anda gider olarak muhasebeleştirilir. Gerçekleştiği anda gider olarak muhasebeleştirilen harcamalarla ilgili diğer örnekler şunlardır:
Bir maddi duran varlık kaleminin maliyetine dâhil edilmiş olmadıkça başlangıç maliyetleri (bir tüzel kişiliğin oluşturulması için yapılan yasal ve sekretarya türü maliyetler, faaliyete başlanmasına ilişkin harcamalar, yeni bir tesis veya faaliyet açmak için yapılan harcamalar gibi açılış öncesi maliyetler ya da yeni faaliyetlerin başlatılması, yeni ürün veya süreçlerin oluşturulması için yapılan harcamalar gibi faaliyet öncesi maliyetler),
Eğitim faaliyetlerine ilişkin harcamalar,
Reklam ve promosyon faaliyetlerine ilişkin harcamalar,
Bir kuruluşun kısmen veya tamamen yerinin değiştirilmesi veya yeniden yapılandırılmasına ilişkin harcamalar.
Malların mülkiyeti edinildiği veya tedarik sözleşmesine ilişkin koşullar çerçevesinde malların tesliminin talep edilebildiği anda söz konusu mallara erişim hakkı doğar. Hizmetler ise ifa edildikleri anda alınmış kabul edilir.
Mallara erişim hakkının elde edilmesi öncesinde, maddi olmayan kalem için yapılan peşin ödemeler, muhasebeleştirme ölçütlerini taşıyan maddi olmayan duran varlığın maliyetinin bir parçası ise varlık olarak muhasebeleştirilir. Benzer hüküm, hizmet alımlarında da geçerlidir.
Bu standart gereğince gider olarak muhasebeleştirilen bir maddi olmayan duran varlık ile ilgili harcamalar, daha sonraki bir tarihte maddi olmayan duran varlık maliyetinin bir parçası olarak muhasebeleştirilmezler.
İlk Muhasebeleştirme Sonrasında Değerleme
İlk muhasebeleştirme sonrasında değerleme için maliyet yöntemi veya yeniden değerleme yönteminden birisi muhasebe politikası olarak seçilir. Bir maddi olmayan duran varlığın yeniden değerleme yöntemine göre muhasebeleştirilmesi durumunda, sınıfındaki diğer tüm varlıklar da, aktif piyasaları bulunduğu sürece, aynı yönteme göre muhasebeleştirilir.
Maddi olmayan duran varlıklar sınıfı, faaliyetlerde kullanılan benzer nitelik ve işlevdeki varlıklar grubudur. Maddi olmayan duran varlık sınıfında yer alan kalemler, varlıkların ayrı ayrı seçilerek yeniden değerlemeye tabi tutulmasından ve dolayısıyla mali tablolarda farklı tarihlerdeki maliyet ve değerleri içeren tutarlar olarak raporlanmasından kaçınmak için, o varlık sınıfında yer alan varlıkların tamamı raporlama tarihleri itibarıyla yeniden değerlemeye tabi tutulur.
Maliyet Bedeli Yöntemi
Bir maddi olmayan duran varlık kalemi, mali tablolarda maliyetinden birikmiş itfa tutarları ve varsa birikmiş değer düşüklüğü karşılıkları indirildikten sonraki değeri ile gösterilir.
Yeniden Değerleme Yöntemi
Gerçeğe uygun değeri güvenilir olarak belirlenebilen bir maddi olmayan duran varlık kalemi yeniden değerlenmiş tutarı üzerinden mali tablolarda gösterilir. Yeniden değerlenmiş tutar, yeniden değerleme tarihindeki gerçeğe uygun değerinden, birikmiş amortisman ve birikmiş değer düşüklüğü karşılıklarının indirilmesi suretiyle bulunan değerdir. Yeniden değerlemeler, raporlama tarihi itibariyle gerçeğe uygun değer kullanılarak bulunacak tutarın defter değerinden önemli ölçüde farklı olmasına neden olmayacak şekilde düzenli olarak yapılmalıdır.
Yeniden değerleme yöntemi daha önce varlık olarak muhasebeleştirilmeyen maddi olmayan duran varlıkların yeniden değerlenmesine veya maddi olmayan duran varlıkların ilk muhasebeleştirmesinde maliyet tutarı dışında bir tutardan muhasebeleştirilmelerine izin vermez.
Varlığın ilk muhasebeleştirilmesinde kullanılacak yöntem maliyet bedeli yöntemidir. Yeniden değerleme yöntemi, varlığın maliyeti üzerinden ilk muhasebeleştirilmesinden sonra uygulanır. Ancak, ilgili varlığın, sürecin belli bir noktasına kadar muhasebeleştirilme ölçütünü karşılamamış olması nedeniyle maddi olmayan duran varlık maliyetinin sadece bir parçasının varlık olarak muhasebeleştirilmiş olması durumunda, yeniden değerleme yöntemi ilgili varlığın tamamına uygulanabilir. Ayrıca yeniden değerleme yöntemi, bedelsiz bir şekilde sahip olunan bir maddi olmayan duran varlığa da uygulanabilir.
Bir maddi olmayan duran varlık için aktif bir piyasanın varlığı sıkça rastlanılan bir durum değildir. Örneğin, serbestçe elden ele dolaşabilen lisanslar ve üretim kotaları için aktif bir piyasa mevcut olabilir. Ancak, markalar, müzik ve film yayınlama hakları, patentler ve ticari başlıklar açısından, söz konusu varlıklar benzersiz olduğundan, aktif bir piyasa genellikle mevcut olmaz. Bu nedenlerden ötürü, bir varlık için ödenen fiyat bir diğerinin gerçeğe uygun değeri açısından yeterli kanıt sağlamayabilir. Ayrıca fiyatlar çoğu kez kamuoyuna da açık değildir.
Yeniden değerleme işlemlerinin sıklığı, yeniden değerlenen maddi olmayan duran varlıkların gerçeğe uygun değerlerindeki değişmelere bağlıdır. Yeniden değerlenen varlığın gerçeğe uygun değerinin, defter değerinden önemli ölçüde farklılaşması durumunda, varlık için yeniden değerleme yapılması gerekir. Gerçeğe uygun değerleri önemli değişiklikler göstermeyen maddi olmayan duran varlıklar için her yıl değerleme yapılması gerekli değildir.
Bir maddi olmayan duran varlık kalemi yeniden değerlemeye tabi tutulduğunda, yeniden değerleme tarihindeki birikmiş itfa payları aşağıdaki yöntemlerden birine göre işleme tabi tutulur:
İtfa payları varlığın brüt defter değerindeki değişiklikle orantılı olarak düzeltilir ve böylece yeniden değerleme sonrasındaki varlığın defter değeri yeniden değerlenmiş tutarına eşit olur,
İtfa payları varlığın brüt defter değerinden indirilir ve net tutar yeniden değerleme sonrasındaki değere getirilir.
Yeniden değerlemeye tabi tutulmuş maddi olmayan duran varlık sınıfında yer alan varlığın, aktif bir piyasasının olmaması sebebiyle yeniden değerlenmeye tabi tutulamaması durumunda, bu varlıklar, maliyet bedelinden birikmiş itfa payları ve değer düşüklüğü kayıpları düşülerek izlenir.
Yeniden değerlemeye tabi tutulmuş bir maddi olmayan duran varlığın gerçeğe uygun değerinin artık aktif bir piyasa referans alınmak suretiyle tespit edilemiyor olması durumunda, ilgili varlığın defter değeri en son yeniden değerleme tarihindeki aktif piyasa referans alınarak hesaplanmış yeniden değerlenmiş tutarından daha sonra ayrılan tüm birikmiş itfa payları ve değer düşüklüğü kayıpları düşülmek suretiyle hesaplanır.
Yeniden değerlenmiş bir maddi olmayan duran varlık için bundan böyle aktif bir piyasanın mevcut olmaması, söz konusu varlığın değer düşüklüğüne uğramış olabileceğini ve nakit üretmeyen varlıklarda değer düşüklüğü ile ilgili standarda göre teste tabi tutulması gerektiğini gösterebilir.
Daha sonraki bir ölçüm tarihinde ilgili varlığın gerçeğe uygun değerinin aktif bir piyasa referans alınarak belirlenebilmesi durumunda, yeniden değerleme yöntemi bu tarihten itibaren uygulanır.
Bir maddi olmayan duran varlığın defter değeri yeniden değerleme sonucunda artmışsa, bu artış doğrudan özkaynak hesap grubunda yeniden değerleme fonu adı altında toplanır. Ancak, bir yeniden değerleme değer artışı, aynı varlığın daha önce fazla ya da açık ile ilişkilendirilmiş bulunan yeniden değerleme değer azalışını karşıladıktan sonra gelir olarak muhasebeleştirilir.
Bir maddi olmayan duran varlığın defter değeri yeniden değerleme sonucunda azalmışsa, bu azalma fazla ya da açık hesap grubunda muhasebeleştirilir. Ancak, bu azalış varlıkla ilgili olarak yeniden değerleme fazlasındaki her tür alacak bakiyesi ölçüsünde yeniden değerleme fazlası azaltılarak muhasebeleştirilir.
Net varlık/özkaynaklarda gösterilen yeniden değerleme değer artışının bir kısmı veya tamamı, ilgili varlık muhasebe kayıtlarından çıkarıldığı zaman doğrudan birikimli fazla ya da açığa aktarılabilir. Varlığın kullanımdan çekilmesi veya elden çıkarılması durumunda, maddi duran varlıkla ilgili fazlanın tamamı veya bir kısmı aktarılabilir ya da değer artışının bir kısmı, varlık kullanıldıkça da aktarılabilir. Bu durumda, aktarılan değer artışı, varlığın yeniden değerlenmiş defter değeri üzerinden hesaplanan itfa payı ile orijinal maliyeti üzerinden hesaplanan itfa payı arasındaki fark kadar olur. Yeniden değerleme değer artışından geçmiş yıl fazlasına aktarım fazla ya da açık üzerinden yapılamaz.
Faydalı Ömür
Bir maddi olmayan duran varlığın faydalı ömrünün belirli mi yoksa belirsiz mi olduğu ve eğer belirli ise, bunun süresi veya kendisini oluşturan ürün veya benzeri birimlerin sayısı değerlendirilir. Varlığın net nakit girişi sağlaması beklenilen süre için öngörülebilir bir sınır olmaması durumunda, maddi olmayan duran varlık belirsiz faydalı ömre sahip olarak değerlendirilir.
Bir maddi olmayan duran varlığın muhasebeleştirilmesinde faydalı ömrü dikkate alınır. Belirli bir faydalı ömre sahip bir maddi olmayan duran varlık itfaya tabi iken, belirsiz faydalı ömürlü bir maddi olmayan duran varlık itfaya tabi olmaz.
Bir maddi olmayan duran varlığın faydalı ömrünün belirlenmesinde, aşağıdakiler de dâhil olmak üzere birçok unsur dikkate alınır:
Varlığın beklenilen kullanım süresi ve etkin olarak kullanılıp kullanılamayacağı,
Varlığa özgü ürün yaşam süresi ve benzer varlıklara ilişkin faydalı ömür tahminleri,
Teknik, teknolojik, ticari veya diğer kullanımdan kaldırılma nedenleri,
Varlığın içinde bulunduğu sektörün durumu ve varlıktan sağlanan ürün veya hizmetlere ilişkin pazar talebindeki değişiklikler,
Rakiplerden veya potansiyel rakiplerden beklenilen eylemler,
Varlıktan beklenilen gelecekteki ekonomik faydaları veya hizmet potansiyelini sağlamak için gerekli bakım harcamalarının düzeyi ile bu düzeye ulaşma kapasite ve niyeti,
Varlık üzerindeki kontrol süresi ve varlığın kullanımı ile ilgili yasal ve benzeri sınırlamalar,
Varlığın faydalı ömrünün, sahip olunan diğer varlıkların faydalı ömürlerine bağımlı olup olmadığı.
“Belirsiz” terimi “sonsuz” anlamına gelmez. Bir maddi olmayan duran varlığın faydalı ömrü sadece, ilgili varlıktan beklenen performansı sağlamak ve devam ettirmesi için gerekli olan gelecekte yapılacak bakım harcamalarının düzeyini ve idarenin bu düzeye ulaşma kapasite ve niyetini yansıtır.
Teknolojide meydana gelen hızlı değişimler nedeniyle, bilgisayar yazılımları ve diğer birçok maddi olmayan duran varlık teknolojik açıdan eskime tehdidi altındadır. Bu nedenle, faydalı ömürlerinin kısa olması muhtemeldir.
Bir maddi olmayan duran varlığın faydalı ömrü çok uzun, hatta belirsiz olabilir. Belirsizlik, bir maddi olmayan duran varlığın faydalı ömrünün tahmininde ihtiyatlılık ilkesinin uygulanmasını gerektirir; ancak gerçekçi olmayacak kadar kısa bir ömrün seçilmesini gerektirmez.
Sözleşmeden doğan haklar veya diğer yasal haklar dahil bağlayıcı anlaşmalardan kaynaklanan bir maddi olmayan duran varlığın faydalı ömrü, bağlayıcı anlaşmanın geçerlilik süresini aşamaz, ancak kullanılması beklenen süreye bağlı olarak daha kısa olabilir. Sözleşmeden doğan hakların veya diğer yasal hakların yenilenmesi mümkün sınırlı bir zaman için devralınmış olmaları durumunda, sadece, yenileme işleminin önemli maliyetler yüklenmeden yapılacağına dair kanıt bulunduğu takdirde, söz konusu yenileme dönemi (dönemleri) ilgili maddi olmayan duran varlığın faydalı ömrüne dahil edilir.
Bir maddi olmayan duran varlığın faydalı ömrünü etkileyen ekonomik, politik, sosyal ve yasal etkenler olabilir. Ekonomik, politik veya sosyal etkenler, gelecekte edinilecek ekonomik faydaların veya hizmet potansiyelinin süresini belirler. Yasal etkenler ise, söz konusu faydalara veya hizmet potansiyeline olan erişim süresini sınırlayabilir. Faydalı ömür, bu etkenler tarafından belirlenen sürelerden kısa olanıdır.
Diğer hususların yanı sıra, aşağıdaki etkenlerin de mevcudiyeti, bağlayıcı anlaşmaların önemli bir maliyet oluşmadan yenilenebileceğini gösterir:
Geçmiş deneyimlere dayanan, bağlayıcı anlaşmaların (sözleşmeden doğan haklar veya diğer yasal haklar dahil) yenileneceğine dair kanıtların olması,
Yenileme için gerekli koşulların bulunması,
Yenileme işlemi sonucunda elde edilecek gelecekteki ekonomik faydalar veya hizmet potansiyeli ile karşılaştırıldığında, yenileme maliyetinin önemsiz olması.
Yenileme işlemi sonucunda elde edilecek gelecekteki ekonomik faydalar veya hizmet potansiyeli ile karşılaştırıldığında, yenileme maliyetinin önemli olması durumunda, söz konusu yenileme maliyeti, yeni bir maddi olmayan duran varlığın elde edilmesine ilişkin yenileme tarihindeki maliyeti gösterir.
Belirli Faydalı Ömre Sahip Maddi Olmayan Duran Varlıklar
İtfa Süresi ve İtfa Yöntemi
Belirli faydalı ömre sahip bir maddi olmayan duran varlığın itfaya tabi tutarı faydalı ömrü boyunca sistematik olarak dağıtılır. İtfa işlemi, varlığın kullanıma hazır olduğu, yani, yönetimin amaçladığı şekilde faaliyet gösterebilmesi için gereken konum ve durumda olduğunda başlatılır. İtfa işlemi, ilgili varlığın satış amaçlı elde tutulan varlık olarak sınıflandırıldığı ya da satış amaçlı elde tutulan varlık grubuna dahil edildiği tarih ile elden çıkarıldığı tarihten erken olanı itibariyle durdurulur. Kullanılan itfa yöntemi, varlıktan beklenilen gelecekteki ekonomik faydalar veya hizmet potansiyelinin kullanılma şeklini yansıtır. Söz konusu yöntemin güvenilir bir şekilde belirlenememesi durumunda, normal itfa yöntemi kullanılır. Her dönemin itfa maliyeti, bu veya diğer standartlarda başka bir varlığın defter değerine dahil edilmesine izin verilmedikçe ya da aksine bir hüküm bulunmadıkça, fazla ya da açıkta muhasebeleştirilir.
Bir varlığın itfaya tabi tutarının faydalı ömrüne sistematik olarak dağıtılması için birçok itfa yöntemi kullanılabilir. Bu yöntemler arasında; normal itfa yöntemi, azalan bakiyeler yöntemi ve üretim birimi yöntemleri sayılabilir. Kullanılacak yöntem, varlıktan elde edilmesi beklenen gelecekteki ekonomik faydaların veya hizmet potansiyelinin tahmin edilen kullanım şekillerine göre belirlenir ve bir değişiklik olmadıkça, ilgili yöntem dönemden döneme tutarlı bir şekilde uygulanır.
İtfa payları genellikle fazla ya da açıkta muhasebeleştirilir. Ancak, bazen, varlıktan beklenilen gelecekteki ekonomik faydalar veya hizmet potansiyeli, diğer varlıkların üretiminde kullanılır. Bu durumda, itfa payları diğer varlıkların maliyetinin bir parçasını oluşturur ve defter değerlerine eklenir. Örneğin, üretim sürecinde kullanılan maddi olmayan duran varlıkların itfa payları, stokların defter değerine eklenir.
Kalıntı Değer
Belirli faydalı ömre sahip bir maddi olmayan duran varlığın kalıntı değeri, aşağıdaki durumlar dışında sıfır kabul edilir:
Üçüncü bir şahıs, ilgili varlığı faydalı ömrünün sonunda satın alacağını taahhüt etmiştir veya
Varlığın aktif bir piyasası mevcuttur veya faydalı ömrünün sonunda böyle bir piyasanın olması muhtemeldir ve kalıntı değer bu piyasa aracılığıyla belirlenebilir.
Belirli faydalı ömre sahip varlığın itfaya tabi tutarı, kalıntı değeri düşüldükten sonra belirlenir. Sıfırdan farklı bir kalıntı değer, maddi olmayan duran varlığın faydalı ekonomik ömrü bitmeden elden çıkarılmasının planlandığı anlamına gelir.
Bir varlığın kalıntı değerinin tahmininde, faydalı ömrünün sonuna gelmiş ve aynı koşullar altında kullanılmış benzer bir varlığın elden çıkarılması durumunda, satış tarihinde geçerli fiyatlar kullanılarak hesaplanan geri kazanılabilir tutar esas alınır. Kalıntı değer en azından her raporlama tarihinde tekrar gözden geçirilir. Varlığın kalıntı değerlerindeki değişim muhasebe politikaları, muhasebe tahminlerinde değişiklikler ve hatalarla ilgili standart uyarınca muhasebe tahminlerindeki değişiklik kapsamında değerlendirilir.
Bir maddi olmayan duran varlığın kalıntı değeri, varlığın defter değerine eşit ya da daha yüksek bir tutara yükselebilir. Böyle bir durumda, varlığın kalıntı değeri sonradan defter değerinin altına düşmedikçe ve düşene kadar, varlığın itfa payı sıfırdır.
İtfa Süresi ve İtfa Yönteminin Gözden Geçirilmesi
Belirli faydalı ömre sahip bir maddi olmayan duran varlığın itfa süresi ve itfa yöntemi, her raporlama döneminde gözden geçirilir. Varlığın beklenilen faydalı ömrünün önceki tahminlerden farklılık göstermesi durumunda, itfa süresi buna göre değiştirilir. Varlıktan beklenilen gelecekteki ekonomik faydaların veya hizmet potansiyelinin kullanım şeklinde bir değişiklik olması durumunda, itfa yöntemi söz konusu değişikliği yansıtmak için değiştirilir. Bu tür değişiklikler, muhasebe tahminlerindeki değişiklikler kapsamında değerlendirilir.
Bir maddi olmayan duran varlığın faydalı ömür tahmininin zaman içinde geçerliliğini kaybetmesi durumu ortaya çıkabilir. Örneğin, değer düşüklüğü kaybının muhasebeleştirilmesi itfa süresinin değiştirilmesi gerektiğini gösterebilir.
Bir maddi olmayan duran varlıktan edinilmesi beklenen ekonomik faydaların veya hizmet potansiyelinin mahiyeti ve şekli zaman içinde değişebilir. Bu durumda itfa yöntemi söz konusu değişikliği yansıtmak için değiştirilir.
Belirsiz Faydalı Ömre Sahip Maddi Olmayan Duran Varlıklar
Belirsiz faydalı ömre sahip bir maddi olmayan duran varlık itfa edilmez.
Belirsiz faydalı ömre sahip bir maddi olmayan duran varlığın değer düşüklüğüne uğramış olabileceğine ilişkin belirti olduğu her raporlama tarihinde, defter değeri ile geri kazanılabilir hizmet tutarı kıyaslanarak değer düşüklüğüne uğrayıp uğramadığı tespit edilir.
Faydalı Ömür Değerlendirmelerinin Gözden Geçirilmesi
İtfaya tabi olmayan bir maddi olmayan duran varlığın faydalı ömrü, olay ve koşulların, söz konusu varlık için takdir edilen belirsiz faydalı ömrü halen desteklemeye devam edip etmediğini belirlemek için her raporlama döneminde gözden geçirilir. Koşulların bunu desteklememesi durumunda, faydalı ömrün belirsizden belirliye değişimi, muhasebe tahminlerinde meydana gelen bir değişiklik olarak değerlendirilir.
Defter Değerinin Geri Kazanılabilme Durumu – Değer Düşüklüğü Kaybı
Bir maddi olmayan duran varlığın değer düşüklüğüne uğrayıp uğramadığının belirlenmesinde, değer düşüklüğüne ilişkin standartların hükümleri uygulanır.
Muhasebe Kayıtlarından Çıkarma
Bir maddi olmayan duran varlık, aşağıdaki durumlarda muhasebe kayıtlarından çıkarılarak mali durum tablosu dışında bırakılır:
1) Elden çıkarıldığında,
2) Kullanımından ya da elden çıkarılmasından gelecekte ekonomik fayda veya hizmet sunumu potansiyeli beklenmediği durumlarda.
Bir maddi olmayan duran varlık kaleminin muhasebe kayıtlarından çıkarılarak mali durum tablosu dışı bırakılmasından doğan kazanç veya kayıp, fazla veya açıkta gösterilir. Kiralamalarla ilgili standart kapsamında gerçekleşen satış ve geri kiralama işlemlerine söz konusu standart hükümleri uygulanır.
Bir maddi olmayan duran varlık kaleminin elden çıkarılması satış, finansal kiralama veya bağış gibi çeşitli yollarla gerçekleşebilir. Elden çıkarma tarihinin belirlenmesinde, bedel karşılığında yapılan faaliyetlerden edinilen gelirlere ilişkin standartta yer alan malların satışından sağlanan gelir/getirinin muhasebeleştirilmesine ilişkin ölçütler uygulanır. Kiralamalarla ilgili standart kapsamında gerçekleşen satış ve geri kiralama işlemlerine söz konusu standart hükümleri uygulanır.
Bu standartta belirtilen muhasebeleştirme ilkesine göre maddi olmayan duran varlık kaleminin bir parçasının yenilenme maliyetinin bir başka varlığın defter değerine ilave edilmesi durumunda, yenilenen parçanın defter değeri muhasebe kayıtlarından çıkarılır. Yenilenen parçanın defter değerinin belirlenmesi mümkün değilse, yenileme maliyeti, yenilenen parçanın alındığında ya da inşa edildiğindeki maliyetinin bir göstergesi olarak kullanılabilir.
Bir maddi olmayan duran varlık kaleminin elden çıkarılması nedeniyle ortaya çıkan alacaklar başlangıçta gerçeğe uygun değeri ile muhasebeleştirilir. Tahsilat ertelenmişse, nakit fiyatı veya nakit fiyatının eşdeğeri ile muhasebeleştirilir. Alacağın nominal değeri ile nakit fiyatı veya nakit fiyatının eşdeğeri arasındaki fark, bedel karşılığında yapılan faaliyetlerden edinilen gelirler hakkında standarda göre alacak üzerindeki bileşik getiriyi yansıtacak şekilde faiz geliri olarak mali tablolarda gösterilir.
Belirli faydalı ömre sahip bir maddi olmayan duran varlığın daha fazla kullanılmayacak olması durumunda, söz konusu varlık tamamen itfa edilmedikçe veya ilgili standartlara göre satış amaçlı elde tutulan olarak sınıflandırılmadıkça, itfa işlemi durdurulmaz.
Açıklamalar
Genel
Maddi olmayan duran varlıklar, kuruluş içi oluşturulanlar ve diğerleri şeklinde ayrımı yapılmak suretiyle sınıflandırılır ve her bir maddi olmayan duran varlık sınıfı için aşağıdaki açıklamalar yapılır:
Faydalı ömrün belirli mi yoksa belirsiz mi olduğu; belirli ise faydalı ömür veya kullanılan itfa oranı,
Belirli faydalı ömre sahip maddi olmayan duran varlıkların itfa yöntemi,
Dönem başı ve sonundaki brüt defter değeri ile birikmiş itfa payları (birikmiş değer düşüklüğü kayıplarıyla birlikte),
Maddi olmayan duran varlıkların itfa paylarının dahil edildiği mali performans tablosu kalemleri,
Dönem başı ve dönem sonu defter değerlerinin aşağıdaki detayları içeren mutabakatı:
Kuruluş içerisinde oluşturulanlar, dışarıdan edinilenler ve kuruluş birleşmelerinden elde edilenler ayrı ayrı belirtilmek suretiyle maddi olmayan duran varlıklara ilaveler,
İlgili standardına göre satış amaçlı elde tutulan olarak sınıflandırılan varlıklar ve diğer elden çıkarma işlemleri,
Dönem içinde, varsa, yeniden değerlemelerden kaynaklanan artış ve azalışlar,
Dönem içinde, varsa, fazla ve açıkta muhasebeleştirilen değer düşüklüğü kayıpları,
Dönem içinde fazla ve açıkta muhasebeleştirilen değer düşüklüğü kayıplarından, varsa, yapılan iptaller,
Dönem içinde muhasebeleştirilen itfa payları,
Değişik para birimlerine göre hazırlanan mali tabloların, sunumda kullanılan para birimine çevrilmesinden kaynaklanan net kur farkları,
Dönem içinde defter değerinde meydana gelen diğer değişiklikler.
Maddi olmayan duran varlık sınıfı, benzer nitelikte olan ve kuruluşun benzer faaliyetlerinde kullanılan bir varlık grubudur. Aşağıdakiler farklı sınıflara örnektir. Bu sınıflar mali tablo kullanıcılarının daha iyi bilgilenmelerine yönelik olarak daha detaylı veya genel sınıflarda izlenebilir:
Markalar,
Ticari başlıklar ve yayın hakları,
Bilgisayar yazılımları,
Lisans ve imtiyazlar,
Telif hakları, patent ve diğer endüstriyel sahiplik hakları, hizmet ve kuruluş hakları,
Reçeteler, formüller, modeller, tasarımlar ve prototipler,
Geliştirilme aşamasında olan maddi olmayan duran varlıklar.
Değer düşüklüğüne uğramış maddi olmayan duran varlıklar için değer düşüklüğüyle ilgili standartlara göre ek açıklama yapılır.
Muhasebe politikaları, muhasebe tahminlerindeki değişiklikler ve hatalar hakkındaki standart hükümleri uyarınca, cari dönemde önemli etkisi olan ya da sonraki dönemlerde etkisi olması beklenen muhasebe tahminlerindeki değişikliklerin niteliği ve etkileri açıklanır. Maddi olmayan duran varlıklar için böyle bir açıklama; faydalı ömür değerlendirmeleri, itfa yöntemi veya kalıntı değere ilişkin tahminlerdeki değişikliklerden kaynaklanabilir.
Aşağıdaki hususlarda açıklama yapılır:
Belirsiz faydalı ömre sahip bir maddi olmayan duran varlık açısından, varlığın defter değeri ve belirsiz faydalı ömür değerlendirmesini destekleyen nedenler ve bunların belirlenmesinde önemli rol oynayan faktörler,
Mali tablolar için önemli olan herhangi bir maddi olmayan duran varlığın defter değeri ve kalan itfa dönemine ilişkin açıklama,
Bedelsiz edinilen ve başlangıçta gerçeğe uygun değerinden muhasebeleştirilen maddi olmayan duran varlıklarla ilgili aşağıdaki bilgiler:
Başlangıçta muhasebeleştirilen gerçeğe uygun değer,
Defter değerleri,
Muhasebeleştirildikten sonra maliyet yöntemiyle mi yoksa yeniden değerleme yöntemiyle mi ölçüldükleri.
Kullanım hakkı sınırlanmış ve borç karşılığında teminat olarak verilmiş maddi olmayan duran varlıklar ve defter değerleri,
Maddi olmayan duran varlıkların edinimi karşılığında sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerin tutarı.