ADVERB CLAUSES OF TIME (WHEN & WHILE)
When, while, after, before, as soon as gibi kelimeler zarf cümleciği (adverb clause) oluştururken kullanabileceğimiz yapılardandır. Zarf cümlecikleri bir cümlede bir eylemin ne zaman yapıldığını belirtmek amacıyla kullanılabilir. Bu konu anlatımında when ve while ile yapılan zaman bildiren zarf cümleciklerine yer verilecektir.
WHEN
When, kullanıldığı cümleciğe -dığında veya -dığı zaman anlamını verir. When, temel cümlede anlatılan eylem devam ederken gerçekleşen diğer bir eylemi anlatmak için kullanılır. When, present simple, present continuous, past simple ve past continuous gibi zamanlarla birlikte duruma göre kullanılabilir. When‘li cümlelerde zaman uyumu çok önemlidir. Aşağıdaki when‘li cümlelerin formüllerine göz atalım.
When + Present Simple, +Present Simple
Bu tip cümlelerde hem when’in olduğu cümlecik hem de ana cümle present simple olur. Her iki tarafın da geniş zaman olması nedeniyle genel geçer ve bilimsel durumlarda kullanılır. Bir bakıma if clause type 0 kullanımına benzer.
When you boil water, it evaporates. (Suyu kaynattığınızda buharlaşır.)
When the sun goes down, it gets dark. (Güneş battığında, hava kararır.)
Not: Adverb clause, ana cümlenin sonuna getirilirse virgül kullanılmaz:
It gets dark when the sun goes down.
When cümleciği, emir cümleleri (imperative) ile kullanılabilir.
Don’t disturb me when I do my homework. (Ödevimi yaparken beni rahatsız etme.)
Listen to the teacher when he teaches something. (Öğretmen bir şey öğretirken onu dinle.)
When + Present Simple, +Must/May/Should
When cümleciği, must, may, should gibi modal ifadelerle de kullanılabilir.
You should be careful when you drive a car. (Araba sürerken dikkatli olmalısın.)
When + Present Simple, +Future Simple (Will)
When cümleciği present simple iken, ana cümlenin zamanı duruma göre future tense (will) olabilir.
When he graduates from the university, he will start working at my company. (O, üniversiteden mezun olduğunda benim şirketimde çalışmaya başlayacak.)
When you come home, I will tell you the matter. (Sen eve geldiğin zaman meseleyi sana izah edeceğim.)
When + Present Perfect, +Present Simple/Future Simple
When cümleciğinin olduğu kısımda present perfect tense kullanılırsa, ana cümlenin zamanı duruma göre future tense veya present simple olabilir.
When you have finished the project, you will have enough time to get relaxed. (Projeyi bitirdiğin zaman, dinlenmeye yeteri kadar vaktin olacak.)
When + Past Simple, +Past Simple
Geçmişte aynı anda veya ardı ardına yaşanan iki eylem when’li cümle ile ifade edilebilir. Cümlede her iki tarafta da past simple kullanılır.
When I came home late, my mother scolded me. (Eve geç geldiğimde annem beni azarladı.)
Açıklama: Eve geç gelme ve azarlama eylemleri aynı esnada veya birbiri ardına gerçekleşmektedir. Bu nedenle her iki tarafta da past tense kullanılmıştır.
When she saw a monster in her dream, she woke up with a start. (Rüyasında canavar gördüğünde sıçrayarak uyandı.)
Alexander Twilight became the first black man to earn a baccalaureate in the United States when he graduated from the college in 1823. (Alexander Twilight, 1823’te üniversiteden mezun olduğunda, Amerika Birleşik devletlerinde fakülte diploması kazanan ilk siyahi kişi olmuştur.)
Mozart wrote his first symphony when he was eight years old. (Mozart, sekiz yaşındayken, ilk senfonisini yazdı.)
Charles Dickens left school and worked in a factory when his father was incarcerated in prison. (Charles Dickens, babası hapsedildiğinde okulu terk etti ve fabrikada çalıştı.)
When + Past Simple, +Past Continuous
Geçmişte kısa süreli bir olay gerçekleştiği sırada, o esnada uzun süreli başka bir eylem devam ediyorsa bu formül kullanılır.
When I came home,… (Eve geldiğimde…)
…my mother was washing the dishes. (annem bulaşıkları yıkıyordu.)
Açıklama: “coming home” (eve gelme) anı gerçekleştiğinde “washing the dishes” (bulaşık yıkama) eyleminin uzun süredir devam ediyor olduğu görülmektedir. Kısa süreli eylemin ifade edildiği cümlecikte when + past simple kullanılır; uzun süreli eylemin ifade edildiği ana tümcede ise past continuous kullanılır.
WHILE
While, İngilizcede bulunduğu cümleciğe -iken anlamını verir. While kullanırken zaman uyumuna dikkat etmek gerekir. Aşağıdaki formülleri inceleyelim.
While + Past Continuous, + Past Simple
Geçmişte devam etmekte olan bir eylem esnasında, kısa süreli bir eylem gerçekleştiyse bu formül kullanılır. Devam etmekte olan uzun süreli eylem while + past continuous ile ifade edilir. Kısa süreli veya anlık eylem ise past simple ile ifade edilir.
While my mother was washing the dishes,… (Annem bulaşıkları yıkıyorken,…)
…I came home. (…ben eve geldim.)
Açıklama: “washing the dishes” (bulaşık yıkama) eylemi uzun süredir devam ederken, “coming home” (eve gelme) anı gerçekleşmiştir. Uzun süreli veya devamlılık gösteren eylemin bulunduğu kısımda while + past continuous kullanılır; kısa süreli eylem ise past tense ile ifade edilir.
While + Past Continuous, + Past Continuous
Geçmişte birbirine paralel uzun süreli iki olay gerçekleşiyorsa bu formül kullanılır. Her iki tarafta da past continuous kullanılır.
While my mother was washing the dishes…. (Annem bulaşıkları yıkıyorken,…)
….my father was reading newspaper. (…babam gazete okuyordu.)
Açıklama: Uzun süreli veya devamlılık gösteren iki eylem veya etkinlik bir birine paralel devam ettiği için cümlenin her iki tarafında da past continuous tense kullanılır.
NOT: Adverb clause when & while konu anlatımı henüz bitmemiştir. Devamı gelecek…