4 dak.
Geçen günkü yazının sonunda, "Kesinlikle uygardılar ama modern değildiler" dedim
Çünkü, uygarlık, Modernizm'den ibaret değildir. Nasıl ki günümüzde "Post Modern" uygarlıktan bahsederseniz, tabii ki "Pre Modern" yani modernizm öncesi uygarlıklar da vardı, var da
İş bu noktaya gelince, sorulması gereken bir soru var: Nedir modernizm? Nerden doğmuştur?
Modernizm ve onun öncülü Aydınlanma, Katolik Ahlâk anlayışı ile çatışıp galip gelen Protestan Ahlâk'ının sonucudur. Şimdi bir gazete fıkrasında tartışılamayacak kadar derin bir konusur bu ama meraklısına, Max Weber'in Protestan Ahlâkı isimli kitabını tavsiye ederim. Nette e book'u var İndirin, okuyun Zahmet edemezseniz Lucien Fébvre'e bakabilirsiniz Kapitalizm ve Kapitalistler isimli kitabı, Türkçe de yayınlandı, piyasada var "Protetestan etik, burjuva ahlâğıdır" der Fernand Braudel'in hocasıdır Annales Ekolünün iki kurucusundan biri "Kim bunlar?" derseniz, e biraz daha araştırma yapmanız gerekir, kusura bakmayın
Ne diyorduk?Katolik Ahlâk ile Protestan Ahlâk arasındaki savaş Aydınlanmayı, o da Modernizm'i doğurdu. İngiltere ile Fransa, Yüz Yıl Savaşları'nı yaşadı bu uğurda, Avrupa; Otuz Yıl Savaşları'nı 1576'da bir gecede Paris'te 1 milyon prostan "kesildi"! "St. Barthelemiu Gecesi" Bugünkü "modern" Avrupa'nın temeli, 1635'te Westfelya Barış Anlaşması ile atıldı Neydi mesele? Gelişmekte ve üretim hayatına hakim olmakta olan yeni bir sınıf vardı: Burjuvazi Ve eski hakim sınıf, aristokrasi, onun gelişmesine engeldi! Zira elinden gitmekte olan ekonomik egemenliğin, sonunda politik egemenliğe de tevarüs edeceğinin farkındaydı. Biraz fazla Marxizm kokacak ama, her alt yapı nasıl kendi üst yapısını geliştirirse, bu alt yapı da kendi "mezhebini", "ahlâğını", "yönetim anlayışı"nı, "egemenliğini" kurmaktaydı Burası da fazla mı Gramsciyen oldu? Son tahlilde, ne Weber, ne de Fébvre. Marxist diye yorumlanamazlar ama onların tespiti de bu "Çürüyen Katolik Ahlâk'ın yerine, Protestan Ahlâk ikame edildi! Bu da Aydınlanmayı, o da modernizmi doğurdu
Bu yeni bir uygarlık düzeyi idi ve adı da Modernizm idi Bakın, mücadelenin sona erdiği nokta olarak, 1635 Westfelya Barış Anlaşması, diyorum
Şimdi, dönelim Osmanlı'ya:
Müslüman Ahlâğı, Katolik Ahlâk'ın yaşadığı çöküşü o zaman yaşadı mı? Hayır Ancak şimdi yaşıyor şu İŞİD, EL Kaide v.s. gibileri yüzünden. Haşhaşinler'i zaten Moğollar halletmişti, elleri değmişken. Ta 13. Yüzyılda Öte yandan, Osmanlı Hristiyanları'nın bile Katolisizm'den daha MS 4.yy'da Sıtkı sıyrılmış değil miydi? Beri yandan kapitülasyonlar sayesinde, ülkede tecimsel faaliyet vardı ama bir burjuvalaşmadan söz edilemezdi Bu da daha çok gayri Müslimlerin geçim kapısı idi (Bu bahse gene döneceğim) "Müslüman Aydınlanması" denilebilecek olan Anadolu Aleviliği ise ne ekonomik ve dolayısıyla ne de siyasi egemenlikle ilgilenebilecek kuvvette hiç olmadı İran'da da tutuculaştı Kendi ne klerjisini yarattı Ve bütün bunlardan dolayı, Türkiye'de alttan gelen bir Aydınlanma-Modernleşme talebi, hiç olmadı Bugün oluyor Ama Protestan Etik üzerinden değil tabii ki Buraya da geri döneceğim, söz!
Avrupa'da mesele 1635'te çözülüp, artık gelişmeye dönmüştü ya? Osmanlı üst sınıfları ve saray da böyle bir şeyler olduğunu, taa 1699'da Karlofça Anlaşması ile ilk defa toprak kaybedince fark ettiler Bunun için de Niyazi Berkes'i tavsiye ederim Türkiye'de Çağdaşlaşmanın Tarihi
Yarın devam edelim mi?
2001 © 2020 KIBRIS POSTASI | CITYPRESS YAYINCILIK LTD
www.kibrispostasi.com internet sitesinde yayınlanan yazı, haber, video ve fotoğrafların her türlü hakkı CITYPRESS YAYINCILIK LTD’ye aittir. İzin alınmadan kullanılamaz... Kıbrıs Postası Gazetesi'nin hem basılı nüshasında hem de internet sitesinde yayınlanan yazı, haber ve fotoğrafların her türlü telif hakkı CityPress Yayıncılık Ltd.'e aittir. İzin alınmadan, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez. İzin almak kaydı ile içeriği 3-4 cümlelik basın özeti şeklinde alıntılamanız ve kaynak olarak URL bağlantısı olan www.kibrispostasi.com'u göstermeniz talep edilmektedir. Kıbrıs Postası`nda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşleridir. Yazılan yorumlardan Kıbrıs Postası hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz. Sitedeki tüm harici linkler ayrı bir sayfada açılır. Kıbrıs Postası harici linklerin sorumluluğunu almaz.