SOKULLU MEHMET PAŞA DÖNEMİ (1564-1579)
Enderun’da yetişmiş bir devşirme kökenli oan Sokullu Mehmet Paşa Kanunî, II. Selim ve III. Murat dönemlerinde sadrazamlık yapmıştır. Kanunî’nin ölümünden sonra önce II. Selim, daha sonra III. Murat tahta geçmiştir. Ancak her iki padişahın döneminde de Sokullu Mehmet Paşa etkili olmuştur. Bu yüzden bu döneme Sokullu Dönemi adı verilmiştir.


Sokullu Dönemi Gelişmeler


Sokullu Dönemi Fetihler ve Önemi
1-Sakız Adası’nın alınması: 1568’te Cenevizlilerden alındı.
2-Yemen'in Tamamen Fethedilmesi: Birinci Hint Seferi sırasında alınan Yemen'de tam denetim kurulamadığından çıkan isyanların üzerine gidildi ve 1568'de kesin olarak Osmanlı topraklarına katıldı.
3-Endonezya Seferi: Hint Okyanusu’nda Portekizin kesin egemenlik kurma faaliyetleri karşısında Sumatra bölgesindeki Açe Sultanlığı Osmanlılardan yardım isteyince Sokullu, Açe Sultanlığı’na silah ve askeri yardım göndermiştir (1568-1569).
4-Kıbrıs'ın Fethi:
Anadolu, Suriye ve Mısır arasındaki deniz yolunun güvenliği ve Doğu Akdeniz'e tam egemen olmak için alınması gerekliydi. Sokullu Mehmet Paşa, Avrupa devletlerini aleyhimize birleştirebileceği düşüncesiyle adanın fethine karşı olmasına karşın II. Selim adanın alınmasını istiyordu ve ada 1571'de alındı.
5-İnebahtı Deniz Savaşı (1571):
Kıbrıs'ın Osmanlıların eline geçmesi üzerine hazırlanan Haçlı donanması, İnebahtı'da Osmanlı donanmasını pusuya düşürmeyi başararak bozguna uğrattı ve yaktı. (İlk yakılışıdır).
6-Tunus'un Fethi (1574):
İspanyolların elinden Sinan Paşa ve Kılıç Ali Paşa tarafından alındı.
7-Fas'ın Himaye Altına Alınması: Akdeniz'den Atlas Okyanusu'na çıkış kapısı olan Cebelitarık Boğazı'nı denetleyen konumu ve Cezayir'in güvenliği açısından önemi olan Fas Sultanlığında saltanat kavgaları vardı. Bu durumdan yararlanmak isteyen Portekiz de burayı almaya çalışıyordu. Sokullu'nun görevlendirdiği Cezayir Beylerbeyi Ramazan Paşa, Portekizlileri Vadi-üs Seil Savaşı'nda yenilgiye uğratarak Fas'ı himaye altına aldı. Fas'ın himaye altına alınması ile tüm Kuzey Afrika Osmanlı denetimine girmiştir.
8-Osmanlı – Lehistan İlişkileri: Lehistan, Rusya, Avusturya, Almanya ve Osmanlı Devleti arasındaki konumuyla önemliydi. Kanuni zamanında Almanya ve Rusya'ya karşı Lehistan'la bir dostluk kurulmuştu. 1572'de Lehistan kralı ölünce kendi adaylarını kral seçtirmek isteyen Rusya ve Avusturya harekete geçti. Lehistan üzerinde Osmanlı Almanya ve Rusya rekabetine yol açan bu gelişmeler II. Selim zamanında başladı ve III. Murat zamanında Osmanlı adayı Lehistan kralı seçildi. Erdel Bey'i Baturi'yi kral seçtiren Sokullu Mehmet Paşa bu ülkeyi Osmanlı himayesine aldı. Böylece Türk egemenliği Baltık kıyılarına ve İsveç sınırlarına ulaştı.
SOKULLU MEHMET PAŞA DÖNEMİ ÇILGIN PROJELER
1-Don-Volga Kanal Projesi:
Don ve Volga Nehirlerini kanalla birleştirip Hazar Denizi’ne ulaşılması için hazırlandı.
Amaçları:
Uyarı: Bu proje 1952 yılında Ruslar tarafından gerçekleştirilmiştir.
2-Süveyş Kanal Projesi:
Kızıldeniz ile Akdeniz’i birleştirmek için hazırlandı.
Amaçları:
Uyarı: Süveyş Kanalı 1869 yılında Avrupalı Devletler tarafından açılmış ve Akdeniz ticareti ancak o dönemde canlanmıştır.
3- Marmara Karadeniz Projesi :
Marmara Denizi ile İznik Gölü ve Sakarya Irmağını kanallarla birleştirerek İstanbul Boğazı’nın yükünü hafifletmeye yönelik bir projedir. Bu proje de diğerleri gibi gerçekleştirelememiştir.