A COMPARATIVE PERSPECTIVE TO IRAN POLITICS: RAFSANCHANI AND KHATEMI PERIOD (1989-2005) (İRAN SİYASETİNE KARŞILAŞTIRMALI BİR BAKIŞ: RAFSANCANİ VE HATEMİ DÖNEMİ (1989-2005) ) Author : Baha Ahmet YILMAZ Type : Printing Year : 19 Number : 81 Page : 55-79 Bu eserin tam metnini indirmek için tıklayın Summary Iran has experienced very volatile periods in its social and political life since its founding. However, the revolution in 1979 and the subsequent consolidation of Islamic management led to the establishment of the Islamic Republic of Iran. The reform process that started some time after the revolution led to the emergence of new discussions in the Islamic Republic of Iran. In this context, in the first part of the study; The events that led to the rise of Rafsanjani, who was the right-hand man of Khomeini, the founding actor of the revolution, and one of the main actors of the system established after his death, and was called the commander of reconstruction, and his reactions to it will be analyzed from an analytical perspective. Then, his attempt to solve the great expectations during his period of power on the basis of economic liberalism and the problems he encountered in this process will be discussed with his successes and failures in terms of dependent and independent variables. In the second part, the Khatami period, which was one of the main actors of Khomeini's cultural revolution but later focused on political and cultural liberalism rather than economic liberalism, by combining both religious and liberal elements on the basis of reform movements, will be discussed. In the conclusion section, a comparison will be made specifically for both leaders by trying to question the failure of the reform movement to succeed Keywords Iran, Rafsanjani, Khatami, Islamic Republic of Iran. Abstract İran kuruluşundan bu güne toplumsal ve siyasi hayatında oldukça değişken dönemler yaşamıştır. Ancak 1979 yılında yaşanan devrim süreci ve ardından sürecin İslami yönetimi konsolide süreci İran İslam Cumhuriyeti’nin kurulmasına yol açmıştır. Devrimden bir süre sonra başlayan reform süreci ise İran İslam Cumhuriyeti’nde yeni tartışmaların ortaya çıkmasına yol açmıştır. Bu bağlamda çalışmanın ilk bölümünde; devrimin kurucu aktörü olan Humeyni’nin sağ kolu ve ölümünün ardından kurulan sistemin temel aktörlerinden biri olan ve yeniden inşa komutanı olarak adlandırılan Rafsancani’nin, yükselişine sebep olan olaylar ve buna reaksiyonları analitik bir bakış açısıyla analiz edilmeye çalışılacaktır. Ardından iktidar döneminde büyük beklentileri ekonomik liberalizm temelinde çözmeye çalışması ve bu süreçte karşılaştığı sorunlar bağımlı ve bağımsız değişkenler özelinde başarı ve başarısızlıklarıyla ele alınacaktır. İkinci bölümde ise Humeyni’nin kültür devriminin en temel aktörlerinden olan ancak daha sonra reform hareketleri temelinde hem dini hem liberal öğeleri bünyesinde birleştirerek, ekonomik liberalizmden ziyade siyasal ve kültürel liberalizme odaklanan Hatemi dönemi ele alınacaktır. Sonuç bölümünde ise reform hareketinin başarıya ulaşamaması sorgulanmaya çalışılarak her iki lider özelinde bir karşılaştırma yapılacaktır. Keywords İran, Rafsancani, Hatemi, İran İslam Cumhuriyeti.