2004 yılında yaşanan büyük tsunami felaketi Açe halkını dünyanın gündemine getirmişti. Özellikle Türkiye başbakan düzeyinde bölgeyi ziyarete gitmiş, büyük yardımlar götürülmüştü. Binlerce insan ölmesine rağmen Açeliler müslümanlar dışındaki ülkelerden yardım talep etmemiş, gelen yardımları da belirli şartlar altında kabul etmişlerdi.
Endonezya'ya bağlı Sumatra adasında bulunan Açe, nüfusu 5 milyonun üzerinde bir yer. Açe halkının hepsi müslüman. Bayrakları Türk bayrağı esas alınarak hazırlanmış. 1514’te bir sultanlık olarak kurulan Açe, 1903’te Hollanda kolonisi haline getirilmiş. Bu tarihten itibaren de Açe’de özgürlük mücadeleleri başlamış.
Müslümanları sindirmek için sistemli katliamlar yaptılar
1942-1946 yılları arasında bütün Uzakdoğu takımadaları ile birlikte Açe topraklarının da Japonlar tarafından işgal edilmesi üzerine, genç âlim Tunku Abdülcelil'in liderliğinde müslümanlar Japonya'ya karşı başkaldırdılar. İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra Japonlar bölgeden çekilince Hollanda yeniden bölgeye hâkim oldu ve 27 Aralık 1949 yılında bölgedeki hükümdarlık haklarını Endonezya hükümetine devretti.
Bu tarihten sonra Açe toprakları, o sıralar Hollanda'nın kukla yönetimi olan Yeni Endonezya idaresine girdi. Yeni Endonezya idaresine bağlı Cavalıların milli ordusu, Açe müslümanlarını sindirmek için sistemli katliamlarını artırarak devam ettirmişti.
Tam bağımsız olana kadar mücadele
Mücadeleleri sonunda 1956'da Endonezya içinde otonom bölge statüsü kazanan Açeliler, 4 Aralık 1976'da yayınladıkları bir bildiri ile bağımsızlıklarını ilan ettiler. Özgür Açe Hareketi'nin (GAM) kurucusu olan Hasan di Tiro, Bağımsız Açe İslam Devleti’nin ilk başkanı olarak da kabinesini kurdu. Endonezya ve bazı küresel sömürü güçleri bu durumu kabul etmediği için, bölgede bağımsızlık mücadelesi halen sürmekte. Tam bağımsızlığa kadar da süreceğini ümit ediyoruz.
Hasan Di Tiro’nun Ulusal Kurtuluş Cephesi bütünlüğünü nasıl sağlıyordu?
|Hasan di Tiro'nun sürgünden dönüşü|
Di Tiro, Ulusal Kurtuluş Cephesi'ni (UKC) kurdu. Dağlarda yaşıyordu; böylece halkı, başını her kaldırıp baktığında rehberini, liderini yanında hissedecekti; öyle de oldu. Kamp programları dikkatlice ayarlanmıştı. UKC üyeleri sabah saat 5.00’te ezanla kalkıyor, 5.15'te elbiseli, abdestli ve saf tutmuş halde hazır bulunuyor ve liderin imamlığında namaza duruluyordu. Böylece katılanların dinî, siyasal ve duygusal bağlılığı sağlanarak eylem bütünlüğü korunuyordu. 5 vakit namazın cemaatle kılınmasına özen gösterilen programlamanın her detayı üyelerin kişisel ve sosyal gelişimine yönelik birçok aşamayı da gözetiyordu.
Hasan di Tiro, bağımsızlık ilanının ertesi yılı Açe'den ayrılmak zorunda kaldı. Endonezya hükümeti o ayrıldıktan sonra da şiddet uygulamaktan vazgeçmedi. İsveç'teki yıllar süren sürgünün ardından Hasan di Tiro, 2008’in Ekim’inde ülkesi Açe'ye geri döndü. On binlerce Açeli, büyük liderlerini, son Tunku'yu hasretle bağırlarına basmıştı o döndüğünde.
|(+)|
Di Tiro’nun günlükleri Nehir Yayınları’ndan çıkmıştı
Tunku Hasan di Tiro'nun, Türkçe’ye İngilizce metninden Nehir Yayınları tarafından çevrilen, Özgürlüğün Bedeli / Bitmemiş Savaş Günlükleri adlı kitabı, özgürlüğü önemseyen herkes tarafından kesinlikle okunmalı. Gerçek bir kurtuluş hareketi lideri ile tanışmak isterseniz Tunku Hasan Di Tiro bu konuda son yüzyılın en iyi örneklerinden biridir.
Kitabın girişinde di Tiro; “Bu kitabı şehadetime hazırlık için yazıyorum. Bu eser, atalarımın kanıyla yazılmış ve bugün Açe bağlılarının kanıyla yazılan kutsal bir idealin tanıklığıdır’’ demektedir.
Hasan Di Tiro’yu Haziran’da kaybettik!
Açe’nin lideri son tunku Hasan Di Tiro 3 Haziran 2010 tarihinde Banda Açe’deki Zeynel Abidin hastanesinde vefat etti. Endonezya tarihinin bu şanlı lideri; “Özgürlüklerini korumak adına atalarım birbir şehit oldular. Şimdi sıra bizde...” diyerek hayata gözlerini yumdu.
Özgür Açe her şeye rağmen ayakta!
Doğal afetler, zalim katliamlar, misyoner faaliyetler, emperyal hedefler Açe’nin özgürlüğüne mani olabilmiş değil. Açe halkı hâlâ katışıksız müslüman ve hâlâ her türlü şer odaklarına tek başlarına direnmekle hükümlüler.
Sami Yaylalı özgür Açe’yi tanıyarak yazdıGüncelleme Tarihi: 10 Temmuz 2010, 21:11