Rahim iç yüzünü örten endometrium hücrelerine benzeyen hücrelerin rahim dışındaki dokularda yerleşmesi, endometriozis olarak adlandırılır. Bu durum genellikle 25-40 yaşları arasındaki kadınlarda görülür.
Bir görüşe göre adet döneminde endometrium yüzeyi dışarıya atılırken, kimi hücreler Fallop tüplerinden geçerek pelvis boşluğuna ulaşmaktadır. Uterus içerisindeki hücreler gibi, endometrial hücre toplulukları da adet dönemindeki hormonal değişimlere yanıt olarak kanarlar. Genellikle pelvis içerisinde kalırlar, yapışkan bir yapıya bürünerek yayılırlar. Böylelikle, organları birbirlerine ya da peritona yapıştırabilirler. Bu doku bölgelerine “adezyon” (yapışıklık) adı verilir. Kan ile doku kistler (şişlikler) oluşturmaları da mümkündür.
Semptomlar ve Tanı
Endometriozis adet döneminde şiddetli ağrıya neden olabilir. Ovülasyon, barsak hareketleri ve cinsel birleşme sırasında da ağrıya yol açması mümkündür. Tersine, hiçbir semptoma yol açmayabilir de.
Endometriozisten şüphelendiğiniz anda doktorunuza gitmeniz çok önemlidir – endometriozis zaman geçtikçe oldukça kötüleşen bir hastalıktır. Bu hastalığın olası sonuçlarından biri infertilitedir (kısırlık). Yumurtaların overden Fallop tüplerine geçtikleri yol tıkandığında infertilite görülebilir. Endometriozisli kadınların %30-40 kadarına kısırlık gelişebilmektedir. Kimi zaman, ancak karı-koca çocuk sahibi olamadıklarında endometriozis tanısı konur.
Endometriozis tanısı, laparoskopi adı verilen bir yöntemle konur. Bu işlem sırasında bir ucunda küçük bir kamere içeren bir tüp, göbeğin hemen altından pelvis bölgesine sokulur. Eğer tanı kesinleştirilirse, ilaç terapisi ya da cerrahi uygulanabilir.
Endometriozis Tedavisi
Bazı hormonların ürüetimini durduran ilaçlar kullanarak, endometrial hücre kümeciklerinin yok edilmesi mümkündür. Bir başka olasılıkta, cerrahi olarak çıkarılmalıdır (sıklıkla laparoskopik cerrahi kullanılır). Hücreler geniş bir alana yayıldıklarında, bazı üreme organlarının çıkarılması gerekebilir. Bu zor karar bazı faktörlere bağlıdır (ör. Yaş, hastanın çocuk sahibi olmayı planlayıp planlamaması gibi).
Eğer hastalık hafif seyrediyorsa, yaşam stilindeki değişiklikler semptomları iyileştirebilir ve basit tedavilerle durumun kötüleşmesi önlenebilir. Doğum kontrol hapları ve gebelik endometriozise karşı koruma sağlayabilse de, henüz bu hastalığı önlemekte kullanılabilecek bir yöntem bulunmamaktadır.