İleri Seviyedeki Demans Hastaları İçin Palyatif Bakım Nasıl Olmalıdır?
İleri demans, palyatif bakımın lüzumlu olduğu bir vaziyettir, ancak bu sürecin ne zaman başlatılacağını öğrenmek güç olabilir. Yineleyen aspirasyon pnömonisi, yineleyen ateşler ve ehemmiyetli kilo kaybının eşlik ettiği yeme eforlukları gibi muayenehane göstergeler, genellikle değişkenlik gösterse de hayat temennisini hipotez etmede bereketli olabilir. Bu sebeple, palyatif bir yaklaşım düşünüldüğünde, beklenen hayat vaktinden başka bir deyişle hayat ölçüyü […]
İleri demans, palyatif bakımın lüzumlu olduğu bir vaziyettir, ancak bu sürecin ne zaman başlatılacağını öğrenmek güç olabilir. Yineleyen aspirasyon pnömonisi, yineleyen ateşler ve ehemmiyetli kilo kaybının eşlik ettiği yeme eforlukları gibi muayenehane göstergeler, genellikle değişkenlik gösterse de hayat temennisini hipotez etmede bereketli olabilir. Bu sebeple, palyatif bir yaklaşım düşünüldüğünde, beklenen hayat vaktinden başka bir deyişle hayat ölçüyü ziyade şahsın bakım ve hayat niteliği amaçlarına odaklanmak yol göstermelidir.
Esas Uygulama Noktaları
• Hayat niteliğini iyileştirmek, işlevi sürdürmek ve konforu had safhaya çıkarmak, bunama rehabilitasyonunun farklı evrelerinde esas maksatlardır, ancak emin amaçlara verilen ehemmiyet zamanla değişir.
• İlerlemiş demansı olan bir şahsın hayat temennisini hipotez etmek güç olabilir; yineleyen aspirasyon pnömonisi, ateşli hamleler ve>% 10 kilo kaybının eşlik ettiği yeme güçlükleri, altı aylık mortalitenin prediktörleri olarak belirlenmiştir.
• Demans idaresinde palyatif bakımın rolü hakkındaki münazaralar, hastayla ileri bakım tasarılamasının bir parçası olarak yapılmalı ve şahsın öğrenişsel kapasitesi ve fiziksel işlevi eksildikçe aile veya kim ile devam etmelidir.
• Manevi ve kültürel uygulamalar, ileri seviyede bunama meseleyi olan bireylerin psikososyal lüzumlarını karşılamaya dayanakçı olabilir; misalin, ritüelleri, şarkıları veya dini hizmetleri tanıyabilir ve rahat bulabilirler.
• Konutta bakılan ileri seviyede demansı olan bireyleri, bakıcıların geçici bakım ve değişik takviye hizmetlerine ulaşabilmesi için mahallî Gereksinim hizmetlere manipülasyon
Demans Rehabilitasyonuna Palyatif Bir Yaklaşım
Palyatif bakım, yaşamı sınırlayan veya ölümcül hastalığı olan birine bakım sağlamaya müteveccih birey ve aile / insan merkezli yaklaşımı tanımlar. Birincil emel, şahsın yaşamını can verinceye kadar olabildiğince yetersizsiz ve rahat yaşamasına dayanakçı olmak, hastalık ve vefat yoluyla ailesine takviye olmaktır. Palyatif bakım, vefatı süratlendirmeyi veya ertelemeyi hedeflemez, bunun yerine, kasvet veya sızı gibi semptomları tanımlayarak, değerlendirerek veya rehabilitasyon ederek ve şahsın fiziksel, psikososyal ve ruhsal lüzumlarını ele alarak şahsın hayat niteliğini iyileştirmeye odaklanır. Palyatif bakım, vefat günler, haftalar, aylar veya seneler sonra uygun olabilir ve şahsın ömrünü uzatmayı hedefleyen rehabilitasyonlarla beraber asıllaşabilir.
Palyatif bakım ananesel olarak en çok ileri düzey kanser bakımı ile ilişkilendirilmiştir, ancak demans aynı zamanda bu sürecin lüzumlu olduğu bir terminal gidişat olarak da kabul edilmektedir. Demans yönetimi bağlamında palyatif bakıma ne zaman başlanacağını öğrenmek güç olabilir. Bu kararın karışıklığına katkıda bulunan etkenler şunları kapsar:
• Teşhis ile vefat arasında genellikle uzun bir vakit vardır
• Prognoz genellikle bilinmezdir; ilerleme sürati ve paterni demans alt tipi, tanı anındaki ciddiyet ve yaş ve komorbiditeler gibi etmenlere bağlı olarak değişir.
• İleri demans hastaları, şiddetli öğrenişsel bozukluk sebebiyle palyatif bakım seçimlerini ifade edemezler.
Demans İlerledikçe İdare Odağı Değişir
Demansın farklı safhalarında hayat niteliğini iyileştirmek, işlevi sürdürmek ve konforu had safhaya çıkarmak bakımın maksatlarıdır, ancak emin amaçlara verilen ehemmiyet zamanla değişir. Demansın erken evrelerinde, idare tipik olarak semptom başlangıç ve ilerleme süratini yavaşlatmaya, şahsın faal ve bağımsız kalmasına dayanakçı olmaya ve gelecekteki bakımını tasarılamaya odaklanır. Orta safhada, semptom ilerlemesini yavaşlatmayı hedefleyen müdahaleler genellikle tesirsiz hale kazanç ve bakımın odağı, demansın BPSD tutumsal ve psikolojik semptomlarını idaremeye ve hasta güvenliğini sürdürmeye kayar. Demans ileri düzeye ilerledikçe ve şahsın sıhhat ihtiyaçları daha karışık hale geldikçe alta bakınız ve hayat niteliği eksildikçe, bakım giderek daha fazla konforu had safhaya çıkarmaya odaklanmaktadır ki bu, hayat zamanını uzatmak pahasına olabilir.
İleri Demans Hastalarının Sıhhat İhtiyaçları Giderek Daha Karışık Hale Gelmektedir
Ciddi hafıza kaybına ek olarak, ileri demansı olan şahıslarda sızı muhtelif altta uyuyan sebeplere bağlı olarak, yeme ve yutmada ehemmiyetli güçlükler, hudutlu konuşma veya hareketlilik, inkontinans ve BPSD olabilir. Bu safhada 24 saat bakım zorunludur. Bu bakımın kapsamı değişir – bazı insanlara konutta bakılır, kimileri yatılı bakımda başka bir deyişle huzurevleri, uzun süreli sağlık kurumular, demans birimleri veya psikogeriatrik birimler, ötekileri ise uzman palyatif bakım gerektirebilir sağlık kurumu seviyesinde veya darülaceze. İlerlemiş demans semptomlarından kimileri, misalin yutma eforluğu, idrar kaçırma ve hareketsizlik, insanları enfeksiyon ve noksan beslenme gibi ek meselelere karşı oldukça duyarlı hale getirir.
İrtibat hünerlerinin kaybı, klinisyenlerin ileri demans hastalarında rehabilitasyon tesirlerini değerlendirmesini, teşhis etmesini ve izlemesini güçleştirir; aile / kimya veya değişik bakıcıların bu bilgileri sağlamasına güvenilmektedir.
Demansın İleri Düzey Müddetinde Hipotez
Demansın ileri safhasının süresi değişkendir, ancak genellikle bir ila üç sene sürer. 7 İleri demansı olan bir şahsın 12 ay içinde can verme ihtimali yüksek olduğunda ‘hayatın sonuna’ yanaştığı söyleniyor, ancak bunu hipotez etmek güç olabilir. 1Tekrarlayan aspirasyon pnömonisi, ateşli hamleler ve altı ay süresince> % 10’luk kilo kaybının eşlik ettiği yeme güçlükleri, ilerlemiş demanstan hayatın sonuna geçişin bazı göstergeleri olarak belirlenmiştir ve bu karmaşıklıkların her biri altı ay ile ilişkilendirilmiştir. aylık vefat oranı % 40–50
Evvelden Bakım Tasarılaması ve Amaçlar
İdeal olarak, gelişmiş demans içinde palyatif bakımın rolü hakkında münazaralar avans bakım tasarılaması ACP harekâtının bir parçası olarak alana gelmiş olacak ve ailenin / beraber, devam eden edilecektir, zira bu hastalık şahsın öğrenişsel kapasitesi ve fiziksel işlev düşüşlere neden olur. Bir sıhhat hadiseyi, misalin enfeksiyon veya yeni başlayan solunum eforlukları, semptom yönetimi ve rahatlığa odaklanan palyatif bir yaklaşıma karşı, misalin antibiyotik rehabilitasyonu veya destekli ventilasyon gibi potansiyel olarak hayatı uzatan bakımın üstlenilmesine ait kararların alınmasını gerektirecektir. Bu, muhtemelen şahsın vekil karar vericisi kalıcı vekaletname [EPOA] veya refah vasisi tarafından muayenehane nasihat ile kararlaştırılacaktır. Hastanın seçimlerini ve bakım gayelerini tanımlayan ACP, karar verme yükünü eksiltmeye ve hayatın sonunda istenmeyen müdahalelerin ihtimalini eksiltmeye dayanakçı olabilir.
Demans Hastaları İçin Gelişmiş Bakım Tasarılaması
Fiziksel, psikolojik, ruhsal ve kültürel gereksinimlere hitap eden bir “tam birey” yaklaşımı, palyatif bakımın sağlanması için temeldir. Genel pratisyenler, hastayla uzun müddettir devam eden ilişkileri sebebiyle bu gereksinimlerin genellikle çok farkındadır. Bakımın mesullüğü başka bir birinci basamak sıhhat hizmeti sağlayıcısına veya ikinci bakıma devredilse dahi, klinisyenin bakımın kesintisizliğini sağlamak için muhtemel olduğu kadar sürece dahil olması ehemmiyetlidir.
İlerlemiş demansı olan şahıslar genellikle lüzumlarını iletemezler, bu da tutumsal veya psikolojik semptomlarla sonuçlanabilir. Kültürel veya ruhsal uygulamalar, ileri derecede bunama meseleyi olan bireylerin psikososyal lüzumlarını karşılamaya dayanakçı olabilir zira onlar, ciddi öğrenişsel bozukluklara sahip olmalarına karşın kültürel veya ruhsal açıdan ehemmiyetli olan şeyleri fark edip bu mevzularda rahatlık bulabilirler.
Maneviyatın tanımları ve tecrübeleri insanlar ve kültürler arasında değişiklik gösterir. Genel olarak, maneviyatın bir şahsın inançlarını ve kıymetlerini, hayattaki anlam veya emel duygusunu, bağlılığı, kimliği ve farkındalığını ve kimileri için inanç ve dini içerdiği düşünülebilir. Misalin, manevi ifade tabiatta, ilişkilerde, hizmetlerde, uygulamalarda, ritüellerde, müzikte veya sanatta bulunabilir. Bu seçimler, hasta ve ailesi kiminle beraber ileri bakım tasarılamasının bir parçası olarak incelenmelidir.
İleri Demans Hastalarının Bakıcılarının Takviyelenmesi
Demanslı bir şahsa konutta bakmak, bakıcı ve ailesi üzerinde ehemmiyetli bir stres ve zorlanma yaratabilir. Çoğu kanser gibi değişik ölümcül gidişatlarla karşılaştırıldığında demansta uzun süreli düşüş yörüngesi, sürdürülmesi güç olan uzun süreli bakıcı lüzumları senaryosu yaratır. Demans ilerledikçe ve birey giderek daha bağımlı hale geldikçe, bakıcı, özellikle kendi sıhhat meseleleri olan yaşlı bir bireyse, kendini hudutlu, izole, yalnız ve yorgun sezebilir. Tanıdıkları birey ve beraber hayatları için genellikle bir kayıp hissi vardır ve bağımsız hayatlarını kaybettikleri için asabilik de sezebilirler.
Bakıcıların Geçici Bakıma Nasıl Ulaşacaklarında Bilgilendirme
Bakıcılar için takviye, refahlarını sürdürmelerine dayanakçı olmak için çok ehemmiyetlidir ve bunama hastasının daha uzun vakit konutta kalmasına dayanakçı olabilir. Geçici bakım, bunama veya değişik kronik sıhhat meseleleri olan bir şahsa bakanların mola vermesine dayanakçı olan rastgele bir takviye veya hizmettir. Fotoğrafı olmayan, misalin aileden veya dostlardan istemek veya fotoğrafı olabilir, misalin bir takviye misyonlusu istihdam etmek, demanslı şahsın bir günlük programa veya gece bakıma gitmesini ayarlamak gerekir. Demans hastalarının bakıcılarının geçici bakımın mevcut olduğunun farkında olmalarını sağlayın ve finanse edilen geçici bakım hizmetlerine ulaşmaları için onları mahallî Gereksinimlere yanıt veren kuruluşların bilgisi sağlanmalıdır.
Yatılı Bakıma Geçiş Süreci
Demanslı bir hayli birey için, yatılı bakım civarında büyük ihtimalle palyatif bir yaklaşım sağlanacaktır. Bununla beraber, bu hastalar için darülaceze hizmetleri de mevcuttur ve gereksinim seviyeleri ilk palyatif bakım sağlayıcısının kaynaklarını aşarsa sevk düşünülmelidir. Bakıcılar için zorlayıcı koşullar vardır ve şahsı konuttan yatılı bakıma geçirme mevzusundaki münakaşa ve kararların tetikleyiciler olabilir. Bu tetikleyiciler şu biçimde sıralanabilir;
• Bakıcı, demans hastasının gereksinim dinlediği bakım seviyesini sağlayamazsa,
• Bakıcı, 24 saat bakım sağlamanın baskısı ve yoğunluğuyla baş edemiyor veya kendi sıhhat veya hayat niteliğine öncelik verme lüzumu dinliyorsa
• Demans hastası için konut artık tehlikesiz değilse,
Bu münazaralar bakıcı, değişik aile aboneleri veya bir sıhhat uzmanı tarafından başlatılabilir. Karar, kabahatlilik veya noksanlık hissine kapılabilen bakıcı için zorlayıcı olabilir ve misalin kimin, nerede bakım vermesi gerektiği mevzusunda farklı görüşler varsa, aileler arasında çatışmalara neden olabilir. Bu kuruluşlar bu karışık meselelerin üstesinden gelmelerine dayanakçı olmak için takviye sağlayabilir. Konutta bakıma geçiş düşünülüyorsa, hastayı, misalin bir demans biriminde bakıma gereksinim dinleyip dinlemedikleri gibi mevcut alternatifler hakkında bilgi sağlayacak olan mahallî Gereksinim Değerlendirme Koordinasyon Servisi’ne yönlendirilmelidir. Bir hasta yatılı bakıma geçtiğinde, farklı bir birinci basamak sıhhat hizmeti sağlayıcısına da naklediliyorsa, ilaçlarının kullanım geçmişinin doğru bir biçimde aktarıldığından emin olunmalıdır.
Uzman Bir Palyatif Bakım Alınması İçin Göstergeler
Demanslı bir şahsın uzman palyatif bakıma sevk edilmesinin gerekip gerekmediğine karar verirken, çoğalan gereksinimlere veya genel düşüşe ait alttaki göstergeler dikkate alınmalıdır:
• Destek almadan yürüyememe
• İdrar ve dışkı kaçırma,
• Aralıksız olarak anlamsız stilde konuşma,
• Günlük Hayat Etkinlikleri yerine getirememe,
• Kilo kaybı
• İdrar yolu enfeksiyonu
• Şiddetli tazyik yaraları
• Yineleyen ateş
• Eksiltilmiş oral alım
• Besinlerde öksürük ve boğulma
• Aspirasyon pnömonisi
Bir şahsın günlük hayat etkinliklerini reelleştirme kabiliyetini değerlendirmenin bir yolu, Barthel Ölçeğini kullanmaktır. Üçten az puan alan hastalar, uzman palyatif bakıma sevk kriterlerini karşılayabilir. NB Sevk kriterleri ayrıca şu suali kapsar: Hasta bir sene içine can verirse afallar mıydınız? Bununla beraber, bu sualin duyarlılık ve özgüllük açısından, özellikle kanser dışı tanılar için mortaliteyi öngörmede büyük miktarda güvenilmez olduğu bulunmuştur.
Sıhhat uzmanları için gelişmiş demans bakımı hakkında daha fazla kaynak şu adresten
Kaynakça:
www.goodfellowunit.org/podcast/goals-care-end-stage-dementia
* www.health.govt.nz/system/files/documents/publications/te-ara-whakapiri-toolkit-apr17.pdf
www.alzheimers.org.nz/getattachment/About-Dementia/Booklets-and-fact-sheets/Booklet-6-The-later-stages-and-end- of-life-care.pdf
Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu