Rozia ile Wiktoria 60 yıl sonra buluştular
Polonyalı Sozanska Ailesi, II. Dünya Savaşında Rozia Rothshild ve ailesini Nazilerden gizleyerek hayatlarını kurtarmıştı. 60 yıl aradan sonra Rozia ile Wiktoria Sozanska ilk kez bir araya geldiler
New York Kennedy Havaalanı geçtiğimiz günlerde, bir Holokost Kurtulanı ile Polonyalı kurtarıcısı arasındaki duygusal buluşmaya tanık oldu. Jewish Foundation Righteous tarafından düzenlenen bu buluşmada şimdi İsrailde yaşayan Rozia Rothshild ile Polonyanın Wroclaw kentinde yaşayan kurtarıcısı Wiktoria Sozanska 60 yıl sonra bir araya geldi.
Sozanska, beş kardeşi ve dul annesi ile birlikte, Rozia Rothshild (o zamanki soyadı Seifert), erkek kardeşi babası ve yakın bir akrabayı 19421944 yılları arasında çiftliklerindeki bir yeraltı sığınağında gizlediler.
Rozia; Kendi yaşamlarını tehlikeye atma pahasına evlerini ve kalplerini biz açan Wiktoria ile annesi Annaya olan şükran borcumu sözcüklerle ifade etmekte güçlük çekiyorum. Onların bu insancıl tavrı sayesinde hayatta kalabildim demekte.
1942de Polonyanın Turka bölgesindeki (bugün Ukrayna sınırları içinde) ve civar köylerdeki Yahudiler, Almanlar tarafından Samberg Gettosuna kapatılmaktaydı. Seifert ailesi de Turkada yaşayan beş bin Yahudi arasındaydı.
Bu Yahudilerin güçlü olanlarının bir kısmı ormanlara kaçıp gizlendi, kaçamayan aileler eşyalarını çok ucuz fiyatlara satmaya zorlanarak gettoya kapatıldılar.
Seifert ailesinin evine eşya almak üzere gelen Wiktoria ile annesi Anna, Rozia ile kardeşi Lucieni görünce, bu çocukların gelecekleri konusunda endişeye kapıldılar. Gettoya gönderileceklerini öğrenince kararlarını verdiler: Bizler sizi koruyacağız, bizimle gelin dediler.
Ertesi gün gece yarısı Wiktorianın erkek kardeşi Mikolaj, Seifertlerin evine kuru saman yığınları yüklü bir araba ile geldi. Roziayı erkek kardeşi Lucieni babası Mendeli ve akrabaları Fanyayı yığınların arasına gizledi. Alman devriye askerlerinin önünden geçtikten sonra kaçakları iki yıl kalacakları çiftliklerindeki bir yeraltı sığınağına kapattı. İki yıl süresince Wiktoria ve ailesi Seifertlere yemek taşıdılar, korumaları altındaki Yahudilerin sağlıkları ile yakından ilgilendiler. Sozanskalar varlıklı değildi, ama neleri varsa Rozia ve ailesi ile paylaştılar.
GESTAPO SORUŞTURMASI
Bu dönemde hüviyetini bir Yahudiye vermekle suçlanan Wiktoria, Gestapo tarafından birkaç gün sorgulamaya tabii tutuldu. Fakat Seifertleri asla ele vermedi.
1944 yazında Sovyet ordusu Turkaya doğru ilerlerken, bölgeyi sıkı denetime alma, hayvanlara ve evlerden gıda maddelerine el koyma, gizlenen Yahudileri avlama harekatına giriştiler. Wiktoria ve annesi Anna, Seifertları ormanda gizlediler. Bölge Sovyet orduları tarafından özgürlüğe kavuşana dek Seifertlar iki hafta ormanda gizlenmek zorunda kaldılar.
Savaş sonrasında baba Mendel, Fanya ile evlendi ve aile ABDye göç etti. ABDde bir tanıştığı İsrailli ile evlenen Rozia, İsraile göç etti. Adını İbranice karşılığı Şoşanna olarak değiştirdi. Bugün 80 yaşında olan Wiktoria ise Polonyanın Wroclaw kentinde yaşıyor.
ŞÜKRAN BORCU
Rozia ile Wiktorianın buluşmasını düzenleyen Jewish Foundation Righteousun Başkan Yardımcısı Stanlee Stahl; Yıllardır Holokost Kurtulanları ve onların kurtarıcıları ile ilişki içindeyiz. Kendi yaşamlarını tehlikeye atmak pahasına başkalarının hayatını kurtaran binlerce kişinin gösterdikleri cesaret ve kahramanlık karşısında saygı ile eğiliyoruz. İnsani değerleri her şeyin üstünde tutan bu kişiler, Yahudileri kesin bir ölümden kurtardılar demekte.
Jewish Foundation Righteous, Holokost yıllarında kendi hayatlarını ve ailelerinin hayatını tehlikeye atmak pahasına Yahudileri kurtaran kişilere maddi destek sağlamak amacıyla1986da kuruldu. Günümüzde Jewish Foundation Righteous, Yahudileri kurtarmış 26 ülkeden 1.200 yaşlı kişiye maddi destekte bulunuyor.