Perspektif, en klasik tanımıyla; gördüğümüz üç boyutlu dünyayı iki boyutlu düzleme geçirmekte yararlandığımız kurallar dizisi. ( Latince. Perspicere; aradan, içinden bakmak.) Biz, işin - resimde perspektif - tarafında olacağız.
Antik çağdan beri bu konuya kafa yorulduysa da resimde doğru bir şekilde uygulanması Rönesans ustaları sayesinde olmuştur. Bu işin kurallarını Floransalı heykeltıraş, mimar Filippo Brunelleschi ( 1377-1446 ) koymuştur. Resme uygulanması ise Masaccio ( 1401-1428 ) tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu kadar genç yaşta ölmeseydi, kimbilir Rönesans ve resim sanatı nasıl değişikliliklere uğrayacaktı.
Masaccio nun yandaki resmi, ilk örnektir. (kutsal üçlü, 1425 civarı). Burada iki isimden bahsediyoruz, ama işin içinde anlatmakla bitmeyecek L.Battista, Alberti var, her taşın altından çıkan Leonardo var.
Leonardo perspektif için şöyle der; "Perspektif tam anlamıyla saydam ve düzgün bir camın arkasından bakıldığında, sahnedeki tüm cisimlerin bu cam yüzeyine çizilmiş gibi algılanmasından başka bir şey değildir". Baba, elli sene geç doğup bu işi kaçırdığı için, sanki biraz bozuk gibi geldi bana.(Bunu da atlamamış, kitap yazmış).
Burada bahsettiği saydam ve düzgün cam işi, notlarında başka bir konuyla ilgili de geçer. Der ki "Çok ince ve düzgün camdan torba olsa, ama cam gibi sert olmayacak (plastiği anlatıyor) bunun içi suyla doldurulup gözün önüne konulsa, görme bozukluğu düzelir. Buyurun bakalım. 1495 yılından lens tarifi. Konuyu dağıttık ama şu sözü aktarayım.
"Bizim yüzyılımız ( rönesans ) sanatın en güzel ve en asil örneklerini o kadar çok vermiştir ki, diğer yüzyıllar bu konuda fakir kalmaktadır." Giovanni Sanzio. Nokta.
Sonuç olarak perspektifin tanımı yapılmış, çeşitleri belirlenmiştir. Bunlar değişikliğe uğramayan kalıp bilgilerdir. Perspektif kurallarıyla oynayan veya onları yok sayan resim akımları ile, bilerek yapılan perspektif bozuklukları konumuz dışında. Ustaların bilerek yaptıkları, perspektif bozukluğu konusu uzundur. Ayrıca araştırmanızı öneririm. Sadece bunu değil, farklı kaynaklardan her şeyi araştırın.
TEK KAÇIŞ NOKTALI PERSPEKTİF ÇİZİMİ
En kolay çizileni demiyorum. Diğerleri zormuş gibi olur. Daha çok iç mekan çizimlerinde kullanılsa da ufka doğru uzaklaşan ağaç sıraları gibi, uzayıp giden o tren yolları gibi çizimlerde kullanılır. Bir ufuk çizgisi (göz seviyemizden geçtiği var sayılan yatay çizgi ) ufukta bir kesişme noktası, tamamdır.
Buradaki kaçış noktası aynı zamanda esas noktadır. Çünkü paralel çizgilerin ufukta birleştiği yere "esas nokta" diyoruz. Tren yolunun on metre yanında bir tane daha olsa, ikisini de aynı noktada birleşiyormuş gibi görecektik.
İKİ KAÇIŞ NOKTALI PERSPEKTİF ÇİZİMİ
İki kaçış noktalı çizim. Diğerinden çok farklı değil. Fakat resmimize, çizimimize daha çok ve doğru bakış açısı getirir. Işık kaynağına göre, gölge sınırlarını daha doğru çizmemize yardımcı olur.
Çizim karışık değil. Ben burada aynı ufuk çizgisi ve bakış noktasına göre, üç çizimi bir arada yaptım. Ufkun altında, ufuk çizgisinde ve yukarısında. Görüldüğü üzere, karışık olmayan bir konu, ama kesinlikle bilinmesi gerekli.
ÜÇ KAÇIŞ NOKTALI PERSPEKTİF ÇİZİMİ
Üç kaçışlı çizimler çok işimize yarayacak mı? bilmekten zarar gelmez. Aynı şeyler. Bir kaçış noktası da ufuk çizgisinin altında veya üstünde yer alır.
Burada, perspektif konusu bizim resmimize nasıl daha fazla katkıda bulunur, buna bakmak gerekiyor. Dimetrik, izometrik, kavaliyer perspektiflere girersek, ömrümüzün sonuna kadar perspektif çizer dururuz. Fakat resimde yapılan perspektif hatası çok kötüdür. Her şeyi berbat eder. Bir masa üzerindeki bir birinin aynısı iki tabaktan, birisinin sadece kenar çizgilerini görüyor diğerinin içini görüyorsak eyvah ki eyvah.
Hava perspektifi. Leonardo'nun da son dönemlerinde çizgisel perspektifin kitabını da yazmış olmasına rağmen, daha önem vermeye başladığı konu. Hepimiz biliriz, uzaktaki dağların daha mavimsi gri gibi olduğunu, yakındakilerinde biraz daha yeşil gibi olduğunu ve bu işin mesafeye göre değiştiğini. Renklerin atmosfer ve nem yüzünden farklılaştığını. Doğru kullanıldığında, resmimize derinlik katan, olmazsa olmazlardan.
Ben çizimleri cetvel ile yaptım. Siz perpektif çizimi çalışırken cetvel kullanmayın daha iyi. Çünkü, bir süre sonra kaçış çizilerine gerek duymadan, çok daha çabuk çizim yapabilir duruma, kolaylıkla gelirsiniz.Aslında bende kullanmamda burada böyle oldu.
Dünyanın en eski sanatı öğrenmekle bitmez. Tıpkı diğer başlıklar gibi, bu konu da güncellenecek.