Aslanlarda Savunak Savunması
Aslanlar (Panthera leo, Şekil 10.19) kedigiller içinde sosyal gruplar halinde yaşayan tek türdür. Aslan kümeleri olarak adlandırılan bu gruplar 3-6 akraba dişi, bunların yavruları ve bir erkek koalisyonundan oluşur. Erkekler çoğunlukla birbirleriyle akraba olup kümedeki dişilerle akrabalıkları yoktur. Erkekler, kümeye saldıran ve kümeyi ele geçirmeye çalışan diğer erkek koalisyonlarına karşı kendilerini savunmak için işbirliği yaparlar. Eğer küme ele geçirilirse yeni gelen erkekler çoğunlukla kümedeki genç yavruları öldürür.
Dişiler, yavru öldürme saldırılarına karşı koymada, yavru emzirmede, yakalaması zor olan avları yakalamada (aslanlarda avlanmanın çoğunu dişiler yapar) ve komşu kümelerdeki dişilerin baskınlarına karşı küme savunağını savunmada, aralarında işbirliği yaparlar. Özellikle kümedeki dişiler işbirliği yapmazlarsa, davetsiz misafirlerle yapılan savaş tehlikelidir. Soliter aslanlar, genellikle karşılaştıkları aynı cinsiyetten aslanlar taralından öldürülür.
Robert Heinsohn ve Craig Packer (1995), savunağı tehdit eden yabancı dişilerin baskınları sırasında yapılan işbirliğini incelemek için küme savunakları etrafına yakın yerlere hoparlörler yerleştirerek, küme üyelerine yabancı dişilerin kayıt edilmiş kükremeleri dinlettiler. Kümenin dişileri hoparlörlerin yanma kadar gelerek tepki vermişlerdir; hatta hoparlörün yanma doldurulmuş aslanlar konmuş ise onlara da saldırmışlardır. Ayrıca, aslanlarda buna alışkanlık oluşmamış ve deney her tekrarlandığında aynı tepkiyi vermişlerdir. Sonuç olarak, Heinsohn ve Packer çok sayıda deneme sonrasında dişilerin tehditlere nasıl tepki verdiklerini ölçmeyi başarmışlardır. Bu araştırmacılar, bir bireyin kümenin orijinal yeri ile hoparlörün bulunduğu yer arasındaki orta noktaya ne kadar sürede ulaştıklarım kayıt etmenin yamnda, her bir birey ile lider arasında orta noktaya ulaşma zamanındaki farklılıkları hesaplamış, kümedeki bireylerin orta noktaya ulaşma sıralamalarını belirlemiş ve bir dişinin kaç kez geriye dönerek kümenin gerisinde oyalanan dişilere göz attığım saymışlardır. Araştırmacılar, sekiz farklı kümeyi çalışarak dişilerin tepkileriyle ilgili veriler toplamışlardır.
İstatistiksel analizler, tepki şiddetinde kümedeki dişiler arasında anlamlı farklılıklar olduğunu göstermiştir. Her kümede bazı dişiler her zaman öncü iken diğerleri arkada oyalanırlar. Kimi dişiler şartlı stratejileri benimsemiştir: Heinsohn ve Packer, çok dişili kükreme (sürüye olan tehdit daha büyük demektir) kayıtlarını kümeye dinlettiklerinde oyalanan dişilerin öncü(ler)e daha sık yardımcı olduklarım gözlemişlerdir. Çoklu kükremeler dinletildiğinde bile, diğer bazıları halen arkada oyalanmaktaydı. Bu farklılıklar, dişilerin vücut büyüklüğü veya yaşı ya da kümenin diğer üyeleriyle olan akrabalık katsayıları ile ilişkili değildi.
Bu sonuçlar, hem karşılıklı fedakârlık hem de kapsandı uyum gücü teorileri açısından çelişkilidir. Neden liderler arkada oyalananlara hoşgörü gösterirler? Daha önce geliştirmiş olduğumuz teoriye göre bunlar cezalandırılmalıdır. Fakat, liderlerin bunları tehdit ettiği ya da yararlardan mahrum bıraktığı hiç gözlenmedi. Örneğin, takip edenler ona yetişene kadar öncülüğe devam etti. Liderler arkalarına göz attılar ve oyalananları bilir göründüler, ama hoparlöre doğru hareketlerine devam ettiler.
En basit cevap aslanlar arasında fedakâr ve karşılıklı olmayan stratejiler kombinasyonun neden var olduğunu bilmediğimizdir. Konu ile ilgili önde gelen ve halen sınanması gereken hipotez, arkadan izleyen aslanların bir yolla (örneğin, ekstra avlanma gücü veya süt üretimi) öncülere uyum gücü kazançları sağladığı şeklindedir: Fakat, aslanlar arasındaki sosyal iletişimin şu anki teorinin öngörülerinden çok daha karmaşık olduğu açıktır.