Köpeğin ağzı genişçe açılıyor, dudakları köşelerden yukarı doğru kalkıyor ve dili dışarı sarkıyor. Çoğu insan bu yüze bakar ve kesin bir sırıtış görür. Ama gerçekten olan bu mu? Köpekler yüzlerindeki ifadeyi insanlarla aynı şekilde sevinçlerini, zevklerini veya memnuniyetlerini iletmek için mi kullanıyorlar?Başka bir deyişle, köpekler güler mi? Gerçekten gülümsüyor olabilirler mi?
Cevabın kökeni, köpekleri evcil hayvanlar olarak tutma konusundaki 30.000 yıllık tarihimizde yatmaktadır. Bu tarih sayesinde, insanlar ve köpekler benzersiz bir bağ geliştirdiler ve bu da köpekleri iletişim kurma becerileri konusunda başarılı hale getirdi. Köpekler paylaştığımız iletişimsel bağ kesinlikle benzersizdir. Köpekler insan bakışlarını benimsemiştir ve birkaç hayvanın yaptığı gibi göz teması kurar.
Current Biology dergisinde yayınlanan bir araştırma, kurtların ve köpeklerin, içerde olduğunu bildikleri bir miktar ete ulaşmak için bir kapıyı açmak gibi imkansız bir göreve nasıl tepki vereceğini test etti. Araştırmacılar, kurtların kapıyı açamayacalarını anladıklarında basitçe uzaklaştıklarını, köpeklerin ise insanlara dönerek uzun ve sorgulayıcı bir bakış attığını keşfettiler. Bu, bize köpeklerin bir insanın bu tür bir görevi tamamlamalarına yardımcı olabileceğini bildiklerini düşündürebilir.
Science dergisinde yayınlanan bir başka araştırma, hem köpeklerin hem de insanların, birbirlerine gözlerini kilitlediklerinde oksitosin (sosyal bağlanmada rol oynayan bir hormon) düzeylerinde bir artış yaşadıklarını söyler. Daha da merak uyandırıcı olan şey ise oksitosin kokusunu alan köpekler insanlara daha uzun süre bakarlar.
Köpek ifadeleriyle ilgili asıl sorun, araştırma araçlarımızın tipik olarak öznel olması ve antropomorfizasyon eğilimlerimizle eşleştiğinde, köpeklerin yüzlerinde gördüklerimizi yanlış yorumlamamızdır.
Gülümseme olarak algıladığımız şey, köpeklerin ağızlarını açıp dudaklarını geri çektiklerinde, dillerinin alt dişlerinin üzerine geçmesiyle oluşan görüntüdür. Bu "köpek gülümsemesi" genellikle rahat oldukları ve mutlu göründükleri durumlarda ortaya çıkar, bu yüzden köpek sahipleri bunu bir gülümseme olarak düşünürler. Bu "köpek gülümsemeleri" de genellikle kahkaha bulaşması adı verilen bir fenomen olan insan gülümsemesine yanıt olarak ortaya çıkar. Köpekler, biz onlara gülümsediğimiz için gülümsüyormuş gibi görünebilir.
Aslında, köpeklerin gülümsediği fikrini destekleyen çok az nesnel araştırma var. Köpeklerde "rahatlamış açık ağız" olarak adlandırılan bu özel ifadenin, köpeklerin birbirlerini oynamaya davet etmesi gibi tipik olarak olumlu ortamlarda ortaya çıktığını söyleyebiliriz. Ama gerçekten gülümseme dediğimiz şey mi, yoksa köpeklerin bize bir şeyi iletmek için kasten mi yaptıkları bilinmiyor. Dört ayaklı arkadaşlarımızla dostça bir gülümsemeyi paylaşsak da paylaşmasak da, bizi şaşırtıcı derecede farklı şekillerde anladıkları açıktır.