Polonya Kültürü Nedir, Hakkında Bilinmesi Gerekenler Nelerdir?
Polonya kültürü; Polonya halkının din, edebiyat ve sanat, yemek, oyun, spor, müzik konularında davranışlarını içeren alışkanlıkların adıdır. Polonya kültürü ve gelenekleri çeşitli Avrupa bölgelerinin birleştiği coğrafyanın bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır.
Polonya kültürünü oluşturan kültürel alanlar aşağıda listelenmiştir.
- Polonya Dini Kültürü
- Polonya Edebiyat ve Sanat Kültürü
- Polonya Yemek Kültürü
- Polonya Halk Dansı Kültürü
- Polonya Tiyatro Kültürü
- Polonya Müzik Kültürü
Polonya’nın Dini Kültürü Nasıldır?
Polonya, Avrupa’nın en dindar ülkelerinden biridir. Polonya’da çeşitli dini topluluklar olmasına rağmen, Polonyalıların çoğu Hristiyanlığa bağlıdır. Roma Katolik Kilisesi, Polonya’daki en büyük kilisedir. Merkezi İstatistik Ofisi (GUS) tarafından yapılan nüfus sayımına göre Polonya nüfusunun %92,9’u Katoliktir. Polonya’da Ortodoks Kilisesi’nin 550.000 üyeli cemaati vardır ve 150.000’in üzerinde üyesi olan yaklaşık 30 Protestan Kilisesi bulunmaktadır.
Polonya`da toplamda 5.000’den fazla üyeyi bir araya getiren yaklaşık 20 Kilise ve diğer dini cemaatler vardır. Polonya din yapısın içerisinde yer alan diğer dinler arasında İslam, Yahudilik, Hinduizm ve Budizm bulunmaktadır.
Polonya Polewnik Nedir?
Polonya’da Polewnik, tarla cücesi olduğuna inanılan bir Polonya halk hikayesi figürüdür. Polewnik, pürüzlü bir tene sahip, doğal olmayan derecede kısa boylu bir adam olarak tasvir edilmektedir. Polewnik`in, uyuyakalanları boğmayı veya çiğnemeyi sevdiği Polonya halkı arasında söylenen efsaneler arasındadır.
Başlangıçta, Polewnik esas olarak tarlaların ve ormanların koruyucusu olarak görülse de, zamanla bu durum değişmiş ve tarla cücesi bir yaratığa evrilmiştir.
Polonya Edebiyat ve Sanat Kültürü Nasıldır?
Polonya’da edebiyat ve sanat, 14. yüzyıldan beri gelişmiş ve dünyaca bilinen sanatçılar ve yazarlar ortaya çıkarmıştır. Rönesans’ın gelişiyle Polonyalılar, hümanist tarzın sanatsal kalıplarının etkisi altına girmişler ve Latin eserleri ile Rönesans dönemi Avrupa meselelerine aktif olarak katılmışlardır. Lehçe yazılmış Polonya edebiyatının kökenleri 14. yüzyılın ötesine uzanmaktadır.
16. yüzyılda Jan Kochanowski’nin şiirsel çalışmaları Avrupa Rönesans edebiyatının önde gelen bir temsilcisi haline getirmiştir. Polonya’nın romantik edebiyatı, ülkenin bağımsızlığını kaybettiği 19. yüzyılda gelişmiştir. 20. yüzyılın başlarında, yeni kültürel değişim ve Avangard denemelerden birçok seçkin Polonya edebi eseri ortaya çıkmıştır.
Polonya’nın en çok bilinen sanatçıları ve edebiyatçıları arasından bazıları aşağıda verilmiştir.
- Daniel Schultz
- Piotr Michałowski
- Jan Matejko
- Jan Kochanowski
- Jan Andrzej Morsztyn
Dünya çapında eserler çıkarmış Polonya edebiyatı önemli isimler barındırır.
Daniel Schultz Kimdir?
1615 doğumlu Daniel Schultz, Polonya-Litvanya ulusunda aktif olan Barok döneminin önde gelen ressamlarındandır. Schultz, birçok Polonyalı ve Litvanyalı soyluyu, kraliyet ailesinin üyelerini, astronom Johannes Hevelius gibi yerel asilzadeleri resmetmiştir. Daniel Schultz’un çalışmaları Wawel Kalesi Devlet Sanat Koleksiyonları, Varşova Ulusal Müzesi, Stockholm Ulusal Müzesi, Hermitage Müzesi ve Gdańsk Ulusal Müzesi’nde bulunmaktadır. Daniel Schultz`un en ünlü eserleri arasında Portrait of King John II, Duck hunt ve “Portrait of a man holding a hare” bulunmaktadır.
Piotr Michałowski Kimdir?
Piotr Michałowski 2 Temmuz 1800 tarihinde doğan ve 9 Haziran 1855 tarihinde vefat eden, romantik dönemin Polonyalı ressamıdır. Michałowski bir sosyal aktivist, hukuk savunucusu, şehir yöneticisi ve aynı zamanda Krakov Tarım Derneği’nin başkanıdır.
Kraków’daki Ulusal Müzesinin bir bölümü olan Sukiennice Müzesi, Michałowski’nin adını taşıyan ve Michałowski’nin çalışmalarına ayrılmış bir oda içermektedir. Piotr Michałowski bilinen Polonyalı ünlüler arasındadır. Michałowski’nin en ünlü eserleri arasında Somosierra, Cavalryman ve Cavalcade before Napoleon bulunmaktadır.
Jan Matejko Kimdir?
Jan Alojzy Matejko, 24 Haziran 1838 tarihinde doğan ve 1 Kasım 1893 tarihinde vefat eden, Polonya tarihinin önemli olaylarını tasvir etmesiyle tanınan, 19. yüzyılın önde gelen tarih resmi temsilcisi olan Polonyalı bir ressamdır.
Jan Alojzy Matejko`nun eserleri arasında Rejtan (1866), Lublin Birliği (1869), Astronom Copernicus, Tanrı ile Sohbetler (1873) ve Grunwald Savaşı (1878) gibi büyük ölçekli yağlı boya tablolar yer almaktadır.
Jan Kochanowski Kimdir?
Jan Kochanowski 1530 yılında doğmuş ve 22 Ağustos 1584 tarihinde vefat etmiş, Polonya edebi dilinin ayrılmaz bir parçası olan şiirsel kalıplar oluşturan Polonyalı bir Rönesans şairidir. Jan Kochanowski, Adam Mickiewicz’den önceki en büyük Polonyalı şair olarak kabul edilmektedir.
Jan Kochanowski`nin en büyük başarısı, kızı Urszula’nın ölümünden esinlenen 19 şiirden oluşan Treny (1580)’dir. Kochanowski aynı zamanda ilk Polonya Rönesans trajedisi olan Odprawa Posłów Greckich’in yazarıdır.
Jan Andrzej Morsztyn Kimdir?
Jan Andrzej Morsztyn 1621 yılında doğmuş ve 1693 yılında vefat etmiş Polonyalı bir şairdir. Jan Andrzej Morsztyn, Polonya Barok şiiri ve Polonya edebiyatında Marinist tarzın önde gelen temsilcisidir.
Jan Andrzej Morsztyni, 1683’te Polonya’ya ihanetle suçlanmış ve Fransa’ya göç etmek zorunda kalmıştır. Jan Andrzej Morsztyn`in en ünlü eserleri arasında Kanikuła ve Lutnia bulunmaktadır.
Polonya Yemek Kültürü Nasıldır?
Polonya’da yemek kültüründe misafirperverlik çok önemlidir. Polonya`da geleneksel olarak, çorba türü yiyecekler büyük kaplarda hazırlanmaktadır.
Orta Çağ’da, Polonya şehirleri büyüdükçe ve gıda pazarları geliştikçe, yemek kültüründe fikir alışverişleri ilerlemiş ve insanlar yeni yemekler, tariflerle tanışmıştır. En ünlü Polonya yemekleri arasında kiełbasa, pierogi, pyzy, kopytka ve gołąbki bulunmaktadır. Polonya`nın bazı bölgeleri yaptıkları sosis türüyle tanınır hale gelmiştir ve bugün tüketilen birçok sosis hala bu orijinal isimlerini taşımaktadır. Polonya içecekleri arasında en çok tüketilen iki içecek votka ve biradır.
Kiril dilinde yazılan votka kelimesi ilk olarak 1533’te, Kiev Rus tüccarları tarafından Polonya’dan Rusya’ya getirilen tıbbi bir içecekle ilgili olarak ortaya çıkmıştır. 2009 Ernst & Young raporuna göre, Polonya Avrupa’nın en büyük üçüncü bira üreticisidir. Şarap ise son zamanlarda Polonya’da popüler hale gelen içecekler arasındadır. Polonya’da sıkça tüketilen alkolsüz içecekler arasında su, çay, meyve suyu, kahve veya kompot gibi “napoje gazowane” ve “napoje bezalkoholowe” bulunmaktadır.
Polonya Halk Dansı Kültürü Nasıldır?
Polonya halk dansı kültürü, bin yıllık Polonya kültürü ve tarihine dayanan bir gelenektir. Polonya halk dansı kültürü çoğu bölgesel geleneklerden ve tarihi olaylardan kaynaklanır ve Çek, Slovak ve Germen stillerinden farklılaşmaktadır. Polonya ulusal dansları, bale unsurlarını içermektedir. Günümüzde Polonya dansları sadece büyük etkinliklerde, tatillerde veya turist odaklı kamusal alanlarda yapılmaktadır. Polonya’nın Ulusal Dansları olarak da bilinen Polonya’nın en dikkate değer ve ünlü dansları arasında Krakowiak, Mazurka, Oberek, Polonaise ve Bohemian Polka bulunmaktadır.
Polonya Tiyatro Kültürü Nasıldır?
Polonya’daki en popüler tiyatro türü, sanatsal toplulukların varlığına dayanan dramatik tiyatrodur. Polonya’da tiyatrocular, film yönetmenleri ve aktörler arasında katı bir ayrım yoktur, bu nedenle birçok sahne sanatçısı halk tarafından bilinmektedir.
Temeli edebiyat olan birçok dramatik tiyatro türünün yanı sıra Polonya’da, diyalogların ön plana çıkmadığı tarihi tiyatro biçimleri bulunmaktadır. Polonya tarihi tiyatro biçimleri arasında, devlet sansürüne karşı popüler görsel tiyatro, müzikal tiyatro ve hareket tiyatrosu bulunmaktadır. Kuklalar, figürler veya gölgeler kullanan tiyatrolar da Polonya’da popülerdir.
Polonya Müzik Kültürü Nasıldır?
Polonya, canlı ve çeşitli bir müzik geleneğine ev sahipliği yapmaktadır. Orta çağların başlarından beri, 13. yüzyılda bölgenin en eski bestecileri Avrupa beste stillerini deneyip yenilikçi eserler yaratarak Polonya’yı müzikal anlamda ileriye taşımıştır. Doğu Avrupa halkının ritmik kaynaşmasından, yüksek romantizmin akıcı bestelerine kadar yüzyıllar boyunca Polonya’da gelişen çok çeşitli müzik stilleri vardır.
Polonya aynı zamanda güçlü bir halk müziği mirasına sahiptir ve halk müziği komünist yönetim yıllarında ağır bir şekilde bastırılmış olsa da bugün ülkenin birçok kırsal kesiminde hala popülerliğini devam ettirmektedir.
Polonya’da Kültürel Tanıtımından Sorumlu Kuruluşlar Nelerdir?
Polonya’da kültürel tanıtımından sorumlu kuruluşlar aşağıda verilmiştir.
Paylaş:
- Polonya Kültür ve Ulusal Miras Bakanlığı
- Adam Mickiewicz Enstitüsü
- Narodowe Kültür Merkezi
- Wspólnota Polska
- Semper Polonia Vakfı
- Bilim ve Yüksek Eğitim Bakanlığı
- Polonya Bilim Vakfı