Suriye'deki aşiret mensupları ve Batılı istihbarat sorumluları, Amerika Birleşik Devletleri'nin (ABD) Irak Şam İslam Devleti'ne (IŞİD) karşı mücadelesinde aşiret casuslarının "kilit" rol oynadığını söyledi.
ABD ordusu Temmuz ayında Suriye'nin kuzeyinde silahlı bir insansız hava aracıyla IŞİD'in "en önemli beş sorumlusundan" biri olan Mahir el-Agal'ı öldürmeyi başardı. Operasyonun başarısız olma ihtimali neredeyse imkansızdı ve bunun başlıca sebebi ise bölgede varolan "intikam hırsı" idi.
İntikamın kaynağında ise IŞİD'in Suriye ve Irak'ın büyük bölümüne hükmettiği dönemde aşiretlere uyguladığı vahşet ve katliama kadar gittiği belirtilen toplu ölümler gösteriliyor.
Bu da saldırılardan kurtulmayı başaran aşiret mensuplarının öç alma isteklerini adeta kamçılıyor.
Örneğin Agal'ın izini süren Suriye'deki Şitaat aşireti mensuplarından biri, IŞİD liderinin öldürüldüğü sırada motosikletine takip cihazını yerleştirdiklerini söylüyor. Bu aşiret üyesinin söylediklerini doğrulayan bölgedeki Batılı bir istihbarat görevlisi, aşiret üyelerinin IŞİD sorumlusunun ailesiyle temas halinde olduğunu ve kendisini aylardır Suriye'nin kuzeyinde gizlice takip ettiklerini ifade etti.
Güvenlik nedeniyle ismini vermek istemeyen bu kişi Reuters'a Suriye'den telefonla yaptığı açıklamada, "IŞİD'in çarmıha gerdiği, infaz ettiği ve acımadan kafalarını kestiği aşiretimin intikamını kanla aldım" dedi ve ekledi: "Kalplerimizdeki acıyı iyileştirdi".
"İntikam almak isteyen" aşiret mensuplarının oluşturduğu "geniş bir ağ"
IŞİD, en kanlı saldırılarından birini 2014'te Suriye'nin doğusundaki Deyr ez Zor bölgesinde ayaklanan Şitaat aşiretinin 900'den fazla üyesini öldürerek gerçekleştirdi. Aynı yıl halifelik ilan eden örgüt Suriye ve Irak'ın üçte birine hükmetmişti. Şu anda ise gücü çok azalmış da olsa yine de yüzlerce milis ABD liderliğindeki koalisyonun ya da Rusya ve İran destekli milislerin desteğini alan Suriye ordusunun tam kontrol sağlayamadığı bölgelerde kamp kurmuş durumda.
Bu grupların sonlandırılması ve örgütün daha da zayıflatılması için mücadele eden Amerikan ordusuna en büyük destek "intikam peşinde koşan" Arap aşiret mensuplarından geliyor.
Üç Batılı istihbarat kaynağı ve altı aşiret mensubu, ABD'nin IŞİD'e karşı yürüttüğü mücadelede aşiret casusları ağının büyüdüğünü ve operasyonlarda çok önemli rol oynadığını işaret ediyor.
Aynı aşiretten muhbirlerin IŞİD'deki yakınları hakkında bilgi verdiğini belirten Deyr ez Zor bölgesindeki Gharanij kasabasından bir aşiret reisi Yasser al Kassab, "Bu muhbir ağları, onları her yere yerleştiren Amerikalılarla birlikte çalışıyor" diyor.
Bu açıklamaları onaylayan ABD'li yetkililer, Agal'a yönelik operasyonda hedeflemenin neredeyse tamamının Suriye'deki aşiret muhbirlerinin istihbaratına dayandığını kaydediyor. Bunun yapılabilmesi için ise "derin bir ağ" oluşturmanın gerekli olduğunu belirten isminin açıklanmasını istemeyen yetkililer, Agal'ın saldırıdan önce aşiret mensupları tarafından uzun süre izlendiğini ve ABD liderliğindeki koalisyonun isyanla mücadele faaliyetlerine aşiret desteği alındığını onaylıyor.
Beş aşiret kaynağı, ABD tarafından finanse edilen aşiret ağlarının İslam Devleti'nin uyuyan hücrelerine sızdığını ve bazı durumlarda aşiret üyelerini de içeren yeni katılımlar hakkında veri topladığını söyledi. Üç Batılı istihbarat görevlisi ve bölgesel bir güvenlik yetkilisi de bu bilgileri doğruladı.
Casusların çoğu, IŞİD'i Suriye'nin kuzeydoğusundan kovmak için ABD destekli güçlerle birlikte savaşan ve 2017'de uzun bir savaşın ardından Rakka kentini ele geçiren Suriye'nin en büyük aşireti Akaidat'ın bir kolu olan Şitaat aşiretinden geliyor.
Cihatçı gruplar uzmanı Samer al Ahmad "İntikam almak istiyorlar, bu yüzden bilgi sızdırmak ve IŞİD liderlerinin yerlerini vermek için akrabalarıyla iş birliği yapıyorlar. Aşiret bağlantılarını kullanıyorlar" diyor.
"İletişim araçları kullanılmıyor"
Batılı istihbarat yetkililerinden biri, cep telefonu gibi cihazlardan toplanan bilgilerin aksine insan istihbaratının artık daha önemli olduğunu çünkü militanların gözetlenmeye açık iletişim araçlarından giderek daha fazla kaçındığını söyledi.
Gizli çabaların bir kısmına aşina olan subay, "Yeni ajanların çoğu cep telefonu ya da yabancı cihatçıların geçmişteki büyük vuruşlarının arkasındaki araçları kullanmıyor" dedi.
"Çoğu zaman insan istihbaratı diğer istihbarat yollarını tamamlar. Buradaysa, istihbarat toplamada insan faktörü öncü rol oynadı" diyen bir ABD'li askeri yetkili, bu tür insan istihbaratının yılbaşından bu yana Suriye'deki Agal gibi üst düzey militanların öldürülmesi ve gözaltına alınmasında "kritik" bir rol oynadığının altını çiziyor.
Şubat ayında örgütün lideri Ebu İbrahim el Haşimi el Kureyşi, ABD özel kuvvetlerinin Suriye'nin kuzeyinde düzenlediği bir baskın sırasında ölmüş, Haziran ayında ise ABD güçleri bir başka üst düzey lider olan Ahmed el Kurdi'yi ele geçirmişti.
Agal, Kurdi ve hedef alınan diğer militanlar, ABD destekli Suriye Demokratik Güçleri (SDG) tarafından kontrol edilen bölgelerden uzakta, Türkiye sınırı boyunca yoğun nüfuslu bir bölgede yaşayanların arasına karışarak normal hayata geri dönmüşlerdi.