This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
elveda gülsarı Kapak Düzeni: Nur-Olcay Okan Dizgi-Tertip: Ötüken Kapak Baskısı: Birlik Ofset Baskı: Özener Matbaası Cilt: Yediğim Mücellithanesi İstanbul - Aralık 1997 1 Yaşlı adam kırık-dökük bir arabaya binmiş geliyordu. Arabayı çeken taypalma yorga1 Gülsan da çok yaşlı ve bitkindi. Bir deri bir kemik kalmıştı. Önlerindeki yokuş yol, açılmış ince bir bağırsak gibi, ta belin oraya kadar uzanıyordu. İşte bu engin, çıplak ve ıssız bozkırda, kış günleri bora, kasırga eksik olmaz, yaz günlerinde ise cehennem sıcağı ortalığı yakar kavururdu. Bu dik yokuşu ağır ağır çıkmak, Tanabay'ın pek gücüne giderdi. Hiç sevmezdi yavaş yürümeyi. Yavaş yürümek bir işkence idi onun için. Gençliğinde, ilçe parti komitesi toplantılarına katıldığı günlerin dönüşünde, bu yokuşa geldiği zaman, kamçıyı basar, atını dörtnala sürerdi. Ama bir öküz arabasına binmiş ise, yoldaşlarını arabada bırakıp yere atlar, şekpenini2 omuzuna atar, başlardı koşarcasına yokuşu 1 Taypalma yorga: Yorga atlaryorgalama biçimlerine göre "yol yorga", "kiytin yorga", "şaldır yorga", "sapkın yorga", "koy yorga", "su yorga" ve "taypalma yorga"... gibi adlar alırlar. "Su yorga" ve "taypalma yorga" dünyanın en değerli binek ve yarış atlarıdır. "Taypalma yorga" ve "Su yorga" dörtnala koşmasını bilmeyen ama dörtnala giden yarış atlarını geçen, güzel yürüyüşlü, hızlı, binicisini hiç sarsmayan, su gibi akıp giden, uzun mesafe koşusunda eşsiz bir at cinsidir (çevirenin notu). 2 Şekpen: tnce yün kumaştan, elle dikilmiş, uzun, bol bedenli üst giyimi. 6/Elveda Gülsan Elveda Gülsan/7 tırmanmaya. Sanki düşmana saldınyormuş gibi öfkeyle ileri atılır, yokuşun beline varıncaya kadar hiç durmazdı. Sonunda nefes nefese yokuşun beline, artık inişin başlayacağı tepeye varınca, "oh be!" derdi kendi kendine. Ciğerleri körük gibi şişip inerek, yüreği kafesinden çıkacakmış gibi çarparak, orada oturup biraz dinlenir, ta aşağıda ağır ağır gelen arabaya bakardı. O bir türlü ilerlemek bilmeyen arabada oturmaktansa, böylesi çok daha iyiydi onun için. Rahmetli Çora, o zamanlar, arkadaşının bu sabırsızlığına, tezcanlılığına güler: - Senin işlerin neden uz gitmiyor biliyor musun Tana-bay? derdi. Çok tezcanlı, çok sabırsız oluşundan. Vallahi ondan! Aynı anda 'hem havadakini kapmak, hem yerdekini yalayıp yutmak' istiyorsun. Dünya çapındaki bir devrimin hemen gerçekleşmesini diliyorsun. Öyle bir çırpıda olmaz bu işler. Dünya devrimi şöyle dursun, sen bizim şu eski Aleksandrovka yokuşunu bile araba ile ve araba yolundan tırmanmaya tahammül edemiyorsun. Arabadan atlayıp iniyor ve arkanda seni kovalayan iri bir aç kurt varmış gibi başlıyorsun koşmaya. Ne yararı oluyor bu telâşın? Tepeye ilk varan sen olunca ödül mü veriyorlar? Yine ©rada oturup geriden gelenleri
2
belki bir çivi ucu. Bir kısmı da iyice kocadıklan için evlerinden çıkmaz olmuş. Sonunda nasıl olsa varacaklardı eve. Şunu iyi bil dostum. Aslında ne yavaş yürüyordu. gözlerinin karardığını. Yeni sürülmüş ve yağmur emmiş bir tarlada yürür gibi. son adımlarını atmakta olduğunu Tanabay elbette bilmiyordu. göğsünün sol yanını pek acıtıyordu.com. yavaş yürümeyi alışkanlık haline getiriyordu. Daha epeyce yol vardı önlerinde. çok eskiden. çoktan gücünü yitirmiş. bütün bunlara dayanarak yürümeye çalışıyordu.. bazıları eceliyle ölmüştü. dipsiz bir uçurum gibi görünüyordu. köşelerine çekilmiş. Atı kendi haline bırakmıştı. Ne olurdu yorulmuşsa? Bundan daha kötü seferleri. Dokuzyüz otuzlu yıllarda hep birlikte yürüdükleri. Artık yola yalnız çıkıyordu. Arık hayvan. İleride uzayıp duran ulu mor dağlar ise koyu-kara bir bulut idi. daha zorlu yolculukları da olmuştu. belki bir diken. Kötü-rüm bir atın çektiği eski bir arabaya binip Tanabay'a eşlik edecek kimse kalmamıştı artık. Varsın biraz yorulsun-du. seninle beraber olmalarını beklemek zorundasın.cizgiliforum. Bunları da bilemezdi Tanabay. Ters dönmüş paldımın kenarı sağrısına batıyor. dünyanın çember gibi yuvarlanıp üstüne üstüne geldiğini. Omuzundaki nasırın üzerinde açılmış küçük bir 1 Menduvana: Güzel kokulu. çevresindeki her şeyin birbirini kovalarcasına akıp geçtiğini Tanabay nereden bilecekti? Önündeki uzun yol. Aleksandrovka yokuşuna nasıl çıktığının farkında bile olmamıştı. 8/Elveda Gülsan yara ateş gibi yanıyor. Ne zaman söylemişti Çora bunları? Çok.. yaşlı. Gülsan'ya.enginel elveda gülsarı bekliyorsun. ank yüreği sızım sızım sızlıyor. son günlerini yaşıyorlardı. Kocayınca insan uysallaşı-yor. Karamsar düşüncelere dalmış Tanabay ara sıra dizginleri sallayıp 3 . Tanabay atın yorulmaya başladığını anlamıştı ama. başkalarının da gelmesini. Bu uzun yolda at yorulurdu elbet. yola beraber çıktıkları arkadaşlarından kimse kalmamıştı. yüreğini sızlatan ağır düşüncelere dalıp gitmekten* kendini alamamıştı. Aleksandrovka yokuşunu son defa tırmanmakta. hayvanları sarhoş eden otsu bitki. Bunların bazıları savaşta. eskimiş hamutun keçesini delip çıkan sivri bir şey. Uzayıp giden bozkırı aşacak. dünya devrimini tek başına gerçekleştiremezsin. beynini dplduran. Bugünün gençleri ise otomobile biniyorlardı. ne de hızlı.www. ayaklarını da zor kaldırıyordu bastığı yerden. Bu eski ve bozuk yolda arabanın tekerlekleri gıcırdıyor. dağların eteğinden döne dolana gideceklerdi. Taypalma yorga Gülsarı'nın. Atın. Bu defa Tanabay. sarı-beyaz çiçekleri olan. boynunu sıkan hamut nefes almasını daha da güçleştiriyordu. sonra kanala gelecek. Hayvanın menduvana1 otu yemiş gibi başının döndüğünü. o da dayanılmaz bir acı veriyordu. zaman zaman kapkara. Itakırdıyordu.
takırdıyor-du. yüksek dağlan. dünya ve onunla birlikte her şey değişmişti. i Doğuştan taypalma yorga bir at idi Gülsan. böylesine ağır varmamıştı. belli belirsiz anılarını uyandırdı: Çok gerilerde kalan o güneşli yaz günlerini hatırladı. bütün ilgisi bundan ibaret kalıyordu. bayırlan. Kara toprağın toynaklarının altında kaydığım hisset1 At başına gün vursa ağzındaki gemiyle su içer. doyulmaz bir zevk.. Hey güzel günler hey! Bir dağdan öbür dağa kişneyerek koşan aygır gibi. Gülsan'nın sönmeye başlamış bir mum gibi cılız ışıklı belleğinde. Bugüne kadar. Bütün bunlar eskidendi. güneş ışıklannı kovalardı. kendisi. bütün dünya vardı. O taypal-ma yorgalığı sayesinde çok güzel günler yaşadı. düş kadar güzel o dünyayı. göle yansıyan gölgeler gibi. Hep doğudan doğuyor. hep batıya bakıyor ve batıdan batıyordu. O günlerde yılkılar. sütü nasıl da tatlıydı! Anasının sütü boldu ve kuluncuk sütten boğulacak kadar çok içerdi. Uzun yeleli anasından ilk sütünü emdiği.www. Yemyeşil çayırları. Çizgi hep bir adım ötesindeydi. anasımn bir süt bulutuna dönüşmesini nasıl da severdi! Memeleri ne kadar yumuşak. Gülsan'nın uzun yeleli anası da ona sıcacık bir süt bulutu gibi görünürdü. sanki yakalayacakmış gibi. bir yudum daha içerdi. gövdeleri aşağıda yürürlerdi sanki.enginel elveda gülsarı atı yüreklendirecek bir şeyler söylüyordu ama. Bu san kuluncuk. çırpınıyordu. o bitiş çizgisine hiç böylesine yavaş. taypalma yorga Gülsan.. anası. ama çok kötü günleri de oldu. Şimdi. dört ayak üstüne kalkıp onun peşinden koşmaya başladığı günden beri. Oh.cizgiliforum. Başını karnının altına sokup o sütü içmek. ama bir adım attıkça çizgi de bir adım geriliyordu sanki. er başına kün tuvsa etigimen su geşer'^diyen atasözünü doğruluyordu Gülsarı'nın durumu. Gökyüzündeki güneş de artık dağdan dağa kişneyerek koşan bir kızıl aygır değildi. kulaklarını kısarak gelen üyir1 aygırı daha fazla uzaklaşmasını engeller. O bozuk yolda arabanın tekerlekleri takırtılarla döni meye devam ediyordu. Karnı iyice doyardı da. onu geri çevirirdi. bir mut-: luluktu onun için. Sonra. son koşusunun bitiş noktasına ulaşmak için zorlanıyor.com.. Böyle düşünmek Gülsan'ya küfretmek olurdu. Yılkılar da 4 . ne tatlıydı anasının sütü! Yazık ki o günler göz açıp kapayıncaya kadar gelip geçmiş. Ah ne güzeldi o günler! Anasının bir yudum sütünde. ayakları yukarıda. . kendine özgü o '• güzel yorga gidişini hiç bozmamıştı.. Bir türlü sıyıra-mıyordu kendini o ağır düşüncelerden. Gülsan da o haline rağmen. o taypal] ma yorga yürüyüşüyle devam ediyordu yoluna. Bu güzel yürüyüşlü yorganın bir gün arabaya koşulacağını o zamanlar hiç kimse aklından bile geçirmezdi. er başına gün vursa çizmesiyle su geçer? Elveda Gülsan/9 mesi. biraz daha. ne kadar dolgun. Oysa bugün "At başına kün tavsa avızdıkpen su işer. yeryüzü. güneş ve ışınları gözünün önüne geliverdi. yine de anasının memesini bırakmaz. Bozuk yol üzerinde tekerlekler takırdıyor. Hepsi geçip gitti. gökyüzü. O Gülsarı denilen saf kuluncuk da.
gözlerinin önüne çöken sis perdesini delip geçecek gücü bulamıyordu kendisinde.com. ayağının altında yer sarsılır gibi olunca. Kan ter içinde kalmıştı. O uzun ömür boyunca sırtından eyer düşmemiş. Onu çağıran. yaklaşıyorum samyor. o yemyeşil çayırlar.enginel elveda gülsarı ayaklan yukanda. o tuhaf eski dünyaya yeniden dönebilmek için boynundaki hamutu silkip atmak. karnını otlayarak doyurmayı öğrenmek zorunda kaldı.:. sürü başı aygırdan başka. o bir üyir yılkı.cizgiliforum. otlamayı. Bir yandan ateş gibi yanıyor. öyle güzel geçen bir yaz mevsimini bir daha ömrü boyunca hiç görmedi. cabağılar bulunur. ama o. San yorga olduğu yerde durdu. hiç gelmemişti o yollann sonu. Ulu dağlar. Artık. Gülsan. çöpler yüzüne çarpıyor. Ama gözlerinde canlanan o dünya bir görüntüden ibaretti. Tanabay dizginleri bıraktı. gövdeleri aşağıda yürümüyordu artık. Hamutun altındaki yaranın zonklamasını da hissetmiyordu şfmdi. Savrulan otlar. Onu bırakıp gitmek istemiyordu anası. Ve. O. gözlerinde kıvılcımlar parlayıp güneşi dağdan dağa atlarken görünce. Toynakları. onu bekleyen anasına sesini duElveda Gülsan/11 yurmak için olanca gücünü toplayarak kişnedi. kaba yeleli anası tavlı kısrak. Sulanan gözleri karan-yor. dişi atlar ve erginleşmemiş dişi ve erkek taylar. Zaten sütü de kalmamıştı. Yılkılar da dörtnala uzaklaşıp gittiler. onu iki yanından arabaya bağlayan kayıştan koparmak istiyor. kulakları uğulduyordu. bir yandan da soğuk rüzgâr karşısında tiril tiril titriyordu. nice nice insanları taşımıştı. yılkılar kuyruklanyla ona sürtü-nerek geçiyor. 10/Elveda Gülsan na sokulacak olsa. Bu da ona dayanılıriaz bir işkence oluyordu. canını yakıyordu. birer birer gözlerinin önüne geliverdi. Gülsan. gerçek değildi. nice nice yollar tepmiş. Tekerleklerin gıcırtısı duyulmaz oldu. şanltılı dereler. Emmek için yanı1 Üyir: Başında bir aygır bulunan ve en çok elli kadar attan oluşan yılkı sürüsü. Küçücük bir kulun olduğu zamanlardaki gibi anası onu kişneyerek çağınyor. gözlerine ve burun deliklerine kar taneleri giriyordu. o eşsiz güzellikteki yaz günleri bir daha canlandı gözlerinde. Ama. Gülsan. Uyuşan bacaklannı gererek ve 5 . bir zamanlar yemyeşil olan çayın ezip çiğniyor. bacakları titriyor. Gülsarı'nın anası uzun yeleli kısrak da artık ona pek yüz vermiyordu. O ulu ve dumanlı dağlar. ama görüntü ondan uzaklaşıyordu. Yavaşça arabadan indi. başı dönüyor. çakıllann üzerine basınca garç-gurç sesler çıkarıyordu. yeşil çayırlar. kulunlar. sırtını ısırıyor. Bu sürüde. iyi-kötü günleriyle uzun yıllar sürecek bir hayat yolu böyle geçecekti ve şimdi de bu yolun sonuna gelmiş bulunuyordu. uzun yeleli anasının karaltısını hâlâ görüyordu. Ancak şimdi. ama bu öyle halsiz bir kişneyiş idi ki sesini kendisi bile duyamadı. oraya varmak için canını dişine takarak ilerlemeye çalışıyordu. birer birer yok oldular. o görkemli. tipiler arasında kayboldu. güneşli günler.www. Sonra birden tipi dindi. O erişilmez yazın güzel dünyası ağır ağır batıp gitti.
Ne oldu sana? İncecik boynunu dik tutamayan at. karnından ba-caklanna. sabahı beklemesi. Tanabay bir avuç otu hayvanın ağzına uzatü: . Ama o evde mi! 6 . Şubatın sonuydu. O zaman. Yorganın haline bakarak: Vah vah! dedi. Bir zamanlar altın şansı olan tüyleri. Güçsüzlükten ve soğuktan zangır zangır titriyordu. Gocuğunun yeniyle hayvanın burnunu ve boynunu sildi. kendi aceleciliğine de kızıyordu şimdi. " O kadar da zorlamamıştım" dedi Tanabay. Yıbn bu mevsiminde gelip gidenler çok az olurdu zaten. Issız kalmış bir qyin pencereleri gibi olan o gözlerde Tanabay. Hava bozacak gibi değildi ama yine de soğuk vardı ve insana güven vermiyordu. "Şimdi ne ileri gidebilirim ne de geri. feri sönmüş ve bomboştu. Güneş uzakta. Yalnız vadilerin kuytusunda ve kamışların gölgesinde. ye biraz. yüreği sızladı. Bozkır hâlâ donuk. Gocuğunun eskimiş yenini gözüne siper ederek. hiçbir canlılık. yamaçlarda karlar erimişti.www. Ka-burgalan inip inip kalkıyor. Tanabay atın gözlerinin içine bakınca üzüntüden yüzü sapsan oldu. döke saça atın önüne getirip koydu.com. Onu oğlunun evinden bir an önce çıkmaya mecbur eden duruma da. O kirli ter. Taypalma yorganın dudaklan kımıldadı ama otu ağzına alamadı. gemini çıkardı. Geç vakitte yola çıkacağına. Yolun ortasında kalakaldım. Tanabay telaşlandı. yola erkenden çıkması gerekirdi. şimdi ter ve kirin kan-şımıyla koyu kahverengindeydi. ne giden. Ama hiçbir şey yoktu görünürlerde. yan yumuk gözleri yuva-lanna gömülmüş. ne oluyor sana? dedi. Aü iyice yorup bu hallere düşmesine sebep oldum. Hayvanın. çevresine bakındı. karışık kır sakalını yukarıya kaldırarak. batıya doğru baktı. ank böğrü körük gibi şişiyordu. toynaklanna kadar çizgi çizgi iniyordu. Tanabay. pek acıklı bir halde duruyordu." Gerçekten de iyi etmemişti. ince bir bulutun üzerinde. yolda gelip gidenlere rastlayabilirdi.Al.cizgiliforum.enginel elveda gülsarı suratım asarak atın başına gelip durdu. Bı» mevsimde yapılacak iş miydi bu? Belki bir motorlu araç görürüm diye bir tümseğe çıkıp baktı. Dağlara kadar uzanan bozlar yolunda ise İ 12/ElvedaGülsarı ne bir gelen vardı. atı dinlendirmeliydi. Sonra kolanını çözdü. hamutunu. Toprak daha çözülmemişti ve rüzgâr sazlıklardan eski karın hafif kokusunu getiriyordu. Çaresiz arabanın yanına döndü. Uzaklarda çep-çevre dağlar vardı. bir hayat izi göremedi. Yanm kucak kuru otu. Düzde. kurt yelesi gibi görünen erimemiş kar kalıntıları vardı. sert ve cansızdı. kaldıramadığı başını hamuttan sarkıtmış. cılız ışığını belli belirsiz gösteriyordu. Hemen arabaya koşup yiyecek aradı. Geceyi orada geçirmeli. "Böyle olacağını bilsem hiç bugün yola çıkar mıydım?" diye hayıflandı. Yapış yapış salya içinde olan gem sımsıcaktı. Tanabay bu durumu görünce ürperdi. Ama Gülsan ota ağzını bile sürmedi. Oysa Tanabay yola öğleden epeyce sonra çıkmıştı.
iş! İş yaparken de babamızı yüzüstü bırakmazdık biz. konuşursun elbet! Okutup adam ettik çünkü sizi! Oysa bizden lâf değil. gece yansına doğru çay kenanndaki orman kulübesi ne 7 . Oysa varacağı yer uzak. Ne yapacağını bilemiyor. onun da karısından geri kalır yanı yok! Karısı konuşurken o yere bakıyor ve ağzını açıp tek kelime bile söylemiyor. yelen iyice seyrelmiş..www. iş isterlerdi. yılkı çobanlığı yapacak olduktan sonra. ne akılla partiye üye olursun?. vallahi ağzını açmaz. çok! Tanabay söylendikçe hırslandı. iyice büzülmüş.. sen çeneni açma!" diyordu durmadan. Atı ve arabayı orada bırakıp yayan yürürse. düşmanımızın. gece yakın. "Uyukluyor müsün. O zaman işlerin nasıl olup bittiğini sen nereden bileceksin a budala gelin! Şimdi dilin bir karış. çok mu hastasın? Neyin var arkadaş.enginel elveda gülsarı Tanabay öfkeyle elini kaldırdı.Ömür boyu koyun çobanlığı. anamızın. Baş olmak. at bitkin. öylece duruyordu. gün boyu arabanın etrafında dolanıp dura14/ElvedaGülsan mayacağını. Gelini burada olsa. nasıl olursam olayım. Gülsan. yola yayan çıkar yine de geceyi o evde geçirmezdim" diye söylendi. hele şu koI Elveda Gülsan/13 camış çağımda. Buz gibi soğumuştu kulakları. Oğlunun evindeyken gelini ile tartışmamak için kendini tutmuş. Sonra ne yapacağını bilemeden arabanın çevresini hızlı adımlarla dolandı. 'artık işe yaramazsın1 diye kovulacak olduktan sonra. Kadın: Babanı istemiyorum. koşumu yine üzerinde. hatta komşumuzun köpeğinin bile yaptıklarından sorumlu tutulurduk. Sonunda. kurumuş ağaca benzeyen ayaklarını birleştirmiş. Yelesinin bu kadar seyrelmiş ve hafiflemiş olduğunu görünce içi burkuldu: "Çok kocamışsın. Hay haddini bilmez hay! Gözü hep yukarılarda. onun ağır ağır inlediğini işitti. . Bütün bunları unutmuştu o anda. kocasının babası değil miyim? Ama çenesi durmuyor! .. "Bir kadın kaynatası ile öyle mi konuşur? Ne olursam olayım. Ama şimdi patlamıştı. "Asla! Asla kalmazdım. dostumuzun. dese. aklından geçen bütün bu acı sözleri şamar gibi patlatırdı suratına: "Beni partiye kabul eden de sen değilsin.. Benim partiden çıkanlmamla ilgili söz söylemek sana düşmez! Bu benim bileceğim iş ha gelincik.Ne oldu sana? Neyin var? diye hayvana iyice sokulunca. vakit geçirmemesi gerektiğini düşündü ve yine atın yanına gitti.com. hepimizin sonu bu" diye söylendi. Ne diye nefes tüketiyo-rum|ki! Bugünkü gençlerin hepsi öyle! İnsanlar çok değişti artık. neyin var?" Parmaklarını yelesinin altından sokup kulak dibini tuttu. babamızın. başkarma olmak istiyor.Bak sen şu ka-nnın dediğine! Oğluma gelince. bilmediğin konularda çeneni açma sen!" Başka söz bulamadığı için "Sen karışma. hırslandıkça da bir ateş basü ve gömleğinin yakasını çözüp derin derin solumaya başladı. sana ne bundan!" Arabanın etrafında dolanarak bir kez daha tekrarladı: "Bu seni hiç ilgilendirmez.cizgiliforum. çıkaran da.. hepimiz yaşlandık. saygıda kusur etmezdik. ağzını açmamıştı. hiçbir şeye karar veremiyordu. Hee. Basbayağı korkuyor karısından.
açlıktan ölüyorum ben! .Şaştım kaldım doğrusu.. nelerden söz ediyorsun? diye elini sallayan Tanabay konuyu kapadı ve dışan çıktı. "Demek kader bizi bir kez daha bir1 Kora: Hem ağıl. Gençti.www. Onun için konuyu değiştirmek istedi ve kansına çıkıştı: . onu tanırsınız. yaz günlerinde otların biçilip demetlenmesine gözcülük ediyor. Gülsan Gülsan iken. 16/ElvedaGülsan başlamıştı. Atı yedeğine alıp evine doğru yola koyuldu. olarak belirlenir. Buranın yeni başkarması genç tarım mühendisi onu görünce: . Tanabay gözlerini karısından kaçırarak: . Nesi varmış tanınmayacak? diye bir şeyler geveledi. at korasına1 bir uğrayın. her canlı yaşlanır. Karısı. Geçen güz Tanabay. At korası.. olduğu zaman birinci eş. . size bir at vereceğiz.. Gülsan'yi zor tanıdı: .Haa! Bu gerçekten Gülsan mı? diye şaştı kaldı. her şey eskir. Birden fazla e. Bunlan kurcalamanın hiçbir yaran olmazdı şimdi.Ben de onu demek istiyorum zaten. atın yemiyle uğraşıyordu. kış günlerinde ise çobanlann bu otlan vaktinden önce almalanna engel oluyordu. Hayvana çok acımış "Ben bu atı almam" diyememişti. açık kora. o binile binile binilmez hale gelen yorgaya bakarak. Bizim durumumuz ondan farklı mı sanki? Zaman kimseyi kayırmaz. Bu kulübenin bir buçuk kilometre yakınında su işlerine bakan görevlinin kulübesi de vardı. baybişe yemeği ısıtmaya 1 Baybişe: Evin hanımı. bir zamanlar siz biniyor-muşsunuz ona.Nasıl bir at vereceksiniz. Elveda Gülsan/15 leştirdi" dedi.cizgiliforum. Tanabay da Tanabay idi. Karısı kapının önüne çıkarak seslendi: 8 .Aksakal. . İstediğini yap. benden sana izin! . hem ahır. koyun korası. Bu atla ilgili bazı anılan vardı.. Yaşlı kadınlara saygı hitabı. Sonra alaylı bir gülümseme ile ekledi: Belki yine yorgaya binip gece seferlerine çıkmak istersin. Ama Tanabay bir türlü dönmüyor. Sen söylemesen onu asla tanıyamazdım. . Bacadan duman tütmeye. unutmamıştı demek. dedi Tanabay'ın baybişesi1 dalgın dalgın başını sallayarak. örtülü kora. Kansı ile beraber orada oturuyorlardı. Ata ot vermek için samanlığa gitti.Niye dikilip duruyorsun.enginel elveda gülsarı ulaşırdı. demişti. yemek ısıtsana. hem tavla anlamına gelen hayvan barınağıdır. Tanabay burada.Bunda şaşılacak bir şey yok. Orada.. ifadesidir. hanımefendisi. anı gitmiş vahi kalmış bir iskelet mi? .Gülsan'nın ta kendisi.Gidin görün. o ünlü yorgayı o halde görünce yüreği sızladı. Tanabay oraya yöneldi.Amaan sen de.com. Karısının o olayları unuttuğunu sanıyordu. Yaşlı bir at ama işinizi görür. bir iş için hayvanlann kışlağı olan merkeze uğramıştı. Kansına karşı işlediği bazı kusurları olmuştu.
Doğu Cephesinde de çarpışmış.Hey. Bundan sonra atı yularından tutup yürüttü.. Savaş yıllannda 9 .enginel elveda gülsarı . dedi." Tanabay kamçının sapı ile arabayı karıştırarak dipteki boş çuvalı çıkardı. Boşuna dememişler "Kırk yıl kırgında kalsan. . yirmiden fazla senin yaşın. Tanabay ve Gülsan ilk kez savaştan sonra karşılaştılar. Gülsan biraz durduktan sonra ağzındaki kırıntılan çiğnemeye başladı. Batı Cephesinde de. Pişinin yarısını kendisine ayırdı. araba sarsıldı.Hadi yavrum. Cepheden cepheye koşarak tam altı yıl askerlik yapmıştı. ağır ağır dağ yoluna koyuldu. bir ayağını kaldırıp ağırlığım öteki ayağına verdi. Ne gereği vardı artık. yürü! At hareket etti. Tanabay'ın titreyen eline atın salyası aktı. takılmak için söylüyorlardı çünkü. Japonya'nın tesliminden sonra terhis olup yurduna dönmüştü. biraz gayret edersek. bak aklıma ne geldi.Ne yapacağız Gülsan? Burada böyle kımıldamadan duracak mıyız? dedi. At kımıldadı.. Bir defasında araba ile gelirken mayına çarpmışlar. Ama Tanabay onu yemeyi unutmuştu. Tanabay da ölmemiş. yürü.cizgiliforum. Yine de onu canlandırıp güçlendirdiğini sanıyordu. "Dur hele. kış boyunca ata baktı. gel artık! dedi. Tanabay atla beraber yürürken "artık gücü kalmadı zavallının" diye düşündü. Kansı yolda yemesi için pişi koymuştu o çıkına. Elveda Gülsan/17 . Durmak işimize gelmez. ye Gülsanm. böyle bir iş gelmişti başlarına.. gayret et yavrum. . Ama. Onu kepek lapası ve kıyılmış pancarla besledi. O zaman Tanabay. Başka bir sefer de göğsünden yaralanmış ve hastahanede iki ay tedavi gördükten sonra kendi birliğine yetişmişti. korkulacak bir şey kalmaz.. .. Şimdi ne yapacaktı? Atı yolun ortasında bırakıp gitmeye gönlü elvermiyordu.Hadi Gülsanm. yemek ısındı da soğudu bile. Sonunda yurduna dönüp trenden indiği zaman. Gülsan'nın dişleri iyice aşınmıştı. Bizim baybişe ile ben seni yine iyileştiririz. Salya sıcaktı ve bu Tanabay'ı sevindirdi. Yaşlı adam ve yaşlı at. işte bugün. Çuvalın içindeki küçük bir çıkını aldı. ecel gelmeyince ölmezsin" diye. bir durup bir giderek eve varırız değil mi? Bir vardık mı.. Sonra yorgayı eliyle hafifçe dürttü. O zaman Tanabay kırıntıları kendi eliyle soktu hayvanın ağzına. onun şoku ile epey sarsılmıştı. Kansı o geçmiş olaydan bir daha söz etmedi.. Kadınlann 'ihtiyar' demelerine aldırmadı. tekerlekler gıcırdadı. zor yiyordu yemini. Evet evet.com. Onbaşı Tanabay Bakasov.. Gülsan pişinin kokusunu derin derin içine çekti ama ağzına alıp yiyemedi. Tanabay güz boyunca. satıcı kadınlar onu "Hey ihtiyar. öbür yansım da ufalayıp atın ağzına tuttu. "Kaç yaşındasın Gülsan? Yirmi yaşında mı? Yoksa daha mı fazla. at elini cüzdanına!" diye karşılamışlardı. Tann onu korumuştu. Gerçi artık genç değildi ama yaşlı da sayılmazdı.www. O çuvalla gelinine patates götürmüştü.
O güne kadar olup bitenlerin. yaklaşma!" der gibi çekici indirdikçe bütün bu sıkıntıları da uzaklaştınyordu sanki. çocuk başı kadar büyük bir çekiçle. gücükuvveti yerinde. Çalışırken o çekiç sesleri arasında günlük sıkıntıları unutup gidiyordu Tanabay. hafif kırlaşan sakalı bıyığı ile biraz yaşlanmış görünse de. Kadınlar eskimiş oto lastiklerinElvedaGülsan/19 den yapılmış ayakkabıları giyiyorlardı çıplak ayaklarına. Ama bu başka bir hikâye. tadını unutmuşlardı. Tanabay her darbeyi indirişte. zafer kazanıldıktan sonra köyüne dönerken. Doğrusu kendisi de. çektiği sıkıntıların önemi yoktu artık. düşmanı yendik. Bunun için savaşmamış mıydı? Kan ve ateş arasında canını dişine takmamış mıydı? Savaş bitmiş. yendik.. yaMaşma! Dur. Savaş bittikten.www. bu işin ustası olmuştu. Evde hasretle bekleniyordu. nice nice güçlüklere göğüs germesi gerekecekti. Bu damadı bütün ev halkım kamyo18/ElvedaGülsan na bindirir.cizgiliforum. * Ama Tanabay öyle düşünmekte. Yazlan sik sık ve topluca kendisini ziyaret ederlerdi. ara sıra bugün bile duyar gibi oluyordu. usta yoldaşı o kor gibi madeni çevirecek zaman bile bulamıyordu bazen. Ve çekiç cevap verir gibi tekrarlıyordu: "Yendik. Sonra bu yuvada herkesin mutlu olması için çalışacak. Ondan sonra doğan çocuğu da kızdı.com. kızgın demirden kıvılcımlar saçılıyordu. Terhis olduktan bir yıl sonra kansı ona güzel bir kız çocuk doğurdu. dağda yaşayan kocamış kaynata ve kaynanasını görmek. diyordu. zaferi kazandık. hu-ha! hu-ha! diye nefes alıp veriyor ve bir yandanJla düşünüyordu: En önemlisi savaşı kazanmış olmamız. dik. sabahtan akşama kadar. Onları unutacak. Büyük istasyonlarda maksimkalan (asker getiren katar) bando-mızıka ve coşkun bir neşe ile karşılamışlardı. gırtlağına kadar borca batmış ve banka bjr kapik bile vermiyordu artık. demir dövmüş. O sesleri. Savaştan sonra aynı işi yapıyor. Ama Tanabay "Dür. saygılarını sunmak ve gönül almak için gelirlerdi. Gönlü hoş ve iyimserdi. gönlü gençti.. karısı da kızlarından çok memnundular. yüzü kınşmıştı. Kılık kıyafeti. Tanabay kendisi için asıl hayatın yeni yeni başladığını düşünüyordu. Büyük kızının kocası kamyon sürücüsüydü. Örs çın çın ötüyor. Oğlu sekizine basmış ve okula başlamıştı. örsün üzerindeki kızgın demiri hiç durmadan dövüyordu. Şimdi ikisi de evliydiler ve çocuklan vardı. geleceği toz pembe görmekte pek acele ettiğini şimdi çok iyi anlıyordu. gerçek ve tatlı hayat asıl şimdi başlayacaktı. Öyle hızlı dövüyordu ki. Dünyaya yeniden gelmiş gibiydi ve artık yalnız geleceği düşünüyordu: Çoluk-çocukla kaygısız bir hayat yaşamak için önce başlarını sokacak bir ev yapacaktı. O zamanlar açtılar. zafer kazanılmış olduğuna göre. Gelecek için daha yıllar yılı kan ter içinde kalıp fedakârlık etmesi. çıplaktılar. Bundan başka bir amacı yoktu. Gençliğinde bir demirci yanında çalışmış.enginel elveda gülsarı güneş ve soğuktan yanmış. önünde hiçbir engel kalmamıştı. Ne var ki oğlu hayırsızın biri olup çıkmıştı. Çocujdar nice zamandır şekerin yüzünü bile görmemiş. 10 . hep çalışacaktı. Kolhoz.
dedi. Onu. hatta böyle oluşuna kızardı. Merhum Çora o zamanlar kolhozun başkanı idi. Tanabay'ı razı etmek için demirci dükkânına kendisi gelmiş ve arkadaşını razı ettikten sonra ona: . Görgü ise görgülü. Savaşın başından sonuna kadar ve savaştan sonra da hep bu görevde kaldı.enginel elveda gülsarı dik. koşturmak kolay mı? Dervişbay'ı hatırlıyor musun? At üstünde donup öldü zavallı. kimileri iş yerlerinde. Söylediklerinin hemen hemen hepsini.İki gün önce dağa gidip geldim. Yumuşak huylu. O zamandan beri çalışıyorlar orada. koparıp ayıramam diye korkuyordum. bilgi ise bilgili bir delikanlıydı. Bazen öyle sözler söylerdi ki.com. yaz-kış demeden at üstünde dolaşmak. Çora iyice zayıflamış. Gece-gündüz. dedi Çora İhtiyarlar. Bu yüzden toplantılarda sık sık yerinden fırlar. "Çalışmaya çoktan başladılar. O zamanlar Çora köyün yakışıklısıydı. Orduya at gerektiğinde o 11 . bir deri bir kemik kalmıştı. her türlü işlerde çalışıyorlar" dedim. herkese iyi davranan bir gençti. Hatırlıyorsun değil mi? Savaş başlayınca biz bu ihtiyarları yılkıya bakmaları için dağlara göndermiştik. Can dostu Çora razı etmişti onu bu işe. demir atölyesinin yakınındaki arkın kenarına çö-mellp oturmuş. Mallarına el koyacakları kişilerin listesini beraber hazırladılar. Tanabay Çora'nın gençliğini hatırlamıştı. "Peki nerdeler. "Peki yılkıya kim bakacak? Biz ölelim diye mi bekliyorlar? Zaten bir ayağımız çukurda!" Ben çok üzüldüm ve utandım.cizgiliforum. Sağ kalanların hepsinin döndüğünü söyledim. Çora'dan başka hiç kimse Tanabay'ı demirci dükkânından aşırıp yılkıcı olmaya razı edemezdi. kulakların (toprak sahiplerinin) mal ve mülklerini bu kolhoza katmaya birlikte karar vermişlerdi. dik!" O günlerde böyle düşünen yalnız Tanabay değildi. bir kolhoz kurmaya. Tanabay daha savaştan döndüğü gün anlamıştı bunu. ta komsomol oldukları günlerde. kendisi bile ürkerdi söylediklerinden. gazetelerden okuyup öğrendiği cümlelerle ve acımasız bir şekilde atıp tutardı. ne zaman çalışmaya başlayacaklar?" dedi ihtiyarlar. dinlediği siyasî nutuklardan öğrenmişti. zenginlerin.www. Ama söyledikleri pek etkili olurdu.Ben senin çekice yapışıp kaldığını sanıyor. eskiden beri iki can dost idiler. İkisi. Savaş yüzü görmemiş olsa da. Eskiden. "Onu biliyoruz" dediler. kimileri tarlada. askere giden gençlerin dönüp dönmediğini sordular. konuşmuşlardı. O günlerde herkes savaşı kazanmış olmanın gururuyla avunuyor ve zafer ekmeğin yerini tutuyordu. . Beli 20/Elveda Gülsan bükülmüş. zayıflamıştı. Çora. Kalbi zayıf olduğu için çürüğe çıkarılmıştı. Tanabay onunrişte bu yumuşaklığını beğenmez. Daha sonra Tanabay yılkıcı oldu ve dağlara çıktı. onların bu işin üstesinden gelemeyeceğini sen de bilirsin. yani komünizm idealine karşı çıkanlara gereksiz bir hoşgörü göstermekle suçlardı. pek yaşlanmış. Yılkılara bakmanın aksakalların işi olmadığını. karşıt görüşte olanlara. Çora ile o. yüzü kırış kırış olmuştu. Tanabay bu konuda büyük çaba gösterdi. Temmuzun sıcağında bile o eski yün yeleğini çıkarmıyordu üzerinden.
O sarı tayı.www. Konuşmaları bitmişti. ne görüyorsan o. halkı nasıl doyururum. Belki doğru olartçda budur. .cizgiliforum. Zaman akıp gitti.Ama içlerinde bir tanesi var. hep düşünüyorum: İşleri nasıl yoluna koyarım. hizmetlerini Elveda Gülsan/21 ödeyemeyiz. Çora arkasından seslendi: .Vere vere bana bunları mı veriyorsun aksakal. dedi alttan alarak. Uzak yerlere gidip medeniyet öğrendiler ya. Oysa işler azalmadı. Bir daha da birbirlerini hiç göremez oldular. eskisi gibi uzun uzun dertleşmeyi ne kadar isterdim. Genel olarak bunun gibi ihtiyarlar alıngan ve acı dilli olurlar: Ama Turgay kızmadı: . Tanabay demirci dükkânına doğru yürüdü. Tanabay. Düşünüyorum da. Görüşmeyeli çok oldu. İkisi başbaşa verip konuşmak. Eyerden eğilip arkadaşının yüzüne baktı: "Bana da-rılmadın değil mi? Başımı kaşıyacak vakit bulamıyorum.Şaka yapıyorum aksakal. bekle biraz! diye atını sürüp onun yanına geldi. Kılını çeksen yağ çıkar demiyorum ya ben de. Savaşta biz neler görmedik ki! Bizim de yumuşamamız gerekmez miydi? Belki insan hayatında asıl önemli olan budur" diye düşünüyordu. Tanabay da yumuşadı: . kolaylaşmadı. Boş bir zaman bulup sana gelmeyi. böyle işte! Sen bir düşün Ta-nahafy. bunu utanç verici bir iş sayıyorlar. artık herkes daha iyi yaşamak istiyor. dedi Tanabay. atların hali hiç de iyi değil! Turgay. baybişemle bir görüşeyim. hep aynısın Çora.. o zaman daha iyi anlarsın.. plan hedefine nasıl ulaşırım?. Halkımız aklını başına topladı.Pekâlâ Çora..enginel elveda gülsarı atları terbiye edip yetiştiren de yine bu aksakallar oldu. aydınlık günler gelmiş olmalıydı. İkisi birden ayağa kalktılar. şimdi dağda at çobanlığı ağırlarına gidiyor. ufacık ve köse bir ihtiyardı. Sağ olsunlar! Onlara şükran borçluyuz. elin serçe parmağı gibi büyümeden kalmıştı. Sen gidersen peşinden başkalarını da göndeririz. dedi Turgay.İşte. Sanki. dağlıç türü kuzunun kuyruk ucunun üzerindeki yağlı top kısmı gibi duruyordu.com. . yaşlı Turgay'ın baktığı yılkı içinde ilk kez gördü. Bakacak göreceksin. İçinden "bizim başımıza gelmeyen kalmadı oysa sen hiçbir şey görmedin. buruşuk yüzlü. Bazı geceler gözüme uyku girmiyor. dağda taşta at koştur da anlarsın. kusura bakma.. gözlerine düşen kocaman börkü yukarı doğru kaldırıp üzengide doğrularak bir 12 . artık savaş bitti.. Başındaki kocaman börk.. atlar koradan çıkarılıp sayım yapıldıktan sonra ihtiyar Turgay'a sitem etti: I 22/Elveda Gülsan . Yaşın yetmişe dayanınca. Yaa. O konuşmadan bir süre sonra Tanabay dağa çıktı. uzun uzun dertleşmek fırsatını hiç bulamadılar. Şimdi yılkı bakmayı askerden dönen gençlerimiz hor görüyor.Tanabay. Ülke için istediğin bu coşkulu iyilik ateşinde yanıp gitmesen bari. İş üstüne iş biniyordu.
Merak etme aksakal. Onların sesini duyan > tay hızını arttınyor.Hele bir görelim. bindikleri atlann terlerini soğutmak için bir hayli gezdirmek zorunda kaldılar. ama hiç dörtnala kalkmıyor. çok güzel taydır o. Turgay börkünü başından çıkarıp Tanabay'a: .Bak Tanabay! dedi. ben de biraz anlarım bu işten. Adı 'GÜLSARI1 unutma. hınldadı ve sonuna kadar kurulElveda Gülsan/23 muş bir oyuncak at gibi ileri fırladı. hayran kaldım doğrusu. Kırgız atalar böyle bir yorga için birbirlerine düşer. yetişecek. oysa sarı tay hep yorga koşuyordu. gelişecek. Atlarını mahmuzlayıp yılkının çevresini dolandılar. kan dökmekten çekinmezlerdi. San tay da koşmak için fırsat arıyordu zaten.enginel elveda gülsarı kamçısının sapıyla ilerisini göstererek "Bak. Ama onlar.Doğuştan yorga.İyi öyleyse.Hangisi? Şu tostoparlak görünen küçük tay mı? Ufak tefek bir şey.Ben bunun gibisini görmedim. Çok güzel yetiştirmişsin bu tayı. . Güzel yorga güzel kız gibidir.cizgiliforum. dedi ihtiyar.Söyledim sana. çöp gibi kalır. Sonra ensesini kaşıyarak ciddi bir tenbihte bulundu: "Ama dikkat et. Büyüyor. elde etmek için peşine düşenler çok olur. Bakmasını bilmezsen onu mahvedersin. Baktıkça yüreğin sızlar. Eski devirde olsa. olduğu yere düşüp kalır! . 24/Elveda Gülsan . bir kız iyi bir ere düştüğü zaman daha da güzelleşir.www. şu sağ kanatta otlayan san tayı görüyor musun? İşte o bir harika!" . . . . Başını kaldırdı. şöyle bir silkinip perçemini geri attı. Atın iyisi de öyle olur.Peki. sana çok teşekkür ederim.Epey geç doğdu da ondan. Sesimi de tanır ha! Bir nâra atayım da seyret hele: Ayyyyt! Ayyyt! Ayyyt! Gördün mü? San tay dönüp dolaşıp yılkıya katıldı.Yorga at az mı yani? . Bilirsin. özelliği ne onun? . sarı tayın yolunu kesip ileriye doğru sürdüler. Ama kötü birine düşerse solar gider. uçan bir kuş gibi rahat uçuyordu.Evet. dile düşürme. .Turgay ağam. Çocuk değilim. gözleri yaldır yaldır parlar. Taya yetişmek için bindikleri atlan dörtnala kaldırdı-¦ lar ama yetişemediler. dedi ihtiyar yılkıcı övünerek. .Demek ona Gülsan diyorsunuz? 13 . dedi Tanabay. .. gül gibi olur. Yine yılkıya katılmak için kocaman bir yanm daire çizerek koşuyordu. sesimi duyunca usturanın keskin ağzı gibi her şeyi yarıp geçer.. Oyun için yanşan çocuklar gibi neşe ile coşarak tayın J|peşinden kendi atlarını sürüyorlardı.Ooo! Şuna bak! Şu koşmanın güzelliğine bak! Harika bir şey bu! .. nazar değmesin! Kimselere bir şey söyleme. böyle bir yorganın değerine paha biçilemezdi. sırtı da pek kısa.com. San tayın yorgalamasını keyifle seyreden Tanabay sevinçle bağırı-¦ yordu: .
idi. kendisi için neler söyleneceğini ve ileride başına neler neler geleceğini!. Dağlar yine o dağlardı. Ara sıra bir yerlere gidip sonra yine geliyordu. ama uzun süre yerde kalmıyordu. Bunun se1 Cabağı: At yavrusuna altı aylık oluncaya kadar 'kulun'. ona bir yardımcı vermemişlerdi daha. elleri morardı. onu yadırgamadı. Artık ayağına çizme. uzunca boylu. Eyer vurulacak ve binilecek hale geldiği zaman pek zorlama. Tanabay. Sahiplerinin ağzı yüzü soldu. başında asker kalpağı olan bir efendi gelmişti. şınl şırıl akan sular hep aynı. Ayazlı gecelerde atlar bir kuytuda kümeliyor.Evet. şişti. Zamanla yılkı ona alıştı.Sahipleri onlan yalnız bırakmıyor. Keçe çadır. o zamana kadar sağ kalırsam. eldivenli ellerini birbirlerine sürterek. Unutma. O söylenince yahut öksürünce. zayıf. Sonra kar yağdı. birbirlerine iyice sokularak. Şimdilik yalnız idare edecekti işleri.com. Tanabay da ses çıkarmadan dinledi. onları yolun başına kadar yürüyerek uğurladı. Canı gibi sevdi onu. Sabırla yetiştir onu. Yaşlı yılkıcının yerine. eşya-lannı yükledikleri deveyi yedeklerine alıp gittiler. 14 . getir göster bana. yüzünü ovuşturarak dolanıp duruyordu yanlarında. fısıtlısı ile yine uykuya dalıyorlardı. gemini fazla çekme. sabaha kadar kımıldamadan duruyor. Bende biraz kaldı. Turgay aga yaşlanınca çenesi düşük bir ihtiyar olmuştu. yoksa yorga gidişi bozulur. gür idi.www. Kansıyla buraya yerleşeceklerdi. Bundan sonra boş kalan keçe çadıra döndü.cizgiliforum. bir yaşına gelince 'tay' denir (çevirenin notu). Şimdilik ağzına gem. Yine başına buyruk bir taydı. Hiçbir şey değişmemişti. 1 Elveda Gülsan/25 kalın. Bütün gece Tanabay'a öğüt verdi. Bundan sonra Turgay ve kendisi gibi >%şlı kansı. San tay o zaman henüz bir cabağı1. Onu iyice terbiye ettikten sonra.San taya şimdilik hiç dokunma. yılkı ve dağlar Tanabay'a kaldı. yadsınmadı. Adını o koydu. Çayırlar. Terli iken suç içmemesine de dikkat et. sırtına gocuk giymeye başladı. Ne bilsindi Gülsan nasıl bir ömür süreceğini. altı aydan bir yaşına ulaşıncaya kadar 'cabağı'. Değişen tek şey yılkının efendisiydi. sırtına eyer vurulmamıştı. kulaklarını kabartıyorlardı: Efendilerini yanıbaşlarında görmek güven veriyordu onlara. Sık sık ve lapa lapa yağıyor. Cabağı Gülsan'nın tüyleri uzadı ama özellikle geceleri yine üşüyordu. atından inmeden. tepinmeye başladılar. Yardımcısı için de bir çadır vardı ama. Gece rüzgârının hışırtısı. vücutları kırağından bembeyaz olu-yordu. atlar başlarım hafifçe çeviriyor.. Eskisi gibi koşup duruyordu üyirin arasında. Atlar toynaklanyla kan eşelemeye. Hiç kimseyi de bindirme. adı Gülsan.. Yol başında aynlırken Turgay aga son bir öğüt daha verdi: . Geçen yaz kız torunum gelmişti.enginel elveda gülsarı . Turgay'la yaşlı karısı oradan aynlırlarken.
kulak kabarttılar. Karanlıkta. öfkeli bir halde geri 26/Elveda GQIsan geliyordu üyer aygın. başlarıyla vurarak kulunları. Aralarına giremeyince daha da uzakta tek başına durdu ve bu yüzden üyir aygırının hışmına uğradı. Hiç unutamayacağı o çiftenin acısıyla yılkıya yanaşıp kenarda ama onlann yanında durdu. hınltısız dururken. İşte bu gelişlerden birinde. önlerindeydi. Gülsan'yı hâlâ kümelenmiş yılkıdan uzakta tek başına duruyor görünce. Gülsan da neye uğradıklannı anlayamadan çılgınca koşuyordu yılkının ardından. acı acı kişneyerek. Gülsan. başına üsır usır düşerek yığılıyordu. uzaktan uzağa bir uluma duyuldu. faltaşı gibi açılan gözlerle çevresine baktı ve korkudan donup kaldı olduğu yerde. Artık hiçbir kuvvet durduramazdı onlan. Gülsan yine ortaya girmek için yaşlı atlan itmeye. zaten korku içinde bekleşen atlar ürktü. Sesler önce geriden.com. iterek koşuyorlardı. hışımla üzerine yürüdü. Sonra önden duyulmaya başladı. onu yılkıya katmak için karnına müthiş bir çifte indirdi. hınldayarak. bazılarını çiftelemeye başladı.enginel elveda gülsarı Gülsarı Tanabay'ın sesini işte bu kış tanıdı ve bir daha ömrü boyunca unutmadı. cabağıları ortalarına aldılar. yılkıyı bir arada tutmak için etrafında dolanıyor.cizgiliforum. felaket habercisi bir sessizlik idi bu. Kar savrula savrula. Elveda Gülsan/27 15 . Atlar irkildi. Sonra yine sinirli.www. ama ne kendi görünüyor ne de sesi duyuyordu. Atlar büyük bir gürültü çıkararak koşsalar da sahiplerinin öfkeli bağırmalannı duydular. biraz rahatlayacaklardı. Yaşlı dişi atlar. kafasını eğip kulaklarını kısıyor. Aygır. yandan gehyordu. arada bir dörtnala koşarak. ayak seslerini duyuyordu. İyice rahatsızlanıp korkuya kapıldılar. Kar yağıyor ve Gülsan'nın burun deliklerine giriyor. Titreye titreye birbirlerine sokuluyorlardı. iğne-leye iğneleye. Sahipleri neredeydi? Böyle korkulu bir zamanda o neredeydi? Hiç olmazsa sesini duysalar. O sırada bir silah sesi duyuldu. isli gocuğunun kokusunu alsalar. olanca güçlerini ayaklarına vererek. O sesin ve kendilerinin sahibi şimdi yanlannda. ağır-laştı. O müthiş çifteden sonra bir daha yılkıdan aynlıp tek başına durmaya kalkışmadı. güçlü toynaklanyla kan eşeliyor. belirsiz bir yöne doğru koşmaya başladılar. Ulumayı duyunca bir an olduğu yerde donmuş gibi kaldı. kuyruklarına yapıştı. Yılkı sesin geldiği yöne koştu. atlann yelelerine. ardından bir silah sesi daha. Uğursuz. İçinde bir şeyler kopmuş gibi sarsıldı ve güç doğruldu. kann üzerinden bir karaltının süzülüp geçtiğini ve sonra kaybolduğunu görünce artık yerinde duramayıp ürkerek geri sıçradı. Bir türlü giremiyordu aralanna. Ama yılkı onun harıltısını. Hayvanlar gözlerini açamaz oldular. Bir gün dağlarda bora koptu. Gülsarı'yı ortadan sürüp kenara çıkardılar. İşte o zaman. Dağdan yuvarlanan kayalar gibi birbirlerini sürükleyerek. Şimdi çıt çıkmıyordu. Gülsan o güne kadar kurt ulumasını hiç duymamıştı. Atlar sessiz. göz gözü görmeyen karanlığa dalıp uzaklaşıyordu. Gülsan'nın nefesi kesilecekti ner-deyse.
.www. O zorlu kışa dayanamayan zayıf atların düştükleri yerden kalkamadıklarını. Sen beni bağışla. Ateş gibi yanan dudaklanyla kar yutuyorlardı. dedi Çora...Bana niye öyle bakıyorsun! Karşında bir faşist mi var! diye bağırmıştı. Yılkının kışlık korası nerde? Yemi. Yere çömelerek iki eliyld aldığı soğuk.enginel elveda gülsarı Sesi kısılmıştı ama bağırmaya devam ediyordu: Kayyt! Kayyt! Kayt! (Dön! Dön! Dön!) diyordu efendileri. Yakında inek doğuracak. Sonra dağdan inip. elini ayağını ısıtmak için çalı-çırpı yaktığını..Ona beş kilo un ver! Onun bu davramşı karşısında Tanabay'ın utancı daha da arttı. diye kekelemişti. cıdavlanndan. üzüntümden. Ama hâlâ korkudan titriyor. Sen de orada oturup. Tan atarken Tanabay yılkıyı eski yerine getirmişti. Kalın kar eridi. Atlar tüylerini döktüler. seyrekleşme-yen kar taneleri. Tanabay da kar yedi. sağrılanndan süzülüyordu. Böyle mi yapacaktık bu işleri? Gel de nasıl bir keçe çadırda yaşadığımızı. ölüp gittiklerini de unutmamıştı. Ama Çora'nın 16 . unutmamıştı. Hâlâ dinmeyen. kolhozun başkanına ölen atlann hesabını verirken. kara toprak göründü. . bu atlan kendi elimle öldürmüşüm gibi bakıyorsun bana! Bu sözler karşısında kolhoz başkanının kül gibi olan yüzüyle kendisine şaşkın. sonra avuç avuç yuttu o soğuk kan.Hay Allah! Onu ne karıştırıyorsun? Her şeyi birbirine karıştırır yokuşa sürersin zaten! Ver! diye kestirip attı Çora. öfkeyle bağırmasını da unutmamıştı: . demeyi geçirdi aklından. kirli-san bir su gibi. Yeni tüyleriyle sırtlan parlamaya başladı. Savaş cephesinde durumumuzu bundan yüz kat daha iyiydi. at sütünden kımız da yaparız. suskun bakışını da unutmamış-tı.Peki. itinkurdun uluduğu o soğuk geceleri. bahar geldiğinde.. bembeyaz kan yüzüne götürdü. Gülsan da toparlandı ve eski gücüne kavuştu. Atlar ofaya gelince durdular. ana okulu ne olacak? dedi anbarcı. körük gibi soluyor. o bo-ranlı günleri at üstünde geçirdiğini. Dondurucu ayazı.com. Sonra anbar memurunu çağırıp emretti: .Sonra öfkeye kapılıp böylesine ağır sözler söylediği için kendisini affettirmeye çalışmasını da. bir süre yüzüjıdeki yangını söndürmek için öylece durdu. sulann kalın bir buz tabakası olup toprağı örttüğünü.. atların sıcak sırtında eriyor. Bulut gibi buhar çıkıyordu sırtlanndan. . ağlamamak için dudaklannı ısırdığını. . otu nerde? Tuzu nerde? Ağzımızı açıp yel yutarak geçiriyoruz 28/Elveda Gülsan günlerimizi. sanki demirden olan bu kabuğu tepinen atların toynaklarının bile kıramadığını. Yılkı onun sesiyle biraz yüreklendi ve peşinden koşmaya başladı. çadırın tamtakır içini bir gör! Kuru ekmek bile bulamıyoruz. gövdeleri şişip şişip iniyordu. Tanabay önce unu almamayı düşünmüştü. adam unutmamıştı.Asıl sen beni bağışla.cizgiliforum. ürün zamanına kadar dayanırız. acımdan konuştum böyle. O pek şiddetli kış ve zorlu günleri sanki hiç yaşamamışlardı.Sen. dişimizi biraz daha sıkar. Atlar o günleri hatırlamıyorlardı ama. .. sonra yeşillendi.
. Mayıs gelmişti. Sahibi Tanabay da onu.www. YıUacılar aygırları ayırmaya çalışıyor. uzun. kara toprak yeşeriyor. küçük bir çocuk değilsin ya. kalçası dar. onların arasında sarı bir yıldız gibi akıp gidiyordu: Çakıllı dere boyundan düzlüğe. hatta keyfinden şarkı söylemesi pek hoşuna giderdi Gülsan'nın. Öteki tayları da koşturup peşinden sürüklüyor. Bunların hiçbirisini unutmamıştı. şimdi. Gülsarı'nın bu niteliklerinden haberi yoktu elbet. yılkı uykuya dalınca.. Bu yüzden sahibine bir rahat nefes aldırmıyordu. genç kısrakları kovalamaya başlamıştı. Koşuyordu. Bahar yağmurlarından sonra güneş pırıl pınl parlıyor. ne kadar çok koşarsa. düzlükler. Canı yanmazdı ama yine de şaşınr. Onun işi gücü koşmak. Dilediğince koşuyor. kısa. dar geçitlerden dik yokuşlara koşuyor. onları belledi: Bazıları hüzünlü. Gülsarı bu kez de düşünde koşuyordu: Toynaklarıyla taşlan çınlattığını. Gülsan'nın keyfine diyecek yoktu.Biraz soğut da iç. Bazen koşup uzaklara gittiği zaman onun küfürlerini işitmiyor değildi. Boyu uzun. En çok sevdiği şeydi koşmak. Bazen de yanından geçerken kamçısıyla arkasına hafifçe vururdu. yıl30/Elveda Gülsan kıya doğru akan bir yıldız gibi gelirse.com.enginel elveda gülsarı anbarcıya söylediklerini duyduktan ve yüzünün aldığı rengi gördükten sonra düşündüğünü söylemekten vazgeçti. Bütün bunları işitiyor. Zamanla bu türkülere iyice alıştı. tozlann savrulduğunu. yaşadığı ortamın bir parçası gibi görüyordu. bazen bu yüzden kamçılarını savurarak birbirleriyle kapıştıkları da oluyordu. sözlü.. kulaklannda rüzgârın uğuldadığını. oynuyor. büyük bir tay olmuştu. sı-nm gibi ince. Yılkıcıların da rahaEI veda Gülsarı/29 ü kaçmıştı bu yüzden.. Gülsarı ne kadar hırslanır. koşup oynadığı yerleri görüyordu. düzlükten bayıra. fıldır fıldır dönen tabak gibi yuvarlak birbirinden uzak gözler. hayatının. onun ardınca dörtnala gelen efendisi de o kadar keyiflenirdi.cizgiliforum. Karısına: . Atlara sert davranmıyordu Tanabay. yavaş yavaş iç.. yadırgamıyordu. ürperir ve başlardı koşmaya. koşu temposunu onun türküsüne uydururdu sanki. duygulu. O bahar san yorga gençliğinin en güzel dönemini yaşadı. yine koşmaktı. omuz arası geniş. Böyle zamanlarda. ne kadar çok kaynatmışsın bunu! diye kaşığı elinden bırakmıştı. Aygırlar birbirleriyle dövüşmeye. Topaç gibi ve kabank tüylü bir cabağı iken. kalın kıvnk dudaklar. doruklarda hâlâ erimeyen karların beyazlığı göz ka-niaştınyordu. Tanabay'ın onu yüreklendiren sesi. demişti karısı. 17 . ayaklarının altında toprağın kaydığını. tümsek burnu. şımarıyordu.Beni yakıp öldürmeye mi niyetlisin. başı ise soylu yorgaya yaraşır biçimdeydi: Bir tutamlık fazla yağı yok. Hava karanp yıldızlar ışıldayınca. Karısının işte o undan yaptığı lakşa çorbasını içerken ağızını nasıl yaktığını da unutmamıştı. yamaçlar yemyeşil uzanıyor. Onu yadsımıyor.
Gülsan tek gözüyle gördü onu. İşte o zaman boynundaki ilmik sıkıldı ve Gülsan neye uğradığım anlamadan irkildi. Ona hiç dokunmazlardı. insanlar birbirlerinin üzerine yığılıyordu sanki. sağılacak kısrakları yakalamak için kullanılırdı. başını okşadılar ve at kuyruğundan yapılmış ilmiği boynuna geçiriverdiler. . Ama o ne kadar çırpınsa. İşte o sırada sahibi ve onun yardımcısı. Öteki atlar kaçıştılar.enginel elveda gülsarı sözsüz bütün türkülerini. bir öfke yoktu. yardımcısı da ardındaydı. ama Gülsan hâlâ kılım kıpırdatmıyordu. Ama. Ama adamlar tekrar ayağa kalktılar ve ilmek Gülsan'nın boynunu yine ve da-. Kurtulmak için tekrar tekrar şaElveda Gülsan/31 ha kalkıyordu. lışü. rahat dur! Efendisinin ardından.. . gözünü kamaştıran halkalar oluşuyordu önünde. tepindi. Öteki atlar boyunlanna kıl kement geçirilince huysuzlaşır. Sonunda adamları uzaklaştırmak için kendini onlann üzerine attı. Soluk soluğa • kalmıştı. Güneş gözüne vuruyor. işte bu tuzu yalamak Gülsarı'ya bir felâket getirdi.com. nefesi kesildi. ipi sımsıkı tutan yardımcısı da geldi.www. onu okşadı ve geriye bakmadan yardımcısına seslendi: . Kadınlar bağırıp çağırarak çocuklanm çadırlara doğru kovaladılar. Sahibinin yılkıya tuz yalatmasından da çok hoşlanırdı Gülsan. tuz yalamaya devam ediyordu.Yuları. ilmekde o kadar boynunu sı: kıyor. yer sarsılıyor. gemi ver bana! 18 . Kam sızan dudaklannı kımıldatarak. O sırada bovjnunu sıkan ip biraz gevşedi ve Gülsan ipip ucunu tutan ¦ adimlan sürüklemeye başladı. ellerinde ucu kementli sopalarla yaklaştılar. * Sahibi. Atlann arasından kendine yol açıp su içmek için çaya gitmek istedi. Gülsan hiç umursamadı. Ama onun yanına sokulup. hiç korkma. Gülsarı tuzağı anlayamamış. tuttuğu ipi koluna dolayarak yan taraftan yaklaştı. Atlar tuz yalamayı pek sever ve bunu bir ziyafet sayarlardı kendileri için.cizgiliforum. şaha kalktı. Korkma. Ama gözlerinde bir kızgınlık. Dağlar yıkılıyor. Bu arada çocuklar da koşup geldiler. başı döndü. Çünkü bu kementler binek atlan-nı. Yorga dehşete düştü. Bunlar.. toz toprak içinde kalmıştı..ha çok sıkmaya başladı.Gel Gülsan. Atlar koşup geldiler ve başladılar tuz yalamaya. şaha kalkarlardı. Sahibi önünde. Hırıldadı. Tanabay bir elini atın başına uzattı. Sonunda kendim tuzağa düşürenlerle başbaşa kaldı. dağa sonradan gelen yılkıcılann çocuklanydı. Epeyce tuz yaladığı için susamıştı. Adamın üstü başı yır. oralarda dolamp Gülsarı'yı rahatsız ederlerdi. ağzı yüzü berelenmiş. Bir gün Tanabay boş bir kovaya vurarak "po! po! po!" diye atlan tuz yalamaya çağırdı. Birden her yanım saran koyu karanlığı ön ayaklanyla delmeye ça•. tılmış. Hiç böyle bir şey gelmemişti başına. Tanabay upuzun bir ağaç tekneye parça parça kaya tuzu dökerdi. Gülsan da onlann arasındaydı ve tadını çıkara çıkara tuz yalıyordu. Her zaman ata biner. yavaş yavaş ve olabildiğince yumuşak bir sesle onu yatıştırmaya çalışıyordu. soluk almaşım zorlaştırıyordu.
yine döndü. Ter içinde kalmış. sağa sola çeviremiyor ve uzanıp yatamıyordu. Kafasına başlık geçirilince yine hınldamaya. Yalnız kolanlarım gevşeterek bir ağa-¦> ca bağlayıp bıraktılar. soluk alamıyor. 32/Elveda Gülsan Elveda Gülsarı/33 Yardımcısı yorganın üst dudağının altına hemen kayış bükmeyi geçirdi ve çevirmeye başladı. Çaresizdi. Ama o zıpladıkça ağızlık ağzını yırtıcak kadar sıkılıyor. Yorga yoruldu.Bükmeyi ver! dedi yardımcısına. O zaman o adamın çevresinde bir daire çizmeye başladı. Üzengiler toplanıp eyerin kaltağına bağlanmıştı. Şimdi gemi ağzına geçirmek. 19 . Bu acıdan. her şey dönüyordu. göğüs altından kayışlar geçirip sıkıyorlardı. yavaşladı. Akşam olunca eyerini de almadılar üzerinden. Adamlar ona su içirmediler. . ama iki defasında da adam kalkıp yine bindi üstüne. Sahibi kamçısını şaklatıyor. O anda soğuk demir ağızlık dişlerine çarparak şıngırdadı. Bu acı ile gözleri yuvalarından fırlayacaktı nerdeyse. sonra kilitlenmiş gibi çakılıp kaldı ağzında. Sonra başını öne eğip arka ayaklarım havaya kaldırdı. çizmesinin topu-ğuyla durmadan karnına vuruyordu. Ama başka bir atın üzerinde olan ikinci adam yularının uzun ipini çekiyor. Yorga acılar içinde arka ayaklarının üstüne çöktü ve artık direnemedi. eziyetli koşu sürüp gitti. sakin ol! Korkma! Yorganın gözünü bir avucu ile kapatıp başlığı kafasına geçiri verdi. gökteki bulutlar. dağlar. eyeri sırtına vurmak gerekiyordu. Kayış sıkıldıkça canı yanıyordu ama asıl acı veren ağzındaki o bükme. i Sakin ol Gülsan. dönüyor. sırtına bir ağırlık çökmüştü.cizgiliforum. Döndü. ama çember açılmıyor. tepinmeye başlamıştı ama Tanabay onun üst dudağım sımsıkı yakalamıştı.enginel elveda gülsarı Yardımcısı atın başına geçirilecek takımı verdi. ne zaman bindiğini anlayamamıştı. Gülsarı'nın gözleri kararıyor. Yan gözle geriye bakınca. Yorga. Adamlar şimdi sırtına bir şeyler koyuyor. yana sıçradf. Yine de kişne-yerek olanca gücüyle şaha kalktı. onu sırtından iki kez atmayı başardı.com. dünya dönüyor. durmadan döndü. canı müthiş yanıyordu. çözülmüyordu. üzerine oturmuş adamın topukları kanuna batıyordu. O adamı silkinip atmak istedi sırtından. merada otlayan atlar dönüyor. Bir an yine başı döndü ve sonra donup kaldı. dönüyor. Bu zorlu. sahibinin üstüne nasıl bindiğini. kaçıp gitmesini engelliyordu. sırtında bir adamın oturduğunu gördü. çok da susamıştı. yürümeye başladı. Her yanı kayışlarla sarılmış. o buruklukça acıtan şeyi çıkardıkları zaman biraz kendine geldi. Yalnız ağzından o bükmeyi. O çember yolun bir noktada açılacağım ve oradan son hızla uzaklaşacağını umuyor. Kıpır-dayamıyor. keçe çadırlar dönüyor.www. Adamların isteği de buydu zaten. silkindi. Gemin dizgini iki taraftan gerilip eyerin başına bağlandığı için başını dik tutmak zorunda kalıyor. o demir ağızlık idi. başı dönüyor.
hep onun yanında olurdu. Alnındaki ak sakar ay ışığında parlıyordu.enginel elveda gülsarı jGülsan bütün gece öyle durdu. Serin suyun kokusunu da getirmiş oluyordu böylece. öylece duruyordu orada. başını bile oyna-tamıyordu. Sonra. buz gibi olmuşsun. Gülsan onun neler söylediğini nereden bilecekti? 20 . Dişi tay yine Gülsan ile olmak. Dün beni çok yordun. onunla koşmak istiyordu. yükseldi. toynaklarından çıkan sesleri. Dereyi geçip geldiği için ayaklan ıslaktı. başıyla dürtükledi. O da kişneyerek cevap vermek istedi ama. gözünden iri iri damlalar düşmeye başladı. Bu. Kolanların vücudunu sıktığım yerler ve eyerin vurduğu sırtı acıyor. ağzını açmak istediği zaman müthiş canı yandı ve kişneyemedi..www. Yenik. oynar. Kendisi. Sanki herkes unutmuştu onu. tabii. ateş başında oturup sohbet eden adamları.Oy Gülsan oy! dedi. Biraz sonra ay doğdu. Oysa Gülsan kımıldayamıyordu. Gülsan olsa yine onunla koşar. Yorga da onun boynuna dokunup aynı şeyi yapmak istiyordu ama. Başına nîden böyle bir felâket geldiğini anlayamıyordu. her şeyi duyuyordu. Onların kişnemelerini. kulun oldukları zamandan beri onunla koşup zıplayan. Ne oldu? Çok mu üşüdün? Ee.cizgiliforum. sevgi dolu ses tonuyla konuştu. Başını hafif oynatacak olsa gem ağzını yırtarcasına acıtıyordu. ufak-tefek alnı sakarlı bir doru kısrak idi. yılgın. Ağzındaki o demirin tadı da pek kötüydü. İkisi de henüz tam ergin çağa gelmiş sayılmazlardı. Bu kez dişi tay onun boynuna asıldı. oynaşan. üzüntülüydü. Gülsan doru tayın sesini pek yakınında işitti. çocukların köpek gibi ses çıkararak onları havlattıklarını. Aygırlar onun peşine çoktan düşmeye başlamışlardı ama. Gülsarı onun kişnemesini işitti. Öyle de susamıştı ki! Ah doru tay ona içecek su getirebilse! Gülsan'dan hiçbir karşılık görmeyen genç kısrak koşup gitti. Keçe çadırların yanında ateşi.com. ağır ağır kımıldamaya büyümeye başladılar. onunla otlayan. otluyor-du. boynun omurgasını kütürdetiyordu. Derenin öbür yakasına geçip gözden kaybolunca-ya kadar Gülsan ona baktı durdu. sesini hemen tanıdı. her zaman olduğu gibi yayılmış. omuzlannı. Yorga Gülsîtfı ömründe ilk kez ağlıyordu. Ağzının kenarları yara bere içinde kalmıştı. Başını Gülsarı'nın boynuna koydu. hatta yere inmiş gibi daha çok panl-dıyordu. Derenin öbür yakasında. Susuzluktan da ölecekti nerdeyse. Yumuşak. Dağlar gecenin karanlık kuşağından sıyrılıp ay ışığında kendilerini göstermeye. Sonunda doru tay onu buldu.. dişleriyle onu kaşımaya başladı. Onunla kimse ilgilenmiyordu. Sabah erkenden sahibi geldi yanına. sızım sızım sızlıyordu. Öylece duran Gütearı'yı o sırada bir arayan vardı. sımsıcak dudakla-nnı onun tüylerine dokundurdu. Pekâlâ! Tanabay Gülsan'nın boynunu okşadı. Yanına sokuldu. 34/Elveda Gülsan Gülsan'yı arıyordu. Hırıldayarak ve başını sallayarak Gülsan'yı çağırdı. Bahara uyanmış dağlara bakıp gülümsüyor. . yılkı. atlara gece bekçiliği yapan yılkıcıların bağırışlarını da duyuyordu Gülsarı. Yıldızlar yeryüzüne iyice yaklaşrnış. o onlardan kaçıyor.
.Bana darılma. dura kalka birbuçuk saat kadar gittiler.. diye atıyordu yüreği. Yaşlı Tanabay Gülsarı'nın biraz soluklanmasını. Lanet olsun arabaya. Doğru.. Kırık dökük arabanın tekerlekleri. tıngır mıngır dönüyordu.com. eski bozuk yolda. Bak görürsün. Ama hala arabaya koşuluydu. Gülsan'yi böyle görünce Tanabay'a teşekkür etmişti: . o tıngır-mıngır sesleri de kesiliyordu.cizgiliforum. Kendi başı kendine ağır geldiği için boynunu aşağıya doğru eğmiş. Çok mu acıktın? Çok mu susadın?. Sarı yorga son bir kez daha durdu ve bir daha adımını atamadı. kuş gibi uçmak istiyordu ama. Tanabay. Çok iyi yetiştirmişsin Gülsan'yı. bacakları titriyor ve güçlükle durabiliyordu ayakta. . ileri atılıp başını derin suya daldırdı. adım atacak gücü kalmadığı için olduğu yerde durunca tekerlek gıcırtısı. yürü yavrum. At durunca ve tekerlek sesleri kesilince. hayat bu işte! Merak etElveda Gülsan/35 me. ama ne yaparsın. Üzerindeki ağırlığı hissetmez oldu..tıp. tumtop!. Ara sıra at. her şeye lanet! Yeter ki san sağ salim eve ulaştırayım. Bugüne kadar başı boş koşup oynadın.Ne oldu Gülsarı sana? Bak hava iyice kararıyor! Ama at artık onu arılamıyordu.www. taypalma yorganın o güzel gidişini bozmamak için dizginleri çekip onu yavaşlatıyordu. Alışacaksın. Sen bu haldeyken arabanın ne önemi var. sonra yine dizginlere yapışıyordu: . Artık yolundaki taşlara ayağın sürçmez. hiçbir engel çıkmaz. ağzındaki gemi ûSulca çıkardı. Gülsarı suya girince titredi. çok canın yandı. İşte şimdi bunu öğrendin.Aşkolsun! diyorlardı. her şey yoluna girecek.Bağışla beni Gülsarı. Sahibi sırtına bindiği zaman. Bir süre sonra Gülsan eyere de. daha önce düşünmeliydim. kızma dostum. ürperdi.Sağ olasın Tanabay. Ah. üstüne su dolu bir kap koysan damlası bile dökmeden götürür! Eski yılkıcı ihtiyar Turgay. bu defa hayvan kendi yürek atışlarını duyuyordu: tum-top. kolonlara da iyice alıştı. bağışla! dedi Tanabay.. Benim de aklım başımda değil.. asıl bundan sonra parlayacak onun yıldızı! demişti. din36/Elveda Gülsan lenmesini bekliyor. koşmak. binicisini hiç sarsmadan. ağır ağır. fırlatılan ok gibi dümdüz giderken görünler ona hayran kalıyor ve kenara çekilip seyrediyorlardı: . diyordu. çok geç oldu. Böyle.tıp. koşumlara.enginel elveda gülsarı . Böyle sürüp gidecek değildi elbet. yürek atışları da kulaklarındaydı: Tıp.. diyordu Tanabay. Tanabay Gülsarı'nın başlığını çözdü. ah! Ne güzeldi bu serin su! Ne güzeldi suya kavuşmak! Ve şimdi efendisine nasıl da şükran duyuyordu! -^ ݧte böyle. Tanabay telaşlanıp atın bir o yanına bir bu yanına geçti. soyun sopun dert görmesin.. iyi günler göreceksin. 21 . Sarı yorgayı. sonra onu yedeğine alıp dereye götürdü. Yalvardı: .Hadi Gülsan. Öylesine bitikti.
. Başlığı.Hadi Sangül. Yorga gittikçe yavaşlıyordu. son demlerini yaşayan sarı yorgayı yedeğinde götürürken. dili yok bir hayvan! Onu kim düşünüp hatırlayacak? Kimleri taşımadı sırtında kimleri gururlandırmadı? Ama yaşlamp bu hale gelince herkes unuttu onu.com. sönmeye. Düşünmemeye çalışırdı o acı veren geçmişi. Biraz dinlenip tekrar adım atacak hale gelinceye kadar Tanabay da yanında bekliyordu. Tanabay önden gidip dizginleri çekiyor. Hadi.enginel elveda gülsarı Gocuğunu çıkardı. Gülsarı ara sıra duruyordu.İşte. Sonra atı biraz dinlendirmek için durdu.. Şu haline bak zavallının. batman batman doluyordu kafasına. kararmaya başlamış bir kızıllık vardı. kolu uyuşunca dizginleri omuzuna atıyordu. koşumları arabanın içine attı. yürümeye çalış. karardık bozkırın ortasında bir hayal gibi duruyordu. dedi ve gocuğunu tekrar giydi. yaşlı bir adam. Sonra yine ağır ağır yola koyuluyorlardı: Gülsan ara sıra duruyordu. O güne kadar hiç düşünmemişti bunları. yapmamız gereken buydu. Tanabay atın dizginini eline aldı.cizgiliforum. Sonra yine ağır ağır yola koyuluyorlardı: Yaşlı bir at. O yitirdiğimizin ne iyi. 22 . batı taraflarında.. Tanabay'ın kendisi de pek şaştı. kara yolun üzerine inen. ah o eski günler ah! Ne eşi bulunmaz bir yorga idi o!. Ama bugün. Korkma. geçmiş yıllarını hatırlayıverdi. Ancak ağır hastalandığımız ya da öldüğümüz zaman hatırlıyoruz birbirimizi. Aslında Tanabay unuttuğu için değil. ben de arkandan geliyorum. "Vah Gülsarım." Geçmişe uzanan günlerin anılarını bir bir aklına düşürmesine. At önde. onların ve sonra bozkırın üzerine geceyi sermeye başlamıştı. İşte Gülsarı da ağzı var. karanlık yolda. . Demek ki düşünmemek unutmak demek değilmiş. hamutu da atın başından usulca çıkarıp. dedi. ancak o son demde anlıyoruz. istemediği için düşünmüyordu geçmişini.www. tartma kayışlarını çözdü. ne eşsiz bir insan olduğunu. dizginleri de çıkardı hayvanın başından: . Biraz dinlenip tekrar adım atacak hale gelinceye 38/Elveda Gülsarı kadar Tanabay da yanında bekliyordu. seni bırakıp gitmem. Karanlık. oğlunun ve gelininin 0 davranışlarını görüp. I Elveda Gülsarı/37 olayları. diye düşünüyordu. birbirimizden pek farkımız yok. Yalnız ikisi. mezarından doğrulup kalkardı" dedi. sen önden bildiğin gibi yürü. Bu ağır düşünceler sanki bir ormandan ansızın çıkıp. Tanabay yürürken sarı yorga ile ilgili uzak geçmişi. Yola koyulup yavaş yavaş yürüdüler: Yaşlı bir at ve yaşlı bir adam: Arkalarıda terkedilmiş kırık-dökük bir araba. ne büyük iyilikler yaptığını. arkadaşlarını bir bir hatırlıyordu: "Hepimiz böyleyiz işte. önlerinde.. Hamutsuz koşumsuz kalan cılız gövdesine göre kafası kocamandı ve soğuk. yürüyorlardı. onun başhğını ve dizginini omuzuna atan Tanabay arkada. dağların üzerine kanadını düşürmeye. vah! ne hale gelmişsin! Turgay merhum seni böyle görse. gelinin o acı sözlerini dinledikten sonra..
ama eve ulaşmak için en kestirme yol da bu idi. Tanabay'ın Gülsan ile o yolda gitmekte olduğunu hemen anlarlardı.• bay buna izin vermedi. dördü dört tarafa açılan ayaklannı güçlükle toplayarak doğruldu. ince uzun bir toz bulutu bırakırlardı. Sonra. Gülsan'ya binmişlerdi. Sonra da ona vurduğu için kendine kızdı. Bir yatarsa bir daha kalkamazdı çünkü. titreye titreye. kolhoz başkanlıklarının ilk gününden son günüae kadar. doğruldu. Gözlerine bakmadan boynunu. bir zamanlar Gülsa-rı'ya binmiş olarak ve tozu dumana katarak gittiği günleri hatırlayınca. bir Kırgız genci için gerçekten büyük mutluluk sayılırdı. dura takıla ve pek düzensiz vuruyordu. Yeter ki at dayansıridı. başkası olamaz!" derdi ve onun sırtındaki adama imrenirdi. çaresiz hayvanın yanında öylece bekledi. Işık saçan iki göz. Böyle bir ata binmek. böyle ölmene izin vermem. yine de tercih ediyordu o yolu.www. Gülsa-rı'nın toynaklarından çıkan o toz izi. Gerçi dağ içinde şaşırması da mümkündü. Ama Tana. az sonra. Yere uzanıp yatmak için ayaklarını kırpmaya başladı. Tanabay be-lini" püküp. yakınlarında olan bir çoban." Gülsan.. bağırmaya başladı: "Anlaşana be hayvan! Ölmek mi istiElveda Gülsan/39 yorsun sen! Hayır. Yaşlı at ve yaşlı adam.enginel elveda gülsarı Tanabay. . ahmak olanı da. Sonra kulağım göğsüne yapıştınp yürek atışlarını dinledi. kötüsü de. uyuşan boynunu salladı. Yorganın geçtiği bu yolda. O talihli adamın yerinde olmak isterdi. Çok beklemeden beline ağrılar girmişti. Yine de. sebebini kendisi de bilmeden bekledi orada. tepkili uçağın gerisinden çıkan gaz çizgisi gibi uzun süre havada asılı kalırdı. bu uzun yolun üzerinde. İhtiyar adam öyle düşünürken. Kalk. nice nice kolhoz başkanı görmüştü. dudaklarında acı bir gülümseme belirdi. akıllarına getiriyorlar mıydı hiç?" diye geçiyordu aklından. O zaman. kuyruklu yıldızın kuyruğu gibi.. Yorga orada durdu. İnleye inleye olduğu yerde durdu. Hayvanın yüreği yosun kaplamış değirmen taşlarının dönüşü gibi. Evvelce buradan çok geçtiği için doğru yolu hatırlardı. sağrısını okşadı. başkarmalar? Sabahtan akşama kadar üzerinden inmedikleri Gülsarı'yı düşünüyor. Bunların içinde akıllı olanı da vardı.ranHk bastığı halde Tanabay atın gözlerine bakmaya korkuyordu.cizgiliforum. Bu patika dağa doğru tırmanıyordu. Ka-. çayın üzerindeki köprüye ulaşabildiler. "Bu ıssız yolda nihayet birileri göründü" diye düşündü. yola bakarak "Aa.Dayan Gülsan. Namuslusu da vardı. Ama hepsi de. Tanabay ve yorga.com. ine-kalka. elini alnına götürüp gözüne siper yapar. haydi kalk!. sakın yatma! diye dizginle kafasına hafifçe vurdu. Hava rüzgârlı değilse. gecenin karanlığını yırttı. "Neredeydiler şimdi o başkanlar. Kadere boyun eğmekten başka ne gelirdi elinden? Tehlikeyi göze alıp şimdi köprüyü geçecek. uzaktan bir motorlu aracın farlan şavkıdı. Gülsan Gülsarı olalı. yolu aydınlattı. Bu 23 . bu Gülsarı'dır. Bunu uzaktan görenler de. köprünün başında durup bekliyorlardı. gerilerinde. ana yoldan çıkıp çay kıyısında uzanan dar yola sapacaktı. ağır ağır yürüyerek. kalk. Gerçi o aracın onlara bir yardımı olamazdı.
Boş versene sen! Benim başıma gelmeyen kalmadı zaten.Her yerde tek-nojbji geçiyor artık. çekemedi. üzerine düşen parlak aşık. niye bıraktın? diye sordu adam.Gelirken gördüğümüz terkedilmiş araba onun olmalı. Yapması gerekeni söyledim ona. Kamyon geçerken eski köprü sarsılıp gıcırdadı. .Ne diye aşağıladın o ihtiyarı. . Kamyon hareket etti. "Govsarı" da denir (çevirenin notu).. çok yaşlı.Pek acımasızsın. Elveda Gülsarı/41 .Uff! diye bir ıslık çaldı şoför. benim. Peki nereye gidiyorsun? .Peki ne oldu arabaya. Onun gibi kartların damatların da zamanı geçti artık. Kamyonun şoför mahallinde iki kişi vardı. dedi şoför. . 24 . yaşlı adamla yanındaki atı. Terkedilmiş kınk-dökük bir araba. Atı bırakıp gidemem.At bitkin. Sürücü. Atla kamyonun arkasına.. yanında yakınında kimseler yok. Sonra da marşa basıp yanındakine: Bunamış bu ihtiyar! diye mırıldandı.Tahmin etmiştim. ormanın içine ha? Ama ben o tarafa gitmiyohım. Zaten at-araba eskiden kalmış. Bugün önemli o^n makinedir.Hadi bas git! dedi Tanabay kaşlarını çatarak. Bunlar yaşlı adama ve kötürüm ata hayretle baktılar. 1 Sangov: Bir Kırgız aşireti. Arkada lambalar kızıl bir ışıkla köprüyü aydınlattı. Şoför kamyondan indi. dedi gecenin bu vaktinde.Eve. Bir an.Hımm. . sabah evine gidersin. aynı şey senin başına gelse ne yapardın? dedi sürücünün yanındaki adam. şoföre: 40/Elveda Gülsan . Sarıgov ' vadisine.www. dedi Tanabay. Ta oraya dağın. sen bilirsin. Belki koşum işe yarar diye baktık ama o da beş para etmez.Kapat çeneni! dedi sürücü. Adam az ileride durup şarıl şarıl işemeye başladı. tekniktir. . Sürücünün yanında oturan ince uzun boylu ve kalpaklı delikanlı.Evet.Eh. . bembeyaz iki hayalet gibi gösterdi.. seni sovhozda bırakayım. gece orda kalır.Çok tuhaf.enginel elveda gülsarı bir kamyondu.Bu ölüyü mü? İtiver dereye gitsin. Savaşta da öyleydi. Sonra kamyonu durdurup başını pencereden uzatarak sordu: "Hey ihtiyar ne oldu? O arabayı yolda bırakıp giden sen misin?" . İstersen yardım edelim sana? . eyersiz ve sıska yaratık attan çok bir köpeğe benziyordu. Anı gitmiş vahi kalmış o attan ne hayır gelir artık. dönemeçte direksiyonu kırarak ve esneyerek cevap verdi: •• " ..Sağ ol. Yaklaşınca farlar gözünü kamaştırdı ve Tanabay ellerini gözlerine siper etti. Başhksız. dedi şoför alaylı alaylı gülerek. . .cizgiliforum. burada ne işi var bu adamın? . Tanabay hiç sesini çıkarmadı. .com. Nefesindeki keskin votka kokusu Tanabay'ın burnuna kadar geliyordu. hayvansın sen! dedi delikanlı .
Bu yüzden ot sıkıntısı çekmediler ve hayvanlar da kışı kolay atlattı. bize ne zaman kımız getireceksin? Biz sabahtan akşama kadar tarlada iki büklüm olup çalışıyoruz. canımız çıkıyor sen ise yorgaya binip çalım satıyorsun! derlerdi. Çünkü siz dağlarda soğuktan donup kalırsınız! . belki o yorgaya binip gezmenin keyfini süremeyecek. bozkır çiçeklenince yine düze indiler. o erkeklik gururunu pek tatmin edemeyecekti. Gerçekten de yakaladıktan olurdu. yıldızlar.Hadi Sarıgül. eyerin üzerinde daha da dikleşir. Altında Gülsan gibi bir yorga olunca. dağdan köye gitmek için tarlaların arasından geçerken.enginel elveda gülsarı Kamyon gitti ve bulundukları yer bir an kapkaranlık • /¦ oldu. ne güzel eklenirlerdi! Bu şakacı kadınların alaylanna karşı gelmek ne mümkün! Tana-bay'ı yaka paça attan indirir. Elveda Gülsarı/43 25 . . el-âle-me gösteriş yapmaktan da kendini alamıyordu. Kuyruğunu yukarı doğru kaldırarak sallar. "Elbet bir gün yakalarız seni!" derlerdi. Beyaz kırmızı başörtülü kadınlar. çalışmaya giden kadınlarla karşılaşınca.cizgiliforum.www. dursana biraz! der ve ardından gülüşür-lerdi. Gelin siz de yılkıcı olun bakalım! Ama o zaman kocalanniza söyleyin. Saçı sakalı ağardıktan sonra bir kır ata benzeyecek. önünü keserlerdi. Onun tam olarak doğmasım bekliyorlardı. Tam hizalarına gelince seslenirlerdi: . El ele tutuşup yola dizilir. hemen eriyordu. Büyülenmiş gibi kımıldamadan. Tanabay'ın gözü karanlığa biraz alıştıktan sonra tekrar Sarıgül'ün başına geldi: . yüreği coşkuyla dolardı. sen öyle san bakalım! Tanabay'ı yine tartaklamaya başlarlardı. ana yoldan patikaya çevirdi. kendilerine daha genç başka kadınlar bulsunlar. Tanabay'ın savaştan sonra geçirdiği en güzel dönem belki o yıldı. gidelim artık! Köprüyü geçtikten sonra Tanabay. Kar yine yağıyordu ama yerde kalmıyor.Söyle bakalım. Böyle bir yorgaya binenin gösteriş yapmaması da biraz zordu doğrusu. çay boyunca uzanan ve güçlükle görünen patikada ağır ağır yürüyorlardı. Dağların ardından Ay başına kaldırıyor. yaşlılık dönemine girecekti.Sizi yılkıcı olmaktan alıkoyan mı var.com. atın geçiş hızına göre başlannı çevirerek hayran hayran bakarlardı ona. Ahh. orada dizilip onu seyrederlerdi. Karanlıkta. dedi oğlum. Hele.Hey. Bahar gelince yılkılar dağa çıktılar. ayaklan yerden kesilir ve binicisini kuş gibi uçurmak isterdi. yılkıcı. Genç yorga onun haya42/Elveda Gülsan tına iki-üç yıl geç girmiş olsaydı. O yıl güz uzun sürdü. Onun bu coşkusunu sezen Gülsarı da daha bir alımlıçalımlı yürümeye başlardı. Gülsarı'nın terbiye edildiği yıl yılkılar yaylada her zamankinden fazla kaldılar. patırdı gürültü arasında elinden kamçısını çekip alırlardı: . atı. Pek görkemli görünürdü. soğuk gökyüzünde henüz cılız ve donuk parıltılarıyla yolu pek aydınlatmıyordu. yorgaya yol vermek için ekinlerin arasına kaçışır. kış da hafif geçti. rüzgârda yelesi savrulur.Yaa. iter kakalar.
pek az ürün almışlardı. Yarım yamalak bir ev kurabilenler. güzel günler ne zaman gelecek? Halk daha ne kadar sıkınü çekecek?. Bibi-can't'görünce Tanabay'ın yüreği hoplar. kınlıyorlardı. kendi bahçelerinde yetiştirdikleri azbuçuk sebze ve kolhozdan aşırabil-dikleri yiyeceklerle kıt kanaat geçinebiliyorlardı. Tanabay onlann hiçbirini bin-dirmemişti Gülsan'ya. onlar hemen arkasında giderlerdi. Kadın önde. Hemen her defasında o kadınla karşılaşır. ancak açık-pazarda hayvanlarını patateslerini satabilenlerdi.Hayır yoldaşlar.com. yönetimdekileri sıkıştırırdı: "İşler niye kötü gidiyor. neşesi yerine gelirdi. Onu her görüşünde yüreği kafesinden çıkacakmış gibi heyecanlanır. ne zaman düzelecek. daha fazla hayvan vermek zorunda kalmıştı. bu böyle olmamalı. sığır koralarının hali de pek perişandı. olabildiği kadar besleniyor. etlde sütü de devlete maliyetinin çok aşağısında bir para karşılığında vermek zorunda kalıyorlardı. Yine bu yüzden. Bunları bulup buluşturup verebilecek kimse çıkmıyordu. Savaş yılları ve zafer avuntusu gerilerde kalmış. Savaş yıllarında bakımsız kalan evlerinin perişan hali. paylarına düşenden daha fazla tahıl.. O günlerde kolhozdaki işlerin pek kötü gittiğini Gülsarı nereden bilecekti? Orada çalışanların eline hiçbir şey geçmiyordu. Koyun. Ev yapmak için gerekli malzemeyi ancak onlar bulabiliyordu. Bu yüzden Gülsarı sahibinin rahatladığını sezerdi. eli yumuşardı.www. Bu yüzden. Ot-yem saklayacak yerleri. Bazan hiç konuşmaz. Başkaları bir yana. Kadınla karşılaşınca Tanabay: . Belki o da binmek istememiş olabilirdi. Çünkü kolhozun tembellikle suçlanmaması için komşu kolhozların eksiğini 44/Elveda Gülsart de kapatmak zorunda kalmışlardı. bu sıkıntıları Gülsarı nereden bilecekti? Bir yıl önce havalar kurak gitmiş. Denetim kurulu üyesi Tanabay Babasov. .cizgiliforum. yavaşlatırdı. Bu böyle sürüp gidecek miydi. * "X) yıl Tanabay köy denetim kuruluna üye seçilmişti. Bibican'ı bile bir kez olsun bin-dermemişti. sesinden. Kolhozcular ne zaman gün göreceklerdi? Zaman geçip gidiyordu. Elde edebildikleri tahılı da. Kolhoz devlete. Kendisinden başka kimseyi bindir-mezdi. böyle olmayacaktı. göz göze gelirlerdi.*büyük bir kusur işliyoruz! diyordu kurul 26 . Onunla karşılaşınca atın dizginlerini çeker." derdi. yolda o kadına rastladıkları zaman sevinirdi. ama kış gelince açlıktan ölüyor. Gülsan onun bu halini gözlerinden. birden neşesi yerine gelirdi. ağıl anbar yapacak malzemeleri bile yoktu. Yazın hayvanlar yayılıp otluyor. Büyük bir yanlışlık var. yavaş ol biraz! derdi.enginel elveda gülsarı Ne denli yalvarsalar da. unutulmaya başlanmıştı. merkeze her gelişinde durmadan sorar. Kolhozun kasası tam-takırdı. işi gereğLsık sık köye inmek zorunda kalıyordu. Böyle zamanlarda sahibinin sesi tathlaşır. Sahibinin bunu derdini. Kolhozcular. Ne ot vardı ne saman. bazen de fısıltı halinde konuşurlardı. yıkık-dökük durumları. şimdi daha da beterdi. el hareketlerinden sezerdi. bu işte.Yavaş ol bakalım Gülsan.
işte devlete verdiklerimiz. zaman zaman bu olayı uzun uzun düşünürdü. Belki onların çocukları da akrabaları Ta-nabay'dan nefret edeceklerdi. yanlış olan neymiş göster! İşte plan. Bugün geriye dönüp şöyle bir bakıyordu da. bir babadan olan çocuklar. taş gibi oturmuştu. gördün mü işleri ne hale getirdiniz!" der gibi kıs kıs güldüklerini. 46/Elveda Gülsan Elveda Gülsarı/47 O bu düşünceler içinde yüzerken yoldaşları onu dürtüp uyandırır: Ey. O günlerde herkes bu olayı konuşmuş. Buna göre Tanabay öz kardeşine el kaldırmış. ona yaptıkları Kulıbay'ın ve oğlunun yüreğini kanatmış. Ama. O kişiler Tanabay'ı gördükleri zaman içlerinden "Yaa. Sonra yine başlardı o gürültülü tartışma: Kış ortasında ev ev dolaşarak gübre toplamak. Yalnız sen komünistsin de biz hepimiz halk düşmanı mıyız? Söze başkaları da karışır.Al işte! Bunlara bak da doğru olmayan. Tanabay. kulakız diye. Canını sıkan başka durumlar da vardı. Kasaya giren bu. Onun yolundaydılar. sonra da götürüp tarlalara atmak 27 . sizin de hakkınızdan geleceğiz!" diyordu. Onu bu Elveda Gülsarı/45 kadar üzen. Kırgız töresine göre. Ama böyle mi yapmalıydı? Böyle yapması mı gerekirdi? Önceleri haklı olduğundan hiç kuşkusu yoktu. Kulıbay'ı. kendisiyle alay ettiklerini biliyordu. Muhasebeci bir tomar kâğıdı Tanabay'ın önüne sürerek cevap veriyordu: .cizgiliforum. işte ürettiklerimiz. babasının birinci kansından. y Tanabay da onlara sert sert bakıyor ve içinden cevap veriyordu: "Durun hele! Önünde sonunda bizim dediğimiz olacak. kavgaya varan tartışmalar başlardı. çıkan bu. dedikodusunu yapmıştı. kendisinin canla başla çalışması değildi yalnız. dalıp giderdi. öz kardeşine kötülük etmişti. idare et bakalım. Tanabay'ı itten aşağı görüyor. Nefret etmelerinin bir sebebi vardı elbet... orta halli iyi bir çiftçi değil miydi? Kulıbay. Bazı insanlara diş biliyordu. kalan bu! Kâr-kazanç yok. nefret ediyorlardı. kolhoza da boş yere düşman kazanmış değil miyim?" derdi kendi kendine. Sizi aç gözlüler sizi! Aç gözlü it. Üstelik o adamlar kendisine yabancı da değildi. sonra konuş. çok başka yargılara varıyordu. Ya biz çalışmasını bilmiyoruz ya da siz yönetmesini. bir anadan doğmuş gibi kanndaş sayılırlar.www. nasılmış.enginel elveda gülsarı üyesi Tanabay. Sibirya'ya sürülmüş ve savaşa kadar yedi yıl orada kalmıştı. Daha ne istiyorsun? Önce durumu öğren. Bunlardan biri ağabeyi Kulıbay idi. Tanabay başını iki eli arasına alır "Nasıl oluyor. hırsız. neden böyle oluyor?" diye düşünür. Tanabay ise daha küçük ikinci karısından doğmuştu. Çek cezanı! Sa-valta geberip gidemedin!" der gibiydiler. "Sen bir kulaksın!" diye sürdürmesi gerekir miydi? O. Kulıbay'ın çocukları da babalarına ben-zemişti.ama savaştan sonra. niye sesin çıkmıyor. "Toprak sahibiyiz.com. uyuyor musun yoksa? derlerdi. "Kendime de. İşlerin bu kadar kötü gitmesini aklım almıyor doğrusu. Tanabay ne yapmışsa kolhozun iyiliği için yapmıştı. itten artanı yalar işte böyle. malımıza mülkümüze el koyarsın ha! Al. Aradan çok zaman geçmiş olsa da.
Tanabay. çare arıyorlardı. insanlarla nasıl konuşacağını. Ak sakarlı doru kısrağın dudakları 28 . yenilerini açmaları gerekiyordu. bir hışımla ata bindiği. parti toplantılarında ve kolhoz başkarmasın-da (idaresinde) sorunları dile getiriyor. Peki.. kazma batmazdı.cizgiliforum. O yalnız öyle zamanlarda sahibinin mutsuz olduğunu sezerdi. yine de öyle olduğu günlerde ondan korkardı. parasızlık onun sorunu oluyor. İşler uz gitmeyince çalışanlar onun yakasına yapışıyor.. Ama bunda da asıl suçlu yine kendisiydi.enginel elveda gülsarı gerekiyor. ama o yine de yılmıyor. kendini asardı.www. başlıbaşına büyük bir işti ve üstesinden gelemezlerdi. toplantı odasından kaşları çatılmış. döl alma zamanı için gerekli kapalı korayı nereye. nasıl kuracaklardı? Koranın damı delinmiş. Sağıcılar da süt sağmaya yanaşmıyorlardı. kısa iple atılamayan bir düğüm. sahibinin yumuşayıp dizginleri çekeceğini. Yetecek kadar ne ot var ne de başka yem. halka ve hayvanlara yakacak. onları nasıl ikna edeceğini çok iyi bilirdi. ama her defasın-di. dizginlere sıkı sıkı asıldığı zaman. ideallerinin gerçekleşeceğine olan güveni tazelenmiş olarak ayrılmıştı. Çora'yı dinledikten sonra sakinleşmiş. Kolhozun başkarması (başkanı) Çora idi. Bu. ama arabaların tekerlekleri yok. Döllenecek hayvanları ayırmak.. Eleştirmek kolaydı. yalnız yılkıdan sorumluydu. soruyor. Tanabay'ın işi yalnız yılkılara bakmaktı. (Delik büyük. kolhozun işlerini yürütmüştü. Tanabay onun değerini çok sonra anlamıştı. kaskatı olur. Bunları almak için para nerde? Kim borç verir? Verse bile sonra nasıl öderiz? Banka boş sözlere güvenip kredi vermezdi. Kış günlerinde toprak donar. Bahar gelince yapılacak ertelenmez başka işler vardı. gece gündüz çalışıyordu.. Oysa Çora. yama küçüktü). onun hangi ağır düşünceler ve dertler içinde olduğunu Gülsan bilemezdi. kıtlık. Kolhoz başkanlığından sonra iki yıl da partiyi örgütleme işinde çalıştı.com. Her şey ondan sorulurdu. Hiç kimsenin elleri o kadının elleri kadar yumuşak. suratı asılmış olarak çıktığı. Çöra'ya olan güveni sarsıldı. Eski sulama arkını da onarmaları. Bu yüzden kimseyi çalıştıramazlardı. bel-bo-yun eğmeden. azarlıyor. Tanabay kaç kez öfkeli bir şekilde hesap sormak için gelmiş. koyun korasını. Oysa Çora kolhozun bütün işlerinden sorumluydu. hasta kalbiyle sonuna kadar direnmiş. Yalnız bir defa. sırtındaki ağırlığın birdenbire hafifleyeceğini. ot toplamak. Çora. O zaman kadın parmaklarıyla onun yelesini tarar. Sabahtan akşama kadar çalışacaklardı da ellerine ne geçecekti? Kısası kısa iple kirmev1 düğüm bağlanamıyordu. çıldınr. merkezdekiler sık sık çağırıp ondan hesap 1 Kirmev düğüm: Gemicilerin izbarc bağına benzeyen ama ondan daha sağlam. onarmak için kereste ve demir çember gerek. Ama. kadınla fısıldanarak konuşacaklarını bilirdi. Tanabay ona hiçbir zaman kırbaç vurmuş değildi. boynunu okşardı. okşayıcı değildi. Daha nice işler nice sorunlar vardı! Bütün bu işleri düşününce insan ürperiyordu. akıyor. cesaretlerini yitirmeden. tohum ekmek. onu durduracağını. yol üstünde o kadına rastladıkları zaman. Bütün bu işlerden yeni arklar açmaya vakit kalmıyordu. Tanabay onun yerinde olsa. Durum böyle de olsa.
Sahibinin eyer üstünde olduğunu unuturdu. biz unumuzu eledik.Ne yani? Başkaları sevmiyor mu demek istiyorsun? . Tanabay eyerin üzerinde yana doğru eğilerek konuşurdu onunla. sözleri pek anlaşılmazdı. biraz daha okşa onu! demişti Tanabay.www. İşte. yorgayı kendi haline bırakırdı.. duruşundan hemen tanırdı. ama herhalde anılarda kalmış yiğitlerin yaşadığı dönemi ve onların aşklarını. Onun kokusunu. Ama bırakmıyorum. Bundan sonra Tanabay derin bir düşünceye dalardı.Ne suçum var ki? Buradan geçiyordum.Bibican. çok iyi bildiği yoldan. eleğimizi astık artık. Gül-sarı. onu taşıyordu boynunda. Ayrılıp uzaklaşırken kadın bir kez daha arkasına bakar. Özellikle kokusundan anlardı o olduğunu.. 29 . Sık sık eyerleyip binişim de bu yüzden zaten. Kadın.. şınl şınl bir derenin dibinde ayışığı vuran taşlar gibi parlar. Kadın bazen gülümsüyor. bir açılır..Ben de denetim komisyonunda üyeyim. O kadar. sevdiği. Karanfil kokuşuydu bu. O da bildiği yoldan. acılarını anlatan sözlerdi bunlar. Bıraksam aygırlarla it gibi dövüşür. bazen de 'olmaz!' anlamında başını sallıyordu.. kurumuş karanfil tanelerini boncuk gibi dizerek bir kolye yapmış..Peki sen? . dalgın bir cevap vermişti: . Gülsarı beni seviyor. ama şimdi asıl yoluma sapıyorum.Öyle demek istemedim. .Çünkü sen başkasın.cizgiliforum.. bir koyulaşırdı. hafif hafif yorgalardı. yürüyüşünden. sonra çok üzülürsün. . Ne var bunda? .enginel elveda gülsarı kadar sevimli..Kaybedecek neyim var ki? Ben bir dulum. Bak kulağını nasıl buzağılar gibi indiriyor.. Ama sen. Yılkıda olsa hiç böyle sakin durmaz. ben yalnız senin adına üzülmek istemiyorum. ne de olsa daha pek genç. Onu uzaktan görür görmez. karşılaştık. Tanabay hafif sesle bir türkü söyler. görüyor musun Bibican! Seni nasıl da seviyor. Sonra hafiften bir yır duyulurdu. çayı geçerek ta yaylaya götürürdü sahibini. Elveda Gül sarı/49 . . sıcak ve yumuşaktı onun elleri. hadi hoşça kal. dur.Benim için üzülecek ne var ki? . O kadını da severdi kendince. Benim derdim zaten başımdan aşıyor.Evet. sen de geçiyordun. Gülsarı öyle zamanlarda sahibini çok severdi. Kadın imalı.Niçin durayım Tanabay? Neye yarar? Sen akıllı adamsın. Dikkat et ha! .com. bazen kaşlarım çatıyor. çok iyi bildiği hoş bir otun kokusuna benzetir ve öyle algılardı.Ama çok sık denetler oldun. Cephede ölen bir askerin karısı. diye işi şakaya vurmak istemişti Tanabay. Hadi..Bu benim her zamanki yolum. Konuşmaya vaktim yok. 48/Elveda Gülsarı Dizginleri gevşetir. . şimdi seni denetliyorum. . bekle biraz! . Bu kadının gözleri de yeryüzünde başka hiç kimsede yoktu.. aygırlar bir yerini incitir diy^ korkuyorum. İkisi birbirlerinden habersiz kendi kendilerine giderlerdi sanki. .Bak. Gözleri. başım sallardı.
bir sokaktan öbür sokağa geçti ve sonra atın başım değirmenden yana çevirdi. kızının elinden tutup evden çıkışım.. zaman zaman düşlerine girip onu kan ter içinde yataktan fırlatan savaş günlerini. geleceği.. yorga için de çok güzel bir dönemdi o.Nedenmiş o? Nasıl böyle düşünürsün? . Bibican ela onun uzaktan kendisine baktığını seziyor. Dediğim gibi.. Kadın böyle düşünürdü ama bu düşünceler Tanabay'ı umutsuzluğa.www. kapkaranlık ve sessiz evde yatağına girdiği zaman. yama üstüne yama 50/Elveda Gülsan vurulmuş iş elbisesini çıkarıp. bütün gerçekleri.düşmanı. Daha düne kadar mahalle arasında top peşinde koşan bir bacaksız bir de bakarsın bütün ülkeye nam salar. entarisiyle kuyuya su almaya gidiyordu. peşlerinden koşup gelen küçük köpeği bile sev lyordu. kadın yine hayalinde. İyi bir insandı o.. Aslında gözünü belli bir yönden ayırmıyor. Yürük atın ünü. O zaman her şeyi unuturdu: Kolhozu. el üstünde tutulan bir şöhret olur. öylesin. Atın çayı nasıl geçtiğini. onu bir kez daha seyretmeden ayrılmak istemiyordu oralardan. Kadın. futbolcunun ününe benzer. Bibican. geçmişi. neylersin!" der. Uzun yıllardan beri kendisine dargın olan üvey ağabeyi Kulıbay'ı.. Sonra ateşi yakıyor. köyün kenannda bulunan kendi evine gidişini görmeden. göievi gereği dolaşıyormuş gibi. sonra karşıda yola nasıl devam ettiklerini hiç farketmezdi. Sonunda Bibican kendi evinin avlusuna girip kaybolurdu. dostu. düşmanın mı? . mutsuzluğa sokardı: "Kaderimiz böyleymiş... . Ancak yorga. ama kendinin düşmanısın sen. döne dolaşa kadının kaynanasının evinden çıkmasını bekliyordu. Gol 30 . her şeyi. Onur-. Üstelik Tanabay'ın iyi bir karısı vardı ve onu incitmemeleri gerekirdi.com. biliyor ama ona bakmamaya çalışıyordu. Tanabay'la kendisinin birbirlerini sevemeyeceklerini düşünürdü: Tanabay evli barklı bir adamdı. su ısıtıyor. Tanabay. işten çıkınca da gelip onu alırdı. üyire yaklaştıklarını sezince yürüyüşünü birden hızlandırır ve Tanabay da kendine gelerek dizginlere asılırdı: . Kadının her halini seviyordu Tanabay: Yürüyüşünü. Onun yaşında birine âşık olması doğru olmazdı. her şeyi. kolundan tutup götürdüğü kızım. Tanabay için de.Sen ne dersen de. çocuğunu yıkayıp temizliyordu. Artık. oradan okulun önüne gidip bakü..enginel elveda gülsarı .Hayır. koyu renkli başörtüsünün içinde daha beyaz görünen yüzünü. İşte şimdi köyün sığırları meradan dönüyor.Trrr Gülsarı! Telaşın ne? derdi. Bundan sonra Tanabay da kendi yoluna devam ederdi ama. gözlerini çayın karşı yakasındaki sisli havaya çevirir ve yanık bir türkü tuttururdu. o da kendi ineğini karşılıyordu. Bibican işe giderken küçük kızını kaynanasının evine bırakırdı. gözlerimin önünde olurdu: İşte şimdi Bibican evinin kapısını açıyordu..Beni ne sanıyorsun.cizgiliforum. ama her şey zamanında olmalıydı. çolukçocuğu.. Ve kadın kendi yoluna yürüyüp gitti. her şeyi. kendisini ve Tanabay'ı işte bu gerçeklere inandırmaya çalışıyordu.
başlıo2/Elveda Gülsan ğını. o büyük yarıştan sonra öğrendi. Savaştan sonra böyle büyük bir şenlik. insanlar da atlan kıskanmayı henüz öğrenemediler. belki yanı-lıjpruz. "Köyün övüncü. öteye beriye | koşuyor. Atlar bu konuda kıskançlık nedir bilmezler. Atla insan arasındaki tek fark. sonunda unutulup gider. Tanabay o sabah erkenden kalkıp aünı eyerledi. Çok büyük bir kalabalık toplanmıştı. Kızıl. o büyük kalabalığı. yeşil havlular. böyle büyük kalabalık ilk kez görülüyordu. komşu kolhozlardan ve Kazakistan'dan pek çok insan gelmişti. kızıl bayraklar dalgalanıyor. Hay aü kıskanan zavallı hay! Neyse. Sahibine düşmanlık etmek için atının maytabanına (toynağın yumuşak ortasına) çivi çakanları da biliyoruz. henüz koşup tozlu topraklı sokaklarda atçılık oynamaya başlayan çocuklar bile hep "Gülsan" olmak isterlerdi. meraklıydı. başı döner gibi oldu. Daha 'R' sesini bile telaffuz edemeyen. yarışın bir an önce başlamasını istiyor. » Yanş kazanan atın ünü de öyle başlar. Genci yaşlısı herkes tanıdı onu. deeeh! Zuvvv!" Şöhretin ne olduğunu. atın atı kıskanmamasıdır. Sahibi çok heyecanlıydı: . Gülsan.. çevreler. Bir Mayıs'ta yapılmıştı o yarış. onun nasıl bir yücelik.! daha özenli olarak taktı. kimisi at üstünde. İhtiyar Turgay'ın dedikleri oldu.. Ama giderek yıldızı sönmeye k Elveda Gülsan/51 başlar. onu dillerinden düşürmü-yorlardı. heyecanlı. kolanlan her zamankinden daha dikkatli. Kıskançlığın doksan türlüsü varmış.. Atlann takınılan da pek süslüydü. Çocuklar. baksana şuna. heyecanla! bekliyorlardı. Gülsan sahibinin gözlerinin parıltısından ve ellerinin titremesinden olağanüstü bir şeylerinf olacağını seziyordu.cizgiliforum.. Üzengi-) ler 31 . Dağlardan.enginel elveda gülsarı atmaya. Sonra atlılar çayın karşı tarafında bir araya] geldiler. Bilmeyen kalmadı: "Gülsan!" "Tanabay'ın yorgası!". genellikle vaktiyle ona övgüler düzüp göklere çıkaranlar olur. "Hayır. Bayram töreninden sonra çayın karşı kıyısındaki düzlükte gösteriler başladı.www. Gülsan'nın ben olduğumu söyle! Hadi Gülsan. öyle biter. kimisi yaya.. onca atı bir arada görünce.Hadi bakalım Gülsan. üzengileri. güçlülük getirdiğini." diyor. Yarış kazandıkça ünü yankı yankı yayılır. "Ben Gülsarı'yım" derdi biri. ağları dalgalandırmaya devam ettikçe ismi de yayılır. O yılın baharında yorganın yıldızı iyice parladı.com. Göğün altı şimdi azan-kazan1 idi. beni küçük düşürme. yüzümü! kara çıkarma. gururu.] dılar. Onu ilk unutanlar da. Kazaklar kendi atlarıyla katılacaklardı yarışlara. Komşu çiftliklerden gelenler atlarını eyerlemeye başla. Gülsan benim!" diye itiraz ederdi öteki: Annee. O anlı-şanlı futbolcunun yerini başkası alır. O gürültülü kalabalıkta sabırsız. sana güveniyorum. Tanrıya şükür. sarı yorga. göz kamaştırıyordu. Kendini rezil mi edeceksin? Göreyim seni! diyordu. bırakalım bunu. Böyle diyoruz ama.
şöyle bir kendi ekseninde döndü. toynaklarıyla 1. Daha nice hünerler gösteriyor. Atlar sahırsızlanıyor. hayır dua edelim. Yüzlerce el kalktı.j diler. ünlü bir batınn adı söylenerek çağrılır. Ve o 1 1 Azan-kazan: Her ağızdan çıkan ayn sesin.¦] yorlardı. eyerden sarkıp yere bırakılan paraları topluyorlardı. Toybaşı. Genellikle boyların ya da eski.com. yarışı yönetenlerin başı 2 Uran: Aynı dâva uğrunda. cirit oynuyor. Vücudunu odlara salan bir ruha bürünmüştü. gerilerinde bir toz bulutu yükseliyordu. kayışlara. olanca gücüyle¦] koşmak istiyordu. Bunun üzerine. Yansı düzenleyen ve yöneten aksakallar da atla. Elveda Gülsarı/53 anda. uğul uğul bir ses çıktı kalabalıktan: "İşte Gülsan! Gülsan! Gülsan!" Yarışa katılacak elli kadar atlı vardı. başlama çizgisinde başlarını bir hizaya getirerek dizildiler. Başlama noktasına giderken Gülsarı gemi dişliyor. biraz yana açılarak elindeki beyaz mendili havaya kaldırdı ve büyük yarış başladı. Bundan sonra yarışçılar atlarını dokuz kilometre ilerideki başlama noktasına doğru dörtnala sürdüler. ellerini açarak seyircilere doğiu biraz ilerlediler. aynı bayrak altında toplanmak ve savaşmak için millî parola. Şimdi toynaklar yeri dövüyor. Bundan ı bir an önce kurtulmak için ok gibi fırlamak. Boyların ayrı ayrı uranları da vardır. başlarına birer beyaz çevre geçiren biniciler. Yarışa katılacak biniciler atlarını bir araya getirdiler. şenliği. sahibinin dizgini serbest bırakıp kendini niye salıvermediğini ani ay amıyordu.www. Önce. Ama Gülsarı dörtna1 Toybaşı: Toyu. atıyla. seyircileri coşturuyorlardı. açıldı. göz alıyordu. Sonunda. yarışçıların bir ucundan öbür ucuna giderek son denetimini yaptı. saçlarını ustura ile kazıtıp. uçuyorlardı. Yarışçılar uran salıp2. j toplu halde durdular. Oniki Kazak boyunun ortak uranı 54/Elveda Gülsarı 32 .enginel elveda gülsarı şıngırdıyor. Atların hepsi birden ok gibi fırladılar. dua edildi vellütün kalabalık "Amiin!" diye yüzlerini sıvazlayarak ellerini indirdiler.j rıyla dolanıp duruyorlardı onların yanında. bir an önce fırlayıp koşmak isti. her türlü sesin birbirine karışmasından meydana gelen büyük gürültü. Toybaşı1 yarışçılara seslendi: -"Haydi şimdi bir Fatiha okuyalım. gücünün arttığını hissetti. birbirlerini düşürmeye çalışıyor. atlarım dörtnala sürüyor. Gülsan da fırlamıştı elbet. yer sarsılıyor. ne yana gideceğini bilemeden. diliyle itiyor.cizgiliforum. topraklan sıçratarak. Gülsan kaslarının gerildiğini. Tanabay atın gemini gevşetti ve yorga fırlayıp çıktı or. Sonunda aksakallar yarışçıların beklediği işareti ver. ön ayaklarının j toynaklanyla yeri eşeliyor. dedi. Onların boş bıraktıklan alanda başka gösteriler başladı: Güreşiyor.j taya. başlıklara takılan gümüşler parlı--'¦ yor.
'Abak'tır.cizgiliforum. ikisi iki yanından onunla bir hizada koşmaya başladılar. birsüre yan yana idiler. Gülsarı kendini geçip giden atlan görüyor.»Ama bir yokuşa geldiklerinde yetişti onlara.. öbürü ciyren2 donlu iki at daha vardı. güneş başına vuruyor ve onu üzerine yuvarlanan ateşten bir top gibi görüyordu. çakılın yüzüne gözüne geldiğini farkediyordu. yerle gök arasında. karışıklık. O andan itibaren de güneş topu üzerine daha hızlı düşmeye başlamıştı sanki. Karakök ve ciyren peşin-'den yetiştiler. yorulmaya başladıkları göründü. gücü de bu yorga gidişiydi işte. Binicilerinin saklayan kırbaçları altında hırsla koşuyor.\ lundan geçen atlıların uranlarını. Gülsarı öndeki atlara bir bir yetişip onlan geride bırakıyordu. Bu öfke ve yüzüne çarpan rüzgârdan gözleri kararıyor. günümüzde daha çok kökpar. Havayı. Uran salmak ya da uran çağırmak. ağızları açılıp dişleri görünen atları geçip gidiyordu. Artık. kızgın tarladan ve taze pelinlerden çıkan bir koku kaplamıştı.. gemlerini. Sonunda ciyren atın hızı kesildi. gem kayışlarını görüyor--. ağırlığını tamamen yitirmiş gibi oldu. Onun güçsüzlüğü de. binicisinin ve eyerin ağırlığını duymaz olmuştu. az sonra ardından toynakların sesini yine duydu. yorga gidişini hızlandırıyordu sade-j ce. Ama ne kadar ter atarsa o kadar hafifliyordu sanki. Ciyren at. Karakök inatçıydı. Yokuş aşağı giderken güneş daha çok ka-. önde giden atlarıa yavaşladıkları. bir an. O yalnız öbür atların kendisini geçip gittiğini. uzanıp duran başlarını. gürültü. yanya-' na öylece donup kalmış gibiydiler. Çok hırslıydı Karakök. heyecanla. vb.enginel elveda gülsarı la gitmesini bilmiyor. atların toynaklarından sıçrayan kilin. yolun yansına kadar böylece sürdü. Sonunda. Gülsarı. " . On kadar at ileriye doğru arayı iyice açmış. açıl-! maya başladılar. bu-zakşı oyunlarında. Birden sahibinin "Haydi Gülsarı!" dediğini duydu. _. İyi atlardı. Onları geçmişti ama. Gülsan iki aün gözlerini. Elveda Gülsarı/55 Ama önünde biri karakök1. at yarışlarında. Gülsarı'nın Karakök'ü geride bırakması hiç de kolay olmadı. du. Gülsarı'nın yeüşemeyeceği kadar uzaklaşmışlardı. dev bir dalganın köpükleri gibi taşıp tırmandı ve sonra. tarladan ana yola \ çıktıklarını. bu da Gülsarı'yı çileden çıkarıyordu. Koşu. kuşkuyla iki yanına bakınıyordu. ama birbirlerini bir baş kadar bile geçemiyorlardı. Atlar.com. kamçı şaklatmalarını du-! yuyordu. Kanatlanıp uçmak istiyordu. Soluğu kesilmişti.www. Şimdi atbaşı gidiyorlardı. 33 . sonra aralanmaya. Gülsarı bu durumu pek farketmedi. Sağından so. Oysa yorga gücünü harcamamıştı daha. Sanki koşmuyor da. İçini saran yarış hırsı onu bir Düldül yapmıştı şimdi. Ötekiler Gülsarı'dan da gerideydiler. çamurun. Bir an sağına soluna suçlu suçlu bakü ve sonra Sanğül onu göremez oldu. O atlara binmiş olanların yüzlerinden öfke fışkırıyor. Gülsarı'nın onlara yetişmesi epeyce uzun sürdü. O yokuşu. spor gösterilerinde yaygın olarak devam etmektedir (çevirenin notu). kamçılar saklıyor. patırtı dinmiş gibiydi.maştınyordu gözlerini. sahibi ise dizginleri hâlâ sıkı tutuyor. Sıcak ter içinde kalmıştı.
yorga Gülsan. Doğrusu pek acıklı bir durumdu bu. "Tanabay! Tanabay! Tana-bay!" diye de sahibini alkışlıyorlardı. ak sakarlı kısrağın dolgun ve sıcak dudaklarına benzeyen 34 . Gülsarı onu da geçmişti. çevresini saran kalabalık biraz açıldı. Gülsan. başörtüsü beyazdı. Yanş alanına gözleri alev alev yanarak.enginel elveda gülsarı Öfkeden gözleri donuk-laşmış. "Gülsan! Gülsarı! Gülsan!" diye yorgayı. kızılımtırak olanına "Kızıl kök". Büyük ödülü kazanan tulpar1 ile binicisine yer açtılar. Bu donun koyusuna "karakök". Zaferi kazanan Tanabay ellerini kaldırarak şükür duasını yaptı. Önündeki atları geçip geride bıraktıktan sonra Gülsan rahat bir soluk aldı. Gerisinde neler olduğunu. insanların 1 Karakök: Güvercin donlu (gri) atlara genellikle "kök at" denir. biraz koyusuna "küren ciyren".. yeri göğü inleten ve etrafını bir çit gibi çeviren insanların önünden koşarak çayırı bir dolandı. ondan ve Tanabay'dan ayıramıyordu. biraz açığına "açık ciyren". • Bu sesler atın üzerindeki etkisini yine gösterdi. Coşkulu. Elveda Gülsan/57 onu. ufak benekleri olanına "tarlan kök" denmektedir. Derken. Kadın "Amin" diye ellerini yüzünden indirirken görüp tanımıştı 1 Manas destanında geçen çok hızlı koşan savaş atlarına tulpar deniyor. Sonunda çaresiz o da yenilgiyi kabul etti. Şimdi daha. Gülsan biraz soluk alıp kendini toparlayınca. Bütün kalabalık ellerini kaldırarak ona uydu ve akansular gibi yüzlerini sıvazlıyarak bir ağızdan "Amin!" dediler. 56/Elveda Gülsan haykınşlannı duydu. Yüreklenip ok gibi atıldı ileri doğru. güçsüz kalan ayakları üzerinde ölürcesine koşuyordu. kadın da.www. gidip onun yanında durmak istiyordu. 2 Ciyren: Al donlu attır. Onlan kendi hallerine bırakmıyorlardı. Ama. o coşkun kalabalık. iki kola açılıp ona yaklaşıyordu. o iki atın kendisine yetişip yetişmediklerini bilemiyordu. o kadar büyük kalabalığın içinden o kadım görüp tanıdı ve ona doğru yürüdü. ağız ve kasık kısımları sarımtırak olanına "şabdar" denir. Bu defa.cizgiliforum. Sahibi onunla konuşsun. İş bu kadarla bitmiyordu. Ön sırada duruyordu.. sevinçliydi. her zamankinden farklı olarak. daha önceleri yaptığı gibi. Artık. çayırı görüyor. Ama önündeki kalabalık dalgalanıyor. bunlar gözünde halkalamyordu. O sesler Gülsan'ya yeni bir güç verdi. Gün ışınlarıyla dere dibinde ışıldayan küçük taşlar gibi gözlerini. yakından.. demiri andıran tonuna "temir karakök". Şu insanların verdiği güce bir bakın! San yorga. Sonra. "Gülsan! Gülsan! Gülsan!" diye bağınyorlardı. coşkun naralar atıyor. güzel. Düşüp bayılacaktı nerdeyse. Tam al olanına "kan ciyren". o kadar uzak görünüyordu ki o uzun yolun sonu! Birden soluğu kesildi. büyük bir zafer kazanmış kumandan edasıyla girdi. sahibini de aralarına almıştı. daha açık seçik duyuyordu onların sesini. Gülsan'yı da. güçlü ve ünlü olduğunu anlamıştı. Şimdi ileride çayın panltısını.com. Şimdi.
O sırada bir ses yükseldi: "Kazaklar kaptı! Tutun. en heyecanlısı. kurnaz ve güçlü ise. akın akın doluyordu oyun alanına. o büyük çekişmede Gülsan atların arasında eziliyor. atlı oyunların. 58/Elveda Gülsarı Halk. gücünü. itişip kakışma başladı. Bir gün önceki yarışı kazanıp bâygeyi (birincilik ödülünü) kazanarak halk arasında nam saldığı için. Tanabay onun dizginlerini başka tarafa çekiyor. şaşıp kalıyor..enginel elveda gülsarı parmaklarıyla onun yelesini tarasın.com. geleneklere uyup uran salarak.www. yormadı. Gülsarı sahibinin niçin böyle yaptığını anlamıyor. Gülsan yine en güçlü at olduğunu gösterdi. meydana bırakılan. bacağının altına sıkıştırmış. Bunlar meydana bırakılan bir kökparı eyerden eğilip kapmak. içi saman doldurulmuş oğlak veya buzağı tulumunu kapmak. Ve Tanabay o oğlağı bir türlü ele geçi-remiyordu. şansını sınayabilirdi. Gülsarı idi. engelleyin!" Heybetli bir küren2 aygıra binmiş. Çekişme. sırtındaki asker gömleği. Kökpar serke''yi alanın ortasına bırakan toybaşı "Alaman!" diye bağırdı. nâra atarak. Güneş. yarış meydanına. kökparı o kapar. Kazak bozkırının ufkunda batacağı yere yaklaşıyor ve yusyuvarlak bir yumurta sarısı gibi görünüyordu. en meraklısı kökpar idi. rakiplerinin çekiştirmesinden parça parça olmuş bir Kazak yiğidi. baüya doğru gi-• diyordu. Bu defa da yıldızı parlayan. dişlerini göstererek oldukları yerde dönüyorlardı. eyerinin üzerine atıp onu kendi köyüne götürür. Işığı azaldığı için artık gözleri kamaştırmıyordu. geniş meydanda asıl mücadeleyi verecekleri "alaman-bâyge" için hazırlanıyorlardı. boğuluyor gibi oluyor.cizgiliforum. itişip kakışıyor. Böyle güçlü ve çok rakip arasından kökparı yerden kaldırıp almak hiç de kolay değildi. Kökparı kapan. O zorlu. "alaman bâyge" denilen ödülü kazanmış olurdu. çoğunluk kökparın sonlarına kadar yine fazla koşturmadı. Mayısın ikinci günü. Kimin atı deneyimli ve hızlı. Kırgız ve Kazak atlılar. Kökparcılar bir anda kökpar serkeyi kapmak için atıldılar. kadına yaklaşmasına izin vermiyordu.. aksakallar 'alaman-bâyge'ye izin verdiler. Atlar birbirlerini sıkıştırarak. dağ göçüyormuş gibi bir gürültüyle. Bu oyuna herkes katılabilir. herkesin gözdesi. Atlılar. Böylece epey vakit geçti. boynunu okşasındı. nedense. Onunla konuşması gerekmez miydi? Onu nasıl görmüyordu? Ertesi gün. kızıyordu. Kökpar Oyunu''nda. . atının ve kendisinin hünerini. 1 Kökpar: At üstünde oynanan bir takım oyunudur. çabuk!" 35 . onu kapanın elinden almak için at koşturuyor. o kadar atlının arasından oğlağı çekip almış. Güneş batmak üzere olduğu ve gölgelerin iyice uzadığı bir sırada. kendi takımına kazandırmak için mücadele ederler. kökparın başlamasını heyecanla beklerken. kim daha hünerli. kalabalığın olduğu yere indiler. Ama. "Tanabay! Onu ancak sen yakalayabilirsin. böylece 'alaman bâyge'yi kazanmış olma şerefini de götürmüş olurdu köyüne. At yarışlarının.Tutun! Küren atı yakalayın! diye bağırıyordu Kırgızlar. Taraflar. açığa çıkmak istiyordu.
elleri kan içinde kalmıştı. Şimdi bağnş-. .Hadi Kazak kardeş. İkisinin de birkaç tırnağı sökülmüş. güneşe doğru koşmaya devam ediyordu. Gülsarı uçtu. kökparı öbür tarafına geçirecekti. Gülsarı'yı yeniden geriletip sağa geçmeyi göze alamadı. .Tanabay şimdi onun soluna geçmek zorundaydı. . Bir avı paylaşamayan iki kartal gibiydiler. O alev topun içine girecek. „ * Ama Tanabay işini biliyordu. Gülsarı ile küren aygır atbaşı hizaya gelince Tanabay kökparı yakalamak için uzandı. Onun için Gülsarı'yı küren aygıra yapışırca-sına yaklaştırdı ve bir anda Kazağın eyerine asıldı. Tanabay. Kırgızları da geride bırakmaya başlayınca Tanabay sarı yorganın dizginini salıverdi.enginel elveda gülsarı Küren aygıra binmiş Kazak.Aferin! Gerçekten çok iyisin! diye bağırarak onu övmekten kendini alamadı Tanabay. Birbirlerinin ellerine ve kökpara pençe gibi geçiriyorlar-dı tırnaklarını. batmak üzere olan güneşe doğru 1 Kökpar serke: Kökpar oyununda kullanılan oğlak (tulumu). Yırtık asker gömlekli Kazak da kökparı bu kez sağa geçirmekte gecikmedi. Kazak hemşehrileri onun bindiği aygırın çevresini sarıp ona siper olurlarsa bir daha onu yakalayamaz ve kökpar Kazaklara gi-deıdi. Ama Kazak hemen sol yanına geçirdi kökparı. Kazak aynı şeyi yapacak. ¦ Kazak yiğidin bindiği küren aygır ok gibi fırlayıp Kazakları da. Kollarını birbirlerine dolamışlardı.com. Bu yüzden biraz geride kalıp bu kez solundan yetişti küren aygıra. Tanabay'ın iki eli de boş olduğu için daha kolay hareket etmişti.www. kendini kovalayan Kırgızlardan ve yardımına koşacak Kazak hemşehrilerinden uzaklaşması için zaman bırakıyordu. itişip kakışma şimdi başlamıştı. Tanabay Gülsarı'yı küren aygırın sağına geçirdi.cizgiliforum.Körük gibi soluyor. şimdi baldırlarının üzerine aldığı kökpara abanmış. sahibinin hâlâ dizgini niçin gevşetmediğini anlayamıyordu. kolla kendini! diye bir nara attı Tanabay. Şimdi ikisi birden asılıyordu kökpara. Kökparı da taşıdığı için küren aygırın yükü ağırdı ve Gülsarı'nın ona yetişmesi zor olmadı. hırıldıyor.Yok arkadaş! Alamazsın! dedi Kazak. Kaçan güneşi yakalayacakmış gibi bir hızla süzüldü. Onlar böylesine bir çekişme. Asıl çekişme.ye başladı. İtişip kakıştılar ama yine de kökp arı yakaladı ve çekm . kapışma içindeyken. Elveda Gülsarı/59 uçuyordu. kızıl dumanlara.malar ve öbür atların toynak sesleri gittikçe geride kalıyor ve küren aygırla aralarındaki mesafe kapanıyordu. Gülsarı'nın hızı ve kendi çevikliği sayesinde küren aygırının boynuna kapandı. Gülsarı. Kazak uzaklaşmak istedi ama Gülsarı'yı geçmek ne mümkün! Ta60/Elveda Gülsarı nabay. Kazak yiğide. ışınlara karışıp yok olacaktı sanki. 2 Küren: Koyu al donlu at. İki at yan yana. Kazak yiğit kökparı o tarafında tutuyordu. 36 . bağınşıyorlardı. Tek kazanma umudu teke tek çekişmeydi.
atlarının peşinden sendeleyerek koşanlar vardı. Yarışçılar şimdi bağırıp çağırmayı bırakmış. böyle bir oyunda bütün bunlar olurdu. kökp. Kazak kökparı bırakırken hasmını uyarmaktan geri kalmadı: . Kazak yiğidi güçlüydü. yiğitlik ve beceri oyunu olan kökpara bize armağan eden atalarımız nur içinde yatsınlar! Ruhları şad olsun! İki at yanyana koşuyor ve kökpar serke ikisi arasında gerilip hırpalanıyordu.Yakalayın! Tutun! Bırakmayın! diye bağınyorlardı birbirlerine. yardımına gelecek kendi takım arkadaşlannın önünü kesmelerine fırsat vermemeliydi. Artık varış çizgisinapek yakındılar. rı bütünüyle ele geçirip. üzengi kayışının altına almak ve sonra fırlayıp uzaklaşmaktan başka bir şey düi ünmüyonan ı. o engin bozkırda kanatlarını gererek kavisler çizen kuşlara benziyorlardı. Yine de oyunu bitirmek istemiyor gibi koşturuyor62/Elveda Gülsarı 37 . dalga dalga. olanca gücüyle kökpan çektiği ve küren aygın da ittiği için. Gülsan bir kez daha olduğu yerde dönüp koşarken. Böyle bir yarışta. ayağı ile küren aygırı itmeye başladı. canlarını dişlerine lakmış. Devrilen atlar . Kovalayan. "Sağ ol Gülsanm! Canım ciğerim benim! Sağ ol" dedi Tanabay. salıverilen kökparla birlikte aü-run öbür tarafına düşmekten güç kurtuldu. Alaman-bâyge.Bir o yana bir bu yana koşturan atlılar.düşenler. Ama kökpar elinElveda Gülsan/61 deydi artık. Güneş topunun büyük bölümü batmış. Arkadaşları yetişip çevresini sardılar ve hep birlikte koşmaya başla-dılar. Bir yandan kök-parı sımsıkı tutarkeı. kendi takım arkadaşlarına doğru koşuyordu. güneşi yakalamaya gidiyorlardı! Bir batırlık.www. * Atlı arkadaşları bağrışıyordu: .com. toynak sesleri ve başka gürültülerle. Kimse kimseyi suçlayamazdı bu yüzden: Erlik göstermek ve er meydanında başa gelene razı olmak! Bunlar bir anadan doğmuş kardeşler gibidirler.Sıkı tutun! diye bağırdı.Sonunda Kazak gencinin parmakları çözüldü. akşam serinliğinde. Atını olduğu yerde bir kez daha çevirdi ve Kazaklardan kaçmaya başladı.enginel elveda gülsarı iki at ds olanca güçleriyle ve hırsla koşuyor. Gülsarı onun her hareketinden ne istediğini hemen anlıyor ve isteneni yapıyordu.Gülsarı! Gülsan aldı! Kazak takımından bir grup Tanabay'ın önünü kesmek için atıldı. Tanabay bunların. Onu kolu ve ayağıyla sağlama aldıktan sonra bir zafer narası attı ve yorgayı olduğu yere çevirerek küren aygırdan uzaklaştırmaya başladı. Nara atanlar vardı. Gerçekten de Tanabay. kolları uzun ve çekiç gibiydi. uğul uğul ve yeri sarsarak devam ediyordu. Tanabay takım arkadaşlarının korumasına girmişti. Şimdi Kırgızlara. Alaca karanlık çökmüştü. Bunlar: J. Artık bağıran çağıran yoktu. Tanabay birden sağ ayağını üzengiden çıkardı. sadece ucu görünüyordu.cizgiliforum. Ana Tanabay'ın da tecrübesi vardı. kovalanan da yoktu.
Belki eski zamanlarda. Çok zor. Gülsarı da. Çayın öbür yakasındaki Kırgız köyüne varacaklar ve oyun bitecekti. tıpkı böyle bir uyumla at koşturuyor. Bozkıra yayılıyor. çok ağır bir gün geçirmişti. . Kökparcılar bir evde toplanmışlardı ve herkes Gülsa-n'dan söz ediyordu. Yiğitlerden biri Tanabay'ın elinden serkeyi abp köye koşturdu atını. kurtarıyorlardı.Siz de sağ olun hoşça kalın.enginel elveda gülsarı lardı atlarını. buyur Gülsan'nın şerefine içelim. Güz gelince yine karşılaşırız! dediler ve atlarının başını çevirip kendi köylerine yollandılar.com. Gür çalıların arasından onun parlak köpüklerini görüyorlardı. yıkılacak gibi oluyordu. İşte. kara bir dalga gibi bir tepeden inip başka bir tepeye tırmanıyorlardı. Tana-bay'ı bir eve konuk etmişlerdi.cizgiliforum. O olmasa bâygeyi kazanamazdık! . ama tam bir uyum içindeydiler. görünüyordu. İki yanında iki yiğit başlığından tutup götürüyordu onu. niçin suskun ve yüzleri niçin gergindi? Bir ezgi mi dinliyorlardı? Kazak tamburası ile Kırgız kopuzu gümbürdediği zaman. Kazandı hayvan. Gülsarı çok yorgundu. kendini zor tutuyordu. Atların nallan suyun dibindeki çakıllara çarparak sağır edici sesler çıkardı. . Tanabay da çok yorgundu. bây-geyi almışlardı. Grup grup. Sonuna geliyorlardı artık. atlarını çaydan sürüp geçtiler. ama küren aygır da arslan gibiydi doğrusu. Yanında kollayanlar olmasa. Karanlıkta bile parlıyor. Hava çok karanlıktı. Şarıl şarıl akan çaya yaklaşmışlardı.www. sağ olun! diye seslendiler. öyle süzülüyordu ki karnı otlara değiyordu. Yeşil çayır. Gülsan'nın önünü kesmek için Kazak atlarından kaçışı gözümün önünden gitmiyor.Yarış için çok teşekkür ederiz. Eyere attığı serkenin üzerine abanmış başı ileri geri sallanıyor.Doğru. çay hemen önlerindeydi..Evet öyle. Yorga da öbür atlarla birlikte. vuruşarak büyük zafer kazanan.. Binicisi Kazak yiğit de öyle. Ama o zaman daha küçüktü. şimdi ise anlı-şanlı bir tulpar olmuştu. Tanabay ve onu çembere alan kök-parcı arkadaşları. Su çalkalandı. 38 . Görürsünüz. Elveda Gülsarı/63 Kazaklar çayı geçmeden kıyıda durup onları uğurladılar. köpürüp kaymadı. İki yiğit. Ne gam! Yenmişler. dağlardan sel gibi iniyorlardı. Ayaklarını öyle açıyor. Bacakları titriyor. çakıllı geniş geçit oracıktaydı. düşman eline düşmesin diye savaşçı arkadaşları böyle getiriyor. dışarıda bağlıydı. .. Gülsarı'yı ye-dekleyip karşı tarafa geçirdiler. Yarışçılar niçin bağırmıyor. Kırgızlar ise: . Gülsarı ortada amiral gemisi. Göz gözü görmüyordu. Gem vurulmaya ve binilmeye alıştırıl-dığı günden bu yana hiç bu kadar yorulmamıştı. yine birlikte koşuyorlardı. Öbürleri de Tanabay'ın yanlarından ve ardından gelerek onu kolluyorlardı. ileride o da nam salacak. öbürleri de onu korumakta görevli refakatçilerdi sanki. Tanabay da adım atamazlardı. yaralanan hatırları da.Haydi Tanabay. Atlılar.
39 . kendini toplasın biraz. Bülbülün şakımasından başka çıt yok... Orada bir güzel dinleneceğiz. Eski batırların savaşa giderken bindikleri atlar herhalde böyle idiler. hele tam gelişsin de.Öyle. Cephedeyken bile sarhoş olacak kadar içmezdim. Oysa onun nefesinden böyle pis bir kokunun yayılması pek nadir görülürdü. Gülsarı'yı kısrağa ne zaman salacaksın? . Neyse. Düldül o! Düldül! . Ne demek istediğimi anlıyor musun Gülsarı? Nereden anlayacaksın! Sen üyire git-rriâk istiyorsun. Yarışın. Az içtim.enginel elveda gülsarı . saçtığı o pis kokudan da tiksinecekti. Bana öyle bakma.. Önümüzdeki baharda üyirin içine salacağım.www. Elveda Gülsarı/65 yordu.. yine şakıyordu. Tanabay dizginleri çekerek atı yavaşlattı.. yelesini okşadı. biraz konuştu. başının altını sıvazladı: . Ben de ölüyorum yorgunluktan. Ama sahibi hâlâ gelip bakmıyordu ona. ama biraz daha vakti var. Evden çıkanlar!. Şakıyor. Adamlar evde onu överlerken Gülsan da dışarıda. Omuzları sızım sızım sızlıyordu. keskin bir koku yayılıyordu nefesinden. Teri kuruması için sabaha kadar ona ne su vereceklerdi ne de yem. dağların yukarısına çıkmıştı. Tanabay atın kulaklarım sıkıştırdı. üyir atlarıyla dolaşmaktı.Ah ne güzel bir sessizlik bu! dedi yüksek sesle. Geç saatlere kadar içki sofrasında alaman-bâyge'den 64/Elveda Gülsarı söz ettiler. çekişmenin nasıl geçtiğini. gemini dilinin altından üstüne çıkararak terini soğutuyordu. silkinmek. Kökparcıların naralarını hâlâ duyuyordu. Karanlıkta sallanıyor.. Gülsarı'mn üstün niteliklerni anlatıp durdular. terin soğudu mu biraz? Çok mu yoruldun? dedi.Kısrakların peşinde dolanmaya başladı bile. titriyordu. ama canını sıkan açlık değildi.. Sokaklar sessiz. Ayakları beton gibi kaskaü olmuştu. Bu terkedilmiş sessiz köyde ne işi vardı bu bülbülün. Ay yükselmiş.Ey Tanabay. senin şerefine içtim biraz. ben ise.. Bahçelerde elma ağaçlan tepeden tırnağa çiçek açmıştı ve dallardan birinde bir bülbül ötüyordu. pencereler ışıksızdı. çayırda yuvarlanıp sırtını kaşımak. işte gidiyoruz kendi evimize. Tanabay yorganın yanına geldi. hafif hafif bir traktör sesi duyulu1 Maytaban: At toynağının altında ve iç ortasındaki yumuşak yer. Sonra atlara binip her biri kendi yollarına gittiler. darılma bana. Ayaklarının maytabanı1 ateş gibi yanıyordu. Sonunda sahibi çıkageldi. Alaman-bâygenin gürültüsü hâlâ çıkmamıştı kulaklarından. Yalnız uzaktan. Şimdi asıl istediği. kararımı bilirim ben.cizgiliforum... Bütün köy uykudaydı. Bu güz onlarla otlasın.Nasılsın bakalım. Hırıldıyor. Hadi Gülsarı. At değil.com. şakıyor sonra kendi se-siiti dinler gibi duruyor. . Zaferi kutluyoruz. Gülsan ne bilsindi bir yıl sonra yeni bir efendisi olacağını ve onun hep böyle kokacağını! Sarı yorga adamdan da.
Affedersin Bibican. Bibican kapıyı açarak. Tanabay aün başını çaya doğru çevirdi ve o yolda Gülsan'yi mahmuzladı.Sen misin? Bu saate kadar neredeydin dedi. Çocuk gibisin. Ev sessiz ve pencereleri ışıksızdı. biliyorsun yılkı çok uzakta. Gülsarı 'run nalları çakılları dövüyor. Sonunda derin bir iç çekerek dizginleri oynattı ve oradan uzaklaştırdılar.. İçeride bir ışık yandı ve cam hafifçe aydınlandı.www. Dizgini bir o yana. geldikleri yolu yeniden aştılar ve yeniden o evin önüne gelip durdular. Sahibi eyerin üstünde sessiz duruyor.com. Aslında kapının kanadı kınk döküktü. Kadının kendi vücudunun kokusu ile o otun. Orta yarı açıktı. . Gemini hırsla garş-gurş dişleyerek çaresiz geri döndü. suları sıçratıyordu. Çayırı geçip suyun kıyısına geldiler. Terini soğutmam gerek. iyi yalan uyduruyorsun ve güldü: Bir karar veremeyip at üstünde dolaşıp duracaksın sanmıştım. Kurumuş. ağzı ile dizgini çekip ileri doğru gitmeye çalıştı.Uff! Dışarısı çok soğuk! dedi titreyerek. At. Ne dikilip duruyorsun. ama sahibi başka tarafa çevirdi atın başını. En kenardaki sokaktan geçip dere kıyısına inmeleri.enginel elveda gülsarı Demirci dükkânının önünden geçtiler. oradan saparak üyi-rin bulunduğu yere doğru gitmeleri gerekiyordu. kokusu geldi Gül-san'nın burnuna. Bibican'ın gözleri güldü. Üzerinde yakası açık beyaz bir gece entarisi vardı. Kuyruğunu sallayarak sustu. Çay geçidinin ortasına gelince. Su buz gibiydi. ne yapacağını bilemiyordu. . karanfilin. . benim. Sahibinin ona kırbaçla vurmasından hiç hoşlanmazdı Gülsan. Tanabay kırbacını Gülsarı'nın göğsüne indirdi. Ama atı ve binicisini tanıyınca kuyruğunu sallayarak sustu. 40 . Gülsarı'mn istediği de buydu zaten. o sokağın sonundaki bir kapının önünde durdular.Bir an önce üyerin yamna varmak istiyordu. bir bu yana çekiyor. ay ışığı vurmuş dere dibindeki taşlar gibi parladı. Tanabay attan indi. dedi Tanabay. Sahibi eyerin üzerinde pek huzursuz duruyordu. Kara saçları omuzuna dökülmüştü. San yorga. Sahibinin bir yanlışlık yaptığını düşünen Gülsarı geri gitmek istemedi.havlayarak yanlanna geldi. Tanabay birden dizgini çekip atı geriye çevirdi. 66/Elveda Gülsarı Bol otlu çayın yeniden geçtiler. Köpek yine . karar veremeden düşünüyordu. Tanıdığı kadımn oturduğu evin avlu kapısıydı burası. Gülsarı'yı yularından tutup avluya girdi. . iki direği kalmıştı yalnız kapı olduğunu gösteren. Çok bitkinim. Aç kapıyı. . kökpardan çok geç döndük.. eğrilmiş. Geri dönmelerine ne gerek vardı? Bir gün içinde kaç defa koşacaktı? Onun bu düşüncelerine cevap olarak. Bibican bir şey söylemedi. yoluna devam etti. Pencereye yaklaşıp hafifçe camı tıklattı. Evin küçük kızının yanındaki hiç ayrılmayan küçük köpek havlayarak karşıladı onlan. Kapının kanadını itti. madem ki geldin gir içeri.cizgiliforum. .Benim Bibican.Kim o? dedi içerden bir ses. Aüm da çok yoruldu. Köyün ortasındaki sokaktan geçip.kadının yanına gelip yelesini okşamasını istedi ama kadın gelmedi.
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı - Şimdi geliyorum, atı bağlayayım da. - Şu tarafa, fırının yanına bağla. Sahibinin elleri hiçbir zaman bu kadar titrememişti. Gemini ağzından alırken, kolanları çözerken, bu işi ilk kez Elveda Gülsarı/67 yapıyormuş gibi eli kolu titriyordu. Kolanın birini çözmüş, öbürünü çözmeyi unutmuştu. Bibican'la birlikte içeri girdiler ve lamba söndü. At, içinde bulunduğu bu avluyu yadırgıyordu. Ây, göğün ortasında, ışıl ışıl. Gülsan başını kaldınp uzaklara bakınca, o mehtaplı gecede sisler içine gömülmüş görkemli dağlan gördü. Hassas kulaklannı en ufak sese kabartıyor, çıt çıksa duyuyordu. Sulama arkının şarıltısını, az önceMi traktörün uzaktan uzağa yayılan sesini, meyva bah-çesinge o yalnız bülbülün yanık yanık şakımasını, her şeyi... Oralardaki bir elma ağacının beyaz çiçekleri uçuşup yorganın başına, yelesine dolmuştu. Gecenin karanlığı yavaş yavaş açılmaya, aydınlanmaya başladı. San yorga vücudunun ağırlığını bir o ayağına bir bu ayağına geçirerek sahibini bekleyip duruyordu. Bundan sonra aynı yerde nice nice geceleri sabahlara kadar bekleyerek geçireceğini bilmiyordu henüz. Şafak sökerken Tanabay evden çıktı. Sımsıcak olmuş elleriyle Sangül'ün gemini takıp kolanlanm sıkmaya başladı. O güzel karanfil kokusu onun ellerine de sinmişti. Bibican Tanabay'ı uğurlarken ellerini onun beline doladı. Tanabay da onu uzun uzun öptü. - Bıyıklann diken gibi batıyor, diye fısıldadı kadın. Hadi acele et, ortalık iyice aydınlanmış çabuk bin atına. Kadın dönüp eve girerken Tanabay fısıldadı: - Bibican, gelsene biraz, dedi atı göstererek, "Onu da okşa biraz.yoksa üzülür". "Ha, doğru ya, unuttum. Bak, başı elma çiçekleriyle örtülmüş... dedi gülerek. Ve sonra onu, ak sakarlı doru kısrağın dudaklan gibi dolgun ve yumuşak parmaklarıyla okşadı. Çayı geçtikten sonra Tanabay bir türkü tutturdu. Gülsan bir an önce üyirin bulunduğu yere, oradaki atlara ulaşmak için hızını arttırdı. 68/Elveda Gülsan Elveda Gülsan/69 O Mayıs geceleri Tanabay için çok güzel geçen geceler oldu. O ay atlara gece bekçiliği yapmak sırası onundu. Gülsan için de yeni gece hayatı başlamıştı. Gündüzleri öbür atlarla otluyor, dinleniyordu. Akşam olunca sahibi sırtına atlıyor, birlikte yılkıyı bir kuytuya götürüyor, ortalık kararınca Bibican'ın evine gidiyorlardı. Sabaha doğru, ortalık iyice aydınlanmadan ve kimselere görünmeden, güçlükle seçilen dar patikaları aşıp, yılkıyı bıraktıkları yere geliyorlardı. Sahibi yılkıyı topluyor, sayıyor, bir kayıp olmadığını anlayınca rahat bir nefes alıyordu. Gülsan için pek kolay bir hayat değildi bu. Sahibi Bibican'ın evine giderken de, oradan dönerken de pek acele ediyordu. O
41
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı karanlık gecelerde, geçit-çayır demeden hep koşuyordu. Ne yapsın, sahibi öyle istiyordu. Gülsan'ya kalsa yılkıdan hiç ayrılmazdı. Canı başka şeyler istiyordu. Artık o da tam bir aygır olmuştu. Üyir ile şimdilik geçiniyordu ama kısrak yüzünden birbirlerine düşmanca bakmaya başlamışlardı. Güllsan zaman zaman kaz gibi havaya uzatarak, kuyruğunu kaldırarak kısraklann yolunu kesiyor, yüksek sesle kişniyor, sağnlanna sokulup diş atmaya çalışıyordu. Dişi atlar da bunu üyir aygının kıskandırmak için fırsat biliyor ve ona sokuluyorlardı. Gülsarı'yı uzaklaştırmak için koşup gelen aygır onun epeyce canını yakıyordu. Çünkü hem daha büyük, hem de dövüşçüydü. Yine de Gülsan, geceler boyu Bibican'ın avlusunda bağlı durmaktansa, üyir başının hışmına uğramak pahasına kısrak peşinde koşmaya razıydı. Orada bağlı durduğu gecelerde hep kısraklan düşünüyor, canı onlan istiyordu. Durduğu yerde eşiniyor, tepiniyor, sonra yatışıyordu. Eğer o tatsız olay olmasaydı, kimbilir o geceler daha ne kadar sürerdi... Gülsan her zamanki gibi o gece de, o kadının avlusunda, bağlı olduğu yerde, üyirdeki atları düşünerek sahibini •bekliyordu. Uykusu geldiği için biraz kestirmek istiyor, ama yulan yüksek bir yere bağlı olduğu için uzanıp yatamıyor, biraz başını indirecek olsa bu defa da gem ağzını yırtar-casına acıtıyordu. Yine de olduğu yerde dalıp gidecekti neredeyse. Sessiz, ağır bir hava vardı ve gökyüzü bulutluydu. "jGülsan, dalıp gider gibi olduğu bir sırada, birisi sallıyor, dallannı çekip eğiyormuş gibi ağaçların hışırdadığını duydu. Bu arada bir rüzgâr çevrintisi oldu ve avluda boş bir kova devrilip tangur tungur ses çıkararak yuvarlandı. İpteki çamaşırlar savrulup uçtu. Köpek korkudan havlamaya ve oradan oraya koşarak sığınacak bir yer aramaya başladı. At ürktü, hınldadı, sonra kulaklannı dikerek bir süre şaşkın durdu. Başını kaldırdığı zaman ufukta kapkara, korkunç ye kaynayan bir şeyin bozkıra, yılkının bulunduğu tarafa gelmekte olduğunu gördü. Bir an sonra koyu karanlık şimşeklerle yanldı. Gök, bütün ağaçlar yıkılıyormuş gibi gümbürdedi. Hemen ardından gür bir sağanak boşanmaya başladı. Şimdi Gülsan, sırtına kamçı yiyormuş gibi tepiniyor, ipini koparıp yılkının yanına koşmak istiyordu. O korkunç felaket yılkının, onun cinslerinin üzerine geliyordu ve içgüdüsü onu cinslerini korumaya çağınyordu. Mutlaka gitmeliydi at kardeşlerini kurtarmaya. Ama ipi koparamıyor, bu yüzden de çılgına dönüyordu. Yuları, geme, onu oradan bırakmayan her şeye düşmandı, sağa sola atılıyor, tepiniyor, eşiniyor, yılkıya sesini duyurmak ve onlardan ses almak için acı acı kişniyordu. Ama cevap olarak ancak fırtınanın uğultusu geliyordu kulaklarına. Ah, o gece ipini bir koparabilse, yıl' kıya bir varabilseydiL. Sahibi beyaz fanilesiyle evden fırladı. Ardından kadın da çıktı beyaz gece entarisini giymiş olarak. Ama bir anda 70/Elveda Gülsan ikisi de sınl-sıklam oldular. Çakan şimşeğin ışığında, ıslak yüzleri, korkulu gözleri görünüp silindi. Sundurma bir an için aydınlandı. Sonra korkunç bir gürleme oldu.
42
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı - Dur! Sakin ol! diye bağırıyordu Tanabay an çözmeye çalışarak. Ama at onun sesini duyamıyor, onu o kılıkta tanı-yamıyordu. Hiddetle üzerine atıldı. Bu arada toynaklarının darbesi altında kalan finn çöktü. Tanabay koluyla başını koruyarak, duvara sürüne sürüne ona yaklaştı, başlığını tuttu ve kadına: - Çabuk, çöz yuları! diye bağırdı Kadın yuları çözer çözmez, Gülsan kapıya doğru atıldı ve Tanabay'ı sürüklemeye başladı. - Çabuk kamçıyı! Bibican kamçıyı uzattı. - Dur! İnatçı hayvan! Dur yoksa gebertirim ha! diye kamçıyla atın başına vurdu. Ne yapıp yapacak, eyere atlayacaktı. Üyire ulaşmak, onların başında olmak zorundaydı. Fırtına onları kimbilir nereye kaçırmış, nereye sürüklemişti! San yorganın amacı da bundan başka bir şey değildi zaten. İçgüdüsü, o ilâhi.sezgi, bu kıyamet saatinde mutlaka onlann yanında olması gerektiğini söylüyordu ona. Bu yüzden kişniyor, şahlanıyor, kurtulup koşmak için ipini koparmaya çalışıyordu. Yağmur sel gibiydi. Şimşekler çakıyor, gök gürlüyor, fırtına uğulduyordu. -Tut şunu! diye bağırdı Tanabay. Kadın başlığı tutunca o da sıçrayıp eyere atladı. Ama o daha eyere yerleşmeden Gülsan kadını su birikintileri içinde sürüklemeye başlamıştı. Gülsan ne efendisinin sesine, ne kamçı darbelerine aldırıyor, yalnız içgüdüsüne uyarak, şimşekli geceyi ve amansız fırtınayı yanp kuş gibi uçuyordu. O güne kadar ne büyük yanşlarda, ne ödüllü koşularda böylesine hızlı koş-mamışü. Kabanp taşan çaydan, kara çahlann arasından, deElveda Gülsan/71 reden tepeden, artık hiçbir emrine boyun eğmediği efendisini alıp götürdü. Tanabay, çılgına dönmüş atın kendisini nereye götürdüğünü anlayamıyordu bile.Yağmur yüzüne, gözüne.bütün gövdesine vuruyor, ama içi alev alev yanıyordu. Tek bir düşünce vardı kafasında: "Yılkı nerede? Aman Tannm! Vadiye inip demiryoluna doğru gitmesinler, demiryoluna düşmesinler! Mutlaka kaza olur! Allahım, sen koru onlan! Ey Albak! (ervah, atalar ruhu) siz koruyun yılkıyı! Sakın aya-ğîfı sürçmesin Gülsarı! Sakın düşme! Beni yılkıya ulaştır" diyordu Düzde, yokuşta, şimşekler karanlığı bıçak gibi yanp beyazlaüyordu, sonra yine koyu karanlık oluyordu. Fırtına yine uğul uğuldu, yağmur ise fırtınanın şiddetiyle kırbaç gibi iniyordu. Gece, göz kamaştıran bir ışıkla aydınlanıyor, sonra ka-fanyor, sonra yine ışık, yine karanlık... San yorga şahlanıyor, ağzını yırtacak gibi kişniyordu. Üyiri anyor, kendince onu bulmak, görmek için yakanyor-du: "Neredesiniz! Neredesiniz! Kişneyin, ses verin bana!" demek istiyordu. Ama onun sesine karşılık gök gürlemesi duyuluyordu yalnız. O yine ileri atılıyor, koşuyor, koşuyordu. Bir karanlık, bir aydınlık oluyordu. Sonra yine karanlık, yine aydınlık...
43
dedi Tanabay. bir başka türlü yolunu şaşıran kocasının gelişiu seyretti.Yürü eve gidelim Altıke. dedi. şapkasız başı ve asık suratıyla. otlağa doğru sürdü. Çocuklar boyuna yetişti! Sen ise. Hepsi tamamdı. Tanabay yoktu. Yolunu yitirdiğini sandılar. Onlarla beraber olan komşu çocuğu birden bağırdı: "İste Caydar apa. Tanabay'ın karısı ise Tanabay'ı anyordu.Yolumu şaşırdım.Giyinmeye de mi vakit bulamadın? Talihin yokmuş! Çizmenle pahtolununun ayağında olmasına şükür. ıpıslak fanilesi. Güneş açılmış.enginel elveda gülsarı Fırtına şafağa kadar sürdü.. Bu halinle insanlara görünmen hiç iyi olmaz değil mi? . yiyecek ve giyecek bir şeyler getireyim. diye Caydar çocuğu çevirdi. Yılkılar açılıp koşarak ve çamurlu yeri toynaklarıyla çiğneyerek çayı geçtiler ve bir bayıra çıktılar. Fırtına çadırlara yıktı. kansı yumuşak sesle: • . Bozkırdan buğular çıkıyor. Ne diyebilirdi ki? Vadiye inen çocuk atlan toplamış geliyordu. Tanabay'a dönüp yavaş sesle: 1 Taneke: Tanabay aka'nın kısaltılarak söylenişi 2 Apa: ana Elveda Gül san/73 . İkisi de atlannı sürdüler. Birbirlerne tek söz etmediler.com. Tanekem1 geliyor bak!" diye atını dörtnala sürdü. Kara toprak bir koyun sürüsü. acınacak bir durumdaydı. Hiç utanmıyor musun? Artık genç de değilsin. Atlardan. hava ısınıyordu. Caydar apa çok merak etti.Ben aşağıda beklerim. Caydar apa2 ise atını kımıldatmadı bile. Sonra yavaş yavaş bulutlar seyrelmeye başladı. yılkıyı aramış ve bir kuytuda bulmuşlardı. Karısıyla böyle karşılaştılar. bozkınn bir ucunda. toprak canlanıyordu. Tanabay'ın yardımına koşmak için komşularla birlikte atlanmış.Sen burada kal. 44 . Tanabay hiçbir şey demedi.... Yalnız çocuk atlan getirmek için vadiye inince. çocuk sevinçle. Dişlenmiş koyunlar gibi kara yerden buğular yükseliyordu.Biz de sizi anyorduk Taneke. Ama karısı Caydar onun yolunu şaşırmadığını biliyordu.www. . Kaz kanadı renginde bulutlar şimdi ufukta kaz katan gibi görünüyordu ve çok yükseklerdeydiler. Bugün hepimizin çok işi var. kulun ve taylardan yitip giden yoktu. Tanabay yılkıya. 72/Elveda Gülsan Birkaç yılkıcı bozkırda at koşturarak dağılıp kaybola-lan yılkılarını arıyorlardı. gidip onaralım bari. pek perişan. Tanabay'ın önünde yepyeni bir dünya açılmıştı. dumanını savura savura bir tren geçiyordu. . Hiç sesin' "îkarmadan. Gece boyu koşmaktan canı çıkan yorganın üstünde.. Ama doğu yönünde gök gürlemeleri devam ediyordu daha. . Ta uzakta. fırtına ve yağmur ise bir sürüye dalan kurtlardı sanki.. Ah çocuk ah.cizgiliforum. diye mınldandı Tanabay.
atlar kişniyor. Ve dağlar önlerinde uzanıp gidiyordu. Bir gün sonra dağın yolunu tuttular. ata binmiş kadınlar. Kovalanan bir atın yüreği gibi hızlı atıyordu yüreği: Dur-durs. Sürü sürü koyun. Tanabay yılkıyı düz ovadan geçirip.www. kafasını. 45 .Sen biraz yat. çevik. dinlene dinlene çay yatağına kadar gelebilmişti ama oradan öteye gidemiyordu. gece yarısına az bir zaman kalmıştı. Şimdi köy gerilerde kalmıştı. Bir yıldız sessizce kayarak kayboldu. mahvoldun Gülsan. Yürek atışları. Gelecek bahara kadar dönmeyeceklerdi Göç kafilesi de çay boyunca yürüyerek köyden uzaklaşıyordu... ku-laklannı dolduruyor ve başka bir ses duyurmuyordu. her türlü ses çıkıyordu.. At. yankılanan tepeye doğru sürdü.Gücün kuvvetin kalmadı değil mi? Çok mu kötü durumdasın? Bittin. Çevrede dolanıp geçen yıldan kalma kuru ot saplannı topladı. koyun-kuzu meliyor.. Gülsarı. Gülsan sahibinin bir türkü tutturmasını istiyordu o anda. İnsanlar bağırıyor. Alnı sakarlı kısrağın dudakları gibi dolgun ve yumuşak parmakları olan kadının evine uğramadan geçip gittiler. bu yüzden de sahibinden bir kamçı yemişti. Yılkılar. Ama Tanabay susuyordu. Sonra birden yüzükoyun uzandı... Yük taşıyan beygir ve develer. Ay doğdu. Oysa Gülsan. oradan geçerken. Gülsarı'nın daha ileriye gidecek gücü yoktu. başını bir o yana bir bu yana çevirerek inlemeye devam etti. her zaman yaptıklan gibi köyün ke74/Elveda Gülsan nanndaki o eve doğru yönelmiş.. Üşüyor. Yan tarafta kalan köye bakmamaya çalışıyordu. bir insan gibi inim inim inliyordu. biraz öteye kondu. son kez. Elveda Gülsan/75 . hızlı adımlarla ilerliyorlardı. dedi Tanabay ben biraz çalı-çırpı topla-yayım. Ayaklannın dibinden bir boztorgay cik cik öterek pırr diye havalandı... Tanabay söylenip durdu ama artık at onu duymuyordu. Ayağını büküp uzanmak isteyince Tanabay bu defa engel olmadı. Vakit ilerlemiş. durs-tump. Hoşça kal avıl! Önlerinde dağlar vardı. Tanabay üzerindeki gocuğu çıkanp hayvanın üzerine örttü. durs? tump. Gülsan sahibini hiç böyle görmemişti: Tanabay yattığı yerde sarsıla sarsıla ağlıyordu. çocuklar. üyir üyir yılkı. . Şimdi iyi bir ateş yakabilirdi.com.enginel elveda gülsarı Tanabay atından inip yeşil otlann üzerinde biraz yürüdü. Tanabay durup düşündü. ağır ağır yürüyordu. soğuk yere uzanıp yattıktan sonra da. diye. Gelecek bahara kadar hoşça kal bozkır!..Belki gerekir diye çakışım da yamna alıp dere kenanna indi. yanlannda koşuşan uzun tüylü köpekler. Orada kurumuş fidanlar bulunca pek sevindi.. ele geçirdiği artık yitirdiğini bildiği için bu ağlaması. bunları kucaklayıp getirdi. Yüreği kafasının içindeydi. Ellerine diken batmış kamyordu. Ömründe bir kez. Oysa eskiden hiç üşümezdin sen. şavkı dağlara vurdu ve sonra kendi halesinin ortasında gökyüzüne asılıp kaldı.. titriyordu. Dura kalka.. Tanabay başını eğmiş. Boztorgay ise hâlâ ötüyordu. daha geçenlerde büyük bir yanşta şenlenen.cizgiliforum. durs tump.
Aftıa bu kez o alevlerden hiç korkmadı. sonra kararıyor. Kendinden geçmiş olan at şimdi. Şimşeklerin çakıp çakıp sönmesini de. Arada bir kalkıp atın üstünden kayan gocuğu düzeltiyor. yaylaya çıkmanın pek de kötü bir şey olmadığını göstermek istercesine. "Derslerin-nin iyi gitmediğini bilseydik ya da bizim yanımızda okusa-lardı daha başarılı olurlardı" diye söyleneceklerdi. bozkırda çılgınca koştuğunu. bakımları yapılacak. birileri dünyadan göçüp gidecekti.cizgiliforum. onları iterek üyirin 46 . burnuyla. sonra yine ışık. et ve süt bollaşacakü.bir çuvalın üzerinde oturuyor. sıskalaşan. Ama gözlerinin önündeki san perde kalkmamıştı. Kulunları. cin gibi çarpacaktı. Hayvanlar yeşeren yaylaya yayıldılar. Herbiri-nin hayatında değişiklikler olacaktı. ateşin başında oturan ve bir zamanlar sahibi olan yaşlı adam da gözüne bir görünüp bir kayboluyordu. tekrar örtüyor ve yine ateşin başına geçip ellerini ısıtıyordu. koyunlar kuzulaya76/Elveda Gülsarı cak. yılkılar. Ateşin ısısı ve dumanı onun vücudunu yalayıp geçiyordu. kimisi sevdiğinden ayrılacak. kış çekildi ve yerini altı ay sürecek yaza bıraktı.. ödüllü oyunlar düzenlenecekti.. çadırlar. kış onları dağda kırda arayıp bulacak. kış gelinceye kadar tutanaklarda unutulup kalacaktı. yün kırkılacak.www. bir süredir unuttukları sıkıntıları. çok eski zamanlardan beri nasıl idiyse yine öyleydi. Yiyecek kıtlığı. kişneyip şahlandığını. çok az biniyordu.. Gülsan koşup geliyor. cabağılan nasıl kollayıp koruduğunu bir görmeliydiniz. Bu aydınlık dünyada. Yatılı okulda çocukları başarılı olanlar sevinecek olamayanlar üzülecekti. O yılki kış da işte böyle gelip gitmişti. Havalar ısındı. Bir cabağı. Tanabay bu baharda Gülsarı'yı üyire saldı. kış. Kış yirminci yüzyılda da olsa. gücünü kısraklara saklamalıydı artık. yıkık ve soğuk koralar. Kışı sağ salim atlatmışlar. çok yağışlı bir gecede. Alevler bir yükseliyor. ak buğrasına binip yine gelecekti. Et kombinasına hayvan götürecekler... Kimisi âşık olacak. Gülsarı'nın çok iyi bir aygır olacağı belliydi. Yılkılar döllenecek. birileri dünyaya gelecek. hayvanların kırılıp gitmesi.com. başıyla. Pek çok işleri olacaktı ama kış ve kışın çekilen sıkıntılar bir süre unutulacaktı. Ona pek eyer vurmuyor. üyirden uzaklaşacak olsa. Gülsan biraz ısınınca titremesi kesildi. gereğinde yavrular iki anadan süt emecek. yarışlar. sahibiyle birlikte. ateş zayıfladıkça kuru ot ve dallan üstüne atıyordu. acıları yeniden yaşamaya başlayacaklardı.enginel elveda gülsarı Gülsan eskiden yanında ateş yakılınca pek ürkerdi. güçlükle nefes alıyordu. iyice zayıflayan hayvanlar baharda bozkıra inip yayılmışlardı. damgalan vurulacaktı. Göğsü sıkışmış. Çobanlar nerede olurlarsa olsunlar. Aygır olmuştu artık. yok olan yılkısını bulmak için uçtuğunu görüyordu. Tanabay ateşin ba-şında. bir alçalıyor. sürü besleyerek göçebe hayaü yaşayanlar için. bir kulun anasından biraz ayrılacak. fırtınalı. yine karanlık. göz kamaştıncı bir ışıkla aydınlanyor. Ve çobanlar.. sıkıştıracak. Gece. O. Yine bayramlar olacak. Sonra.
Karısı evden çıktı ve döndü: . kendisi hastahanede . Ünü arttıkça üst düzey yöneticilerinin gözüne batıyor. Kahvaltı sofrasında kızını dizine oturtmuş.Çık bak bakalım. Özellikle ilkbahar ve kış mevsimlerinde başını kaşıyacak vakit bulamaz.İbrahim. At çiftliği başkanı. bir yandan da kansıyle aile sorunlannı konuşuyorlardı. ben yorgayı eyerliyorum. Ama gelen konuğu geri çeviremez. Üstelik artık yardımcısı da yoktu. aynı zamanda bir felâket getirmişti ona. dedi karısı. Güleryüzlü bir adam olmasına 47 . bu son. İşi hiç bitmez. Yardımcı çekip gidince. biri geliyor galiba. sabah çayım içmek için evine dönmüştü. dedi. biraz daha fazla para geçerdi ellerine. Yorga Gülsan'nın ünü. karışım yardımcı kadrosuna geçirmişti. dedi.Yeni bir başkan gelmişti. Tanabay at çiftliği başkanı İbrahim'i hiç sevmezdi. Komşu yılkıcılara: "Biraz benim yılkıya da göz-kulak olun" diye gitmek istediği zaman.. ovaya inip yerleşmelerine zaman kalmadan o korkunç olay geldi başlanna. Tanabay her gün hastahaneye gidip arkadaşının hatınnı sormak istiyordu ama işten vakit bulamıyor.www. 'gidersin. ağırlaması gerekirdi. Tanabay'ın her hatırlayışında yüreğini yakan bir olaydı bu. çocuklara ve hanıma üst-baş alırım" diye düşünüyordu. Çayını yudumlarken karısına: . Kasabaya inip yatılı okulda okuyan çocuklannı görmek istiyordu. Bu sırada dışarıdan toynak sesleri işitildi. ' Elveda Gülsan/77 yatıyordu. Çora'nın hastahaneden çıkıp evinde yattığını öğrendi. i yılkıcı dediğin. aynlamıyordu.. Tanabay istemeye istemeye kalktı. Bir üstün özelliği de şu idi: Birileri gelip atlan rahatsız etmeye kalkışsa. dağdan indikleri vakit kansıyle birlikte ziyaret etmeye karar verdiler. O zaman onu daha sonra. Bu adamı niçin sevmediğini de bilmiyorduTana-bay. . Yılkıya nasıl baksın? Bu yüzden bütün işler Tanabay' a kalıyor ve o da gece gündüz attan inmiyordu.Sen bilirsin.com. O gün Tanabay yılkıyı erkenden çayıra salmış. çok çocuklu bir aile reisi gibidir. Ama kansı Caydar'ın süt çağında bir bebeği vardı kucağında.Caydar. Hayvanlara bakmak bir motorlu araca bakmak gibi olmuyordu ki! Elindeki motor olsa. durdurur. "Oraya 78/Elveda Gülsan kadar gitmişken istasyon yakınında kurulan pazara da uğrar. hemen üyi-ri toplayıp başka bir yere götürüyordu. onlann ona sahip olma emellerini arttırıyordu. Yanında genç biri de var. Kısacası Tanabay hastahaneye arkadaşını gör-Jmeye gidemedi. Kalbi iyice teklemeye başlamıştı çünkü.. bir daha vakit bulamam.enginel elveda gülsarı içine sokuyordu.. bir yandan kahvaltı ediyor. Kızını da kucağına alarak dışarı çıktı. Ücretler hiç de öyle tamah edilecek bir şey değildi ama yine de iki kişinin kazancı. Çora görevi ona devretmiş. Ne var ki.. Malcı.cizgiliforum. iki ayn musluk sayılırdı. madem ki durum böyle. O kış kolhozda bazı değişiklikler oldu. yorgaya eyer vurmayacağım artık. Tanabay karısına: .
Tanabay biraz soğuk davranarak.Buyrun.Kımız getir. rahat edin. Adam. Böyle şey olur muydu? Hak mıydı bu? Toplantı üstüne toplantı yaparak. vaad üstüne vaad vererek.beyini-ze iyi bakıyor musunuz? . Parti toplantılarında Tanabay onun bu davranışını dobra dobra eleştiriyor. Buğdayı onlar yetiştiriyor.Esselamü aleyküm.enginel elveda gülsarı rağmen kanı ısınmamış-tı. I. Oysa tarlayla. . siz varken benim gözüm arkada kalmaz. En iyisi yılkıcılık. İbrahim her fırsatta söylerdi bunu. Tanabay karısına: . 48 . Tanabay hiçbir şey söylemedi. Yılkı çiftliğini iyileştirmek.com. koyunculuktur.İyi misiniz Caydar baybişe? Sağlığınız nasıl. diye onun elini sıktı. . Caydar konuklara yeni yaygıyı serdi.www. çok şükür. him. İki kolunu birden havaya kaldırarak: . . Öteki işlerde çalışanlar o yokluğa daha ne zamana kadar dayanabilirlerdi? Savaşa kadar durumlar böyle miydi? O zamanlar güz gelince her evin kapısına iki-üç araba buğday getirilirdi. sözler söylemekten başka elinden bir şey gelmediği içir hasta yüreği dayanamamış. ona nedense hiç güvenmiyordu. İbrahim atından indi. iyiyiz.İyi. aç ve açıkta kalan yine onlar oluyordu. O yılkıcıların hepsine 'bay' diye hitab ederdi. üzerine de yu-1 muşak postları koydu. içeri girin. Çora onları kendi eliyle seçip almıştı. Yılkıcılar kendi bildikleri gibi hareket ediyorlardı. Neyse ki yılkıcılar işlerini bilen adamlardı. Belki hiçbir şey yapmadığı için hoşlanmıyordu ondan. Başta İbrahim'in kendisi olmak üzere oradakiler bu yapıcı eleştirilerinden dolayı ona teşekkür eder. halkı ne zamana kadar oyalayabilirsiniz? Çora ağır iş yapan 80/Elveda Gülsarı insanlara emeklerinin karşılığını veremediği.Bu zamanda en iyi iş hayvan beslemek.İyiyiz. Kımız içtiler ve biraz havadan sudan söz etiler.Mallar canlar iyiler mi? Nasılsınız? dedi İbrahim ablak yüzüyle her zamanki gibi gülümseyerek. .diyordu İbra-. onlara güzel.Allah razı olsun. herkesin et ve süt işiyle uğraşmasında ülkenin pek yararı olmayacağını söylemek istiyordu. işleri tamamlamak için hiçbir şey yapmazdı. başlarını sallardı ama sonunda değişen bir şey olmazdı. . Şöyle buyrun. ekinle ya da başka bir işle uğraşacak olsan eline pek bir şey geçmez. işlerin görülmediğinden yakınıyordu. Adı var da kendisi yok gibiydi. İbrahim Caydar'a da gülümsedi: . Elveda Gülsan/79 . Öyle değil mi Caydar baybişe? Caydar başını salladı. bütün gününü büyük deftere birtakım sayılar yazmakla geçirir.Aleykümselam.cizgiliforum. dedi. ortalıkta görünmezdi. büsbütün kötüleşmişti. Hayvancılığın nasıl bir iş olduğunu kendisi de biliyordu ve bunu İbrahim'in ağzından ilk kez duymuyordu. bay! dedi. Hiç olmazsa et süt eksik olmaz. Ya şimdi? Herkes koltuğunda boş çuvalla dolaşıyordu. Tanabay.
biraz daha kımız içip sohbete devam etsek olmaz mı? . Ama bu adamlar buraya niçin gelmişlerdi? Bunu sormak da pek yakışık almazdı. Onları bir an önce başın-| dan savmak. Mis gibi kokuyof. Tanabay serinkanlılığım korumaya çalışarak başını hafifçe kaldırdı ve cevap verdi: .. niçin bakıyor. bu küçük iş için geldik buraya. merhum Abalak'ın oğlu musun yoksa? . Al. biraz daha verir misiniz? Kımız içerken yine şundan bundan söz ettiler. Hele şu kımızımızı bir içelim de. Bir süre. biz. onun oğluyum. kâğıtta yazılı iş için.. oku. 49 . Görevi Eydu onun. ama onu sonra konuşuruz. emre karşı gelmiş olmalıydı. dedi İbrahim alttan alarak. işiniz kaçmaz nasıl olsa. Bir iş için geldik buraya. Ama Gülsarı başkaydı. Kâğıdı dörde katlayıp. Tanabay. üzüntüden ne yapacağını bilemiyordu. . sonra binek atı olarak ya da başka işlerde kullanılmak üzere kolhoza veriyordu.Taneke. Bu zorlama sohbet sırasında Tanabay tatsız bir haber alacağını seziyor ama ne olduğunu bilemiyordu.enginel elveda gülsarı Ama Tanabay'ın yüreğini sızlatan bu gerçekleri İbra-] him'e anlatmanın hiçbir yaran yoktu. O düşünüp durdukça. .Bu delikanlı benimle geldi.. niçin yetiştiriyordu ki? Kolhoz için yetiştiriyordu onlan.Pekâlâ İbrahim.O yılkıyı.www. şaşıp kalmıştı. yorgaya binip kasabaya inmek-ve yine bir. kendi durumunu da dikkate almalı. önce işine dönmek istiyordu. gözlerini yerden kaldırmadan öylece durdu. biz buraya şu iş için geldik. Ne etse de vermeseydi Gülsarı'yı? Çok iyi düşünmeli. sen çok anlayışlı bir adamsın. Yılkı yetiştirdiği bu uzun yıllarda.Seni pek çıkaramadım evlat.Evet Taneke. huzuru kaçmaya başladı. İçi. Tanabay kâğıttaki yazıyı okuyunca gözlerine inanamadı. Aslına bakarsa bunda pek şaşılacak bir şey de yoktu. .com..Elbette olur. Yılkıcı Bakasov'a Gülsarı yorga. yüreği parçalanıyor. İbrahim sabırsızlanmaya.İşte Taneke. binek atı olarak kullanılmak üzre at korasına gö'nderilsin. Zaten o anda sohbeti uzatmak da istemiyordu Tanabay.. Ah Gülsan! Onu vermeye dayanamazdı. İşte. . İbrahim'in yanında hiç konuşmadan oturan delikanlının kim olduğunu pek çıkaramıyordu. Kolhoz başkanı (İmza okunamıyordu) 5 Mart 1950" Elveda Gülsan/81 Tanabay'ın beti benzi atmış. İri iri harflerle şunlar yazılıydı: "Buyruk. diye onun sözünü kesti İbrahim. Sonunda İbrahim cebinden bir kâğıt çıkardı: . Yetiştiriyor. eski asker gömleğinin göğüs cebine koydu.Hayır.cizgiliforum. iş yerlerine birçok at göndermişti. çeşitli bri-dlara.. Sordu: . Kımız da çok güzelmiş Caydar baybişe.Zaman dediğin nasıl da çabuk geçiyor? Yılkılara bakmak ister misin? Seyretmesi güzeldir doğrusu.
tembellere. Saygı duymamız gerek. Tanabay alnındaki teri kuruladı.Bak Zavferma (at çiftliği başkanı). İbrahim şaşırmıştı. gönlünü hoş etmeye. İlk yaptığı toplantıda oradakilere gözdağı vermiş.. bunun sözü bile olmaz. Bunun için de kolhozcular tarım tekniği ve hayvan yetiştirme tekniği kurslarına katılmak zorunda kalacaklarmış. tek kısrağın bile kısır kalmaz. Veririz be^ aygırı. Yine havadan sudan söz ettiler. kolhozlann ufak oluşundan ileri geldiğini. tilki postundan yapılmış tebeteyini' düzeltmeye başladı. Onun nasıl bir adam olduğunu çok iyi biliyor. Bütün sıkıntıların. Senin başkan binecek 1 Tebetey: ince kürklü kalpak.com. Ağzına ilk geleni söylemekten vazgeçerek: . kendisinin bunun için atandığını da söylemiş. .www.. Alttan almaya. Gerçekten de çok geçmeden afişler asıldı. geçimsiz bir kişi olduğu söyleniyordu kulaktan kulağa. O Çora'nın yerine atandığı zaman Tanabay dağa çıkmış bulunuyordu.Nasıl anlamazsınız Taneke? Başkan bizim önderimiz. . hürmette kusur etmemeye çalışmalıydı. Karşısında Tanabay'dan başka biri olsaydı... Sık sık bölge merkezine gidiyor. Elveda Gülsan/83 başka at mı bulamadı? Korada at mı yok? Niçin Gülsan'yı istiyor? Gülsarı'dan başkasına binemez mi yani? . Hepimizin başkam. herkesin gözü onda. Sonra sabırsızlanıp çizmelerini çekiştirmeye. Başkanın yüzünü görmemişti daha. kolhoz başkanına Gülsarı'yı veremeyeceğimi söyle.cizgiliforum. ama artık bütün kolhozlann büyüyüp gelişeceğini.Aman Taneke. artık acele etmelerine gerek kalmamıştı. alıp götürürdü Gülsarı'yı. dedi. uzaklardan onu görmeye geliyorlar. güçlüklerin.. onun yerine beş aygır veririz.. İbrahim. Ama birdenbire. Gülsarı'yı hemen götüreceğini sanıyordu. Kolhozda bundan böyle modern tarım ve hayvancılık tekniklerinin kullanılacağını. "dediğim dedik" der.O beş aygırın bana gereği yok. Kısraklara saldım onu.. 82/Elveda Gülsan bunları mahkemeye vereceğini söylemiş. Sorunun çözüldüğünü.. Ama o kurslarda çobanların uyuklamaktan başka bir şey yapmamış olmaları ayrı mesele. görevini gereği gibi yerine getirmeyenlere asla hoşgörülü davranmayacağını. Kardeşini bile kayırmadığını. Daha önce yüksek mevkilerde bulunduğu.enginel elveda gülsarı "Seni kurnaz tilki seni! Bu sözüne kanacağımı mı sanıyorsun!" dedi Tanabay içinden. bunu da kendisinin yöneteceğini bildirmiş. Ama karşısında Tana-bay vardı. Çünkü o benim damızlık aygırım.Ne olmuş yani? Başka ata binse gözden mi düşer? Oraya buraya gidiyor diye ille de yorga ata binmesi mi ge- 50 . Halkın arasında dolaşıyor.daha doğrusu onun okunamayan imzasıyla ilk karşılaşması işte böyle oldu. hiç dinlemez. gözünün yaşına bakmadığını unutmaması gerekirdi.Biz artık gitsek iyi olur Taneke. . Tanabay'ın yeni kolhoz başkanıyla. Tanabay'ın yüzüne bakarak: . kurslar başladı.
biraz duraklayarak.Kızmanıza. Niçin başka olduğunu açıklamadı. Caydar derin bir iç çekerek kocasına: . Başkana yorgayı tavsiye eden. onu merkezden gönderdiler.. Onu kendi haline bırakalım. sizi seviyoruz.Hiç doğru değil bu davranışınız.Çekip gitmemi.Siz söyleyin Caydar baybişe. mesele bu değil ki. bir at nedir ki? Yılkıda her çeşit at var. Atın kemente takılmak üzere olduğunu sezdi ve kestirip attı: .. keski ta başından söyleseydiniz. Siz savaşta bulundunuz Taneke..sen ne diye bu kadar ısrar ediyor. . kendisine sorun. Hepsi sustu.Ee. Açıklayamazdı zaten.Orada siz otomobille. Hiç olmazsa orada elimdeki balyozu çekip alamazsınız! . Söz konusu Çora olunca Tanabay sustu. adamları bekletme. bütün köy bilsin. hop oturup hop kalkıyordu.com. İbrahim derin derin iç çekerek Caydar'a döndü ve yalvarır gibi: . Şimdi onu götüremezse rezil olacaktı. Öyle değil mi? . Çetin cevizdi Tanabay. Halk ne der buna? Kırgızlara yakışır mı bu? . Bu onun bileceği iş..enginel elveda gülsarı . Kendi kendinize bela yaratıyorsunuz. çok teşekkür ederim Caydar baybişe. koca bir köy adamın altına binilecek gibi bir at bulup veremiyoruz. ona bu atı elleriyle teslim edeceğini söyleyen kendisiydi.Demir-ci dükkanına gider. İbrahim iki kolunu yana açarak kekeledi: . Ama bu bir emir.Halk da her şeyi öğrensin.. O halletsin bu sorunu. Ama çocuk gibi davranıyorsunuz. ..Durumumuza bakın. bana emredilmiş bir görev. Ablak'ın oğlunu da ata binip getirsin diye gönderdiler benimle. Başkan yeni geldi. bizim konuğumuz sayılır. 51 . Ne olur bunun sonu. Yellisini başkan saymamak demektir bu! Çora zaten hasta. Başkanla onun arasını açmaya ne gerek var? Çora parti komitesinde çalışacak artık. yeni başkanla iş görecek..www.Siz Çora'nın 'verme' diyeceğini mi sanıyorsunuz? O razı oldu bile. öyle" anlamında başını salladı. Ben eşeğe de binerim.Gerekir yahut gerekmez. . ne olmuş. dedi Tanabay. Şimdi İbrahim'e sinirlenmeye başlamış.Vermiyorum! Beni beğenmiyorsanız kovun. dedi. Bu meseleyi gidip Çora ile konuşurum.cizgiliforum. Ben küçük bir adamım. İşte.Kendim binecek değilim ki. generale yakışana. dedi İbrahim. İbrahim sözüne devam etti: .O başka. mahvolmamı istiyorsunuz benden. Delikanlı "evet. Onu bize başkan diye göndermişler. sinirlenmenize ne gerek var Taneke?Bi-zim size saygımız var. general ise kamyonla mı dolaşıyordu? General. artık başkan olmayan eskisine gidelim diyorsunuz. yakışmıyor doğrusu. istediğine binersen.Yeni başkan dururken.Ver gitsin. inan84/Elveda Gülsan <j: madiğin şeyleri söyleyerek yaranmaya mı çalışıyorsun? dedi Caydar. Haklı olup olmadığımı o söylesin.İşte akıl bu. yorga bile olsa. asker de askere yakışana biner. orada çalışırım.
. daha genç.. üzüntüler içinde öylece oturuyordu.böğrünü. Akşama kadar yılkının yanında kaldı.. Şimdi beni iyi dinle: Gülsan senin kendi malın mı? Kendinin olan. Nasıl da beklenmiştim ben bahtsız! Ne ettiğimi. Sen niçin?. gözElveda Gülsan/85 lerini yerden kaldırmıyor. bir at korasının başkanlığından Kolhoz Başkanı yardımcılığına terfi ettirildi ve bütün at koralarının sorumlusu oldu. Gülsan'nın üyirden ayrılmak istemeyişini. o da yetim kalmış 52 . Yine de yeri gelmişken söyleyeyim: Beni bırakıp gitmek istiyorsan hiç durma! O benden çok daha iyi. açık san donunu. İbrahim'in. her şeyini görüyor ve acılar. Ne istersen onu yap. kulunlardan. Neden sonra başını kaldırdığı zaman. sağrısında İbrahim'in vurduğu kamçı izlerini görüyordu. Yalnız şunu unutma: Üç çocuğun var. Bütün üyir yetim kalmış gibiydi. Tanabay birden ürpertici bir kuşkuya kapıldı: Caydar. sağrısını görüyordu. Büyük bir boşlukta. Atın her yanını. Tanabay atını sürüp gitti. Onları ne yapacaksın? Onlara ne söyleyeceksin ve onlar ne diyecek? Ben onlara ne diyeceğim? Karar senin. Ama aynı anda çadırdan çıkan Caydar ona doğru koştu: . Onun yürüyüşünü. Bunların hiç önemi yok artık. Aradan çok geçmeden. Onunla ilgisi yok. Başkan ne derse o olur.Sen. kırbaçlaya kırbaç-laya geri döndü. hayatımız böyle. İçindeki kuşkuyu anlamıyor muyum sanıyorsun! Ama boşuna. Tanabay başka bir atın üzerinde eyerde oturuyor. Niçin ver dedin atı? diye sordu soluk soluğa. Ama sen sağ-salim döndün. ... Ablak'ın oğlunun elindeki dizginlere asılıp var gücüyle çektiğini. sana özel olan 86/Elveda Gülsan neyin var? Bizde olan her şey kolhoza ait. Ben de onun gibi dul kalabilirdim. Önce kollarım indir bakalım! dedi Caydar her zamanki serinkanlılığı ile. kısraklardan niçin ayiçdıklarını anlamadığım belirten korkulu bakışlarını görüyordu. Yine yok.Dur! Sakın gitme! diye bağırdı. her tüyünü. Sapsarı bir benizle ve koşarak kansının karşısına dikildi. çaresizlik içinde. savrulan yelesini. Gülsarı'yı götüren adamlar bayın aşıp gözden kaybolmak üzereydiler. hatta sağ ön ayağında bukağımn bıraktığı ufacık nasın bile görüyordu. Gülsan'mn yakalandığım. Gülsarı'nın bu yabancı adamlann onu üyirden niçin kopanp aldıklarım.. Çadır evin önüne gelince atlayıp indi. ama yine sinirlerini yatıştıramadı.İbrahim'in Caydar'a tekrar tekrar teşekkür etmesi boşuna değilmiş. başına başka başlık geçirildiğini gördü (Kendine ait olan başlığı ölürdü de vermezdi). tamam. ama bakmasa da her şeyi görüyordu. Yorga da kolhozun. belinde. Yüksek sesle haykırarak peşlerinden koşmak için atım mahmuzladı. Başkan. Kişnediği-zaman ağzından çıkan buharı. Bizim halimiz.. Daha da yararlı olutsana. ne yaptığımı söyleyecek değilim. Sert sert bakarak: . Kim yönetiyor bu kolhozu. daha güzel. Gülsarı'nın bir o yanına bir bu yanına geçerek kamçısını kaldırıp kaldırıp hayvana indirdiğini görüyordu. Sırtında.Pekâlâ.. o karanlık gecelerdeki macerası için yorgadan öcünü alıyordu! Sert bir çekişle atın başını çevirdi. Tanabay dayanamadı. sahibinden.. her şeyini.
uçsuz bucaksız bozkır uzanıyordu. karanlık gecenin koynunda.. Neredesin? Ses ver bana! memelerinden anamn ak sütü akıp süzülüyor. genç ve güzel Caydar'ı: Saç örgüleri beline kadar inen esmer güzeli o şirin kızı... Kızlar birbirlerine sarılmış yatıyorlardı. o da değişmiş gibiydi. göçebe atalarının şanlı geçmişinden kalan o yanık bozlağı çalıp söylemeye başladı: Bu küçücük beyaz botasını (yavrusunu) yitiren ana devenin yakarışı. bir daha ona ak sütünü emziremeyeceğini söylüyordu gözyaşları içinde: "Neredesin kara gözlü botacı-ğım? Ses ver bana! Damla damla süt akıyordu memelerinden! Sıcacık süt süzülüp akıyor.www. Sımsıcak ve güzel kokulu memelerinden. bozlaya bozlaya yavrusunu arıyordu. O anda Caydar Tanabay'ı unutmuş bile. Sonra yumuşak bir sesle: Sen şu kopuzunu eline alsana. birlikte gezip tozdukları o güzel günleri. O şimdi kopuzun dalga dalga sesine. . Ocakta ateş yanıyordu. her şeyi kendisiyle birlikte alıp götürmüştü. o hayaller içinde yüzdüpnü de görüyordu. Caydar şankopuzunu (demir kopuzunu) eline aldı.. • Hava kararınca çadır evine döndü. Çadır evin dışında. Sonra o kırışıklar arasında koybolup giden gençliğini. Artık her şey başka. kendi düşüncelerine dalıp gitmişti. ağıdı. nefesini ayarladıktan sonra. Neredesin? Ses ver bana! Mis kokulu memelerinden anasının ak sütü süzülen botam. kendi gençliğini. ağarmış saçlarını. şafak sökerken onunla otlamaya çıkamayacağını. gözü kapalı olarak dinliyordu onu. Tanabay onu. Ana deve bütün gün kırlarda dolaşarak. beraber otlayamayacaklannı.. kopuz çalarken tanımış.enginel elveda gülsarı gibiydi. Artık Elveda Gûlsan/87 akşam üzerleri botasını yar kıyısında gezdiremeyeceğini. Gözü kapalı ama herşeyi görerek: Yıllar yılı sıcak demeden. gencecik t|r kız iken.. Güneş değişmiş. kumlar üzerinde beraber yürüyeme-yeceklerini. günlerce bozla-dı. Kopuzunu. Kora denilen o at hapishanesine ilk kez kapatılmıştı. Anne deve günlerce botasını aradı. gözlerinin çevresindeki kırışıkları. Tanabay şimdi onun. başını kaldırmadan... Sonra önüne yemek getirdi Canım yemek istemiyor. San yorga gönül çırağını söndürmüş. Neredesin kara gözlü küçüm botam? Memelerinden süzülüp süt aktı.Her şey.cizgiliforum. her şey değişmişti. suskun olarak eve girdi. sevmişti. 88/Elveda Gülsan Tam o sırada. boynundaki ağzının kenarındaki." k Caydar güzel kopuz çalardı. Karısı ellerine ibrikle su döktü. bana botasını yitiren akmayanın bozlağını çalsana bir. gökyüzü değişmişti. Solgun.. kendisindekine benzer dertleri ve özlemleri paylaştığını. dedi Tanabay. Tanabay'ın kendisi de eskisi gibi değildi. Gülsarı at korasında.com. çırpımp duruyordu... bozlağı idi. her şey gözlerinin önündeydi. Şimdi Tanabay... Kızları uyumuşlardı. soğuk demeden her işte çalışıp yıpranmış ellerini. 8 53 . dedi.. Ev sessizdi.
Hadi koş. bu yüzden onun. şahlanarak koştular. Gülsan silkindi. bölge merkezinde gemi çıkanlmadan büyük bir ağaca bağlandığını. hepsinin o tiksindirici kokuyu saçtıklannı da unutmuştu. boynunu kız gibi uzattı. Yeni sahibi güçlükle eyere tırmandıktan soma nasıl hırıltılar çıkardığını.. Atın yanına gelince başında başka bir başlık. o çamurlu yolda gelirlerken yarıştaymış gibi koşarak yeni efendisini nasıl zıp zıp zıplattığım. büyük gürültülerle yakınından geçen kamyondan ürkerek gemi zorlayıp dişlediğini unutmuştu.. keyfine bak. havayı kokladı. Yorgayı tutmak. Tanabay yılkıyı eski yerine getirdikten sonra köyden iki atlı geldi. Hınldıyor. Sanki ata bir erkek değil de koca kalçalı bir kadın binecekti. Pis pis kokan bir meyhanenizi önünde beklediğini. sırtında ağır bir üzengi.www. Bu defa başında başlık sırtında eyer yoktu. Kısrak kokusu. Çok iyi etmişsin. Yorga eyerliydi. Çünkü onun aklı kısraklardaydı. ona hiç de yakışmayan bir eyer gördü.enginel elveda gülsarı Tanabay bir sabah Gülsan'yı üyirin içinde koşup gezerken görünce çok sevindi." dedi Tanabay. ağzım yırtarcasına geme asıldığım ve kırbacı kafasına kafasına indirdiğini de. kulun kokusu. Yılkıyı biraz harekete getirmek istedi. kopuk yuları boynundan sarkıyordu. Ben kimseye bir şey söylemem. Eyerin üzerinde kalın kadife bir minder görünce çok kızdı. kulun kokusu. bu gülünç takımı alıp atmak geçti aklından. Kısrakları çok özlemişti ve o yüzden sahibinin yüzüne bile bakmıyordu. sıçnyor. Tüh! tiye tiksinerek tükürdü. yorga üyirin arasına girince herşeyi unutuver-mişti: Kısrak kokusu. Gülsan'yı bir kez daha üyirden ayırarak alıp gittiler. üyirin bir o 1 Biye: Dört yaşını geçmiş dişi at. o gülünç kadife minder umurunda değildi. pelin kokusu başım döndürüyordu.com. Tanabay bunu görünce yine sevindi. süt kokusu. iyi misin? diye yorganın yanına koştu. sonra yeni efendisinin arkadaşlarıyla o meyhaneden çıktıklarını. Elveda Gülsarı/89 yanına. "Demek yularını koparıp kaçtın ha? Aferin sana. Evet.cizgiliforum. İki yanım bereleyen ağır • üzehgelere da aldırış etmiyordu. Sonra yılkının önüne çıkıp yeni aygın arkalara iterek onun yerini aldı. bir bu yanına geçiyordu. . süt kokusu.Gülsarı! Gülsarı! Nasılsın. Ama Gülsan çok geçmeden yine kaçıp geldi. Tanabay bindiği atın üzengilerinde doğrularak bağırdı ve yılkıyı uzaklara sürdü: -Ayt! Ayt! Ayt!. Bunlar. Genç kısraklar zıplayarak. mest olmuştu.. hayvana yaklaştı ama Gülsan kaçıp kurtuldu.. havaya kansan pelin kokusu başını döndürmüş. yeşil ova gün ışığında pınl pırıl parlıyordu. 54 . Üzerindeki o gülünç eyer. Kulunları olan biye1 atlar onlan çağırmak için kişnedi-ler. Daha dün.. Gülsarı'yı aramaya çıkanlar oraya gelmeden Gülsan biraz keyfine baksındı. güldü. Onu aramak için peşine düşenlerin yolda olduklannı bilmiyordu elbet. Yeleleri rüzgârdan savruluyor. başını dikti.
elini kanla yıkıyorsun! Kan bu kan! ha! ha! ha! hi! hi! hi!.. Sonra kendi elleriyle götürüp bakıcılarına teslim etti. Onu kovup uzaklaştırdı. pek anlayamıyordu. Başına bir yular taktı. alay ediyorlardı onunla: "Ey Tanabay. pranga vurulmuş bir hapishane kaçkını gibi buraya kadar koşmuştu hayvan. gözlerinden yaşlar aktı.com.Ay it herif ay! diye bağırarak koştu Tanabay. kemendi alıp atın boynuna geçirdi..www. ama birileri gelip onu iteliyor. Seyisleri de bezdirmişti Tanabaylı da. Bir kere daha ağzına geleni söyledi onlara. öc alıyordu. yoksa şehirde bir mezbahada mı. sersemin tekisin sen! Onu bir kere daha yakaladı. . geç yatmıştı." 1 Doğrusu inanılır gibi değildi... .. düzü bayırı geçerek. aygırlar dövüşüyor. Her fırsatta kaçıp geliyordu. Çok yorulmuştu. zor uyudu. Yaklaşıp bakınca Gülsan'yı gördü. Onu ısırıyor." diyorlardı. Elindeki sopayı var gücüyle o aygırın sırüna indirdi ve • sopa ikiye bölündü.Sen akıllanmayacak mısın hiç? Ne diye ikide bir kaçıp geliyorsun? Ahmağın. Hiç de iyi yorumlanmayacak bir düş gördü o gece: Savaşta. "Tanrım! Ne kötülük etmişler sana! Kim vurdu bu zinciri ayaklanna? Buna rağmen o kadar uzaklardan ta buraya geldin ha! Ah zavallı sersem ah!. . Yılkım yeni aygırı da onun bu halinden Elveda Gülsan/91 yararlanıp basıyordu çifteyi. ne olacağı bilinmez" diye bir yılkıyı çadırın yakınında bıraktı.. Ama Gülsan'nın akıllanmaya niyeti yoktu. elleri de kana bulanmıştı. Komşu yılkılardan olan bir delikanlının da yardımıyla atı geri götürürlerken. zincir bacaklarına vuruyor ve hayvan inliyordu. beni rahat bırakmayacak bu hayvan! Tanabay alelacele giyindi.Yine mi? Hay başımın belası. bağırıp çağırıyor.enginel elveda gülsarı Biraz durup düşündükten soma.cizgiliforum. Hava ağarmaya başlamıştı. cephede miydi. Talihsiz yorga olduğu yerde dönüyor. Onca yerden. 55 . . "İyi ile kötü birbirinde ayrılmaz.yan yolda Gülsarı'yı arayanlarla karşılaştılar. Gülsan'nın o haline yüreği sızladı. tepiyor. Her yanı kan içindeydi.. bir kere daha kement geçirdi boynuna..Ne oluyor? Ne var? . O gün Tanabay otlaktan geç gelmiş. Gülsarı yine kaçıp geldi galiba. • -Tanabay! Tanabay! Uyan! diye sarstı karısı. Tanabay Gülsarı'yı onlara teslim ederken çıkıştı: . Uyur-uyanık kendi kendine 'kan görmek iyi değildir' dedi.Ne biçim insanlarsınız siz! Eliniz ayağımz yok mu? Başkamn atına bakamıyor musunuz? Daha iyi bağlayın onu! Gülsarı üçüncü kez kaçıp gelince Tanabay kızdı: 90/Elveda Gülsarı .Dinlesene.Tek başına. yılkıda bir şeyler oluyor. Ucu kementli sopasını kaparak kavga yerine koştu. dereyi tepeyi aşarak nasıl gelebilmişti buraya? Bütün gece seke seke geldiği belliydi. Bir yere gidip ellerini yıkamak istiyor. Aman Tanrım! O ne? Yorganın ayağına zincir köstek vurulmuştu.
leğeni. Herbiri eşsiz bir sanat eseri olan şeyler vardı. künyesi vardı. Eski zamanlarda. Ama ayağında zincir kösteğin bağlandığı yer cılk yara olmuştu. Ondan başka kimse bu kadar acımasız olamaz. küçük kız ise çevrelerinde merakla dolanıp durdu. ama köstekli atı çalamazlardı.. atın ayağına geçirmişti. Bu yüzden de demir Gülsan'nın ayak derisini sıyırmıştı. Bunu yapan kişi gerçekten büyük bir usta idi. hırsızlar çalıp götürmesin diye böyle köstekler vurulurdu. akıllılıklarının bir belgesiydi.. Gümüşten. ne olduğunu ne olduğunu sen de bilmiyorsun elbet. tabağı. hayvan suyu geçerken yırtılıp çıkmıştı. demirden ne güzel aletler. Kan ter içinde kalarak. Sonra aletlerini topladı. Artıfc zincir kösteklere gerek kalmadığı için bu işçilik unutulup gitmişti.cizgiliforum. başka biri de 92/Elveda Gülsan bunu İbrahim'in kulağına fısıldamıştı. O paslı zincire evirip çevirip baktı ve ustalığına hayran kaldı. Sonra hayvanın başını tutup okşadı. bakırdan.. "Şimdi her şeyi alüminyumdan yapıyorlar: Tencereyi. O zalim ise gidip bu kösteği almış. Zincirin keçe kaplaması da eski ve çürümüş olacak ki.enginel elveda gülsarı Tanabay üzgün üzgün başını sallayarak "Vah! Vah!" dedi. Çok yorulmuştu. ne güzel süslemeler. ne zaman yapmış. Ablası küçük kardeşini sırtına alıp evin yolunu tuttu. sürahiyi. "İbrahim bu zinciri yaşlı birinden bulup almıştır. Caydar yorganın başını tutup elleriyle gözlerini gölgeledi. yapan kişi karşılık olarak ne almış? 56 . Hem ne kadar kaba şeyler! Yazık! O ünlü eyer ustaları yok artık. Buna rağmen Gülsan onca yerden kaçıp gelebilmişti. Gülsan'nın ayağındaki zincir kösteğin çıkarılmasına bütün aile yardım etti. Artık böyle köstek vurulmuyordu atlara. Eski bir demirci olması ve o işi yaparken kazandığı tecrübe Tanabay'ın işine yaramıştı. Böyle keçe kaplamalı zincir köstekler eskiden kullanılırdı. bunu mutlaka o yapmıştır" diye düşündü. Nereye gitsen hep aynı şeyleri görüyorsun.. elini kolunu yaralamak pahasına zincir kösteği çıkarabildi. Yaşlılardan biri bu kösteği hatıra olarak saklamış.Peki. büyük kız yuları tuttu. Yalnız o muydu unutulup giden. . Onu geri vermezse başı derde girerdi çünkü.com. kendine işkence ediyorsun. her şeyi. ne güzel deri işleri yaparlardı. Tanabay bir süre oturduğu yerden kalkmadı. Ah zavallı Gülsanm. Bütün bunlar yol olup gitmişti. Çok üzüldü. Atı iple bağ-lasan ipi keserler. Atın yara beresine merhem sürdü. kime yapmış. ne yapacağız şimdi? Aklını başına topla artık. Ağır ağır giderek attığı zinciri getirdi. Zinciri var gücüyle uzağa bir yere fırlatıp attı. Gülsan da dudaklarını onun gözüne sürüp sevinçle gözlerini yumdu. Caybar yorganın yularından tutup evin önündeki bağlama direğine bağladı. değerli yürük atlara. Eski Kırgız ustalarının hünerlerinin...www. Kim yapmış. yüzünü dudakla-nna yaklaştırdı. tahtadan ne güzel oymalar. Aldığı yaralar iyileşirdi. kaşığı. Tanabay atın orasına burasına baktı. Bugün böyleşini kimse yapamazdı. çünkü köstek kilitliydi. Ne eyerler yapılırdı eskiden! Her eyerin bir tarihçesi.
demişti. Avrupa ülkelerinde olduğu gibi.bunda kimin suçlu olduğunu. Oysa gençliğinde kendisi de eski törelerin mezan-i* kazanlardan biri olmuştu. eski çadır ustalarının bu dünyadan çoktan göçüp gittiklerini. göz nuru değil midir?. yama üstüne yama vuruyordu da. nesi ağaç bunun! Gidip şu yöneticileri biraz sıkıştır da bize de yeni keçe versinler. el hünerlerinin yok olup gitmesine üzü-lür. Ne var ki. On-lann yerine kış evleri yapılmaya başlandı..enginel elveda gülsarı Hepsi bilinirdi. Böylece çadır evler gerçekten yıkıldı.Ama bir gün köye inip yöneticilere yeni bir çadıra ihtiyacı olduğunu söyleyince. Bu gerçek iyice anlaşılmıştı. el hüneri. Ama işte. Keçe çadır. Bir de şu ağaç çatkılara bak! Nesi çatkı. Tanabay o sözleri nasıl söylediğine bugün hayret ediyordu. atalannın en güzel buluşlanndan biriydi. gençlerin 57 . neden böyle olduğunu bilemezdi. Günlerce çuvaldız ve kalın ip düşmüyordu Caydar'ın elinden. kendi milletinin. ata-babalarımızın ustalıkları unutulup gidiyor! El işleri. Keçe değil. Caydar yeniden çuvaldızı ve kalın ipi eline alır.www. olmayacak mı?. Oysa insan ruhunun aynası. her şeyi değerlendirilmiş. Keçe evin direkleri kınldı. İnsanoğlu bugüne kadar bu durum için. Çok eski bir çadırdı. çadır evlerden söz etmişti. Hatta birkomsomol toplantısında. daha ne kadar sürüp gidecek bu azap! diye yakınırdı Caydar. yorulmak bilmeden. Pişmanlık içindeydi. sınanmışü. bahçe parmaklıklan yapıldı. her tarafı isle kaplanmış keçe çadırda oturuyordu. dağlarda sürü otlatanlar. Keçeleri parça parça olmuştu. Keçe kaplamalar da kesilip evlerde kullanıldı..cizgiliforum. yatıştırıyor. daha iyisini bulamamıştı. Yalnız plaka numaralan farklı olacakmış. Aslında bunu birilerinden duymuş ve kendi görüşü olarak söylemişti: "Yok olsun çadır evler! Eski usuller yok olsun!" demişti. bugün-yann bu işi halledeceğim diye onu oyalıyordu. ihtiyar Turgay'dan kalan eski. el sanatları kaybolup gitti. Keçe evlerin yok edilmesini istemişti. deliniyordu. kurum mübarek! Kum gibi de dağılıyor. çadırların yıkılmasını istemek gibi bir sözü ağzına nasıl almış. durup 94/Elveda Gülsan oturmak. kar giriyor. göçüp konanlar için. Bunu nasıl anlayamamış. çadırsız yapamazlardı." Tanabay zaman zaman bunlan düşünür. dalıp giderdi. Ama bir yerini onarıyor.. bir-iki hafta sonra başka bir yeri dağılıp yırtılıyor. onanma başlardı. keçe çadırlardan. halk sanatının..com. Yüzyıllar boyu geliştirilmiş. Bunlardan ağıl çitleri. kışlatanlar. O deliklerden rüzgâr giriyor. otomobille dolaşacakmış! Hepsi birElveda Gülsan/93 birinin aynı olan otomobillerle. Çadır evler devrim öncesinin evleridir ve bunlardan vazgeçilmelidir.. yok edildi. Herhalde yakında herkes. hayvancılıkla geçinenler. Sen bu evin sahibi misin? Nesin? Bizim de insan gibi yaşamaya hakkımız olacak mı. nasıl dili vanp söylemişti! Şimdi Tanabay.Allahım. o sayede oturabiliyorlardı içinde. . yağmur giriyordu. İlk zamanlar Tanabay karısını avutuyor. Hatta bazıları yakıldı. Caydar baybişe.
kesinlikle olmaz. Bir komşu. o yama üstüne yama vurulmuş. kolhoz ürünlerinden her yıl tonlarca yün kırkıyorlardı.www.Öyleyse bana yapağı verin. bez çadırdan barınak olur muydu hiç? Otursan kalkamıyorsun? Tepesi alçak ve adım atacak yeri yok. Çocuklar kalkıp dolaşacaklar.Öyle diyorlar. çocuklarımız var. "Kolhoza gereği.Palatkada oturacağıma elek gibi delik deşik keçe çadırda otururum daha iyi! dedi. O günlerde birçok yılkıcı palatka denilen o bez çadırda oturmak zorunda kaldılar.cizgiliforum. kışın ise it bağlasan durmaz.Bu konuyu zamanında ikimiz de düşünemedik. diye diretti Caydar.enginel elveda gülsarı ise bu işi hiç bilmediklerini öğrendi.. Tanabay ailesi. . Yünü kolhozun kendi işleri için kullanmanın hiçbir yararı yokmuş.. • . yırtık.. Çora üzgün üzgün başını salladı: .Yoo.. .. Tanabay'a çadır ev yerine palatka denilen bez çadır vermek istediler ama Caydar buna şiddetle karşı çıktı: . biz o yapağıdan keçeyi kendimiz yaparız. Ama ne evdi! Yürekler acısı bir görünümü vardı çadırın.. Oysa biz bir aileyiz. bir eş-dost gelecek olsa. onların yıkanmaları gerek. çok da kıtmış. Yu-karıdakilerin de düşünmesi gerekirdi. asla oturmam palatkada!. yabancı ülkelere satılıyormuş. Evin içine baktı. Zaten kolhozda keçe de yoktu. Ne yaparsan yap. Ona bütün sıkıntılarını anlattı: .. havanın tozu toprağı içerde. öylesine soğuk. Tanabay o zincir kösteği keçeden evine götürdü. Ve.. yorganın ayağını parçalayan zinci-re. bakımı gfcrek.Ne yapağısı? Aklını mı oynattın sen? Elde ettiğimiz bütün yapağıyı plan gereği devlete veriyoruz. kolhozda bir gram yün kalmıyor!. Yoo. ne dersen de. Ama. » Tanabay bir gün Çora'ya rastladı. O böyle hid96/Elveda Gülsan 58 . onlara da oturacak bir yer yok. Oysa o keçe çadırı onarmak için biraz yapağı yeterdi ve bu çok gerekliydi. öfkeyle. O zamanlar ne aptallıklar ettiğini anlayıp acı acı gülümsedi: "Gereksiz! ha! ha! ha!".com. hırsla dişlerini gıcırdattı. İçinde ateş de yakamıyorsun. Yapağı çok değerli bir malmış. ne kap-kacak Elveda Gülsan/95 koyacak yeri var. Tanabay sustu. ben palatkada oturmam. o da geçici bir süre için.. Ne eşya.her şeye. Yazın güneşin bütün sıcağı. Nasıl cevap vereceklerini Tanrı bilir. kendine baktı.Bu işler niye böyle gidiyor. kolhoza gereksizmiş. O bez çadır keçe çadırın yerini asla tutamazdı. niye düzelmiyor başkan? dedi. dökük keçe evde oturmaya devam etti. Palatka denilen o bez çadırda ancak bekâr bir adam oturabilir. yararı yokmuş!" Bu çok acı sözler uzun zaman aklından çıkmadı. dedi Tanabay. Her şey için dilekçe yazıp bekliyoruz. Bir bakıma kendisi de sorumlu. kendisi de suçlu sayılırdı.
Çünkü şimdi kaybeden onu başlangıç yerine kadar eşek gibi sırtında taşımak zorundaydı. İşaret yerine varmadan dinlenmek zorunda kaldı. geri dönüp yeniden başlayacaktı koşmaya. Bu yüzden nefesi yetmedi. üç. bozlayarak!" Kaybeden çocuk derin bir soluk aldı ve ağıdını söyleyerek koşmaya başladı: I Gökbay.com.. Akbay Buzağını bakmıyor Nerede yürüyorsun oynayıp Ay ay ay karabay. Çocuklardan biri çeliği havaya attı. çok güzel bir gündü. At korasının yanında çocuklar çelik-çomak oynuyorlardı. tüten toprakta. iki. Gülsan'nın peşine düşen atlılar çıkagelmesinler mi! Tanabay.Alın götürün! Bu zinciri de başkana verin ve deyin ki: Bir daha bu zinciri yorganın ayağına vurmaya kalkarsa. bu kadar ağır konuşmamalıydı. kural gereği. sonra var gücüyle çomağıyla vurdu ve çelik çok uzaklara düştü. hile yapmasın diye.. mahmuzlar gibi topuklanyla vuruyor. Üç vuruş hakkı vardı. Ama ikinci defa da başaramadı.. doğru ölçsün diye yanına geliyor. geçitlerde ve yamaçlarda biten otlarda. onu denetliyorlardı. çomakla vurduğu yerden çeliğin düştüğü yere kadar olan mesafeyi ölçmeye başladı: Bir.. (Gökbay.Kazanan çocuk bağırdı: "Ne duruyorsun? Hadi koş bakalım zırlayarak..Yüz oldu. hiç durmadan ağıt söyleyerek koşacaktı. Çocuk elindeki uzunca.Karabay zuvvv. Kazanan çocuk çeliğin düştüğü yere bir işaret koydu. aklına geleni söylemesinin cezasını hep çekecekti. o kadar yerden.. başka zaman bulamamışlar gibi..Yaşasın! Tam yüz sayı yaptı! Ne eksik ne fazla..cizgiliforum.. onbeş.. Kazanan kaybedenin sırtına bindi: ." 59 . Şimdi. bakın. Zuvv!) Ağıdı hiç kesmeden. Yirmi iki çomak boyu uzağa düşürmüştü çeliği. yedi. Hepsi Elveda Gülsan/97 çeliğin düştüğü yere koştular.Ay.www.. başı dönüyordu. Öbür çocuklar.yirmi iki daha eder yüz. bir yandan da çocuklara sesleniyordu: "Hey çocuklar.. Yeşeren yapraklarda.. Yirmi iki! dedi çocuk.oynap Ay.enginel elveda gülsarı det içindeyken. Güneşli. Yeniden çocuk ise ağlayacaktı nerdeyse.. Oradan çeliği bir kere daha havalandırıp olanca gücüyle vurdu. bahar gülüyordu.. Dobra dobra konuşmasınını. Kazanmıştı. o zincirle onun kafasını ezerim! Bunu söylemeyi-sakın unutmayın!. Akbay A Buzavındı bakpay Kayda cürsin. diye sevinçle bağırmaya başladı. Kazanan çocuk sevinçten uçuyordu. Çünkü.. on.. görün! Bu benim Gülsarım! Gördünüz mü nasıl yorga gidiyor!. tam yüz! Öteki çocuklar da bağırdılar: .. Bu sözleri söylememeli. . Ne yaparsın? Oyunun kuralı böyleydi işter. bir adım bile ara vermeden söyleyerek koşması gerekiyordu. Üçüncü vuruşa sıra geldi..Deeeh! Haydi hızlan bakalım! diyor. hırsından dudakları titreyerek bağırdı onlara: .Tam yüz! Şimdi kaybeden çocuğun üzüntüsünü belirtmek için ağıt yakması gerekiyordu.Daha önceki toplam yetmiş sekiz idi.
havayı dövmeye başladı. Gülsan'yı iki yandan bağlı olduğu zincirlerden tutarak avluya çıkardılar. boz renkli bir tulum giymiş olanı. Süvari pantolonu giymişti. tepiniyor. . Bugün Gülsarı'nın çevresinde niçin bu kadar çok adam vardı? Adamlardan biri. Adamların hepsi birden . İbrahim ötekilere "Hadi hazır olun!" dedikten sora.Dışarı çıkarayım mı? . Başını ahırın yukansmdaki küçük penceresine doğru kaldırdı. Yeşil yaprak kokusu. ka-barıyordu. Bağlıydı.www. Gülsan yularını koparmaya çalışıyor. Sabahtan beri ne yem vermişler ne de su içirmiş-lerdi. Sırtına eyer de vurmamışlardı. Ah. Sonra tilki derisinden tebe-teyini ahır kapısındaki bir çiviye astı.küt. Bazı atlar arabaya koşulmuş. Öteki adamlar iplerle Gülsarı'nın çevresini sarmışlardı. yoksa karışmam ha! dedi. iki yanından zincirle bağlamışlardı onu. * Bunun üzerine iki bakıcı. nemli toprak kokusu vardı havada. öbür eliyle gömleğinin düğmeleriyle oynayıp duruyor. Ağzından dünkü gibi yine o pis koku yayılıyordu. 98/Elveda Gülsarı At korasında ondan başka hayvan yoktu. gübre yığını üzerine 60 . Damarlarındaki kan taşar gibi akmaya başladı.Tebetey yere. Ah şimdi geniş bozkırdaki üyirin yanına bir varabilseydi Gülsan! Gözünün önüne engin bozkır. Ötekilerden farklı olarak.Herkes onutmuştu onu.Hadi ne duruyorsunuz. parlak madenden bir şeyleri beyaz bir bezin üzerine yerleştiriyordu. rahat dur! diye bağırdılar. telaşlı telaşlı dolanmaya başladı. Nasıl koparsın! Bağırsa belki duyarlardı.Yavaş ol. bozkırda yayılıp otlayan yılkılar geliyordu. başlayın! Başlayalım mı Co-ul Aldanoviç? dedi İbrahim saygıyla başkana bakarak. tezekleri dışarı çıkanyorlardı. geniş taraklı ayaklarını iki yana açmış. sonra dışarıdaki adamlara seslendi: . Başkan başını saljadı. çırpınıyordu.com. nasıl parıl parıl parlayan bir gündü! Yorga. onu kendi bölmesinde tek başına bırakmışlardı. Yeni başkan da oradaydı! Kısa bacaklı. Gökyüzünde ve yılkının tepesinde uçan kazlar da kanat çırparak onu çağırıyorlardı. kayışla değil. Ah bir kaçabilse. Atçılar ahırları temizliyor. bir elini beline dayamış.cizgiliforum.enginel elveda gülsarı Bu sırada Gülsan at korasında hapsedilmişti.Ne kişneyip duruyorsun? Rahat dur. Ah! Ne güzel. hayvanın güzünü alıElveda Gülsan/99 yordu.Dışarıda çocuklar oynuyordu. bazıları eyer vurularak binilmiş. ayağının altındaki samanları çiğneyerek ve korayı inleten bir sesle acı acı kişnedi: Neredesiniiiz! Neredesiniiiz? Dışarıdaki bakıcılardan biri küreği kaparak içeri girdi ve ona bağırdı: . Madenler parlıyor. burun delikleri titreye litreye bahar havasını içine çekti. Huysuz-lanıyordu. İple. koşabilsey-di! Çifteler savurmaya.Çıkar! dedi dışarıdakiler. o kollarını sıvamamış-tı.
. Sonra. böylesine rahatsız yatışı neden? Yok. Ay.Artık traktör bile gelse yerinden kımıldayamaz! O zaman. İbrahim yine bağır bağır bağırıyordu: . yere yapıştırılan atın başına sokuldu. Önünde yatan at değil de baş düşmanı olan bir insanmış gibi kin kusarak bakıyordu ona. Dizleriyle. bakarsınız çifte atar.Başını tutun! Yere bastırın! Bağla! Çek! Eh. Sonra kasları kasıldı. Onu oradan alıp silkeleyerek tekrar as-tı. Akbay Buzavındı bakpay. Çabuk bitirin işinizi. acıdan 100/ElvedaGülsan bacaklarını karnına çekiyor. bir havlu ile durmadan ağzını yüzünü silen İbrahim de başkanın yanına gelip çömeldi. ay Karabay. başına ve boynuna basanları silkeleyip atıyordu. ayakları uyuştu. gözlerini dört yana çevirip ürkek ürkek bakıyordu. Atın düğümü! Adamlar yorganın dört ayağını bir araya getirip sımsıkı bağlamışlardı. Kolları güçlü adamlar ipe asıldı. yeni başkan.cizgiliforum. burnunun dibine çömeldi. üstüne çıkın! Sıkı tutun! Hepsi birden yorga atın üstüne abandılar. ne yapacağı hiç belli olmaz" dedi. "Yıkın yere!" dedi. İkisi de birer sigara yakıp tüttürerek. Kayda kettin oynap.enginel elveda gülsarı düştü.com. bundan sonra olacakları görmek için beklediler. boşta kalan arka ayaklarından biriyle tekme savurmaya başladı. oldu işte. İpler derisini çiziyor. Ne olmuştu? Neden yana düşmüş yatıyordu? Ağaçlar niçin gökyüzüne doğru uzanıyorlardı? Yerde böylesine uygunsuz. Atın ter içinde kalan vücudu. Kora avlusunun dışında çocuklar çelik çomak oynamaya devam ediyorlardı: Elveda Gülsarı/101 Gökbay.Yine başkana döndü: "Siz şöyle biraz kenarda dursanız iyi olur Corakul Aldanoviç. Boynuna at kuyruğu kılından yapılmış kement geçirilince Gülsarı'nın tüyleri diken diken oldu. zuvvvv! 61 . at denen hayvan akılsızdır. Gülsan gövdesinin bütün ağırlığıyla ve büyük gürültüyle yere yıkıldı. çırpınıyor.Çabuk olun! Çabuk olun! diye bar bar bağırıyordu İbrahim. Güneş de yuvarlanıp üstüne düşmüştü sanki. yok! Olur şey değildi bu! Gülsarı başını salladı. Kalın bir ipi dü-ğümleyip ucunu sırtından aşırıp uzattılar. . Ne yapacaklardı bu adamlar? . Yer sarsıldı. Niçin yapıyorlardı bunu? İpi neden arka bacaklarına doğru çekiyor. Ter içinde kalan. Akşam içtiği votkanın pis kokusunu hayvanın yüzüne savurarak baktı. bir daha gerindi. Apan seni soymak. onu neden böyle bağlıyorlardı? Gülsarı hırıldıyor. İp çatır-dayarak gerildi.Tamam bitirdik işini! . kollarıyla sımsıkı bastırdılar. Bütün vücudu zangır zangır titriyordu. Gülsarı hâlâ çırpınıyor. Ve kendini bırakıverdi.Amma da güçlüymiş ha! .Bastırın. Ama adamlar yine abanıyor. Şimdi şuradan da bağlayın. bastınyorlardı.www. acılar içinde kıvranıyor. toynakları vücuduna batıyordu. Bir daha silkindi.
Olanlar olduktan sonra da Gülsan bir süre öylece bağlı kaldı. Başına.cizgiliforum. Dünya başına yıkıldı ve sonra zifiri bir karanlık oldu. Buzavındı bakpay Kayda cürsin oynap Apan seni soymak Ay. orasını burası düzeltti ve ter içinde kalan kafasına geçirdi. Birden korkunç bir acıyla canı çıkayazdı. Karabay. ay... o gidemiyordu. ay.Hey. burnuna sinekler konuyor ve o. Kora dışındaki çocuklar hâlâ çelik-çomak oynuyorlardı: Gökbay. Yeni efendisi tam gözlerinin önüne çömelmiş bakıyordu. Kaça kaça vardığı yer bu oldu! Tanabay'ın söylediklerine de aldırmayın. Dizleri ve gövdeleriyle. Bunun üzerine İbrahim ayağa kalktı. silkeledi. zuvvvv! . . karabay. Şimdi yanaş bakalım şöyle..İşte Corakul Aldanoviç. unutun gitsin! O öyle kötü bir adam işte. ne işiniz var orada? Haydi defolun! Gidin oynayın! Çocuklar çitten atladılar ve koşarak gittiler. Beni sırtında taşıyacaksın. İşaret noktasına ulaşamadın. 10 62 . bakın! Bakın ne yapıyorlar?. Dünya pırıl pınldı. Akbay .. İbrahim yaptığı işten gururlanıyordu. Tilki postundan yapılmış tebeteyini asılı olduğunu çividen aldı. Şimdi çıt çıkmıyordu. 102/Elveda Gülsan Gülsarı etine değen soğuk bir şeyle ürperdi.Hey. her şey tamam. İbrahim yine sordu: . Böyle acımasız adamın kime hayrı dokunur zaten. Herkes kımıldadı. sımsıkı bağlanmış atın üzerine abandılar.Toynaklarını düzeltiyor. İbrahim ellerini oğuşturarak: . Engin bozkırı ve orada yayılıp otlayan yılkıyı Gülsan son bir kez daha gördü.Amma da bildin ha! Hiç de değil! Onların konuşmalarını duyan İbrahim elini havaya kaldırarak bağırdı: . .www. zuvvvv!) Güneş yine her zamanki gibi parlıyordu. temizliyorlar. Birilerinin eli Gülsarının kasıkları üzerinde dolanmaya başladı.. Gözlerinde şimşekler çaktı.bakıyorlardı: . Akbay Buzağını bakmıyor Nereye gittin oynayıp Anan seni dövecek Ay. Kora dışında çelik-çomak oynayan çocuklar şimdi çite tırmanıp serçe gibi dizilmiş. Ah! Kıpkızıl bir alev içine düşmüş gibi yandı.enginel elveda gülsarı (Gökbay. Rahatlamıştı. Zuvvv Gülsarı'm! Güneş parlıyordu.com.Hayır. yine olmadı. Kafasını yere iyice yapıştırdılar. sinekleri kovamıyordu.. bir daha kaçamaz. bir de Sibirya'ya sürdürdü. Üyirin üzerinden kazlar kanat çırparak onu çağırıyor. Öz kardeşine bile acımadı da malına mülküne el koydu. Kanın dinmesini bekliyorlardı.Başlayalım mı Corakul Aldanoviç? Başkan yine bir şey söylemeden başını salladı.
Yaz boyunca. Soğuktan kaskatı olan kara yer. dedi.com. her yer ıssız.. O zaman tek başınaydı. Kırgızlar boşuna söylememişler: "Bir yerden bir yere taşın da. kansı ona bir çift söz söylecek vakit bulamıyordu. yerinden kımıldamasına engel oluyordu. bir daha. Ama bir gün konuştu: . bir karanlık. yine karanlık. biyelerin. Tanabay hep telaşlıydı. dağ arkaçlarım dan inen üyire ulaşabilseydi! Oysa o zincir onu tutuyor. sonra yine ışık. iki sıçnyor. ta bahara kadar hep orada kalacaklardı.. bacaklarını oynatıp toynakları ya-riarcasına koşabilse. Kansı da pek şaşıyordu onun bu haline. Tanabay cevap vermiyordu. Bu yüzden de bitkindi. Göçüp konmak için pek çok hazırlık gerekiyordu: Un öğütmek için değirmene. ayak bilekleri kanıyordu. Bir evden başka bir eve taşınmak çok zahmetli bir iştir. Her yer karanlık.enginel elveda gülsarı Geceydi. seke seke... alış-veriş için pazara. ayağındaki zincirleri şangırdatarak. sonra rüzgârlı açık gökte tekrar kaybolmuştu. düşünceli asık suratlı olarak geri geliyordu Tanabay. göğsünü gerip temiz havayla ciğerlerini şişirerek rüzgâr gibi uçabilseydi! Yankılar yapan kişne-mesiyle dağ arkaçlanndaki yılkıyı çağırabilseydi! Kulunların. ayağına zincir köstek vurularak yılkıya döndüğü zamanki gibi.Soru sormayayım diye mi söylüyorsun bunu? 63 . Sabah erkenden kalkıp atına atlıyor. Sır dolu bir gece. yeni otlaklar bulmak için dağ arkaçla104//ElvedaGülsan rında konuşlanmaları gerekiyordu. Öyle çok... O zamanki gibi şimdi de adım atacak hali kalmamıştı. Yatılı okulda okuyan çocuğu da gidip görmeliydi. Bir sıçnyor. Büyük bir ağırlık inen boynunu kaldıramıyordu hayvan. Bu ışık atın gözlerini kamaştırıyor.. yılkıya gidiyor.yine o kaçış yolunda olabilseydi. ayaklannı yere basınca da fırlatılmış bir taş gibi gidip kayboluyordu..www. şaşkındı. Alevler rüzgârdan oynuyor. hayvanın toprağa değen yanını donduruyordu. bir sekip bir sıçrayarak. öyle zor işler çıkar ki şaşakalırsınız. bir yukan bir aşağı gidip gelen başı ağrıyordu. Çok gerilerde kalan bir dönemde. her yer karanlık ve sessizdi... Bir ışık. kış boyunca. Köstekli ayaklarla yürüyünce yol bitmiyor. bir daha.. At. Çay kenannda alev alev bir ateş yanıyordu. Tedirgindi. sonra yine sekip yine sıç-rayarak. ayakkabıcıya gidilecekti. zincirli ön ayaklarını şaha kalkar gibi yukan kaldınnca. Öğle olunca. Oysa Tanabay üzgündü. .Geçenlerde çok kötü bir düş gördüm.. Hapishaneden kaçmış bir mahkûm gibi... İki hafta sonra. Çay kenarında alev alev yanan bir ateş. Ay çıkmış. Yaşlı bir adam ve yaşlı bir Elveda Gülsarı/103 at. Ay başının üzerinde bir görünüyor.. O zamanki gibi şimdi de zincirleri koparamı-5lördu. acıtıyordu.. haline şükredersin" diye. Soğuktan kaskatı olan kara yer. güz boyunca.cizgiliforum. Köstekle yürümek bir cehennem azabı!.. kısrakların kokusunu ala ala.Neyin var senin? diye soruyordu durmadan Caydar. Ah bir kalkabilse. Zincir köstek şangırdıyor. bir şey bekliyor gibiydi. .. bir yükselip bir alçalıyordu. yorga atın toprağa değen yanını donduruyordu.
kapalı koraya girdi. bir çardağın altında bağlı duruyordu. Başım hafifçe eğmiş. Ben de görmeliyim. Gülsarı. Issız ahır. gönlünü al. parçalıyordu sanki. at bakıcılanndan birini bulmak için öbür avluya çıktı.enginel elveda gülsarı . onu annesinin bindiği atın arkasına oturttu. tövbe etmen gerek. Yorganın yanına varmak istiyor.Daha sonra ne zaman? Köye gitmeye niçin korkuyorsun? İstersen yann beraber gidelim. iğdiş edilmiş yorga.Hayır. .Vay itler vay! Vay hainler vay! Biliyordum kötü bir şey yapacağını! diye yumruklannı sıktı. Tanabay atından indi. merak etme.. geleneğimizdir. Öğle tatili olmadan daireye uğrayıp bitirmem gereken bir iş var. Sessizce ve kimseye görünmeden. Tanabay etrafa bakındı. hemen döneceğim zaten. ama cesaret edemiyordu. bugün-yann göç edeceğimizden haberin yokmuş gibisin. demirciye uğramadan dosdoğru at korasına gitti. çocuklan da götürelim.Aman Allahım. diye surat asü Tanabay. dedi.Bekle biraz..Daha sonra giderim. kımıldamadan duruyordu zavallı hayvan. Çora'ya benim de yolda olduğumu söylersin. Kuyruğunu da sarmış. Tanabay büyük kızlannı atın terkisine.. bir iple ucunu kaldınp boynuna bağlamışlardı... Ahırda canlı yoktu.Hemen döneceğim Cyadar. herşey. gerçekten kötü bir düş gördüm.com. Elveda Gülsan/105 Ertesi gün üyiri genç bir yılkıcıya emanet ederek atlara binip yola koyuldular. Tanabay öfkeyle dudaklarını ısırdı.. yaşlanıyorsun artık Tanabay. Tanabay demirci dükkânının önünden geçerken atını durdurdu. Ben tek başıma bütün işlerin hangisine bakayım? Hiçbir şey yapamıyorsan bari git de Çora'yı gör. Yüreğini bir aç kurt 106/ElvedaGülsan ısınyor. Sonra büyük kızını kucaklayıp attan indirdi. Kansına: . . her şey korkunç görünüyordu şimdi. kadere kısmete. Göçe çıkmadan önce gidip hastalan yoklamak bizim töremiz. hatırını sor.. İşte o zaman gördü günlerdir olacağını sezdiği o büyük felâketi. . Atlann hepsi işe götürülmüştü.. . sen gidedur. Tanrıya inanmayan sen değil miydin? Kocakarıların 'kâfir!' diye beddua ettikleri kişi sen değil miydin? Ee.www. Aynca at nalı ve bazı demir parçaları alacağım. sokaklarda karşılaştıklan insanlarla selamlaştılar. . sırtından büyük bir yük atmış gibi biraz rahatladı. Caydar ise küçük kızı kucağına oturtmuştu. Köye geldiler. Aklı başından gitmiş gibiydi. 64 . Bir zamanlar düşlere. Sonra. büyük bir acı duyarak inledi. gece-gündüz yılkının başından ayrılmıyorsun. . Kora loş olduğu için bir süre gözlerinin karanlığa alışmasını bekledi. ıssız avlu ve tek başına bırakılmış.Ayn ayn gitmemiz doğru olur mu? . Aralık duran arka ayaklannın arasında küp gibi şişmiş bir yara görünüyordu.Yine ne oldu? Nereye gidiyorsun? .Ne zaran var.cizgiliforum. ses-seda çıkmıyordu. yatsam da kalksam da aklımdan çıkaramıyorum.
buralara gelemeyecek. kolhozu nasıl kurduklarım. o parlak armanı (ülküyü).. o parlak hayalleri. Şaşıracak. Tanabay. savaş biteli onca yıl oldu da durumlar niçin düzelmiyordu? Onlar. asıl köklere nasıl balta vurduklarım da. yumurtlayacaklan o mutlu barış çağını. Belki saçmalıyorum. . Atalarımız bu işi yapa-gelmiş.. O akşam. derin derin düşünüyor.Ne oldu? . seni köye götürmek isteyişimin sebebi de buydu zaten. bilemez oldum galiba. merada yaşayan insanlarız.. Ona ne yapmışlar biliyor musun? O itler. Gerçekten de başlangıçta işler biraz düzelmişti. sendeleye sendeleye ayrıldı oradan. Çora'nın kendisi söyledi. ne zamana kadar böyle sürecek bu hayat. İşleri çok ve zor. Yalnız: . içini çeke çeke yemeğini yedikten sonra yılkıya gitti ve geç saatlere kadar orada kaldı. umutlan hatırlıyordu. dedi. Sen ise işin aslını dinleyip öğrenmeden konuşuyorsun. çok iyi olacakqmış. Artık Gülsan hiç kaçmayacak. dedi. sonuncusu da olmayacak.Biliyorum. eskimiş çadırlarının üstüne nasıl yama üstüne yama vuruyorlarsa kolhozun işleri de öyle gidiyordu: Yama 65 . O arman uğrunda canla başla didindikleri günleri de. bunu can-yüreğimle seziyorum. At korasında gördükleri gözünün önünden gitmiyordu. büyük bir üzüntü içinde olayı anlattı: . yeni yardım gelecekmiş. üzüntün de çabuk geçer diye düşündüm. Ama. ne var ki bu düşüncelerden hiçbir sonuç çıkaramıyor-du." Tanabay bozkırda dolanıp duruyor. Yılın oniki ayında yılkı peşinde koştuğum için çok şeyleri göremez. . ne zaman gün göreceğiz? Nutuklardaki sözlere göre her şey yakında düzelecek. Ama biliyorum ki başkaları da benim gibi düşünüyor.Çora'nın evinde söylemek istemedim. bilmediğimiz çok şey var. Bir an önce görürsen.nasıl vaadettikleri-ni... Çok gerilerde kalan o günlerde. Artık kimsenin yapabileceği bir şey yoktu.. keçeden evlerine döndükleri zaman Tanabay karısına. Küçük bir çocuk değilsin ya! Bu ilk değil ki. Her şeyi alt üst ederek eski düzeni nasıl yıktıklarını.Bu bizim yeni başkan çok kötü bir adam.cizgiliforum. Bizler dağda. dilerim ki yanılmış ola-'yım. O uğursuz savaş olmasaydı belki daha da düzelecekti.Bırak şimdi başkanı. Hadi ben yaralıyorum diyelim.enginel elveda gülsarı Tanabay olduğu yerde geri döndü. Daha yeni başkan oldu. korkulacak ne var bunda? Tanabay katısına cevap veremedi. halka.. Bunu herkes bilir. ama istese de unutamıyordu o korkunç olayı.Yıldan yıla yaşlanıyorum elbet. Kendi kendine Elveda Gülsan/107 konuşuyor. senin yorgayı iğdiş ettirdi diye hemen kötülemeye kalkma adamı. buranın yabancısı sayılır. Yeni bir plan yaptıklarını söylüyor. boztorgayların koyunların üzerine yuva kurup --. Peki ama.Gördüğüm korkulu düş çıktı. küfürler savuruyor. sessiz.com. Bindiği aü sürüp yılkıyı toparlarken düşünüyordu: "Belki yeni başkam kötülemekle haksızlık ediyo--rum.www. işte bunu da biliyorum ve bunda yanılmıyorum. kolhozun işleri düzelecekmiş. onu iğdiş etmişler! .
! önce onlarla konuşurdu.] Onlara göre. "Bak. Bugünküler ise kolhoz bürosundanl dışarı çıkmıyor. I Kimse kimseyi dinlemiyordu. beğenmemişti.birini tıkamaya vakit kalmadan bir başka gediğin açıldığım görünüyorlardı. işin aslını öğrenirim.cizgiliforum. Neden böyle oluyordu? Şimdi neden kolhozu eskiden olduğu gibi kendi malı değil de bir başkasının malı olarak görüyordu? Eskiden." Hepsi bu ka-[ dardı. savaştan ve kolhozun kurulmasından önce. köylünün kendisiyle görüşmüyor. onu kuran çiftçiler tarafından yönetilmiyor. sora-l caklannı ondan soruyor. biri şöyle. hiçbir gediği kapatamıyorlardı. bu-j nun başka hiçbir mesele yokmuş gibi dilbilgisi üzerine bhj nutuk çektiğini hatırladı. konuşulmaya değmezdi. ihtiyacını bildirse. bu da mümkün değil. sonra d*ona bağırıp çağınyorlar-l di. kolhozu kuranlardan birisin. Dışarıdan gelenler ve hiç gelmeyen dışarıdakiler yönetiyordu. şimdi anlat bakalım. Kolhoz. onların! soru yağmuruna tutulmaktan korkar olmuştu. I sen parti üyesisin. Ne oluyordu böyle? Elveda Gülsan/109 "Çora iyileşir iyileşmez onu konuşturur. Kolhozun durumunu düşünmekten kendini 66 . Bambaşka insanlardı. ben de kendi fikirlerimi söylerim" diye düşündü Tanabay. konuşmuyor/ onları dinlemeye tenezzül etmiyorlardı. çok çalışın. Eskiden biri temsilci.com. ac ona tuhaf ve küçümseyerek bakmıştı. bir yetkili geldi mi. Yukarıdakiler benden daha akıllıdır herhalde.. Halkla. Onun görüşlerini fikirlerini tutmamış. Tanabay artık halkın arasında görünmekten.enginel elveda gülsarı üstüne yama vuruyor. Hepsi aynı şeyi söylüyordu: Çalışın.! Herkes düşüncesini söylese. O zaman I çok konuşuyordun. neden bu durumla-1 ra düştük?" diyecek olsalar ne cevap verebilirdi onlara? Bü-I tün halkı toplayıp bir açıklama yapsalar iyi olurdu herhalde.Hepsi boş sözlerdi." Tanabay gecenin ilerleyen saatlerinde evine döndü. toplantılarda alınan her karar bir yasa yerine geçer ve uygulanırdı. söyleyeceklerini başkana söylüyor. Elbette benim şu günlerde kafam çok karışık.! plan gereğini yapın ve plan hedefine ulaşın. başkaları tarafından yönetiliyordu. Oysa bugün toplantılarda alınan 108/ElvedaGülsan kararların hiçbir önemi kalmamıştı.. cahil bir çoban. Halk yararına bir karar alındıktan sonra.. Parti toplantılann-j da ise daha çok uluslararası durumlardan söz ediliyordu. dosdoğru halkın arasına girer. "Eğer yanlış düşünüyorsam söylesin. O başkalarının da biri böyle diyor. Ya yanlış düşünmüyorsam? Ne olacak o zaman? Yoo. uygulamaları gerektiğini ve uygulandığını bilirdi. Tanabay ona kolhozun durumun anlatmaya. Bunun da hiçbir yararı olmuyor. Tanabay daha geçenlerde bir yetkilinin geldiğini. bazı meseleleri açıklamaya kalkışınca da. Ben kimim ki? Sıradan bir yılkıcı. kolhozun meseleleri önemsizdi.www. sorular sor-1 sa. jâna uzun süre gözüne uyku girmedi. Ama yok! Olmuyordu bunlar! Nasıl olsun? İlçe merke-l zinden bir takım temsilciler geliyor. Ona.[ du.. ama bunlar da eskileri-1 ne hiç benzemiyordu. hiçbir verimli sonuç alınamıyor..
zuv-şuv sesleri doldu-ruyordu havayı. İnsanlar bağırışıyor. köyün uzağından geçirdi. Sonunda başbaşa kalabildiler. Çora ile başbaşa oturup bir dertleşme fırsatını bulamadı.. o avluya şöyle bir baktı: Yorgasına binip gittiği.kavuşma dileğinde bulunan genç kızlarla kafile ilerliyordu.. Oysa benim bir ayağım çukura düştü bile. Çora da orada. dostlar vedalaşıyor. Her şey geçmişte kalmıştı. Neşesi yerine gelmiş gibiydi ama yine de işten başını kaşıyacak vakti yokty. Ama onlar kışı da orada geçirecekler ve ancak ilkbaharda döneceklerdi. gözden kaybolan yaban kazları gibi uçup gidiyorlardı onun için iç dünyasında.enginel elveda gülsarı alamıyor "Uz gitmeyen nedir. Köyün kıyısındaki o eve. Yüreği. Sonumuz geliyor işte. içinde bir şeyler kopmuş gibi sızladı. sonra gökte sıra sıra dizilip uzaklara giden..Şimdi Tanabay o kadından da. taylar kişniyor. Tam o günlerde kolhozdan bir haberci geldi: "Beni Çora gönderdi. Geçidi aştıktan sonra. Sonunda dağ arkaçlarına göç başladı. Kızıldan yeşile renk renk entarilerini giymiş gencecik gelinler. dağ eteğindeki otlakta yılkıyı durdurdu. solgun ve buruşuk yanaklarını oğuşturarak arkadaşına bakıp gülümsedi: . parti örgütlenme dairesinde idi. günlerce ve günlerce... Kalabalığın çın çın. kulunlar.. ayrılık türküsü söyleyen. O ana deve. Görüşmeyeli ne kadar oldu? Bahardan beri görüşmüyoruz değil mi? Kımız ve dağ havası yarıyor tabii. nice nice geceler geçirdiği o eve. o akmaya. bozla-ya bozlaya.. Burada kısa bir süre konaklayacak. Yanına gelip gidenler pek çoktu. yarın köye gele-cekmişsin.com. sürü sürü koyun. Altı ay süren yaz ve güz çabuk geçerdi. terslik nerden geliyor?"'diye düşündü durdu. Çora bir süre sustu ve asıl konuya geçti: "Mesele şu Tanabay. o yorgadan da ayrılıyordu. 'Turnaya beylik versen tepende 67 . yamaçlardan. sen hiç yaşlanmıyorsun. yine işlere yumulacak hale gelmişsin" dedi içinden.www. Üyir üyir yılkı. "Çok iyi. Tanabay kendi yılkısını büyük çayırdan.. 12 O yılın sonbaharında Tanabay Bakasov'un hayati birdenbire değişiverdi. yine eskisi gibisin. Mis gibi kokan ananın ak sütü. kuzu-koyun meliyor. . İlkbahardaki durumuna göre biraz daha iyi görünüyorsa da. yitik botasını arıyordu: Neredesin kara gözlü 11 O/Elveda Gülsan botacığım? Ses ver bana! Memelerim sütle dolup akıyor.cizgiliforum. sonra kışı geçireceği dağ arkacına çıkacaktı. solgun dudakları ve zayıflığı.. helâlelleşiyordu.Ey Tanabay. dedi haberci. O zaman Çora. hastalığı tam atlatamamış olduğunu gösteriyordu.. Göç öncesi yapılacak işler pek çoktu.... Tanabay bu çağrıya uyarak ertesi gün kolhoz bürosuna gitti. Baharda gelen. böğüren sığırlar ve yük kervanı çay boyunca dağ yoluna düşmüşlerdi. Yine bir cevap bulamıyordu. Tanabay arkadaşını öyle görünce sevindi. sonra birlikte ilçe merkezindeki toplantıya gide-cekmişsiniz".
ben şimdi gidiyorum. Yarın hayvan üreticilerinin toplantısına gideceğiz. Dağlardan çağrılan çobanlar gelmeye. Kızma gücenme.Düşün elbet. derdini. Ben yorgaya binip gideceğim. Ben de bütün suçu. Yılkı bakımını üstlendiğin zaman beni zor bir işten kurtardın.ı|k edeceksin". Partinin ilçe yönetim kurulu bütün komünistlere ve komsomollara emir çıkardı. diye güldü Tanabay. .Başının etini yiyeceğimden hiç kuşkun olmasın. Caydar'la sonra konuşursun. Koyun gütmek ve bakmak çok zor bir iş. kurtulmak için verdi onu bana. Fırsat bulursam ben de gider anlatırım. Hiç bu kadar kötü olmamıştı. Başkan oraya vardı bile.Hadi. büroyu doldurmaya başlamışlardı. Tanabay biraz düşündü: . sıkıntılarını anlatırsın.com. havadan sudan konuşmaya başladılar. çok geçmeden bunu yapacağını. İşte o zaman yorgaya binince ne ağrım kalıyor. . . ben yılkıcılığı öğrendim. Gülsarı'ya sen mi biniyorsun? Demek başkan sana çok iyi davranıyor? diye şaşkınlığını belirtti Tanabay. Başka çaresi de yok.. Şimdi de yardım edecek. Çora da telaşlıydı ve saatine bakıyordu. . Elveda Gülsan/111 Bu konuda en kötüsü de bizim kolhoz.Hemen karar verme Çora. bu durumda sen de yardım etmek zorundasın. dedi. "Caydar olmasa sen çoktan bir yerlerde boynun altında kalıp giderdin" diye takıldı Çora. bütün sorumluluğu üzerime alırım. Çok iyi yetiştirmişsin onu. Parti böyle emrediyor. en kötü durumda olan sürülerin bakımı ve bu işlerin düzeltilmesi için yardımcı olmalarını istedi. kamyondan geri kalmaz o. Akıllı kadındır o. diye kollannı açarak güldü. Eee.www. hastalıktan sağlıktan. ne 68 . onu canından usandırdı hayvan. beni bu güç durumdan kurtaracaksın: Bir koyun alıp çoban. -Yaa. Rahat ede-ceğiz. Saat yedide Raykom'da (ilçe merkezinde) olmam gerek. Vakti gelince. ben de öyleyim işte. Tanabay kendisini çok düşündüren bir meseleyi ortaya atmak istiyordu ama buna fırsat bulamadı. Yarın kurul üyelerine bir cevap vermem gerek. özellikle de koyunculukta işler çok kötü gidiyor. Caydar nasıl? Çocuklar iyi mi? Böylece çoluk çocuktan. Çora'ya pek ağır sözler söyleyeceğini o anda bilmiyordu. O işi becerip beceremeyeceğim hiç belli değil..Demek öyle. başedemediği için. ama sabaha kadar kararını ver.enginel elveda gülsarı gagalayıp durur' derler ya. Emir böyle. Böyle dese de. 112/Elveda Gülsan . Sen atını ahıra bırak. kıvranıyorum.cizgiliforum. karımla da görüşüp tartışmalıyız" diye ekledi. Bazen yüreğime bir ağrı saplanıyor. Öldürse bile uysallaşmaz onun altında Şimdi ben biniyorum.Bunu çok istiyorum Tanabay. Çok büyük yardımın oldu. Biliyor musun bir kamyonumuz var artık? Yakında bir tane taha alacağız.Sayıp sevdiğini bilmem. Hayvancılık işlerinde. her şeyi anlatırsın. Senden bir ricam daha olacak. "Gülsan nedense başkam hiç sevmedi. Başkanı yanına bile sokmak istemiyor. dedi Çora. "Bu çobanlık işini bir düşüneyim. Ne yaparsa yapsın onu sevmiyor. Eşsiz bir at. Sabah erkenden herkes kamyona binip gidecek.
Gülsan'mn ayağına zincir vurarak ne hale getirdiğini. Hepsi. nasıl bir adam 69 .. Büyüyünce adam olacak mı. orada çalarlardı gramafonlan. Çok sevinmiştik. İşe yeni başladı. İş-güç yoktu.Ah Tanabay. Giderken de gelirken de şarkılar söyledik. benim doktorum da.. yaşlanıyoruz artık. Hatırlıyor musun. Köyde bayram sevinci yaşandı.. Herkes aracın başına toplanmıştı. Ah. Beni her zaman yumuşak başlı olmakla suçlardın. Sen onun üzerine çıkıp bir konuşma yapmıştın: "İşte yoldaşlar. türküler söylemekten sesimiz kısılmıştı. Yeni yeni şarkılar dinliyorduk. hepsi hatırımda. sonra da iğdiş ettirdiğini Elveda Gülsan/113 anlatmak istiyordu. . ne diyeyim bilmem ki. neylersin! O zaman bizimle beraber olan yiğitlerin çoğu savaşta öldüler.com.www. Artık neden yüzümüz gülmüyor.Bilmiyorum.Hey Allah! Sana bir şey beğendirmek de çok zor. Çora ciddileşti: . Demek artık kolhozun bir kamyonu var? Doğrusu kolhoz için çok gerekliydi. Bir yırlarımızı yırladık.. İkisi de sustu. Şimdi yeni başkanı da beğenmiyorsun. dedJ. Oradaki parkta bira içmiştik.Bize kamyon vermiş olmalan çok iyi. Suskunluğu uzatmamak için yeni öğrendiği sevindirici haberden söz etmeye başladı. bugünün gençlerine ne oluyor? Oğlumu görmek için yatılı okula gittim. O keyifle şöyle bir istasyona vardık. savaştan az önce bir kamyon almıştık. neden eskisi gibi türkü söylemez olduk Çora? . peki. Evlerinin bahçesine çıkanr. 'orduya gerek' diye almışlardı bizden..bu yaşta bize yakışır mı?. hatırlıyor musun? Ben kızıl bayrağı gece bile elimden hiç bırakmadım. ilacım da Gülsan..Hatırlıyor musun Çora..Neden sevmiyorsun? . "En çok çalışan kırmızı başörtülü kızın şarkısı" nı tekrar tekrar dinlemişti. Onu kolhozun kamyonu sanmıştık.Başkanı. Tanabay Çora'ya. "Kimi sevmiyorsun? dedi Çora gülmekten sulanan gözlerini silerek? . benim söylemek istediğim o değil. Sırf bu yüzden ömür boyu parti örgütçüsü olmaya razıyım.. Güzel günlerdi hey. gençlik gitti. tamam şarkı söylemek. aptalın teki ve kötü yürekli olduğunu düşünüyorum." diye güldü Çora. Sonra onu. naralar attık.. Yaz sonlarına rastlayan bir gündü.nara atmak zamanımız geçti. Tanabay o günleri hatırlayıp konuştukça coşuyordu: .. toplantıdan sonra hepimiz kamyona doluşmuştuk.Onu ben de sevmiyorum... elimde kocaman bir kızıl bayrak dalgalandırıyordum. Ama Tanabay gülmüyordu. Ben şoför mahallinin hemen arkasında duruyor. Bâğınp çağırmaktan. Artık bunlan söylemenin yersiz ve gereksiz olduğunu düşündü. büijsosyalizmin meyvesidir!" demiştin. .enginel elveda gülsarı sızım. Yaa. Gramafo-nu olanlann evleri gece yanlanna kadar dolup taşardı. bu da sosyalizmin meyvesi idi..Yok.cizgiliforum. . türkülerimizi söyledik. nasıl bir adam olduğunu daha anlayamadım. 114/ElvedaGülsan . Güneşin pırıl pınl doğuşu gibi. Otomobil de neydi ki! Hani 'Şu' kanalında çalışmaya gidenler dönüşlerinde gramafon getirmişlerdi. Vakti çoktan gelmişti.
Çora.. Dersleri nasıl. fırsat bulursak. bu kötü günler geçecek. Başbaşa oturup dertleşmek istiyordum seninle. hatırladığı şeyi söyledi: -Bak ne diyeceğim. hiçbir şey anlamıyorum bu olanlardan. umut onlarda. seninle uzun uzun konuşuruz Tanabay. Öbür yılkıcılar dağa çıktıkları zaman evlerinde ya akrabalarım oturtuyor. Tanabay'in da iki kız kardeşi vardı ama onlar başka köyde oturuyorlardı. harman yeriymiş gibi. ya da bir bekçi bırakıyorlardı. uçuşuyormuş...... bir gün sokaktan geçerken.. Bakımsız ev böyle olur elbet. günlerin dağda geçiyor.Bahar gelince elbirliğiyle onaralım onu. Bizim Samansur yaz tatilinde bura-[ İl Elveda Gülsarı/115 ya geldiği zaman senin evin halini görmüş. Sıvalan düşmüş.çerçeve kırılmış. Sanırım fena okumuyor. Ben inancımı yitirmedim. Öyleyse niçin istiyor kımız getirmemi? Nasıl konuştuklarını bir görseydin! Ben çocukken Aleksandrovka'da Efremov adında bir Rus'un yanında çalışıyorum. Niye getirecekmişim? Aslında kötü bir öğrenci de değil.evini bir bekleyen. O Rus beni bir "Kızıl yumurta bayramında" (Paskalya) kiliseye götürmüştü. Bu 70 . Bana: "Okul müdürüne sık sık kımız getir baba" dedi. cam. Suratları asık. her şeye aldırma. Sen canını sıkma bunlarla. at korasına doğru yola koyuldu. oğluma bakıyorum da. senin evin dikkatimi çekti. bir bakan yok. Çora'mn öğrenci oğlunun biçtiği otlar kurumuş. şarkı söylüyorlar. Tıpkı o kilisedeki ilâhileri söyleyenler gibi. odaların içinde. Tanabay da boş duran evine bakmaya gitti. Eline orağı aldı: "Tanabay ağanın bahçesini yaban otları sarmış.. onunokuduğu enstitüde gençlerin hepsi iyi okuyormuş. hoşuma da gitmiyor.Da-ha şimdiden öğrenmiş büyüklerine. Bugün bizim çocuklarımız sahneye çıkıyor. diye düşünüyordu. Anlamıyorum.enginel elveda gülsarı olacak bilemiyorum. Sen cephedeyken Caydar yapayalnızken bile o ev bakımsız değildi. kötü giden işleri onlar düzeltecek. ellerini hazır-ol durumda yanlarına yapıştırıyorlar.Başka bir sefer. dedi. Okuyup bir şeyler öğreniyorlar. Biliyorum. Caydar çok iyi bakıyordu.. ayıklayayım" dedi.www. Çora eşikte bir an durdu. söylediklerinin hepsi birbirine benziyor. Samansur'a da teşekkür ederim. gidip biçeyim. neler gerektiğini söyle. Yürürken kurumuş saplar ayaklarının altında çatırdıyordu. bir söylediklerini bin kere söylüyorlar sanki. * Çora kâğıtlarını toplayıp çantasına yerleştirirken: . Sen evine bir bak. iyi okuyor. Hiç ilgilenmiyorsun. başkana yaltaklanmayı. Ben çok gerilerde kaldım galiba. Çok eskimiş. Ağabeyi Kulıbay'la araları açıktı. Caydar'ın akrabaları yoktu.İkinci sınıfa geçti. Avluda dolaşü. .cizgiliforum.. Sen genç-lerijdç beğenmiyorsun ama. pek üzülmüştü. Bilgili gençler yetişiyor. bugünün gençlerini pek de fena görmüyorum. serçeler çöpleniyor. Samansur'un anlattığına göre.com. Zaten bugünlerde anlamadığım çok şey var. iyi okuyor mu? . tozlanmıştı. Ne olacaklarını zaman gösterecek. viran olmuş evin.Ev gerçekten öyle. hepimiz birden kalkınacağız.
Çobanlar "Kral gibi gidiyoruz" diye sevinmişlerdi.enginel elveda gülsarı yüzden Tanabay'ın evi başsız-gözsüz kalmış ve harabeye dönmüştü. sonunda böyle bir toplantının yapılıyor olması. İşte şimdi de yılkıcılıktan çobanlığa geçecekti. kolhozun ne durumda olduğunu. şiş kebapçılar. biz de yeni bir şevkle işe sarılırız"."Ama işin en iyi yanı.Hey gençler. güçlü cıdavı. Gerçi kesin kararım henüz vermiş değildi ama. Bahardan beri görmediği yorganın yanına koşuyordu. "Hele dağlık yerlerden ekin taşımak ne kadar kolay olurdu! Çamur. Büyükler bizden iyi bilirler elbet. dedi Tanabay. Bu.com. "Savaş bitince böyle maşınlar bizde de olur. Ah. toplantı hemen başlayacak. mutlaka olur!".Şimdi geliyorum. batak dinlemeden gidiyor bu kamyonlar!" gidiyoFdu. seyyar çaycılar. eski sahibini hemen ta-nıİı. öteki atların arasında eyerlenmiş olarak duruyordu. şarkı söylesenize! Bizim gibi yaşlılara bakmayın. bu yüzden konuşamıyorlardı. Daha kamyondan inmeden o atların arasında Gülsan'sını görmüştü. Çora orada onları bekliyordu: . Ey Tanabay. "İşte böylesi çok iyi" dedi Tanabay içinden. Mırıldayan. Studebaker. bize akıl verirle?. Avusturya yollarını bir baştan bir başa geçmişti. öbür atlann arasında bir bakışta farkediliyordu. Merkez kalabalıktı. Çevredeki alanları da binek atlan doldurmuştu. Ta savaş116/ElvödaGülsan tan bu yana ilk kez biniyordu kamyona. Üç tonluk yeni 'Gaz' marka kamyonu hepsi çok beğenmişti.cizgiliforum.www. salona girip yerlerinizi alın. yuvarlak sağnsı. at arabalarıyla dolup taşıyordu. Herhalde herkes bildiğini anlatacak.Çabuk olun. Ömrünü dağda kırda geçiren bizim gibiler ne bilir ki? Onlar gerekeni söyler. Amerikan Studebaker kamyonlarıyla Slovakya. dedi söyleyin de dinleyelim. yavaş yavaş birbirlerine uydular ve sonra coştular.bilmediğini soracak. Çora'mn kendisini razı edeceğini biliyordu. Ortalığı duman ve et kokusu sarmıştı. sen nereye gidiyorsun? . dedi Tanabay. Elveda Gülsan/117 Yorga. üç akslı ve çekişi güçlü bir kamyondu.Merhaba Gülsan! Nasılsın bakalım! İyi misin? Halin nice mübarek hayvan? Yorga gözlerini çevirip baktı. Ertesi sabah kamyona binip ilçenin yolunu tuttular. Gençler şarkı söylemeye başladılar. bağıra bağıra müşteri çağırıyorlardı. Kamyonun üstü açık olduğu için rüzgâr yüzlerine vuruyor. ömrünü yine dağlarda geçirecek demekti. bakarsın işler düzelir. . ayaklarım oynatıp hınldadı. 71 . neler yapılması gerektiğini söyleyecekler. Savaşta çok binmişti. Önce biraz isteksiz davrandılar. ne güzel bir attı o! Tanabay öbür atların arasından geçip ona sokuldu: . Bu defa da Çora'mn dediği olacaktı. tepinen atların arasına dalıp gitti. Tanabay "Bizda de böyle kamyonlar olsa!" diye pek hayıflanmıştı. Binanın önündeki alan kamyonlarla. kalkık burnu ve kapkara parlak gözleriyle. Altın şansı donu.
Görmeden nasıl söz veririm? . Her yüz koyundan yüz on kuzu elde edeceğine. benim konuşmama ne gerek vardı? diye yürüyüp gitti Tanabay.Neden söz edeceğim? Konu ne? .enginel elveda gülsarı ^ . Önce geldiğini belli eden imzayı at. Çora havayı yumuşatmak istedi: . Toplantıya gelenler salona dolmaya başlamışlardı. partinin ve halkın huzurunda söz vereceksin^ . .Ben bir komünistim.Bu da söz mü. sen istediğin koyun sürüsünü seçersin. pankartlarla donatılmıştı: "Komünistler en önde!". Cıdavlann genişlemiş. Elini atın torbasına sokup baktı. her koyundan üç kilo yün çıkaracağına. onlara söz mü düşer? Onları yetiştirme görevini sana biz verdik.Ama onlarla konuşmadım. Uslu olursan bir kötülük etmezler sana. Onun için konuşman gerekiyor. Ama şimdi iyi ellerdesin. . "Komsomol.Hiç de fena durumda değilsin Gülsan. dersin. istediğin koyunları alacaksın. iyi bakıyordu.. hem de başarılı bir yılkıcı. . sonra kalabalık dağıldı: Elveda Gülsan/119 72 . Demek Çora onu aç bırakmıyor. Hem parti üyesisin.Madem ki mesele halledilmiş. dedi Çora kolunu tutarak. ben gidiyorum.www. Çok koşuyor. yulaf tanelerini gördü. düşümde bile görmedim." Toplantı yapılacak binanın cephesi baştan başa kızıl bayraklarla. biraz buraya gelir misin? dedi Aldanov. Çora elindeki listeye bakarak: .Tanabay. Sovyet Gençliğinin Öncüsüdür" gibi sözler vardı bu pankartlarda. kabul ederler mi bakalım? Başkan sinirlendi: • .Hiç merak etme. Karar verildiğine göre mesele halledilmiştir! . 13 Toplantı akşama kadar sürdü.Kimmiş onlar? Salon dolmaya. çok hareket ediyor olmalısın. bir komünist olarak geri 118/Elveda Gülsarı kalmış koyunculuk işinde çalışmaya karar verdiğini söylersin. Başından çok kötü olaylar geçti değil mi? Hepsini biliyorum. şimdilik esen kal.Bulatbekov Âsim ile Zarlikov Bektay. "Hadi Gülsan. dedi.Dur hele.com.Unutmadım! Unutmadım! diye öfkeyle bağırarak Tanabay salona girdi.. Ayrıca iki genç komsomolu da yardımcı alıp onları yetiştireceğini söylersin.Ama ben o sürüyü görmedim bile. . ona da şükür. Tanabay kapıdan içeri adımını atınca Çora ile kolhoz başkanı Aldanov onu durdurdular: .Hepsi o kadar mı? . . her şeyi anladın mı? Unutma sakın! .Ne inatçı adamsın! Onlarla konuşmana ne gerek var? Konuşmasan olmaz mı yani? İtiraz edecek halleri mi var.O kadar olur mu hiç? Bu görevi isteyerek üstlendiğini söyleyecek ve söz vereceksin. Seni konuşmacılar listesine aldık.cizgiliforum. Sonra şu defteri al eline. adamlar sıkıştıkları için birbirini itip kakmaya başlamışlardı.
" Tanabay da onun söyle dediğinden başka bir şey söylememişti. kusurlar da olmuştu ama. sana söylediklerimden başka bir şey söyleme. Kürsüye çıktığı zaman cesaretini yitirmiş. kimileri kolhoza.. her şey onun düşmanıydı. Herhalde bazı yöneticiler yünün nerden. "amacımıza ha ulaştık. rüzgâr. İşte. kaldırmaya çalışacaksın. memnun olursun. O büyük 73 . soğuk.cizgiliforum. nasıl elde edildiğini de bilmiyorlardı. ne çileler çekmişti. Neler neler gelmişti başına. "Kısa kes. rüzgâr çıkmıştı. konuşmasında doğru bir söz söylemişti: "Hiç kimse bize yol döşemedi.... Oysa.www.. Eğer yaptığın işi seviyor. şimdi de koyun çobanı olduk bakalım bu işle nasıl başa çıkacağız? Cay-dar buna ne diyecek?.. Şimdi işleri yoluna koyabilmesi için pek çok ter dökmesi gerekiyordu. aklını kurcalayıp duran şeylerin hiçbirini söyleyememişti. Tanabay.. hayat yolunun önündeki engelleri aşmaya. çok zor bir iş.enginel elveda gülsarı Kimi dağa. madem ki çalışmak zorundaydılar. demişti.com.. sonra yaylayı geçtiler. işte kendisinin de •saçları ağarmıştı. Kolhoz dedikleri herhalde zor bir işti. üflesen uçar. her koyundan üç kilo yün alacağım" demişti. Nereden. Eh. kızlara tatlı-şeker gibi şeyler almak için bir dükkâna girecek kadar bile vakit bulamamıştı... toplantı böyle bitmiş oldu. ne yapsınlar. nasırların hiç önemi 120/ElvedaGülsan yok. kimi sürülerinin başına. ha ulaşıyoruz" diye düşünmüş. yara üstüne yara. gençliği yitip gitmişti. bu dünyada yaşadıkça. Şikâyet etmezsin. Otuzlu yılların başlarından itibaren hep böyle olmuştu: Bir yukan. Tanabay hemşehrileriyle birlikte kamyona bindi Aleksadrovka yokuşunu. bedende can taşıdıkça. O gözlüklü konuşmacı. çalışacaklardı. Tende beden. yani Bölge Yürütme Kurulu sekreteri.. Ne var ki. umudunu yitirmemişti. Öyle ince ve hafifti ki. kendilerini bir anda yine aşağıda buluyorlardı. Kolhoz diye diye. kimileri de köylerine gittiler. Güz mevsimindeydiler. Şimdi ise başka düşünüyordu: Sıkıntılar bitmiyor ve amaç da ulaşılacak gibi görünmüyordu artık. bir aşağı gidiyorlardı. savaştan sonra hayat kendiliğinden düzgün bir akışa yönelmezdi. yalmz kendi yapacağın işler için söz ver. Kendisi dişe dokunur bir şey söylememişti ama başkalarısın söylediklerini dinlemişti hiç olmazsa. Nasıl olacaktı bu iş? Yağmur. Yün mü dedin? Yün dediğin dallardan toplanmıyordu. arkadan omuz vereceksin. 'size şeker alırım' diye umutlandırmışü onları. meyvasını da alıyorsan. Tepedeki hedefe tam ulaşacaklarını sandıkları zaman. kuzuların sağ kalması gerekiyordu. Sekreter doğru söylemişti: Tanabay'ın da düşündüğü gibi. Tanabay kamyonun içinde kuytu bir köşeye oturup yakasını kaldırdı ve kendi düşüncelerine daldı. Bu derdi başına saran Çora idi. kendimiz yapacağız" demişti. nasıl alacaksın kilolarca yünü? Kumdan altın çıkarmaktan daha beter bir iş bu. Hava ka-raYmış. hayat arabasının tekerleği omuzunu bıçak gibi yaralıyor. Başka türlü olmuyordu. Ne söz ya! Her koyunun en az bir kuzu doğurması. Toplantıdaki konuşmasında ise daha büyük sözler vermişti: "Yüz koyundan yüz on kuzu. derken omuzu nasır tutuyor. İşte. yolumuzu kendimiz açacak.. her omuz vuruşta. Bu arada birçok yanlışlıklar.
Toplantıdan sonra Çora ile tek kelime konuşmadan kamyona binmiş. Bu konuda tecrübeliydi. ne yazılmışsa onu okuyacaksın. Çünkü o Çora'nın bildiklerini bilmiyor. sağ kalırsak. Başka tutkularının hepsi yok olmuştu. Rüzgâr şiddetleniyordu. O 74 . Böyle bir adam değildi o! Çora değişmişti. Kalbi sıkıştırıyordu yine. Şimdi Gülsan'nın tek tutkusu koşmaktı. "Pekâlâ dostum.. fırsat bulursam. yorga ata binerek döndü. ama o gün kendisini ilk kez görmüştü. hava iyice soğumuştu ve eve de daha çok vardı. bunları anlamıyor.com.. Yine de. kimlerin önünde nasıl konuşacağını bilmen gerek. Rüzgâra karşı at sürmek Çora'ya iyi geldi. Başkaları nasıl konuşursa sen de öyje konuşacaksın. Şimdi o sözlerinden utanç duyuyordu.biydi. onların havasına uyacak.www. ne söyleyeceğini. O. Eski tutku ve özelliklerinden kala kala bu taypalma yürüyüşü kalmıştı. Sırtındaki biniciden ve yürüdüğü yoldan başka bir şey düşünmesin diye. Atın dizginlerini serbest bıraktı. kurulmuş bir oyuncak araba gibi fırlamış. hızını kesmeden koşuyordu.enginel elveda gülsarı sözleri geveledi. Neden böyle çekimserdi? Neden bu kadarla yetinmişti? Hastalığı mı onu bu hale getirdi? Yoksa. Çora'ya yakışan bu değildi. Oysa Çora pek beğenmişti.cizgiliforum. başın derde girmez. Bütün meseleleri kestirmeden bir çırpıda halletmek istiyorsun! Oysa zaman çok değişti. onları yakalayacaktı sanki." diye düşündü Elveda Gülsan/121 Tanabay.. Karanlık yolda. Oysa Tanabay onun öğütlerini istemeye istemeye kabul etmişti. Bir belânın sinsi sinsi geldiğini seziyor gi-. Başka yoldaşları beklemeden tek başına gitti. Ah Tanabay! Tanabay! Hayat sana hiçbir şey öğretmemiş. Tanabay'a bir kötülük edilmesini. insanlar onu başka her tutkudan mahrum bırakmışlardı. Belki de. çok düzenli ve hızlı bir koşu tutturdu. Ya ev nasıldı? Evde onu neler bekliyordu?. parti örgütçüsü Çora'nın içi pek rahat değildi. Evvelce o adam hakkında çok şey duymuş. Sonra da gocuğuna sıkıca sarındı. taypalma bir yorga olduğunu gösterdi. anlamak da istemiyordu. ona bir şeyler olmuştu. Ama hiçbir zaman ulaşamıyordu onlara. yukarıdakilere kendini beğendiremediği için olsa gerek. burada nelerin söylenip nelerin söylenmemesi gerektiğini çok iyi öğrenmişti. kolhozun başkanlığından ayrıldığı için mi böyleydi? Tana-bay'ı sıkı sıkı uyarmasının sebebi neydi? Yoo. Yüreğinde-ki ağrı dindi. O da işleri oluruna bırakmayı. herkese ayak uydurmayı öğrenmişti galiba. Artık nerede. Çora. onun kötü durumlara düşmesini istemezdi. pek saf kalmışsın. Gençliğinde nasılsan şimdi de öylesin. Hele bölge yönetim kurulu sekreterinin sözlerini çok beğenmişti. okşayıcı konuşacaksın. Yumuşak. Günboyu bağlı duran at. O zaman her şey iyi gider. Toplantıdan memnun ayrılmıştı. bir 122/ElvedaGülsarı köşede suratını asıp oturmuştu. bir gün bütün bunları yüzüne çarpacağım. pekâlâ. sonra indi kürsüden. Böyle hızlı koşarak insanların ondan aldıkları şeylere yetişecek.. kolhoza ömür boyu emek verdiği halde. Çora bu tür toplantılardaki konuşmalann asıl amacını. O da bir an önce evine ulaşmak isti-yirdu.
com. bir yanda kaygı. Yıllar yılları çağrıştırıyor ve tıpkı taypalma yorganın düzenli adımlan gibi birbirine ekleniyordu. o kadının karşısına çıkıverir-di.www. dağlara ve gökyüzüne bakarken. bir silkinir.. gelir gelmez giden o baharda neler olmuştu?" 15 Ekim ayı geldiği zaman dağlar sonbaharın altın sarısı rengine bürünmüştü.. Seni kendi haline bıraksam. ama her şey elle çizilmiş gibi belirgin. Kar. Gülsan'ya binip geceleri evine gittiği Bibican'ı hatırladı. ansızın dağla-nn doruklarına düşen kar gibi.. ama kimbilir. dağlara kar yağdığını görünce belki beni düşünmüştür. tertemiz. İnsan ömrünün yansı böyle hayallerle. evrenin sonsuzluğu ve onun sırları vardı. insanın kaderi de öyle. Tanabay oturduğu yerden sık sık kalkıyor. Belki bu ormanlar. mutluluktan uçarak. Uzayıp giden o maviliklerin derinliklerinde. bitik bir at. İşte öyle. Bir daha kalktı ve gidip Gülsan'nın başucunda oturdu. birden doğrulup koşmak ister.mutluluk ve acıyı beraber getiriyordu: Bir yanda kıvanç.. ölümle pençeleşen atın üzerindeki gocuğu ile onu ıkı sıkı sarıyordu. insanların hepsinin birden talihli. akı ak. duygulandı.. "Artık Bibicanbeni beklemiyordur. Karla kaplı dorukların yukarısında sınırsız bir mavilik uzanıyordu gökyüzüne doğru. her şeyi berbat edersin. Ertesi sabah Tanabay çadır evinden çıkıp etrafa bakınca gözlerine inanamadı: Doruklan karla kaplanmış dağlar daha da yaklaşmış gibiydiler. yüreğinde bir acı duydu. Hayatının bütün olayları gözünün önünden gelip geçiyor.. ona binip türküler söyleyerek.. yamaçlar gölgeli. Tanabay. Hava soğudu ve her yeri sis kapladı. sevinçten. Çay kıyısında alev alev bir ateş yanıyordu... düşlerle geçiyordu işte. o güz sonunda. Bunu biliyorum. Ayın başlarında iki gün yağmurlu geçti. coşkular içinde. ama gönlü yaşlanmak istemez. "Bu nasıl disiplin. Sonra da bunun cevabını. Karşısında uludağlar vardı: Bir yanı pırıl pırıl. "Siz kendi örgütünüzün üyesini nasıl yetiştiriyorsunuz!" derlerdi bize. bunun hesabını vermek bize düşerdi. Aydınlık ve gölge nasıl yanyana ise. baştan ayağa ürperdi. mutlu olamayacağını düşündü. pırıl pınl ve görkemli. ters bir şey söyler. Herkesin kaderi ayrıydı. Hayat dediğin böyleydi işte. Doruklar bembeyaz." İnsan yaşlanır. Çoban olup koyun sürüsünün başına geçtiği o yılda. bu nasıl başıboşluk!" derlerdi. ne de güzel yaraşıyordu görkemli" dağlara! Tanrı onlan sanki o gece yaratmıştı. Ah şimdi yorga yanında olsa. bu güzel hayaller yüzünden hayat bu kadar tatlıydı. Ah Tanabay! Tanabay! 14 "Karanlık bir gece ve yolun ortasında kalmış iki can: Yaşlı bir adam ve yaşlı. Ama bu bir hayaldi artık. gelip geçiyordu..cizgiliforum. 75 . o pırıl pırıl aydınlık ve tertemiz hava karşısında. Ama bu durum pek Elveda Gülsan/123 uzun sürmedi. Bir gün içinde sis dağıldı ve güneş açıldı. Tanabay. düzelir. karası kara. aydınlık bir yanı gölgeli.enginel elveda gülsarı zaman her şey yerine oturur.. arada sırada.
süt. canını sıkıyordu. yardımcı istemiş. Ancak. demiryollarında. akla yatkın olduğunu kabul ediyor. Şimdi kolhozun bütün Elveda Gülsan/125 koyun üretme birimlerinden sorumlu İbrahim'e defalarca başvurmuş.com. Gebe koyunların çoğu daha önce bir-iki kez doğurmuşlardı. Varsın yılkıcılığın eski önemini yitirdiğini söylesinlerdi. Ben de '\he yapacağımı şaşırdım. Başıma bela aldım. ayrı iş idi. kara toprağın yeşil nimetini otluyorlardı. Ona göre atların yerini hiçbir şey tutamazdı. anlarsınız. Ya ben ne yapayım? Kolhozdaki bütün hayvanlardan beni sorumlu tutuyorlar. size yardımcıyı nerden bulayım? diyordu İb. yılkının nah dama atılmış görünüyordu. Bazen kızını sırtına alarak koyun gütmeye de giderdi. Koyunlara bakmak atlara bakmaktan elbette daha kolaydı. ama olayı böyle takur-tukur bir hesapla değerlendirmek onun onuruna dokunuyor.cizgiliforum. Komşu çobanlar da sürülerini otlağa salıyorlardı. ama Tanabay çobanlığa alışamamıştı daha. . Sürüler. et. keski bu görevi başkasına verseydiler! Sizin arka çıktığınız komsomol çobanı Bektay gibileriyle iş yapmak mı. sinema filmi 76 . güz dağlarının sararmış otlaklarında. Caydar sürünün gece bekçisi olarak maaşa bağlanmıştı. sürü oradan uzaklaştı. Şimdi. beş yüz ayrı dert. Bugüne kadar her şey yolundaydı çok şükür. Oysa koyunları bırakıp gidemezsin. ben koyunları çıkarıyorum. okumayanlar ise koyun sözünü duymak bile istemiyorlar.Caydar. çobanların gerçek sınavı olacak. Akşam olunca eline çifteyi alıp gece yansına kadar ağılın çevresinde dolanırdı.enginel elveda gülsarı Tanabay atını eyerledi. Hepsi şehre gidiyor.www. onların sabrını ölçecek kuzulama mevsimine daha epeyce vakit vardı.sözde büyük bir üzüntü içinde. Motorlu araç çıkınca. insan yılkıyı yarım gün bırakır. Ağılın kapısı açılınca. Kuzulamadan sonra hayvanlar da. ama kolhoz yardımcı vermemişti. Siz yalmz bir sürüye bakıyor ve T>öyle yakmıyorsunuz. Üyirin başında iyi bir aygır varsa. Gençler okuyor. deri alınıyordu koyunlardan. ağılın kapısını açtı ve çadır evdeki karısına seslendi: 124/ElvedaGülsan . "Siz akıllı bir adamsı¦ nız. Tanabay bunların doğru. anlaşmak mı. ak-boz adacıklar gibi görünüyorlardı. işler de bir kat artacaktı. Koyun üretme işi daha kazançlıydı: Yün. Bu gidişle beni mahkemeye verecekler. yamacın orasında burasında ve dağ eteklerinde bir ırmak gibi kıvnla kıvrıla ve dalgalanarak akıyor. hatta daha uzak yerlere gidip çalışıyorlar. günboyu başlarında bulunacaksın. Sürüde çobanın bir de yardımcısı olması gerekirdi. Bu da Tanabay için durup dinlenmeden çalışmak demekti. başka işlerle meşgul olabilir ya da bir yere gidebilirdi.Taneke. Allah korusun! Ona radyo almalı. Tana-bay'ın beş yüz baş koyundan oluşan iyi bir sürüsü vardı. Ama beş yüz koyun. onları otlağa bırakıp hemen dönerim. ama İbrahim her seferinde bir. Sonra Tanabay devralırdı nöbeti. bahane ile onu başından savmıştı.
. Parıl parıldı. Sonraları yollan ayrıldı. Bektay'ın söylediklerini de dinlemezdi. O akşam Tanabay koyunları otlaktan sürüp getirdi ve hiçbirine zarar gelmeden açık koraya soktu. Koyunlar tedirgin oluyor. Kasım ayında kış birden bastırdı. ona çıkışırdı: . haftada bir dağa gidecek çerçi bulmalıymışım. Tanabay nöbete çıktı. içten içe ona saygı duyardı. Pek geçimsiz.www. Çekik kara gözlerinde her zaman bir öfke. yüzüme bakıp öyle öfkelenme.Olsun olmasın. Ekim ayı yağışsız geçmişti. gazete bulup vermeliymişim.. Kış erken bastırdı. diyorum Taneke. Sinema.. Onunla bir görüşüp biraz öğüt verseniz. Bütün bunları istiyor benden.cizgiliforum. gazete istemek şöyle dursun. Kar yağıyor. onun yanlış yolda olduğunu görmek onu üzerdi. Yeni keçe çadır. ölesiye bi126/Elveda Gülsarı tesiye çalışünız. başlanın o yana bu 77 . boylu-boslu. senin gibi insanları hiç sevmiyorum ben. görürdüm şimdi senin ne durumda olduğunu.. benim gelişim bir ziyan mı? Zararı mı var sana? .Ee. ama dobra dobra konuştuğu için takdir eder. Bunlar olmazsa ben de başımı alıp giderim. Sen git bu vaktini evinde. O zamanlar biz canımızı dişimize takarak çalışmasaydık. ben dondum. gürleyerek bir anda ortaya çıkü. kükreyerek.Taneke. darılma ama boş yere nefes tüketiyorsun. hiçbir şeyi beğenmiyor. Sizler urra! urra! diye avaz avaz bağırdınız. yakışıklı bir delikanlı olan Bektay'la anlaşmak hiç de kolay değildi. nasıl konuştuğunu. insan gibi yaşamadınız. Bana akıl verenler hiç de az değil. insan gibi yaşamamıza engel olmak istiyorsunuz.com.. öksürüp aksınyor. kendi adını bile unuturdun. Sadece uşaklık ederdiniz. sen değil. Bunun için pişman da değiliz.. Kasabada karşılaştıkları zaman bile Tanabay Bektay'la konuşmaz. diyor. Ama gece yansı Caydar onu yatağından kaldırdı: . suratını asar. Üzerine yağan karın kendisine özgü kokusu yayıbyordu. Aslında İbrahim'in söyledikleri doğruydu. Karısının elleri buz gibiydi. Ölesiye-bitesiye çalışan bizdik. Ama.Sözüne dikkat et evlat. çoluk-çocuğunla geçir. Bir yandan da mert. Hava karanlık ama yer bembeElveda Gülsarı/127 yazdı. Tanabay sözde himayesine aldığı komsomoUarla görüşmek istiyor ama buna vakit bulamıyordu? Asim Bulatbekov pek becerikli olmasa da geçinilmesi kolay bir delikanlıydı. . • Ak buğranın sırtında.Kalk Tanabay. Sana sadece "köle" derlerdi.. yetiyor da artıyor bile. Tanabay'ı görür görmez. Tanabay Bektay'ı sevmezdi. açık sözlü bu delikanlıya yazık olduğunu düşünür. bir şiddet okurdunuz. tedbirsiz yakaladığı çobanların iki ayağını bir pabuca soktu. Hazırlıksız. Sizler için çalıştık biz. Tanabay dişlerini sıkarak cevap verirdi: . Kar lapa lapa yağıyordu. şimdi de bize nefes aldırmak istemiyor. üzerlerine düşen karı silkeleyerek. Buz gibi soğuyan tüfeği de ıpıslak olmuştu.enginel elveda gülsarı getirtmeli.
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı yana sallıyorlardı. Kar dinecek gibi değildi. "Hele durun bakalım, başımıza bundan beteri de gelecek" diye düşündü Tanabay gocuğuna daha sıkı sarılarak. "Ay kış baba, erken geldin, çok erken geldin. İyiye mi, kötüye mi işaret bu? Belki de güz sonuna doğru biraz yumuşarsın... Yumuşarsın değil mi kış baba? Kuzulama mevsiminde çekip gitsen iyi olur. Senden bütün dileğimiz bu. Şimdi ne istersen yap, o zamana kadar vaktin var kış-baba..." Kış baba cevap vermiyordu. Sabahleyin herkesi erkenden ayağa kaldırıp telaşlandırmak, şaşkına çevirmek için, gece boyu yağarak her yanı örtmeye, kar tepeleri oluşturmaya devam ediyordu. Dağlar gecenin karanlığında, kıpırdamadan duran hayaletler gibiydiler. Dağların umurunda değildi kış. Didinip helak olacak, ordan oraya koşacak olanlar çobanlardı. Dağlar her zamanki gibi dimdik, hareketsiz ve sessiz idiler. Unutamayacaklan o kış işte böyle başladı. Erken gelen bu kışın insanların başına daha neler açacağını kimse bilmiyordu henüz. İlk kar gece boyu dinmeden yağarak her yeri kapladı. Birkaç gün sonra yine yağdı, sonra yine... ta çobanları güz otlaklarından kaçınncaya kadar. Koyunlar artık dereboyla-rında, karın az olduğu yerlerde yayılmaya başladılar. Sıra, çobanların yüzyıllar boyu edindikleri tecrübelerine, hünerlerine başvurmaya gelmişti: Bilmeyen birinin 'burada kardan başka bir şey yok' diye çekip gittiği yerde, çobanlar koyunlara ot bulmak zorundaydılar. Bunu yapamayanlara çoban mı denirdi?.. Ara sıra kolhozun yöneticilerinden biri çıkagelir, çevreye ve duruma göz atar, bir yığın soru sorar, büyük vaadlerde bulunur, sonra alelacele döner, sıcak evinin başköşesine kurulurdu. Çoban yine amansız kışla başbaşa kalıverirdi. 128/ElvedaGülsan Elveda Gülsan/129 Tanabay, kolhoz merkezine inip durumu anlatmak için fırsat kolluyordu: Kuzulama zamanı için neler düşündüklerini, ne gibi tedbirler alındığını öğrenmek istiyor, bunun için çırpınıyordu. Ama boşunaydı bu çırpınışı. Başını kaşıyacak zamanı yoktu. Bir defa Caydar yatılı okulda okuyan çocuklarını görmek için gitti, ama hiç gecikmeden dönüp geldi. Dağdaki durumları çok güçtü. Tanabay küçük kızlarını evde bırakıp bir yere gidemezdi. Küçük kızını atın üzerinde kucağına oturtuyor, kürkünün uçlanyla sanp sarmalıyordu. O üşümüyordu ve halinden memnundu. Büyük kız ise babasının arkasında oturuyor ve üşüyordu. Tanabay Caydar'ın yokluğunda işte bu halde gidiyordu. Caydar yokken ocaktaki ateş bile alevsiz, korsuz, bir yetim gibi kalıyordu. Ertesi gün anaları dönüp gelince nasıl sevindiler, nasıl! İkisi iki taraftan analarının boynuna sarılmış, bırakmıyorlardı. Zor ayrıldılar annelerinin boynundan. Babalan baba idi, ama analarının yerini tutamazdı.. Vakit böyle geçip gidiyordu. Kışın ne yapacağı, nasıl geçeceği belli değildi daha. Bir bakıyorsunuz bıçak gibi bir ayaz oluyor, bir de bakıyorsunuz ytımuşayıveriyordu. İki kez kar fırtınası oldu, ardından fırtına dindi ve hava ısındı, karlar eridi. Bu ani
78
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı değişiklikler Tanabay'ı endişelendiriyordu: Kuzulama döneminde havalar ısınırsa iyi, ama ya ısınmazsa! Hali nice olurdu? Gebe koyunların karnı şişmeye başlamıştı. Kuzusu iri ya da ikiz doğuracak koyunların karınları iyice şişmişti. Çok zayıflamış, omurgaları iyice dışa vurmaya başlamıştı. Bunda da şaşılacak bir şey yoktu. Ağıza alınacak otlar kar altında kalmıştı ve hayvanların karnındaki kuzular da analarının kanıyla büyüyordu. Çobanlar bu durumdaki koyunlara yem yedirmek zorundaydılar. Sürülerin bulunduğu dağlara yem götürmeliydiler ama kolhozun anban yılan yalamış gibi tamtakırdı. Ağır işlerde çalıştırılan atlara verilecek birer avuç yulaftan ve tohumluk tahıldan başka bir şey yoktu. Tanabay her sabah erkenden sürüyü koradan çıkarırken, gebe koyunların karnını tutup bakıyor, memelerini elliyordu. Eğer her şey uz giderse, kuzularla ilgili olarak verdiği sözü yerine getirebileceğini hesaplıyordu ama yün konusunda verdiği sözü yerine getirmesi mümkün olamayacaktı. Kışın tüyleri az uzuyordu. Uzaması şöyle dursun bazı koiunlar tüy dökmeye başlamıştı bile. Açlıktı.koyunların yeterince beslenememesiydi bunların sebebi. Yem verebilse, ot verebilse yün'de alabilirdi. Tanabay üzülüyor, elinden bir şey gelmediği için kendi kendisine kızıyordu: Ne diye dinlemişti Çora'yı! Ne diye vermişti o sözleri! Büyük büyük sözler eder, vaadde bulunursun ha! Böylesine salak adamın biriyim ben! Partiye söz verirsin, millete söz verirsin ha! Hiç olmazsa böyle büyük sözler vermeseydi ya! Partiyi, vatanı bu işe karıştırmanın ne gereği vardı? Sıradan bir eski kolhoz işçisi değil miydi?.. Yoo, bunları söylemeliymişim! Yerli yersiz söylenecek sözler miydi bunlar! Neden herkes böyle yapıyor, birilerine yaranmak için yapamayacağa şeyleri vaadediyor?.. Suç kendisinindi. Ne yaptıysa kendisine yapmıştı.Dü-şünmeden konuşmuştu.Onlann söyle dediklerini söylemiş, onların istediklerini yapmıştı. Ama, onların umurunda mı? Söz veren onlar olmadığına göre kolayca kurtarırlardı kendilerini. Yalnız, Çora için üzülüyordu Tanabay. Çünkü o da iyi durumda değildi. Bir gün iyi olsa, iki gün hasta oluyordu. Ömrünü başkalarına dert anlatmakla, onları inandırmaya çalışmakla geçirmişti. Ama neye yaramıştı bütün bunlar? Artık o da ihtiyatlı davranıyor, söyleyeceği sözleri düşünüp taşınıp söylüyordu. Sonunda hasta oldu işte. Hasta olduğuna göre emekli olsaydı ya... Kış hükmünü sürüyor, çobanlan bir ümitlendirip bir ümitsizliğe düşürüyordu. Tanabay'ın sürüsünden iki koyun 130/ElvedaGülsan açlıktan öldü. Kendisinin yardım sözü verdiği genç çoban- | lann sürülerinden de birkaç koyun ölüp giti. Bir sürüde ölen koyunların bulunması elbette olağandı. Bir kış içinde on ka- J dar koyun yitirmek pek önemli bir zarar sayılmazdı. Asıl sıkıntı, asıl kırım, ilerde, baharın başlangıcında olacaktı. Sonra havalar birden ısındı. Koyunların memeleri de süüe dolup şişmeye başladı. Ama pek zayıftılar-, bir deri bir kemik kalmışlardı.Yine de memeleri, her gün, her saat, biraz daha pembeleşerek şişiyordu. Böylesine zayıf oldukları halde,
79
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı karmlarındaki yavrularını ve süt dolu memelerini nasıl taşıyordu bu zavallılar? Başka bir sürüden birkaç koyunun kuzuladığı haberini duydular. Demek çiftleştirme döneminde zamanlama hatası yapılmıştı ve bu da bunun ilk belirtisiydi. Bir-iki hafta sonra, ağaçtan elma düşer gibi, kuzularda dökülüvereceklerdi. Şimdi hazırlıklı olmalı, acele tedbir almalıydılar. Çobanın en zorlu günleri olacaktı o günler. Zavallı çoban, koyunların sağ-salim doğum yapmaları için hepsiyle tek tek uğraşır, çobanlık yaptığına bin pişman olurdu. Aynı anda hangisine yetişecek, hangisine bakacaktı? Ama kuzular esenliğe kavuşunca, hele büyüyüp kuyruklarını sallaya sallaya koşmaya başlâVınca, çobanın keyfine diyecek olmazdı. Zor olsun, zâr olsundu da,tek o günleri görsündü. O zaman utancından el âlemin yüzüne bakamaz duruma düşmezdi. Kuzulama zamamnda kolhozdan yardımcı kadınlar geldi. Bunların çoğu yaşlı ya da çocuksuz kadınlardı. Köyde bu durumda olan kadınlar güçlükle razı edilmiş, onlar da nazlana nazlana gelmişlerdi.Tanabay'ın sürüsüne iki yardımcı verildi. Bunlar yatak yorganlarını, bez çadırlarım ve kullanacakları eşyayı da kendileri getirmişlerdi.Yardımcı-lar gelince işler biraz yoluna girmeye başladı. Aslında bir Elveda Gülsan/131 sürü için en az yedi yardımcı gerekirdi. İbrahim, sürü kuzulama yerine geçer geçmez bu kadar yardımcıyı göndereceğine yemin etmiş, kesin söz vermiş, şimdilik iki yardımcıyla idare etmesini istemişti. Sürüler, dağ eteğindeki kuzulama merkezine inmeye başladılar.Tanabay sürüyü kuzulama merkezine götürür-ken.kadınlann eşyalarını taşımaya ve yeni konak yerine ça-dıdannın kurulmasına yardım etmesini Asim Bulatkov'dan riö(a etti. Onların kafilesini sabah erkenden yolcu ettikten sonra, kendisi sürüyü toplayıp arkalarından gitmeye başladı. Koyunlar hem yüklü, hem zayıf oldukları için onlan yormak istemiyor, ağır ağır gidiyordu. Kuzulama yeri Beş Ağaç Vadisi idi. Acemi çobanlara bu yolu göstermek için daha iki kez vadiden dağa gidip gelecekti. Koyunlar pek ağır ilerliyordu ve Tanabay da onlan zorlamıyordu. Fakat bu ağır gidişe köpeğin cam sıkılmış olacak ki sürüden ayrılmaya başladı. Oraya buraya gidiyor, sonra dönüp geliyordu. Güneş batmak üzereydi ama hava hâlâ ılıktı. Sürü dağın eteğine indikçe ısı da artıyordu. Vadinin güneş gören yamaçlarında yeşil otlar çıkmaya başlamıştı. Yolda koyunların biri kuzuladı. Bu kadar erken doğmaması gerekirdi diye düşünen Tanabay, yeni doğmuş kuzunun kulağım, burnunu temizledi. İlk kuzuların en az bir hafta sonra doğması gerekirdi ama işte ilk kuzu doğmuştu bile. Bu da nesi! Al sana beklenmedik bir olay! diyordu Tanabay. Ya yolda ardı ardına kuzulamaya başlarlarsa? diye endişelenen Tanabay öteki koyunları yokladı. Ondan başkaları doğuracak gibi görünmüyorlardı. Tanabay biraz rahatladı. Küçük kızları bu ük kuzuyu görünce pek sevineceklerdi. İlk kuzu her zaman en sevimlisi olurdu. Bu kuzu da gerçekten pek sevimliydi. Kapkara kirpikli,
80
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı kara tırnaklı.bembe-yaz bir kuzucuk. Sürüde kaba tüylü birkaç koyun vardı, ku132/ElvedaGülsan zulayan koyun da bunlardan biriydi. İnce tüylü koyun-lar.tüysüz denecek kadar pek ince kürklü kuzular doğururlardı. Oysa kaba yünlü koyunların kuzuları bunun gibi tüylü ve sağlıklı olurdu. - Hoşgeldin kuzucuk, demek acelen vardı, gel gör öyleyse aydınlık dünyayı! dedi Tanabay. Doğuşun kutlu olsun dölbaşı! Senin gibi birçok kuzumuz olsun, o kadar çok olsun ki toprak görünmesin. Melemeler kulağımızı doldursun ve hepsi yaşasın... Tanabay kuzuyu başının üzerinde dolandırdı: "Ey koruyucu Çoban Ata, koyunların koruyucu ruhu! İşte sürünün ilk kuzusu! Onu kolla, bütün kuzuları kolla! Biz çobanları da kolla!..." Onları çepeçevre dağlar sarıyordu ve dağlar kımıldamadan, suskun, öylece duruyorlardı. Tanabay kuzuyu koynuna alıp kürklü paltosunun içine yerleştirdi. Koyunları sürmeye başladı. Ana koyun onun peşinden ayrılmıyor, acı acı meliyordu. Tanabay eğildi, koyuna yavrusunu gösterdi: "Gel bak, dedi kuzucuğun sapasağlam, kaybolmuş değil, korkma!" Kuzu Tanabay'ın kucağında ve kürkünün arasında kurumuş, ısınmıştı. Akşama doğru sürüyü kuzulama korasına getirmişti. Konak yerinde büyük keçe çadır kurulmuş, duman tütüyordu. Yardımcı kadınların palatkalan da dikilmişti. İşler yolunda görünüyordu. Yalnız Asim yoktu görünürlerde. O da yarın sürüsünü getirmek zorundaydı. Onun için deveyi alıp geri gitmiş olmalıydı.Görünüşe göre bir terslik yoktu. Ama biraz sonra Tanabay, gördükleri karşısında, kızgın çölde başını güneş çarpmış gibi, beyninden vuruldu. Her şeyin kolhoz yöneticilerinin söylediği gibi olmayacağını biliyordu ama yine de bu kadar kötü bir durumla karşılaşacağını beklemiyordu, sözde kapalı kuzulama korasımn saz damı çökmüş, duvarı yıkılmış, delik deşik olmuş, kapısı penElvedaGülsan/133 ceresi çürümüş, çatının tartmaları, kirişleri iyice bel vermiş. Rüzgâr her yerden girip çıkıyor ve içerisi sanki bir kar deposu! Dışarıdaki karlar eridiği halde içeride öbek öbek kar var.. Böyle bir durumla karşılaşacağını aklına bile getiremezdi. Eski, açık koranın duvarları da yıkılmıştı. Tanabay neye uğradığım şaşırmış, aklı başından gitmişti.Kızlannın ilk doğan kuzuyu görüp sevinç çığlığı atışlarım bile gözü görmedi. Kuzuyu alelacele onların ellerine tutuşturup kuzula-mi korasına ve çevreye bakmaya gitti. Nereye gitse, neye baksa, yıkılmışlık, bakımsızlık görüyordu.Besbelli savaş yıllarından beri buraya hiç el sürülmemiş, hiç onarım yapılmamıştı. Her yıl kuzulama mevsiminde çobanlar ellerinden geleni yaparak o dönemi atlatmış, sonra da kapalı kuzulama korasım yağmurun, rüzgârın, insafına bırakarak çekip gitmişlerdi. Koranın sözde çatısında yana düşmüş, çürümüş bir balya ot, şuraya buraya savrulmuş saman yığınları da vardı. Her nasılsa iki yarım çuval arpa unu ile bir sandık tuz da vardı bir köşede.Koyunlara verilecek yem, kuzuların altına serilecek
81
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı saman ve kuru otlar bunlardan ibaretti.Yine o köşede cam kırılmış birkaç fener, paslı bir gaz tenekesi,iki kürek ve kırık bir tırmık görünüyordu. O anda Tanabay'ın aklından, hepsinin üzerine gazyağı döküp ateşe vermek, yakıp kül etmek, sonra da elini kolunu sallaya sallaya çekip gitmek geçiyordu. Tanabay, geçen yıldan kalan ve kaskatı olan gübre ve kar yığınlarına takılıyor, tökezleniyor, ne diyeceğini, ne yapacağını bilemiyordu. Durmadan aym şeyi tekrarlıyordu kendi kendine: "Aman Tanrım, bunu nasıl yaparlar! Nasıl yaparlar! Nasıl yaparlar!..." Sonra koradan fırlayıp çıktı, atını eyerlemeye başladı, elleri titriyordu atı eyerlerken. Hemen kolhoza gidecek, gece yarısında herkesi ayağa kaldıracak, onlara günlerini gösterecekti! O İbrahim denen adamın, o başkan olacak Alda134/ElvedaGülsan noviç'in ve Çora'nın yakalanna yapışacak, canlarına okuyacaktı! Hiç acımayacaktı. Madem ki Tanabay'a böyle bir itlik etmişlerdi, onlar da kendisinden başka türlüsünü bekleme-sinlerdi! Bu kadarı da olmazdı. Canına tak! etmişti artık! Caydar dizginlere yapıştı: - Dur! Nereye gidiyorsun! dedi. Sakın gitme, in aşağı! Hadi beni dinle de in aşağı! Tanabay'ı durdurmak ne mümkün! - Bırak! Bırak dizgini! diye bağırıyor, atı kırbaçlayarak karısının üzerine doğru sürüyordu. "Bırak beni, geberteceğim onları! Geberteceğim!" - Hayır olmaz! ille de birini öldürmek istiyorsan beni öldür! İki yardımcı kadın onların yanına koşup geldi. Kız da gelip ağlamaya başladılar. - Baba! Baba, gitme! diyorlardı. Tanabay'ın hiddeti biraz geçti, ama yine de gitmek istiyordu. - Tutma beni! Görmüyor musun doğuracak koyunlar? Görmüyor musun burasının nasıl bir yer olduğunu? Yarın onları nereye sokacağız, hani kuzu barınağı? Nerde yem? Hepsi ölüp gidecek, sonra cevabını kim verecek! Bırakın da gideyim! - Dur da dinle biraz! Diyelim ki gittin, hepsini ayağa kaldırıp bağırdın, çağırdıaNeyi halletmiş olacaksın? Bugü-. ne kadar bir şey yapmamışlarsa, çaresini bulamadıkları içindir, güçleri, imkânları olsaydı, kolhoz yeni bir kora yaptırmaz mıydı? -Hiç olmazsa damı onarmahydılar. Hani bunun kapısı, hani pencereler? Kora değil, bir yıkıntı bu- içi kar dolu. On yıldan beri el sürmemişler! O çürümüş otlar neye yarar, hangisine yeter? Kuzuların altına ne sereceğiz? Sen, kuzular da, koyunlar da kırılıp gitsin mi istiyorsun? Hadi bırak beni! • Elveda Gülsan/135 - Yeter Tanabay, yeter! Kendini herkesten üstün mü sanıyorsun? Herkese ne olursa bize de o olacak, biz de herkes gibi idare edeceğiz. Madem ki durum böyle, hiç vakit yitirmeden yapmamız gereken işleri düşün sen! Bırak onları! İşin sorumlusu biziz, işleri de bizim yapmamız gerekir. Yolda gelirken yar dibinde sık çalılar gördüm. Çok dikenli ama yine de damı onlarla örtebiliriz, üstüne de gübre atanz, bastırırız. Kuzuların altına sermek için de
82
Koranın yıkılmış taş duvannı onarmaya başladı. Uzun süren bir hastalıktan sonra yeni ayağa kalkmış gibi. sürükleye sürükleye getirebildiler. başı düşüyordu. 83 . "Acaba doğuran koyun var mı?" diye büyük kızını ikide bir sürünün yanına yolluyordu. Ama o zaman bütün bölüm. Sonra yıkanması için kocasının ellerine su döktü. 16 Ertesi gün Tanabay. Öyle çok yapılacak iş vardı! Ama hiç olmazsa o gece koyunlan kapatacak bir yer gerekiyordu. keyifli keyifli çaylarını içiyor ve sohbet ediyorlardı. genç çobanların sürülerini kuzulama yerine getirmelerine yardım etti. Öyle bir hiddete kapıldığı için şimdi kendisinden utanıyor. Yardımcı kadınlar da Caydar'dan yana olarak gitmemesi için Tanabay'ı zorlamaya başladılar.com.Hadi siz eve gidin! diye onlan çadıra gönderdi. Sonra da bir hafta durup dinlenmeden korayı onarmak için çalıştı. Tanabay kadınlara acıyordu ama.Hayatı boyunca bu kadar çok çalışıp yorulduğunu hatırlamıyordu. Ah bu kadınlar! Allah canlarını almasın! Sanki çay içmek için gelmiş konuklar gibi. Oysa şimdi yalnız kendisi.enginel elveda gülsarı kurumuş otlan biçe-rk. Hava bozuverirse! diye ikide bir başını kaldırıp bulutlara bakıyordu. geçtikleri yeri tırnak gibi çizerek o dikenli çalıları kan ter içinde koraya kadar getirebildiler. Caydar tezek ateşinden çaydanlığı aldı. Kadınlar da yardıma geldi. asker kaputu lime lime oldu. başka çare yoktu. Belki ancak savaşta gece gündüz demeden siper kazdıkları günlerde bu kadar yorulmuştu. Çayını içtikten sonra dışarı çık-tı.. Kar bir başlarsa bütün bu çabalar boşa gidecekti. belle çıkardıkları o çalıları bir demet haline getiriyorlardı ama çok dikenli oldukları için ne ata yükleyebili-yor ne de sırtlarına alabiliyorlardı.Kızlar bile taş taşımaya başladılar. küfürler savuruyordu. Başka ne yapabiliriz zaten. Babalan: .Temiz bir yaygı serdi. ama bu yere adını veren beş ağaçtan bir kütük bile kalmamıştı. Tanabay istemeye istemeye indi atından. Evde kimse ağzını açıp bir laf söylemeye cesaret edemiyordu. İki büklüm olarak. Tana-bay'ın hiç sesi çıkmıyordu. Tanabay'ın nerede boynunu kırıp kaldığını bir Allah bilirdi. Kazmayla.Şekerlemeler çıkardı. tereyağlı çayı içmeye başladılar. Tanabay "Atasına lanet bu yerin!" diye kargışlar okuyor. bütün alay. Yardımcı kadınları çağırdı ve hep beraber sofraya oturdular. Tu! diye yere tükürdü ve keçe çadıra girip oturdu. bütün ordu çalışıyordu. Ço136/ElvedaGülsan ra'nın hakkı vardı doğrusu: Caydar olmasa. çayı koyu koyu demledi. Hepsinden zoru korayı temizlemek ve o çok dikenli yabangüllerini kesmek oldu.www. O çalıların arasında Tanabay'ın çizmeleri parçalandı. Orası Beş Ağaç Vadisi idi. Kaybedecek bir dakikaları da yoktu.Hava bozmazsa bütün bunları yaparız. İkinci yardımcı koyunları güdüyordu. karısı ve yardımcı kadınlardan biri vardı.. bir de kendisi. ne yapsın.cizgiliforum.. kimsenin yüzüne bakmadan duvarı örüyordu. Koraya kadar çeke çeke. Küçük parçalar halinde sapsarı tereyağı da koydu sofraya.
anasının da ayaklannı yere vurarak ona cevap verdiğini gördü. gece boyu. zaman durmuyor. koradan çıkardığı sepeti dışarı taşırken.. Durmadan dudaklarını ısınyordu. biraz ötede. Sonra bir gece. Hava soğuk olduğu için analarını da oraya getirdi. akıp gidiyordu.Caydar kuzuyu kucaklayıp eteğine sardı. .Duydun mu? diye seslendi karısına.cizgiliforum. is kokan fenerlerin cılız mı cılız ışığında. altın gibi saf ve parlak olur. Koyun tezeğinin sıcaklığı çok güzeldir. Ama buradaki gübre kar ve yağmur altında kalmış ve onu oradan çıkarıp korayı temizlemek çok zor bir işti. bir koyun daha kuzuladı. Her gün yirmişer.yine doluydu. Oysa bütün korayı temizleseler koyun ve kuzular buraya sığmazdı. tan ağarıncaya kadar taşıyordu. Yardımcı kadınları sürünün başına çağırdılar. kulağına bir kuzu melemesi geldi. "Başladı! Başladı!" dedi Tanabay yüreği hoplayarak. hiç yakınmıyorlardı.www. Bu yetmiyormuş gibi camlan kınk fenerleri rüzgâr sık sık söndürüyordu. koranın az çok temizlenmiş köşesine götürdüler. O bir tek köşe neye yarayacaktı? Tanabay zembillerle gübreyi doldururken. endişeliydi.com. Neyse ki yardımcı kadınlar da Tanabay ve Caydar gibi canla başla çalışıyor. Duvardaki. Çiğnenip tezek olmuş kuru gübreyi kalJ Elveda Gülsan/137 dınp keser çıkarıp atarlardı. otuzar koyun doğuracaktı. Neye yarardı sadece düşünmek! "Umutsuzluğun 84 . Neredeydi kuzu? tşte. Evet. Bütün gece. Eğer koranın damı açık olmasa. îkiz doğurmuştu. içindeki gübre de kuru olsa. Tam zamanında yetişmiş. İkisi birden ellerindeki yükü bırakarak sürünün yanına koştular. Ve. henüz 138/ElvedaGülsarı doğmuş ve titreyip duran kuzusunu yalıyordu. O sırada. sözde kapalı koranın bir köşesine saman döşedi. çatıdaki delikleri tıkamaya çalıştılar. başlamıştı! Güneş doğmadan bunlar da doğuracaklardı. öbür uçta! Ana koyun. Bir gün bir gece. Sürüye bakınca. Düşünceli. pis mi pis ve cıvık cıvık gübreyi sepetlerle dışarı taşıyorlardı. Kuzuları buraya yatırdı ve üzerine bir çuval örttü. Başlan dönüyor. kendi eteğine sarıp sarmaladı. ku-zucuğu donup ölmekten kurtarmışlardı. Hepsini yapmaya kalksan alü ayda bitmezdi. Kuzulayan koyunları sürüden ayırarak. taşıyanlara yardım ederken ve sonra yine koraya dönerken "Ne olacak? Ne yapacağız?" sorusu çıkmıyordu aklından. Çobanlar kışın bu tezekle ısınırlar. mideleri bulanıyordu ve kollan uyuşmuştu. Fenerin titrek ışığıyla doğan kuzuyu aramaya koyuldular. Tanabay da bunları kucakladı. Bugün yarın doğacak kuzular için hiç olmazsa koranın bir köşesini temizleyip hazır hale getirmek istiyorlardı. hepsi önemliydi yapılacak işlerin. Dört-beş koyun daha doğurmak üzereydiler. soğuk mu soğuk bir yerde. îki gün iki geceden beri durup dinlenmeden yapıyorlardı bu işi. Cıvık cıvık pis kokulu gübreyi.enginel elveda gülsarı Hepsi zor. temizlenmesi de çok daha kolay olacaktı. Tanabay. Durmadan taşıdılar. M Koranın dışına taşıyıp yığdıkları gübre dağ gibi olmuştu ama içerisi . sonra bir gün bir gece daha. Doğum sancısından inliyorlardı.
Ellerinden geldiği kadannı yapmalıydılar. Bir süre sonra İbrahim geldi. O yamaçta onlan bir an bile yalnız bırakmağa gelmezdi.Yine de direnmek zorundaydı. henüz bitmiş kısa otlan güçlükle kopanp otlaya-rak ağır ağır ilerliyordu. Çadırdan bir şişe siyah boya alıp geldi. iki tepe arasında kıvnla kıvrıla uzanıyordu. size han sarayı veremem ya. pek ani. Sonra. Arazi keşfi yapıyor. Doğuracak her koyunun yardımına koşmalıydı. Yapılacak iş. pek acımasız başlamıştı. çaresizlik anlamında kolunu salladı ve koraya doğru yürümeye başladı. Gökyüzü soğuk. başındaki kıllann sayısından da çoktu. Bari yeterince saman olsaydı şu kuzulama günlerinde. Ne utanmaz adamdı bu İbrahim! "Eee. Tanabay tepenin üzerinde bu düşüncelere dalmış gitmişti. Böyle yapmazsa. kuzulamak üzere olan on koyun daha ayrılmıştı. yavruyu aramaya başladıkları zaman. Sürüden. Sürü. Tepelerin ardında karlı dağlar. bir çalının arkasında bunlardan biri kuzulayıverir. Biraz daha yaklaşırsa o vadi bulutların karanlığına gömülüp kaybolacaktı. sabahleyin sürüyü otlağa çıkarmadan önce. Soğuk bir rüzgâr toprağı yalayarak esiyor. kara bulutlar kaplamıştı. koyun korasına el uzatsanız tutulacak gibi yakın görünüyordu. Bir bakarsın. çabayı bırakmamak. O da yoktu. Oralan ıpıssızdı. yüreği yandı. Yıkık koranın içinde ilk kuzuların ve analarının acı acı melemesi geliyordu kulağına. • "Ne olacaksa olsun!" dedi sonunda. buz tutmuş bayırların üzeltine kış bütün ağırlığıyla abanıyordu. Çobanın iki ayağı bir pabuca girerdi öyle günlerde ve şimdi o günler başlamıştı bile. bitecek gibi değil. Birden bire kendini savaş meydanında bulmuştu sanki: Tanklar üstüne üstüne geliyordu ve onun elinde savunması için hiçbir şey yoktu. Analarına da aynı numaraları yazarak belirledi. Dört yanı da ulu dağlarla kuşatılmıştı. tek canlı yoktu. savunma hattı çök-müştü. ayazın şiddeti artıyordu. kolhozun kuzu140/ElvedaGülsan 85 . Tanabay bu korkunç durum karşısında bir kez daha ürperdi. İbrahim buna da bir bahane buluyordu.www.cizgiliforum.com. Elveda Gülsan/139 az ilerideki bir tepenin üzerine çıkarak sessiz sessiz çevreye baktı. O gün doğan ilk kuzunun sırtına (2). umutsuzluğa yenilmemek dileğinden başka ne gelirdi elinden? Ama öyle çok iş vardı ki. Suyu iyice azalmış bir derenin yatağı. "Yollar açılmadan dağa nasıl saman yollayabilirim?" derdi mesela. kaça-cafc*bir yer yoktu. Çıplak yarlar beyaz yamaçların üzerine kara bulutlar gibi çöküyor. ikizlerin sırtına da (3) sayısını yazdı.kuzu yaş topraktan soğuk kapar ve çok geçmeden ölürdü. Ve orası. Geri çekilecek. onların da ardında daha yüksek ve doruklan bembeyaz dağlar vardı. Onu göremez ve kendi haline bırakır-san. ne gibi savunma tedbirleri alacağını düşünüyordu. Ve bu defa.Bu ölüm-kalım savaşında ya bir mucize olur sağ kalırsın ya da ölürsün! Tanabay. Siperler bozulmuş.enginel elveda gülsarı canı cehenneme!" diye. o kargaşada onlan birbirleriyle buluşturmak çok zor olurdu.
Ama Tanabay onları bekleyen felaketi seziyordu. dünya karanlığa gömülmüştü. Bir şeyler yapmak gerektiğini söylüyorum. Her zaman sürünün başında bulunan yaşlı kadın yardımcı ile Tanabay'ın altı yaşındaki büyük kızı hesaba katılmazsa. Kuzular peş peşe doğuruyorlardı.com. Akan ve biriken sular buz tuttu. Beni oyunda. başka da yok. Bunlar da yeni doğmuş. düşünmüyorum mu sanıyorsunuz. Bir daha da onu kuzulama korasında hiç gören olmadı. hava tekrar bozmasın! Ah bahar gelse! Havanın durmadan değişmesi çok kötü. Bundan sonra İbrahim atına binip gitti. Birden sopuk bastırmış. çok geçmeden bulutlar dağılmış. kara bulutlar gökyüzünü kaplamış ve lapa lapa kar yağmıştı..cizgiliforum. iki eliyle yüzünü kapatıp ağlamaya başladı ve Tanabay'ı hayretler içinde bıraktı. Başka bir şey bekleme. yarın benden hesap soracaksınız! . her şeyden sorumluyum. Vadinin biraz yukarısına konuşlanan Asim ve Bektay'ın sürülerinde kuzulama henüz başlamamıştı. ama hiç de Tanabay'ın beklediği. lir neler olacaktı?. bu belayı niye sardım başıma! Niye!.enginel elveda gülsarı lama korası bunlar işte.. hayvanlarla ilgili her şeyden ve tek tek her hayvandan sorumluyum. . titreyen bacakları üzerinde dik durmaya çalışan kuzuları alıp kurulamaktan. Şükürler olsun. "Aman Tanrım. sisle geldi. Tanabay adamı bir yumrukta yere sermemek için kendini zor tuttu. koyunlar 86 . geriye asıl işleri gören üç kişi kalıyordu. koranın içindeki gübreElvedaGülsarı/141 leri atıp kuzuların altına saman taşımaktan başka iş yapmıyorlardı. i Bir gün önce çok büyük bir korku geçirdiler." Bunları söyledikten sonra oldjuğu yere yığılırcasına çöktü. Sizden. Kuzular birbirlerine sokularak titreşiyor. bahar gerçekten gelsin.. analarından ilk sütü emzirmekten ve onları eldeki imkânlarla sıcak tutmaya çalışmaktan. İstersen öldür beni. Buranın sorumlusu benim. ben ise bütün sürülerden. Çobanların gündüzü gecesine karışmış. Açık ve kapalı koranın. Ah sersem kafam! Bu görevi niye aldım. Tanabay. hava ısınmaya başlamıştı. lan kuzuların acı acı melemeleri kulakları dolduruyordu. Bu iki yüzlü adam. Geçici bir süre için de olsa kimse çalışmak için buraya gelmek istemiyor. "Beni hapse atacaklar. Nemli bir bahar kokusu sardı ortalığı. soluk alacak vakitleri kalmamıştı. Her yer kapanmış. Koyun-kuzu ayağını yere basamaz oldu. paramparça et! Yine de yapabileceğim bir şey yok..Ben durumu bilmiyorum.Koyunlar zayıf olduğu için sütleri yetmiyor. keçe çadırın ve her şeyin üzerine dondurucu ıslaklığıyla geldi. Bahar gelmesine geldi. sana durumu gösteriyor.. İleride daha kimbi'?. i . Zayıf koyunları besleyecek yem yoktu. Tanabay'ın sürüsünden yüz kadar koyun kuzulamıştı. Kapalı koranın çürüyen damından yağmur doldu içeriye. anlatıyorum. aç ka.." diye düşünüyordu. eğlencede mi sanıyorsunuz?. Zavallı saf Tanabay da onun içtenliğine kanıp kendi söylediklerinden utandı..Şakanın hiç sırası değil. umduğu gibi değil! Bir gece ansızın yağmurla. henüz komünizme tam anlamıyla ulaşmış değiliz" diyordu.www. hapse! Hiçbir yerden hiçbir şey bulamıyorum. dedi İbrahim. ötekilerden. karla.
Tanabay başına gelenler için kargışlar yağdırıyor. Eşyaların hepsini bir köşeye yığmış. Gaz lambasını yaktı. yağmur yağdı. Şafak söktü. üzerine branda bezi sermişlerdi. su birikintilerine batıp batıp çıkıyordu.. ağlıyorlardı. Bugün yarın doğuracak koyunlardı bun-lar.enginel elveda gülsarı o soğukta ayakta doğururken inim inim inliyorlardı. Çocuklar üşüyor.Zavallı çoban. ana sütü yerine soğuk su ile karşıladı.Çabuk demir çubuğu ver! Kürek! Şuraya gübre dök! 142/ElvedaGülsarı Suyun önünü kes! Koraya doğru akan suyun yönünü değiştirmek için kaskatı olmuş toprağı kazarak arklar açmaya çalışıyordu.Yağmur tepelerine tepelerine iniyor. Karanlıkta cıvık cıvık gübreye. Gökyüzü kalbura dönmüştü sanki. Kar yağdı. Tanabay keçe çadıra koştu. kırık pencereden.Işık getir! Şuraya tut! Dikilip durma öyle! Gece sis bastırdı.. iğne atsan yere düşmezdi. kadınlara seslendi: . herkese lanet okuyordu. karına kadar suya batmış vücutlanndan keçeleşmiş tüyleri avuç avuç dökülüyordu. İki ayağı. Bir damla uyku uyuyamıyor. sonra yine kar. Yağmur dinmek bilmiyordu. su birikintileri içinde nasıl yürüyecek. istediği yerden.cizgiliforum. Yorgan ıpıslak olmuştu. donup kalan ölü hayvanlan sürüyerek çıkanyor. yeni doğan kuzuları işte böyle. Üstü başı sınl-sıklam ve çamur içinde. Böylece kuzulara da yer açmış bulunuyordu çadırda. . yine yağmur. Hepsi meleşiyordu ve kokulan da dayanılır gibi değildi. ağzına bir lokma yiyecek alacak vakit bulamıyordu. Boğuk sesiyle kendine de. yağmur ve kann altında. açık ağılda. Bu soğukta. Kendileri de yardımcı kadınların palatkalanna sığındılar. Yine kar. Bahar. kurtarabildiği kadarını kurtaracaktı. Kısa bir süre diner gibi oluyor. Yağmurluğun etekleri. bir sürü hayvan vardı. Bunları hiçbir güç engelleyemezdi. kendisi de yardıma koştu.www. Çadır kuzularla tıklım tıklım dolmuştu. bu yağmurda. Çadırın her tarafından su sızıyordu. kabir gibi soğuk korada donan kuzuların arasında çabalayıp duruyordu. Çobanların kara günleriydi bunlar. çeneleri kilitleniyor. Ama çadıra kaç kuzu alabilirlerdi ki! Elden geleni yapacak. ötekilere de durmadan bağırıyordu: ..com. karanlıkta kıstırılmış iki hayvandı sanki. ne bulacaklardı 87 . j Koyunlar artık otlağa gitmek istemiyorlardı. Kızlar uyuyordu.Kuzuları çadıra getirin! dedi. dışarıda bir yere yığıyor. Tanabay onları yataklanyla birlikte kucaklayarak çadırın daha iyice bir yerine yerleştirdi. Yağmurluklara sarılıp ellerindeki fenerle oradan oraya koşturuyorlardı. Ölüm kolayca giriyordu koraya: Yıkık çatıdan.. kapılardan. Yorganın üzerine bir keçe örttü.. Girin-ci de zayıf koyunları ve yeni doğmuş kuzuları kırıp geçiriElveda Gülsan/143 yordu. yığıyordu. Dışarı fırladı. yine yağmur. Soluk alamıyordu insan. Yine de kapalı koradaki kadar kötü değildi. Tanabay bitkindi.. Dışanda. yaralı bir kuşun kanatlan gibi yeltek yeltek savru-luyordu. Ayağında ağır çizmelerle her yere yetişmeye çalışıyordu.
Nedendi bu erken kuzulama!.. "Bunun hepsi kim için? Ne için? Bakamayacak olduktan sonra neden koyun yetiştiriyoruz? Bunun suçlusu kim? Kim? Söyleyin suçlu kim? Suç sende elbet. hatta üçüz doğuran koyanlar vardı ki! Bunlar bir servetti ve bu servet gözünün önünde yok olup gidiyordu. zulmet gibi.. bütün hayatından. Bütün duyulan uyuşmuş gibi bir süre dalıp gitti. dizboyu çamur ve sidikle vıcık vıcık olmuş gübrelerin üzerinden geçerken aklına geliyor. Şimdi yıkık-dökük koradan. kırılıp giden koyunlardan. yaradılışa aykın ve akıl almayan. Bu öfke büyüdü. Bütün emekleri boşa gitmişti. Gözünün gördüğü herşeyden tiksiniyordu. Tanabay'ın damarları öfkeden mosmor oldu. Değneğini sırtlannda kıracak kadar kızıyordu koyunlara. Tanabay.enginel elveda gülsarı otlamak için? Başına bir çuval geçiren yaşlı kadın elindeki değnekle koyunları dışarı çıkarmaya çalışıyor. Karaya vurmuş balık gibi çırpınarak. Oy o kuzulama döneminin uykusuz geçen geceleri oy! Ayakları pislik deryasında yüzerken. biz her şeyi biliyoruz. kimmişsin sen. güzünün önünde kınlıp giden kuzuların sayısını şaşırmıştı. birbirlerine çarpıyor. Öbür kadınlan da yardıma çağırdı. ruhunu sıkıyordu o düşünceler. onları geride bırakacağız! Söz veriyoruz! Yaa. Tanabay küfürler savurarak ağıla çıktı. Tanabay.Hadi bakalım. 144/ElvedaGülsan Ama. işler yolunda! Çok ilerleyeceğiz.. bu düşünceleri kafasından kovmak istedi. kendinden.karanlıkta gözleri görmeyenler gibi el yordamıyla yolunu 88 . Zavallı yaşlı kadın..!" Bu düşünceler daha çok geceleri. ama sanki ağıl daha iyiymiş gibi koyunlar çıkış kapısına varmadan geri dönüyorlardı. Bu âfet başladığı andan itibaren Tanabay zaman kavramını yitirmiş. Hadi bakalım. çaresizlikten ağlayarak koyunları yeniden toplamaya çalışıyor ama koyunlar yine geri dönüyordu. canından bezdiriyordu. nini yiyor. bey-. göster kendini!.cizgiliforum. peşi peşine kuzuluyorlardı. onu öfkeden kudurtuyor. Sonra türlü türlü düşüncelerle aklını oynatmaktan korkarak. tepelerine günboyu yağmur boşanıyor.. doğurmak üzere yatan koyunların üzerine basıyorlardı. Ama gitmiyor.. Sağ kalanlar ise öksürüyor. gecesini gündüzüne katarak çalıştığı. güçlükle nefes alıyor. dışarıya at! Şuradaki su birikintisinde boğulup yatan hayvanı çek çıkar!. sürgün olup birbirlerinin üzerine sıçratıyorlardı. fenerleri söndürüyordu. her şeyden nefret ediyordu. koyunlar birbirleriyle sözleşmişler gibi. güzel sözler söylüyor. sözde kapalı koranın içinde rüzgâr uğul uğul esiyor. şimdi git de ölüp kalan kurulan koradan çıkar.com. ilerde olanlara yetişecek. bülbül gibi şakıyordu. çamurun içinde ölüyorlardı. kuzulama döneminin biraz gecikmesinden başka bir şey istemezdi. senin gibi konuşanda: Ooo. işkence gibi bir şey vardı. nefrete dönüştü. Yeni doğan kuzular aynı gün vıcık vıcık gübrenin.www. Öyle de çok ikiz. büyüdü. Bütün bu olanlarda tabiî olmayan. Kuzusundan aynlmış koyunlar aklını yitirmiş gibi acı acı meleşerek dolaşıyor. Hep beraber sürüyü otlatmaya çıkarabildiler. uğruna helak olduğu işlerden.
O zamana kadar ölmeden kalsalar bile bunlardan ne et alınabilirdi ne de yün.enginel elveda gülsarı buluyor. omurgaları. tos vuruyorlardı. hava düzeliyor derken bir talihsizlik daha geldi başlarına: Bir sabah uyanınca toprağın kaskatı olduğunu. fırlamış.Çora hasta Taneke. Kendine de. bu defa da yağmurluğun eteğini ağızlarına alıyor. bitkin bir durumda kayarak indi: . Üçüncü gün hava açılmaya başladı.. su birikintilerinin donduğunu gördüler.Tanabay onlara hiçbir şey 89 . şimdi kendisine ne diyecekleri umurunda değildi. zembille çamur taşıyıp açık ağılda bir yol açtılar. Bu hayvanlar 146/ElvedaGülsan otlağa çıkamayacak demekti. Ama bunun pek yaran yoktu artık. Açtılar. anasız kalan kuzuları.www. yardımcı kadınlardan genç olanına atını eyerlemesini söyledi: . Çora'yı bul. iliklerine kadar ıslanmıştı.Hay kalkamaz olsun da gelemez olsun! dedi Tanabay öfkeyle. Neyse ki öğleye doğru don çözüldü. Olan olmuş. Sepetle. kocadığı-nı bilmiyordu. Ayaklan çivi gibi ince. vakit kaybediyorlardı çünkü. Parmağınızı çekip kuzuları öteye beriye itseniz. Koyunlar o kuzuların kendilerinin olmadığını kokularından anlıyor. Ağlayana sızlayana meme yok. kan içinde kalmış ellerini gördü. Bulutlar dağıldı. emmek istiyorlardı.com. Tanabay "Umutsuzluk şeytan başına" diye rahat bir nefes aldı. Zavallı kadınlarla ufacık kızımı daha ne zamana kadar böyle çalıştırabilirim? diye yakınıyordu.. Açlıktan ağlaya ağlaya peşinizden gelen yetim çocuklar gibiydiler. Şimdi. sis dağlara yükseldi. karınlan şiş. Eyerden. küçücük ve soğuk dudakları meme arıyor. Yardımcı kadın gitti. kocamış biri olarak tanınacağını da bilmiyordu ama. O çamurda yürünmüyordu. çekiştiriyorlardı. yatıyor. Yemek yemeye. hemen buraya gelmesini söyle. Rüzgâr dindi. emzirmek istemiyor.Koştura koştura git. kuzuları ölen koyunların ajtına götürmeliydiler. Caydar kocasım susturmak istedi ama kocasının çok kızdığını görünce buna cesaret edemedi. iyice çöktüğünü. Yeniden küreklere. Elveda Gülsan/145 Çoktan beri aynaya bakmamıştı. . Bu yüzden son günlerde saçlarının iyice ağardığını. Zavallı yavrular süt diye acı acı meliyor. kımıldayacak güçleri yoktu. Günlerden beri üzerlerinden yağmurluklarını hiç çıkarma-mışlardı. yeni doğmuş kuzuları ezmemek için dört ayak olup emekliyor. İnsan bakmaya korkuyordu. Bundan sonra ona herkesin 'ihtiyar' diyece-< ğinif yaşlı. süt yoktu.cizgiliforum. yanındakilere de bir dakika dinlenme fırsatı vermiyordu.Yine de "İki-üç gün içinde yolda öleceksem bile gelirim" dedi. insanların parmaklarına yapışıyor. sağ kalan gebe koyunlar iyice zayıflamış. Gün açıldı. Eğer gelmezse bir daha gözüme görünmesin! Bunu da söyle.. Eğer bunlara sağ demek doğruysa. O büyük felâketin karşısında çaresiz kalınca. O gece feneri yakarken şişmiş. Akşama doğru geldiği zaman yüzü ve dudaklan soğuktan mosmor olmuş. sağ koyunlar böyleydi işte! Kuzulamış koyunlardan ve bunların kuzularından kaç tanesi erişebilirdi bahar bereketine. yakanıp temizlenmeye vakti yoktu. tırmıklara sarıldılar. feneri güçlükle bulup yakıyordu. bir deri bir kemik kalmışlardı.
. . hiç vurmazdı. Orada kuzuları analarına kabul ettirmeye çalıştılar. Ama koyun direniyor. öğle zamanı koyunları ağıla doğru getiriyordu. Yalnız bir defa kendini kaybetti. ememiyorlar.Hayır. kıtlık hüküm sürerken. baba. Oysa çocuklanna. Çocuk burnunu çeke çeke sessizce ağlıyordu. ikiz doğuran koyun da önce kendini düşünüyordu. onun elinden kurtululup kaçmaya başladı. Tanabay hepsine lanet okur gibi oradan uzaklaştı. Demek açlıktan ölmek üzereydiler ve ne bulurlarsa yiyeceklerdi. . Kuzular meleElveda Gülsan/147 ye meleye. Açlık. bu işi beceremiyordu. yavrularını bile iste-miyen koyunu ve kuzularını yakalayıp koradan çıkardılar açık ağıla getirdiler.Baba. kızı da kuzuları tutup analarının memesine yapıştırdı.enginel elveda gülsarı söyleyemiyordu. . dönüp dönüp tos vuruyor ve silkiniyordu. Tanabay koyunu tuttu. salgın hastalık gibi bütün koyunlara geçer. Acımasızların. Tannm! Bacak kadar kızın ne gücü olabilirdi ki! Tanabay kuzulan anasının memesine yapıştırmış. tabiat da canlılarda sağ kalma içgüdüsünü uyarıyor olmalı. bak ayakta duramıyor. uğursuzların "Ben sağ kalayım da başkaları ölürse ölsün" demeleri gibi. Kızıyla birlikte açlıktan gözü dönmüş. Tanabay çok korktu. Biraz yatışmcaya kadar yürüdü. tekmeleyerek uzaklaştı-nyordu onlan. telaşa kapıldı. Koyunların ağıla getirildiklerini görünce kan beynine sıçradı: Koyunlar birbirlerinin yünlerini yiyor. İkiz doğuran koyunlardan biri yavrularını istemiyor. O sırada kızı da koşup onu karşıladı: 150/ElvedaGülsan 90 . O sırada Tanabay da sürüye bir bakmak için dışarı çıkmıştı. emerler ama sen onlan tutamıyorsun.Bu da ne demek oluyor cadı kadın! Ne yaptıklarını görmüyor musun? Niye bağırmıyorsun onlara! Çabuk otlağa sür onları. Çok kızmıştı ama kızına vurduğu için yüreği de paramparça olmuştu.www. memelerine yapışmak istiyor ama anaları süserek. Yaşlı kadına hiddetle bağırdı: . düşüyorlar! dedi kız ağlamaklı bir sesle. düşe kalka analarına sokuluyor.Kızından nasıl özür dileyeceğini bilemiyordu.Tanabay kızının becereksizliğine dayanamadı ve yüzüne şaman indirdi.com. onları emzirmiyordu.Sen analarını tut. Yürüyüp de nereye gidecekti? Tekrar döndü.Emerler.cizgiliforum. onlan ben emzireyim. koyun başıyla kızı itip yere yıktı. Küçük kız kuzuları tutamıyor. Hiç durdurma! Birbirlerinin yünlerini yeme-sinler! Bir dakika daha gecikirsen öldürürüm seni! "Düşman yakana yapışınca kurt da bacağını ısırır" derler ya. Yaşlı yardımcı kadın bir gün. Tanabay'a yardım edtrim düşüncesiyle. yoluyorlardı. . dilini tutamadı. Asıl büyük felaketle uğraşırken daha küçük aksilikler de olmuyor değildi. Sürüde bir koyun böyle bir davranışta bulunur-şfe. kuzular emmeye başlamışlardı ki. bu. O koyunu gjören öbür koyunlar da aynı içgüdü ile yavrularına süt vermeyi reddedebilirlerdi.
O devirde yoksul Kızgızlar. Bu yenilik Tanabay'ın başım döndürüyor. Bundan sonra devrim yapıldı. O Tanabay'dan beş yaş daha büyüktü. Tanabay köyüne dönüp yerleşti. Tanabay Rusçayı o zaman öğrendi. Ne de olsa artık Irgatlar Komitesinin üyesiydi. Efremov sert bir adamdı ama âdil idi.. yepyeni fikirlerin kök salması için tarlayı 91 . O zengin mal sahibi onları aldatmıştı. Buğday ektiği bir tarlası. Tanabay ise Aleksandrovka'da Efre-mov adında bir Rus'un yanında ırgat olarak çalışmaya başladı. hukuk. bölük pörçük aklına gelip gidiyordu. zengin bir çiftçi değildi. Burada da Çora ile beraber çalıştılar..com. Kulıbay ağzını bile açmamıştı.Tanabay bütün gün at üstünde dolaşıyor. Yoksullar yükseliyor. her şeye. yakındılar ama onları dinleyen olmadı. Partiye de beraber girdiler. Tanabayların günü de böylece doğmuştu. Yeni. zararlı otlar gibi köklerinden sökülüp atılıyordu. Çora ile işte o zamanlar karşılaşıp tanıştılar. O zengini böyle korkutamayacaklannı biliyordu. Sabah eritenden akşam karardığına kadar o da bir ırgat gibi çalışırdı. Paralarını alamadılar. erkinlik^ıak. Aradan ancak bir yıl geçtikten sonra sadece karın tokluğuna çalıştıklarını anladılar. Ağası Ku-lıbay ile birlikte. Tanabay'ın asıl işi onun öküzlerine ve atlarına bakmaktı. Tanabay ayrılırken zengin adama: "Hele bir büyüyeyim de gösteririm sana!" demişti. Çora okumuş..cizgiliforum. konuşmalara katılıyordu. emek ve büyük ideal.Gün TaElveda Gülsan/151 nabaş'ın günüydü artık. Hak yemiyordu. burunlarını çeke çeke gitmişlerdi. Yeni. mollalar. canla-başla çalıştı.. Bir zaman. Buğdayı Evliya-Ata kasabasındaki değirmene götürdü. uzaktan akrabaları olan bir zenginin koyunlarını güdüyorlardı. onları bilgilendirmeye çalışıyordu. toprak sahipleri. Tanabay "Irgatlar ve Yoksul Köylüler Komitesi"ne üye seçildi.enginel elveda gülsarı lerinde. bambaşka bir hayat başlamıştı. O yıl ikisinin yollan ayrıldı. "Ben zengin olursam çobanın hakkını yemem" demişti kendi kendine. ta çocukken koyun güdüyordu.www. görgüsünü arttırdı ve gözü açıldı. Yok olsunlardı! Her şey bir anda ve çabuk çabuk ol-malıydı. kendi ufak tefek eşyalarını koydukları torbayı omuzlarına atmış. iki aü vardı.Her şeye birden kavuştu: Toprak. kültürlü bir adamdı. hayvan. Ağabeyi ile birlikte söylendiler. iki öküzü. Kolektifleştirme başladığı zaman Tanabay kollarını sıvadı. Tanabay da öğrenmek. sürükleyip götüriiyordu. Her şey altüst oldu. her şeye ortak olmak için Tanabay çalışmayacaktı da kim çalışacaktı? Gözleri çıksındı kulakların (toprak sahiplerinin). onu coşkulara gömüyor. Kulıbay başka bir ağanın çobanı oldu. ağa olmayı o zaman koymuştu kafasına. Gençlere okumayı öğretiyor. Bu Efremov. Araba da sürüyordu artık? EvliyaAta kasabasına gide gele. geçmişin bazı olayları. gece toplantılarına. Zenginler. bilgilenmek zorundaydı. Bunun üzerine iki zavallı. kendilerinden olan ağalardan memnun olmadıkları için Rus ağaların yanında çalışmayı yeğ tutarlardı.Sonra bir kom-somol hücresine katıldı. Köylülerin yeni hayata geçişleri için bu uğurda toprak. işler nida ilerliyordu. Toprak ve sürü sahibi olmayı..
Tanabay ayağa kalktı: . Tabiî sabanı. sessiz oturuyordu. Tanabay ağabeyini soğuk karşıladı ve elini de uzatmadı. Gerçi o günlerde birbirlerini seyrek görüyorlardı ama aralan fena değildi.Eski zengin. . entelektüel. bu işin sonu ne olur? diye bir karar veremez. onu samimiyetsizlikle. "Kendiniz karar verin" dese. iki koşum aü bir de taylı biyesi (kısrağı) vardı. korkaklıkla suçlayabilirlerdi. Sovyet iktidan uğruna ben öz babama merhamet etmem. koymayacak mıyız? Kulıbay gibilerin kol152/ElvedaGülsan hoza yardımı olabilir. o oturumdan bu oturuma koşarken. çeşitli görüşler ortaya atıldı. Ötesini düşünür.Bak Çora.. Bu gün sen de bir zenginsin. .Benim zengin bir ağa olduğumu.. Tanabay bir horoz gibi mağrur. ondan yararlanabiliriz.. Söz sırası Tanabay'a geldi. Öyleyse o da bir kulaktır. Tanabay gece gündüz attan inmeden. şey diyorlar. Ertesi gün Kulıbay onu görmeye geldi.Beni neden toprak ağası saydınız? Neden malıma el koyuyorsunuz? İkimiz beraber ırgatlık etmedik mi? Kulak denen o zengin toprak sahipleri ikimizi birden kovmadılar mı? . Herkes onun ağzına bakıyor. hiç karşı çıkmadı. Hasat zamanı bir ırgat tutuyordu. Birkaç koyun. gece gündüz çalışarak alın terimle elde ettim. Benim ağabeyim diye kayırmayın.Bunları çok görüyorsan hepsini alın. Ha. dedi. Anneleri ayrı olsa da babalan birdi.com.www.Onlar eski hikâye. Bu tarladaki bütün zararlı otlar yok edilmeliydi. Mallarına siz el koymazsınız bunu ben kendim yapanm. tırmık ve yaba gibi bazı tarım araçlan da.Yoldaşlar. O da yoksul bir aileden geliyor. Ev kendisinindi. ağa akrabalan olan başkaları da çıkabilirdi.enginel elveda gülsarı temizlemek gerekiyordu.cizgiliforum. Neydi o. Korkarsın. 92 . Ağabeyine karşı gelmek zorunda kalmıştı. kimi karşı çıkıyordu. İkisi de kendi işlerine dalmışlardı. Uzatmaya ne gerek var. O zaman ne olacaktı. Çok çalışıyor ve iyi yaşıyordu. Bu durumda zengin sayılmazdı ama yoksul da değildi. sen hep böylesin! Gazetelerde okumuş adamlar için. kestirip atamazsın. Benim ağabeyim diye çekinmeyin. Bunun üzerine çeşitli fikirler. Listede adı var mı? Var. o meclisten bu meclise. Devrim aleyhinde de değil. Sen de bir entelektüelsin. Çiftçilik yapıyordu. berisini düşünür. onun ne diyeceğini bekliyordu ve bu da onun çok canını sıkıyordu. burada iyi düşünmemiz gereken bir durum var: Kulıbay'ı kulaklar arasında sayıp mallarına el koyacak mıyız. ağabeyi de kendi hayatını bir düzene sokmuştu. Köy Sovyeti toplantılarında sıra Kulıbay'ın adına gelince Çora şöyle konuştu: . Ama beni kulak grubuna. Bir dulla evlenmişti. bir inek. kulak olduğumu naElvedaGülsan/153 sil söylersin? Neyim varsa kendi emeğimle. Kimi Çora'nın dediğini kabul ediyor. "Kulıbay'a dokunmayın" dese.. ağa grubuna sokma-. Kulakların listeleri hazırlandı ve bu listeye Kulıbay da alındı. Ne de olsa Kulıbay ağabeyi idi. nız neden? Sen hiç Allah'tan korkmaz mısınız Tanabay? "-¦ t .
Sen bizim yolumuzun üzerinde bir engelsin. Sen . ileride. sağa sola bakmadan. beni kötülemek için.. en önemlisi de kolhozlarda işler düzelmeye başladı. O günlerde Tanabay'dan yana olanlar. Bu olayın üzerinden yirmi jj| yıl geçmiş ve bu süre içinde birbirleriyle tek kelime konuş-\* mamışlardı. işçileri öldürdüler.cizgiliforum.Tanabay bir gün.. Birden..www. ekin biçme zamanından az önce. başaklar ka154/ElvedaGülsan vuzlanna sığmıyordu. Yine köylülerin anlattıklarına göre. yeşil buğdaylan yolmaya. 93 .com.Köye iki atlı milis gelmiş. yolduğu. Kulıbay'ı kulaklar sınıfına kaüp Sibirya'ya sürdükleri zaman. Kulıbay orada..enginel elveda gülsarı yeni zengin hepsi bir bizim için. düşman sınıfındansın." diye savunuyordu kendini.Bazılan bunu Tanabay'ın yüzüne karşı da söylüyordu. başka bir şey söylemeden. Yooo. kolhozun ekinlerine bakmaya gitmişti. Kendini savunmuyor değildi: "Kulaklar kohhozlan yakıp yıktılar. Ezilmiş ve çiğnenmiş yerde buğdaylar sa-rarıp solmuş ve bunu gören Tanabay öfkeden kudurarak kükremişti: . İşte bütün bunlar dolaşıyordu ağızdan ağıza. Hayat tarzı tamamen değişti. Taneler başaklara.. Yavaş yavaş bütün görevlilerden uzaklaştırıldı.Vay zalim vay! Vay hain vay! Demek kolhoz ekinine zarar verirsin! Sen gerçekten bir kulaksın! Bunu yapan kulak değildir de nedir!" Sonra atından inmeden. hayır. onu haklı bulanlar pek azdı. o günlerde köy halkı onu dışladı. Kulıbay başını öne eğerek. kolhozun güz buğdayı ekilmiş tarlalan boyunca ilerlemeye başlamışlar. tarlanın içinde çiğnenmiş yeri gördü.. seçimlerde ona oy vermez oldular. Tanabay bunlara pek inanmıştı: "Bana düşmanlıkla-nndan. Açıktan açığa olmasa da.. ezip çiğnediği yeri. Kulıbay'ın saplan kökünden çıkardığı. bu engeli kaldırmalıyız.. Çoğu onu kınıyordu: "Tann insana böyle bir akraba vermesin! Böyle bir kardeşin olacağına hiç olmasın daha iyi!" diyorlardı..Yıldan yıla daha iyi oluyor* kalkmıyoruz.. Sanki boğalar güreşmiş gibi yer alt üst olmuş. "Düşmanlarımın içi bu kadar yanmışsa üzerine tuz yalasınlar! Ne dedikleri umurunda değil!" diye savunmuştu kendisini. Tanabay'ın gayretleri hiç de de boşa gitmedi. hiç kimseyle vedalaşmadan gitmiş.. yola zor çıkarmışlar.O yıl ürün boldu. Kolhoz kurabilmemiz için önce bu sınıfı yok etmemiz gerek.. birden kolhozun buğday tarlasına dalmış. kargışlanmış olmama sevinmek için uyduruyorlar" demişti. köyde ne dedikodular olmuş. Köyden uzaklaştıktan sonra. Kulıbay tutuklanıp götürülürken hüngür hüngür ağlıyormuş. " Bu son konuşmalan oldu. kökünden söküp çıkarmaya. sel gibi söz yaşı dökmüş ve "Allah Tanabay'ı ondurmasın!" diye kargışlamış. neler neler söylemişlerdi! Öteye beriye koşup bu konuyu konuşanlar çoktu ve herkes başka başka şeyler söylüyordu: . kapana kısılmış bir kurt gibi can havliyle. Onu götürmekte olan milisler zor zaptetmişler. çiğneyip ezmeye başlamış. bunlar Kulıbay'ı önlerine katarak götürmüşler. ardına bile bakmadan gitmiş ve olaya inanmıştı. Evet.
dolanıp duruElveda Gülsan/155 yordu.cizgiliforum. Kolhozda işler neden yürümüyordu. arayan yoktu. Ne oluyor. 94 . Bir de ne görsün! Tavan kirişi çökmüş ve Caydar altında kalmıştı.iş bitirme yansım ele alalım mesela. düşüne düşüne yorgun düştü.. . Kirişin bir ucu duvardan kurtulup kaymış. tartışılırdı. bir uyuşma başlamıştı.Peki ne olmuştu öyleyse? O doğru yolu mu yitirmişlerdi? Ne zaman ve nasıl başlamıştı bu? Başarma. Tanabay da koştu peşlerinden. hareketlerinde de bir gevşeme. Boğuk bir çığlık ve gürültüyle uyandı. Tanabay onu uyandırmadı. Ama o defterde kalıyordu o sözler. tuttukları yol yanlış değildi. Ürken koyunlar Tanabay'ın ayağına basa basa kaçıyor. öbür ucu da çatının ağırlığını taşıya-madığı için çökmüştü. Düşüncelerinde de. olduğu yere çöktü ve uyuyakaldı. Peki yenisi. Uyur-uyanık bir ürperti geçirdi. eskimemişi nerede. taşıyamadığı. kolhozlann yeni yeni güçlenmeye başladığı o güzel günlere asılıp kalmıştı sanki. O ilanlar okunur. O günlerin "Kızıl baş örtülü emekçi kız" şarkısını.enginel elveda gülsarı Tanabay o geçen günleri en küçük ayrıntılarına kadar hatırlıyordu.. olamazdı. kırmızı ve kara ilan tahtalan vardı. Kadınlar Caydar'ın yüzünü gözünü sıvazlayarak ağlıyorlardı. Eskiden.www. o kamyonetin arkasında elinde kızıl bayrakla nasıl durduğunu da hatırlıyor. O da duvara yaslandı. halin nicedir. 156/ElvedaGülsan Yardımcılar Caydar'ın sesinin geldiği yöne koştular. gözünün önüne getiriyordu. Kızarmış gözlerinin kapanıp açılışından onun uykusuzlukla savaştığı pek belli oluyordu. başı yavaş yavaş kaydı. kolhozun ilk kamyonetini.. ya da kimler yazılmalı diye düşünür. Caydar sürünerek kirişin altından çıktı. Sonunda dizleri büküldü. başı ağnyor. bunlara bakardı.Caydar! diye haykırdı. Bezgin. O sırada genç yardımcı kadının duvara yaslandığını gördü. Tanabay ne olduğunu anlayamadan yerin-ien sıçradı. Tanabay.Tanabay! Tanabay kurtar! diye bağırıyordu kansı -aydar. üzgün. nereye gideceklerini bilemiyorlardı. Tanabay'ın uykusu bir anda açılıver-di. Kendini bir türlü işe veremiyor. Eskimiş bir usul olduğu söyleniyordu. kara tahtaya kimlerin adıi'azılmış. Tanabay bütün gece koranın içinde bir yandan o pek zahmetli işleri yaparken. Ne var ki bütün hayaü. işler nasıl? diye soran. Hiç bir mesele çözülmüyor. neden herşey darmadağın olmuştu? Yanlış yola mı girmişlerdi? Hayır. gözlerinden uyku akıyordu. karşı koyamadığı bir ağırlığın altında yavaş yavaş çöktü ve gözlerini yumdu. hiçbir işin sonu alınamıyordu.yerine getirilemeyecek vaadlerden ibaret kalmıştı her şey.com. Artık bunların hepsi gerilerde kalmıştı. Boş sözlerden.. kayıtsız. Neden böyle olmuştu? Suç ve kusur kimdeydi. Verilen sözler bir deftere yazılıyordu. Çöken kirişin altına girip omuzu ile kaldırdı.Herkes çok etkilenirdi bundan. Herkes kızıl tahtaya kimlerin. . bir yandan da ayrı bir azap veren geçmişi düşünmekten kendini alamıyordu. Acıdan inliyordu.
Aman Tanrım! dedi Tanabay. Ama o kalın kiriş çok sert inmişti sırtına.Oy sırtım! Sırtım! .Sen neler söylüyorsun Caydar. yıkılmasın diye duvara da bir direk dayadı. çöken kirişin altına bir destek koyup.j rin yıkılıp gitmesi umurumda değil. üzme kendini.Hey. ölü anasının memesine yapışmış. çekiştirip duruyordu.Şimdi ne yapacaksınız? böylesine zor ve önemli günlerde işte kalkamıyorum! Ne yapacaksınız şimdi? . Olan oldu. görürsünüz. Yer. Sonra. ..Nereden geldiğimi sorma. Ah benim zavallı kan-1 çığım ah! Böyle derken karısının yüzünü gözünü okşuyordu. ateşi yaktılar. . nereye geldiğimi de görüyorsun. düşen kirişin altında ezilip ölen bir koyun buldu orada. Caydar'ı üzerine yatırdılar ve koradan çıkardılar. Zavallı kuzusu. .Çok mu fena? Hani neresi? Hadi yardım edin bana! Üzerindeki uzun.com. ince pardesüyü çıkarıp yere serdi. Sen sağ kaldığına şükret.Pekâlâ. Kadınlar ona bir döşek serdiler. Elveda Gülsan/157 Tatlı söz hazineden değerlidir derler ya. Öksüz kuzuyu kucağına aldı ve ona bir süt anası aramaya koyuldu. Ağlamaya başladı: . Görünürde yara bere yoktu. Ağlama! Sen iyileşmene bak. şükretti. Tanabay bunu görünce ne büyük bir tehlike atlattıklarını bir kez daha düşündü ve karısının sağ kaldığına sevindi. Çadıra gelince Tanabay bir daha bütün vücuduna baktı.Hey Bektay! Sen misin? Bektay cevap vermedi. ona doğru sürüyordu.cizgiliforum. biriki gün içinde kalkarım. gece yağan karla bembeyaz olmuştu. Değneğiyle koyunların sırtına vura vura.Ne oldu? Neren acıyor? . Artık şaşkınlık ve korkuyu atlatmışlardı. Tanabay gelen çobanı uyarmak için ona doğru yürüdü.www. "Gebe koyunlara böyle vurmak da ne oluyor. Bir de ne görsün! Karların üzerinden bir koyun sürüsü ağır ağır beriye doğru geliyordu! "Bu da ne oluyor? Kimin sürüsü? Çoban sürüyü neden buraya getiriyor?. Çok yatmam. \ Şafak sokmuştu. bir büyük felâketi bu kadarla atlattıklarına şükrederek ve sendeleye sendeleye koraya doğru yürüdü. dedi Bektay. Yaklaşınca çobanı tanıdı: Bektay idi bu. Her şey düzelir. Hiçbir şey senin sağlığından daha önemli değil. başka bir şey düşünme! İşlerin yüzüstü kalması.. Az önceki telaş ve korkudan onu görmemişlerdi. Caydar da bu tatlı sözler karşısında ve gözyaşları arasında gülümsedi: . deli mi bu?" diye düşündü Tanabay. karısının gövdesini elle yoklamaya başladı: . Çok şaşırmıştı. her ye. nereden gelip nereye gidiyorsun? İyi misin?! ." İki sürü birbirine karışacaktı ve bu da hiç iyi olmazdı.enginel elveda gülsarı Tanabay korkudan aklını kaçıracaktı nerdeyse. Tanabay. ama sakın bana gücenmeyin. Bundan sonra yine Caydar'a bakmak için koradan çıktı. 95 . Tanabay da. Kadınları yana itip. Hepsi Caydar'ı avutmaya başladı. Caydar kımıldayamıyordu.
Yem yok. . Başkalanndan neyim eksik? Ben de kasabada yaşar. nasıl yaparsın bunu! . öle-yite çalışmana bak. Selamına karşılık ver158/ElvedaGülsan Elveda Gülsan/159 medi.. neye 'benzediğine de bir bak! İnsana benzer yanın kalmamış. her yanını ateş bastı ve boğulacak gibi oldu.Peki bunu niye bana söylüyorsun? . . Arkasına bakmadan gidiyordu Bektay. Yetti artık! Bıktım.Dur! Bekle biraz! diye peşinden koşmaya başladı.Sen ne söylediğini biliyor musun evlat? Bu koyunlar bugün yarın kuzulayacak! Yapılacak iş mi bu seninki! Hiç böyle şey yapılır mı? . Ben de herkes gibi yaşamak istiyorum. • .Niçin. ayak izlerinin çukuru hemen su doluyordu. Başkaları da senin gibi olsun istiyorsun.Nasıl gidersin. Tanabay'ın yanına yaklaştı ve birkaç adım önünde durdu. barınak yok! Rahat Jpırak beni! Sen git. yüzü kapkara olmuştu. Şu haline. Bir kere daha tükürdü ve değne-ğiyle koyunları gösterdi: .Al bunları! İster say ister sayma.com.Niye olacak? Beni yardımcı alan sensin! . nereye? . Ayaklarını yeri döver gibi hızlı basıyor. . Bu koyunlarla ömrümü niye tüketeyim.Rahat bırak beni! Sen kendini düşün. göğsüne sokmuştu. usandım böyle yaşamaktan! . seni dinleyecek başka aptallar bul! 96 . İyi düşün Bektay. Yakışıklı yüzüne o kara sakal yakışmıyor. çocukluk etme! Ne yaptığını bir düşün! Kendini düşün! Duyuyor musun beni? Bektay başını çevirdi: .. Eldivenlerini muşambasının alüna. Dili tutulmuş. Yürüyüp gitti.www.Bektay. Meydan okur gibi bakıyordu. Öfkeyle yere tükürdü ve kann üzerindeki tükrüğünı kızgınlığını belli ederek ayağıyla ezdi.Peki ne oluyor? . başım nereye yönelirse! . aylık ücret alırım. Yabankedisi gibi bakan gözlerinde kin ve nefret vardı. ağıl yok. dur gitme! Neler söylüyorsun sen? Nereye gidermişsin? Bektay'ın gelişinden ve söylediklerinden şaşkına dönen Tanabay'ın kan beynine sıçradı. . Başını yukarı kaldır di. Hepsi üçyüz e beş baş. biz de onlara öyle yaparız. Sakalı büyümüş. Tanabay donakalmıştı.Ayaklarım nereye çekerse.Yapılır! En doğrusu bu. konuşamıyor-du.Git başkasına anlat. ne olur dinle beni! Sana her şeyi anlatacağım! diyen Tanabay koşup Bektay'in yanına geldi. yapıştırılmış gibi duruyordu.enginel elveda gülsarı Beline sımsıkı bir ip dolamıştı. Hadi hoşça kal! Bektay değneğini başı üzerinde birkaç kez döndürerek olanca gücüyle ta uzaklara fırlattı ve yürüdü gitti.Gidiyorum.İşte böyle yaparım. Neden sonra: .Ne olmuş yani? Dur. Atan başı sen de! Yetti artık!. Orada pisliklere bata bata ölüp gideceksia Sana o da az! Yine de herkese bağırır durursun. Onlar bize nasıl yapıyorlarsa.cizgiliforum.
Şimdi üzerindeki sahibi değil. Toynaklardan çamur ve kar sıçrıyordu. 17 Köyden iki atlı çıktı. Gösteriş meraklısı olanlan da görmüştü.Seni hapse atarlar hey çocuk! . Bir daha. Onu üyirden ve ilk sahibinden zorla ayırdıkları günden beri pek çok insan binmişti sırtına. • Dizgini kısa olan at Gülsan idi. Binicilerin iyisi de vardı kötüsü de. Gülsan ahırda sahibinin iyileşmesini beklerken neredeyse ayaklan tutulmuştu. Koşmak tutkusu hiç 97 .www.com. .Senin gibi kaçakları cephede kurşuna dizerlerdi! Bektay devam ediyordu yoluna. Hepsi birdi onun için. . neye uğradığını anlayamamıştı. dizginlerini hayvanın dudaklarını yırtarcasına birden çeker. böyle bırakıp gitmeye hakkın yok! diye Bektay'ın omuzuna yapıştı bu defa.cizgiliforum. ..Böyle yaşamaktansa hapse girmek daha iyi! dedi ve ardına bakmadan yürümeye devam etti. Deri ceketli ve muşambalı bir adamdı. Onun hoşlanmadığı tek şey. bırakmam seni. Ama o anda beyaz doruklar bir kıpırdadı ve sonra karanlıklar içinde yok oldu. öbür tarafa inip gözden kaybplmuştu bile. dağlara doğru yol almaya başladılar. Çeşit çeşit eyer vurmuşlardı.Mahvolacak zavallı çocuk. Onu kendine çevirdi. yürüyordu. Merkezden gelen haürlı konuklan yorgaya bindirirlerdi. . * Tanabay kendine gelip başını kaldırdığı zaman Bektay bayırın belini aşmış. ötekininki doru idi. . Gülsan bunların hepsine alışmıştı. Ayak izleri gözden kaybolduğu yönde uzayıp gidiyordu. göstermiş olurlardı. bir yabancıydı. Böylece herkese. Bunlar eyere kuruldukları zaman kendilerini Elveda Gülsan/161 büyümüş sanan ahmaklardı.Hayır.enginel elveda gülsarı . Çok üzgündü. Bektay'ın sürüsünü toplayıp kendi korasına sürdü. Böyleleri atı hızla sürerken.Sen bir kaçaksın! Kaçak! Bektay yoluna devam ediyordu. Bektay kolunu çekip kurtardı ve yürümeye devam etti. Kuyrukları düğümlendiğine göre yollan uzundu.Dur Bektay. ( Bektay onu dinlemek istemiyor. Tanabay bakakaldı.Dur diyorum sana! diye Tanabay onun koluna yapıştı. ahırda kapalı ve bağlı durma-sıydı. yorga ata bindiklerini . bilmeyeni de. mahvolacak! diye mırıldandı. Elbiseleri boya ve muşamba kokuyordu. . Atlardan birinin donu san. dur! Konuşalım biraz. Kalktıktan sonra biraz soluklandı. Yanındaki doru ata binen Çora idi. bir daha yaparlardı bunu. Eyerde doğru dürüst oturmasını bileni de. Muşambasının düğümleri iliklenme-mişti. daha hızlı gitmek istediği için üzerindeki binici dizginleri çekiyordu. onu arka ayaklan üzerine kaldırırlardı.Hızlı. Gülsan için sırtında kim olursa olsun farketmezdi. Çenesine yediği müthiş bir I F 160/Elveda Giilsan yumruk Tanabay'ı yere sermiş. Elleri kar ve çamur içindeydi.
O yıl kışla bahar bir birine meydan okumuş. korkarsa korksundu. Onların bu yer kapma. Sırtındaki binicinin kim olduğu artık ilgilendirmiyordu onu. Niye kendisini düşünmemişler. Her yıl böyle oluyor. Hükümet etmek. engel tanımıyor.www. bir gemi gibi geniş dünyayı yara yara alıp götürüyordu insanı. yenişememişlerdi. Zamanı gelince kendisini desteklerlerdi. partinin ilçe kurulunun birinci sekreteriydi. koyunkuzu kırılıp gidiyordu. baharın geç gelmesi ve koyun-kuzunun kırılıp gitmesi ona hiçbir zarar vermezdi. Eğer biniciye sarı yorgayı sunmuşlar-sa. Ona binen zevk alır.cizgiliforum. kaldıramayacağı ağır bir işti! Segizbayev. Hiçbir şey yapılamıyordu bunu önlemek için. taypalma yorganın düzgün adımlarına. Kendisine kolhozun parti örgütçüsü eşlik ettiğine göre. Uzun yıllardır bulunuyordu şimdiki görevinde. büyük bir iş. kodamanlar.enginel elveda gülsarı azalmamıştı: Koşmak. daha koşmak. Disiplin böyle gerektirirdi. Şu sarı yorga da eşsizdi doğrusu. Aslında o ilçede sadece bir müfettiş. Konuşmazsa konuşmasın.com. varsın bunun sıkıntısını o çeksindi.. partinin ilçe merkezinin bir üyesiydi. Segizbayev uzaktan bir seyirci olarak kalacaktı. güvenilir bir kişi olduğunu göstermemiş miydi? Ama bunun şimdilik bir yaran yoktu. Artık terfi etmesi. yönetmek. Parti örgütçüsü hiç konuşmuyordu. ilçe merkezinden kolho-zu denetlemesi için gönderilen bir müfettiş vardı. Ama biniciler için hangi ata bindikleri önemliydi. gönderdikleri sekreterin başarısını. insanların ondan çekindiklerini gösteriyordu. böyle olduğunu da herkes ve tabii Segizbayev de biliyordu. onun gidiş temposuna uygun olarak sallana sallana giderken bunları düşünüyordu. daha yüksek makama gelmesi gerekirdi. yine koşmak istiyordu. Bazı memurlar yanlarında çalıştıkları. Tam binilecek attı. güzeldi. Gülsarı güçlüydü. Buraya bir yabancı göndermekle hata ettiklerini anlasmlardı. Çobanların işlerini denetlemeye gelmişti. Asıl sorumlu o değil. çok saygı duyulan ve önem verilen bir kişi olmalıydı.. zaman kap162/Elveda Gülsarı ma savaşından zarar görenler de çobanlar ve sürüler oluyor. bu. o kişinin saygınlığını. İşte. Yukarıdakiler. mutlu olurdu. Kuzulama dönemi kötü gittiği için üzüntülü olmalıydı. Suya çamura batmıyor. Hatta bundan sinsi sinsi bir çıkar bile umuyordu. büyük bir sorumluluk idi. parti 98 . Bu defa Gülsarı'nın sırtında. Herkesin yapamayacağı. Boş konuşmalarla koskoca bir amirin canını sıkmaması gerekiyordu belki. Astlar üstlerine saygılı olmazsa bu disiplin bozulurdu. Ama Segizbayev buraya teftiş için gelmişti ve işlerin böyle kötü gitmesine cevap verecekfbir resmi sorumlu bulmak zorundaydı. Aslında bölgede kışın geç gitmesi. hiçe saymışlardı da bir yabancı atamışlardı! Burada yıllardır görev yapmış. emrinde bulundukları kişilerle yüz-göz olmaya devam ediyorlardı ama bunlar günün birinde öyle bir sille yerlerdi ki neye uğradıklarını şaşırırlardı. Dostu-yâranı vardı nasıl olsa. Bu sekreter de bölgeye yeni gelmişti. İşlerin hiç de iyi olmadığını bildiği halde yine de keyfi yerindeydi. başarısızlığını görsünlerdi. Durum gerçekten kötüydü.
belki bir gün işler bilimsel olarak ele alınır ve düzelirdi. Gençler iyi öğrenim görüyorlardı.www. Ama bu yardım daha fazla gecikmemeliydi. Biliyordu bu hastalıktan kurtulamayacağını. söz vermişti. Bir yandan evham. Bütün dağdakiler suç-luymuş da. "Sen işte böyle bir adamsın" diye nasıl söylersin? 18 Ulu dağlar sisli. gözleri iyice çökmüştü. SözElvedaGülsan/163 de bitip tükenmeyen işlerin üstesinden gelmeye çalışıyordu orada. bağırıp çağıran ama hiçbir iş görmeyen. Böyle yanındaki gibi bir denetçi değil. niçin bekleyeceklerdi? "Aldanov görevi kendiliğinden bırakacakmış" gibi bir söylenti de dolaşıyordu ortada. böbür-kibir oturuyor atin üstünde. Uzun yıllardan beri kalbinden rahatsızdı. Aslında kaşlarını çatması da. puslu. Çora da kendi düşüncelerine dalmıştı. Çekilmesine çekilirdi ama. İşler de böyle sürüp gidemezdi.cizgiliforum. gelmemiş mi belli değil... bunu bir ar-namus meselesi yapıyor. sanki kolhozu düşünen yalnız o imiş. Çora. Ama bunu Çora görür müydü. Soğuk bir gidiyor. karamsarlık yiyip bitiriyordu onu. Sorumluluktan kaçamazdı.. Niçin sabredecek. kolhozu borç batağına saplamış. Tepeler güneş görmüyor ve öfkeli.enginel elveda gülsarı örgütçüsünün altındaki at ter içinde kalmış. Samansur akıllı bir çocuktu. Her zaman hastalanıyordu. Artık ondan hayır gelmeyeceği anlaşılmıştı çünkü. belki yardım gelirdi. babasından daha iyi biliyordu. dudak ucuyla 164/E!vedaGülsan gülümsemesi de yapmacıktı. Üzülen yalnız o imiş!. Kimbilir. oysa yorganın kulağının arkası yeni yeni hafifçe terlemeye başlamıştı. görmez miydi? Herhalde göremezdi. Yeni başkan. Ülkede neler olup bittiğini.. Hiçbir şey umurunda değildi. işleri yüzüstü bırakarak çekilmek istemiyordu. 99 . Bakışları üzgün. İşlerin nasıl yönetilmesi gerektiğini söyleyip duruyordu fırsat buldukça. onun durumunun parti toplantısında görüşülmesi gerektiğini söylüyor. Tatili geçirmeye gelen oğlu Samansur da söylemişti: "Artık işten çekil" demişti. Sözünü yerine getirmeden işi bırakırsa insanların karşısına ne yüzle çıkardı? Ona ne derlerdi? "İşleri karmakarışık etmiş. meseleleri. ama onu merkezdekiler "biraz daha sabret" diye oyalamaktan başka bir şey yapmıyorlardı.. Her yer balçık. "Ölmesen oba kap. Versindi mahkemeye! Mahkemeye vermekle işlerin düzeleceğini mi sanıyordu? Kaşlarım çatmış. beti-benzi sararmış. şimdi de çekip gidiyor" demezler miydi? Bu durumda ayrılırsa vicdan azabından kurtulamazdı. soğuk bakışlarla gökyüzüne uzanıyorlar. Tanabay söylediklerinde haklı çıkmıştı. Günlerinin çoğunu merkezde geçiriyordu. Bu adam "İşleri böyle berbat bir hale getirdiğiniz için sizi mahkemeye vereceğim" demişti. Bahar gelmiş mi.com. bilmeyen bir adamdı.. bir geliyor. Ona belki bu yüzden bekle diyorlardı. catkannınan turma"' diyordu o içinden. Gidecekse bir an önce gitmesi iyi olurdu. Çora'nın da ayrılma vakti gelmişti ar-üjt. Sağlık durumu her yıl daha da bozuluyordu. Ama. Herkese umut vermiş. gerçek yardım gelmeliydi.
Bir yanda soğuk ve rüzgâr. Kalkmak istemişti ama. Bir koyun daha kuzuladı. Bektay'a yüzünü kızartacak. yavruları koyacak sıcak bir yer bulamıyordu. Can-baş koyup yaptığı işlerle alay edilmesini aklı almıyordu. Kızarsalar kızsınlar! Sen adamı yemsiz. Açtılar. sürüsünü benim sürüme katıp gitmesine de kızmıyorum" diyordu. ama hiç değişmemiş" diye düşündü. kızı koşarak yanına geldi: . "Yumurtalarını başka kuşların yuvalarına bırakan kökek kuşu gibi. gelin! Tam da zamanında gelmişsiniz ha!" diye söylendi.www. Bunlar yetmiyormuş gibi. bir yanda dayanılmaz pis kokularla bunalıyordu. Öte yandan. aç ve susuz bırak. bu ne acı! İşte şurada bir yığın koyun ölüsü vardı. Tanabay'ın da direnecek gücü kalmamıştı artık. Nasıl olsa kolhozdan onun yerine birini gönderirlerdi. onu yerin dibine batıracak sözler bulup söyleyemediği için kızıyordu daha çok. kuzuları nereye koyacağını bilemiyordu. Saçını başını yolsa da. gelin bakalım. "Yaa. sen git annene bak. Böyle bir yerde neler çektiğini anlatma fırsatı doğmuştu. koyunlar birbirlerini iterek ayaklarını basacak yer bulmaya çalışıyorlardı. Bektay'ın sürüyü bırakıp gidişini bir an bile aklından çıkaramıyor. 100 . Koradan çıkınca iki atlı gördü. gelin hele!. kolumu kaldıracak gücüm kalmadı" diyordu. Sonra ağır adımlarla geldi. "Haa! Gülsan bu!" diye Sevindi. İçindeki o ateş. Öyle yakınıp sızlanmayacaktı. Ama hemen karar değiştirdi. Onlara çıkışacak. başkanlar geliyor! dedi. O. Koranın arkasına geçerek elindeki ölü kuzuları öbür ölülerin üzerine attı. öle-yite çalışıyordu. Sütü nereden bulacaktı.Baba.. ama bir an sonra yine o olay geliyordu aklına. Kuzular acı acı meleşiyor. Tanabay "yetti artık. İlçe merkezinden gelen biri olmalıydı. acı ve öfke içinde bunalıyordu. Aynı anda birkaç koyun birden doğuruyor. Cehenneme kadar gitsindi. Tanabay onları beklemedi. Tanabay ölen hayvanları toplayıp dışarı çıkarıyordu ki. "Ne olursa olacak.enginel elveda gülsarı Delik-deşik.cizgiliforum. yıkık-dökük korada. O iki kişiden biri Çora idi. yatarsan kalkamaz ol! Elveda Gülsarı/165 sil olur da onun çenesini kapatacak bir laf bulamazdı! "Çoban değneğini fırlatıp attı da gitti sümüklü!" Onun bu yaptığını Tanabay'ın aklı almıyordu. Salya gibi laf eden o yeni yetmeye! O sümüklüye! Ömrünü kolhoza adayan kendisi gibi yaşlı bir komünist na1 Ölmezsen vebaya tutul. Ama yorgaya binmiş olan deri ceketli adamı tanıyamadı. yetti!" diyor. Öfkesi yalnız onun çekip gitmesine değildi. .com. korasız. hem de ikiz.. sonra da ne olmuş bakalım diye görmeye gel! Gelin. o sevgi uyanıverdi "Görmeyeli çok oldu. utandıracaktı. Ne de güzeldi yavruları! Ama onları nereye koyacaktı? Analarının memeleri boştu.Gelsinler! diye mırıldandı Tanabay. susuzdular ve sinek gibi kırılıp gidiyorlardı. belini doğrultamamıştı. Felâket! Bu iki yavru da ölecekti demek! Bu ne uğursuzluk. başka şey düşünmeye çalışıyor. karısının sırtı hâlâ ağrıyor ve kalkamıyordu.
Dostunun önünde suçlanacağım. boşanmıştı.Neye söz verdin? . Sanki içinden onu tutan bir bağ. gönlünün yayı kopmuş. hiçbir şey söylemiyor. Ama içi acılarla doluydu. Atlar ter içinde. Bu herif hiç umurunda değildi. . üzengiler üzerinde doğruldu. sert bakışlı görünüyordu. . Bunları Çora'ya bakarak söylüyordu. Yorganın üzerindeki adam ise 166/ElvedaGülsan 'Ijj i* öfkeli. Sonra bağırdı: . Sonra Tanabay'a döndü: .Nee! Sen sosyalistlik adına söz vermemiş miydin? . Olduğum gibiyim.Niye öyle konuşuyorsun Tanabay? Neden her şeyi anlatmıyorsun? 101 .www. bizi geri bırakmaya çalışıyorsun! . kendi örgütünün komünistlerini böyle* mi eğitiyorsun? Bu ne biçim komünist? Sizden cevap istiyo-1 rum! Çora başını öne eğmiş. Planı baltalayan. Şunlara bak!. Böyle derken.. İçindeki acının bu dürtüsüyle isyan etti. Bir an donakaldı ve ağzını açmadı.Eee. Birden öfkelendi. Önce Çora'ya ba-1 ğırdı: "Siz burada ne yapıyorsunuz? Adamların verdikleri 1 sözleri bile bilmiyorlar. Dünya umurunda değildi. Ağzına geleni söyleyecekti artık. Tanabay'a selam bile ver. kırbacını uzatıp. evet öylesin! Kolhoz malına isteyerek zarar veren bir halk düşmanısın! Senin gibilerinin partide işi yok! Se/ün yerin hapishane! Sosyalistlik yarışında önümüze engel çıkarıyorsun.İşte. Aradığı suçluyu bulmuş olmanın sevinciyle ve bu küstah çobana haddini bildirmek.Rezalet bu! Nereye gitsen aynı şey. onu doğduğuna pişman | etmek için. Çora'nın yerine Tanabay cevap verdi: Elveda Gülsan/167 . soluk soluğa idiler. malların kınlma-| sına sebep olanlar bunlar işte! Bugüne kadar ne yaptınız burada? Komünistleri. Dudakları titremeye başladı.Hatırlamıyorum. kuzuların da bu yüzden plüyor! dedi Segizba-yev. dizgin kayısıyla oynar gibi duruyordu. koyun ölülerini gösteriyordu.Söz verdim. daha başka diyeceğin var mı? Çora araya girdi: . Segizbayev'in yüzü birden kıpkırmızı oldu. zor durumda kalacağını biliyordu. Sen komünist bir çoban olduğun halde kuzuFann neden ölüyor? .cizgiliforum.Evet.com.Ben nasılsam nasılım. benim yerim hapishane! Hapishane! diye cevap veren Tanabay için bu herifin sözleri bardağı taşıran son damla olmuştu..Ne oluyor yoldaş? dedi ölü koyun yığınlarını göstererek.^ meden bağırıp çağırmaya başladı: . Çora'nın yüzü perişandı. Segizbayev'e dik dik bakarak sordu: .enginel elveda gülsarı Konuklar koranın önüne gelip durmuşlardı. Suçlu gibi duruyordu.Herhalde kuzular benim komünist olduğumu bilmiyorlar! diye patladı Tanabay.Evet. .
Tanabay! Tanabay! Sakin ol. kaçalım buradan. beni hapse tıksana it oğlu it! Bu sözleri Segizbayev'e dönerek söyleyen Tanabay eline bir şeyler geçirmek için arandı.com. gemin neden dudaklarını yırtarcasına gerildiğini ve hayvanın şimşek çakan gözleriyle* ona çılgınca baktığını Tanabay anlamıyor.Bu yüzden Segizbayev'e kaldırılan tırmık atın başına küt diye indi. çekil! İndireyim şu tırmığı deri ceketli herifin kafasına! Genç yardımcı kadın koşarak geldi. Arkasında duvara asılı duran tırmığı kaptığı gibi Segizbayev'in üzerine yürüdü "Defol buradan it oğlu it! Yok ol!" diye Segizbayev'e vurmak için tırmığı kaldırdı ve başladı savurmaya. Ömrüm boyunca ahmaklık ettiğimi. yapmamalıydım. Gülsan'nın kafasının neden öyle inip inip kalktığım. kolhoz için ölesiye-bitesiye çalıştığımı söylemek için mi? Bunu da biliyorum!.Boş yere vurdum. İki adam atlarının başlarını çevirdiler. Bir daha kaldırdı tırmığı.Ay sen ne yaptın! ne yaptın! . büyük bir iş başarmış. Bir yandan da bağırıyordu: . ileri geri gidiyordu.. Atından indi.enginel elveda gülsarı . Çora sapsarı olmuştu. ama bir yandan da bağırıyordu: . Lanet olsun verdiğim söze! Lanet olsun ömür boyu verdiğim emeklere! Hepsinin canı cehenneme! Defol git! Benim yerim hapishanedir! Sen bu deri ceketli yeni efendiyi niye getirdin buraya? Beni çileden çıkarması için mi? Beni hapse tıksın diye mi? Hadi bakalım. Köpek de havlayarak atların peşine düştü. Tanabay'ın gözü dönmüştü.Benim yerim hapishane! Hapishane! Defolun buradan defolun! Benim yerim hapishane! Hapishane! Sonunda "Yerim hapishane.Çabuk. aklını başına topla! . Köpeği. sizi öldürecek! diye bağırdı. Ama Tanabay onun farkında bile değildi. Tanabay arkalarından koşunca atlarını dörtnala kaldırdılar. bir daha atın başına indi.Defol git başımdan! diye Tanabay onu eliyle itti. Belime kadar boka battığımı söylemek için mi? Bunu ben de biliyorum. görevini yapmış olmamn övüncüyle. Ama Tanabay onu iterek savuşturdu.. Koşarken sendeliyordu.Boş yere de ne demek? Çok kötü oldu! Elveda Gülsan/169 102 . Bu sırada Çora da sıçrayıp atına atlamak fırsatını buldu: . 168/ElvedaGülsan r Korkudan ne yapacağını şaşıran Segizbayev yorganın dizginini çekiyor. bir aferin bekliyordu. Korkudan benzi sapsarı olan Caydar.cizgiliforum. Yerden eline gelen bir avuç toprağfalıp üzerlerine attı.Gülsan çekil önümden.www.Yaa! Demek öyle? Sana da anlatmam gerekiyor öyle mi! Sen niye geldin buraya? Niye geldiniz? Şimdi ben soruyorum: Kuzuların kırılıp gittiğini söylemek için mi? Bunu ben de biliyorum. kuyruğunu sallaya sallaya yanında dolanıyor. hapishane!" diye soluk soluğa geri döndü. at şaha kalkıyor. . bir değneğe da-ğ yanarak topallaya topallaya kocasının yanına geldi: . Tanabay'ın kollarına asılarak tırmığı almaya çalıştı. .
Elleriyle yüzünü kapattı ve sarsıla sarsıla. "Beni cezalandıracaklara cezalandırsınlar" dedi kendi kendine. Böyle deyince de yine kuşkulara kapılıyordu. Tanabay başını kaldırıp bakmamış.ne diye işi uzatıyorlar?" diyordu Tanabay. Ama mesele de bundan ibaret değildi.Yorgaya boş yere vurdum. 19 O olaydan üç gün sonra. çizmelerine yapışmış Gülsan'nın sarı tüylerinden tanımıştı. Bunca emek vermekle aptallık ettiğini söylemişti." Ne olacaksa bir an önce olsun!" O kapalı kapının ardında herkes toplanmış olmalıydı. O güne kadar kocasının ağladığım hiç görmemişti. Belki her şeyi anlatırsam. "Belki bunun başkalarına bir yararı olur. parti ilçe komitesi olağanüstü toplandı. Hükümet temsilcisine el kaldırmıştı. ben suçlu değilim. Neden sonra kurul yazıcısı kapıdan uzatıp: . pek acelesi olmalı" diye geçirdi aklından." Fakat bir dakika sonra başından geçenleri tekrar hatırlayarak. acılara gömülüyor. Üzerinde Gülsa-rı'nın teri ve tüyleri bulunan çizmeler. "Hayır. Diken üstünde oturur gibiydi. ama kendisi de ağlı-jferdu onunla birlikte. 103 .Yaptığı terbiyesizlik için her cezaya razıydı. Karısı arkasından tutup sırtım sıvazlayarak: . vurmamalıydım. her şeyi anlatırsam. Birkaç dakika önce Çora da girmişti içeri. dedi Tanabay soluğu kesilerek. Ne var ki öfkeye kapılıp ağzına geleni söylemişti: Kolhoz için o güne kadar yaptıklarını kötüle-miş. yem ve ot bulunmadığını. Bekleme odasında. "Artık bana kim inanır?" diyordu kendi kendine. uykusuz geçen geceleri.www. Çağrılmayı bekleyen Tanabay için vakit geçmek bilmiyordu. Bektay'ın çekip gittiğini. kargışlar yağdırmıştı. Ben bir halk düşmanıyım.com. Tanabay'ın önünde biraz duraladı. çoban Tanabay'ın ensesine bakıp içini çekiyor. Yaptıklarına pişman değildi. hiç konuşmuyordu. anlayış gösterebilirler. başka çobanlara kolaylık sağlarlar..Ağlama Tanabay. . Tanabay başını kaldırıp bakınca kapının ardında gözden kayboldu. İki büklüm olarak çöktü. "Bunun ne işi var burada? Leş bekleyen kuzguna benziyor" diye düşündü Tanabay ona sırt çevirerek. yandaki bekleme odasında çağrılmasını bekliyordu..Bakasov yoldaş. hüngür hüngür ağlamaya başladı. kendisinin suçlu olup olmadığına karar verememişti. nasıl yaşadıklarım öğrenirler belki. ağlama! diyor. "Ne diye bekletiyorlar. nasıl bir kış geçirdiğimizi. İbrahim. yumruklanm sıkıp dizlerinin 170/ElvedaGülsarr arasına kısürıyor. hiç suçum yok!" diyordu kendi kendine. onu. nedense. Bu üç gün içinde uzun uzun düşünmüş.Aklım mı oynattın sen! Ne yaptığım biliyor musun? Elbette biliyorum. kuşkusuz bu ağır bir suç idi. Sonra sustu. İbrahim de bekliyordu..cizgiliforum. keçe çadır bile olmadığını. Tanabay Bakasov. giriniz! dedi. O şartlarda işlerin nasıl yürütüldüğüne kendileri karar versinlerdi.enginel elveda gülsarı . "Gülsarı'yı kan ter içinde bırakıp hayvanın kılları çizmesine yapıştığına göre. Çobanların nasıl çalıştıklarını.
Segizyayev'in kendi yerine göz diktiğini seziyordu ama. Çobanların her zaman 'o yok. Bu anlatılanlar arasında Tanabay'ın reddedeceği hiçbir şey yoktu. Elveda Güisan/171 Masada oturanlar arasında en kara suratlısı dalağı patlamış gibi kızanp bozaranı Segizbayev idi. yüzünün bütün kanı çekilmiş olanı ise Çora. Yürek atışları kulağının içinde güm güm ederek içeri girdi. "Merhamet bekleyecek değilim. Birinci sekreterin sağ yanında azametli bir tavırla Segizbayev oturuyordu şimdi. Tanabay içinden "bunlar kollarını iyice sıvamışlar" diye düşündü. Sonunda. En solgunu.cizgiliforum. yeşil çuha üzerinde parmaklarını sinirli sinirli hareket ettiriyordu. Bir anda gözleri kararmış gibi herşey bulanık göründü. Parti sekreteri. Kaçkatayev. gerek sözle. Tırmıkla saldırabileceği bir şey değildi bu kâğıt. Raporda. hepsi olmuştu.Segizbayev'in kendisinden de 172/ElvedaGülsan kötü ve korkunçtu.Oturunuz! diyen ilçe kurulu birinci sekreteri Kaşka-tayev. diye mırıldandı. Bu sözlerin hiçbir önemi yoktu artık. yüreği hızlı hızlı çarpmaya başladı.Komünist Bakasov'un durumunu konuşacağız. Her yanını ter bastı. kurşun gibi ağırlaşan ellerini dizlerinin üzerine koyarak oturdu. Başını kaldırıp masanın çevresindekilere baktı.www. Ama raporun genel havası. Bu. dedi kelimelerin üzerine basa basa. Gözleri iyice açıldı. İçlerinden biri: . "Bakalım ne olacak?" der gibi bir bekleyiş içindeydiler.. Bu kâğıt. bu yok' yakınmalarından farklı bir değeri olmayacaktı bu sözlerin. Kendini küçük düşürmeyecek bir çözüm yolu arıyordu kafasında. masanın uç tara-ûnda Tanabay'a yakın yerde oturuyor. .enginel elveda gülsarı Tanabay irkildi. herkesi açık seçik görüyordu şimdi. gerginliğini otoritesini sarsacak noktaya getirmeden işi nasıl bir çözüme kavuşturacağını pek bilemiyordu. gerek fiille işlediği suçlar tek tek anlatılıyordu. hırıldayarak soluyordu. Aklını 104 . bu iğrenç rapora karşı koyacak gücünün olmadığını anladı. Onu görür görmez nefreti uyandı.Sözde komünist demek istiyorsunuz herhalde. Bu korkunç. "Aktaş" kolhozunun çobanı Tanabay Bakasov'un. Kendini savunmak için söylemeyi düşündüğü şeyler. Tanabay'ı karamsarlığa düşürdü. Tanabay konusundaki olumsuz tavrını apaçık belli ediyordu. Çora. Tanabay. birinci sekreter başını önündeki kağıtlardan kaldırdı: . Suratı asıktı. Segizbayev'in raporunu okudu. uzun masanın ucundaki sandalyeyi gösterdi.com. ifade tarzı pek ağırdı. Niye merhamet bekleyeyim ki? Suçlu muyum ben?" Kendisi için bir karar vermek üzere toplananların birbirine gizli rakip iki gruptan oluştuğunu ve bu olaydan iki tarafın da kendilerine bir pay çıkarmak için çırpındıklarını Tanabay bilmiyordu. Onun karşısında kolhoz başkanı Aldanov vardı. Orada duran adamlar bir sis bulutu içindeydiler sanki. kabından dökülen cıva gibi bir anda dağılıp gitti kafasında. Gözlerindeki bulanıklık geçmemişti daha. Her şeyi.
Herkesi süzüyor. Anlattıklarının doğruluğunu kabul ediyor musunuz? . Yüreği. onun gibi düşünenlerden sorumluyuz. izin verirseniz ben durumu biraz açıklamak istiyorum. Segizbayev söz alıp konuşmaya başladı: . Eğer bu basit bir kabadayılıktan ibaret olsaydı. Şaşırmışlardı. Ah.Bakasov yoldaş. işlerin fena olduğunu görünce çok üzüldüm. Bakasov'un beni aşağılaması da değil. Bu sözlerimle ona hakaret ettiğimi kabul ediyorum. Biz hepimiz. parti üyesi Segizbayev yoldaşın raporunu dinlediniz. yoksa başkaları da mı var? Bunu bilmeliyiz.www. Onun için o sözlerimi geri almak şöyle dursun. yüreğini. Meselenin bir de ÖQür yanı var. bir kopmuş gibi çöküyor.! Kiminle. Mesele. böbürleniyordu. şimdi olduğu gibi çığlık çığlık yanacağını aklına bile getirmemişti. Bu görüşte olan yalnız Bakasov mu. bunu görmezlikten.enginel elveda gülsarı mı kaçırmıştı? Bu korkunç -apcr karşısında onun söyleyeceklerinin ne değeri olurdu \v.com. Kabadayılarla başa çıkmak için başka usullerimiz de var. komünist Bakasov'un davranışı basit bir kabadayılıktan öte bir durumdur. Bakasov'un tehlikeli ve tavırlarının düşmanca olduğunda ısrar ediyorum.ard niyetini anlıyor musunuz? Daha başka bir şey söylemeye gerek yok sanırım. Böyle olunca da. Aktaş kolhozunda hayvanlarla ilgili durumu. duymazlıktan gelemem. bütün vücudunu kevgire çeviriyordu. ah! Neler geçmemişti Tanabay'ın başından. Aldanov: "Gördünüz mü nasıl işler oluyor?" der gibi. Savaşın ilk gününden sonuna kadar ateş altında yürümüştü. O raporda yazılanlardan hepsi korkmuş gibiydi. evet. Ben ilçe parti komitesini temsil ediyorum. Kendisinden özür dilemeyi de düşünüyordum. Bazı yoldaşları uyarmak isterim ki.Parti üyesi yoldaşlar.. nasıl çarpışırdı? Raporun okunmasından sonra Kaşkatayev Tpnabay'a sordu: . Ey Tanrım! 105 . tıpkı cephede olduğu gibi uğulduyordu kulaklarında. Bana "Deri ceketli yeni efendi" dedi. Kimse bir şey söyleyemedi. öyle! Bunun ne demek olduğunu. Ama mermiler vücuduna tam isabet ediyor. Ama haklı olduğumu görüyorsunuz. partiye kayıtlı komünistlerle kayıtlı olmayanlar arasında yürütülen siyaset ve eğitimle ilgili çalışmaların hiç de iyi gitmediğini göstermesidir. Bu yoldaşlara şunu söylemek istiyorum. "Deri ceketli" sözünü bir yana bırakalım. inanın ki onu bu kurula getirmezdim. Yani halkı ezen bir ağa! Evet.Evet.. demek oluyor ki partiyi temsil ediyorum. "Yeni* efendi" demek de ne oluyor! Bakasov'a göre ben. Elveda Gülsan/173 Bakasov gibi komünistlerden. ilçe parti komitesinin ideolojik çalışmalarda başarısız olduğunu da gösteriyor.. "Senin yerin parti değil. hapishanedir" dedim. ne de bir başkasının. Bakasov komünistlik adına verdiği sözü unuttuğunu söyleyince ona "halk düşmanı" dedim. dedi Tanabay suratını asarak. Bu olayın en önemli yanı. masadakilere tek tek baktı. Bu olay. bir yukan tırmanıp ağzına geliyordu. "Yeni efendi" imişim. bir Sovyet vatandaşı ve partinin temsilcisi olan ben. partinin aşağılanmasına izin veremem. ama ne kendisinin. Sonra güm! diye aşağı ve hop! diye yine yukarı çıkıyordu.cizgiliforum.. Segizbayev'in konuşması.
.. Bu odadan suçlu olarak çıkmalı ve tutuklanmalıdır. Kimsenin gözünün yaşına bakmazdım" diye geçirdi aklından. Hele onun parti üyesi olarak kalması. Tanabay onu yeni farkediyordu. komite Tanabay'ı mahkemeye sevketme kararı almazsa. Bunu. İçinden "Hadi evlat. parti içinde herhangi bir yerde bulunması. Senin yaşındayken ben de öyle yapardım. Onun bu davranışlarının Ceza Kanununa göre cezalandırılması gerekir. hepsini bastır. Sesiyle olduğu gibi. Bir hükümet temsilcisine görevi başındayken saldırmıştır. Hepsi söylendi zaten. Ceza Kanununun 58. Bütün bunlar kimin umurunda? diye düşünüyordu. savunmamı niçin dinleyeceksiniz? Ne isterseniz yapın.cizgiliforum.enginel elveda gülsarı Hayatimin aslı haline gelen çalışmam. Demek oluyor ki ben başından beri hep bir halk düşmanıymışım! Öyleyse benim fikirlerimi.Hayır. Bakasov suç işlemiştir. Beni yanlış anlamanızı istemiyorum. .. ola ola 'halk düşmanı' mı olacaktım? Bana böyle mi diyeceklerdi? Bir gün bana böyle diyeceklerine asla inanmazdım! Ben zavallı.. Suçu.com. kendimin herkesten daha ahmak olduğumu düşünüyorum.www.''•Kaşkatayev bu isteğe karşı çıkamazdı ve bu da Segizbayev taraftarlarının gücünü arttırırdı. bence asla mümkün değildir!. yıkık-dökük kora için. Omuzunda komsomol rozeti bulunan bir genç ayağa ilkti." Segizbayev aşın isteklerde bulunduğunun farkındaydı.Yani siz kendinizi herkesten daha akıllı mı sanıyorsunuz? . maddesine uymaktadır. . 106 . her kelimesi de bir çivi idi. kolhozdan nefret ediyor. . Yine de çocuk sayılırdı daha. siz bilirsiniz.Hiçbir şey. Oradakilerin en genciydi. . ömür boyu çabalamam.Siz kendinizin samimi bir komünist olduğunuza inanıyor musunuz? 1 Biye: Dört yadını geçmiş dişi at. talihsiz Bektay için dert174/ElvedaGülsan lenip duruyorum. tam tersi. Çakıyor ha çakıyordu!. Segizbayev'in dili bir çekiç.Bakasov yoldaş. gürle bakalım. Sosyalist rekabetten nefret ediyor. sürgüne tutulan. Onun için.Suçlu olduğunuzu kabul ediyor musunuz? . kendinizi savunmak için ne diyeceksiniz? dedi. kırılıp giden kuzular için. "Deve istiyordu ki biye1 alabilsin.Hayır. beti benziyle de çocukluktan henüz çıktığını belli ediyordu.Söz istiyorum! dedi bir ses. hiç değilse partiden çıkarılmasını istiyordu. "Raporumda belirttiğim hususlara bir kez daha kısaca değinmek istiyorum: Bakasov bizim yönetim düzenimizden. Kaşkatayev sinirlenmeye başlamıştı: . Bizim sosyal düzenimizin hepsinden nefret ediyor. . Elveda Gülsarı/175 . kolhozun parti örgütleyicisi Çora Sayakov'un da önünde açıkça söylemekten çekinmedi.. hiç acıma.Şimdi bunu kanıtlayamam. emeklerim. baş dayanağım olan armanım (ülküm) ne oldu? Nereye gitti? Ölesiye-bitesiye çalışmamın sonunda.
com. Bir de şu var: İşler hep eskisi gibi gidiyor. kurulumuzda bir yoldaşımızın durumunu tartışıyoruz. . Biri araya girdi: .Ben Bakasov yoldaşın davranışım doğru bulmuyorum. Bize duygu değil kanıt gerek. bizim gönlümüzü yumuşatmaya.. onun üzerinde duruyoruz. suçlayıcı konuşmasına devam etti: Kolhozumuza en çok emeği geçmiş..Kerimbekov yoldaş. işlerin ne durumda olduğunu.Ben burada Segizbayev yoldaşın tutumunun ve onun davranışının da ele alınmasını. bulutlan ve karanlığı yararak çakan şimşeğin o bir anlık ışıltısında görmüştü o tarlayı. tecrübeli komünist çobana hakaret etme yetkisini size kim verdi? Hadi. İşte bunun için utanıyorum. burası bir mahkeme salonu değil. Bir komünistin meselesi var. Bu davranışı için partiden bir ceza alması gerektiğine de inanıyorum. Öfkeli. Kolhozlarda kuzulama döneminde çobanların ne zor günler geçirdiklerini bilmeyen var mı? Ben görevim gereği dağlarda. o duruma çobanın sizden daha az üzüldüğünü mü sanıyorsunuz? Bunu hiç düşünmediniz mi? Onun sürüsüne vardığınız zaman.Yaa. Sanki gök gürlemesi onun içinde kopmuştu ama sesi duyulmuyordu. Oralarda genç çobanlarla konuşurken utanıyorum. toprağı çiğneyerek bozduğu ekin tarlası gözünün önüne geldi gitti. Ancak ben. biz de bir suçluyu yargılamıyoruz. Sanki. Onlardan çok şey istiyoruz ama gerekli yardımı yapmıyoruz.enginel elveda gülsarı O anda. Yine o anda baştan başa irkildi. Bize Tarım Enstitüsünde öğrettikleri gibi değil.. Siz bunu kolhozun durumuna çok üzüldüğünüz için yaptığınızı söylüyorsunuz. merhamet duygularımızı uyandırmaya çalışıyorsunuz. Peki. gerçekler gerek. bu yaşlı. kırlarda sık sık dolaşırım. ot var mı? Ben de bir çoban çocuğuyum. dedi Kerimbekov.www.Konuşun Kerimbekov. Duygu denen şeyi sakız gibi uzatabilirsiniz.Affedersiniz ama. somut kanıtlar. oraya varır varmaz bağırıp çağırmaya başlamışsınız. Segizbayev onun sözünü keserek karşılık verdi: . İşte onun için "Bakasov yoldaş niye öyle davrandı?" diye düşünmeElveda Gülsan/177 107 . -Kerimbekov serinkanlı olmaya çalışıyordu. Sinirlerini yatıştırmaya çalışıyordu ama bunu başaramadı. Sürü bakımının ne «lduğunu. Segizbayev yoldaşın sözlerine de katılmıyorum. Bu durumları görünce insanın içi kan ağlıyor!.. Biraz duraladı. tartışılmasını talep ediyorum. bana da halk düşmanı deyin bakalım. onun ne durumda. Kulıbay'ın buğdayları söküp çıkararak. . Kolhoz koralarının ne durumda olduklarını gördünüz mü hiç? Yem var mı.Hepimiz aynı kurallara bağlıyız.cizgiliforum. demek böyle? Komsomollarda iş ve disiplin böyle mi oldu? Kurallar böyle mi oldu? 176/ElvedaGülsan . dedi Kerimbekov. hangi şartlar altında yaşadığını sordunuz mu? Kuzuların neye kırılıp gittiğini sordunuz mu? Kendi raporunuzdan da anlaşıldığına göre. Bu hayalden Kaşkatayev'in sesiyle sıyrıldı: . kuzuların neden kırılıp gittiklerini çok iyi bilirim.
Siz.konuyu saptırıyorsunuz Kerimbekov yoldaş. Makine ve traktör istasyonunun müdürü ile ilçe gazetesi redaktörü.com. koyun ve kuzular için ömrümü harcadım. merhamet duygulan yerine. duygu da duygu. Hadi ezdiniz. İş iştir.www. İlçe Merkez Komitesinin aldığı ka. O hareketi elbet bir ceza görür. Bakasov'un saldırısı hepimizi ilgilendirir. Kerîmbekov'u desteklediler. Bana göre Burada bulunanların hepsi kabul eder ki. Bunu herkes kabul eder. hepimiz için yapılmış gibidir.Neyi açıklayacaksınız Sayakov yoldaş? Bakasov'un partiye karşı davranışı ve sözleri apaçık değil mi? Açıklanacak başka bir şey yok. beti benzi sapsarı olarak sandalyeden usulca kalktı: .. Kaşkatayev'in keyfi kaçmıştı: . onların ne konuştuklarını dinlemiyordu bile. 108 .Buna gerek yok. ama şunu da düşünün: Bakasov." diyordu içinden. Hem siz Segizba-1 yev yoldaşa bu olayı bu kurula bildirmemesini niçin rica et-f tiniz? Onu şikâyetten niçin vazgeçirmek istediniz? Meseleyi örtbas etmek. komünist Bakasov ağır bir suç işlemiştir. Böyle birini o davranışta bulunmak #i zorunda bırakan.Evet. dedi. raporda yazılanların doğruluğunu kabul ediyor musunuz? diye sordu Çora'ya. Başka söyleyecek bir şeyiniz var mı? .Açıklamak istediğim... onu bu duruma getiren nedir? İşte bunu düşünelim. Artık parti içinde ona yer yok. ne uğruna canımı dişime takarak çalışmışım? Buradakilerin hiçbiri dağdaki sürülerle ilgilenmiyor! Umurlarında bile değil! Ne budala. Bakasov meselesini kendi parti örgütümüzde ele almamıza izin verilmesini isterdim.Oturunuz.. Aslında bu olaydan siz de sorumlusunuz. Kerimbekov yoldaş. halk düşmanıymışım! Madem ki öyle diyorsunuz. Üstelik tehlikeli bir adammışım.. Komünistleri eğitme görevini gereği gibi yapamadığı178/ElvedaGülsan Elveda Gülsan/179 nız için size de bir ceza verilmesi gerek. siz kolhozun parti örgütleyicisi olarak. dedi. . onların umurunda değil. ne akılsız imişim meğer ben! Kolhoz için. hoşgörü. saklamak mı istiyordunuz? Ayıp! Oturunuz! Böylece tartışma başladı.Her şeyden önce ben.ran daha sonra kolhoz komünistlerine bildirirsiniz. öyle olsun! Hepinizin canı cehenneme! Bunun başkalarına bir yaran olacaksa hiç üzülmezdim. Bu yaptıklarım. Sayakov yoldaş. O durmadan kendi kendine sorular soruyordu: "Ben ne uğruna hayatımı adamış. Bu ne biçim hareket? Hiç böylesi görülmüş müdür? Temsilcilerimize hiç kimsenin tırmıkla saldırmasına göz yumamayız. komsomol işlerini haleyola sokmak için kafa yorsamz daha iyi edersiniz.cizgiliforum. hayatımı buna harcamış olmam. kolhozun en iyi çobanlarından biridir. Ama Tanabay yıkılmış..Neyi açıklayacaksınız? . .enginel elveda gülsarı miz gerek. siz bizi asıl meseleden uzaklaştırı-yor.. Çora. Bir ara Tanabay'ı savunmada başarıya ulaşır gibi oldular. . silkeleyip atyı artık beni! Artık hiç birşeyin önemi yok benim için.. ama açıklamak istediğim. kendinden geçmiş.. parti yetkilisinin otoritesini sarsacak bir davranışı hoş göremeyiz.
İsterseniz çağıralım. Kerimbekov ısrar ediyordu: . bir parti üyesi olan Bakasov'a onur kırıcı sözler söylediği. Tanabay onun yüzünün aldığı biçimden. O. Bu önerinin oya konulması durumu değiştirmez.cizgiliforum.Kerimbekov'un önerisini kabul edenler. Oturun. Bu kadarı yeter zaten. Bunu öneriyorum. Kendinize gelin.Bakasov yoldaşın parti üyeliğinden ihracı konusunda bir öneri var. ne dediğini bilmiyor! diye bağırdı Seğizbayev oturduğu yerden. büyük bir hata yapmıyor muyuz? Bir öneri daha var: Baka-sov'a ağır bir uyarı ve tekdir cezası verilsin. . Ama ona artık partide yer verilemez.Bir dakika yoldaş Kaşkatayev.Ben Segizbayev'e tekdir cezası verilmesini öneriyorum. Bir an durdu. Tanabay kalkan parmaklara bakmıyor. 109 . Sıra oylamaya gelmişti. Kaşkatayev yoldaş. Şimdi oyunuza sunuyorum: Bakasov partiden çıkarılsın diyenler el kaldırsın! Kurul yedi üyeden oluşuyordu. Disipline uymanızı rica ediyorum sizden! Artık her şey ilçe merkezi komitesi birinci sekreterine kalmıştı.. bunun için de oylanması gerekmezdi.Sonra ne oldu sanıyorsunuz yani? Olan şu: Biz ata zincir vurmak zorunda kaldığımız için. Sonra "çıkarılsın" diye el kaldırdı. yorga Gülsan. . .Bakasov'u mahkemeye sevketmeye ve aleyhinde bir dava açmaya gerek yok sanıyorum. . Kerimbekov oturduğu yerden fırlayarak bağırdı: „ * . ama neye öfkelendiğini ancak "Zincir. ilçe komite üyesi Seğizbayev yoldaşa da tekdir cezası verilsin. dedi Kaşkatayev sert sert.Sakin olun yoldaşlar! dedi Kaşkatayev. Kabul edenler?. Kaşkatayev de Segizbayev'in isteği doğrultusunda karar verdi: . Kurul üyesi yoldaşlar.enginel elveda gülsarı Kolhoz başkanı Aldanov söz aldı. hiçbirini görmüyordu. Kaşkatayev henüz oyunu bildirmemişti.. Aldanov köpürüyordu: .Gereği yok. Bu konuda Seğizbayev yoldaşa hak veriyorum. üçü de aleyhinde olduklarını bildirdiler.com..www. bana bu tehditleri savururken duyan tanıklar var. hakaret ettiği. sonucu ancak Kaşkatayev'in yazıcıya verdiği emirden çıkardı: . bir komite temsilcisine ya-kışlnayacak bir yöntem kullandığı için.. şu anda bekleme salonunda oturuyor. Evinizde değil. Aynı zamanda. partinin ilçe merkezi kurul toplantısında bulunuyorsunuz.. 180/ElvedaGülsan "İşte bu da bitti" diye düşündü Tanabay." sözlerini duyunca anlayabildi. köstek..Tutanağa geçin: İlçe Parti Komitesi kararıyla. Bunlardan üçü Baka-sov'un ihracı lehinde. el-kol hareketiyle konuşmasından bir şeylere çok öfkelendiğini anlamıştı. Tanabay Bakasov parti üyeliğinden çıkarılmıştır.Sayıklıyor.. Her yanı buz gibi soğumuştu. bakındı. herkesin önünde beni kafamı kırmakla tehdit etti. fazlası değil. Ama Kaşkatayev'in kafasında başka bir hesap vardı ve bunu da oya sundu: .
üçe karşı dört oyla önerinin reddedilmesini sağladı. İşte böyle evlat. Kart. HerhalElvedaGülsan/181 de bir söyleyeceğiniz olmalı ama tek söz etmediniz ve belki de bunlann sebebi çektiklerinizdir. Konuşan Kerimbekov idi ve sesinde bir içtenlik vardı: .Evet.Bırakmam mı gerek? dedi Tanabay.com. Ona el kaldırmış. Ama Tanabay bütün bunlan çekilmez buluyor. Ezici bir sessizlik vardı. oyun oynuyorlardı. Bu kadan kötüydü. güneş pınl pırıl. . Artık parti üyesi değilsiniz. Böyle olunca. .www.Yoldaş Bakasov. Biz kapılann tamamen kapanmadığını. Vücudunun kokusu ve sıcaklığı sinen kılıfı.Hımmm! Demek partiye güceniksin yani? Dikkat et yoldaş. hapisten kurtardı. Bu deri kılıfı Caydar dikmişti. 110 . sonuçtan memnun değilsin. üye kartım çıkarmak için elini koynuna soktu. neye baksa. Yalnız şunu söyleyebilirim: Ben suçlu değilim. Parti üyesi kartını teslim ediniz. samnm bizim kapılar sana açılmaz! Binadan dışan çıkınca Tanabay serinkanlı. Üyeler. Tanabay da her şeyin bittiğini düşünerek kimsenin yüzüne bakmadan. sabırlı görünüyordu. Segizbayev böylece tekdir cezasından kurtuldu. gitmek için kımıldamaya. Üyelik kartını taşımaya hakkınız yok! Tanabay. masamn üzerine bırakın. burada herkesi susturamam M. dağlara kavuşmak en iyisiydi.enginel elveda gülsarı Yine üç lehte. kusacakmış gibi iğreniyordu. er-geç partiye dönebileceğinizi umuyoruz. Bir şey söylemek ister misiniz? Ne düşünüyorsunuz? Tanabay dönüp baktı. Seni mahkemede yargılanmaktan. hakaret etmiş olsam da suçlu değilim. Daha kötü bir şey olmadan gitmeliydi buradan. Ama bunu açıklayamıyorum. o ağır darbeyi hafifletmeye çalışıyordu ve Tanabay onun karşısında kendini pek acemi görüyor. Olardan şimdi şimdi anlıyordu.Ne diyebilirdim ki oğul. onun omuzlanndaki kaygı yükünü. Aşın bir serinkanlılık idi bu. yerlerinden kalkmaya başladılar. Hava sımsıcaktı.Bakasov.cizgiliforum. kalkıp kapıya doğru yürüdü. Sonra yine hiç kimseye bakmadan gitmeye hazırlandı. Bırakırken masamn soğukluğunu hissederek ürperdi. nereye gidiyorsunuz? diye durdurdu onu Kaşkatayev. bu yandan insanlar gelip geçiyordu. Parti sana doğru yolu gösterdi. Bu sırada hemen ardından kendisine hitap eden bir ses duydu. Ve yine Kaşkatayev Segizbayev lehinde oy kullanarak. Kılıf ince bir kayışla boynuna asılıydı. Komite binasının önündeki alanda çocuklar koşuşuyor. Karşısındaki tanımadığı o delikanlı. ne diyorsunuz bu olanlara. Demek sen parti üyesi olmaya da lâyık değilmişsin. O yandan. Bir an evvel gitmek. Kılıfı çekip çıkardı. Hemen az sonra Kaşkatayev sinirli sinirli konuştu: . Büyük bir üzüntü içinde: J . daha da eziliyordu. güzel bir akşamüstüydü. arak her şey bittiğine göre. Kaşkatayev'in buz gibi soğuk ve cilalı masasımn üzerine bıraktı. üç aleyhte el kalktı. Sen ise hâlâ kırgınsın. ceketinin altındaki kazağın iç kısmında. . bir deri kılıfın içindeydi. Kendisinden bile iğreniyordu sanki.
durduğu yerde ayağını oynattı. ah! Onun boynu. O ise halka doğruyu söylemekten korkuyordu. ölçüp biçip konuşmasını öğrenemedim daha. ne 111 . Öfkesi kaynayan kazan gibiydi.cizgiliforum.Elbette söylerim. Gövdesi tunçtan bir heykel gibi güçlüydü.Ne istiyorsun? Sen kendi yoluna git! . bütün işi çalışmak. Nerede. Arkasına dönüp bakmadı. çalışmak. hep yöneten kişi olmuştu..Bunu söyleyemezsin! dedi Çora üzüntüyle. Hep çekingen.Ben senin dostun değilim. beraber döneriz diye aradım seni. . Yine yüreği sızladı ve kaşlarını çattı. . içi kaltı ravuk=Dışı parlak. Çora da onun için eskisinden farklı bir kişiydi artık. Gülsan kendi atının yanına bağlanmıştı. Ağırlığını bir ayağından öbürüne geçirdi.enginel elveda gülsarı Atlann bırakıldığı yerde. komünist de değilim artık. terlemiş atının gemini çekip onunla yanyana koşturmaya başladığı zaman da dönüp bakmadı ona. Beni bağışla. içi karanlık ve soğuk" olduğunu "ho lâf-boş lâf' olduğunu bilmiyor muydu? Bu Çora kimi kandı rıyordu? Niçin kandırıyordu? Elveda Gülsarı/183 Çora ona yetiştiği.ensesi. hayvandı işte. hep ihtiyatlı. diye söze başlamıştı ki dilini ısınp susmak zorunda katdı. Derdim çok büyük Gülsarı. Tanabay sert bir şekilde sözünü kesmişti çünkü: . Peşinden koşan yorgayı nal seslerinden tanımıştı. Ömür boyu önemli işler de bulunmuş. söz dinleyen bir öğrenci gibi başını kaldırmadan oturmuştu yerinde.Seninle konuşmak istiyorum. aradım bulamadım. Sadece kendini öyle gösteriyorsun. Kendi atına atlayarak. Tanabay ona bakmadan: . yine çalışmaktı. bilmek istiyorsan. Şimdi ne yapacaktı ki? Halk ona güvenmişti. İşlerin. . Hiç değilim! Sen de uzun süredir komünist olmaktan çıktın. * Çora ona.. sus-pus olmuş.com. Segizbaye ve Kaşkatayev gibilerinin söyledikleri gibi olmadığını bil miyor muydu? Onların sözlerinin "Dışı cıltıravuk. nasıl konuşulacağını. Ne yapmıştı bugün? Kaşkatayev sesini yükseltir yükseltmez. Oysa Çora okumuş biriydi. Aleksandrovka yokuşunu geçtikten sonra yetişti.www.. evin girişiyle konuk odasımn baş köşesine giden yol gibi güzeldi. ama gitmişsin. unut gitsin! diye fısıldadı yorgaya.Hey Tanabay. Tanabay'ın ona doğru geldiğini görünce. Mutlaka düşüne taşına söylüyordu. Ben dobra dobra söylerim. İki eski dost. iki komünist olarak ko-nögalım. gelip geçen insanların önünde öyle ağlamaktan utanarak kendini tuttu. Yanına yaklaşın182/ElvedaGülsan ca. Ne de olsa attı. eski bir dosta bakar gibi baktı kara gözleriyle. Bana sırt çevirme Tanabay. hayvanın başını dağ yoluna çevirdi. Biraz bana bak. Tanabay'ın tırmıkla kafasına vurduğunu unutmuş olmalıydı. kanı ise kararıp kaskatı olmuştu sanki. . çok büyük! Atın boynuna sarıldı ve gözyaşlarını tutamayarak hüngür hüngür ağladı.Bana gücenme Gülsarı. kollarını gevşetti. Sonra. Aradım. Ah Gülsan. Nereden öğrenmişti bütün bunları? Doğru: Kendisi cahildi.
adamın sesinden ürkmüştü. Çora adamların gelmelerini beklerken zaman hiç bekElveda Gülsarı/185 . elleriyle. şimdi onların bir an önce gelmelerini bekliyordu.enginel elveda gülsarı söyleneceğini öğrenemedim. Eve götürmek istemişlerdi ama Çora büroya gitmekte ısrar etmişti. Tanabay henüz dağ yolundayken. Ölüm kadar korkunç bir şey vardı bu seste ve Gülsan bunu sezmişti.Oy kalbim! Göğsüm! diye inledi Çora. Köydeki bütün komünistlerin acele toplanmaları için haberci çıkarmış. Atın boynuna. Çora gönderdi. Yorga. Zor duruyordu atın üstünde. Tanabay'la konuşmaya çalıştığını sanıyordu. Burada yolumuz ayrılıyor. Çora.. diyor. Tanabay atının başını çevirdi.com. dişleriyle aün yelesine 184/ElvedaGülsan sarılıyordu. ancak bunca yıl sonra. Eyerdeki adam acılar içinde kıvranıyor. . bir eliyle kalbini bastırıyor. yoldan ayrıldı. çabuk gelsinler.. iç çekip başını sallaya sallaya yine ön odaya geçiyordu. 20 O akşam. Ççra'nın yüreğine bıçak gibi saplanan o sözleri söyledikten sonra ardına bakmadan gidiyordu. her derdi sinesine çekerek ve 112 . Acıdan inliyor. köye döndükten sonra bir süre samanların üzerine uzanıp dinlenmiş. sızılarla geçen ömrünü de damla damla tüketiyor ve Çora. ben sapıyorum. çabuk! Çabuk! .. lemiyor. bu son saatlerinde anlıyordu hayatın değerini. Kulaklarını kıstı. arada bir çıkıp kapı aralığından Çora'ya bakıyor. Tutamadığı dizginler Gülsan'nın boynundan sarkıp sallanıyordu.Ne oldu? Acelen ne? . Tanabay'a bir şeyler söylemek için elini uzattı.Hey! Kim var evde? Dışarı çıkın. O sırada Çora idare odasında oturuyor. sonra at bakıcıları onu. sonra aynı elini göğsüne bastırdı. çabuk! Hemen parti bürosuna gidin! Toplantı var. kanı çekilmiş yüzünden soğuk ter şıp şıp damlıyordu. Oysa Tanabay. Sesi çıkmıyordu. Göğsünü masaya dayamış.www. çabuk eve götür beni! Çabuk Gülsan! Çabuk!. Ara sıra gözleri kararıyor. Çora'nın yüzü ölü gibi. her evin önünde durup sesleniyordu: . Geçen her saniye. Çora'yı odasında yalnız bırakarak ön odaya geçmişti. Durup dinlenmeden. Sesi iyice kısılmıştı. "Gülsan.cizgiliforum. çağırdıklarının gelmesini bekliyordu. Tanabay'ın ardından bağırmak istiyordu. sapsarı olmuştu. Gözleri göz çukurlarına baüp yitmiş gibiydi. dudaklarını ısırıyor. köy sokaklarında at koşturan bir haberci. hinldayarak koşmaya başladı. Bütün bunları Tanabay göremedi. dalıp gidiyor. o zaman kendini hâlâ at sırtında. Çora'nın acılarla. yelesine yapışıp soluk almaya çalıştı. damla damla akıp gidiyordu. Gece bekçisi kadın lambayı yakmış. ağzını burnunu iyice açarak güçlükle soluk alıyordu.Ben bilmiyorum. Orada sobayı yakmaya çalışıyor. tarlaların içinden sürüp uzaklaştı. koluna girerek büroya götürmüşlerdi.
gözünü dört açarak bakmıştı yollara. Kolhozumuz hakkında. ama bunların pek çoğunu başaramamıştı. şapkasını çıkardı.Ah. şimdi herkesin yüzüne daha korkusuz bakabilirdi belki. Dışarıdan. Zaman ağır mı ağır. Dişleri titreyip bardağa çarpıyor.. Çıkma-z| saplanıp başka yola geçtiği de olmuştu. geçiyordu. İlacını içerken kendisini götürmeye çalışan karısını eliyle itti.. Sapacağı. sessiz sessiz.www. dedi karısına. Aldanov hakkında ne düşündüğümü de bilsinler. acı mı acı damlalar halinde.. .com.Ne oldu Çora? Neyin var? diye sordular gelenler. sırtından eyeri aldı. Tanabay'ı partiden nasıl ihraç ettiklerini anlatacağım. nefes nefese gelmişti. Kıvrım kıvrım sarp yollardan gitmek zorunda kalmıştı. şimdi daha iyiyim. gelenlerin sesini duydu.cizgiliforum. Nerede kaldılar? Biraz çabuk gelseler. insanlarımız hakkında her şeyi anlatacağım. Dönüşü olmayan bir sona geliyordu... Gözleri yollarda kalan Caydar. Onu yıldırmayan güç. ne yapacağını da görsünler. . Nerede kalmışlardı çağırdığı insanlar? Niye gecikiyorlardı? Çok uzakta değillerdi ki!. Sonunda böyle olacağını önceden bilseydi. Başını kaldırıp dikleşti. umutsuz bir çığlıkla tutmaya çalışıyordu "Her şeyi. Acımasız zaman tıp tip damlıyordu. söylemek istediklerimi bir söy-leyebilsem" diye düşündü. Elinde ilaçlar olduğu halde koşarak. Toplantıdan sonra beni eve götürürsün. Armanı (gerçekleştirmek istediği ülküsü) büyüktü... hayatını düşünmez misin! Çora dinlemiyordu. Kendimi de olduğum gibi anlatacağım. İşlerin kötü gittiğini bir bakışta anladı. Yeter ki bunları anlatacak kadar zamanım olsun. ah! Çıldırdın mı sen! Toplantı yapacak başka vakit bulamadın mı? Hadi eve gidelim. "Ah bir dayanabilsem.enginel elveda gülsarı üstesinden gelmek için çalışarak geçirmişti yıllarını. Kocasını görür görmez ağlamaya ı başladı: 186/ElvedaGülsan .. Caydar feneri 113 . Herkes her şeyi bilsin: Tanabay'ın partiden çıkarılmasına karşı geldiğimi bilsinler. işte şimdi yakasına sımsıkı yapışmışa.. toplantıyı açarak konuşmaya başladı. kaçacağı başka yol yoktu artık. Her şeyi anlatacağım. Korkma. Saatlerce... Tanabay hiç konuşmadan atın ağızlığını çıkardı. Zaman kötüydü. parti örgütleyicisi Çora Sayakov ayağa kalktı. su göğsüne dökülüyordu. Acılarım bastırıp. her şeyi anlatmam gerek onlara. elinde bir fenerle kapının önünde onu bekliyordu. Komünistlerin hepsi gelince. Şu haline bir bak! Sen hiç canını.." İlk gelen karısı oldu. tıp tıp akıyor.Bir şeyim yok.. 21 Tanabay evine geç vakitte ulaştı. Benden sonra onun ne söyleyeceğini de. Sen kapının önünde bekle. çoktu. Hadi çık. Komünistler kendileri karar versin. Ama işin güçlüğü hiçbir zaman yıldırmamışti onu. Bu işin nasıl olduğunu. son görevini yapmak için bütün gücünü topladı. Ve bunca zamanın nasıl geçip gittiğini anlayamamıştı. Uçup gitmekte olan canını..
bağıra çağıra karanlıklara dalmak. sürünün de. hapse tıkma tehditlerini yeniden duyuyordu. Yanıbaşında koyunlar öksürüp aksırıyor. Halk düşmanı ha! Ömür boyu çırpınmasının sonunda gördüğü karşılık bu idi. Bunların hepsini gözünde canlandırıp aklına getirince. yardımcı kadınlar duyacak. Koyunlara bir göz attı. Sonra Komite toplantısı canlanıyordu gözünde. kuzuları kıra çıkarmışlar ve hayvanlar taze ot otlamış-lardı. Sonra açık koraya çıktı. dedi Caydar.. sonra 188/ElvedaGülsan bir dere yatağına girmek. Aa. Bu bize az bile. Ne diye öyle bakıyorsun? Ne diye dikilip kaldın? . Bir halk düşmanı olarak suçlandığım hatırlıyordu. Karanlıkta bir süre dolandıktan sonra kapalı koraya girdi.Niye bağırmayacakmışım! Neden gizleyecekmişim! Bir köpek gibi kovdular beni.. .Ben bilirim ne yapacağımı! Tanabay kapalı koraya gitti. Bunlar geliyordu aklına.. Yaşamak.Hadi yat. ne zaman nasıl yattığını bilemedi. O gün hava ısınmış. sallaya sallaya. yorganın üzerinde kendisine bar bar bağırışı kulaklarında uğulduyor. verecek cevap bulamadığını da hatırlıyordu. yeniden o tırmığı kapmak. demek korada idi! Dışarıda şafak aydınlığı vardı..Bektay'ın da.Bektay'ın sürüsünü ayırdılar. Uzun süre kendine gelemedi. 114 . "Evet ölmek daha iyiydi!. kuzular meleşiyordu. bembeyaz kar üzerinde Bektay'ın kapkara ayak izleri geliyordu gözlerinin önüne.enginel elveda gülsarı tutuyordu.cizgiliforum. Segizbayev'in. Karısı içinden "Keski kasabada içip zil-zurna sarhoş olsaydı. Nerede olduğunu. Ona söyleyecek söz. Cam ne konuşmak istiyordu ne de yemek. Çok huzursuzdu. çalışmak. daha iyiydi. belki o zaman bu kadar üzgün olmazdı" diye düşündü. koşmak. Tanabay ona tek lâf etmiyordu. böyle yaşamaktansa ölmek daha iyi. düşüp kafasını kınncaya kadar koşmak.Çok bağırma. yeni bir çoban göndermişler. Tanabay hâlâ ağzım açıp tek lâf etmiyordu ve bu suskunluğu korku veriyordu. değeri yoktu artık. .. O niçin uyanmıştı? Niçin? Hiç uyanmamayı istedi.com. Oysa Caydar'ın ona iyi haberleri vardı." Uyandığı zaman başı kazan gibiyidi. dünyada ne varsa unutup uyumaya çalışıyor ama uyuyamıyordu: İşte. Sen tfe haketmiştin.. Bunu haketmiştim zaten. Onlara saman ve arpa unu göndermişlerdi. Bir köşeye yığılmış samanın üzerine çöktü.. Hiçbir şeyin anlamı. hiç kimseyi görmek istemiyor. uz gitmeyen işler için kaygılanmak. Yattığı yerde bir o yana bir bu yana dönüyor. diye bir-küfür savurdu Tanabay. Artık ölmekten başka yapacağı ne vardı? Ölsün. . onu hiçbir şey ilgilendirmiyordu.Ne yorulması? Partiden kovdular beni! . sesini bütün dünyaya duyurmak.Çok mu yoruldun? . orada uzanıp kaldı. yeni çobanın da. diye düşündü.www. Elveda Gülsan/187 . onun hakaretlerini.. koşmak. Hiçbir şeyi. Bütün bunlar gözünde canlanınca. biraz dinlen. .
Aytbay atının başım çevirdi. . o her zaman hastadır zaten. Dönüp evine geldi. gökyüzünü kara bulutlar kaplamıştı. Karşılaştıklan zaman biraz konuştular. dedi. O gün. bu defa çok ağır hasta..cizgiliforum. in aündan. ama gitmeyeceğim. dedi. . Değişen bir şey yoktu sanki. budalalık olduğunu anladı. kızlanna ve yardımcılara daha yumuşak davranmak istiyor. gidecektir. sürüyü koraya getirdi..İyi düşün. Onu ilk farkeden ve karşılayan Caydar oldu. Karanlık basıyor. demek sensin Aytbay. Yağmur ya da kar yağacak gibiydi. Çora'nın çok hasta olduğunu sana bildirmemi söylediler. "Ay Allah! Yine mi Çora?" diye düşündü. . nasıl kıyardı? Segizbayev gibileri için ölmeye değer miydi. İnsan denen varlığa. çok işler yapacaktı. Dışan çıkıp gelen atlıya 'hoş geldin' dedi. Tanabay yine kaşlannı çatmaya çalışıyor. Az önce aklından geçirdiği kendini öldürmek düşüncesinin. şimdi gitmem gerek. O akşam hava bozmaya başladı. Önceki acılan birden depreşiverdi. Tanabay kamının ses tonundan kötü bir haber alacağını sezmişti. Gelen. hiçbir şey olmamış gibi çalıştılar. Dağlar sislere bürünmüş. Artık karısına.com.enginel elveda gülsarı . yakındaki sürülerden birinin çobanıydı. Şimdi biraz kendine gelmişti. Hayır! Daha yaşayacaktı. .. Kalkıp çaya kadar uzandı. Eğilip avuçlarıyla su içti. istasyona karşılamaya gitmişler. Avuçlayıp aldığı su.Ben doktor değilim ki. haber verdim. Su buz gibiydi. titreyen parmaklan arasından akıyor. Gördüğün gibi hava da bozuyor.Bir iş için köye inmiştim. Gidip gitmemek sana kalmış.Sen bilirsin Taneke. hiç konuşmadan ve durmadan çalışıyordu. 190/ElvedaGülsan Elveda Gülsarı/191 115 . Kansı kapalı koranın kapılına geldi: . Seni görmek istiyor.Biraz dışan çıkar mısın. Caydar kocasımn sözlerinden utanarak: . o da bir avuç daha alarak üstüne döke döke içiyordu. Sonra biraz durarak: . Tüfeğini.Haber verdiğin için sağ ol. O sırada Tana->ay korada temizlik yapıyordu. Oradan geliyorum. Yine var gücüyle işe koyuldu. Mutlak gelsin. Korayı temizleyip yere kuru saman yaymak gerekiyordu.. yalnız bir kez verilen cana. Sağ ol. saçmalık.Ha. Bu yüzden Tanabay onlara içinden teşekkür ediyor. gider. ama bu ani değişiklikten kuşkulanmasınlar diye kendini tutuyordu. Yeni doğmuş kuzulan soğuktan koruElvedaGülsan/189 mak için çare aramalıydılar. Okuldaki oğlunu da çağırmışlar. Ben görevimi yaptım. Burada işler başımdan aşkın. Nerden geliyorsun? . dediler. ama olanlan unutmak ve cesaretini yitirmemek için kendini zorluyordu.Gider. Çayın kıyısında küçük buz parçalan yüzüyordu.. yaşadıkça da bu yerleri daha çok çiğneyecek.www.. Daha sonra otlağa gitti. içeri buyur. fişekliği. hiç kimseye belli etmeden bir yerlere sokuşturdu. gelen var. Hava kararmaya başladığı sırada bir atlının gelmekte olduğunu gördüler. Onu görmek istemiyordu..
ben başka yola.İyi düşün Tanabay..Benim adıma nasıl cevap verirsin! Gidip gitmeyeceğime ancak ben karar verebilirim. . kor parçası sıçrayabilir. . Ömür boyu hastalıktan kurtulmadı.Niye ukde kalacakmış? Korkma ölmez. iyi misin. kıvılcım. dedi. Ama öfkesi kabarmıştı bir kere. Tanabay bu konuda karısıyla konuşmamak için eve gitmiyor. Benim için hiçbir şeyin önemi yok artık. gitmeyeceğim! . eldivenlerini ve önemli ziyaretlere giderken giydiği börkünü ve ceketini de getirmişti. kar tanelerinin yere düşerken çıkardığı o varyok ses bile duyuluyordu.. Büyük sessizlik içinde.Düşünecek ne var bunda! Yetti artık! Düşündüm. Yatışmıyordu. . .. homurdanmaya devam ediyordu: "Gidip de ne yapacağım? Nasılsın.. gücen-mişliğini bana bırak.. karısı da onun yanına gelmiyordu. çok düşündüm de ne oldu? Sonunda partiden kovdular beni. kuşağım." Karanlık iyice bastırmış. Hay senin canından değerli şefliğin batsın! Bundan sonra seni bir daha görürsem gözlerim çıksın! Kızarsan kız. Şimdi istiyorum. yeni çizmelerini. bugüne kadar senden benim için bir şey yapmanı hiç istemedim. Caydar. bunu yapamazdı. :4 .com. 116 . şimdi böyle ağırlaşmazdı. "Gelmezsen gelme!" diye söylendi Tanabay.. O başka yola gitti.Boş yere ısrar etme. Tanabay'a göre bir şey değildi bu. Bir zamanlar dost idik ama artık bitti. saygıyı. gitmeyeceğim.. ". Bir süre yatar yüıe kalkar. Git oraya! İnsanlığını unutma. "Beni zorla gönderemezsin. Acını.Hadi giyin.. İnadını kıramıyor.. giyeceklere el sürmedi.enginel elveda gülsarı Tanabay hiçbir şey söylemedi. benden bir isteğin var mı? diyeceğim. Sonra ömür boyu içinde ukde kalsın mı istiyorsun? .İşi vaktinde bıraksaydı." Sonunda Caydar geldi. Nasıl yardım edebilirim mi diyeceğim?" Hayır. Elini hiddetle salladı ve sonra kalkıp koraya gitti. Tek başıma da ölebilirim. Tanabay yerinden kıpırdamadı. Sonra el ne der? .Sen ne dediğini düşündün mü hiç Tanabay! . Çora'ya söylediklerini aklından çıkaramıyor.Bak Tanabay. birbirlerini iten koyunlara küfürler savuruyordu. iyiliği düşünürsün. Sen hep insanlığı. keçeye. Atlı uzaklaştıktan sonra karısına çıkıştı: .cizgiliforum.Hadi vakit kaybetme. meleşen kuzuları bir köşeye sürüyor. Tanabay'ın muşambasını. Ölüm döşeğine yattığım zaman beni yoklamaya da gelmesinler.Hayır! dedi Tanabay başını inatla sallayarak. inleyip durdu da yine at sırtından inmedi.www. Bu ilk değil ki. Artık umurumda değil. Doğuran koyunların kuzularını alıyor. Tanabay'ın giyeceklerini orada bırakarak çadıra gitti. hafiften kar yağmaya başlamıştı. Ben çadıra gidip ateşe bakacağım. Gitmeyeceğim dedim. El ne dermiş? Ne derse desin! Umurumda değil. emekli olsaydı. Benim için hiçbir şeyin önemi yok artık. Ben de kızıyorum ve kimsenin umurunda olmuyor. Gerçekten dost idiyse şimdiye kadar neredeydi? Hayır. Benim dostum-mostum yok artık.
sen evde sümüğünü çeke çeke otur. Köy halkının okumuş. ne kadar acı çektiğimi herkes görüp anlasın diye mi? Karımı da çok üzdüm. işe yaramaz adamın biriyim ben. Öfke aklımı başımdan aldı. • . Sözünü geri almak da zoruna gidiyordu. Tanabay hiç sesini çıkarmadan giyinmeye başladı. Çora da gencecik idi o zamanlar. seyrek ama iri iri düşüyordu yere. onu zorlayan yok. dipsiz bir girdap gibi döne döne akıyordu." Biraz durdu. İlk adımı yine karısı attığı için memnundu. Yine de bir onur meselesi yaparak: . "Ya bu karanlıkta yolunu şaşınrsa. Çocukluk günlerini de. "Hay inatçı kadın! Bu karanlıkta nasıl gidecek?" diyordu aü eyerlerken." Tanabay ata eyer vururken yaptıklarından. hayatının uzak geçmişini düşünüyordu. Düşüncelere dalıp gitmişti. Kendi resmini basan. Sonunda reddettiği ağır hasta dostunun çağrısına uyarak.www.Olmaz. Dağlarda gece.Evet. Baharın son kan. yoksa iş işten geçmiş olur. fenerin solgun ışığında yüz ifadesinin korkunç olduğunu ve gözlerinden od fışkırdığını gördü Tana192/ElvedaGülsan bay. duygularımı böylesine açığa vurmam niye? Nelere uğradığımı.Sabah erken yola çıksam olmaz mı? dedi. karanlıklar içinde yapayalnız yol alıyor. bana hemen atı eyerle!" Tanabay. onun ne suçu var? Beceriksiz. Kanal açılmasında beraber çalıştıklarını hatırlıyordu. . . "Bir hayvandan farkım yok benim. hemen şimdi gitmelisin. yitip giderse ne olur? Ne yapalım. gitmezsin. Bunu nasıl yaptığını kendisi de anlayamamıştı. kar taneleri başına. Onun elini sıkıp ilk kutlayan da Qora idi. partiye birlikte girmişlerdi. Komsomola birlikte katılmışlardı.Canımı sıkmasana! Gitmeyeceğim dedim ya! Caydar öfkeyle bağırdı: .Daha giyinmedin mi? . Üzüntümü. Onu sözünden caydıramazdı artık. Ben şimdi gidiyorum. kendi istedi.! teyi ilk gösteren Çora olmuştu. Hayvanım hayvan!. öldürsen bile sözünden dönmezdi...cizgiliforum. ay-t dın'genci o idi. sakalına yapışıp kalıyordu. koluna..enginel elveda gülsarı Caydar yine geldi: . kaşlarını çatarak Caydar'ın yanına geldi.Atı eyerledin mi? dedi Caydar. ondan söz eden gaze--'. Gelip geçen günleri. .Öyleyse hemen giyin! diye muşambasını uzattı. Süsmek için başını eğen bir boğa gibi. bu inadından utanmaya başladı. Caydar bir adım daha yaklaştı. Caydar. 117 . eyer üzerinde Elveda Gülsarı/193 kımıldamadan oturuyordu. Caydar devam etti: "Eğer bir erkek değilsen. Kar ince ince sepeliyordu. Köyün yüzünü ağartan bir gençti. Tanabay kan silkip atmak için bir harekette bulunmuyor.com. omuzuna.Hadi kalk giyin! Tanabay emre uyan bir asker gibi ayağa kalktı. ağır ağır atı eyerlemeye gitti. O zaman senin yerine ben giderim.
Tanabay atını hızlandırdı ve az sonra köy göründü. olanları konuşmak helalleşmek mi istiyor?. Atın başını çekip durdurdu. Birden. Herhalde. ağaçlara bağlanmış atları gördü. Çora'yı bir öz kardeş gibi sevdikleri. Onu düşünüyordu: "Çora nasıl acaba? Ağır hasta olarak yatıyor muydu. Caydar niye yüzüne tükür-memişti onun! Ona ne deseler. 118 . son sözünü söylemek. buz gibi soğuk havayı içine çekiyordu.enginel elveda gülsarı ¦¦¦'. Bir şey işitmedi. köy sokaklan. Pekâlâ mümkün olan olaydan sanki kendisi sorumluymuş gibi. yer yarılsa da içine girsem diye düşünüyordu. Bu defa çok ciddi galiba. öyle bir ses duyar gibi olmuştu.. Çora nasıldı acaba? Biraz daha hızlı gitse... Artık kendini bağışlayabilir miydi? Karla kaplı sokaklardan geçerken. Önündeki bayın aşınca oraya varacaktı. Çok kısa bir süre öylece durdu.he-lalleşmek için onu çağırmış. köy tarafından şafağın sessizliğini bozan soğuk bir ses geldi kulağına. kimsecikler görünmüyordu. kar altında kalan bahçelerin çıplak ağaçları arasından uzayıp gidiyordu her yana. pişmanlık ve utanç duygularının ağırlığı altında eziliyor. Derken.www. Sonra evlerden birinin önünde toplanmış kalabalığı. O saatte sokaklar ıpıssızdı. oysa kendisi inatla bu çağrıyı reddetmişti. sabahın bu erken saatinde. O zaman anladı Çora'dan hiçbir umut kalmadığını: Çora ölmüştü! Çayın karşı yakasında oturan Kazaklar. pek değerli komşuları Çora'nın ölümü için yas tutmaya. ne kadar hakaret etseler azdı. Kar hâlâ yağıyordu. suçluluk. "Olamaz! Nasıl olur. Atını mahmuzladı ve o bayıra çıktı. ne bağışlanmaz bir davranıştı bu! Bir kara yüzlü olmuştu. Ölüm döşeğine yatmış bir adamın son dileğini yerine getirmemek bağışlanır bir suç muydu? Bu dileği yerine getirmemek şerefsizlik değil de neydi? Tanabay. ona öyle gelmiş. Ne büyük aptallık. "1 Tanabay'in Çora'ya karşı buz kesilen yüreği yavaş yavaş çözülmeye.cizgiliforum.. yüreği burkuldu.com.. rüzgâra kulak verdi." Şafak söktü.. bütün bölgede olduğu gibi onların da çok iyi tanıyıp saydıkları. bir an önce varsaydı. onun cenaze törenine katılmaya geliyorlardı... Ağlayan birinin ta göğe yükselen. ilçeden dönerken Çora'nın yorgaya binerken kendisine yetiştiği zamanı da canlandırıyordu gözünde. dönüşü olmayan yolculuğuna çıkarken.. O ev Çora'nın eviydi! O kalabalık niye toplanmıştı oraya? Ne olmuştu? Yoksa Çora. Aman Tannm! Ne ağır sözler söylemişti Çora'ya. öyle olmasa okuldaki oğlunu ne diye çağırsınlar? Belki bana bir diyeceği vardır. yumuşamaya başladı. yüksek sesle ağıt söylemeye başladılar: • Oy ciğerim oy! Vay ciğerim vay! "Kazaklar da gelmiş" dedi Tanabay içinden. Sonra atını dörtnala 194/EtvedaGülsan » " kaldırdı. Sonra hep birden eyerleri üzerinde ileri geri sallanarak. Bunlar sessizce Çora'nın evine doğru gidiyorlardı. Ağzından burnundan soluyor. Biricik dostu Çora. Buradan. önünde bir atlı grubu gördü. parça parça oldu. sonra birden kesilen çığlığı idi bu. Tanabay üzengiler üzerinde doğrularak kalktı. olamaz!" diyordu.
kıvançta ortak. Bibican'ın yarsız ve yalnız kalması. Ağlayın kardeşlerim.enginel elveda gülsarı Tanabay "Sağ olun Kazak soydaşlar. bir gelenekti. . avluda. Örtüyü kar kaplamıştı.Bağışla beni Çora. Ama Bibican gelmedi.. beni avutsa.www. Gülsan orada bağlı duruyordu. "Bibican yanıma gelse. "Biz ta en eski atalarımızdan beri herşeyde beraber olduk: Tasada ortak. Tanabay'ı yatıştırmaya çalışanlar başkaları oldu: 119 . dile getiremeyip içine attığı her şey için ağlıyordu. Kara bir örtü koymuşlardı üstüne. Gözleri yaş doluydu. . İşte. Yalnız Çora'dan değil. Herkesi yakından görüyordu şimdi ve o sırada.com. işlediği suçlar için. bağışla beni Çora diye bozladı Tanabay.cizgiliforum. O sırada biri: Tanabay'ın inmesine yardım edin. Çora'sız kalan bizlerle birlikte ağlayın!". Tanabay'a döndü. Bibican'ı da gördü. kamburu çıkmıştı.Bağışla beni Çora! Bağışla beni! diyordu durmadan.. Gözyaşları iri iri damlalar halinde akıyordu. Tanabay. sağ olun" dedi içinden." diye düşünüyordu bir yandan. kader ikisini ayırdığı için. Çora'nın öğrenci oğlu Samansur. bağışla! diye ağlıyordu Tanabay. çektiği bunca sıkıntı için ve eziyetler için. o müthiş fırtınalı gece için. Gözleri kararmıştı. koluna girip kalabalığın arasından geçirdiler.. öncekinden de büyük hıçkırıklarla sarsıla sarsıla ağlamaya başladı. eyersiz tutmak. Hıçkırıklar doldurmuştu havayı. bu dünyadan göçen dostu için sel gibi gözyaşı dökmeye başladı. Birkaç kişi onu attan indirdiler.. toylarda ortak. karşı196/Elveda Gülsan sında duran Bibican için. sonra tekrar başını kaldırdı ve tekrar kapandı. ağladılar. yarışElvedaGülsan/195 larda ortak.. onu. bir sola sallanarak. yüzünü duvara dayamış. Şimdiki ağlayışı. o da kendisi gibi ağlıyordu. dedi. Karalara bürünmüş Gülsan için. ömür boyu yitirdiği her şey içindi: Artık hiç göremeyeceği Çora için. Sonra o da dövüne dövüne.. gözyaşlarımı kendi eliyle silse. Tanabay. Kucaklaştılar. Beli bükülmüş. Tanabay yüzünü bindiği atın yelesine gömdü. Çevresindeki yüzler bulanık bulanıktı.. ağladılar.. Gelmedi ama. öylece duruyordu. Birileri gelip onları ayırdı.Artık senin baban yok! Benim Çora'm yok! Bağışla. Sonra Tanabay kalabalığın arasına girdi. bir sağa. bu çığlıklanyla Bibican'dan da bağışlanmasını diler gibiydi.. Sahibi ölen atlara böyle kara örtü örtmek. Bibican Tanabay'a gözlerini dikti. köyün ıssız sokaklarında yankılanan bir haykırışla: * Çoraaa! Çoraaaa! Çoraaa! diye. Çora'nın evine gelmişti. . bir mutlu ve aydınlık gün görmeden yaşlanıp gitmesi içindi.. Neler neler içinde o gözyaşları. Tanabay bunu duymamıştı. Çora'nın oğluna götürün onu. Sahipsiz kalmıştı soylu yorga.
Bu sözler onu avutamıyor.Bağışla Çora! Bağışla! Bağışla! Cenaze aşından sonra Samansur Tanabay'ın koluna girerek onu dışan çıkardı: . O yolda sen niye kîşneyerek beni durdurmadın? Ne yapalım. Tanabay Çora'dan af diledi. evin arkasındaki bahçeye geldiler. İkisi de kendi düşüncelerine dalmıştı. daha kötüyüm. Yumuşak kar taneleri hâlâ uçuşuyordu havada. saElveda Gülsan/197 hipsiz. yumuşak. Oysa benim dilim var.enginel elveda gülsarı . sabır. Çora'mn yanında.. Sarsılıyor. tepe üzerindeki mezarlığa kadar uzandı. Göl kadar gözyaşı dökmek Çora'yı geri getirmez. Birlikte evden çıktılar. Çora'yı dönüşsüz yolculuğuna çıkaran cenaze alayı. Ta-iabay içinden onunla da konuşuyordu: "İşte böyle Gülsan.www. Kendini topla artık. ikimiz. tüten semaverin yanından ve avluda yanan ateşlerin dumanlan içinden geçerek. Aynı kamyonda. Kamyonun hemen ardında iki kişi yürüyordu. Çora'nın yolu bitmiş oldu. konuşan bir insanım.Bağışla beni Çora.. eyersiz. bembeyaz karla kaplıydı. karısı. gözyaşlarını dindiremiyordu. Suskundular. dediler. size söyleyeceklerim var. Tanabay. "Hayat dediğin bu işte. belli belirsiz. "Bu Samansur daha düne kadar koşup oynayan bir 120 . Çora'dan aynldık. Yetim kalmış Gülsan.. Yol. dışanda konuşalım...cizgiliforum. bağışla! Bir tepecik meydana getirdiler. sen ve ben. Çora'mn son seferi için açıyorlardı o yolu. beyaz bir top gibi görünüyordu. binicisiz. arkama bakmadan çekip gittim. Geriye kalanların hepsi atlıydılar. sanki. karalara bürünmüş Gülsan'yı götürüyordu yedeğinde. Ama. Cenaze alayının önünde. beyaz keçeden kefene sarılmış Çora'mn cenazesini taşıyordu.Sabır Tanabay. Köyün dışındaki yol. kara bir şerit gibi görünüyordu. Artık Çora yok. Mezarlıkta Samansur'la birlikte kabre indiler. Tann sana konuşma dili vermemiş. güneşli. dilsiz hayvandan daha dilsiz. . acısını daha da arttınyordu. İnsanların arasından. Yaya yürüyenlerden biri Çora'nın oğlu Samansur. Ve orada. bir gün bitiverir" diyordu Tanabay. Çora'yı ebedî uykusuna yatacağı mekâna yerleştirdiler. Atların toynakları altında ezilen bu yol genişliyor." diyordu. dedi. bağışla! Beni duyuyor musun? Bağışla. çocukları ve yakın akrabaları oturuyordu. çağıltısız kara bir çay gibi akıyordu. ikincisi Tanabay idi. 22 Çora'mn cenaze namazı ikindide kılındı ve onu toprağa verdiler.Taneke. Çora'yı ben öldürdüm! O hiç gereksiz acı sözleri söyleyen dilimle öldürdüm!. Oradan da 198/ElvedaGülsan ark boyunca yürüyerek devrilmiş bir ağacın yanında durdular ve bu ağacın üzerine oturdular. topla kendini. Tanabay durmadan tekrarlıyordu: . Tanabay'ın yedeğindeydi. Mezarlığa giden yol boyunca. sarsılıyor. yan kapaklan indirilmiş bir kamyon. Gökyüzünde donakalmış gibi hareketsiz duran bulutların arasından. Dostunu o yolda öylece bırakıp. Cenaze alayı.com.
Biz yolda olduğunu.enginel elveda gülsarı çocuktu. Ölümünden bir saat önce yetiştim. Şimdi onunla iki büyük insan gibi konuşuyoruz. Biz de bunun için babayız. size iletmemi istediği bir sözünü söyleyeceğim. dedi S^mansur.Samansur. bana kızmamasını istiyorum. Kendilerine de.cizgiliforum. Böyle de olmalı. Babana da şükran duyuyorum. Artık son nefesini verdiğinde. Sessiz hıçkırıklarla sarsıla sarsıla ağlıyordu. Son ana kadar bilinci yerindeydi. Boşuna dememişler "Babalar ölür. 121 . Beni Partiden çıkardıklarını biliyor musun? . başkası götürmesin. Oysa onlar ikisi bir kişi gibiydiler. Tanabay biliyordu. Tanabay Çora'mn sesini duyar gibi oldu ve irkildi. dedi Tanabay hıçkınklannı keserek. Sizi çok bekledi Taneke. Yalnız. başkalarına da yararlı olsunlar. Çora dünyadan göçüp gitmişti. bunlan söylediğin için sağ ol. Tanabay'ın bir yansını. biliyorum. beni düşündüren bir durum var. . Herhalde bu acı onu olgunlaştırmış. Tanabay hiçbir şey söylemedi. Çora'mn aile içindeki yerini o dolduracak artık. Çora'yı bilenler ve ananlar var oldukça Çora ölmez! . Tanabay bunu o anda farketti. beni bağışlamasını.www. dedi. Oğullar bizden akıllı.Ben size babamın bir vasiyetini. kocamış bir adam gibi sakalını sıvazlıyordu: . Partinin ilçe merkezi komitesine. daha başarılı olmasını dileriz. Artık Ço-ra'nın yerine Çora sensin. Görüşmemiz gerekiyordu. Elveda Gülsan/199 . bizden bilgili. dedi. Dudakları yine kımıldıyor. ama Samansur babasının delikanlılık çağını bilmiyor. Söyleyeceklerini söyle bana. Bundan sonra gücü kalmadı. Babanın yerini oğul alır. hâlâ birilerini bekliyor gibiydi. .Partiden çıkarıldığıma göre. .. ama oğullar onu yaşatırlar" diye. "Tanabay nerede? Gelmedi mi?" diye sorup durdu. Dilerim babası gibi olur. Size bir şeyler söylemek istiyordu herhalde. Kendi eliyle götürmesini söyle. . tıpkısıydı babasının.Ben geldiğimde babam daha ölmemişti Taneke. hayatımn çok önemli bir bölümünü ve daha birçok şeyi alıp götürmüştü. ondan özür diliyorum.Sağ ol Samansur. ah yetişemedim! Suç benim! .Kulağım sende oğlum. Oğullarımızın bizden daha bilgili.Babam size şunları söylememi tenbih etti: "Oğlum. Tanabay. Tıpkısı. bjunu söylemeyi sakın unutma. Çocuk babasının gençliğine çok benziyordu. Seni Çora'yı dinler gibi dinleyeceğim. benim parti üyelik kartımı o götürüp teslim etsin.. benim Tanabayım'a söyle. ona layık evlat olduğunu gösterir. Oğullar babalarının işlerini sürdürür.Biliyorum Samansur. Hayatın anlamı da budur". artık sen aile reisi oldun. Çora kendisiyle birlikte. şimdi kocaman bir delikanlı. az sonra geleceğini söylüyorduk her soruşunda. bir şeyler söylüyordu ama anlayamadık. onun üyelik kartını oraya götürmeye hakkım yok. ileri götürürler. Kendimi hiç bağışlamayacağım.Evet biliyorum. ama söyleyemeden gitti. bizden ileri olsunlar. Gözleri sönüyordu. Yetişemedim.com.
com. Artık Çora konuşamazdı. Şimdi o. Can dostu Çora Sayakov'un vasiyetini yerine getirecek olan Tanabay vardı eyerde.Orasını bilemem Taneke. niçin bunu vasiyet olarak söylemişti? Bunun anlamı neydi? Bu bir sınav mıydı? Tanabay'ın partiden atılmasına karşı olduğunu mu anlatmak istemişti? Bu soruların cevabım veremiyordu. büyük at Gülsan. donmuş yolu nallanyla döverek koşuyordu. Bu vasiyeti yerine getirmenizi sözden rica ediyorum. Ertesi sabah. çıtırdıyor.cizgiliforum. . Babam size güveniyordu. Ayazdan kaskaü olmuş yol namlı yorganın nallan altında eziliyor. Unutmaya çalıştığı ne varsa. herkes tarafından nasıl sevildiğini. daha dün partiden kovulan Tanabay'ı niçin seçmiş. Şafağın doğurgan rahminden sökün eden ilk ışıklarla yeni bir gün doğuyordu. Ama gerçekti. ben niye güvenmeyeyim? Komitedekilere söyleyiniz: "Komünist Çora SayaV *^v 200/Elveda Gülsan kov'un ölüm döşeğinde iken son isteği.enginel elveda gülsarı . Gülsan. kafasında yeniden canlamyordu. Çora'nın parti Elveda Gülsarı/201 üyelik kartını teslim etmeye gidiyordu. bunca kişi arasından. her türlü düşünceler üşüşüyordu kafasına. doğan güneşe. Buna kendiniz karar verirsiniz. Ben babamın vasiyetini söyleyerek görevimi yaptım. çınlıyordu. Ço-ra'nın son dileğini yerine getirecekti. Tanabay'ın yüzüne vuruyordu. Gençliklerinde Çora ile birlikte. Demek daha bitmemişti. Beyaz sisler arasından. hızlı ve düzenli koşma niteliğini yitirmemişti ve gücünün doruğundaydı. Gülsarı yine eskisi kadar hızlı koşuyordu. Karşıdan gelen rüzgâr atın yelesini savuruyor. altın renkli ışınlar süzülüyor. Tanabay'ı uçar gibi götürüyordu Gülsan. sonra alev alev yükseliyor. • Tanabay yol boyunca düşündü: Çora parti komitesine üyelik kartını götürmesi için. İyi günlerde. zorda ve kolayda.Hayır olmaz. büyük dost. 'Çora konuşamazdı' derken yine yüreği parçalandı. tan ağarmadan önce Tanabay atlandı. Çora ile Tanabay. Besbelli ki Gülsan. Tanabay çoktandır binmemişti yorga Gülsan'ya. ufukta tek başına parlayan o yıldıza doğru koşuyordu. şafak ağır ağır sökmekteydi. yazın sıcağında. Onun. Kendisini de anlatacaktı. bir elin parmak-*ları gibiydiler. kötü günlerde.www. ne sağ iken ne de öldükten sonra Çora'dan kopanl-f?nayı haketmediğini anlardı. Yine anılar. Sen götürüp versen olmaz mı. Bunu biliniyorlarsa öğrensinlerdi.Bunu candan gönülden yapmak isterim Samansur. Neyleyim ki bu felaket geldi başıma. Belki o zaman herkes Tana-Jbay'ın. ayrılamazlardı. kışın ayazında. Hiçbir zaman Çora'dan öğrenemeyecekti bunu. hepsi gözünün önünde. sayıldığım anlatacaktı. İleride. . nasıl canla başla çalıştıklarım anlatacaktı. vasiyeti böyleydi" deyin. gözün ulaşamadığı bir uzaklıkta. Babam bu vasiyeti kime niçin bıraktığını biliyordur. Kartı verecek ve Çora'nın nasıl bir adam olduğunu anlatacaktı onlara. yeryüzüne yayılıyordu. 122 .
. . Adım Bakasov. o buna tanıktır" diyecekti. Tanabay hiçbir yana sapmadan. Tanabay dosdoğru Kaş-katayev'in bürosuna yöneldi. Çora'nın ölüm döşeğinde söylediği vasiyetidir" diyecekti. Lütfen bir daha söyler misiniz? Onu görmem gerek. İşte bunun için geldim. "Kayıt bölümü. Aktaş kolhozunun çobanıyım. Orada indi." derlerse ne cevap verecekti?. . partinin ilçe yönetim kurulu bürosuna geldiğinde daireler yeni açılıyor. Kabul odasındaki sekreter kadına: . . üyelik karünı benim getirip teslim etmemi vasiyet etti. Sayakov'un kartını kayıt bölümüne teslim etmenizi söyledi. dedi kadın.cizgiliforum. göz açıp kapayıncaya kadar Tanabay'ı ilçe merkezine ulaştırdı. Çok önemli. atını bağladı.. dedi kadın her şeyi bilirmiş gibi bir gülümseme ile. önündeki masaya Çora'nın kartını nasıl bırakacağım. köpükler içinde kalan yorgayı dosdoğru komite binasımn önüne sürdü. "Bunun ne önemi var. üstünü başını düzeltti ve yüreğinin güm güm atma202/Elveda Gülsan sim yatıştıramadan bürodan içeri girdi. kaskaü olmuş yolda çın çın sesler çıkararak düzlüğü aşıyor. dedi kadın kapıyı sıkıca kapatarak.. "Ben sanıyordum ki. partinin resmi belgesine el sürme hakkım nereden aldın?" derlerse! "Bu. ölmekte olan bir adam her şeyi sayıklar.Selam. Nasıl bu kadar çabuk geldiğini Tanabay da anlayamadı.. Başkanın sekreteri kadın içeride pek az kaldı. Parti dışında kalmak. Ölmeden az önce. Yeter ki içini dökmeye fırsat versinler! Tanabay Parti sekreterinin odasına nasıl gireceğini. Tanabay böyle düşüncelere dalmış giderken.www. Öyleyse ona söyleyin: Bizim parti örgütçüsü Çora Sayakov yoldaş vefat etti. Koridorun sonunda. diye cevap verdi kadın." Kadına döndü: . Hemen görürsünüz. isterseniz Çora'nın oğlu Samansur'a sorun. "Herkesin yanında söylenmiş bir vasiyet. İyi misiniz? dedi .. Namlı yorga.Benim yoldaş Kaşkatayev'e söyleyecek sözlerim var. bir dakika bekleyin.Tanıyorum.Odasında. Gülsan..com. Bu süre için bile Tanabay heyecandan yerinde duramadı.Yoldaş Kaşkatayev odasında mı? . Tanabay. Biraz düşündü ve birden üzüntü ve öfke ile "Bu nasıl olur? Bu iş bu kadar basit mi" diye düşündü.Pekâlâ. iş saati henüz başlıyordu. balığın karaya çıkması gibiydi onun için. Onu yeniden partiye alsalar çok sevinecekti. durumu nasıl anlatacağını da düşünüyordu. Kendi suçunu da kabul edecek... Aleksandrovka yokuşuna yaklaşıyordu. Bu da ne demek oluyor? diye bir an şaşkınlık geçirdi. Sekreter kadın biraz duraladıktan sonra tekrar içeri girdi ve döndü: 123 .enginel elveda gülsarı Yeter ki ona kulak verip dinlesinler. Yine düşünüyordu: Başkan ne diyecekti? Nasıl karşılayacaktı? Koridor boştu. . koridorun sağında.Onu görmeye geldim. Ya ona "Sen partiden atılmış bir adamsın. özür dileyecekti..İyilik. sağda.Yoldaş Kaşkatayev meşgul. Halktan gelip gidenler yoktu daha.
. Karısı sessizce karşıladı.www. Sonra karısının kopuzundan. Karşıda. Tanabay Caydar'a döndü. Irakları yakın eden Gülsan'nın bu koşusu. Bir-iki gün öncesine kadar o kılıfta kendi üyelik kartım taşıyordu.Çok meşgul. Tanabay çıktı. sonra bu kılıfın içinden Çora'nın üyelik kartını çıkardı. Atın dizginini tuttu ye inmesine yardım etti. Yalnız kalmak istiyordu. Koytaşın üzerinde dağlan seyrederek oturan Tanabay. onu sırtına alıp 1 Argımak: En iyi cins at. Büyük bir deftere adını.enginel elveda gülsarı . o küçücük pencereden kartı alan memurun yaptıklarını seyre koyuldu. Bizim Parti ifrgütçünHiz Çora Sayakov vefat etti. kart numarasını ve partiye giriş tarihini yazdı. Tanabay elini koynuna soktu.Parti üyelik kartı teslim etmeye geldim. Kapıya vurdu. boş yere beklemeyin. Daha sonra keçe çadırın arkasındaki koytaşın1 üzerine oturdu. önce. babasının adını. "Hoşça kal Çora! Elveda!" diyordu içinden. Pencere açıldı ve içeriden bir ses: . Caydar da kocasını kucakladı1 ve ikisi birlikte Çora için ağladılar. Sonra kadın o defterde bir yeri göstererek Tanabay'a imza attırdı. 204/Elveda Gülsan köye doğru uçtu. sancılarını azaltmıştı. Caydar! Benim dostum Çora yok artık! diyen Tanabay yeniden hüngür hüngür ağladı. Aktaş kolhozundan geliyorum. .. Tanabay hemen o akşam dağdaki çadır evine döndü. . Çora'dan kalan son anı bu oldu. insanın yüreğini yolup alırcasına 124 .Evet bitti. Sonunda Tanabay kartı memura uzattı. Sonra daha samimi bir ses tonuyla: Elveda Gülsan/203 "Konuşacak bir şey kalmamış. ona-sarılıp başını omuzuna koydu.Peki.Ne istiyorsunuz? dedi. dedi.com..cizgiliforum.Çora'yı kaybettik! Artık Çora yok. eşelenip yeni odun atılan ateşin çıtırtılarını duydu. . gitseniz iyi olur".Bitti. Üzerinde ufak bir pencere olan kapıda "Kayıt Bölümü" yazısı vardı. Kadın memur. Sonra. karttaki numarayı aldı. Ölüm kaydını düştü.. Bozlarda bahar yeşilliği görülmeye başlamıştı. Kayış bağı da olan deri kılıfı. karla kaplı ulu dağların ardından Ay doğuyordu ve onu seyredecekti. Tanabay'ın yanan yüreğine su serpmiş. Yorganın yularını çekerken: . . sağlıkla.Güle güle. argımak' Gülsarı. Bozkır ve rüzgâr." Daha da yumaşattı sesini: "Sizi görmek istemiyor. Gülsan. Gülsan'nın nal seslerine uyarak onlara doğru koşuyordu. . Koridorda yürümeye başladı. ağladı. soylu Gülsarı.Bitti mi? dedi Tanabay. Ve küçük pencere tekrar kapandı. Her şey tamam! Hepsi bitti! Ve. soyadını. Caydar çocukları yatırmak için çadıra girmişti. keçe çadırdan. . Kartı çıkarırken küçük pencerenin gerisindeki kadın sabırla bekledi. Tanabay dışarı çıktı. dedi.
Yayını düşürmüş. yeni doğmuş yavrulan da. Genç avcı da pe206/Elveda Gülsan şine düşmüş. Gerçekten kımıldamadan duruyormuş Boz Geyik.. genç avcının başına hiç böyle bir şey gelmemiş.. Genç avcı yaşlı geyiğin bunadığını.com. ağlıyordu. avcı kovalamış ve kovalamaca günlerce sürmüş. Yalnızlıklar içinde kalan bir adamın hıçkmklan. vurabilirsen vur bakalım!" Genç avcı yine gülmüş: "Sen de kaçabilirsen kaç bakalım! Benden vebal gitti. yayılan sürüye bakarlar. Öyle bir yere gelmiş ki. bir kovalamaca başlamış. acımadan vurmuş.. demiş Boz Geyik.. Yakın dağlardaki bütün av hayvanlarını öldürmüş. Onu vurma!". 125 . dere-tepe. Attığı ok boşa gitmezmiş. Genç avcı topal geyiği yakalayamıyor-muş. Çok. Boz Geyiğin onu dik kayalara sürüklediğini farketmemiş.. hiç kımıldamayacağım. genç oğluna avcılığın bütün hünerlerini. üstü başı parça parça olmuş. başını vuracak. nişan almış. Yerde kaçan. inceliklerini öğretmiş ve delikanlı avcılıkta babasım geçmiş. Ok. Vurulan Tav-Teke yardan aşağı yuvarlanıp gitmiş. Genç avcı. Bunun için yalvanyorum sana. ağlayan bir adamın bozlamasını anlatıyordu kopuzun telleri. efsanedeki o yalnız adam gibi acılıydı. onu sadece hafifçe yaralamış. şimdi ben topal ayağımla kaçacağım. Yaşlı avcı. Bunu bilen kansı Caydar ona "Karagül-Botam" bozlağını çalışıyordu.www. havada uçan hiçbir canlı kurtulamazmış onun okundan. Elveda Gülsan/205 . Bunun üzerine çıkıp uzaklara. yaşlı bir avcının yiğit bir oğlu varmış. Ama vuramayacaksın! Bu senin son atışın olacak. Geyik kaçmış. Geride yalnız dişi Boz Geyikle onun yaşlı erkeği kalmış. Yakaladığım zaman kafanı koparacağım seni bunak hayvan!" Topal Boz Geyik kaçmaya başlamış. gebe hayvanlan isi. ıssız ve engin bozkırda. Gelip durduğu yerden hiçbir tarafa adım atamaz. "Bozla kopuz. hiçbir zaman attığı ok hedefinden şaşmamış. gBoz Geyik'in sürüsünü de kınp geçirmiş. "Gördün mü. Oysa bugüne kadar. yalnızdı. Ama genç avcı onu dinlememiş. Boz Geyik genç avcıya.. ne yukarı çıka-bilirmiş. çok eski bir zamanda. Nişan almış ve bir atışta Tav-Teke'yi de vurmuş. hiçbir yana gidemez durumda kalmış. acıdan inim inim inlemiş..enginel elveda gülsarı hüzünlü ezgiler geldi kulağına. hiçbir şeyin merhem olamayacağı acılarla ağıdını söyleyen. yüreğime nişan al. kar-buz. Dağ-taş.. Sonra genç avcıya dönmüş: "Hadi beni de vur. Ne sağa gidecek yol varmış ne sola. ah dedikçe nefesiyle yel savuran çok büyük acılı bir insan atılan." Tanabay. gözyaşlan dökerek yalvarmış: "Geyik soyunu kırıp tükettin. bozla!. ne söylediğini bilmediğini düşünmüş ve gülmüş. onulmaz derdini gömecek bir yer arayarak koşan bir adamın acı çığlıklannı andıran bir ezgiydi.cizgiliforum. O zaman Boz Geyik. Hiç kimsenin avutamayacağı. yakalayabilirsen yakala. Soyumuzun tamamen yok olmaması için eşim TavTeke'yi sağ bırakmanı istiyorum. Oku fırlatmış. senin de sonun olacak!". 1 Koytaşı: Çoban çadırlarının yanında bulundurulan büyük kaya. geyiğin ön ayağını sıyınp geçmiş. oradan ne aşağı gidebilir.
kayadan kayaya. gözyaşlarını seller gibi akıtarak bağırıyormuş: "Karagüüüül! Neredesin? Karagüüül! Ses ver bana!" Ona yalnız kendi sesinin yankılan cevap veriyormuş: "Karagüüül! Neredesin!" Birden. Ne yeri. Yaşlı baba sesin geldiği yana bakmış. vur beni! Daha fazla acı çekmek istemiyorsan. Oğlu acılar içinde inleyerek yalvan-yormuş: "Haydi baba. gece dememiş.. gündüz dememiş. düşecek!. yaralı bir kuş gibi. Gidip yere düşen cesedin üzerine kapanmış ve başlamış bozlamaya: Seni ben öldürdüm. hiç sorma! Kargışlandım. Zavallı baba ne yapsın? Çığlık çığlık inletmiş dağlan. Elbisesi lime lime. Genç avcı. kalkmış. Bir de ne görsün! Oğlu dimdik bir kayanın tepesinde tünemiş. ne de güneşi görebiliyorum. ne aşağı.. lanetlendim. Günlerden beri burada böyle bekliyorum. Ama hiçbir çare yokmuş oğlunu kurtarmak için. Kargışlarım tutsun seni Karagül. kayalara tırmanmış. öldür de kurtar beni!. yüreğini parçalaya parçalaya. Sonunda.www.. Her yana bakmış. Yolda oğlunun yayını bulunca. başına bir bela geldiğini anlamış. dağlar taşlar arasında koşa koşa. kendimi soldurdum botam! Felek beni böyle kargadı botam. Acımasızlığımın cezasını çekiyorum. Ama eli varmıyor. oraya nasıl geldiğini bilemiyormuş. . dağlara. güneş batmak üzereyken. dik kayalardan. kımıldamaya korku-yormuş.ya aldatarak sürükledi. Biraz kımıldayacak olsa uçuruma yuvarlanırmış. karanlık dar boğazlardan geçerek. Yalvarırım. bana acıyorsan. Ne yukarı.. baş döndürücü bir yermiş.enginel elveda gülsarı Boz Geyik onu orada bırakmış ve gitmeden önce de şöyle demiş: "Artık buradan hiçbir yere gidemeyeceksin! Hiçbir kimse de seni kurtaramayacak! Soyumu kırıp yok ederek beni nasıl dayanılmaz acılar içinde bırakmışsan. ulaşılamaz.. Sonra da okunu taşlara vurarak parçalamış. çek okunu! Kurtar beni bu acıdan.Sorma baba. ne sağa. oraya nasıl çıktın? . .com. elini çabuk tut! Vur beni! Vur beni! Sonra da yıka ve göm!" Onun yalvanşı ve o hali. dağdan dağa sekerek. İnilemez. Akşama kadar karar verememiş. Çömelip yüzünü kayaya dayamış. Kargışlarım tutsun! Lanet sana!" Boz Geyik böyle lanefokuduktan sonra. Kader beni böyle arbadı1 botam! 126 . ne sola bakabiliyor.. kımıldamaya korkarak duruyor! Başında börkü. Pek ağır kargışladı ve bırakıp gitti. tepelerin birinden "Buradayım baba!" diye bir Elveda Gülsan/207 ses gelmiş kulağına. nişan almış ve vurmuş oğlunu.cizgiliforum. senin baban da. Zavallı baba korkular içinde. Oraya koşmuş.Ah zavallı oğlum. çıkılamaz. her yanı derin bir uçurum olan bir kayanın üzerinde. Düştü. zavallı babanın yüreğini yolup yolup kopanyor. öyle acılar içinde ağlasın! Bunu diliyorum.. ağlaya ağlaya gitmiş. ne gökyüzünü. Babası oğlunu aramaya çıkmış. sırtında kürkü kalmamış. Başını çevirip bakamıyor bile. Boz Geyik beni bura. parça parça ediyormuş. buraya koşmuş. Karagül botam! Yalnızım. Senin yüzünü de göremiyorum baba! Vur beni baba! Kurtar bu işkenceden! Hadi baba.. oğlunu kendi eliyle öldürmeye gönlü razı olmuyormuş. kımıldamadan. kımıldayamadan kalmış.
Ama Tanabay onun başka bir merkeze atandığını ancak oraya varınca öğrendi. Az sonra dağı aşıp bütünüyle ortaya çıktı ve dorukların üzerinde bir yere asılıp kaldı. o da beni tanıyordu. Tanabay yola koyuldu ve otobüs durağına doğru yürümeye başladı. Ta eski çağlardan kalan bu Kırgız ağıdını dinledikçe içindeki sızı daha da arttı. onunla özel bir konu-oa görüşecektim. kımıldamadan. karanlığa gömülmüş sıradağların ardında yavaş yavaş yükselmeye başladı. kanattın botam! Yaradılanlan yok ettin botam. Eski sekreteri tanıyordum. ateşin yanında oturuyor. Oradaki birahanenin önünden geçerken. . Bu onun son başvurusu. 23 Tan ağanyordu. Neslini kuruttun. boş fıçıyı bir tahtanın üzerinde yuvarlayarak kamyona çıkarmaya çalışıyordu. 208/Elveda Gülsan Avcılığı sana öğrettim botam. Yalnızım. sağ olun. kendimi soldurdum botam! Tanabay keçe çadırın dışında. başkaları da ondan övgüyle söz etmişlerdi. kopuzuyla ünlü ve eşsiz avcı Karagül'ün pek acıklı yırını çalmaya devam ediyordu: Avcılar avcısı güçlü Karagül Al kanlar içinde yatıyor botam!. duymadım. Bektay idi. Tanabay can çekişen atın başucunda. tükettin botam! Bu eleme beni sen attın botam! Seni ellerimle öldürdüm botam. o büyük olayı izleyen günleri de hatırlıyordu.www. Kimseyi rahatsız etmek istemem.cizgiliforum.Hayır. dedi Tanabay.. Soğuk bir adam değildi. tuzağa düşürdü. Eski sekreteri tanıdığından. kendisini bağışlamasını istedi. Tanabay'ın bir şey söylemesini bekledi. kendisini dinlerse. kabul odasındaki yazıcı kadın. Tanabay'ı görür görmez gözünü ondan çevireme-den bir an donakaldı. Tanabay ölen dostundan bir kere daha. J . Bu.Eğer işiniz önemliyse yeni sekretere söyleyeyim. son denemesiydi. bozlağı dinliyordu. İşte bu yerdeki genç adam bir ara başını çevirip ona baktı. ses çıkarmadan. ona her şeyi olduğu gibi anlatmak isElveda Gülsan/209 tiyordu. Merkez Komitesi Birinci Sekreteri kolhoz çobam Tanabay'ı tanıyor olamaz mı? Tanış olup birbirlerine saygı beslemiş olamazlar mıydı? Bu yeni yazıcıya da onun için böyle demişti zaten. Kamyonun üzerindeki adam: 127 . o sizinle görüşür. Biri kamyonun üzerinde duruyor. sağ olun. Ay. O olaydan bir süre sonra Tanabay'ın Bölge Merkezine gidip geldiğinden kimsenin haberi yoktu. Buna inanıyordu. Bürodan çıktı. Caydar. koytaşın üzerinde oturmuş. bir kamyona boş bira fıçılarını yükleyen iki kişiye gözü takıldı. Yuvarladığı fıçıyı durdurup. Merhum Çora da. Ona nefretle bakıyordu. belki bir yardımı olurdu. keçe evin içinde. dedi. onun da kendisini tanıyacağından hiç kuşkusu yoktu. ikincisi yerde.enginel elveda gülsarı 1 Arbadı: Bana oyun oynadı. Sen de yüreğimi kül ettin botam! Ciğerimi yoldun. Kusura bakmayın.Onun başka yere tayin edildiğini duymadınız mı? . O yıl Bölge Merkezinde yapılan büyük genel kurul toplantısında konuşmasını dinlediği birinci sekreteri görmek. .Hayır.com.
" 128 . tyi bir insan olabilirdi. Ot bitmez. ısrarla bir şey söylemesini bekleyerek kendisine bakışı gözünden gitmiyordu. Bektay onun inandığı dâvayı küçümsemekte haklı olacaktı. onu bağışlayacağını söylemek istiyordu. Demek bira 210/Elveda Gülsan işçiliğine yükseldin" diye düşündü. helalleşiyordu: "Sen yılkının en iyisiydin. "Cezaevinden çıktıktan sonra bana uğra. Daha başka ne yapsındı Tanabay? Yürüyüp gitmişti. Benim kanatlarım oldun Gülsan! Haya-jtımın en güzel günleri. Tanabay onun sürüyü bırakıp gittiğinden başka bir şey söylemedi. Sonra biraz adımlarını yavaşlatarak "Aslında iyi çocuktu. Kendisi partiden . onun yoluna giden bir kamyona binip oturdu. Tanabay da tanık olarak dinlenmişti. Bir tulpar idin Gülsan. Bütün vücudunda hayat belirtileri yavaş yavaş azalıyordu. bir eliyle fıçının aşağı yuvarlanmasını durdurmaya çalışırken. kovulmak gibi bir felakete uğradığına göre. Çünkü her zaman hatırlayacağım seni. Bektay'a acımıştı. Fıçı aşağı doğru kayıyor. uyuyor musun? Ne bekliyorsun? diye bağırdı ona.. Tanabay ona selam vermedi.com. onunla konuşulamazdı. Aklını başına toplayıp hatasını düzelteceğini umuyordu. en mutlu dönemi.Hey. Partiden çıkarıldıktan sonra da kendine güvenini yitirmişti. ateşin yanında kiI Elveda Gülsarı/211 mıldamadan yatıyordu. gözünün feri sönüyordu. Ama Bektay yaptık&rından pişmanlık duyacak bir adam değildi. yazık oldu. Onun. O dünyada senin koşacağın yol yok. doğru yola girerse. Dönüp biraz konuşsam mı?" diye geçirdi aklından. yapabileceğin işler konusunda konuşuruz" demişti. Oysa onun partiden çıkarılmış olmasını kimse yüzüne vurmuyor. seninle beraber gi-'İdecek. ama artık senin toynak seslerini duyamayacağım. kimse iğneleyici bir söz etmiyordu. Senin ayak seslerin kulağımda en güzel bir ezgi gibi kalacak. yorga ile son konuşmasım yapıyor. Göğsünden hınlülar geliyor. ateşin alevlerine kirpiklerini hiç indirmeden bakıyor. Ama ben yaşadıkça sen hiç ölmeyeceksin Gülsan.www. Bektay'a. Seni hiç unutmayacağım Gülsan! Gözümün önünde sönüp gidiyorsun doğuştan tulpar Gülsan! Bir gün öbür dünyada karşılaşınz.cizgiliforum. canlı sesi çıkmaz orada. onunla vedalaşıyor. Bektay cevap bile vermemişti. Ama o bir suçluluk duygusuna kapılmıştı. Ona bu fırsatı vermemek için geri dönmedi ve yoluna devam etti.. Hep çekingen davranıyor. 24 Yorga Gülsan başım yere koymuş. Tanabay. aralarında olup biteni unutacağını.. Ama Bektay onun partiden çıkarıldığını biliyorsa. Bunu yüzüne vurabilirdi. Ama içinden "Olacağı buydu işte.enginel elveda gülsarı . Bektay'ın sürüyü bırakıp gitmesinden sonra kolhoz onu mahkemeye vermiş. Tanabay. Uyuşmuş ayaklan kurumuş bir ağaç gibi kaska-* ti olmuştu. Bektay'ı düşünmekten kendini alamıyordu.. kimseyle konuşmak istemiyordu. Bektay ise Tanabay'dan gözünü ayırmadan fıçıyı tutmaya çalışıyordu. Aklını başına toplar. nal izlerini bırakacağın toprak yok.
kolhozun mallan1 Sangov: Bir Kırgız aşiretinin adı. Eskisi gibi tombul yanaklıydı. birçok şeye. Bu olay. sadece çekirgelerin cır-cırları duyuluyordu. yaşlıların giydiği geniş pantolonun (şalvarın) üzerine sarkıtmıştı..enginel elveda gülsarı Tanabay atına bunlan söylerken.. Dönüp bakınca İbrahim'i tanıdı. kuvvetli görünüyordu. ot biçmek. . hep dört ayağının üzerine düşer. Elveda Gülsan/213 Tanabay dikkatle baktı. Bir yaz günüydü. giden paşam! der. Belki Tanabay kendisini kocamış sayacak kadar yaşlı değildi. özellikle de. zamanın. çile idi. yorga Gülsan gibi hızlı koşarak. 'partiye geri dön' diyen adamın davetini kabul etmekte bunca vakit yitirdiğine pişman oluyordu. Tanabay o sırada Sarıgov1 vadisinde. okula gitmiş. kölesi olur. Oğlu da Teknik Okulu bitirdikten sonra ilçe merkezinde bir işe girmiş. "Can çıkar huy çıkmaz. O gece. nasıl da dalkavukluk ediyor! Böylesi bulunmaz doğrusu! Gelen ağam. "Gözüm ısırıyor" diye düşündü ama kim olduğunu çıkaramıyordu.Hoşgeldiniz çocuklar. Niç değişmemişti İbrahim. "Parti İlçe Merkezi birinci sekreteri sizi görmek için bizzat geldi!". geriye doğru uzanan bir sıra oluşturuyordu. Kızları büyümüş. kendisinin de yaşlandığına üzülüyordu. sonra evlenmişlerdi. sonunun çok yaklaştığına inanmasıydı. Bir yerlerde görmüştü. 129 . nasılsınız? diye Tanabay onların elini sıktı. yaşlı karısı Caydar'la orada bir evde oturuyorlardı. Tırpanı her savuruşunda kesilen otlar çalgının ucunda toplanıyor. hiç yabancı gelmiyordu. Tam ot biçilecek güzel bir hava vardı. Seni gidi iki yüzlü. evlenip ayrı bir aile olmuştu. 212/Elveda Gülsan na bekçilik yapıyor.com. O bu işe daldığı sırada.Selam Taneke! Nasılsınız. âmiri kim olursa o da onun kulu. zevkli bir işti onun için. 1 Gazik: Arazi arabası. partiden çıkanhşından yedi yıl sonra olmuştu. İbrahim'le gelen ve Tanabay'ın kolunu sıkıp bırakmayan genç adam: . Tanabay İbrahim'in kurnazlığını içinden takdir ederek "Seni kurnaz tilki seni!" diye geçirdi aklından.Beni tanımadınız mı baba! diye gülümsedi. Belli bir tempo ile tırpan çalmak. yakınında bir gazikin1 durduğunu ve içinden iki adamın indiğini farketmedi. "Sonunda gelip bulduk sizi Taneke!" dedi İbrahim ağzı kulaklarına vararak.cizgiliforum. yalnız biraz göbek bağlamıştı. Yüzü güneşten yanmış.www. Çayır sessizdi. Bu yiğit delikanlı "tepse temir üzgendey"1 güçlü. ama insanı yaşlandıran yıllar değil. kahve rengini almıştı." . iyi misiniz? Kolay gelsin! dedi yanıbaşında bir ses. Kendini yaşlı görmesi. can çekişmekte olan yorganın başında oturan Tanabay. Üzerindeki gömleği kollarından çıkarıp. kendisini unutmayıp peşinden gelen. göz açıp kapayıncaya kadar akıp gittiğini düşünüyor. bütün geçmişini düşünce süzgecinden geçirmekten kendini alamıyor. Tanabay dere boyunda ot biçiyordu. kocamışlık çağına böylesine çabuk ulaştığına şaşıyor.
. O aşağılanma bir kan pıhtısı olmuş. at korası da var.enginel elveda gülsarı Gülen gözleri güven veriyordu. Kendi kolhozumuzdaki değişme ve gelişmeleri görüyorum. Düşümde görsem inanmazdım. dur da kendim bulayım! dedi. Çok iyi olmuş. .Doğru Taneke. partiye yeniden katılın. sizinle biraz konuşalım Taneke. Dilerim bu iyi gelişme devam etsin. Geçenlerde. Geçen gün kurul toplantısında bu konuyu konuştuk. donup kalmıştı yüreğinde. Köyde de değişiklikler var.cizgiliforum. Şimdi sizi görmeye gelişimin asıl sebebini anlatayım: Gelin. o yaltak adam. Taneke. Sizin durumunuzu yeniden ele alalım.Bizim de amacımız bu. seve seve..Madem ki tanıdınız. o korkunç olayı hatırlayarak içi sızlamıştı. tanıdım! Seni nasıl unuturum? Aman mısın. O derin acıyı söküp atamamıştı yüreğinden. diye tırpanı eline aldı. O yarayı deşmek istemiyordu.Tabii yoldaş Kerimbekov. . Birçok şey düzene girdi. ağzını açamıyordu. Çok doğru söylüyorsun. Doğrusu kıskandım onlan. Hem sevinmiş. Kerimbekov idi: Tanabay'ın partiden çıkarıldığı o toplanüda.com. daha da düzelecek. Güç olacağına geç olsun daha iyi. . hem eski günleri. * Tanabay şaşırıp kalmış. Onlan da yapmaya çalışacağız. Başka sürülerin durumu da böyle. ısrarla savunan komsomol sekreteri Kerimbekov! .. Evin yanında anban. "Herhalde şehirli" diye düşündü.Benim buraya ne amaçla geldiğimi herhalde anlamışsınızdır Taneke.Dur. göze girmek için hemen kollarını sıvadı: . çok zor günler geçirdiğim Beş Ağaç vadisine gitmiştim. biliyorum. Çatısı çinko ile örtülmüş. Görüyorum ki gücünüz kuvvetiniz yerinde. Daha yapılacak çok şey var.. 214/Elveda Gülsan Elveda Gülsan/215 sunuz. Üzerinde kurşunî renkte güzel bir elbise.. Hem de ne güzel yapmışlar. Çoban için de güzel bir ev yapmışlar. . başında hasır şapka vardı. Bazen gözüme inanamıyorum. Çayır biçtiğinize göre sağlığınız iyi çok şükür.Nasıl tanımazsınız. hemen konuya geçmeliyim. Gün geçtikçe daha da iyiye gidiyor gibi. sevincini belli eden bir gülümseme ile: "Tanıdım balam. Seni gördüğüme ben de çok sevindim. bu yoldaş. Sizi böyle gördüğüme sevindim. diye İbrahim onun adını söylemek isterken Tanabay onu durdurdu: M .www.Can kulağımla dinliyorum balam. yüzü nurluydu.. vaktiyle çobanlık yaptığım. çok şey değişti artık. Yeni bir kora yapmışlar. onu mertçe. esen misin yiğidim?" Böylece tanıdığı genç adam. Gelin şöyle biraz yürüyelim. Tanabay ve Kerimbekov çayın geçip dere kıyısında bir yere oturdular. Biliyor1 Tepse temir üzgendey: Tepecek olsa demiri bükecek kadar güçlü. Ve. . otlan biçedu-run" dedi. İbrahim. Beş-yüz baş hayvanı rahatça alacak kadar geniş. Ne zaman gitsem yeni bir ev yapıldığını görüyorum. 130 .Biliyorum gözüm. İbrahim'e dönerek: "Siz de tırpanı alın.
Yazın o kurak bozkırda. nasıl istersem öyle sürerim. Tanabay "bugün giderim. Ta-nabay durduğu yerde onları uzaktan bir süre seyretti. Yorga bir kuş gibi uçup giderken. Ama yolun yansına gelince atının başını çevirdi ve geri döndü. Bu arada Gülsan. Benim devrim geçti artık. Merkeze giderken yan yoldan dönüşünün ahmaklıktan başka bir şey olmadığını biliyordu. Ama ona yetişmeden dizgini çekip durdurdu atını. bunak moruk!" derse..enginel elveda gülsarı . "Ah Gülsan. tozdan kurtulmak isteyen binici de onu durmadan kırbaçlıyor olmalıydı. Oysa şimdi Gülsan kendi kaldırdığı bulutu geçemiyor. benim gibi bir ihtiyarı unutmadığın için çok teşekkür ederim. Neden öyle yapmıştı. toz her ya-' nını sanyor ve Gülsan kendi kaldırdığı toz bulutu içinde kalıyordu. Gülsarı'nın üzerindeki adam kendisi gibi mi düşünecekti 216/Elveda Gülsan bakalım? Ya ona: "Sana ne. Tanabay onu uzaktan seyrederken içinden bir şeyler koptu. îşe yaramazın biri olup kaldım evladım. Gülsan'nın sırtındaki adamın onun sesini duyamayacağını bilse de. yann giderim" diye ilçe merkezine gidip başvurmayı erteledi durdu. bir yorganın toz kaldırarak koştuğunu görmüştü." Aradan bir yıl daha geçtikten sonra Tanabay Gülsa-n'yı bir arabaya koşulmuş olarak gördü. dedi. O günlerde Gülsan'yı çok az görüyordu. Tanabay bağırmaktan kendini alamadı: "Hey. Biliyordu ama yine de kalkıp gidemiyordu. Görür görmez de anlamıştı onun Gülsan olduğunu.. Merkeze inmek için yola koyulduğu o gün. beyaz bir toz bulutu yükseliyordu. "Bunadım galiba" diyordu kendi kendine. "Bizim devrimiz geçmiş Gülsarı. Gülsan'nın koşup gittiği yolda. İkimiz de kocadık. hızı azalmıştı. Anlı şanlı yorgayı. Atın şaşkın gözlerini o toz bulutundan kurtulmak için bütün gücüyle nasıl ileri atıldığım ve yine de kurtulamadığını görür gibiydi. Adamın önünü kesmek için atım dörtnala kaldırdı.com. düzensiz bir koşuyla ondan uzaklaşıyordu. evimize varan yoldan daha kısa artık. Artık kime ne yararımız olur? Bende güç kalmadı. o toz bulutu upuzun ve göğe doğru yükselen bir kuyruk gibi hep geride kalırdı. Ağırlaşmıştı. Sakın bana gücenme. sonunda 131 .. Sonra da atının başım çevirip geri döndü. Gülsan'nın nasıl güçlükle koştuğunu düşündü: Toz bulutunun içinde kaldığı için soluğu kesiliyor.cizgiliforum. gitmek zor geliyordu. sen de kötülemişsin!" diye geçirdi aklından. Fırlayıp gi-. toz bulutunun içinde bir görünüp bir kaybolarak. Gülsa-n'mn ardındaki o toz bulutu hiçbir zaman ona yetişemezdi. Biraz durduktan sonra aklından geçenleri olduğu gibi söyledi: "Gördüğün gibi artık ihtiyar oldum. Bu arada vakit geçip gidiyordu. Sonumuza varan yol. Tanabay. dur. öyle zorlama Gülsan'yı!" dedi. sen-ne karışı yorsun. Demek o da yaşlanmış. olur mu?" Böylece o gün için ayrıldılar.www. decek kadar dinç değildi artık.Çok sağ ol iki gözüm. biraz düşünmeme fırsat ver. ¦* Bir gün gerçekten gitmeye karar verdi. Atına binip yola koyuldu. İçi yandı. ne cevap verecekti. Bundan sonra partiye ne yararım olur? Ne hizmetim olabilir.
Onun için ona yavaş. Ve işte şimdi yorga. ukalanın. dedi. ilçedeki oğlunun evine bir kutlama için gitmişti. uysal bir at vermişlerdi. Onu öyle görmektense görmemek daha iyiydi. "Ayaklan sızlıyor. yedi yaşlarında bir çocuk vardı. Oğlunun terfi etmesine de onun bu tıyneti engel olmuştu. o ne isterse o olurdu. karşısındakini aşağılamaktan çekinmeyenler vardır. Atın da. boynuna eski bir hamut geçirilmiş. Gelinini sevmiyordu Caydar. bir çuval patates ve Caydar'ın pişirip hazırladığı bazı yiyecekler ve öte-beri götürmüştü onlara. Tanabay çok iyi biliyordu onun niçin gelmediğim. beslemiş. gerçekten hasta" diye düşündü Tanabay. Şimdi dereyi geçeceğim! . bir daha düşme. üste çıkmak için ağzına geleni söylemekten. Caydar hasta olduğunu söyleyerek gelmemişti. cump! diye suya gömülüverdi. Üzerinde kısa pantolunlu. anlı şanlı yanş atı Gülsan bu hallere düşmüştü! Çocuk kıvançla. Tanabay onu dereden çıkardı. Onun geleceği yere başka birini atamışlardı.cizgiliforum. Tanabay. çıplak topuklarını mahmuzlar gibi hayvamn karnına vuruyor. Tanabay'ın gelini de onlardan biriydi işte. 1 Capayev: Ünlü bir süvari kumandanı Elveda Gülsan/217 . Kocasına ne isterse yaptırır.com. Ata binmiş olmaktan gururlanıyor. Gülsan dereden çıkıp yolda durmuş. Demek. Tanabay'a dayanılmaz geldi ve hemen başını başka tarafa çevirdi. övünçle bağınyordu: .Anneee! diye bağırdı korkan çocuk. ayağa kaldırmıştı.www. Ve şimdi Gülsan o yolun kıyısında can çekişiyordu. Ama bu konuda ağzını açıp oğluna tek kelime söylemez. dırdırcının tekiydi.enginel elveda gülsarı bacaklarının koşma gücü bitip. hadi. yürütüyordu.Hadi git bakalım. Tanabay onu iyice bakmış.Hadi. Gelin bundan da kaynatasını sorumlu tutuyordu: . yırtık fanileli. Fakat yorga dikçe olan karşı kıyıya geçerken çocuk atın sırtından kaydı. Sonra çocuğu kaldınp yine atın sırtına oturttu: .Dede.Ömrünü çobanlık. geç de ben de göreyim! diye Tanabay çocuğu yüreklendirdi. Tanabay'ı son kez Aleksandrovka yokuşundan buraya kadar getirmişti. Daha sonra Tanabay Gülsan'yı bir daha gördü. bir o ayağım kaldırarak bekliyordu. atın yamna götürdü. kınk-dökük bir arabayı çektiğini görmek. belli etmemeye çalışırdı. Çocuk dizgini sallayarak atı dereye sürdü. Tanabay'ın da kaderiymiş: Gülsan en sonunda yine Tanabay'ın eline düştü. bak ben Capayev 'oldum. bir bu ayağını. İkinci torunu dünyaya gelmişti çünkü. yılkıcılıkla geçirecek olduktan sonra parti üyesi olmanın ne yararı var? Seni partiden de 218/ElvedaGülsarı 132 . • Çocuk ata belki ilk kez biniyordu. Evlendiği orak ağızlı gelin ise. Oğullan pısırıktı. Doğum arma-ğını olarak kestiği bir koyunun etini. Dediğini yaptırmak.
atın üzerine eğildi. ben de partiye yeniden girmek için başvurayım bari. baktı da. Dağlar göründü. Yine acı düşüncelere daldı. Kendisinden başka kimseyi düşünmez. Taşlara basa basa. Başında başlığının deri izleri vardı. öz oğlunun karısıydı. "İyi kadın kStü erkeği zor (güçlü) kılar. Gülsan öbür dünyaya göçmüş. Çatlamış toynaklarında yıpranıp incelmiş nallan görünüyordu. Gitmeliydi. arlanması utanması yok. saygısı yok. yan yatıyordu. Tanabay bu sözlerin altında kalır mıydı hiç? Ama. onun Gülsarı olduğuna inanamadı: Zavallı hayvan ne kadar da zayıfü! Can çekişirken son bir çırpınışla kafasını geriye atmış. Yorga atın J gocuğa ihtiyacı yoktu artık. '. sönmüş ateşin dumanı belli belirsiz tütüyordu. kötü de olsa. kara yolda iz bırakamayacaklardı. Bir yabancı.Madem ki böyle. uçsuz bucaksız bozkırın üzerinden karanlık kalktı. Aklı başında bir kadınla evlenmediği için işinde yükselemedi" diyemedi. dağı aşa aşa yürüyordu. Yüz yıl çalışsa bundan başka bir şey olamayacak! Sizin umurunuzda mı? Dağda oturuyorsunuz Biz de senin yüzünden sıkıntı çekiyoruz!. gözünün önüne getiriyor ve kendi kendine mırıldanıyordu: "Ahmak. çok mu gereklisin partiye? Ne zaman gelecek acaba diye gözlerini dört açıp seni mi bekliyorlar? Senin gibi bir ihtiyar olmadan işlerini yapamazlar mı sanıyorsun! diye bar bar bağırdı gelin.com.. Son bir kez atın başlığını çıkardı ve ardına dönüp bakmadan yürüdü gitti. Herkesi de kendisi gibi sanır. artık sona varan yol eve 133 . Sanki karşısında konuşan gelini değil de bir yabancıydı. istiyorlar. . Çay kıyısında. tartışmadı. sakinleştirmek için: . Tanabay ölen ata baktı. Gelinini susturmak. Ama hiç de senin söylediğin gibi değil albastı! Beni yararlı görüyorlar. Dört ayağı dört yana açılmış. Hayvanın buz gibi olmuş göz kapaklarını parmaklarıyla indirdi. Evet. Artık bu asil toynaklar yere basamayacak.enginel elveda gülsarı kovdular işte. İhtiyarlık gelip çatmıştı. Ateşin başında oturan Tanabay bunları da hatırlıyor. oğlunu karısının önünde küçük düşürmekten çekindiği için bunu da söyleyemedi. gözlerini kapadı. yararlı. Tanabay geldiğine.www. kaskatı olup kalmıştı. albastı kadın! Senin gibi albastılar nereden çıkarlar bilmem ki? Kimseye sevgisi. bir başkası olsaydı. onun kendisinde iş yok. Tanabay son bir kez..' Tanrı'nın yılkısına katılmıştı. Bu yüzden çocuğun yükselemiyor. Tanabay işte bu yüzden o geceyi onların evinde geçirmek istememiş... "Kocanın yükselmesine engel olan ben değilim. gocuğunu omuzuna atmış yaşlı Tanabay öylece duruyordu. Sönmüş ateşin başında saçları ağarmış. Artık ayrılık zamanı gelmişti. demişti çekine çekine." Elveda Gülsan/219 25 Tan ağardı. geç de olsa yola koyulmuştu. ben yararlıyım. kötü kadın iyi erkeği hor kılar" demiş atalarımız" diyecekti ama. Böylesine yakınıydı. geleceğine pişman olmuştu. iyi de olsa.Yaa. İnsan kendi kolunu koparıp atabilir miydi? Hiç sesini çıkarmadı.cizgiliforum.
yüzünü silmiyordu. kendi parti kartım parti komitesine benim teslim etmemi istemesinin bir sebebi vardı. yeni sabaha. Çok yaşamam artık. bir gün. Babanın parti üye kartını teslim etmek için ilçe merkezine gittiğimde ben o yorgaya binmiştim. sakalım ıpıslak etmişti. bozlaya bozlaya. tek başına dağların eteklerine doğru uçan yabankazına. Gözyaşlan daha çok akmaya başladı. Ömrümün sonunda armandaşlarımdan (ülkücü arkadaşlarımdan) ayrı kalmak istemiyorum. Beni yola çıkarıp uğurlamışün... bir yol üstünde ben de öleceğim.. sen beni.Ana deve. Her şeyi gözümün önüne getirdim. Tanabay Bakasov'u çok iyi tanırsın. Neredesin kara gözlü botam? Ses ver bana! Dolup taşan memelerinden süt akıyor. Gözlerinden akan yaşlar. İki gözüm Samansur. doğuştan taypalma Gülsarı için dökülen yaşlardı. "Samansur'a bir mektup yazarım. Aleksandrovka yokuşunda öldü.. Sonra: . bütün geçmişimi düşündüm. Ona derim ki: Yorga 220/Elveda Gülsan Gülsan'yı hatırhyor musun? Hatırlarsın elbet. Gözünü. dün gece ilçeden dönerken. yitirdiği yavrusunu günlerden beri arıyordu: Neredesin kara gözlü güzel botam? Memelerinden güzel kokulu ak süt akıyor. benim rulpanm. baban Çora'nın. Gülsan'm. uzun uzun baktı. işte benim armanım bu. Düşünüyorum da. Güzel kokulu.enginel elveda gülsarı varan yoldan kısaydı: "Gökyüzünde sıra sıra uçuşan kazların kanat çırpınışına kendi kanatlarının gücü yetmediği için geride kalıp tek başına donarak ölen kaz gibi ölmek istemiyorum. düzü-yokuşu aşarak yürüyordu. Yürürken o eski. Yabankazı yolunu şaşırmış. Çora'nın oğlu Samansur. Bütün gece.... Bir yuvadan uçup gideceğim zaman.www. Kart bir koyunun ömrü ne kadarsa benim de o kadar ömrüm kaldı. SON 134 .. sürüden ayrılmıştı. İşte o at. . o yuvayı benimle paylaşanlar üzerimde cıvıl cıvıl uçuşsunlar. Bunlar.Elveda Gülsan! Elveda! dedi. Arkadaşlanna yetişmek için acele ediyordu. ananın sütü.Uç yabankazı uç! Kanatlann yorulmadan arkadaşlanna yetiş! diye derin bir iç çekti. yanık ağıdın ezgisi geldi kulaklarına: Elveda Gülsan/221 .. benim partiye yeniden girmeme yardımcı olmam istiyorum. Bütün gece onun başı ucunda oturdum. 'Yamansız yahşi olmaz' derler ya." Atın başlığım omuzuna almış." diye düşünüyordu.cizgiliforum. doğuştan tulpar. yüzünü.com. onun gibi. tıpkı yorga Gülsan gibi. Yaşlı gözlerle. kanat çırparken ölmek istiyorum.
Tanabay'ın. Kırgız . komünizmin. umut ve umutsuzluklarda. geçmişiyle hesaplaşmasından anlıyoruz. yüreği üzüntülerle dolu olarak geçirdiği bir kaç saatlik süre içinde kendisiyle. kendine özgü anlatım hiçimi ve gücü ile.Kazak ellerinin doğasını.. romanın ana konusu gibi görünür. sevinç ve açılarıyla. ama siyasî rejim onun ömrünü mutsuzluklar ve sıkıntılar içinde geçirmesine sebep olmuştur. sevap ve günahlarıyla yeniden yaşıyormuş gibi hayalinde canlandırır. Cins ve ünlü bir yorga olan Gülsarı adındaki atın doğumundan. Ama. can çekişen sevgili atının başında. Fanabay. daha az çalkantılı. gençliğini ve yaşlılığını.. Bir şey daha var: Tanabay'ın o çok özverili ama çileli hayatını okurken. okur için derin edebî haz. onun gençliğinde yürekten bağlandığı bir siyasî rejimin. Bunu. Kırgız . Aşk ve heyecan. o birkaç saatlik süre içinde kendi çocukluğunu. can çekiştiğini. ünlü yazar Cengiz Âytmatov'un en güzel romanlarından biridir. bugünkü dağılma ya da çöküşün kaçınılmazlığını da görüyoruz bu çok duygulandıran ve düşündüren romanda. yaşlanarak ölümüne kadar geçen fırtınalı hayat macerası.Kazak Türklerinin töresini ve folklorunu da pek canlı olarak gözler önüne seriyor. mutlu yarınlara adamış. daha az çileli geçmemiştir. Aytmatov. 135 . yazarın bu eserinde de yoğun olarak vardır. atın sahibi Tanabay'ın ve Tanabay gibi devrime inanmış Kırgız gençlerinin hayatı. 0 kendini devrime.elveda gülsarı Aytmatov'un yayınladığımız diğer eserleri: Dişi Kurdun Rüyaları (roman) Cemile-Sultanmurat (hikâyeler) Yıldırım Sesli Manasçı-Yüzyüze-Deniz Kıyısında Koşan Ala Köpek (hikâyeler) Beyaz Gemi (hikâye) Gün Olur Asra Bedel (roman) Cengiz Han'a Küsen Bulut (roman) • Kızıl Elma-OğuUa Buluşma-Beyaz Yağmur Asker Çocuğu-Deve Gözü (hikâyeler) Elveda Gülsan (roman) elveda gulsarı Elveda Güisan. Bu kadar değil. çarpıcı örneklerle eleştiri.
This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
We've moved you to where you read on your other device.
Get the full title to continue listening from where you left off, or restart the preview.