Soft starter ile serbest duruş, serbest duruş nedir?
Serbest duruş, Soft starter'deki "aç-komutunun geri alınması ile yumuşak
yol verici üzerinden motora enerji sevkinin kesilmesi" demektir. Motor sadece
rotorun ve yükün ataleti ile (merkezkaç kütlesi) tahrik edilerek yavaşlayarak
durur (serbest duruş metodu ). Bu aynı zamanda doğal duruş olarak da
adlandırılmaktadır. Daha büyük bir merkezkaç kütlesi, daha uzun serbest
duruş demektir.
Serbest duruş için tipik aplikasyonlar
Serbest duruş, duruş tutumunda özel şartlara ihtiyaç olmayan yüklerde
kullanılmaktadır, örn. büyük fanlar.
Soft starter ile dönüş momenti ayarlaması ve pompa duruşu
"Dönüş momenti ayarlamalı duruşta" ve "pompa duruşunda" yükün serbest duruşu veya doğal duruşu uzatılmaktadır. Bu fonksiyon, yükün aniden
durmasının engellenmesi gerektiğinde ayarlanmaktadır. Bu, küçük ataletli veya yüksek karşı döndürme momentlerine sahip aplikasyonlarda tipiktir.
Duruş süreci sırasında ideal dönüş momenti ayarlaması için "Ayarlar" menü başlığı altında mevcut parametre setinde yumuşak yol vericiye bağlı motor
verilerini girin.
Duruş zamanı ve durdurma momenti
Yumuşak yol vericide "duruş zamanı" parametresi üzerinden, motora aç-komutunun geri alınmasından sonra daha ne kadar süre enerji verileceği
belirlenebilir. Bu duruş zamanı zarfında motordaki dönüş momenti, devamlı ve doğrusal olarak ayarlı durma momentine kadar düşer ve aplikasyon,
yumuşak olarak durur.
Soft starter ile Pompa duruşu
Pompa aplikasyonlarında tahrikin ayarlı pompa duruşu olmaksızın aniden kapatılması halinde, su koçu denen durum ortaya çıkabilir. Bu su koçuna,
pompadaki ani akış kesintisi ve buna bağlı basınç dalgalanmaları neden olmaktadır. Bu, boru hat sisteminde ve onun içindeki klape ve vanalarda
gürültünün yanısıra mekanik darbelere neden olur.
Softstarter'in kısa devreye karşı korunması
Softstarter, tristörlerin aşırı yüklenmesine karşı dahili korunmaya
sahiptir. Kısa devre durumunda, örn. motor bobinlerindeki bir arıza veya
motor besleme kablosundaki kısa devre nedeniyle, cihaz dahilindeki bu
tristör koruma fonksiyonu yeterli değildir. Bunun için özel yarı iletken
sigortalar, örn. SIEMENS SITOR sigortalar kullanılmalıdır.
Soft starter'in doğru uygulanabilmesi için aplikasyonun kalkış süresini
(kalkış ağırlığı) bilmek ve dikkate almak önemlidir. Uzun kalkış süreleri, yumuşak
yol vericinin tristörlerine daha yüksek termik yüklenme demektir.
Soft starterler, normal kalkışta (CLASS 10), 40 derece santigrat çevre
ısısında ve sabitlenmiş bir operasyon frekansında daimi işletim içindir. Bu
değerleri şu bölümde de bulabilirsiniz: (efesotomasyon.com abb )
Bu verilerden sapma olursa, gerektiğinde yumuşak yol vericinin fazladan
ölçülendirilmesi gerekir. Soft starter simülasyon ve seçme
programıyla aplikasyon verilerinizi ve taleplerinizi girebilirsiniz ve böylelikle
aplikasyonunuz için ihtiyaç duyulan en uygun yumuşak yol verici ölçüleri
konulacaktır .
Soft starterler normal kalkış için düzenlenmiştir.
Zor şartlar kalkış veya yüksek ve sık start yoğunluğunda
gerekirse daha büyük güçte bir cihaz seçiniz.
Uzun kalkış sürelerinde motorda pozitif sıcaklık katsayılı
direnç (PTC) sensörü tavsiye ederiz. Bu durum,
yumuşak duruş, pompa duruşu ve doğru akım freni gibi
duruş çeşitleri için de geçerlidir, çünkü burada
duruş süresi boyunca, serbest duruşa oranla ek bir akım
yüklenmesi meydana gelmektedir.
Soft starter ve motor arasındaki motor dağılımındada
kondansatör vs malzemeleri (örn. dengeleme ünitesi)
bulunmamalıdır. Aktif filtreler yumuşak yol
vericiler ile bağlantılı çalıştırılmamalıdır.
Ana akım devresinin tüm birimleri (sigortalar ve şalt üniteleri gibi) doğrudan
başlatma ve yerel kısa devre durumlarına göre ayarlanmalı ve ayrı sipariş
edilmelidir.
Güç şalterlerinin seçiminde (devindirici seçimi) kalkış akımının üst titreşim
yüklenmesi dikkate alınmalıdır.
Asenkron Motorun (Ac motorlar) kalkış sırasındaki
şebekeyi etkileri ve soft starter kavramı.
Asenkron motorların çalışmaya başladıkları ilk anda şebekeden çektiği
akıma kalkınma akımı, yol alma akımı veya kalkış akımı denir.
Bu akım, motorun gücüne ve kutup sayısına bağlı olmakla birlikte yaklaşık
olarak anma akımların 3-6 katı kadardır.
Durmakta olan bir asenkron motora gerilim uygulandığında stator sargılarında
meydana gelen manyetik alan kuvvet çizgilerinin tamamı rotor çubuklarını
kestiğinden rotorda endüklenen gerilim ve dolayısıyla rotor çubuklarından
geçen akım en büyük değerinde olur.
İlk anda rotor dönmediğinden zıt emk en küçük değerindedir ve bu nedenle
motor şebekeden en büyük akımı çeker.
Rotor dönmeye başlayınca stator döner alan hızı (ns) ile rotor hızı
(nr) arasındaki fark azalmaya başlar. Bunun sonuncu zıt emk’in değeri
yükseleceğinden şebekeden çekilen kalkınma akımı gittikçe azalır.
Yukarıda belirttiğimiz değerlerden dolayı küçük güçlü motorların çektiği
kalkınma akımı, gittikçe azalan bir durumda olduğundan
sargılar ve şebeke için bir sorun oluşturmaz. Ancak 3 kW’ın üzerindeki büyük güçlü motorların kalkınma akımları, hem şebeke için hem de
motor sargıları için zararlıdır. Zira bu fazla akım motor sargılarında aşırı ısınmalara, şebekede ise gerilim düşümlerine ve
gerilim dalgalanmalarına neden olur. Bunun sonucunda da gerilim düşümü, motoru ve şebekeden beslenen diğer alıcıları etkiler.
Ayrıca kumanda devresindeki anahtarlama elemanlarının çabuk yıpranmasına ve arıza yapmasına yol açar.
Bu nedenle büyük güçlü motorların ve çok sık yol alan küçük güçlü motorların, kalkınma akımlarının şebekeyi olumsuz yönde
etkilememeleri için değişik yöntemler uygulanır.
Soft starterler , yıldız-üçgen start ve
frekans inverterlerine bi anlamda alternatif teşkil ederler.
(bakınız softsatrermi invertermi_? )
En önemli avantajları, yumuşak kalkış ve yumuşak duruş,
şebekeye yüklenen maksimum akım olmaksızın kesintisiz
devre değişimi ve küçük ebatlardır.
Şimdiye kadar sadece frekans dönüştürücüler ile
kullanılabilen tahrik mekanizmalarının pek çoğu,
Soft starterler ile, devir sayısı ayarlama veya
özellikle yüksek kalkış momenti ya da yaklaşık
nominal akımla kalkış gerekli değilse, yumuşak
yol verici işletimine dönüştürülebilmektedir.
Soft straterler, her fazda iki ters-paralel anahtarlanmış tristöre sahiptir.
Her bir pozitif ve negatif yarı titreşim için bir tristör söz konusudur.
Ayarlı kısma ile motor geriliminin efektif değeri, değişik ayarlama
yöntemleriyle, ayarlanabilir başlangıç gerilimi veya başlangıç momenti
içinde, motor ölçüm gerilimine yükseltilmektedir.
Motor akımı, motorun gerilimine orantılı tutum gösterir. Kalkış akımı
böylece motorun gerilim faktörü kadar düşürülür.
Dönüş momenti, motor gerilimine uygun davranır.
Kalkış dönüş momenti böylece motor gerilimine uygun orantılı düşürülür.
Soft starter ile motorun kalkışı ayarlanabilir şekilde ve nispeten
daha az akımla gerçekleşmektedir. Bu, kalkış işlemi sırasında
elektronik yumuşak yol verici ile motor gerilimi kumandası nedeniyle,
alınan kalkış akımı ve motorda oluşturulan kalkış dönüş
momentinin de ayarlanması anlamına gelmektedir.
Motoru durdururken duruş sürecinde de uygulanmaktadır.
Bu yolla, motorda oluşturulan dönüş momentinin yavaşça
düşürülmesi ve bu sayede aplikasyonun yumuşak yavaşlaması
sağlanabilmektedir.
Hız kontrol cihazlarının frekans ayarlı kalkış ve yavaşlatılmasının
aksine, bu işlem sırasında frekans sabit kalmaktadır ve şebeke
frekansına eşittir.
Motorun başarıyla hızlandırılmasından sonra tristörler artık
işlemini bitirmiş ve böylece komple şebeke gerilimi motor'a
uygulanmıştır. Çalışma sırasında motor geriliminin
ayarlanmasına gerek olmadığı için tristörler dahili monte
edilmiş bypass kontaklar ile köprülenmiştir
(Bu özellik modern soft starterlerde mevcuttur).
Böylece sürekli işletim sırasında tristörün güç kaybından
oluşan ısı engellenmektedir. Bu şekilde şalt ünitesi
çevresindeki ısınma azaltılabilmektedir
Soft satarter , trifaze akımı asenkron
motorlarının optimize şekilde başlatılabildiği ve durdurulabildiği bir
elektronik motor kumanda cihazıdır.
Soft starter (yumuşak yol verici) nedir? nasıl kullanılmalıdır?
HIZ KONTROL CİHAZI VE HIZ KONTROL CİHAZI YARDIMCI AKSESURALARI