Soru: darende somuncu baba hakkında bilgi ?
Soru: darende somuncu baba hakkında bilgi ?
Cevap: Hayatı
Şeyh Hâmid Hâmidûd-Dîn-i Veli ya da Somuncu Baba (1331-1412). Asıl adı Hâmid Hâmidûd-Dîn-i Veli olan, Osmanlı Padişahı Yıldırım Beyazıd zamanında yaşayan, ve aynı zamanda Bayramiyye Tarikâtı kurucusu Hacı Bayram Veli'nin de mürşidi olan Somuncu Baba, Safevîyye Tarikâtı'nın Anadoluya yayılmasında etkin fa'âliyetlerde bulunmuş büyük bir mutasavvıftır.
Ana maddeler: Bayezid-i Bistami, Safeviye Tarikatı, ve Hacı Bayram-ı Veli
Miladi 1331 tarihinde Kayseri'nin Akçakaya köyünde doğmuştur. Anadolu'yu mânevi fetih için gelen Horasan erenlerinden Şemseddin Musa Kayseri'nin oğludur. Seyyid olup soyu Peygamber Efendimiz Hazreti Muhammed'e ulaşır, 24. kuşaktan torunudur. Şeyh Hâmid Hâmidûd-Dîn-i Veli ilk tahsilini babası Şemseddin Musa Kayseri'den almıştır. Bilge kişiliği olan Şeyh Hâmid-i Veli, ilim alanındaki çalışmalarını Şam, Tebriz ve Erdebil'de sürdürmüştür. Eğitimini Hoca Alâ ad-Dîn Ali Erdebilînin yanında Erdebilde tamamlamış ve Bayezid-i Bistami'nin ruhaniyetinden mânevi terbiye almıştır. Safevîyye Tarikâtı'nın Anadoluya yayılması, muhtemelen Hoca Alâ ad-Dîn Ali Erdebilînin zamanında Şeyh Hâmid-i Veli ile olmuştur.
Dinî ve dünyevî ilimlerle ilgili icazet alarak, irşad vazifesi için Anadolu'ya dönmüş Bursa'ya yerleşmiştir. Bursa'da çilehanesinin yanında yaptırdığı ekmek fırınında somun pişirip çarşı pazar dolaşarak "Somunlar Müminler" nidasıyla insanlara ekmek dağıtmıştır. Bu sebeple Şeyh Hamid-i Veli "Somuncu Baba" ve "Ekmekçi Koca" olarak da tanınmıştır. Yıldırım Beyazıd Niğbolu zaferini kazanınca, "Allah'a şükür nişanesi" olarak Bursa Ulu Camii'ni yaptırmıştır.
Ulu Caminin açılış hutbesini Şeyh Hâmid-i Veli Hazretleri okumuş, hûtbede Fatiha Suresini yedi farklı şekilde yorumlamıştır. Bu olağanüstü hutbeyi dinleyen cemaat Şeyh Hamid-i Veli Hazretlerine büyük bir teveccüh ve tazim göstermiştir. Mânevi kişiliği ve bilgelik yönü ortaya çıkan Şeyh Hamid-i Veli Hazretleri şöhretten korktuğu için talebeleriyle birlikte Bursa'dan ayrılarak Aksaray'a gelmiştir. Aksaray'da Hacı Bayram-ı Veli'yi dünyaya ve ahirete ait ilîmlerde eğiterek yetiştirmiş, irşad vazifesi için Ankara'ya görevlendirmiştir.
Şeyh Hâmid-i Veli Hazretlerinin Yusuf Hâkikî ve Hâlil Taybî adında iki oğlu olduğu bilinmektedir. Yusuf Hâkikî Aksarayda kalarak burada vefât etmiştir. Diğer oğlu Hâlil Taybî ile birlikte Hac ziyâretinde bulunmuşlar, hacdan döndükten sonra Malatya'nın gül kokulu beldesi Darende ilçesine yerleşmişlerdir.Şeyh Hamid-i Veli Hazretleri 1412 yılında burada vefât etmişlerdir. Kabri şerifleri Somuncu Baba Külliyesi içerisinde yer alan türbenin içerisindedir.Her yıl binlerce ziyaretçi tarafından ziyaret edilmektedir. Oğlu Hali Taybi de burada vefat etmiş ve babasının yanına defnedilmiştir.
Şeyh Hamid-i Veli Hazretlerinin soyu da günümüze kadar devam etmiştir. Darende'de Halil Taybi vasıtasıyla devam eden koldan Es-Seyyid Osman Hulusi Efendi gibi alim zâtlar ecdâdının hizmetlerini devam ettirirken, Aksaray kolunda da Eski Milletvekili Sadi Somuncuoğlu gibi memlekete önemli hizmetlerde bulunan torunları olmuştur.
Şeyh Hamid-i Veli Hazretlerinin hem Hz.Peygamber(s.a.v)'e ulaşan temiz nesli hem de günümüze kadar ulaşan nesli arşiv belgeleri ışığında gün yüzüne çıkarılmıştır. Bu konuda en önemli çalışmaları Prof.Dr.Ahmed Akgündüz gerçekleştirmiş ve "Şeyh Hamid-i Veli ve Neseb-i Âlisi"[1] isimli bir eser meydana getirerek, hem soyu hem de kabri hakkında açıklayıcı bilgiler vermiştir.
Şeyh Hamid-i Veli Hazretlerinin başlatmış olduğu hizmetler Darende'den tüm dünyaya Es-Seyyid Osman Hulusi Efendi Vakfı tarafından yürütülürken, Aksaray'da ise Aksaray Belediyesi tarafından önemli çalışmalar yürütülmektedir.