Robert Bunsen Kimdir?
Robert Bunsen, 30 Mart 1811 senesinde Almanya‘nın Göttingen şehrinde doğdu. Ailedeki dört erkek kardeşten en ufağıdır. Babası, Göttingen Üniversitesi’nde çağdaş dil profesörü ve kütüphaneci Christian Bunsen’dir. Annesi askeri bir aileden gelmesi nedeniyle konuttaki otorite annedeydi ve disiplinli bir hayat stilleri vardı. Ünlü bir profesör olduktan sonra, Bunsen bir zamanlar çocukluğunda dolandırıcılık yaptığını itiraf etti. Ancak […]
Robert Bunsen, 30 Mart 1811 senesinde Almanya‘nın Göttingen şehrinde doğdu. Ailedeki dört erkek kardeşten en ufağıdır. Babası, Göttingen Üniversitesi’nde çağdaş dil profesörü ve kütüphaneci Christian Bunsen’dir. Annesi askeri bir aileden gelmesi nedeniyle konuttaki otorite annedeydi ve disiplinli bir hayat stilleri vardı. Ünlü bir profesör olduktan sonra, Bunsen bir zamanlar çocukluğunda dolandırıcılık yaptığını itiraf etti. Ancak annesinin disiplini altına girmesiyle bu hayat stilinden bıraktığını belirtmiştir.
Göttingen’de ilkokul ve liseye devam etti. 15 yaşına geldiğinde Göttingen’den takribî 60 km uzaklıktaki Holzminden’deki dilbilgisi mektebine devam etti.
Bunsen, 1828 senesinde Göttingen Üniversitesi’nden mezun oldu. Bazı jeoloji, botanik, kimya, fizik ve matematik dersleri aldı. Nem ölçerdeki çalışmaları ismine Üniversiteden ödül kazandı. Bu çalışmayı 1830’da yazarken, kimya alanında 19 yaşındayken hekime derecesine layık görüldü. Bunsen, Avrupa’da kimya eğitimi veren bir devlet bursu kazanıncaya kadar Göttingen’de kaldı. 1832 ve 1833 senelerinin çoğunu Almanya, Avusturya, İsviçre ve Fransa laboratuvarlarında çalışmalar ve deneyler yaparak geçirdi.Fransa’da ünlü kimyacı Joseph Gay Lussac ile beraber Paris’te tahlillerde bulundu. 1833 senesinde 22 yaşında olan Bunsen, Göttingen Üniversitesi’nde kimya öğretim misyonlusu olarak çalışmaya başladı. Hoca lisansı alarak ücret almadan talebelere kimya dersi verdi ve kimya laboratuvarlarında araştırma yaptı.
1834’te ilk ehemmiyetli zaferini elde etti. Hekim Arnold Berthold ile beraber çalışarak arsenik zehirlenmesine karşı panzehiri keşfetti. Arsenik bileşiklerinin eritildiği bir çözeltiye demir oksit hidrat ilave edilmesinin, arsenik bileşiklerinin eriyebilir, hasarsız bir katı olan demirli arsenat gibi çözeltiden düşmesine neden olduğunu bulmuştu. Bunsen, arsenik bileşiklerinin araştırılması için devam eden bir araştırma geliştirdi. Bu bileşiklerin toksik tesirlerine karşı temkin almayı sınadı. Çalıştığı sırada pak havayı beslemek için dışarı doğru çıkıntılı soluk borusu ile bir surat maskesi geliştirdi.
Arsenik zehirlenmesine müteveccih panzehiri bulduktan dokuz sene sonra 1843 senesinde Bunsen, Kakodil siyanür denilen bir arsenik bileşiği deney sırasında patladı ve surat maskesini bölüp sağ gözünü âmâ etti. Patlama ayrıca, Bunsen’de ciddi arsenik zehirlenmesine neden oldu. Dokuz sene evvel keşfettiği demir oksit hidrat panzehiri tarafından kurtarıldı. Bunsen, 1841 senesinde Çinko-karbon hücresini buluş etti. Buna genellikle Bunsen akümülatörü denildi. Bunu, misalin telgraf hatlarına efor sağlamak için kullanılan pahalı Grove hücresinde bir büyüme olarak gördü. Grove hücresi bir çinko platin hücresidir. Bunsen, çinko karbon hücrelerini, metalleri madenlerinden ayırmak için kullandığı büyük bataryalarla birleştirdi. Saf magnezyum metalinin büyük ölçekli misallerini üreten ilk birey oldu. Pahalı platini ucuz karbon ile değiştirmesi, maliyetlerin önüne geçen öteki tahlilcilerin elektro kimyada çalışmasına izin verdi.
Bunsen, gazları tahlil etmek için yeni teknikler geliştirdi. 1838 ve 1846 seneleri arasında kendi yöntemlerini sanayilerin ürettiği gazları araştırmak için kullandı. Kömür yakarken ısı üretilen çelik sanayisinde, kömürşan büyük kısmı tamamen yanmıyordu. Bunsen, faydalılığı artırmak için yanan odun kömürlerinden çıkan egzoz gazlarının yakılmasıyla daha fazla enerji üretmek için geri dönüştürülmesini önerdi. Alman fırınlarının enerjilerinin yüzde 50’sini, İngiliz fırınlarının yüzde 80’ini israf ettiği hipotezinde bulundu. Sonunda, gönülsüz de olsalar sanayiler Bunsen’e kulak verdiler ve O’nun önerilerine özümsediler.
Bunsen hem gaz tahlili hem de jeoloji ile ilgilendi. 1846 senesinde İzlanda’ya volkanik faaliyetleri araştırmak üzere davet edildi. Yaptığı araştırma ve işler jeokimya alanına ehemmiyetli katkılar sağlamıştır. Gayzer’de sıcak suyun kaynağını 100° C’den daha sıcak bulduğunu keşfetti.Bunsen, sodyum bileşiklerinin turuncu-sarı bir alev verdiğini gözlemlemişti. Bununla beraber, alevin içindeki renk, rastgele bir kimyevi madde serpilmeden evvel, teste müdahale ederek güvenilmez hale getirebilirdi. Bunsen buna gaz yakıcıyı ismini verdi. Yanmaya başlamadan evvel doğru oranda gaz giren havayla, kurumuş, neredeyse renksiz bir alev elde edilir. Bunsen, ocağını kullanarak, maddeleri daha evvel hiç olmadığı kadar emin biçimde tahlil etmek için alev testleri yaptı. Planladığı yakıcılar laboratuar asistanı Peter Desaga tarafından yapıldı. Bunsen 1857 senesinde yakıcı tasarımını yayınladı, ancak tasarımına tescil verilmedi. Bilimden hasılat elde etmek istemediğini belirtmiştir. Entellektüel ödüllerin yeterli olduğuna inanıyordu. Yakıcı, günümüzde yalnızca alev testleri için değil, misalleri ısıtmak ve tüm dünyadaki tıbbi laboratuvarlarda bulunan donanımları sterilize etmek için kullanılır.
Bunsen ve Kirchhoff, yeni keşfettikleri bir yöntem kullanarak iki yeni element keşfettiler: 1860 senesinde sezyum ve 1861 senesinde rubidyum. Bunsen ve Kirchhoff çalışmalarını yayınladıktan sonra, öteki bilim adamları yeni teknolojinin eforunu acilen fark etti. Bu, indiyum, helyum, öropiyum, galyum ve hafniyum olmak üzere daha fazla elementin keşfedilmesini sağladı. Ayrıca, Bunsen ve araştırma talebesi Henry Enfield Roscoe, 1864 senesinde, magnezyumu yakan ışıklı bir ışığı, muhtaç etraf ışığında çekilebilmek için bir ışık kaynağı olarak kullanarak flaşlı resimler geliştirdiler ve flash resimciliğinin buluşunu asıllaştırdılar.
Bunsen, 1860 senesinde İngiliz Royal Society’nin verdiği Copley Madalyası ödülşanı kazandı. 1877 senesinde Krallık Toplumu Davy Madalyasını kazandı. Krallık Toplumu’nin yabancı abonesi seçildi ve 1883’de Fransız Bilimler Yüksekokulu’nin sekiz yabancı azasından biri oldu.
Robert Bunsen, 16 Ağustos 1899 senesinde 88 yaşındayken Almanya Heidelberg’de can vermiştir.
Yazar: Osman Uçar