|Reklamsız Forum İçin Tıklayınız. * FrmTR Sohbet Kontrol Panelinizde. * FrmTR'nin resim sitesi Resimci.Org yayında|
|24-11-06, 15:38||#1|


Cumartesi Günleri Oruç Tutmak
Esselamu aleykum...
Cumartesi Günleri Oruç Tutmak
Sema (r.a.) bir cumartesi günü Rasulullah'm (s.a.v.) yanma girmiş ve kendisini yemek yerken bulmuş, Rasulullah (s.a.v.) kendisine
"Gel, yemek ye" diye teklif edince de Sema, "Sen oruçluyum" karşılığı*nı vermiş. Bunu üzerine Rasulullah (s.a.v.) kendisine
"Dün de oruçlu mu idin?"
diye sormuş. Sema'dan "hayır" cevabını alınca
"O halde gel ye (orucunu boz). Çünkü sırf cumartesi günü oruç tutmanın sana ne yararı ve nede zararı vardır Buyurmuştur.
Bu konuda ilk önce Cumartesi günü oruç tutma mesele*sini ele alalım. Dört büyük Hadis kaynağının (Buhari, Müs*lim, Tirmizi ve Nesai'nin) sahabilerden Sema'ya (r.a.)dayanarak bildirdiklerine göre bu konuda Rasulullah (s.a.v.) bu konuda şöyle buyuruyor:
"Cumartesi günü, farz olanı dışında, oruç tutmayınız. İçinizden biri o gün sadece üzüm kütüğü kabuğu veya ağaç dalı bulsa bunları çiğnesin"
Kaynaklardan Tirmizi bu Hadis'i "Hasen" diye niteler*ken Nesai, bunu bir de Abdullah b. Buser'e dayanan baş*ka bir kanaldan da nakletmektedir.
Gerek dostlarımızın ve gerekse diğer alimlerin bu mesele hakkındaki görüşleri farklıdır. Mesela Ebu Bekir Esrem şöyle diyor: "Bir defasında Hanbeli'ye, tek başına Cumar*tesi günü oruç tutmak hakkındaki görüşünün sorulduğunu işittim. Hanbeli bu soruya şöyle cevap verdi: "Tek basma Cumartesi gününde oruç tutma meselesine gelince bu konu*da Sema'ya (r.a.) dayandırılan bir Hadis vardır. Rasulullah (s.a.v.) bu Hadis'te
"Cumartesi günü, farz olanı dışında, oruç tutmayınız"
buyuruyor. Yahya b. Said, bu Hadis-i doğru kabul etme*miş ve onu bana nakletmekten kaçınmıştır. Kendisi onu Sevr'den işitmişti. Ben ise bu Hadis-i Ebu Asım'dan işittim"
Cumartesi günü oruç tutmanın sakıncasız olduğu görü*şünü benimseyen Hanbeli'nin dayandığı delil bu konudaki diğer Hadis'lerin söz konusu Hadis'e ters oluşudur.
Bu farklı Hadis'lerden biri Umm-u Seleme'den gelen Hadis'tir. Kendisine "Rasulullah'ın en çok hangi günlerde oruç tuttuğu sorulunca" Rasulullah (s.a.v.) eşlerinden biri olan Umm-u Seleme bu soruya
"Cumartesi ve Pazar günü" diye cevap vermiştir.
Aynı nitelikteki bir başka Hadis de yine Rasulullah'm (s.a.v) eşlerinden Cüveyriye'ye dayanıyor. Cüveyriye (r.a.), Rasulullah'm (s.a.v.) bir cuma günü kendisine
"Dün oruç tuttun mu?"
diye sorduğunu ve kendisinden "Hayır" cevabını alınca
"Peki, yarın oruç tutmak istiyor musun? diye sorduğunu belirtiyor. Söylemeye lüzum yok ki er*tesi günü Cumartesi günü idi.
Bu nitelikteki bir başka Hadis de Ebu Hureyre'den (r.a.) geliyor. Ebu Hüreyre bu Hadis'te
"Rasulullah (s.a.v.) sırf Cuma günü oruç tutmayı yasaklamış, bu günün ya bir gün öncesi ile veya bir gün sonrası ile birlikte tutulmasını buyurmuştur diyor. Yine belit-mek gereksizdir ki, bu "bir gün sonrası" Cumartesi günü olur. Bu farklı Hadis'lerin bir diğeri;
"Rasulullah'm (s.a.v.) Şaban ayını, tümü ile, oruç tutarak geçirdiğini bildiren Hadis'tir. Ayın tümünün kapsamına cumartesi günleri de girer. Yine Rasulullah'm (s.a.v.), Muharrem ayını oruçla geçirmeyi öğütlediğini de biliyoruz. Bu tavsiye de bir kaç cumartesi gününü içerir. Öteyandan yi*ne Rasulullah (s.a.v.):
"Kim Ramazan ayı orucunu tamamladıktan sonra buna Şevval ayından altı gün eklerse yıhn tümünü oruçlu geçirmiş gibi olur
Buyurmuştur. Şevval ayından eklenecek bu altı gün içinde cumartesi de bulunabilir. Ayrıca O'nun her ayın "ak günlerinde"(on ikinci, on üçüncü ve on dördüncü günle*rinde) oruç tutmayı da öğütlediğini biliyoruz ki bu günler*den bazılarının da cumartesiye rastlayabileceği açıktır. Bu tip Hadis'ler çoktur.
Görüldüğü gibi, Ebu Bekir Esrem, Hanbeli'nin az önce*ki sözlerini, onun söz konusu cumartesi orucunu yasaklayı*cı Hadis-i delil olarak kabul etmeyerek cumartesi günü oruç tutulabileceği görüşünü benimsediği şeklinde anlıyor.
Çünkü Hanbeli'nin cumartesi orucunun mekruh olduğuna delil gösterilen Hadis-i hatırlattıktan sonra, Hadis dalında*ki hocasının bu Hadis-i şüphe ile karşılayarak kendisine nakletmekten kaçındığını belirtiyor ki, bu da onun bu Hadis-i zayıf saydığını gösterir. Bu anlayışın sonucu olarak Ebu Be*kir Esrem'in Rasulullah'dan (s.a.v.) gelen ve cumartesi gü*nü oruç tutulabileceğini gösteren çok sayıda delili sıraladı*ğını görüyoruz.
Bu Hadis'de yasaklanan şeyin tek başına cumartesi gü*nü oruç tutmak olduğu ileri sürülemez. Çünkü bilindiği gi*bi Hadis'in sözleri "Cumartesi günü, farz olanı dışında, oruç tutmayınız" şeklindedir. Burada "istisna" var ve istis*na, aslında geniş kapsamlılığın delilidir. Bu ifade özelliği, Hadis'in her türlü cumartesi orucunu içermesini gerektirir. Yoksa eğer sadece tek başına tutulması kasdedilmiş olsay*dı, bunun kapsamına farz oruç girmezdi ki, istisna edilme*si gereksin. Çünkü farz oruç sırasında cumartesi gününü tek başına tutmak söz konusu değildir. Demek ki, farz orucun istisna edilmesi diğer oruçların kapsam içinde düşünüldü*ğünü gösterir. Oysa cuma günü orucu böyle değildir. Çün*kü o günle ilgili yasağın sadece tek başına cuma günü oruç tutmakla sınırlı olduğu bellidir.
Buna göre bu Hadis ya doğruluğu şüpheli (şaz) veya hükmü yürürlükten kaldırılmış bir Hadis'tir. Bu söylediği*miz, Esrem ve Ebu Davud gibi Hanbeli'nin yakın arkadaş*larının görüşüdür. Ebu Davud, bu Hadis'in hükmünün yü*rürlükten kaldırılmış (mensuh) olduğu kanısındadır. Bil*dirdiğine göre, bir defasında İbn-i Şihab'a cumartesi günü oruç tutmanın Hadis'le yasaklandığını hatırlatınca İbn-i Şi-hab'dan "O Hadis asılsızdır cevabını almıştır. Evzai'de bu Hadis hakkında "Ben ondan hiç söz etmemeyi tercih etmistim. Fakat daha sonra yayıldığını gördüm demiştir.
Ebu Davud'a göre de İmam-ı Malik, bu Hadis-i asılsız sa*yıyor. Sonuç olarak, ilim adamlarının çoğunluğu cumarte*si günü oruç tutmayı mekruh kabul etmiyorlar.
Bizim arkadaşlarımızın çoğunluğuna gelince, onlar Han*beli'nin yukardaki sözlerini. bu Hadis-i geçerli delil olarak kabul edip sadece cumartesi günü oruç tutmakla ilgili ola*rak yorumluyorlar. Çünkü onlara göre, Hanbeli'nin bu ko*nudaki görüşünün ne olduğunu soranlara söz konusu Hadis-i hatırlatarak cevap vermiş olması onun bu Hadis-i doğru ka*bul ettiğini gösterir. Bu arada Hanbeli'nin Yahya'dan bu Ha*dis ile ilgili işittiklerini hatırlatması, Hadis konusunda şüp*he içinde olduğunu ortaya koyar. Bu durumda sözü edilen arkadaşlarımız rivayet kanalının güvenilirliğine dayanarak bu Hadis-i dayanak olarak kabul etmekte ve bunun sonucu olarak tek başına cumartesi günü nafile oruç tutmayı mek*ruh saymaktadırlar. Tıpkı cuma günü ve Recep ayında oruç tutmanın durumu gibi.
Bu arada Hanbeli'nin, "Müsned" adlı Hadis derleme*sinde belittiğine göre, yukardaki Hadis-i rivayet eden Sema (r.a.) bir cumartesi günü Rasulullah'm (s.a.v.) yanma girmiş ve kendisini yemek yerken bulmuş, Rasulullah (s.a.v.) ken*disine
"Gel, yemek ye" diye teklif edince de Sema, "Sen oruçluyum" karşılığı*nı vermiş. Bunu üzerine Rasulullah (s.a.v.) kendisine
"Dün de oruçlu mu idin?"
diye sormuş. Sema'dan "hayır" cevabını alınca
"O halde gel ye (orucunu boz). Çünkü sırf cumartesi günü oruç tutmanın sana ne yararı ve nede zararı var*dır Buyurmuştur.
Gerçi bu Hadis'in rivayet zinciri zayıftır, ama anlamı di*ğer bazı Hadis'ler tarafından desteklenmektedir. Buna göre Rasuluilah'm (s.a.v.) söz konusu Hadis'teki
"Cumartesi günü oruç tutmayınız"
sözü "farz oruçlar dışında sırf o gün oruç tutmaya niyet*lenmeyiniz" anlamındadır.
Başka bir deyimle, cumartesi farz oruç tutmaya niyetlen*mek mekruh değildir. Fakat sırf o günde nafile oruç tutma*ya niyetlenmek mekruhtur. Bu mekruhluğu ortadan kaldır*mak için cumartesi günü ile birlikte, ya bir önceki veya er*tesi günü de oruçlu geçirmek gerekir. Demek ki, cumarte*si günü tutulacak olan farz oruçla ilgili söz konusu olabile*cek mekruhluğu orucun farz oluşu tek başına gidermekte bu*nun için ayrıca başka bir günün orucunu bu güne eklemek gerekmektedir. Fakat, tutulacak orucun nafile olması halin*de doğacak olan mekruhluk niteliğini giderebilmek için, bu güne ya bir önceki veya bir sonraki günün orucunu ek*lemek gerekir.
Bu arada, cumartesi günü oruç tutmanın niçin mekruh ol*duğu meselesi de alimler tarafından farklı biçimlerde açık*lanmıştır. Mesela îbn-i Ukayl'e göre cumartesi günü yahu-dilerin hafta tatili ve özel "iş bırakma" günüdür. Oruçlu olmak, tatil yapmaya elverişli bir durum olduğu için cumar*tesi günü nafile oruç tutmak yahudilere özenmeye, onları tak*lit etmeye yolaçar ona göre pazar günü orucunda böyle bir sakınca söz konusu değildir.
Bizim bazı arkadaşlarımızın görüşüne göre de cumarte*si günü ehl-i kitap tarafından saygı ile kutlanan bir bayram günüdür. Bu yüzden sırf o gün nafile oruç tutmak, o güne farklı bir saygı göstermek demektir. Bu yüzden o gün oruç tutmak mekruh sayılmıştır. Tıpkı ehl-i kitap tarafından say*gı ile kutlanan Aşure (Muharrem ayının onuncu) günü ile müşriklerce kutlu bilinen Recep ayında oruç tutmak gibi.
Bize göre bu gerekçe Pazar günü oruç tutmayı mekruh saymamakla çelişiktir. Çünkü o gün de hıristiyanlann haf*talık "bayramındır. Nitekim Rasulullah (s.a.v.) cuma günü için
"Bu gün bizim, yarın yahudilerin ve yarının ertesi de hiristiyanlarındir" Buyurmuştur.
Ayrıca denebilir ki, "Madem ki, bu gün onların haftalık bayramıdır, bu günü oruçlu geçirmek, oruçsuz geçirmekten daha anlamlı bir muhalefet (karşı çıkma biçimidir)". Nite*kim Hanbeli'nin "Müsned"inde ve Nesai'de yer aldığına gö*re İbn-i Abbas'ın azadlığı Küreyb'in anlattığı şu olay da bu görüşü destekler niteliktedir. Küreyb diyor ki: "Bir defasın*da İbn-i Abbas ve daha bir kaç sahabi beni Rasuluilah'm (s.a.v.) eşlerinden Ümmü Seleme'ye (r.a.) gönderdiler. İs*tedikleri şey, Rasuluilah'm (s.a.v.), en çok hangi günlerde oruç tuttuğunu ondan sorup öğrenmemdi. Ümm-ü Seleme bana Rasuluilah'm (s.a.v.), cumartesi ve pazar günlerini diğer günlerden daha çok oruçlu geçirdiğini ve bunun sebe*bini açıklamak için de
"Bu iki gün müşriklerin haftalık bayram günleridir. Böyle yapıp onlara muhalefet etmek istiyorum
Bu olay, müşriklere karşı olduğumuzu (muhalefetimizi) göstermek için onların haftalık bayram günlerinde oruç tut*manın teşvik edilen (mustahab) bir davranış olduğunu bel*gelemektedir. Bu arada Tirmizi tarafından nakledilen Ai-şe'nin (r.a.) şu sözleri de bu görüşün doğruluk oranını art*tırmaktadır. Aişe (r.a.) diyor ki:
"Rasulullah (s.a.v.) cumartesi, pazar ve pazartesi, erte*si ayda salı, çarşamba ve perşembe günleri oruç tutardı".
Gerçi bu iki Hadis, tek başına cumartesi günü oruç tut*mayı mekruh sayanların ve gerekçe olarak da müşriklerin o gün tatil yaptıklarını ve oruç tutmanın da tatil yapmaya el*verişli bir davranış olma tehlikesini taşıyacağını söyleyen*lerin görüşleri ile çelişmez. Çünkü böyle düşünenlere göre eğer cumartesi günü ile birlikte pazar günü de oruç tutula*cak olursa, hem cumartesi gününü tek başına bırakmanın do*ğuracağı mekruhluk ortadan kalkar ve hem de müşriklerin haftalık bayram gününü oruçla geçirerek onlara muhalefet etme amacı gerçekleşmiş olur.
|Bu konunun kısa yolunu aşağıdaki sitelere ekleyebilirsiniz|
|Konu Araçları|


5651 sayılı yasaya göre forumumuzdaki mesajlardan doğabilecek her türlü sorumluluk yazan kullanıcılara aittir. Şikayet Mailimiz. İçerik, Yer Sağlayıcı Bilgilerimiz. Reklam Mailimiz. Gizlilik Politikası. Tatil