2
İnce Bağırsak (İntestinum Tenue) Mide ile karın bağırsak arasında Sinidirim kanalının en uzun organı 5-6 metre Çapı 3–4 cm ‟ dir. Yiyeceklerin kimyasal sindirimi ve emilimi ince bağırsakta gerçekleşir. Bu işlemler emilim yüzeyinin genişliği, özel yapılar (villus), mukus ve hormon salgılanımıyla gerçekleşir.
3
İnce bağırsakların besinlerin sindirimini, emilimini sağlamak ve emilemeyen besinlerin kalın bağırsağa geçişini sağlamak gibi görevleri vardır.
4
İnce Bağırsağın Bölümleri İnce bağırsak yukarıdan aşağıya doğru duodenum, jejunum ve ileum olmak üzere üç bölüme ayrılır.
5
On iki parmak bağırsağı (duodenum): İnce bağırsağın ilk bölümü Yaklaşık 25 cm uzunluğunda 3-5 cm çapındadır. Duodenum C harfi şeklindedir ve kavisin içine pankreas başı yerleşik
6
Duodenum yukardan aşağıya dört bölüme ayrılır. Üst parça (Pars superior): Duodenumun pilordan sonra gelen kısmıdır. İnen parça (Pars descendes) Pars horizantalis Yükselen parça (Pars ascendens): Jejunumla birleşen yaklaşık 3 cm ‟ lik son bölümdür.
7
Jejunum: Duodenumdan sonra gelir İnce bağırsak kısmının 2/5 ‟ lik bölümünü oluşturur Damar yönünden zengin olduğu için pembe görünümlüdür
8
İleum: İnce bağırsağın son kısmı Çapı jejunuma göre daha küçüktür ve kalın bağırsağa yaklaştıkça daha da daralır. Damar yönünden jejunuma göre daha farklı olduğu için daha açık renktedir
10
Kalın Bağırsağın Bölümleri Çekum (caecum), Colon ve Rectumdan oluşur
11
Çekum (caecum): Kalın barsağın ince bağırsakla birleştiği kısım 6–7 cm uzunluğunda kalın barsağın en geniş kısmı İleumla çekumun birleştiği yerde valva ileocaecalis (bauchini kapağı) vardır Bu kapak ince bağırsaktaki besinlerin kalın bağırsağa geçmesini, kalın bağırsaktaki besinlerin de ince bağırsağa dönmesini engeller.
12
Colon: Kalın bağırsağın çekumdan sonra gelen ikinci kısmıdır ve dört bölüme ayrılır. Colon ascendes (Yükselen colon) Colon transversum (Enine colon): Kalın bağırsağın en uzun ve hareketli bölümüdür Colon descendens (İnen colon): Colon sigmoideum (sigmoid kolon)Rektumda sonlanır.
13
Rectum: Kalın bağırsağın sigmoid kolondan sonra gelen bölümü Rektumun alt kısmında dışarı atılacak atık maddelerin toplandığı ampulla recti bulunur. Kas tabakası rektum bölümünde daha çok gelişmiştir. Rektumun dışa açılan kısmına anüs denir.
14
Canalis analis: Ampulla rectinin alt kısmında sindirim kanalının lümeni birden bire daralır aşağı ve arkaya ilerleyerek anüste sonlanır. Yaklaşık 3-4 cm uzunluğunda 3 cm çapındadır. Özellikle rektum ‟ un anüs kısımlarında sirküler (dairesel) kas tabakası daha da kalınlaşarak musculus sphincter ani internus ve m.sphincter ani externusu oluşturur. Musculus sphincter ani intermus düz kas liflerinden oluşmuş istem dışı çalışır. M.sphincter ani extermus çizgili kaslardan oluşmuş ve isteğimiz ile çalışır.
15
Normalde kapalı olan sfinkterler, rektuma gelen dışkının meydana getirdiği gerginlikle uyarının medulla spinalisin S 2–4 segmentlerine ulaşması sonucu merkezî sinir sisteminin değerlendirmesi ve durumun uygun olması halinde açılır. Böylece defekasyon olayı gerçekleşir.
18
Özefagus, orofarenksten başlayıp mideye kadar uzanan tüp Bu tüp gıdaların ağızdan mideye geçisini sağlar. Akalazya, kalazya, hiatus hernisi, özafajit ve özafagus kanseri bu organın sık görülen hastalıklarındandır.
19
Akalazya (Kardiospazm) Özefagusun alt ucunda darlık oluşması sonucu ortaya çıkan bir hastalıktır. Oluşan darlık nedeniyle gıdalar mideye geçemez ya da geçişi çok ağrılı ve zor olur. Nedenleri ; psikolojik faktörler Stres travma
20
Belirtiler ve Bulgular Disfaji Halitozis (ağızda kötü tat ve koku olması.) Retrosternal ağrı Dispne ve öksürük Regürjitasyon
21
Dispne ve öksürük: Kardiadan geçemeyen gıdalar, özefagusta birikir ve özefagusu genişletir. Genişleyen özefagus, trakeaya baskı yaparak nefes darlığına ve öksürüğe neden olur. Genişleyen özefagus, kalp ve büyük damarlara baskı yaparsa kalp ve dolaşım ile ilgili problemler de ortaya çıkabilir. Regürjitasyon : mide içeriği özefagusa geri döner ve aspire edilerek aspirasyon pnömonisine yol açabilir. Stres bu semptomların artmasına neden olabilir
22
Tedavi Özefagusun daralan kısmı dilate edilir (genişletilir). Cerrahi tedavide kardiomytomi (Özefagusun genişleyen kısmının alınması ve kardianın cerrahi olarak genişletilmesi) yapılır.
23
Kalazya Kardio-özöfageal sifinkterde yetmezliğin olması ve mide içeriği olduğu gibi özöfagusa geri dönmesi halidir. Kardiak sfinkter, gevşek ve daima açık olur. Bu nedenle mide içeriğinde özofagusa geriye kaçış olmaktadır. Bebeklerde konjenital olarak ortaya çıkabilir.
24
Belirtiler ve Bulgular Genellikle yeni doğan bebeklerde beslenmeden kısa süre sonra devamlı kusmalar oluyorsa kalazya düşünülmelidir. Beslenmeden sonra bebek, bir müddet dik tutulursa kusması önlenebilir. Spontan olarak iyileşebilir Benzer tablolara yetişkinlerde de rastlanır Yatınca ya da eğilince olan kusmalara ek olarak retrosternal ağrı Kanama disfaji
25
Tedavi Hastanın beslenmesi düzenlenir. Tıbbi tedavi verilir.
26
Hiatus Hernisi özefageal hiatus Özefagusun, göğüs boşluğundan karın boşluğuna geçmesini sağlayan diyafragma üzerinde yer alan deliktir Hiatusun normalden geniş ve gevşek olması durumunda midenin bir bölümünün karın boşluğundan göğüs boşluğuna geçmesi, fıtıklaşması durumudur. Nedenleri: Aşırı zayıflık Travma İleri yaş
27
Belirtiler ve Bulgular Regürjitasyon (bulantı olmaksızın mide içeriği ağıza gelir.) Disfaji Ani pozisyon değişikliklerinde retrosternal ağrı ve yanma görülür Tedavi Öncelikle tıbbi tedavi uygulanır. Şikayetler devam ederse cerrahi tedaviye başvurulur.
29
Belirtiler ve Bulgular Viral özofajitlerde immün sistem baskılanmışsa odinofaji, (yutma esnasında ağrı oluşması) disfaji, ateş ve kanama görülür. İlaca bağlı özofajitlerde özefagusta anatomik değişiklikler görülür. Tedavi Etkene göre tıbbi tedavi uygulanır. Darlık oluşması halinde cerrahi tedaviye başvurulur.
30
Özefagus Kanseri Risk faktörleri Genetik Alkol sigara kullanımı özefageal darlıklar baş ve boyun kanserleri, sıcak yemek A vitamini ve çinko eksikliği
31
Belirtiler ve Bulgular Disfaji, (BaŞlangıçta katı gıdalarla baŞlayan disfaji, daha sonra sulu gıdalarda da görülmeye baŞlar.) Kilo kaybı, Regürjitasyon, Öksürük, Retrosternal ağrı, Ses kısıklığı, Hepatomegali (karaciğerin büyümesi), Kemik hassasiyeti, Nadir olarak kanama görülür. Tedavi Rezeksiyon yapılır. Kemoterapi ve radyoterapi uygulanır.
33
Midenin yapısındaki bazı değişiklikler hastalıkların ortaya çıkmasına sebeb olur. Mide hastalıklarından toplumda en sık görülenleri gastrit, Mide ülseri, mide tümörleridir.
34
Gastrit Midenin inflamasyonlu hastalığıdır. Midenin iç yüzündeki mukoza zarının iltihaplanması sonucu ortaya çıkar. Gastrit, akut ve kronik olarak iki şekilde görülür.
35
Akut Gastrit İlaç, alkol, toksik maddeler ve asitli maddelerin içilmesi sonucu oluşan ve mide mukozasında ani gelişen yüzeysel iltihabi hastalık tablosudur
36
Belirtiler ve Bulgular Bulantı, kusma ve bunlara bağlı olarak dehitratasyon görülür. Bazen hemorajilere (kanama) de neden olabilir. İştahsızlık Elle dokunulduğunda epigastriumda ağrı vardır.
37
Kronik Gastrit Mukozanın, kronik yaygın inflamasyonudur. inflamasyon nedeni spesifik (Tbc veya sifiliz vb. gibi) ya da nonspesifik olabilir. Belirti ve Bulgular Zaman zaman tekrarlayan ağrılar (Ağrılar yemekten sonra olur.), Bulantı, Hematemez (kusmuğun kanlı olması), Gaitada gizli kan görülür.
38
Mide Ülseri Mide mukozasının bir çok faktör tarafından önce yüzeysel bütünlüğünün bozulması ve ülserasyonlar (açık yaralar) oluşması; daha sonra yakın dokuların da etkilenmesidir. Defektin, mukozayı aşarak submukoza ve muskularis propia tabakasını da içerecek şekilde ilerlemesiyle peptik ülser oluşur.
39
Ülserin nedeni Mukozanın bütünlügünün agresif-koruyucu-onarıcı faktörler arasındaki dengenin değişmesi ve bozulmasıdır. Çeşitli genetik, çevresel ve infeksiyöz ajanlar, mukozanın koruyucu-onarıcı mekanizmalarını bozmakta ve ülser oluşturmaktadır. NSAİİ (non-steroit antiinflamatuar ilaçlar), diyet, alkol ve kortikosteroitler de etkili diğer faktörlerdir.
40
Belirtiler ve Bulgular Dispeptik yakınmalar, (iştasızlık, bulantı, kusma, yanma, şişkinlik, geğirme) Kanama Epigastrik ağrı Komplike durumlarda gaitada gizli kan Hematemez Perforasyon, Mide ülserinde ağrı, yemekten sonraki ilk 2 saat içinde olur
41
Mide Tümörleri Gastrik bölgede anormal şekilde gelişen malign ya da beningn hücrelerdir Gizli ilerleyen, geç belirti veren türlerdir. Mide kanserleri, tüm dünyada başta gelen ölüm nedenlerindendir. Erkeklerde kadınlara oranla daha fazla( 1/2 oranında ) görülür.
42
Belirtiler ve Bulgular Başlangıçta belirti vermeyebilir; belirtiler geç dönemde ortaya çıkar. Başlıca belirtileri; İştahsızlık ve buna bağlı gelişen kilo kaybı, (En sık görülen belirtidir.) Halsizlik Yorgunluk, Hazımsızlık Bulantı - kusma Kanama Disfaji Lenfoadenopati (supraklavikular lenf bezlerinde büyüme) Ağrı, Batında kitle (karın muayenesinde kitle, elle palpe edilebilir)
43
Tedavi Mortalite oranı çok yüksektir. Kanserin türüne ve yerine göre total veya suptotal gastrektomi ve lenfatik diseksiyon yapılır. Ayrıca kemoterapiye başvurulabilir.
45
Duedonum Hastalıkları Sıklıkla görülen duedonum hastalıkları; duedonum ülserleri, duedonum obstrüksiyonları, (tıkanmalar) duedonum divertikülleri, duedonum kanserleridir.
46
Duedonum Ülserleri Genellikle, pilordan 3 cm uzaklıkta bulunan bölümde yer alır
47
Belirtiler ve Bulgular Epigastrik bölgede ağrı (Açlık halinde ağrılar vardır. Açlık, ağrının artmasına da yol açar. Ağrılar, bel ve sırta kadar yayılabilir.) Ağrı yemekle ve antiasitlerle hafifler. Ağrıların uzun süre olmaması ve gece ağrılarının olması, duedonum ülserinin tipik belirtisidir.
48
İnce Bağırsak Divertikülü İnce bağırsak mukozasının herhangi bir yerinden kas dokusunu geçerek serozaya doğru cep şeklinde girintiler oluşturmasıdır. Bu cepsi oluşumların içi dolar, bazen çok yavaş boşalır, bazen hiç boşalmaz ve burada enfeksiyon gelişir. Divertiküllerin enfeksiyonuna divertikülit denir
49
Belirtiler ve Bulgular Divertiküller enfeksiyon gelişmesine neden olurlar. Bu durumda; İshal, Kramp şeklinde karın ağrısı, Kilo kaybı olur
50
İnce Bağırsak Tümörleri Bening (iyi huylu) ve malign (kötü huylu) tümörlerdir. Bening tümörler, genellikle belirti vermemelerine rağmen ağrı, kanama ve obstrüksiyona yol açar. Maling tümörler ince bağırsaklarda az görülür. İyi ve kötü huylu tümörler genellikle 40-50 yaş arasında görülür ve erkeklerde kadınlara oranla daha yaygındır.
51
Apandisit Appendeksin iltihaplanmasına apandisit denir.
52
Appendeksin çeşitli cisimlerle tıkanması (meyve çekirdeği, minik taşlar, yabancı cisimler vs.) ve bunun sonucunda burada bakterilerin üremesi, paraziter tıkanmalar, bakteriyel enfeksiyonlar, tümöral tıkanmalara bağlı olarak apandisit gelişebilir.
53
Belirtiler ve Bulgular Hastalar genellikle akut bir tabloyla hastaneye başvururlar. Bu tabloda; Karın ağrısı (Ani başlar, önce yaygın, daha sonra göbek çevresinde ya da karnın üst orta hattında yoğunlaşır. Daha sonra ağrı, yaygınlığını kaybederek karnın sağ alt kısmında, sağ inguinal bölgede yoğunlaşır. Ağrı, yürüme ve hareket ile artar; dinlenme ve sağ bacağın bükülmesiyle azalır.) Bulantı ve kusma (Ağrıdan sonra başlar.) Dil paslıdır, hastada gıdalara karşı isteksizlik vardır. Hafif ateş vardır (Ateş, rektal ve aksiller farklılık gösterir.) Tedavi: Apandisit tanısı konulduktan sonra tedavi cerrahi olarak yapılır
54
Hemoroid Anorektal bölgede bulunan venlerin genişlemesi ile ortaya çıkan bir durumdur. Hemoroidler internal (iç) ve eksternal (dıĢ) olarak meydana gelmektedir. Hemoroidal doku oluşumunda yabancı ya da sonradan gelişen bir oluşum yoktur. Meydana gelen oluşum rektumun anal kanalın normal anatomik bir parçasıdır.
55
Yapılan araştırmalara göre yetişkinlerin % 50'sinde hemoroid tespit edilmiştir. Hareketsiz bir yaşam, sürekli oturarak çalışmak, Bağırsak alışkanlığında değişiklikler ( kabızlık, ishal ve ıkınma ), Şişmanlık, gebelik, alkol kullanmak, yeterince lifli gıda tüketmemek ve bağırsak bölgesinde oluşan tümörler hemoroid oluşumunda etkilidir.
56
Belirtiler ve Bulgular Eksternal hemoroidlerde; Ağrı,(Ağrı 48 saat şiddetlidir, gittikçe azalır) Kanama, Eksternal hemoroidlerde dışa sarkan kısımlar ele gelir İnternal hemoroidlerde; Çok ağrılı değildir Kanama Rektal dolgunluk ve rahatsızlık hissi olur. Laboratuvar tetkiklerinde kronik kanayan hemoroidlerin neden olduğu anemi görülür.
57
Tedavi 1. ve 2. dereceden hemoroidlerde medikal tedaviler uygulanır 3. ve 4. derece hemoroidlerde cerrahi tedaviler uygulanır.