Milattan önce 3200'de Sümerler yazıyı icat ettiğinde, muhtemelen onların çiviye defalarca vurmak suretiyle gerçekleştirdikleri eylemi, 5217 yıl sonra yaşayacak insanların elektrik denilen bir şey ile çalışan bilgisayarlarda işaretlere dokunarak yapabileceklerini hayal bile edememişlerdir.
Farkındayım, yukarıdaki kırk bir sözcüklük cümle biraz uzun oldu. Yazıyı icat edenleri andığım bir yerde kısa cümlelerle düşüncelerimi çarçur edemezdim. Aslında kısa cümlelerin daha değerli olduğunu düşünüyorum; onları yazmak da hiç kolay değildir. Neyse, carcur etmeyi bırakıp başlık olarak seçtiğim eylem hakkında konuşmaya başlayayım.
Birbirine benzeyen iki sözcük kullandım: "Çarçur" ve "carcur" diye farklı anlamlara gelen sözcükler var. "Çarçur", "gereksiz yere harcamak"; "carcur" ise "gelişigüzel konuşmak" anlamına geliyor. Hatta "carcur" sözcüğünün günlük konuşma kullanımının yanında bir de halk ağzına göre karşılığı bulunuyor. Gerçi biz onu daha çok Fransızcadan dilimize geçen "fermuar" olarak biliriz!
Yazmak önemli bir eylemdir. Başarabilmek için "harf" denilen işaretleri tanımalı ve bunları anlamlı bütünler haline getirebilmeliyiz. Harflerden hecelere, hecelerden sözcüklere, sözcüklerden cümlelere, cümlelerden paragraflara ve paragraflardan da bir bütüne doğru yolculuğa çıkarız... Tabii bu zincirin bazen böyle oluşmadığını biliyorum; mesela tek sözcüklük bütünler vardır:
"Sevmiştim."
Bu sözcüğün, cümlenin, paragrafın, bütünün arkasında neler saklı? Dedektiflik edebiyatıyla sinema ve televizyon ekranının vazgeçilmez karakteri Sherlock Holmes gibi düşünerek bir yere varabilir miyiz? Hmmm. Birinci tekil kişi, yani yazar kendinden bahsediyor veya kahramanın ağzından konuşuyor. Duyulan geçmiş zamanın hikâyesi... Önceden... Artık sevmiyor. Sevmekten vazgeçip başka denizlere mi yelken açılmış, yoksa söz konusu olan bir kalp kırgınlığı mı? Acaba önce "Çok sevmiştim." yazıp da sonradan zarfı çizmiş olabilir mi? Kendi kendini güçlü gösterme çabası, kuyruğu dik tutma gayreti mi? Kim bilir, belki de bu tek sözcüklük bütünün ardından şunlar da gelebilirdi: "...ve hâlâ çok seviyorum!"
Yazmak, bilgi ve beceri gerektiren bir eylemdir. Özellikle edebi düzlemde kalem oynatmak için bu ikiliye deneyim, hayal gücü gibi farklı unsurlar da eklenmesi gerekiyor. Tıpkı dans etmek, resim yapmak gibi özünde sanatın yer aldığı bir dışa vurum göstergesi olan yazmak eyleminin, gün içinde her yerde karşımıza çıkıyor olmasından kaynaklanan bir ayrımı var. Etrafımızda bizi onca yazı kuşatıyorken her sokak başında bir ressamla veya meydanları dolduran dansçılarla karşılaşmıyoruz. Yüz yüze gelmenin sık yaşandığı bir ortamda değerin düştüğü gerçeği maalesef yazının etkisinin yadsınmasına yol açıyor.
İki boyutlu izlerin çok boyutlu yansımasını sağlayan yazı olmasaydı eksik kalırdık. Onsuz olmayı düşünebiliyor musunuz? En basitinden, eğer yazı ve yazmak eylemi olmasaydı şu an bu blog paylaşımı da olamayacaktı. Teşekkürler Sümerler.
(İlk paragrafın kaç sözcük olduğunu saydınız mı? Sahiden 41 mi? :)
Yazmak, ruhun bir dışa vurumudur.