Kireçtaşlarının ana bileşenler nelerdir?
Kireçtaşları, çok basit mineralojiye sahip olmasına karşın, çok çeşitli bileşen içeriğine sahiptirler. Bunlarda dört ana bileşen tanımlanmaktadır:
- İskeletsel-olmayan taneler
- Zarflı taneler (ooidler, pisoidler, onkoidler, mikro-onkoidler)
- Peloidler
- Kırıntılar (intra- ve litoklastlar)
- İskeletsel (biyoklastik) taneler (kireçli bitki ve hayvanların kalıntıları)
- Matriks
- Çimento (spari kalsit)
Ooidler
Bir çekirdek (genellikle bir karbonat parçası veya bir kuvars kırıntısı) etrafında bir veya birden çok düzenli konsantrik lamina çeperleşmesinden meydana gelmiş küresel ve yarı küresel şekilli taneler. Boyutları 2 mm’den küçüktür. Boyutları 2 mm’den büyük olanlar pisoid olarak isimlendirilir.
Peloidler
Peloidler mikrokristalen karbonattan meydana gelmiş ve iç yapı göstermeyen küresel, elipsoidal veya yarı köşeli tanelerdir. Peloidlerin boyutları birkaç mm’ye erişebilmesine karşın çoğunlukla 0,1-0,5 mm’lik çaplara sahiptirler.
İntraklastlar
İntraklastlar taşlaşmış veya kısmen taşlaşmış karbonat tortularının kırıntılarıdır.
Agregatlar
Agregatlar iki veya daha fazla sayıdaki karbonat parçacığının (peloid, ooid, fosil kırıntısı vs.) genel olarak koyu renkli ve organik maddece zengin bir karbonat, çamur matriks tarafından birbirine bağlanmış düzensiz şekilli karbonat taneleridir.
İskeletsel taneler
Kireçtaşları içerisindeki iskelet taneleri mikro ve makro fosillerin bütün veya kırılmış parçalarından oluşur.
Mikrokristalen Kalsit (Mikrit)
Boyutları belirgin olarak yaklaşık 1-5 m. (0.001-0.005 mm) olan ve iğne şekilli aragonit ve kalsit kristallerinden meydana gelen karbonat çamurunu veya kireç çamurunu ifade etmektedir. Folk (1959) mikrokristalen kalsit için kısaltma terimi olan mikrit terimini önermiş ve yaygın kabul görmüştür.
Spari kalsit (Çimento)
Kireçtaşlarının çoğu, genellikle büyük boyutlu (0,02-0,1 mm civarında) kalsit kristallerini içerir. Böyle kristaller spari kalsit olarak isimlendirilir. Spari kalsit; daha büyük boylu ve temiz oluşlarıyla mikritten ve iç dokularının olmayışı ve kristal şekilleriyle de karbonat tanelerinden ayırt edilirler. Spari kalsit çimento olarak taneler arasındaki gözenek boşluklarını veya erime boşluklarını doldurmuş olarak mikroskop altında görülür.
Kireçtaşının özellikleri nelerdir?
Kireçtaşı, yaygın bir kimyasal tortul kayadır. Genellikle açık renklidir ve kalsit ve aragonit gibi kalsiyum karbonat açısından zengin minerallerden oluşur. Kayalardaki varlığı, kaya örneğine asit damlatılarak ve herhangi bir kabarcıklanma belirtisi aranarak tespit edilebilir.
En sert kireçtaşı nedir?
Karbonlu kireçtaşının sürekli olarak magnezyen kireçtaşı, alt oolitik kireçtaşı ve büyük oolitik kireçtaşından daha sert ve daha güçlü olarak derecelendirildiğini bazı bilim dergileri yayınlanmıştır.
Kireçtaşı hangi renkler olabilir?
Doğal kireçtaşı gelen sığ deniz yatakları ve renk aralıklarında aslen mevduat beyaz, sarı, gri, mavi, bej ve krem. Kireçtaşı rengi taşın genel görünümünde önemliyken, taşa yerleştirilen kaplama da önemlidir.
Kireçtaşı sert mi yoksa yumuşak mı?
Kireç taşı ile ilgili en yaygın yanılgı , bunun yumuşak bir taş olduğudur. Gerçekte, kireçtaşı sertliği değişebilir. Yani sert olabildiği kadar yumuşakta olabilir.
Çimentoda neden kireç taşı kullanılır?
Kireçtaşı, çimento için bir tohum kristali görevi görür , reaksiyon ürünlerini daha iyi dağıtır ve çimentonun reaktivitesini arttırır.
Bir önceki yazımız olan Delta Oluşumu ve Gelişimi Hakkında Bilgiler başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.