İçindekiler
14 Mayıs 2020
Rotator manşet (Omuz tendonları), kolun dirsekten yukarı bölümünü kürek kemiğine bağlayan kaslar ve kirişlerinin oluşturduğu demete verilen isimdir. Çalışırken, spor yaparken omzumuzun sağlam ve dengede durmasını sağlayan rotator manşettir. Burada meydana gelecek bir zedelenme, omuzda hem ağrı hem de güçsüzlük meydana getirir.
İçindekiler
Rotator manşet (Omuz tendonları), kolun dirsekten yukarı bölümünü kürek kemiğine bağlayan kaslar ve kirişlerinin oluşturduğu demete verilen isimdir. Çalışırken, spor yaparken omzumuzun sağlam ve dengede durmasını sağlayan rotator manşettir. Burada meydana gelecek bir zedelenme, omuzda hem ağrı hem de güçsüzlük meydana getirir.
Omuz NEDEN AĞRIR?
Omuz, dokular şişmiş ve hasar görmüş olduğu için ağrır. Bunun nedenleri arasında şunlar olabilir:
- Bir yere uzanmak, ağır kaldırmak ya da bir şey fırlatmak gibi aynı hareketin tekrarlanması
- Omuz ya da kol üzerine ani ve sert düşme
- Yaş: Yaş ilerledikçe rotator manşet de zayıflarak incinmesi daha kolaylaşır. Daha kolay yırtılabilir.
Ağrının NEDENİ NEDİR?
Rotator manşet zedelenmesinde günlük basit hareketler bile ağrı verir. Çalışırken, spor yaparken hatta dinlenirken bile ağrı çekilebilir. Rotator manşet lezyonlarında, özellikle gece, omuzun üzerine yatmakla oluşan ağrı tipiktir. Elinizi sırtınıza götürürken, saçınızı tararken, kolunuzu kaldırınca, perde çekerken, ağırlık kaldırırken, valiz taşırken ve dinlenirken ağrı oluşabilir.
ROTATOR MANŞETİN rolü nedir?
Rotator manşet sağlıklı çalışıyorsa çok çeşitli omuz hareketleri yapabilirsiniz. Uzanma, fırlatma, itme, çekme ve kaldırma gibi. Sağlıklı bir omuzun sağlam ve dengeli olduğunu hissedebilirsiniz. Omzunuz sayesinde kolunuzu gerektikçe yukarı ve aşağı hareket ettirebilir, yanlara uzatabilir, arkaya döndürebilirsiniz. Ancak rotator manşette zedelenme varsa, basit hareketler bile ağrı verecektir.
Manşet yıpranınca NE OLUR?
Rotator manşet kasları, günlük etkinliklerin ya da spor yapmanın getirdiği yıpranmadan veya ani bir sakatlanmadan zarar görür. Bu hasar nedeniyle omzunuzda güçsüzlük ve ağrı oluşur. En basit işleri bile yapmanız güçleşir.
TENDİNİT: Aşırı kullanımla oluşan tendon zedelenmesi
Bir şeyi fırlatma ya da başın üzerine uzanma gibi hareketlerin tekrarlanması rotator manşet kirişlerinde aşırı kullanıma bağlı olarak tahriş ve şişme oluşur, manşet zedelenir.
SIKIŞMA sendromu
Kirişlerde veya Bursa’da şişme meydana gelirse, sıkışma ortaya çıkabilir. Bu durumda Bursa ile akromiyon arasındaki açıklık daralacak ve yumuşak doku kemiğe dayanacağı için ağrı oluşacaktır. Bazı durumlarda akromiyonun kendiliğinden gaga gibi kıvrık olması bu açıklığın daralmasına neden olur ve burayı tahriş eder.
Kirişlerde ve bursa’da KiİREÇLENME YAPAN DURUMLAR
Yeni veya eski bir rahatsızlık, rotator manşette kireç birikimlerinin oluşmasına yol açabilir. Manşetteki kirişler arasında kireçlenme oluşmasına kalsifik tendinit adı verilir. Kireç birikimi Bursa’da olursa, buna da kalsifik bursitis denir. Bu sert birikimler, eklemin yumuşak dokularını tahriş eder.
Kısmi veya tam YIRTILMALAR
Rotator manşet kasları ve kirişlerinde yırtılma ağır tendinitle ya da ani yaralanmalarla ortaya çıkabilir. Bazı durumlarda kirişin sadece küçük bir kısmı yırtılır (kısmi yırtılma). Bazen de kiriş boydan boya yırtılabilir (tam yırtılma). Bu durum hem ağrı verir, hem de omuzda güçsüzlük yaratır.
Omuzun ONARILMASI NASIL YAPILIR?
Ameliyat yöntemi, rotator manşetteki hasarın tipi, büyüklüğü ve oluştuğu yere bağlı olarak belirlenir.
Bu ameliyatlar iki farklı yöntemle yapılabilir:
1- Artroskopi yöntemiyle ameliyat: Artroskop denilen ince bir kamera kullanılarak yapılır. İnce bir tüpün içindeki küçük bir kamera, bir video-monitöre görüntü gönderir. Bu sayede omuz ekleminin içini görülecektir. Tarayıcıyı ve diğer ameliyat aletlerini omuzun içine sokmak için küçük bir kesik yeterlidir.
2- Açık ameliyat: Omuzda tek ve daha büyük kesik yapılarak uygulanır.
Eklem içini RAHATLATMAK
Sıkışma ya da kalsiyum birikmesi gibi sorunlar, hasarlı dokunun temizlenmesi (debridman) yöntemiyle tedavi edilebilir. Cerrah, yangılı Bursa’yı çıkarabilir ve/veya akromiyonun hasarlı yerini alarak eklemi rahatlatır. Gerektiğinde kalsiyum birikintileri de temizlenebilir.
HASARLI TENDONUN temizlenmesi ve onarımı
Eğer rotator manşet yırtılmış bir kiriş varsa, bunun hasarlı ucu kesilerek temizleyecektir. Daha sonra kiriş, çıpalar (anchor), raptiyeler veya dikişle yeniden kol kemiğine sabitlenecektir. Bunlar yerleştirildikleri yerde kalır ve daha sonra alınmaları gerekmez.
Prof. Dr. Meriç ENERCAN “Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.”
Bisipital tendinit gerilmeler durumunda tendonların tahriş olması, iltihaplanması gibi etkenler belirleyicidir. Omuza darbe alınması gibi durumlardan kaynaklanabilir.
Bisipital Tendinit Nedenleri Ve Belirtileri
Bisipital tendinit nedenleri tedavi sürecinin olması açısından önemlidir. yani nedenleri bilinmeyen sorunların tedavisi de sağlıklı şekilde devam etmez. Bu nedenle de yoğun omuz ve dirsek bölümlerinin kullanıldığı işlerde bu hastalığın daha çok olması söz konusudur. Dirsek ve bileklerde ani gerilmeler olursa tendonlar bir süre sonra dirsek ve bileklerden iltihaplanmaya başlar.
- Uzun bir dönem tekrarlanan hareketler
- Kemiklerdeki güç kaybı
- Yakınlardaki tendonlarda hasarlar
- düşme benzeri durumlarda biseps kasına zarar veren haller
- Tiroid ve diyabet gibi hastalıklar gibi düşünülebilir.
- Bisipital tendinit belirtileri ise şu şekilde görülmektedir.
- hastaların omuzlarında başlarda sadece hareket halindeyken hissedilen hafif ağrı
- İleri derece hastalarda kronikleşen ağrılar, hiçbir şey olmasa bile ağrı hissinin devam etmesi
- kolların hareket alanının daralması
- Daha ileri vakalarda kilo kaybı, yüksek ateş, şişkinlik, kızarıklık, ağrılı bölgede morarma gibi belirtiler vardır.
Bisipital Tendinit Tedavi Yöntemleri
Bisipital tendinit tedavi yöntemleri için öncelikla ne tür önlem alınması gerektiğine bakılmalıdır. Eğer bu sorunla mücadele ediyorsanız bu durumda yaralanma kaynağı aktivitelerden olabildiğince kaçınmak gerekir. İkinci olarak dinlenmek en önemli tedavilerdendir. Bunun da nedeni ağrı nedeni olan iltihaplanmaların yayılmasını engelleme imkanı olmasıdır. Bu ki temel tedavi dışında şu işlemler yapılarak hastalık iyileşmesi hedeflenebilir:
- Ağrıyan bölüme buz konması iltihabın azalmasını sağlar. En az 10 dakika boyunca ağrı olan bölüme tutulur. Ancak ağrı çoksa daha fazla da tutulabilir.
- Hafif egzersizlerle rahatlama diğer bir yöntemdir. Yani kası rahatlatan, yavaş ve esnek hareketler olabilir.
- Eğer hiçbir tedavi yöntemi işe yaramazsa bu durumda kesinlikle doktora danışılması gerekmektedir.
Röntgen İşlemi Neden Yapılır
Enfeksiyon, tahriş veya iltihap kontrollerinin yapılması için röntgen gerekir. MRI veya ultrasonografi de ayrıntılı görüntüler elde edilmesi için önemlidir. dokularda meydana gelen hasarların belirlenmesi için de önemli bir işlemdir. Bisipital tendonit teşhisi konulması sonrasında ağrıların hafifletilmesi önem kazanır. Ağrı kesici ilaçlar reçete edilir ve bu ilaçlar aynı zamanda şişkinliği de engeller. Fakat bazı hallerde iltihap kaynaklı ağrıların kesilmesini ilaç tedavisi sonlandırmayabilir. Bu nedenle de anti inflamatuar stereoidlerden yararlanılmaktadır. Hasarlı tendona enjekte edilerek bu işlemler sürdürülür ve fizik tedavi hareketlerinin de rolü çok büyüktür.
Cerrahi Müdahale Var Mı
Bisipital tendinit tedavi yöntemleri yapılırken eğer ön tedaviler işe yaramazsa bu durumda cerrahi müdahalelere ihtiyaç olur. Uzman doktor tarafından cerrahi müdahale gerçekleşmesine karar verildiyse bu durumda artroskopi ile biseps tendinit operasyonu gündeme gelir. Artroskop adı verilen küçük bir kamera sürecin iyi sonlanmasında etkilidir. Omuza açılan deliklerden içeri giren kamera erana yansır ve nerede sorun varsa bu tedavi edilir.
Giriş Yap Hoşgeldiniz! Hesabınızda oturum açın. Şifreni mi Unuttun? Yasal Uyarı ve Kullanım Sözleşmesi Şifre kurtarma Şifrenizi Kurtarın Email adresine yeni bir şifre gönderilecek. Önceki İçerikLateral Epikondilit Nedir? Belirtileri Ve Tedavisi Sonraki İçerikKifoz (Kamburluk) Nedir? Belirtileri Ve Tedavisi
|Genel Sağlık Kategorileri|
|KADIN||ERKEK|
|Çocuk Sağlığı ve Hast..||Aile ve Toplum Sağlığı|
|Sağlıklı Yaşam||Spor ve Egzersız|
|Diyet||Kadın Hast.|
|Kadın Hast.||Jinekoloji|
|Doğum||Doğum|
|Kısırlık – Tüp Bebek||Biyokimya|
|Hastalıklar|
|Ağız Hast.||Akc. – Solunum Hast.|
|Bağırsak – Sindirim H.||Bel Hastalıkları|
|Beyin/Nörolojik Hast.||Böbrek Hast.|
|Bulaşıcı Hast.||Kalp-Damar Hast|
|Deri/Cilt Hast.||Enfeksiyon Hast..|
|Göz Hast.||Hormonal Bozukluklar|
|İç Hastalıklar (Dahiliye)||İdrar Yolu Hast.|
|İskelet – Kas sist. H||Kalıtsal (Genetik) H.|
|Hematolojik (Kan) Hast.||Karaciğer Hast.|
|Kemik – Ortopedik H.||Kulak-Burun-Boğaz H.|
|Meme ve Hastalıkları||Ruhsal – Sinirsel H.|
Gündem ve Haberler
|0-12 ay||2-3 yaş|
|12-18 ay||3-5 yaş|
|18-24 ay||5-13 yaş|


İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
Tanıtım yazıları
Kas ve kemikleri birbirine bağlayan dokunun iltihaplanmasına tendon iltihabı denir. Tendonun vücudumuzdaki eklemleri açıp kapatmada yani hareket ettirmede görevlidir. Kas kasılması sonucu tendonda gerginlik meydana gelir. Tendonun aşırı kullanılması tendon iltihabı nedenleri arasında yer alır. Tendonu aşırı güçle zorlama veya aynı hareketin arka arkaya tekrar edilmesi tendon iltihaplanmasına neden olabilmektedir.
Tendinit Tendon iltihabı çeşitleri 7 başlıkta toplanabilir.
1- Supraspinatus Tendonu
Omuzun tepe veya dış bölümünde hissedilen acı veya derin ağrıdır. Sürekli yapılan baş üstü kol hareketiyle yakından ilgilidir. Çoğunlukla yüzücülerde karşılaşılır.
2- Biceps Tendonu İltihabı
Omzun ön kısmında veya biceps tendonunun girdiği dirsekte hissedilen acı veya ağrıdır. Vücut geliştiricelerde sık rastlanır, hem omuz hem de biceps antrenman hareketleri bu problemi ortaya çıkarabilir.
3- Triceps Tendonu İltihabı
Dirseğinize yakın üst kol bölgenizin arkasında acı, morarma veya şişme; özellikle de kolunuzu tam olarak açtığınızda veya büktüğünüzde hissedilen sızlamadır. Aşırı kullanımdan veya üst kolda veya dirsekte aşırı güç kullanmaktan oluşur.
4- Lateral Epikondilit İltihabı
Dirseğinizin dış kısmında hissedilen acıdır. Teknik olarak ekstensor carpiradalis brevis tendon iltihabı olarak bilinir. Raket sporlarında sıkça görülür; bu yüzden jenerik adı `tenis dirseğidir?. El bileğini büken hareketler tetikleyicidir.
5- Medial Epikondilit İltihabı
Dirseğin iç kısmında hissedilen acıdır; aynı zamanda golfçü dirseği’de denir. El bileğini döndüren veya öne büken hareketler tetikleyicidir.
6- El bileği tendon iltihabı
Dirseğin iç kısmında hissedilen acıdır; aynı zamanda golfçü dirseği’de denir. El bileğini döndüren veya öne büken hareketler tetikleyicidir.
7- Diz kapağı tendon iltihabı
Diz kapağının direk aşağısında (infrapatellar) veya üzerinde (suprapatellar) hissedilen acı veya hassasiyettir. Zıplamak veya diz bükmek potansiyel sebeplerdir.
Tendon iltihabı belirtileri nelerdir?
Tendon iltihabı çoğu zaman sessizce ilerler. Eğer 2 haftadan fazla süren bir acı/sızı hissediyorsanız bir ortopedi uzmanına başvurmanızda fayda vardır. Bununla birlikte bir çok semptomlar görülebilir. Tendon alanında yanma ve ağrı hissi. Tendon bölgesinin hafif şişmesi ve dokunmaya duyarlı hale gelmesi. Hareket esnekliğinin azalması ve güç kaybı gibi bulgularla kendini göstermektedir.
Tendon İltihabı Tedavisi
Tendinit tedavisinde 1. basamak tendonun hareketinden sorumlu olduğu ünitelerin (parmaklar, el ayak bilekleri, dirsek, omuz, kalça ve bel eklemleri) hareketlerinin kısıtlamnası ve desteklenmesidir. Vakanın bulunduğu bölge birkaç gün dinlendirilir. Eğer iltihaplanma başlangıcı kolda ise kol askısı kullanılması gerekir. Öncelikle buz uygulaması ile şişmeyi azaltma ve daha sonrasında sıcak uygulama ile bölgeyi rahatlatma uygulanabilir. 1. basamak tedaviye cevap vermeyen kansifik tendinit durumlarında ve bölgede tendon yırtığı mevcutsa tedavi edici cerrahi bir operasyona ihtiyaç olabilir.
Konuyla ilgili diğer aramalar: tendon iltihabı tedavisi, ayakta tendon iltihabı, dizde tendon iltihabı, tendon iltihabı nasıl geçer, tendon iltihabı tendinit,tendon iltihabı ameliyatı, tendon iltihabı belirtileri, dirsekte tendon iltihabı, tendon iltihabı nasıl geçer, tendon iltihabı nedir.
Genel Tanıtım
Bel fıtığı, omurgalar arasında, amortisör görevi gören disklerin(zorlama, düşme, ağır kaldırma ya da zorlanması sonucu) kayması veya yırtılması sonucu meydana gelir. Omurgalar arasında intervertebral disk adı verilen pedler bulunur. Her diskin, çekirdek olarak adlandırılan sert, lifli bir dış tabaka ile çevrili yumuşak, jel benzeri bir merkezi vardır.
Kaymış – yırtılmış disk olarak da adlandırılan bel fıtığı, zayıflamış veya yırtılmış diski zorlayarak omurilikten çıkan sinirler üzerinde bir basınç oluşturur; bu da şiddetli ağrılara neden olabilir. Her ne kadar sinir basısı bel bölgesinde olsa da, ağrılar bu sinirlerin hedef organı olan bel, kalça ya da bacak bölgelerinde de görülebilir.
Bel Fıtığı (Lumbal Disk Hernisi) Nedir?
Omurganın bel kısmı beş adet omur ve diskten meydana gelir. Bu bölge vücut ağırlığını en çok taşıyan yer olarak bilinir. Günümüzde çok sık rastlanan bel fıtığı, omurgalar arasındaki disk ekleminin kenarlarında bir yırtık oluşması ve disk içeriğinin omurilik kanalı içine doğru girerek, bacaklara giden sinirlere bazen de ve omuriliğe baskı yapmasıyla ortaya çıkan bir hastalık.
Omurlar ise omuriliği sararak hasar görmesini engeller. Bel fıtığı, omurları arasındaki kıkırdağın şiddetli zorlama (ağır kaldırma, uzun süre aynı pozisyonda kalma, zorlanmaya maruz kalma, düşme, fazla kilo ve çok doğum) sonucu yerinden kayması ve yırtılması ile omurilikten çıkan sinirleri sıkıştırması ile meydana gelir.
Cerrahi tedavi, hastaların ağrısını daha hızlı ve kestirilebilir oranda azaltıyor ya da ortadan kaldırabilir. Sinir basısı nedeniyle kaybı olan hastalarda sinir iyileşmesini olumlu olarak etkileyebileceği düşünülüyor.
Nedenleri
Bel Fıtığı Nedenleri Nelerdir?
Bel fıtığının nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte ailevi (kısmen kalıtsal), ve aktiviteye bağlı risk faktörleri olduğu düşünülüyor. Bel fıtığı hemen hemen her yaşta ortaya çıkabilir. İleri yaştaki insanlarda daha sık rastlanan bel fıtığı hastalığı, genç hastaların sağlıklı görünen disklerinde de ortaya çıkabiliyor. Diskin dış kısmındaki halkada zayıflama veya yırtılma olduğunda fıtıklaşma meydana gelir. Aşağıdakiler de dahil olmak üzere çeşitli faktörler disk zayıflamasına neden olabilir. Bunlar;
- Yaşlanma ve dejenerasyon
- Aşırı kilo
- Ağır yük kaldırmadan kaynaklanan ani bir gerilimdir.
Belirtiler
Bel Fıtığının Belirtileri Nelerdir?
Bel fıtığı genellikle kendini kalçalara, bacaklara ve ayaklara yayılan ağrı ile gösterir fakat aşağıdaki belirtiler de bel fıtığına bağlı görülebilir;
- Bacaklarda veya ayaklarda karıncalanma veya uyuşukluk
- Kas Güçsüzlüğü
- Hareket ederken zorlanma
- İktidarsızlık
- Bel ağrısı
- Bacaklara vuran ağrılar
- Çabuk yorulma
- İdrar tutamama
- Denge kaybı
- Otururken ve yürürken zorluk çekme
Tanı Yöntemleri
Bel Fıtığının Tanı Yöntemleri
Bel fıtığı teşhisi konulmadan önce doktor tarafından hasta öyküsü alınarak, fizik muayenesi gerçekleştirilir. Hastanın kas refleksleri ve kas gücünü test etmek için nörolojik muayene yapabilir.
Fizik muayene sonrası röntgen, MR, BT veya CT taraması gibi yüksek çözünürlüklü tanı cihazlarıyla, fıtık nedeniyle oluşan omurilik veya sinir basısı tespit edilir. Ayrıca EMG (elektromyogram) cihazı ile hastanın hangi sinir kökü veya köklerinin fıtıktan etkilendiği belirlenir.
Tedavi Yöntemleri
Bel Fıtığı Tedavisi
Bel fıtığı tedavisi; bacağa şiddetli yayılan ağrı, his ve/veya kuvvet kaybı, idrar ve gaita kontrolünde kayıp gibi belirtiler göz önünde bulundurularak planlanıyor. Bel fıtığı cerrahileri sonrasında hastaların ağrısı daha hızlı ve fark edilebilir oranda azalıyor ya da tamamen ortadan kalkabiliyor. Ayrıca sinir basısı nedeniyle his ya da kuvvet kaybı olan hastalardaki sinir iyileşmesini olumlu olarak etkilediği düşünülüyor.
Bel Fıtığında Cerrahi Olmayan Tedavi Yöntemleri Nelerdir?
Bel fıtığı teşhisi konulan bir hastaya doktor kısa istirahat, ağrıya neden olan tahrişin azaltmaya yönelik anti-inflamatuar ilaçlar, ağrı kontrolü için ağrı kesiciler, fizik tedavi, egzersiz veya epidural steroid enjeksiyonları gibi tedavi yöntemleri önerebilir. Eğer istirahat önerilirse doktorunuza ne süreyle yatak istirahati yapmanız gerektiğini sormalısınız. Çünkü gerektiğinden uzun süren yatak istirahati eklem sertliği ve kas güçsüzlüğüne sebep olabileceği için ağrılarınızı azaltabilecek hareketler yapmanızı da zorlaştıracaktır. Bu nedenle bel ağrısı için 2 gün ve bel fıtığı için 1 haftadan uzun süren istirahat önerilmez. Ayrıca sert yatakta ya da yerde yatmanın fıtık ve ağrı tedavisinde kanıtlanmış hiçbir etkinliği yoktur. Öte yandan doktorunuza bel fıtığı tedavisi süresince işe devam edip edemeyeceğinizi de sormalısınız.Bel fıtığı hastalığınız ileri seviyeye ulaşmamış ise ve işe devam etmeniz geriyorsa, tedaviye başlamanın yanı sıra, bir hemşire ya da fizyoterapist yardımı ile belinize aşırı yük bindirmeden günlük aktivitelerinizi nasıl yapabileceğinize dair bilgi almalısınız. Cerrahi olmayan bel fıtığı tedavisinin amacı, fıtıklaşmış diskten kaynaklanan sinir tahrişini azaltmak ve hastanın genel durumunu düzelterek omurgayı koruyarak genel işlevselliğini artırmaktır.
Doktor tarafından bel fıtığı için önerilebilecek ilk tedaviler arasında; ultrasonik ısıtma tedavisi, elektrik uyarıları, sıcak uygulama, soğuk uygulama ve elle masaj gibi tedaviler vardır. Bu uygulanmalar bel fıtığı ağrısını, inflamasyonu ve kas spazmını azaltabilir ve bir egzersiz programına başlanmasını kolaylaştırır.
Bel Fıtığı Tedavisinde Çekme ve Germe Yöntemi
Bel fıtığında traksiyon (çekme, germe) yöntemi bazı hastalarda ağrının bir nebze hafiflemesini sağlayabilir; ancak bu tedavinin mutlaka bir fizik tedavi uzmanı ya da fizyoterapist tarafından uygulanması gerekir. Aksi takdirde bu uygulama geri dönüşü olmayan zararlara yol açabilir.
Bel Fıtığı İçin Korse Tedavisi Etkili Midir?
Bazı durumlarda doktorunuz bel fıtığı tedavisinin başlangıcında ağrınızı azaltmak için bel fıtığı korsesi (yumuşak ve bükülebilen bir sırt desteği) kullanmanızı önerebilir. Ancak bel fıtığı korseleri fıtıklaşmış diskin iyileşmesini sağlamazlar.
Elle uygulanan tedaviler, sebebi belirsiz bel ağrılarında kısa vadeli rahatlama sağlasa da disk hernilerinin çoğunda bu tür uygulamalardan kaçınılmalıdır.
Bir fizik tedavi veya egzersiz programı genelde sırt ağrısını ve bacak şikayetlerini azaltmaya yönelik hafif esneme ve duruş değiştirme hareketleri ile başlar. Ağrınız azaldığı zaman esneklik, kuvvet, dayanıklılık artırıcı ve normal bir hayat tarzına dönmeye yönelik yoğun egzersizlere başlanabilir.
Egzersizlere bir an önce başlanmalı ve bel fıtığı tedaviniz ilerledikçe egzersiz programı buna uygun planlanmalıdır. Evde uygulanabilecek bir egzersiz ve esneme programı öğrenilerek uygulanması da tedavinin önemli bir parçasıdır.
Bel Fıtığında İlaç Tedavisi Yöntemi
Ağrıyı kontrol etmeye yarayan ilaçlara ağrı kesiciler (analjezikler) denir. Çoğu durumda bel ve bacak ağrısı aspirin veya asetaminofen gibi yaygın olarak kullanılan (reçetesiz satılabilen) ağrı kesicilere cevap verir.
Ağrının bu ilaçlar ile kontrol edilemediği hastalarda, non-steroidal anti-inflamatuar ilaçlar (NSAID’ler) denen bazı analjezik-antiinflamatuar ilaçlar bel fıtığı sonucu oluşan ve ağrının asıl kaynağı olan tahriş ve yangının kontrolü için eklenebilir. Eğer şiddetli ve geçmeyen ağrınız varsa doktorunuz kısa bir süre için narkotik analjezikler de reçete edebilir. Bazı durumlarda tedaviye kas gevşeticiler eklenebilir. Kas gevşeticilerden yüksek doz almak iyileşmenizi hızlandırmayacaktır zira bu ilaçlar yan etki olarak bulantı, kabızlık, sersemlik, dengesizlik ve bağımlılık yapabilir. Tüm ilaçlar sadece tarif edildiği şekilde ve miktarda alınmalıdır. Doktorunuza kullandığınız her türlü ilacı (reçetesiz aldıklarınız dâhil) bildirin ve size önerilen ağrı kesicileri daha önce denediyseniz, bunların sizde işe yarayıp yaramadıklarını anlatın. Reçeteli veya reçetesiz satılan ağrı kesici ve NSAID’lerin uzun süreli kullanımının doğurabileceği sorunlar (mide rahatsızlığı veya kanaması) açısından doktorunuz tarafından takip edilmelisiniz.
Anti-inflamatuar etkileri olan başka ilaçlar da mevcuttur. Kortizonlu ilaçlar (kortikosteroid) bazen çok şiddetli bel ve bacak ağrısı için kuvvetli anti-inflamatuar etkileri sebebi ile reçete edilirler. NSAID’ler gibi kortikosteroidlerin de yan etkileri olabilir. Bu ilaçların faydaları ve risklerini doktorunuzla konuşmalısınız. Epidural enjeksiyonlar veya “bloklar”, çok şiddetli bacak ağrılarını rahatlatmak için kullanılabilir. Bunlar, epidural boşluğa (spinal sinirler etrafındaki boşluk), doktor tarafından yapılan kortikosteroid enjeksiyonlarıdır.
İlk enjeksiyon ileriki tarihlerde bir veya iki enjeksiyonla desteklenebilir. Bunlar genelde katılımcı bir rehabilitasyon ve tedavi programı dahilinde yapılırlar. Ağrıyı tetikleyen noktalara yapılan enjeksiyonlar, yumuşak doku ve kaslara direk olarak yapılan lokal anestetik enjeksiyonlarıdır. Bazı durumlarda ağrı kontrolü için faydalı olmalarına rağmen tetikleyici noktalara yapılan enjeksiyonlar fıtıklaşmış diskin düzelmesini sağlamaz.
Bel Fıtığı Cerrahisi
Bel fıtığı ameliyatının amacı fıtıklaşmış diskin sinirlere baskı yaparak tahrişini ve bu şekilde ağrı, kuvvet kaybı gibi şikayetlere sebep olmasını önlemektir. Bel fıtığı ameliyatında en yaygın uygulanan yönteme diskektomi ya da kısmi diskektomi denir. Bu yöntem fıtıklaşmış diskin bir kısmının çıkarılmasıdır. Diskin tam olarak görülebilmesi için diskin arkasındaki lamina denilen kemik oluşumun küçük bir kısmının çıkarılması gerekebilir. Kemik çıkarılması mümkün olan en az düzeyde tutulursa buna hemilaminotomi, daha yaygın şekilde yapılırsa hemilominektomi denir. Daha sonra fıtıklaşmış disk dokusu özel tutucular yardımıyla çıkartılır. Sinire bası yapan disk parçası çıkartıldıktan sonra sinirdeki tahriş kısa zamanda yok olarak tam iyileşme sağlanabilir. Günümüzde bu işlem yaygın olarak bir endoskop ya da mikroskop kullanılarak küçük cerrahi kesiler ile yapılabilmektedir.Diskektomi lokal, spinal veya genel anestezi altında yapılabilir. Hasta ameliyat masasına yüzüstü yatırılır ve hastaya çömelme pozisyonuna benzer bir pozisyon verilir. Fıtıklaşmış diskin üzerindeki cilde küçük bir kesi yapılır. Daha sonra omurga üzerindeki kaslar kemikten ayrılarak kenara çekilir. Cerrahın sıkışan siniri görebilmesi için küçük bir miktar kemik çıkarılabilir. Fıtıklaşmış disk ve diğer kopmuş parçalar sinirin üzerinde hiçbir baskı kalmayacak şekilde çıkarılır. Sinirin herhangi bir baskıya maruz kalmayacağından emin olmak için mevcut olabilen kemik çıkıntılar (osteofitler) de çıkarılır. Bu işlemde genelde çok az miktarda kanama ile karşılaşılır.
Bel Fıtığında Acil Cerrahi Müdahale Ne zaman Gereklidir?
Çok nadir olarak büyük bir disk hernisi, mesane ve bağırsakları kontrol eden sinirlere baskı yaparak mesane ve bağırsak kontrolünün kaybına sebep olabilir. Bu genelde kasık ve de genital bölgenin uyuşması ve karıncalanması ile birliktedir. Bu durum acil disk hernisi ameliyatı gerektiren nadir durumlardan biridir ve böyle bir durumla karşılaşırsanız derhal doktorunuzu arayınız.
Cerrahi Operasyon Ne Zaman Uygulanır?
Ağrı: En sık cerrahiye başvurulma nedeni olan ağrı, tek başına olduğunda mutlaka cerrahi gerektirmiyor. Bu konuda yapılmış ayrıntılı çalışmalar, hastaların 2. aydan sonra ameliyat olsalar da olmasalar da aynı ağrı seviyesine ulaştığını gösteriyor. Buna karşın hastanın çok şiddetli akut ağrısının giderilmesinde cerrahinin daha etkin olduğu da biliniyor. Bu durumda ağrının bir cerrahi endikasyonu olması daha çok hastanın ağrısını ne kadar tolere edebildiği ile ilgili.His ya da kuvvet kaybı: Eğer his ya da kuvvet kaybı ilerliyorsa mutlaka cerrahi yöntemlere başvurulması gerekiyor. İlerlemiyor hatta geriliyor ise cerrahi tek seçenek değil. Diğer tıbbi seçenekler değerlendirildikten sonra operasyona karar veriliyor. İdrar / gaita kontrolünün kaybı: Bu durumda acil ve tek seçenek, cerrahi. Bu hastalarda idrar/gaita kontrol kaybının süre olarak uzamasına izin verilmesinin daha sonra geri dönüşü olumsuz olarak etkilediği yönünde kanıtlar bulunuyor.
Bel Fıtığı Cerrahisi Nasıl Uygulanır?
Miksoskobik diskektomi: Bel fıtığı cerrahisinde genel kabul gören altın standart mikroskobik diskektomidir. Mikroskop eşliğinde diskektomi, küçük bir kesi ile açık ya da tüpler ile ekartasyon yapılarak uygulanabiliyor. Cerrahinin mikroskop büyütmesi altında yapılmasının iki önemli yararı var; Birincisi güvenilir olması çünkü bu yöntemle diğer dokulara zarar verme ihtimali azalıyor. İkincisi; hastanın yara ve ekarte edilen doku büyüklüğü azaltıldığından iyileşme süreci hızlanıyor.Mikroskopsuz cerrahi: Mikroskopsuz cerrahi ancak mikroskobik cerrahi olanağının olmadığı durumlarda uygulanıyor. Ancak daha çok doku hasarı ve muhtemelen daha fazla ek yaralanma olasılığı söz konusu olabiliyor.Endoskopik diskektomi: Mikroskopsuz cerrahinin tam tersi uygulama olan tam endoskopik (kapalı) diskektomi, günümüzde uygulansa bile hala tanımlanma ve öğrenilme aşamasında. Ancak hem etkinliği (tüm hastalarda işe yarıyor mu?) hem de güvenirliği (hasar ya da komplikasyon oluşması olasılığı yeterince düşük mü?) henüz test ediliyor.
Bu yöntemin doku hasarını çok daha aza indirmesi ama fıtığın tekrarlama (nüks) olasılığını biraz daha yükseltmesi bilinen sonuçları arasında. Bu konuda yaygın olarak sorulan lazer uygulaması ise aslında tek başına bir yöntem değil, cerrahi sırasında yapılacak doku kesilerinin keskin el cihazları yerine lazer bıçakları ile yapılmasını içeriyor. Ancak belirgin bir avantaj ya da dezavantajının olmadığı biliniyor.
İyileşme süreci
Bel fıtığı cerrahisinden sonra iyileşme süreci şöyle gerçekleşiyor:
- Hasta cerrahi sonrası 4 ila 6. saatte hareket edebilir, tuvalet ihtiyacını kendisinin gidermesi teşvik edilir.
- Ameliyatın 1. gününde eve çıkartılır.
- Hastanın mesleği ve işinin ağırlığına göre, 3. gün (hafif masa başı işi, kısa süreler) ila 6. hafta arasında (ağır beden işi) iş yaşamına dönmesi beklenir.
- 12. haftadan itibaren giderek arttırılarak spor yapabilir.
- 6. haftadan itibaren araba ve toplu ulaşım araçlarını kullanabilir.