AMONYAĞIN AKVARYUMA ETKİSİ
√ Azotlu bileşiklerden amonyak, amonyuma göre daha çok zehirlidir. Amonyağın amonyuma oranı suyun pH derecesine (asitliğine) bağlıdır. Suyun pH derecesi arttıkça bu oran yükselir, yani amonyak konsantrasyonu artar.
√ Hafif asitli veya düşük alkali suda (pH<7,3) amonyak zehirlenmesi riski yok gibidir. Su alkalinleştikçe zararsız amonyum hemen amonyağa dönüşür ve tehlike çanları çalmaya başlar.
√ Akvaryumunuz herhangi bir nedenle aylarca ihmal edilmiş, balıklar tortu bulutları arasında yüzüyor olsa bile pH düşük kaldığı sürece bir amonyak zehirlenmesi tehlikesi yoktur. Fakat aylardan sonra aklınız başınıza gelipte kısmen su değiştirmek istediğinizde durum değişir. Eğer taze musluk suyu alkali ise (pH>7,5) akvaryuma eklenince pH’ı yükselip bir amonyak zehirlenmesine yol açabilir.
√ Çözüm: İhmal edilmiş akvaryumunuzun suyunu 1/4’ünü veya 1/2’sini değil, en az %75’ini değiştirin. Tabi ki iyi dinlendirilmiş, havalandırılmış ve antiklor damlatılmış suyla. Böylece amonyak konsantrasyonunu zehirli olmayacak kadar azaltmış olacaksınız.
√ Su bitkileri, özellikle de su üstünde yüzenleri, amonyumu gübre olarak kullanırlar. Lemna minor veya Pistia gibi su üstü bitkileri çok etkili amonyum arıtıcılarıdır. Hızla çoğalan bu bitkilerden fazlalarını atarak akvaryumdan amonyum atmış olursunuz.
√ Alkali suda yaşayan Afrika çiklitleri için bakımsız akvaryumlarda amonyak zehirlenmesi tehlikesi yüksektir. Bunlar genellikle çok yiyen ve çok artık bırakan türler oldukları için güçlü ve geniş hacimli filtreler gerektirirler. Sık sık temizlenebilen ön filtreler çok yaralıdır. Su, diğer türlere göre daha sık değiştirilmelidir. Örneğin her hafta %15-20 oranında.
√ Bakımlı akvaryumlarda amonyum konsantrasyonu ortalama olarak tamamen zararsız olan 0,5mg/litre düzeyinde kalır. Alkali düzeyi pH 7,5’in üzerine çıkmadıkça biraz daha yüksek oranlarda sakıncasızdır.
√ Amonyak oluşmaya başlarsa, 0,2-0,6mg/litre gibi konsantrasyonlardan itibaren balıklarda oksijen yetersizliğini hatırlatan sık solunumlar başlar. Balıklarınızda havasız kalmış gibi sık soluma görürseniz amonyak zehirlenmesi olasılığını da düşünün.