Bir şeyin üstesinden gelmeye çalışırken, sizin zorlandığınız bu işte çok iyi olan birilerinden söz edilmesi hiç hoşunuza gitmez. Canını dişine takmış bir şekilde iki sokaklık bir koşu turunu tamamlamaya çalışan birine en son koştuğunuz maratondan söz etmeyin ya da yeni işten atılmış birisine işyerinde terfi ettiğinizi anlatmayın.
Bu basit bir nezaket kuralıdır. Ve tuhaf bir şekilde fen dersi alan lise öğrencileri için de geçerlidir. Bu öğrencilere Marie Curie ya da Albert Einstein gibi bilim insanlarının sadece başarılarından söz etmeyin. Onlara bu bilim insanlarının karşılaştıkları zorluklardan, nasıl mücadele ettiklerinden de söz edin. Bir araştırmaya göre, büyük isimlerin de engellerle karşılaştıklarını duymak öğrencileri bilim alanında çalışmaya daha fazla motive ediyor.
Ulusal Bilim Vakfı’nın fon sağlayarak destek olduğu araştırmada, araştırmacılar Bronx ve Harlem’de birinci ve ikinci sınıf öğrencisi 400 liseli üzerine yoğunlaştılar. Bu öğrencilerin bazıları, Einstein ve Curie’nin keşiflerini, ders kitaplarında anlatılana benzer bir şekilde okudular. Bir başka öğrenci grubu yine bu ünlü bilim insanları hakkında yazılanları okudu ama bu kez okudukları metinlerde Einstein ile Curie’nin hayatlarında karşılaştıkları sorunlardan da söz ediliyordu. Örneğin Almanya doğumlu Einstein’in, 1930′larda Hitler’in iktidara geçmesinden sonra bir daha anavatanına gitmediği anlatılıyordu.Üçüncü bir öğrenci grubu ise bu bilim insanlarının bilim alanında yaşadıkları zorlukları okudu. Örneğin bu grup Curie hakkında aşağıdaki metni okumuştu:
Pek çok deneyin başarısızlıkla sonuçlanması moral bozucuydu ama Curie yılgınlığa kapılmadı. Bunun yerine, hatalı noktalara geri döndü ve yeniden denedi. Günlerce ve saatlerce çalışarak onu zorlayan problemleri çözmeye ve hatalarından ders çıkarmaya odaklandı. İlerlemenin kolay olmayacağını biliyordu. Daha sonra, “Hiçbir zorluktan yılmadım” diyecekti.
Altı haftanın sonunda, Curie ile Eistein’in karşılarına çıkan engellerle ilgili yazılar okuyan öğrencilerin fen derslerindeki notları yükselmeye başladı. Notunu en çok yükseltenler de başlangıçta sınıfın en gerisinde olanlardı. Bilim insanlarının başarılarına odaklanmış, bildik tarzda yazılar okuyan kontrol grubundaki öğrencilerse araştırmacılara, Einstein ile Curie’nin bilim konusunda doğuştan yetenekli olduğuna inandıklarını söyledi.
Araştırma sonuçları bize birkaç şey gösteriyor. Birincisi, bu isimlerin kişisel yaşantılarına dair şeyler okumak öğrencilere ilginç gelmiş ve bunun sonucunda da bilim ilgilerini çekmeye başlamış olabilir. Ya da, zekâ ve yeteneğin alıştırmalarla geliştirebildiğini; zekâ ve yeteneğin sabit ve doğuştan gelmediğini vurgulayan geliştirilebilir zihin teorisini desteklemiş olabilir. Başarı hikâyeleri eğlencelidir ama başarısızlık hikâyeleri de üzerinde durmaya değer.