Boğaz Ağrısı Nedir?
Boğaz ağrısı (farenjit veya bademcik iltihabı olarak da bilinir) genellikle farenks (yutak) veya bademcik çevresindeki bölgeyi etkileyen bir hastalığın belirtisidir. Çoğu boğaz ağrısı, bakteriyel veya viral bir enfeksiyona bağlı olarak oluşmaktadır. Boğaz ağrısı ayrıca soğuk algınlığı ve grip gibi viral enfeksiyonların başta gelen belirtileri arasındadır.
Boğaz ağrısı çoğunluğu, öksürük, hapşırma, öpüşme veya ortak olarak kullanılan eşyalar nedeniyle kolayca yayılan virüsler nedeniyle ortaya çıkmaktadır. Boğaz ağrısının diğer bir nedeni olan bakteriler de oldukça bulaşıcıdır. Özellikle çocuklar ve gençler arasında yaşanmaktadır.
Boğaz ağrısıyla gelen rahatsız edici durumlardan biri de yutma problemidir. Boğaz ağrısı bakteri enfeksiyonuna bağlı ise, antibiyotiklerle tedavi edilebilmektir ve genellikle herhangi bir komplikasyon ile sonuçlanmaktadır. (1)
Boğaz Ağrısı Belirtileri
Boğaz ağrısı başlangıcı, gırtlakta ve boğazda rahatsızlık veya ağrı ile karakterize edilmektedir. Boğaz ağrısı nasıl anlaşılır? Boğaz ağrısıyla beraber gelen diğer belirtiler ise şunlardır:
- Yutkunurken ağrı
- Boyundaki şişmiş lenf bezleri
- Şişmiş bademcikler
- Larenjit (ses kaslarının iltihaplanması), konuşurken bozuk bir ses veya ağrıya neden olabilir
Tedavi için doktora gitmeniz gerektiğini gösteren belirtiler şöyle sıralanmaktadır:
- Yüksek ateş
- Kulak ağrısı
- Ağzı açmada zorluk çekme
- Açıklanamayan yumru
- Planlanmamış veya açıklanamayan kilo kaybı
- Şiddetli ağrı
- Bir haftadan fazla boğaz ağrısı
Boğaz ağrısına eşlik eden ve hemen tıbbi yardım gerektiren belirtiler şunlardır:
- Solunum zorluğu
- Stridor (nefes alırken hırıltılı ses)
- Konuşma zorluğu ve ağızdan salyanın akması
- Yutma zorluğu (2)
Boğaz Ağrısı Nedenleri
Boğaz ağrısı neden olur? Boğaz ağrısının başta viral ve bakteriyel enfeksiyonlar olmak üzere pek çok nedeni bulunmaktadır. Aşağıda sıralananlar boğaz ağrısının bilinen en yaygın nedenleri arasında gelmektedir:
- Mononükleoz (mono) ve grip virüsleri de dâhil olmak üzere yaygın virüsler
- Bademcikler veya adenoidlerin enfeksiyonu
- Ağız yoluyla solumak veya sigara içmek
- Gastroözofageal reflü hastalığı
- Alerjik veya kronik sinüzit nedeniyle oluşan sinüs drenajı (geniz akıntısı)
- Bakteriyel enfeksiyonlar (boğaz ağrısına neden olan en yaygın iki bakteri Streptococcus ve Arcanobacterium haemolyticum bakterileridir)
- Boğaz ağrısı, antibiyotikler, kemoterapi veya diğer bağışıklık sistemi zayıflatıcı ilaçlarla tedavi sonrasında yaygın olarak ortaya çıkan pamukçuk nedeniyle de oluşabilir
- Bazı nadir durumlarda boğaz ağrısının nedeni boğaz kanseri veya AIDS gibi ciddi bir hastalık olabilir (3)
Boğaz Ağrısı Tedavisi
Boğaz ağrısı nasıl geçer? Boğaz ağrısını yatıştırmaya yardımcı olmak için şunları yapabilirsiniz:
- Ilık tuzlu su ile gargara yapın (çocuklar bunu denememelidir)
- Bol su için ancak sıcak içeceklerden kaçının
- Serin veya yumuşak yiyecekleri yiyin
- Sigara ya da dumanlı yerlerden kaçının
- Buz küplerini, buzlukları veya sert tatlıları emerek yiyin
- Dinlenin
Boğaz ağrısını hafifletmek için bazı ilaçları ve boğaz pastillerini ya da veya anestetik spreyleri kullanabilirsiniz. Doktorlar eğer bakteriyel bir enfeksiyon sonucu oluşmamışsa genellikle boğaz ağrısı için antibiyotik tedavisi önermezler. Dinlenmek ve evde tedavi yöntemlerini denemek iyileşmenizi hızlandıracaktır. (4)
Boğaz ağrısı ameliyatı: Boğaz ağrınız sürekli tekrar ediyorsa nedenine bağlı olarak doktorunuz bademcikleri çıkarmak için (Tonsillektomi) ameliyat olmanız gerektiğini kararlaştırabilir. (5)
Boğaz ağrısı için hangi doktora gidilir: Aile hekimleri, iç hastalıkları uzmanları, kulak burun boğaz uzmanları boğaz ağrısını teşhis ve gerekirse tedavi edebilmektedir. Boğaz ağrısının nedenine bağlı olarak ameliyat gerekiyorsa bir kulak burun boğaz uzmanına yönlendirilebilirsiniz. (6)
Boğaz Ağrısına Ne İyi Gelir?
Boğaz Ağrısı Bitkisel Tedavisi
Limon: Boğaz ağrısına neden olan mukusu temizlemek için limon kullanabilirsiniz. Limon hem bakterilerle mücadele etmektedir hem de mukusu temizleyerek boğaz ağrısını hafifletmektedir.
Tarçın: Tarçın, özellikle üst solunum yolu hastalıklarında oldukça faydalı bir bitkidir. Bu nedenle, boğaz ağrısını hafifletmeye yardımcı olmaktadır.
Bal: Bal, enfeksiyonla savaşabilen ve iyileşme sürecini hızlandıracak antibakteriyel özelliklere sahiptir. Aynı zamanda iltihaplı dokudan suyu çekmeye yardımcı olur ve böylece şişmeyi azaltır.
Zerdeçal: Boğaz ağrısı için bir diğer etkili evde bitkisel tedavi yöntemi ise zerdeçaldır. Oldukça güçlü antiseptik ve antiinflamatuar özelliklere sahip zerdeçal boğaz ağrısını hafifletebilmektedir. (9)
Hatmi çiçeği: Hatmi çiçeği boğaz ağrısını hafifletmek için sıkça kullanılan bitkilerden biridir. Hatmi çiçeği çayı, boğaz ağrısı gibi diğer üst solunum yolları enfeksiyonları için de mükemmeldir.
Çemen otu tohumu: Çemen otu tohumu mukusu temizleme özelliği taşımaktadır. Bu nedenle iltihap nedeniyle oluşan boğaz ağrısında hemen bir rahatlama sağlayabilmektedir. Gargara malzemesi olarak da kullanılabilir. (10)
Meyan kökü: Boğaz ağrısı belirtilerini su ve meyan kökünden oluşan bir solüsyon ile gargara yaparak hafifletebilmek mümkündür. Meyan kökü boğaz ağrısını hafifletmek için idealdir.
Ekinezya ve adaçayı: İçinde ekinezya ve adaçayı bulunan boğaz ağrısı spreyleri ağrıyı hafifletmek için oldukça yatıştırıcı bir etkiye sahiptir.
Papatya çayı: Papatya çayı doğal olarak yatıştırıcıdır. Boğaz ağrısı yatıştırmak gibi tıbbi amaçlı kullanılmaktadır. (12)
Zencefil: Zencefil, boğaz ağrısını hafifletmeye yardımcı olabilecek antibakteriyel ve antiinflamatuar etkilere sahip bir baharattır. Özellikle zencefille hazırlanan çaylar boğaz ağrısını yatıştırmak için faydalı olabilmektedir. (13)
Boğaz Ağrısı Evde Tedavi Yöntemleri
Tuzlu su: Boğaz ağrısı kurtulmak için evde tuzlu su hazırlamak bilinen en iyi tedavi yöntemlerinden biridir. Tuzlu boğaz dokusundan çekerek o bölgedeki şişliği azaltmaktadır. Boğazdaki istenmeyen mikropları öldürmeye de yardımcı olabilmektedir.
1 fincan ılık suyun içine 1 çay kaşığı tuz ekleyip iyice eriyene kadar karıştırın. Bu karışımı gün boyunca gargara yapmak için kullanabilirsiniz.
Hindistancevizi yağı: Enfeksiyonla mücadele edebilme yeteneğine sahip olan hindistan cevizi yağı, boğazdaki mukus zarlarını yağlamaya yardımcı olduğundan çok yatıştırıcıdır.
- Sıcak çay veya sıcak kakaoya bir kaşık ekleyin.
- Çorbaya bir kaşık ekleyin.
- Basitçe bir kaşık hindistan cevizi yağını ağzınıza koyun ve boğazınızda erimesine izin verin.
Tavuk çorbası: Tavuk çorbası soğuk algınlığı ve boğaz ağrısı tedavisi için bilinen en iyi ve en doğal evde tedavi yöntemlerinden biridir. İçine sarımsak eklemek isterseniz bu etkisini katlayacaktır. Her ne kadar konserve ya da hazır tavuk çorbalarını tercih etme imkanınız olsa da evde yapılan taze tavuk çorbası her zaman en iyisidir. (14)
Soğuk yiyecek ve içecekler: Bazen soğuk bir şey içmek veya yemek rahatsız edici boğaz ağrısını hafifletebilmektedir. Dondurma veya buz küpleri yerine, dondurulmuş meyveleri ya da soğuk meyve sularını tercih edebilirsiniz. (15)
Boğaz Ağrısından Korunma Yöntemleri
Boğaz ağrısını engelleyebilecek kesin ve net yöntemler bulunmamaktadır ancak boğaz ağrısı riskini azaltmak için bazı yöntemleri almak faydalı olabilmektedir.
- Dehidrasyonu (sıvı kaybı) önlemek için yeterli miktarda sıvı tüketin.
- Ellerinizi sık sık yıkayın, özellikle hasta kişilerle temas halindeyseniz.
- Boğaz ağrısını tetikleyen duman veya bağırma gibi tahriş edici maddeleri ve ya durumları tanımlayın ve bunlardan kaçının.
- Sigara içmeyin veya diğer tütün ürünlerini kullanmayın.
- Boğaz ağrısı olan insanlarla temastan kaçının.
- Mononükleoz (Öpücük Hastalığı) hastalığınız varsa, virüsün başkalarına yayılmasını önlemek için yiyecek veya içecek aletlerini paylaşmayın. (16)