Yolculuk Çeviri Kolektifi
Neden Sincan ABD’nin Çin’e yönelik soğuk savaşının merkez üssü oldu? (*)
22 Mart 2021’de ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, Sincan Üretim ve İnşaat Birliği’nin (XPCC) Çin Komünist Parti Komitesi sekreteri Wang Junzheng ve Sincan Kamu Güvenliği Bürosu (XPSB) müdürü Chen Mingguo’ya ilişkin yaptırımları onayladı. Blinken, bu yaptırımların Wang Junzheng ve Chen Mingguo’ya “Sincan’da soykırım ve insanlığa karşı suçların” parçası olmak suçlamasıyla uygulandığını söyledi. Bunu ABD Hazine Bakanlığı’nın kendi yaptırımları izledi.
Hem Wang Junzheng hem de Chen Mingguo, sadece ABD tarafından değil, Kanada, İngiltere ve AB tarafından da uygulanan bu yaptırımları kınadılar. Wang Junzheng, yaptırımların “büyük bir iftira” olduğunu söylerken, Chen Mingguo “bu ülkeler tarafından yaptırıma tabi tutulduğu için çok gurur duyduğunu” ifade etti.
Amerika Birleşik Devletleri, Asya’ya Dönüş
Ekim 2011’de, Dışişleri Bakanı Hillary Clinton, ABD’nin, merkezinde Çin’in olduğu yeni “Asya’ya dönüş” pozisyonunu duyurdu. Clinton, -Kasım 2011’de Hawaii de dahil olmak üzere- birçok etkinlikte, eski ABD Başkanı Barack Obama yönetiminin “Çin ile olumlu ve işbirliğine dayalı bir ilişki” geliştirmek istediğini söylerken, Asya kıyı şeridindeki ABD askeri yığınağı farklı bir hikaye anlatıyordu. “2010 ABD Dört Yıllık Savunma İncelemesi”, “Çin’in bölgesel ve küresel ekonomi ve güvenlik meselelerindeki artan varlığı ve nüfuzu”na dikkat çekiyor ve bunu “gelişen stratejik manzaranın en önemli yönlerinden biri” olarak nitelendiriyordu. 2016 yılında, Pasifik Komutanlığı’nın başı olan ABD Donanması Amirali Harry Harris, ABD’nin Çin’deki askeri yığınağının verdiği güçle ülkesinin “Çin’e karşı koymaya” hazır olduğunu söylemişti.
Trump ve Biden yönetimleri, Çin’e özel bir vurgu yaparak büyük ölçüde “Asya’ya dönüş” politikasını izlediler. Amerika Birleşik Devletleri, Çin’in hızlı bilimsel ve teknolojik ilerlemesine ayak uydurmak için mücadele ediyor ancak onunla rekabet edebilecek çok az entelektüel veya endüstriyel araca sahip. ABD’nin diplomatik ve siyasi gücünü kullanarak ve bilgi savaşı yoluyla Çin’in ilerlemesini durdurmaya çalışmasının nedeni budur; ve bu faktörler “hibrit savaş” diye adlandırılan şeyi içerir.
Sincan’a Odaklanma: Bilgi Savaşı
ABD’nin Cenevre’deki Uluslararası Kuruluşlar Misyonu’nun ortak ev sahipliği yaptığı Mart 2019 etkinliğinden önce, Amerika Birleşik Devletleri gibi ülkelerdeki çoğu insan, 13 milyon nüfuslu Uygur halkı (Çin’in 55 etnik azınlık olarak tanımladıklarından biri) bir yana, Çin’deki Sincan bölgesinin varlığından bile büyük ölçüde habersizdi. Uygurların Çin’in en batısındaki nüfus çoğunluğunu oluşturduğu eyaletin resmi adı Sincan Uygur Özerk Bölgesi’dir.
Mart 2019 etkinliğinde, ABD hükümeti tarafından komünizm karşıtı görüşleri desteklemek için kurulan bir kuruluş olan Komünizm Kurbanları Anma Vakfı’nın Çin araştırmaları bölümünde çalışan kıdemli bir Alman araştırmacı, Adrian Zenz’in adı öne çıktı. Nisan 2020’de bu vakıf – tüm kanıtlara karşın – Çin’i COVID-19’un yayılmasından kaynaklanan küresel ölümlerden sorumlu olmakla suçladı. Adrian Zenz aynı zamanda bir muhafazakar savunma politikası düşünce kuruluşu olan ve Reagan yönetimine yakın William Geimer tarafından kurulan Jamestown Vakfı ile de bağlantılıdır.
Zenz ve Komünizm Kurbanlarını Anma Vakfı’ndan başka bir araştırmacı olan Ethan Gutmann, Sincan’daki soykırımla ilgili vardıkları sonuçları ABD Kongresi’nde ve bir dizi ana akım yayında tekrarlamaya devam edeceklerdi. BBC ve Democracy Now’ın (Demokrasi Şimdi, aşırı sağcı bir televizyon programı-çn) ev sahipliğinde Zenz, Uygur nüfusuna karşı “Çinli makamlar” tarafından gerçekleştirilen zulmün belgelenmesini sağladı. Zenz ve Gutmann’a Batı hükümetleri tarafından finanse edilen ancak kendilerini bağımsız araştırma ve savunma amaçlı Sivil Toplum Kuruluşları (STK) gibi sunan; Küresel Koruma Sorumluluğu Merkezi ve Uygur İnsan Hakları Projesi gibi; ilki Batı hükümetleri ve ikincisi ABD hükümetinin Ulusal Demokrasi Vakfı tarafından finanse edilmekte olan kuruluşlar katılacaktı.
Haziran 2020’de, ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, Sincan’la ilgili olarak Çin hükümetine, “Alman araştırmacı Adrian Zenz’in şok edici ifşaatlarına” dayalı olarak saldırıda bulundu. ABD hükümeti tarafından finanse edilen istihbarat bağlantılı Jamestown Vakfı’ndan bir araştırmacı olan Zenz, daha sonra ABD hükümeti tarafından Çin’e karşı bilgi savaşında maddi unsur olarak kullanılan bir dizi, bilimsel açıdan şüpheli ve siyasi olmakla suçlanan belge sundu. Bu arada Zenz’in iddiaları hakkında soru soran herkes bir komplo teorisyeni olarak marjinalleştirildi.
Diplomatik ve Ekonomik Savaş
ABD hükümetinin Çin’e karşı yürüttüğü bilgi savaşı, Sincan’da soykırım olduğu “gerçeğini” ortaya çıkardı. Bu bir kez kabul edildikten sonra, diplomatik ve ekonomik savaşın geliştirilmesine yardımcı oldu.
22 Mart 2021’de, ABD yaptırımlarıyla aynı gün, Avrupa Birliği Konseyi, Wang Junzheng ve Chen Mingguo’nun yanı sıra Wang Mingshan ve Zhu Hailun da dahil olduğu dört Çin hükümet yetkilisine tek taraflı olarak varlıklarının dondurulması ve seyahat yasakları koydu. İngiltere ve Kanada da o gün bu girişime katıldı. Bu, Çin’i insan haklarını ihlal eden bir ülke olarak göstermek için koordineli bir diplomatik saldırı gibi görünüyordu. Söz konusu saldırı, Çin’in 850 milyon insanı mutlak yoksulluktan kurtararak büyük bir insan hakları hedefine ulaştığını açıklamasından kısa bir süre sonra geldi. ABD hükümeti ve medya kuruluşları, bu olağanüstü insan hakları başarısını yalancı çıkarmaya çalıştı.
Trump, Ocak 2017’de göreve gelir gelmez Çin ile bir ticaret savaşı başlatmıştı; onun bu politika çerçevesi Biden tarafından da sürdürülüyor. Ticaret savaşı ve Sincan enformasyon savaşını bir araya getirmek için, Aralık 2020’nin ortasında, Adrian Zenz ve Newlines Strateji ve Politika Enstitüsü (eski adıyla Küresel Politika Merkezi) “Sincan’da zorla çalıştırma” üzerine bir istihbarat brifingi yayınladı. Tedarik zincirleri ve Sincan ile ilgili 2019 Wall Street Journal gazetesinde yayınlanan bir makaleye dayanan bu brifingdeki iddialar, Batı’da bir medya galeyanı yarattı, Reuters ajansı tarafından daha da büyütüldü, daha sonra geniş çapta okunan birçok kuruluş tarafından yayıldı; ve ABD hükümetinin Sincan pamuğunu yasaklamasına yol açtı.
Dünyadaki tekstil ve giyimin üçte biri Çin’den geliyor ve ülke, bu ürünlerin yıllık ihracatında 120 milyar dolar ve tüm malların yıllık ihracatında 300 milyar dolarlık bir paya sahip. Çin Ulusal İstatistik Bürosu’na göre, Çin’in toplam pamuk üretiminin yüzde 87’si Sincan’dan geliyor. Yüksek kaliteli Sincan pamuğunun çoğu ve Çin’de üretilen tekstil ürünleri, H&M ve Zara gibi Batılı giyim şirketlerine gidiyor. 2009 yılında, bu şirketlerin çoğu, geçen yıla kadar Sincan’daki gelişmeler (Sincan’daki küçük çiftçilerin kooperatifleri dahil) konusunda iyimser olan Better Cotton Initiative’i (BCI) kurdu. 26 Mart 2021 gibi yakın bir zamanda BCI net bir açıklama yaptı: “Sincan proje sahası 2012’den beri yıllar boyunca ikinci parti güvenilirlik denetimleri ve üçüncü taraf doğrulamaları gerçekleştirdi ve zorla çalıştırmayla ilişkili tek bir vaka bulunmadı.”
Son zamanlardaki bu kendinden emin açıklamasına ve iyimserliğine rağmen, BCI, ABD’nin Çin’e karşı yoğunlaşan hibrit savaşına katıldı ve Sincan pamuk çiftçileri için durum hızla değişti. BCI, Çin’deki çalışmalarıyla ilgili sayfasını kapattı, Çin’i “zorla çalıştırma” ve diğer insan hakları ihlalleri yapmakla suçladı ve Zorla Çalıştırma ve İnsana Yakışır İş Görev Gücü kurdu.
Sincan hükümetinden yetkililer, Sincan’daki pamuk üretimi için tarla işçiliğinin çoğunun makinelerle değiştirildiğini söyleyerek bu iddialara itiraz ettiler (bunların çoğu ABD’li John Deere firmasından ithal edildi). Hua Wang ve Hafeezullah Memon tarafından düzenlenen yakın tarihli bir kitap – Pamuk Bilimi ve İşleme Teknolojisi – 2019’dan önceki bir dizi medya raporunda olduğu gibi bu noktayı doğruluyor. Ancak bu gibi gerçeklerin ezici bilgi savaşında bir şansı yok gibi görünüyor. Sincan – Fransa’nın iki buçuk katı büyüklüğünde- şu anda kendi yapımı olmayan bir soğuk savaşın merkez üssü durumunda.