Gebelik döneminde anne rahminde gelişen bebek tarafından üretilen bir protein olan Alfa-fetoprotein, plasentadan annenin kanına geçme özelliğine sahiptir. Gebeliğin ikinci trimesterinde yapılacak bir test ile kandaki AFP seviyeleri ölçülebilir. Bir annenin kanında çok fazla veya çok az AFP olması doğum kusurunun veya başka bir durumun belirtisi olabilir .
Alfa Feto Protein (AFP) Nedir?
Alfa-fetoprotein diğer adıyla AFP gelişmekte olan bir fetüsün karaciğerinde ve yolk kesesinde üretilen bir proteindir. Bebek gelişimi için elzem olan bu protein yetişkinlerin kanında bulunan albümin ile benzerlik gösterir. Tam olarak ne işe yaradığı ve hangi görevleri üstlendiği ise bilinmemektedir. Bebek tarafından üretilen bu proteinin bir kısmı anneye geçebilir. Kana geçen miktar bebeğin sağlığı ile doğrudan ilişkilidir.
Bu protein kanda sadece hamilelik döneminde çıkmaz. Hamile olmayan bireylerin da kanında bir miktar AFP vardır, ancak oldukça düşük seviyelerdedir. Hamile olmayan yetişkinlerde yüksek AFP seviyeleri genellikle bazı karaciğer hastalıklarına işaret eder. Gebelik sırasında yapılan AFP testine “MSAFP” adı verilir. Açılımı “Maternal Serum Alfa Feto Protein”dir.
Alfa Feto Protein: AFP Testi
AFP rutinde üçlü ve dörtlü tarama testlerinin içerisinde bakılan bir parametredir. Ancak tarama testlerinden bağımsız olarak kendi başına ayrı bir AFP (MSAFP) testi yapılabilir. İşte bu test hakkında en çok sorulan sorular:
Neden Yapılmalıdır?
Bu tip taramalar spina bifida gibi nöral tüp defektlerini ve Down sendromu gibi kromozomal anomalileri önceden saptamak içindir. AFP sonuçları, doktorunuzun bu koşullar için daha fazla teste ihtiyacınız olup olmadığını belirlemesine yardımcı olacaktır. Sonuç pozitif ise bu durum kesin olarak doğmamış bebeğinizin bir takım doğum kusurlarına sahip olacağı anlamına gelmez. AFP testi sadece bir ön testtir.
Test Ne zaman Yapılmalıdır?
Nasıl Yapılır?
Bu test standart bir kan alma prosedürünü içerir. Öncelikle hemşire kolunuzu alkollü bez ile temizler ve ardından yapacağı bir turnike ile damarın yerini belirginleştirir. Uygun damar bulunduktan sonra küçük bir kan örneği almak için bir iğne kullanır ve bu iğne aracılığı ile kanınız tüpe doğru çekilir. Bu esnada çok küçük bir acı hissedebilirsiniz. Kan alındıktan sonra pamuk ile bastırılan iğne giriş yerinde birkaç dakika içerisinde hafif bir morarma veya kanama olabilir. Ancak bu durum geçicidir. Kan örneği daha sonra ilgili laboratuvara gönderilir ve sonuç beklenir.
Sonuç Ne Zaman Çıkar?
Laboratuvara gönderilen kan örneğinin sonuçlarının sisteme yansıması genellikle 1 haftayı bulabilir. Bu süre hastanenin ve laboratuvarın fiziksel şartlarına bağlı olarak artabilir, azalabilir.
AFP Testinin Riski Var Mıdır?
AFP testinin bilinen herhangi bir riski yada yan etkisi bulunmamaktadır.
Kimler Mutlaka Yaptırmalıdır?
Alfa Feto Protein testi tüm anne adaylarının mutlaka yaptırması gereken önemli bir testtir. Ancak aşağıdaki durumlardan bir yada birden fazlasına sahipseniz bu testi mutlaka yaptırmanız gerekmektedir. Bu durumlar:
- 35 yaş ve üzerinde gebe kaldıysanız
- Ailede doğum kusurları ile doğan kişiler varsa,
- Daha önce doğum kusuru olan bir çocuğunuz doğmuşsa,
- Hamilelik döneminde zararlı ilaçlar kullanmışsanız,
- Şeker hastalığı öykünüz varsa testi mutlaka ama mutlaka yaptırmanız gerekmektedir.
Sonuçlar Nasıl Yorumlanır?
Test sonuçları yaşınıza, cinsiyetinize, sağlık geçmişinize, test için kullanılan yönteme ve diğer şeylere bağlı olarak değişebilir. Test sonuçlarınız bir sorununuz olduğu anlamına gelmeyebilir yada gelebilir. Doktorunuz test sonucunuzu sizin için değerlendirecektir.
Yüksek bir AFP ile yapılan pozitif bir test, spina bifida gibi bir doğum kusuru olduğunu göstermektedir . Bu durum genellikle hamileliğinizin bu noktasında görmeyi beklediğiniz “ortalama” AFP seviyesinden 2,5 kat veya daha fazlası olduğunda tahmin edilir.
Düşük AFP ise, Down sendromu, tirizonemi veya Edwards sendromu gibi bir problem, akla getirebilir. Nihayi tespit için doktorunuzun sonuçları değerlendirmesi gerekmektedir.
Testin Normal Değerleri (Refarans Aralığı)
Gebelerde kanda ölçülen AFP 10-150 ng/mL arasında ise genellikle normal kabul edilir.
Test Hatalı Çıkabilir Mi – Sonuçlar Kesin Midir?
Yüksek AFP bazı durumlarda gebelik gününüzün düşündüğünüzden daha ileride olduğunuz anlamına gelebilir, çünkü seviyeniz hamileliğiniz boyunca artacaktır. Gebelik hesaplama işlemini yanlış yapan anne adaylarında bu durum oldukça sık görülür. Ayrıca yüksek Alfa Feto Protein düzeyleri ikiz yada üçüz bebek sahibi olabileceğinizi de gösterebilir. Çünkü çoğul gebeliklerde üretilen AFP miktarı daha yüksektir. Irkınız, kilonuz ve şeker hastalığınız gibi diğer parametrelerde sonucunuzu etkileyebilir.
Eğer test sonuçlarınız da bir anormali görülürse doktorunuz testin tekrarlanmasını isteyebilir, ultrasonda bakabilir yada sizi bir takım yeni testlere tabi tutabilir. Ancak tüm bu değerlendirmelerin ardından kesin kanıya varılabilir.
Otoritelere göre AFP testi yapılan her 1000 gebe kadından 25 ile 50 sinde anormal değerler çıkmaktadır. Anormal değerlere sahip olan her anne adayının bebeğinde doğumsal anormali görüleceğine dair bir kesinlik söz konusu değildir.
Başka hangi testler yapılır?
AFP testleri genellikle üçlü, dörtlü tama testleri olarak adlandırılan bir dizi doğum öncesi testin bir parçasıdır. AFP’ye ek olarak, üçlü bir tarama testi, plasenta tarafından üretilen bir hormon olan hCG ve fetus tarafından yapılan bir östrojen şekli olan estriol testlerini içerir. Bu testler Down sendromu ve diğer bazı genetik hastalıkların teşhisine yardımcı olabilir. Ayrıca amniyosentez de bebekte bir doğum kusuru olup olmayacağını öngören testlernden bir tanesidir.
Bu konuda daha detaylı bilgi almak için lütfen aşağıdaki yorum bölümüne aklınıza takılanları yazınız!
Yorum yaptıktan sonra dilerseniz Hamilelik Belirtileri editörleri tarafından derlenmiş Hamileliğin 121. Günü başlıklı yazımızı da okuyabilirsiniz.