FELLOWS, Sir Charles. A Journal written during an Excursion in Asia Minor, Londra, John Murray, 1839.
Britanya'lı arkeolog Sir Charles Fellows'un (1799-1860) 14 yaşından beri çizdiği desenler daha sonra Lord Byron'ın yaşamını anlatan bir kitabın başlık sayfasında süs olarak kullanılır. Fellows 1820 yılından itibaren Londra'da yaşayıp İngiliz Bilim Derneğinin faal bir üyesiydi. 1832 yılında annesinin ölümünden sonra uzun bir süre İtalya, Yunanistan ve Doğu'da yaşar. Birçok deseni Lord Byron'un ünlü şiiri Childe Harold'da süs olarak kullanılmıştır.
Fellows 1832'de İzmir'e yerleşir, buradan yola çıkıp Anadolu'nun o zamana kadar Batı Avrupalılar tarafından hiç bilinmeyen yörelerine (Lidya, Misya, Bithynia, Frigya, Pisidia, Pamfilya, Likya, Karya) keşif gezileri yapar. Cesaretli bir karakteri olan Fellows yanına büyük sayıda yardımcı alarak özellikle o zamana kadar bilinmeyen Likya bölgesini (üç kez 1838, 1839, 1844) araştırır. Ksanthos, Tlos, Telmissos, Myra, Olympos, Patara v.b. yerleri gezip buralardan Britanya devleti yararına sayısız arkeolojik eser taşır. Sadece bir seferinde, 1842 yılının Haziran ayında, İngiltere'ye heykel ve arkeolojik parçalarla dolu 72 adet sandık taşır.
Fellows araştırmalarının sonuçlarını, bilimsel olarak tümüyle kanıtlanmamış olmakla birlikte, sonraki yıllarda üç ayrı kitapta yayınlar. Bugün British Museum'da sergilenen bulguları "Ksanthos mermerleri" olarak bilinmekte. Devlete hizmetleri ve Ksanthos mermerlerinin edinimi için gösterdiği gayret nedeniyle kendisine şövalye ünvanı verilir. Tüm sefer masraflarını kendisi karşılamış olan Fellows ayrıca yaptığı araştırmalardan yazıtlar ve bitki dünyasından çeşitler de toplamıştı.
Sözkonusu baskının, British Museum müdüriyetinin İngiltere'nin İstanbul'daki sefirinden aracı olup padişahtan arkeolojik nesnelerin ülkeden dışarıya taşınması için iznini sağlamak konusunda olumlu etkisi olmuştu. Kitapta Fellows'un Anadolu'ya ilk gezisi anlatılmakta. Ek kısmında yazıtlar dışında bir de yerli halkın telafuzuna göre ve Kraliyet Coğrafya Kurumu'nun (Royal Geographical Society) belirlediği biçimde kaydedilmiş çok ilginç bir yer adları listesi bulunmakta.
Bütün sayfa kaplayan resimler dışında metin aralarında günlük yaşam konulu desenler (müzik aletleri, çalışma aletleri, dervişler v.s.) yada arkeolojik eserler (kabartma yontu, yazıt) hatta Fellows'un yolculuklarıyla da ilgili şeylerin (vapur, çaydanlık, cibinlik) desenleri yer almakta.
Fellows'un Anadolu'nun iç kısımlarını gezme fikrini kendisinden sonra izleyen öteki gezginler de aynı şekilde yolculuğun son derece zor koşulları, yer adlarının zamanla değişime uğraması nedeniyle kaynaklardaki yer adlarıyla özdeşleştirilmesindeki büyük zorluklar, ve çeşitli etnik grupların ağır tavrı ve ağır yaşam ritmiyle karşılaşırlar.
Yazan: İoli Vingopoulou