Sayı sıfatları isimlerin önüne gelerek onların sayılarını, sıralarını, derecelerini ve parçalarını belirten sıfatlardır. Sayılar isimlerle kullanıldığında sıfat görevini üstlenirler. Sayı sıfatları 5 başlık altında incelenir:
Asıl sayı sıfatları Sıra sayı sıfatları Üleştirme sayı sıfatları Kesir sayı sıfatları Topluluk sayı sıfatları
a) Asıl Sayı Sıfatları:
Önüne geldiklerin isimlerin sayılarını kesin olarak bildiren sıfatlardır. Asıl sayı sıfatını bulmak için isme “Kaç” sorusunu sormak gerekir.
Üç gün içinde yayına başlayacağız.
Altı ay sonra tekrar kontrole gel.
Otelde tek oda kaldı.
Öğrenciler bahçede çift sıra oldular.
Cümlelerde asıl sayılar belgisiz bir anlamla verildiğinde “belgisiz sayı sıfatı” olarak adlandırılırlar.
Üç adam kapıda olay çıkarttı.
Bana beş altı gün mühlet verdiler.
b) Sıra Sayı Sıfatları:
İsimlerin önüne gelerek onların sırasını, derecesini bildiren sıfatlardır. Sıra sayı sıfatları “-ıncı/-inci” eklerini alarak “Kaçıncı” sorusunun cevabı olurlar. Çocuk okulu ikinci sınıfta bırakmış.
On birinci sınıflar çok hassas oluyorlar.
“İlk, son, sonuncu, ortanca” gibi sözcükler sıra sayı sıfatı olarak adlandırılırlar.
Okulların açıldığı ilk hafta ders yapılmadı.
Ortanca çocuklar her işe koştururlar.
SorLşıra her zaman uzunların yeridir.
c) Üleştirme Sayı Sıfatları:
İsimlerin önüne gelerek onların eşit bölümlere ayrıldığını belirten sıfatlardır. Üleştirme sayı sıfatları “-ar /-er” ekiyle yapılır ve “Kaçar1′ sorusuna cevap verir.
rrnor misket dağıtıldı çocuklara.
Karargâhın önünde askerler tarafından çifter sıra yapıldı.
_ar -er ekini alan bu sözcükler fiilerin anlamını tamamlarsa aynı sözcükler
zarf olur.
Askerler kapıya dörder dörder dizildiler.
Fırındaki ekmekler ikişer ikişer dağıtıldı.
d) Kesir Sayı Sıfatları:
İsimlerin önüne gelerek onların kaçar bölüme ayrıldıklarını kesirle ifade eden sıfatlardır. “-da/-de” ekiyle yapılan kesir sayı sıfatları “Kaçta kaç” sorusuna cevap verirler.
Tarladan kalan üçte bir hissemizi notere tasdik ettirdik.
Yarışmacıya vüzde on şans verenler pişman oldular.
Benim döneri cevrek ekmeğe yapsınlar. (1/4 ekmek)
Sınava varım saat geç kalan öğrenci içeri alınmadı. (1/2 saat)
e)Topluluk Sayı Sıfatları:
isimlerin önüne gelen asıl sayı sıfatlarına “-ız/-iz, -lı/-lu” ekleri eklenerek yapılır.
Sekiz yıl bekleyen çiftin sonunda ikiz çocukları oldu.
Onlar bize ikili ovun oynuyorlar.