Kuasar Nedir?
Bilim adamlarının doğada olağandışı bir şey keşfetmesine bayılıyorum. Ne olduğu hakkında hiçbir fikirleri yok ve ardından onlarca yıllık araştırmalar, kanıtlar oluşuyor ve bilim adamları neler olup bittiğini anlamak için büyüyorlar.
En sevdiğim örnek? Kuasarlar.
Gökbilimciler, 1960'larda ilk radyo teleskoplarını gökyüzüne çevirdiklerinde ellerinde bir gizem olduğunu ilk kez anladılar.
Güneş'ten, Samanyolu'ndan ve birkaç yıldızdan yayılan radyo dalgalarını tespit ettiler, ancak açıklayamadıkları tuhaf nesneler de buldular. Bu nesneler küçük ve inanılmaz derecede parlaktı.
Onlara yıldız benzeri nesneler veya 'kuasarlar' adını verdiler ve sonra onlara neyin sebep olabileceği konusunda tartışmaya başladılar. İlkinin, ışık hızının üçte birinden daha fazla bir hızla uzaklaştığı bulundu.
Ama gerçekten öyle miydi?
Bir sanatçının bir AGN'den çıkıntı yapan jetler anlayışı.Belki bir kara delikten yerçekiminin çarpıklığını görüyorduk, ya da bir solucan deliğinin beyaz deliği olabilir. Ve eğer o kadar hızlıysa, o zaman gerçekten çok uzaktı… 4 milyar ışıkyılı uzaktaydı. Ve yüz milyar yıldızla bütün bir galaksi kadar enerji üretiyor.
Bunu ne yapabilir?
İşte Astronomların yaratıcı olduğu yer. Belki kuasarlar gerçekten o kadar parlak değildi ve yanlış olan Evrenin büyüklüğü ve genişlemesi konusundaki anlayışımızdı. Ya da belki de galaksilerindeki tüm yıldızları bir tür enerji kaynağına dönüştüren bir uygarlığın sonuçlarını görüyorduk.
Daha sonra 1980'lerde, gökbilimciler kuasarların kaynağı olarak aktif galaksi teorisi üzerinde anlaşmaya başladılar. Aslında bu, birkaç farklı nesne türü: kuasarlar, blazarlar ve radyo galaksilerinin hepsi aynı şeydi, sadece farklı açılardan görüldü. Ve galaksilerin çekirdeklerinden radyasyon fışkırtmasına neden olan bir mekanizma.
Ama neydi o mekanizma?
Bu sanatçının konsepti, gökbilimcilerin büyük miktarlarda su buharı keşfettiği APM 08279+5255'e benzer şekilde bir kuasar veya beslenen kara deliği tasvir ediyor. Gaz ve toz, muhtemelen yukarıda ve aşağıda yüklü gaz bulutları ile merkezi kara deliğin etrafında bir simit oluşturur. Resim kredisi: NASA/ESAArtık tüm galaksilerin merkezlerinde süper kütleli kara delikler olduğunu biliyoruz; Güneş'in kütlesinin milyarlarca katı. Malzeme çok yaklaştığında, kara deliğin etrafında bir toplanma diski oluşturur. Milyonlarca dereceye kadar ısınır ve muazzam miktarda radyasyon yayar.
Kara deliğin etrafındaki manyetik ortam, milyonlarca ışıkyılı boyunca uzaya akan ikiz malzeme jetleri oluşturur. Bu bir AGN, aktif bir galaktik çekirdek.
Jetler görüşümüze dik olduğunda, bir radyo galaksisi görürüz. Bir açıdalarsa, bir kuasar görürüz. Ve jetin namlusuna baktığımızda, bu bir blazar. Üç farklı açıdan bakıldığında aynı nesne.
Süper kütleli kara delikler her zaman beslenmez. Bir kara deliğin yiyeceği biterse, jetlerin gücü biter ve kapanır. Başka bir şey çok yaklaşana ve tüm sistem yeniden başlayana kadar.
Samanyolu'nun merkezinde süper kütleli bir kara delik var ve hepsi yiyeceksiz. Aktif bir galaktik çekirdeğe sahip değildir ve bu nedenle uzak bir galaksiye bir kuasar olarak görünmüyoruz.
Geçmişte sahip olabiliriz ve gelecekte tekrar olabilir. 10 milyar yıl kadar sonra, Samanyolu Andromeda ile çarpıştığında, süper kütleli kara deliğimiz kükreyerek tüm bu yeni materyali tüketerek bir kuasar olarak hayata geçebilir.
Kuasarlar hakkında daha fazla bilgi istiyorsanız, göz atın NASA'nın Kuasarlar Üzerine Tartışması , ve işte bir bağlantı NASA, Kuasarlar hakkında bir Astrofizikçi Sayfasına Sorun .
Ayrıca Quasars Listen ile ilgili Astronomy Cast'ın tüm bir bölümünü de kaydettik. Bölüm 98: Kuasarlar .
Podcast (ses): İndirmek (Süre: 3:40 — 3.4MB)
Abone ol: Apple Podcast'leri | RSS
Podcast (video): İndirmek (88.1MB)
Abone ol: Apple Podcast'leri | RSS