Hayat yoğunlaşıyor. Mihaly Csikszentmihalyi'nin Flow kitabı kitaplığınızda tozlanmaya mı başladı? Bunun yerine, temel içgörüleri şimdi öğrenin.
SORUMLULUK REDDİ: Bu bir gayri resmi özet ve anali̇z.
Mihaly Csikszentmihalyi'nin Bakış Açısı
Mihaly Csikszentmihalyi Claremont Graduate Üniversitesi'nde Psikoloji ve Yönetim Profesörüdür. Aynı zamanda Yaşam Kalitesi Araştırma Merkezi'nin (QLRC) kurucusu ve eş direktörüdür. Csikszentmihalyi, Psikoloji alanındaki doktorasını Chicago Üniversitesi'nden almıştır. Doktorasını aldıktan sonra Chicago Üniversitesi'nde Psikoloji Bölümü Başkanı olarak görev yapmıştır. Daha sonra Lake Forest College'da Sosyoloji ve Antropoloji Bölüm Başkanı olarak çalıştı. Csikszentmihalyi 2004 yılında "Akış, Mutluluğun Sırrı" başlıklı bir TED konuşması yaptı. Bu konuşma şu anda 3,5 milyondan fazla izlendi.
Akış Durumuna Girmek için Gerekli Koşullar
Akış durumuna girmenin en önemli unsuru, hedeflerinizde netliğe sahip olmaktır. Bu, yaptığınız şey için her zaman bir amacınızın olmasını gerektirir. Dolayısıyla, bir akış durumuna girmek için, kapsayıcı hedefler yerine adım adım hedefler düşünmelisiniz. Mihaly satranç örneğini kullanır. Genel hedef şah-mat olsa da, belirli bir alanı nasıl temizleyeceğinize veya rakibinizin taşlarını nasıl alacağınıza odaklanmalısınız.
Bazı aktiviteler akışa daha yatkındır. Oyunlardan keyif alırız çünkü doğal olarak mikro hedeflerde kendimizi kaybetmemizi sağlarlar. Ancak günlük hayatımızda işler daha da karışır. Hayatın küçük ayrıntılarıyla uğraşırken günlük hedeflerimizi takip etmek bizim için zordur. Bunu aşmanın en iyi yolu, yaptığınız her faaliyet için kendinize hedefler vermektir. Bu, aktiviteyi hayatınızın geri kalanına entegre eder ve yol boyunca ona anlam kazandırır.
Geri Bildirimin Önemi
Geri bildirim, sonuçlar aracılığıyla bizi meşgul ettiği için akışın çok önemli bir unsurudur. Bu, faaliyetlerimize devam ederken öğrenmemizi ve gelişmemizi sağlar. Bazı görevler eğlenceli değildir çünkü geri bildirimleri hemen belli olmaz, dolayısıyla bize büyüme ya da öğrenme hissi vermezler. Mihaly bulaşık yıkamak ya da köpek gezdirmek örneklerini veriyor.
Bu aktiviteleri eğlenceli ve ilgi çekici hale getirmenin bir yolu da onları oyuna dönüştürmektir. Örneğin, yeni teknikler deneyerek giysilerinizi daha hızlı katlamaya çalışabilirsiniz. Artık bunları eskisi kadar ilgi çekici bulmayacaksınız.
Akışın Hayatınıza Yardımcı Olmasının Dört Yolu
Akışı yaşamınıza entegre etmenin dönüşümsel süreci size dört şekilde yardımcı olacaktır:
- Akış size içsel benliğinizi nasıl kontrol edeceğinizi öğretir. Dikkat, ruh hali ve irade üzerinde kontrol.
- Zorlu dönemlerde bile günlük durumlarda bir akış durumuna girebileceksiniz.
- Giderek daha karmaşık bir benlik geliştireceksiniz. Üstesinden geldiğiniz her küçük zorluktan sonra, daha karmaşık bir zorluğa geçmek isteyeceksiniz. Bu gelişim size daha fazla öğrenme fırsatı verir.
- Akış hayatınızı yeniden yapılandıracaktır. Günleriniz sadece kendini tekrar eden iş, eğlence ve diğer görevlerden oluşmayacak.
Akışın Başlıca Bileşenleri
Besteciler, dağcılar, ressamlar, cerrahlar, programcılar ve akışı deneyimleyen diğer kişiler tarafından tanımlandığı üzere, akışın sekiz ana bileşeni vardır.
Her Eylemin Bir Hedefi veya Amacı Olmalıdır
Bir müzisyen şarkı söylerken hangi notaları çalması gerektiğini tam olarak bilir. Bir ressam bir sonraki fırçasının resmin neresine değmesi gerektiğini bilir. Bir yazar, bir sonraki kelimelerinin okuyucularına ne iletmesi gerektiğini bilir.
Benzer şekilde, günlük faaliyetlerimizin de kendi acil hedefleri olmalıdır. Aksi takdirde bize anlamsız görünürler. Bu hedefler yaşamdaki ilerlememizi izlememize yardımcı olur ve eylemlerimiz için geri bildirim olarak somut bir şey sunar.
Geri Bildirim Arayarak İlerlemenizi Ölçün
Geri bildirim, eylemlerimizin etkisini ölçmemize yardımcı olur. Atışı kaçıran bir bilardo oyuncusu, pozisyonunu veya ıstakayı tutuş şeklini değiştirmesi gerektiğini bilir. Bir faaliyetin geri bildirim izini takip etmek kişiyi bir akış durumuna sokar. Her gözlem ve tepki insanlara neyin işe yarayıp neyin yaramadığını öğretir.
Geri bildirim olmadan konsantrasyon sorunludur çünkü yaptığınız şeyin değerli veya anlamlı olup olmadığını bilemezsiniz. Dolayısıyla, dikkatiniz ve geri bildirim arzunuz yakınınızdaki başka şeyler tarafından ele geçirilir. Bu süreç can sıkıntısına veya zihinsel dikkat dağınıklığına yol açar.
Faaliyetin Zorlukları Kişinin Becerisini Aşmamalı
Bir satranç oyunu ancak her iki oyuncu da benzer beceri seviyesindeyse eğlencelidir. Rakip çok daha iyiyse, oyun sinir bozucu olur. Rakip çok zayıfsa, oyun yorucu hale gelir. Aynı ilke iş ve diğer faaliyetler için de geçerlidir. Alternatif olarak, eğer zorluk sizin becerilerinizle eşleşiyorsa, sonunda ilginç ve eğlenceli hale gelir.
Yaptığınız İşe Odaklanma ve Konsantrasyon Hissi
Günlük hayatımız boyunca dikkatimizi birden fazla yöne dağıtma eğilimindeyiz. Ancak akışı deneyimlemek için odağınızı ve konsantrasyonunuzu tek bir faaliyete yönlendirmeniz gerekir. Bu tek görev iyi hissettirir ve zihnimizi başka konularla boğmadığı için ödüllendirici bir deneyimdir.
Akış Sizi Günlük Sorunlarınızdan ve Stresten Koparır
Bir akış deneyimi sırasında, geçici olarak sorunların ve zorlukların izini kaybederiz. Sonuçta, bir video oyunu oynarken veya bir resim çizerken sıradan meseleler hakkında endişelenemezsiniz. Eğer sıkıntılarınıza kayarsanız, dikkatinizi dağıtır ve faaliyetinizde hatalar yaparsınız. Bir bakıma akış deneyimi gerçeklikten bir kaçış ve önemli bir rahatlama kaynağıdır.
Akış Size Kontrol Hissi Verir
Akış size faaliyetleriniz üzerinde tüm yaşamınıza yayılabilecek bir kontrol hissi verir. Daha da önemlisi, bu tam bir kontrol hissi değildir, çünkü bu, becerilerinizin görev ve faaliyetlerinizin zorluklarını çok aştığı anlamına gelir. Bunun yerine, akış sırasında, yeteneklerinizin sınırında bir kontrol duygusu hissedersiniz.
Akış İç Sesinizi veya Öz Bilincinizi Susturur.
Akışa girdiğinizde, diğer insanların sizin hakkınızda ne düşündüğünü unutursunuz. Artık ne yaptığınızın ya da başkalarına ne kadar saçma göründüğünün bilincinde değilsinizdir. Bunun en büyük faydası, göreve konsantre olmak için zihinsel kaynakları serbest bırakmaktır. Takım faaliyetleri sizi bu duruma getirme eğilimindedir. Akış durumunun doruğunda, artık kendinizi bir birey gibi değil, tüm ekibin ayrılmaz bir bileşeni gibi hissedersiniz.
Zaman Algısı Bozuluyor
Akış zaman algınızı değiştirir çünkü deneyiminize uyum sağlar. Çoğu zaman, etkinlik gerçekte olduğundan çok daha az zaman almış gibi görünecektir.
Zevk ve Keyif Arasındaki Fark Nedir?
Akış aktiviteleri sizi bir keyif durumuna getirir, ancak illa ki bir zevk durumuna değil. Zevk biyolojik bir tepkidir ve vücudumuzun bize yaptığımız şeyin hayatta kalmamız için değerli olup olmadığını söyleme yolu olarak işlev görür. Yemek ve seks en temel zevklerdir.
Zevk kişisel gelişime yol açmaz. Zevk aldatıcı olabilir çünkü bizi bağımlılığa ya da hayatımızı yemek veya seks gibi temel içgüdülere odaklamaya yönlendirebilir. Akış keyfi ise bizi yeni büyüme deneyimleri aramaya ittiği için farklıdır.
Ancak, mutlu bir yaşam sadece çok sayıda izole akış deneyimi yaşamakla elde edilemez. Mutluluğa giden yol, karşılaştığınız her durumdan keyif almayı öğrenmeyi gerektirir. Bunu yapmak için bilincinizin ve kişiliğinizin efendisi olmanız gerekir.
Karmaşık ve Ototelik Bir Kişiliğin Beş Karakteristiği ve Özelliği
Akış yaratan faaliyetler ototelik olarak adlandırılır. Bu kelime Yunanca öz anlamına gelen "auto" ve amaç anlamına gelen "telos" terimlerinden gelmektedir.
Ototelik bir faaliyet, dışarıdan bir ödül beklemeden kendi iyiliği için yaptığınız bir faaliyettir. Ancak bazı insanlar her faaliyeti bir akışa dönüştürebilir. Bu insanlar ototelik kişilik olarak adlandırılan şeye sahiptir. Ototelik kişilik, kişinin doğuştan sahip olduğu bir şey değildir, ancak beslenir.
Amacın, Hedeflerin ve Geri Bildirimin Netliği
Büyük ölçekte bu, hayattaki hırslarınızı ve arzularınızı belirlediğiniz anlamına gelir. Ancak daha küçük ölçekte, gerçekleştirdiğiniz her faaliyet için hedefleriniz ve amaçlarınız olduğu anlamına gelir.
Diğer boyut ise geri bildirimin netliğidir. Bu, inançlarınızı korumak için yanılgılara düşmeden dünyayı objektif bir şekilde görmenizi sağlar. Geribildirimin netliği sizi tavsiye ve eleştiriye açar, bu da kendinizi geliştirmenize olanak tanır.
Merkezleme Yeteneği
Bu, tek bir hedefe odaklanıp kenetlenme ve her şeyinizi verme becerisidir. Zihninizi boşaltmak ve enerjinizi, konsantrasyonunuzu ve dikkatinizi tek bir noktaya odaklamak anlamına gelir.
Her Zaman Bir Seçeneğe Sahip Olmak
Bu, yaptığınız şeyde her zaman bir seçeneğiniz olduğu bilincidir. Karmaşık ve zorlu seçimler size dayatılmaz. Ototelik kişiliğe sahip insanlar zor durumlarda kendilerini kapana kısılmış hissetmezler. Seçimlerinin bu durumlara yol açtığını bilirler, bu nedenle sonuçlarını veya faydalarını kabul ederler.
Seçilen Bir Faaliyete Bağlılık
Karmaşık kişilikli insanlar yaptıkları her şeyi önemser ve kendilerini adarlar. Kendilerini aktif olarak faaliyete dahil ederler. Bu faaliyetlere katılırlar çünkü gerçekten isterler.
Meydan Okuma Arayışı
Karmaşık kişiliklere sahip insanlar, yeni zorluklar üstlenerek ve yol boyunca öğrenerek kişiliklerini ve becerilerini genişletmeye her zaman hazırdır. Yeni kavramları keşfeder ve sık sık yeni şeyler denerler.
Psişik Entropi Can Sıkıntısı, Kaygı ve Strese Nasıl Yol Açar?
Bilinç, Olayları Nasıl Deneyimlediğinizdir
Araba kullanmak ya da ayakkabı bağcıklarınızı bağlamak gibi faaliyetler ancak dikkatinizi bunlara vererek mümkündür. Ancak dikkatimizin sınırları vardır, bu da aynı anda çok fazla faaliyete konsantre olmayı zorlaştırır. Zihniniz çok fazla sorunla boğulduğunda, bir kargaşa durumuna girer. Bu durumda, düşünceleriniz dönüp durur ve sahip olduğunuz en önemli hedeflere odaklanmanızı engeller.
Bu olguya psişik entropi denir. Bu, zihinlerimizin bir yöne, bedenlerimizin ise başka bir yöne gitmek istediği bir süreçtir. Daha sonra, hedeflerinizin çoğunu yerine getiremediğiniz için kırık bir bilinç geliştirebilirsiniz.
Zihninizi diğer düşünce ve endişelerden arındırarak, kendinize tek bir faaliyete konsantre olma imkanı verirsiniz. Daha sonra, bu faaliyetle tamamen meşgul olabilir ve daha verimli ve keyifli olan huzurlu ve dingin bir akış durumuna girebilirsiniz.
Can Sıkıntısı ve Anksiyeteyi Anlamak
Psişik entropi ile en sık ilişkilendirilen iki zihinsel durum can sıkıntısı ve kaygıdır. Bu durumlarla meşgulken çalışmak bir angarya ve çetin bir mücadele gibi gelir.
Can sıkıntısının iki temel nedeni vardır. Bunlardan ilki yeterince zorlayıcı olmayan bir görevdir. Burada, becerileriniz ve yetenekleriniz görevin zorluğunun çok ötesindedir, bu nedenle öğrenmiyormuşsunuz gibi hissedersiniz. İkinci neden ise yetersiz geribildirimdir. Yetersiz Geri Bildirim, yaptığınız şeyin önemli olmadığı ve etrafınızdaki dünya üzerinde hiçbir etkisi olmadığı hissini verir.
Anksiyete, beceri düzeyinizi aşan çok fazla görev veya iş karşısında bunaldığınızda ortaya çıkan entropik bir psikolojik durumdur. Bu noktada, bilincinizin kontrolü sizde değildir ve kararların sizin için alındığını hissedersiniz. Gerekli hedeflere odaklanamazsınız.
Bir Şeyleri Kendi İyilikleri İçin Yaparak Sıkıntı ve Kaygıdan Kaçının
Keyif almak için etrafınızda olup bitenlerle bağlantıda olmanız gerekir. Yapacak yeni şeyler bulmalı ve kişisel gelişime yol açabilecek her fırsatta harekete geçmelisiniz. Tutkularınızı ve hobilerinizi geliştirmeye çalışın. Örneğin, bitkileri seviyorsanız, bahçecilikle uğraşmaya çalışın. Alternatif olarak, parayı seviyorsanız, kendi işinizi nasıl kuracağınızı öğrenin.
Buna rağmen, dış ödülleri düşünmemelisiniz. Zengin olmak istediğiniz için bir şirket kurmayın. Bu faaliyetleri yapmaktan keyif aldığınız için yapın. Örneğin, müzik çalmaktan hoşlandığınız için bir müzik aleti çalışın.
Dış motivasyonlar, günlük işlerin değerini bilmeyeceğiniz anlamına gelecektir. Sonunda bu durum can sıkıntısına, kaygıya veya başka herhangi bir olumsuz duygusal duruma yol açacaktır.
Akış ve Stres ile İlişkisi
Özünde stres, zor anlarda sizi hayatta tutmak için tasarlanmış bir hayatta kalma mekanizmasıdır. Başlıca stres kaynakları yaygındır. Bu stresli deneyimler yüksek psişik entropiye de yol açabilir. Stres tek bir hedefe odaklanmanızı engeller. Bu da hayatınızı bir akış deneyiminin içine çekmenizi ve onu uyumlu bir deneyim olarak yaşamanızı engeller.
Ancak stres her zaman otomatik değildir. Dış tehditlere karşı bir tepkidir. Bu dış stres kaynaklarını ve bizi nasıl etkilediklerini kontrol etmenin yolları vardır.
Bilinçsiz Özgüven
Akışın sizi dünyadan, endişelerden ve sıkıntılardan koparma yeteneği, onu stres yönetiminde güçlü bir araç haline getirir. Ancak bazı stresli deneyimler göz ardı edilemeyecek ya da arka plana atılamayacak kadar güçlüdür. Stresli bir deneyimin akışımızı bozmasını önlemenin bir yöntemi, ondan uzaklaşmak ve objektif düşünmektir. Bunu yaparak sorunun duygusal ağırlığını azaltırsınız.
Stresten uzaklaşmanın en iyi yolu kendinize ve becerilerinize güvenmektir. Örnek olarak: Yoğun trafiğin olduğu bir yolda araba kullandığınızı düşünün. Yetenekli bir sürücü gerekli virajlar, dönüşler ve sollamalar karşısında fazla endişelenmeyecektir. Buna karşılık, acemi bir sürücü sürekli stres yaşayacaktır. İronik bir şekilde bu durum, zihinsel kapasitelerinin bir kısmını endişelenmeye yönlendirdikleri için hata yapma olasılıklarını artırabilir. Kaza yapmasa bile acemi sürücü bu deneyimden sarsılmış ve bitkin bir şekilde çıkacaktır.
Dikkatinizi Dış Çevreye Odaklayın
Kendinizden emin ve becerilerinize güveniyor olsanız bile, kendinizi güveninizi sarsan durumların içinde bulabilirsiniz.
Burada yanıt verebileceğiniz iki yol vardır:
- Kendiniz için üzülür ve olanlardan utanırsınız. Stresi içselleştirir ve zihninizde ve bilincinizde kaosa neden olmasına izin verirsiniz.
- Durumu dikkatlice analiz eder ve olabildiğince objektif bir şekilde bakarsınız. Şimdiye kadar, sizi gelecekteki benzer durumlara daha iyi hazırlayabilecek bir sürece iyice dahil oldunuz.
Hayatınızdaki Stresörlere Yeni Çözümler Keşfedin
Becerilerinize güvenmek sizi ancak bir yere kadar götürebilir. Bir sonraki adım, sorunlarınızın tekrar ortaya çıkmasını önlemek için gerçek çözümler bulmaktır. Bu bir öğrenme deneyimidir ve aynı zamanda sizi umutla besler. Bunun belirli bir sorunla son kez uğraşmak zorunda kalışınız olabileceğini biliyorsunuz.
Ototelik Kişiliğin Dört Alışkanlığı
Ototelik bir kişilik en imkansız ve travmatik durumu bile yönetilebilir bir şeye dönüştürebilir. Ayrıca, ototelik bir kişilik günlük hayatın eziyetinden ve küçük ayrıntılarından keyif almanıza yardımcı olur.
Aşağıda, ototelik insanların stresli durumları atlatmalarına yardımcı olan ve mutlu ve anlamlı bir yaşam sürmelerini sağlayan dört önemli alışkanlık yer almaktadır.
Hedef Belirleme Yeteneği
Mihaly örnek olarak ABD'deki büyük bir finans şirketinin CEO'sunu anlattı. Bu yöneticinin gerçekleştirdiği her faaliyet için aklında bir amaç vardı. Bu, insanlarla dolu yeni bir odaya girmek veya kitap okumak gibi küçük etkinlikler için bile geçerliydi. CEO'nun bunun için öne sürdüğü nedenler manipülatif değildi. İnsanları tanımak, onlar hakkında bir şeyler öğrenmek ve hayatın başkalarında nasıl tezahür ettiğini görmek istiyordu.
Nasıl Dikkat Edileceğini Bilmek
Ototelik kişiliğe sahip kişiler dikkatlerini ve neye odaklandıklarını kontrol edebilirler. Bir şeye konsantre olduklarında bunu istedikleri için yaparlar, durumun aciliyeti onları buna zorladığı için değil.
Faaliyetin İçine Dalabilme Yeteneği
Ototelik kişiliğin üçüncü alışkanlığı, kendinize bir hedef belirledikten ve dikkatinizi yoğunlaştırdıktan sonra devreye girer. Bu alışkanlık, faaliyeti kendi iyiliği için takdir etmek üzere kendinizi faaliyete kaptırmanıza yardımcı olur. Dalmak, görevin doğasında bulunan ince sinyalleri ve geri bildirimleri almanızı sağlar. Daha sonra, faaliyetin daha karmaşık yönlerini öğrenebilirsiniz. Bu sizi çevrenizde olup bitenlerin bir katılımcısı haline getirir, böylece asla dışlanmış veya dışlanmış hissetmezsiniz.
Etkinliklerden Keyif Alma ve Enerji Hissi
Bu üç adımı bir araya getirdiğinizde, yaptığınız faaliyetten gerçekten keyif aldığınızı göreceksiniz. Bu da size enerji ve canlılık verir. Örneğin sosyal ortamlarda bu akış karizmaya dönüşebilir. Bir bilim insanı için, çığır açan bir fikre yol açan cesur bir yaratıcılık durumu olabilir. Bir marangoz için, ilgi çekici bir heykel yaratmasını sağlayan yeni bir bakış açısı olabilir.
Akış Nihai Özet ve Gözden Geçirme
Akış bir faaliyeti gerçekleştirirken kendinizi tamamen kaptırma halidir. Akış, kendi eylemleriniz ve bunların anında geri bildirimleri etrafında yoğun konsantrasyondan gelir. Çizgilerinin ne kadar düzgün olduğunu veya renklerinin doğruluğunu dikkatle gözlemleyen bir ressamı düşünün. Bir yandan kendi hamlesini planlarken bir yandan da rakibinin hamlesini sabırsızlıkla bekleyen bir satranç oyuncusunu düşünün. Çoğumuz bu akış halini yalnızca belirli faaliyetlerle ilişkilendiririz. Ancak Mihaly, hayatımızın tüm yönlerini birleşik bir akış deneyimine dönüştürmenin mümkün olduğunu açıklıyor. Bunu yaparak üretkenliğinizi önemli ölçüde artırabilir ve daha mutlu bir yaşam yaratabilirsiniz.
Eleştiri
Csikszentmihalyi, akış deneyiminin psikologlar tarafından kapsamlı bir şekilde incelenmiş olan olumsuz yönlerini ihmal etmektedir. Ayrıca, tam bir bilinç teorisi sunmamakta ya da araştırmasının farklı yorumları olduğunu belirtmektedir.
Flow PDF, Ücretsiz Sesli Kitap, İnfografik ve Animasyonlu Kitap Özeti
Bu özet hakkında geri bildiriminiz varsa veya öğrendiklerinizi paylaşmak istiyorsanız, aşağıya yorum yapın.
StoryShots'ta yeni misiniz? Bu özetin ve diğer yüzlerce çok satan kurgusal olmayan kitabın sesli ve animasyonlu versiyonlarını ücretsiz üst düzey uygulama. Apple, The Guardian, The UN ve Google tarafından dünyanın en iyi okuma ve öğrenme uygulamalarından biri olarak gösterildi.
İlgili Kitap Özetleri
Ateş Çalmak Jamie Wheal ve Steven Kotler tarafından
Derin Çalışma tarafından Cal Newport
Ikigai Albert Liebermann ve Hector Garcia tarafından
Sürücü Daniel H. Pink tarafından
5 Saniye Kuralı tarafından Mel Robbins
Hızlı ve Yavaş Düşünme Daniel Kahneman tarafından
Sanat Savaşı tarafından Steven Pressfield
Şimdi Burada Ol tarafından Ram Dass
Neden Uyuruz tarafından Matthew Walker
Öğrenme Sanatı tarafından Joshua Waitzkin
Ustalık Robert Greene tarafından
Dijital Minimalizm tarafından Cal Newport
Yaratıcılık A.Ş. Edwin Catmull tarafından
Dinginlik Anahtardır tarafından Ryan Holiday
Tao Te Ching tarafından Laozi
Ultralearning tarafından Scott H. Young