Hipertansiyon esas olarak yüksek kan basıncı demektir. Kan basıncı, kanı kalpten dokulara taşıyan damarlarda oluşan basınçtır. Yaş, cinsiyet,ırk, fiziksel durum (istirahat, efor gibi) kan basıncını etkiler. Yüksek kan basıncı yaklaşık olarak Türkiye’de 10 milyondan fazla kişide bulunduğu tahmin edilirken doktora başvurmanın da en sık nedenlerinden biridir.
Hipertansif hastaların 1/3’den azında, kan basıncı iyi kontrol edilmektedir. Hipertansiyonun erken klinik tanısı şu nedenlerden dolayı önemlidir:
1. Kan basıncı düzeyleri normal sınırlar içinde olsa bile kardiyovasküler hastalık ve felç riski ile sürekli olarak ilişkilidir.
2. Hedef organ hasarı düşünülenden daha erken evrede oluşur.
3. Yüksek kan basıncı kolesterol yüksekliği, obezite ve diyabet gibi diğer risk faktörleri olmaksızın görülebilir.
Hipertansiyon genellikle uzun yıllar sessiz kaldığı için, klinik tanısı tansiyon aleti kullanılarak yapılan doğru kan basıncı ölçümüne dayanır. Ancak bu ölçümde şu dört soruyu yanıtlarken; hastalığı dikkatli sorgulama, fiziki muayene ve laboratuar değerlendirmeleri de içine dâhil edilmelidir.
1. Kan basıncı yüksekliği kronik mi?
2. Hedef organ hasarı var mı, hangi derecede?
3. Tedavi seçimini etkileyen diğer kardiyovasküler risk faktörleri var mı?
4. Hipertansiyonun tanımlanabilen ikincil nedenleri var mı?
Kan basıncındaki değişiklik bilindiği için hipertansiyon tanısı iki ayrı zamanda ve 2 dakika ara ile yapılan kan basıncı ölçümlerinin ortalamasına dayanmalıdır. Hipertansiyon yıllarca aşikâr bulgu vermeden, tanı konmadan sürebilir ve maalesef bulgular genellikle hedef- organ hasarının başlamasına denk gelir.
Hipertansiyon tanısı için kan basıncı ölçümü tekniğinin uygun olması temel unsurdur. Hasta sandalyede ayakları yerde olacak şekilde oturmalı ve kol, kalp düzeyinde desteklenmelidir. Yalancı yüksek ölçümleri önlemek için en son tüketilen kahve veya sigaradan 30 dakika sonra ve sessiz bir şekilde en 5 dakika oturduktan sonra yapılmalıdır. Yüksek bir değer kaydedildiği zaman, temel problem yüksek kan basıncının sürekli olup olmadığının saptanmasıdır. Kan basıncının tek bir kez yüksek olarak ölçülmesi, kronik hipertansiyon tanısı için yeterli değildir.