query: Msitu mkubwa nchini Kenya ni gani?

title: Msitu wa Mau

text: Msitu wa Mau ni misitu tata katika Bonde la Ufanchini Kenya. Ni msitu asili wa milimani ulio mkubwa zaidi katika Afrika Mashariki. Msitu tata wa Mau una eneo wa hektari 273300 [0]

title: Katerina wa Siena

text: Kwa sababu gani? Bila ya shaka kwa upendo.

title: Msitu wa Mau

text: Jamii:Misitu ya Kenya

title: Kaunti ya Kwale

text: Kaunti ya Kwale ni Kaunti nchini Kenya iliyoko kwenye eneo la Mkoa wa Pwani la awali. Mki mkuu uko Kwale lakini mji wake mkubwa ni Ukunda.

title: Waogiek

text: Waogiek (kwa jina lingine Waokiek au Waakiek, ingawa jina Akiek hutambulisha kabila lingine), ni kabila la watu linalopatikana kaskazini magharibi mwa Tanzania, kusini mwa Kenya (kwenye Msitu wa Mau), na magharibi mwa Kenya (kwenye msitu wa Mlima Elgon).

title: Msitu wa Amazon

text: Coordinates: Msitu wa Amazon ni msitu mkubwa uliopo katika bonde la tropiki la Mto Amazon.

title: Milima Aberdare

text: Aberdares iko katika sehemu ya vyanzo vya maji kwa mabwawa ya Sasumua na Ndakaini, ambazo hutoa zaidi ya maji kwa wakazi wa mji mkuu wa Kenya, Nairobi. Maeneo ya Msitu wa Mlima ni vyanzo vya Mto Tana, mto mkubwa zaidi nchini Kenya, ambayo husambaza maji kwa “Seven Fork hydropower plants” zinaotengeneza zaidi ya asilimia 55 ya jumla ya umeme nchini Kenya.

title: Kenya Data Networks

text: Mnamo 2006, KDN ilijulikana kama mwasilishi wa data mkubwa zaidi nchini Kenya na inajiendesha katika kiwango cha Telkom Kenya amboyo inaendeshwa na serikali. KDN ilianza biashara wakati ilipewa leseni ya kuwa mwendeshaji wa mtandao wa data kwa umma na tuume ya Mawasiliano ya Kenya mwaka wa 2003. Makao makuu ya kampuni ziko Mombasa Road, jijini Nairobi.

title: Msitu wa Kakamega

text: Jamii:Misitu ya Kenya Jamii:Hifadhi za Taifa za Kenya Jamii:Mkoa wa Magharibi, Kenya Jamii:Maeneo ya hifadhi yaliyoundwa mwaka 1985

title: Kenya Commercial Bank (Uganda)

text: Kenya Commercial Bank (Uganda) ni mwanachama wa makampuni ya KCB Group. Makampuni haya ni:KCB Group ndio kundi kubwa zaidi ya huduma za kifedha katika Afrika Mashariki, pamoja na wigo wa mali zaidi ya juu US $ 2.5. Kotoka Julai 2009, KCB Group ina mtandao wa mkubwa zaidi wa matawi ya benki likijumuisha zaidi ya matawi 180 nchini Kenya, Rwanda, Sudan Kusini, Tanzania na Uganda.

title: Benki ya Kenya Commercial Bank

text: Benki ya KCB ina zaidi ya matawi 150 kote nchini kenya, yanayoifanya iwe benki yenye mtandao mkubwa zaidi katika kanda hiyo. Ndiyo benki inayomiliki mitambo ya ATM yenye rajamu yake mingi zaidi nchini kenya. Tangu mwaka 2004 matawi yote nchini Kenya yamewekwa rajamu upya kama sehemu zoezi kubwa la kuipatia benki hiyo rajamu upya. Benki ya KCB imeshirikiana na Pesa Point ili kuongeza idadi ya vituo vya mitambo ya ATM ambayo wateja wanaweza kujichukulia pesa zao.

title: Msitu wa Kakamega

text: Msitu wa Kakamega oko katika Mkoa wa Magharibi, Kenya, kaskazini-magharibi mwa mji mkuu wa Nairobi, na karibu na mpaka na Uganda. Inasemekana kuwa mojawapo wa mabakio ya mwisho ya Kenya ya msitu wa mvua wa kale wa Guineo-Congolian uliozingira wakati mmoja bara la Africa

title: Chuo Kikuu cha Kabarak

text: Chuo Kikuu cha Kabarak ni taasisi ya Kikristo ipo kilomita ishirini kutoka Nakuru, Kenya (mji mkubwa wa nne nchini Kenya) katika barabara ya Nakuru-Eldama Ravine.

title: Nakuru

text: Nakuru ni watu kutoka kwa wakazi wote wa Kenya na kutoka mikoa mingi ya dunia. Mji ina sizable idadi ya Wakenya wa asili ya India na wachache wa familia settler asili uliendelea pia katika eneo hilo. Ingawa idadi ya mji ni unategemea Afrika, mji ina Cosmopolitan kujisikia. Watu kutoka mikoa mbalimbali ya nchi na aliongeza ladha ya kipekee ya mji. Watu na siasa zao kufanya livskraftig mji wa Nakuru. Kama Kenya Population per 1999 Census[3] Nakuru alikuwa mkubwa wa tatu wakazi wa mijini nchini Kenya.

title: Hakuna matata

text: Jambo, Jambo Bwana, habari gani? Mzuri sana!

title: Musalia Mudavadi

text: Katika uchaguzi wa urais nchini Kenya mwaka 2002, Mudavadi alikuwa ni mgombea mwenza wa Uhuru Kenyatta. Pamoja na kuungwa mkono na rais aliyekuwa akimaliza muda wake, Moi, na mtandao mkubwa wa KANU, Kenyatta na Mudavadi walishindwa uchaguzi, Kenyatta hakuchaguliwa kuwa rais na Mudavadi alipoteza kiti cha ubunge wa Sabatia.

title: Nameless

text: Yeye alikuwa miongoni mwa orodha ya watu mia moja (100) wenya ushawishi mkubwa sana nchini Kenya kama iliyotolewa na gazeti la The Standard Agosti 2007 [1][2]

title: Kaunti ya Tharaka-Nithi

text: Kaunti ya Tharaka Nithi imepakana na kaunti za Meru, Embu, Kirinyaga, Nyeri na Kitui. Ina sehemu ya Msitu wa Mlima Kenya katika upande wa magharibi. Mto Tana hupitia katika kaunti hii. Mito inayotiririsha maji ndani ya Mto Tana na hupitia Tharaka Nithi kutoka Mlima Kenya ni: Mto Mutonga, Mto Thingithu, Mto Kathita, Mto Thanantu, Mto Thangatha, Mto Kithinu and Mto Ura.

title: Elgon (mlima)

text: Elgon ni mlima mkubwa wa pili nchini Kenya baada ya Mlima Kenya. Upande wa Uganda ni mlima mkubwa wa mashariki ya nchi lakini milima ya safu ya Ruwenzori ni mirefu kushinda Elgon.

title: Kinyarwanda

text: Muraho = Habari gani?

title: Msitu wa Mau

text: Maeneo ya misitu yana baadhi ya viwango vya juu kabisa ya mvua nchini Kenya [1] Misitu ya Mau ni eneo kubwa ya vyanzo vya maji nchini Kenya [2] Mito kadhaa huanza kutoka misitu hii, ikiwemo mto wa Ewaso Ng'iro (kusini), mto Sondu, Mto Mara na Mto Njoro. Mito hizi hulisha Ziwa Victoria, Ziwa Nakuru na Ziwa Natron [1] Miteremko ya mashariki ya bonde la Mau imejazwa msitu wa Mau [1]

title: Msitu

text: Msitu ni mkusanyiko wa uoto asilia unaojumuisha miti mingi ya aina mbalimbali (kwa mfano: mipingo, mikoko n.k.) mimea na nyasi ambazo huweza kuwa fupi au ndefu.

title: Mkoa wa Magharibi (Kenya)

text: Mlima mkubwa wa pili wa Kenya, Mlima Elgon, uko ndani ya eneo hilo, kwenye mpaka wa Uganda. Msitu wa Kakamega ni kati ya misitu asilia ya mwisho wa Kenya.

title: Msitu wa Kakamega

text: Kaskazini ya Msitu huu ni Hifadh ya Kitaifa ya Kakamega , iliyopewa sifa ya kuwa hifadhi ya Kitaifa mwaka wa 1985.[1] Kaskazini kwake ni Msitu wa Hifadhi wa Kisere . Licha ya kuwa misitu wa hifadhi, msitu huu umeendelea kuharibiwa sana . Idara ya Misitu ya Kenya na Shirika la Kenya la Wanyamapori zinafanya kazi ili kulinda msitu huu. Wakaazi wa eneo hili ni Waluhya, ,ambao wanategemea msitu huu kwa mahitaji yao yote. Kanda hii inasemekana kuwa mojawapo ya maeneo yenye watu wengi zaidi vijijini ulimwenguni, na shinikizo kwenye rasilimali ya msitu huu ni kubwa. Mradi unaofadhiliwa na Ujerumani wa BIOTA East umekuwa ukifanya kazi katika msitu huu tangu mwaka wa 2001, ambapo kwanza, rekodi ya kila aina ya maisha kwenye msituuhuu ilifanywana na la lengo kupanga mikakati ya matumizi endelevu ya msitu huu mpaka mwaka wa 2010.

title: Msitu

text: Msitu wa mvua wa Amazoni ni msitu mkubwa zaidi na wa asili zaidi duniani. Msitu wa koniferi katika Alpi za Uswisi (Hifadhi ya Taifa) Milima ya Adirondack ya New York Kaskazini hufanya sehemu ya kusini ya mpito wa misitu ya mashariki ya Mashariki. Misitu juu ya Mlima Dajt, Albania

title: Msitu mweusi

text: Mlima mkubwa ni Feldberg mwenye kimo cha mita 1,493m.

title: Vihiga

text: Vihiga ni mji wa Kenya magharibi ulioko upande wa mashariki wa Msitu Kakamega. Mji huu uko kando ya barabara ya Kisumu na Kakamega na kilomita tano tu kaskazini kwa ikweta.

title: Kenya

text: Mabaki ya mamba mkubwa ajabu wa zamani za Mesozoic Era, ambayo ni miaka milioni 200 iliyopita, yaligunduliwa nchini Kenya katika chimbo zilizochimbwa na wataalamu kutoka Chuo Kikuu cha Utah na Makavazi ya Kitaifa nchini Kenya miezi ya Julai hadi Agosti 2004 katika bonde la Lokitaung, karibu na Ziwa Turkana.[8]

title: Nakuru

text: Nakuru ni mji wa Kenya ambao ni makao makuu ya kaunti ya Nakuru. Ukiwa na wakazi 307,990 (sensa ya 2009) ni mji mkubwa wa nne nchini Kenya baada ya Nairobi, Mombasa na Kisumu.

title: Msitu mweusi

text: Msitu Mweusi ni eneo la milima katika jimbo la Baden-Württemberg la Ujerumani kusini magharibi. Milima yafunikwa na misitu minene hivyo jina la eneo "msitu mweusi".


query: Nyoka iko katika spishi gani ya wanyama?

title: Nyoka

text: Nyoka ni watambaachi au reptilia wasio na miguu. Kuna takriban spishi 3,000 duniani wako kwenye mabara yote nje ya Antaktiki na Aktiki.

title: Reptilia

text: Reptilia (kutoka Kilatini "reptilis" mwenye kutambaa; pia: mtambaazi, mtambaachi, mnyama mtambaaji[1]) ni kundi la wanyama wenye damu baridi, ngozi ya magamba badala ya nywele au manyoya wakipumua kwa mapafu. Siku hizi wataalamu hupendelea jina Sauropsida.

title: Chata

text: Nyoka hawa hawana sumu lakini spishi kadhaa hung'ata na kusababisha vidonda. Kwa kawaida huwa wanyama-vipenzi katika muda mfupi.

title: Utungisho katika wanyama

text: Hata hivyo kuna maswali mengi yamebakia ambayo wanasayansi wanaendelea kuyatafutia majibu. Kwa mfano ni kwa namna gani manii na yai zinajua kuwa zinatoka kutoka spishi moja; molekyuli gani ambazo manii hutumia katika kujishikiza na ukuta wa yai na kwa namna manii inapata taarifa ili kuchochea acrosome kutolewa. Kadiri uchunguzi unavyoendelea ndivyo baadhi ya maswali yatakavyopatiwa ufumbuzi.

title: Ukukwi-miti

text: Nyoka hawa ni warefu kiasi: kwa wastani sm 70-100 na kipeo cha m 1.1-1.3 kulingana na spishi. Wanafanana na kukwi lakini magamba ya mgongo ya spishi za "Hapsidophrys" yana miinuko na macho ya spishi za "Rhamnophis" ni makubwa zaidi. Magamba ya tumbo ya spishi zote yana miinuko pia inayosaidia nyoka hawa kupanda juu ya miti. Rangi yao ni kijani mara nyingi pamoja na madoa au mistari myeusi.

title: Sundakuwili

text: Nyoka hawa ni wafupi. Spishi ndefu kabisa ("E. conicus") inaweza kufika mita moja, lakini spishi fupi hufika sm 40 tu. Kichwa kina umbo wa risasi bila shingo na wenye macho madogo. Mkia ni mfupi, chini ya 10% ya urefu mzima. Kwa kawaida wana mabaka kahawia au meusi juu ya msingi wa rangi nyepesi kama kijivu, njano au machungwa, lakini kuna namna zilizo na rangi moja kama nyekundu, kahawia, hudhurungi au kijivu.

title: Kizambarau

text: Nyoka hawa ni warefu kiasi, zaidi m moja kwa kipeo lakini chini ya sm 60 kwa kawaida. Rangi yao ni nyeusi, kijivu au kahawia yenye mng'ao zambarau, hasa wakiwa wameambua ngozi hivi karibuni. Pengine rangi ya tumbo ni pinki au hudhurungi na spishi kadhaa zina milia njano.

title: Saa (kundinyota)

text: Saa iko jirani na kundinyota za Nahari (Eridanus, yaani mto), Patasi (Caelum), Nyavu (Reticulum), Panji (Dorado ) na Nyoka Maji (Hydrus).

title: Mtunguja

text: Mtunguja, mtunguja-mwitu, mtura, mtula, mtulwa, mtua, mtuatua, mndulele, mnyanya-mwitu au mnyanya-pori ni majina mbalimbali ya mimea ya familia Solanaceae. Fasihi andishi (ya kisayansi na ya umma) haidhihirishi majina gani hutumika kwa spishi gani. Inaonekana kwamba majina yote hutumika kwa "Solanum incanum" (kwa Kiingereza thorn apple) lakini majina kadhaa hutumika kwa spishi nyingine pia, hasa "Solanum schumannianum" na "Solanum zanzibarense".

title: Nyoka

text: Kama reptilia wote wana damu baridi na ngozi ya magamba. Wote ni wala nyama na spishi mbalimbali hutumia sumu kwa kuvionda lakini nyoka walio wengi hawana sumu wanashika windo kwa miili yao au kwa mdomo tu.

title: Nyoka Mchimbaji

text: Chonge ni meno ya mbele. Nyoka hafungui mdomo lakini anavuta kidevu nyuma na kuzungusha chonge kuelekea mbele na kupota kichwa kitongo, chini na nyuma ili kudunga mhanga. Anaweza kufanya hii hata akishikwa kwa kichwa na mtu, kwa hivyo hata wataalamu wa nyoka wanaweza kudungwa. Hatari ni kama nyoka hawa wanafanana na nyoka wengine wasiodhuru. Kwa bahati nzuri sumu ya nyoka hawa siyo hatari sana isipokuwa ile ya nyoka wakubwa wa spishi kadhaa kama nyoka mchimbaji kijivu.

title: Nyoka-maji

text: Spishi moja, nyoka-nyumbani mweusi ("Lycodonomorphus inornatus") ni tofauti na spishi nyingine za jenasi hii. Haiishi majini na inaweza kuingia nyumba. Hula mijusi, nyoka wengine na wagugunaji wadogo. Nyoka huyu ni mrefu kuliko wenzake, hadi sm 130.

title: Tupa (nyoka)

text: Nyoka hawa ni wafupi hadi warefu kiasi, kati ya sm 30 na 160. Kichwa cha spishi ndefu kinafanana na kile cha kambare. Kwa kawaida rangi yao ni nyeusi, kijivu au kahawia. Tupa kusi anaweza kuwa na mlia mweupe mgongoni.

title: Ekolojia

text:
Wataalamu wa ekolojia huchungulia kila kitu kuanzia bakteria ndogo katika myeyusho wa kuwalisha hadi athira ya msitu wa mvua kwa halihewa ya dunia.
Ekolojia inalenga kuelewa jinsi gani pande mbalimbali za uhai duniani zinahusiana na mazingira yao. Kila spishi ya viumbehai inategemea makazi maalumu kwa kudumisha maisha yake. Hapo ekolojia inachungulia pia athira ya mabadiliko yanayosababishwa na binadamu kwa makazi haya na ekolojia yao.

title: Mkubayoka

text: Nyoka hawa ni wafupi. Majike ya spishi kadhaa yanaweza kufika sm 54 lakini madume ni wafupi zaidi na urefu wa wastani ni kati ya sm 20 na 35. Kichwa chao ni kidogo. Rangi yao kijani, kijani-zeituni, kahawia-zeituni, kijivu au takriban nyeusi. Mara nyingi kuna mlia mpana mgongoni wenye rangi kali au angalau rangi isiyoiva.

title: Hongo (nyoka)

text: Hongo, futa au koboko ni nyoka wenye sumu wa jenasi "Dendroaspis" katika nusufamilia Elapinae (familia Elapidae). Spishi zote zinatokea Afrika tu. Nyoka hawa huishi mitini, lakini futa hukaa chini. Huwinda wakati wa mchana na kukamata mamalia wadogo, ndege na mijusi. Hawa ni hatari sana kwa sababu sumu yao ni kali sana. Kuna liga za neva na za moyo ndani yake. Sumu ya futa ni kali zaidi kuliko ile ya spishi nyingine. Kwa hivyo nyoka huyu ni mgomvi zaidi. Sumu yake inaweza kuua mtu mzima ndani ya nusu saa.

title: Nyoka

text: Wote wanazaa kwa njia ya mayai lakini spishi kadhaa hubeba mayai ndani ya mwili hadi wadogo wamekua tayari.

title: Menofisi

text: Nyoka hawa ni wafupi. Majike ya spishi kadhaa yanaweza kufika sm 60 lakini madume ni wafupi zaidi na menofisi wengi ni kati ya sm 20 na 45. Kichwa chao ni bapa. Kwa kawaida rangi yao ni kijivu au kahawia na mara nyingi wana madoa.

title: Tuwanyika

text: Tuwanyika, domotai au nondo ni spishi za nyoka wa jenasi "Rhamphiophis" katika familia Lamprophiidae. Nyoka hawa ni warefu kiasi: kwa kipeo m 1.5-2.5 kulingana na spishi. Rangi yao ni kijivu, kahawia, pinki, machungwa au nyeupe. Kichwa ni kifupi, pua ndefu na macho makubwa.

title: Panji (kundinyota)

text: Panji iko kwenye mstari wa ekliptiki karibu na nyota angavu ya Suheli (Canopus). Kundinyota jirani ni Meza (""), Nyoka Maji (""), Nyavu (""), Saa (""), Patasi (""), Mchoraji ("") na Panzimaji ("").

title: Nyoka-miti Mweusi

text: Nyoka hawa ni warefu kuliko kukwi: kwa kipeo m 2-2.5 kulingana na spishi na kwa wastani m 1.4-1.8. Magamba ya mgongo ya "T. jacksoni" na "T. schmidti" yana miinuko lakini yale ya spishi nyingine ni laini. Magamba ya tumbo ya spishi zote yana miinuko pia inayosaidia nyoka hawa kupanda juu ya miti. Rangi yao ni nyeusi lakini koo ni kijivu, jeupe au njano mara nyingi.

title: Tukani (kundinyota)

text: Tukani iko karibu na ncha ya anga ya kusini. Inapakana na kundinyota Nyoka Maji (""), Zoraki (""), Kuruki (""), Mhindi ("") na Thumni ("").

title: Nyoka Mchimbaji

text: Nyoka hawa ni wafupi na wembamba lakini spishi kadhaa zinaweza kuwa nene kiasi. Urefu wao ni sm 30-70 na m moja kwa kipeo. Rangi yao ni nyeusi, kijivu au kahawia. Spishi mbili kutoka Pembe ya Afrika, nyoka mchimbaji wa Ogadeni na nyoka mchimbaji Somali, zina mabaka meupe kichwani au kichwa kizima ni cheupe.

title: Nyoka Meno-hanjari

text: Nyoka meno-hanjari ni spishi ya nyoka wa jenasi "Xyelodontophis" katika familia Colubridae. Amepewa jina hili kwa sababu ana chonge ndefu zinazofanana na hanjari.

title: Nyoka-maji (Colubridae)

text: Nyoka hawa wana sumu lakini chonge ni nyuma kwa utaya na sumu si hatari kwa watu. Wakitishwa spishi kadhaa hunyoosha kichwa katika pembetatu, kufungua midomo na kufyoa. Hata wanaweza kushambulia.

title: Nyoka Mnafiki

text: Nyoka wanafiki ni wanyama wa oda Gymnophiona katika ngeli Amfibia wafananao na nyoka au nyungunyungu wakubwa. Wanyama hawa si nyoka au nyungunyungu kwa ukweli na hata si Reptilia au Annelida. Wana mnasaba na salamanda na vyura lakini hawana miguu. Mkia wao ni mfupi sana au umetoweka, kwa hivyo kloaka iko karibu na mwisho wa mwili. Hupitisha maisha yao yote wakichimba ardhini lakini spishi za familia Typhlonectidae huishi majini na zina aina ya pezi juu ya sehemu ya nyuma ya mwili ambayo inazisaidia kwenda mbele majini. Macho ya nyoka wanafiki ni wadogo na yamefunika kwa ngozi. Kwa hivyo hawawezi kuona vizuri lakini wanaweza kutambua baina ya nuru na giza. Wanyama hawa wanatokea katika mahali pa majimaji pa tropiki kama Afrika, Asia ya Kusini-Mashariki na Amerika ya Kati na ya Kusini.

title: Ukukwi

text: Nyoka hawa wanatokea karibu na maji mara nyingi kwa sababu takriban spishi zote hula vyura na ndubwi zao. Lakini hupita masaa mengi mitini ambapo huwinda mijusi na vyura-miti.

title: Zoolojia

text: Zoolojia linatumia mbinu mbalimbali za kisayansi likichungulia maumbile na miili ya wanyama, michakato ndani ya miili, historia ya mageuko ya spishi za wanyama, jenetiki yao, uenezi wao katika dunia, uhusiano wao na mazingira (ekolojia) na jinsi gani wanahusiana kati yao.

title: Nyokachungwa

text: Nyoka hawa ni warefu kiasi, kwa wastani sm 80-180 lakini. Rangi ya spishi kadhaa za Afrika ni machungwa na zote zina mabaka meusi. Spishi nyingine ni kijivu au kahawia pamoja na mabaka.

title: Domobeleshi

text: Nyoka hawa hawana sumu kwa sababu hula mayai ya reptilia wengine tu. Kwa hivyo wanaweza kukamatwa bila shida. Lakini wakitishwa spishi kadhaa hujipinda katika zongomo na wakiguswa huzongoa na kuzonga tena upesi.

title: Thumni (kundinyota)

text: Thumni iko jirani na kundinyota saba za Ndege wa Peponi (""), Meza (""), Kinyonga (""), Tausi (""), Mhindi ("") , Tukani ("") na Nyoka Maji ("").


query: Simba huzaa watoto wangapi kwa mara moja?

title: Simba

text: Jike anaanza kuzaa akifikia umri wa miaka 2-3. Baada ya kuwa mzito kwa miezi 3 1/2 anazaa wadogo 2-3. Wakati mwingine idadi hii inaweza kuwa hadi wadogo 6 lakini wanaozidi 3 kwa kawaida wanakufa mapema.

title: Panya-miti

text: Panya-miti ni wanyama wadogo wa familia Gliridae. Spishi nyingi hupanda miti na huishi katika matundu ya mti au matago ya ndege. Wanyama hawa wanafanana na kindi wadogo. Urefu wa mwili wao ni kutoka mnamo sm 8 hadi sm 20 na wana mkia wenye urefu karibu na mwili. Rangi yao ni kahawia, kijivu au nyeusi na chini nyeupe kwa kawaida. Spishi nyingine zina mabaka. Hula beri, matunda na makokwa hasa lakini maua, majani, gamba la mti, wadudu na mayai pia. Jike huzaa hadi zaidi ya watoto 10.

title: Maana ya maisha

text:
Wanahisia hutumia mawazo hayo kuendeleza dhana kuwa matukio yote ya kibinadamu yanaweza kuelezwa kwa kutumia lengo letu la kuzaa:
Kwa nini watu wanapinga sana ndoa baina ya watu wa jinsia moja? Kwa sababu watu katika jozi la namna hiyo hawawezi kuzaa
Kwa nini watu hupendana? Kwa sababu upendo husababisha ngono, ambayo huchangia ustawi wa spishi ya binadamu
Kwa nini akina mama hupenda watoto hata kama hawajazaliwa bado? Kwa sababu inachangia kutunza na kuongeza idadi ya binadamu
Kwa nini watu wengi hupinga utoaji mimba? Kwa sababu inazuia uzazi
Kwa nini madaktari wengi sana na matibabu mengi? Ili kutunza idadi ya watu
Kwa nini uuaji ni hatia kubwa sana? Kwa sababu kuua kunapunguza idadi ya watu

title: Simba

text: Simba wakiwa wanawinda katika kundi kubwa wana uwezo hata wa kuangusha wanyama wakubwa lakini mara nyingi huwa hawashambulii wanyama wakubwa sana kama vile twiga kwa kuhofia kujeruhiwa pia.

title: Kisoli (ukoo)

text:
[[File: Lion of Judah.svg|thumb|right|200px|Simba wa kabila la Yuda.]]
Nguo ya Imperial ya silaha ilipitishwa na Haile Selassie I, na kwa sasa imesimamiwa na mrithi wake wa moja kwa moja katika mstari wa kiume, Prince Zera Yacob, na [Baraza la Mahakama ya Ethiopia]. Mikononi inajumuisha Kiti cha enzi cha kifalme kilichopigwa na malaika wawili, mmoja mwenye upanga na mizani miwili, mwingine akiwa na fimbo ya kifalme. Kiti cha enzi mara nyingi kinaonyeshwa na [msalaba wa Kikristo], na [[Nyota ya Daudi], (inayowakilisha mila ya Kikristo na ya Kiyahudi). Inakabiliwa na vazi nyekundu na [vyombo vya taji # Ethiopia] Mtawala wa Imperial], na mbele ya kiti cha enzi ni [[Simba la Yuda # Simba la Yuda huko Ethiopia] Simba la kabila la Yuda]]. Simba la Yuda lilikuwa ishara kuu ya [[Bendera ya Ethiopia]] bendera ya rangi ya Ethiopia] wakati wa utawala wa ufalme, na sasa hutumika kama ishara kuu ya [[Monarchism | Ethiopia]. Simba la Yuda pia limekubaliwa kama ishara ya kidini inayoongoza kwa harakati ya [[Rastafari]] ambayo inahusu Mfalme Haile Selassie kama Mungu.

title: Simba

text: Huwa na uzito wa kg 1.2-2.1 wakati wa kuzaliwa na huweza kuanza kutambaa baada ya siku moja mpaka mbili na kuweza kutembea nje baada ya majuma matatu. Simba jike huyo huwahamisha watoto wake mara kadhaa kwa mwezi, kwa kuwabeba mmojammoja kwa shingo zao, ili kuzuia harufu kujijenga kwenye malazi yao na hivyo kuvuta wanyama wengine wala nyama ambao pengine wangeweza kuwadhuru watoto.

title: Hotuba ya mlimani

text: Basi, mti mwema huzaa matunda mema, na mti mbaya huzaa matunda mabaya.

title: Simba

text: Miongoni mwa jamii ya paka, simba ndio pekee wenye tofauti ya moja kwa moja ya muonekano baina ya dume na jike. Simba dume na simba jike huonekana tofauti kabisa. Pia wana kazi tofauti wanazofanya katika makundi yao. Kwa mfano, simba jike, wawindaji, hawana nywele kichwani kama ilivyo kwa simba dume. Huonekana kumzuia simba jike wakati anapokuwa ananyatia mnyama na kusababisha joto zaidi wakati wa kukimbiza windo lake. Rangi ya nywele za simba dume ni tofauti, kuanzia ile kama ya dhahabu mpaka nyeusi, na mara nyingi huwa nyeusi zaidi kadiri simba anavyozeeka.

title: Nyati wa Afrika

text: Majike huzaa mara ya kwanza baada ya miaka mitano, baada ya kipindi cha mimba miezi 11.5. Ndama waliozaliwa hufichwa katika vichaka kwa wiki chache za kwanza wakitunzwa na mama zao kabla ya kujiunga na kundi kuu. Ndama huwa katikati ya kundi kwa ajili ya usalama.

title: Simba

text: Wengi wa simba jike huanza kuzaa wakiwa na miaka minne. Simba hawajamiani katika kipindi maalumu cha mwaka. Kama ilivyo kwa paka wengine, uume wa simba una kama miiba zilizogeukia nyuma. Wakati wa kuutoa, miiba hiyo hukwangua kuta za uke na kusababisha kuachiwa kwa yai. Akiwa kwenye joto, simba jike huweza kujamiana na zaidi ya dume mmoja, na wakati wa kujaamiana, ambao unaweza kuchukua siku kadhaa, wenza hao hujamiana mara ishirini mpaka arobaini kwa siku na mara nyingi hata huahirisha kula. Simba huzaliana vizuri kwenye hifadhi.

title: Nyangumi

text: Nyangumi ni wanyama wa bahari, na pengine wa maji matamu, katika oda Cetacea wanaofanana na samaki, lakini ni mamalia: kwa hivyo hawatagi mayai kama samaki bali huzaa watoto kama mamalia wote na huwanyonyesha.

title: Kamendegere

text: Kamendegere ni wanyama wakubwa kiasi wa jenasi "Pedetes", jenasi pekee wa familia Pedetidae, ambao wanafanana na sungura wenye miguu ya nyuma mirefu au hata na kanguru mdogo, lakini hawana mnasaba na wanyama hawa. Rangi yao ni hudhurungi juu na nyeupe chini. Wanatokea nyika za Afrika ya Kusini na ya Mashariki. Hukiakia usiku; wakati wa mchana hupumzika katika matundu yao ambayo wayachimba wenyewe. Hula mimea, mizizi na pengine wadudu. Jike huzaa mwaka mzima, mtoto mmoja kwa mara na mara tatu kwa mwaka.

title: Simba S.C.

text: Ni mabingwa mara 18 tena ni mabingwa mara 6 katika kombe la Kagame.

title: Historia ya Wokovu

text: Kwa namna ya pekee inajibu kinaganaga maswali kuhusu wokovu: unapatikana kwa njia gani? Kwa nini Wayahudi wengi walishindwa kumuamini Yesu ili kuupata? Kwa nini mataifa yameupokea badala yao? Aliyepata wokovu anaishi vipi? Je, Wayahudi wametupwa moja kwa moja?

title: Simba

text: Chakula chao ni nyama inayopatikana kwa kuwinda wanyama. Tofauti na paka wengine, simba huishi na kuwinda katika vikundi vyenye wanyama 10-20. Kila kundi lina eneo lake na kuitetea dhidi ya simba wengine. simba jike ndiye anayewinda na baada ya kumkamata mnyama, dume ndiye anayeanza kula na hasa uanza kula viu vya ndani kama vile utumbo, maini, ndipo jike na watoto wanafuata kwa kula.

title: Chui

text: Chui ni lazima apiganie chakula na malazi na wawindaji wingine kama simba, tigers , fisi madoa na mbwa mwitu wa Afrika hata na wale wa Asia. Wanyama hawa huweza kuiba mawindo ya chiu au hata kuwawinda kwa ajili ya kitoweo watoto wa chui. Chui ameweza kuishi na wanyama hawa pamoja kwa kuwa na muda tofauti wa kuwinda, na kutokuwa muda mwingi maeneo ambayo wanyama hawa wapo. Kwa usalama zaidi, chui hubeba aidha watoto wake au kitoweo chake alichowinda mpaka juu ya miti. Simba mara chache huweza kukwea juu ya miti kufikia chakula cha chui, na kama amevutiwa sana, tiger mkubwa anaweza pia kukwea mti kufikia chakula hicho.

title: Fisi-maji

text: Fisi-maji ni wanyama wa maji baridi au wa bahari (spishi mbili) wa nusufamilia Lutrinae katika familia Mustelidae. Wanyawa hawa wana mwili mrefu na mwembamba wenye mkia mrefu na manyoyo laini. Fisi-maji hushinda takriban maisha yao yote majini au baharini. Huogelea kwa kutumia miguu yao yenye ngozi kati ya vidole. Mkia hutumika kwa kupiga mbio umbali mdogo. Spishi za maji baridi hula samaki hasa lakini pia vyura, kasa wa maji baridi, mabata wadogo, panya na wadudu iwapo hakuna samaki wengi. Fisi-bahari wanastahabu invertebrata wa bahari kama kaa, kamba, uduvi, samakigamba, konokono wa bahari na chani, lakini samaki pengine pia. Huzaa watoto 1-5. Spishi za maji baridi huchimba au hutafuta tundu au mti uliobopa mara nyingi lakini fisi-bahari huzaa majini.

title: Simba

text: Simba huishi kwa wastani wa miaka 10-14 mwituni, huku katika hifadhi huweza hata kufika zaidi ya miaka 20. Mwituni, simba dume ni mara chache kuishi zaidi ya miaka kumi, sababu ya majeraha wanayoyapata kwa kupigana na dume wengine mara kwa mara. Hupatikana sana katika savanna na nyika, ingawa pia huweza kukaa kwenye misitu na vichaka.

title: Strongyloidiasis

text: Utamaduni kukuza ni nyeti sana, lakini si mara kwa mara inapatikana katika Magharibi. uchunguzi wa moja kwa moja lazima kufanyika kwenye kinyesi kilicho towelwa upesi na hakijaruhusiwa kupata baridi , kwa sababu minyoo na mayai huzaa juu ya baridi na mabuu ni vigumu sana kutofautisha kutoka strongyloides.

title: Kindi-miamba

text: Hula manyasi hasa lakini pengine matunda, mbegu na majani pia. Wana meno yenye kichwa kirefu na mizizi mirefu. Jike huzaa jozi ya watoto mara moja kwa mwaka, kiwango kidogo cha kuzaa kisicho kawaida baina ya wagugunaji. Watoto hulikizwa baada ya wiki tatu lakini waendelea kutegemea wazazi wao muda wa miezi tisa[1].

title: Nyangumi

text: Nyangumi jike huzaa ndama mmoja tu. Muda wa kumkuza ndama huyo ni zaidi ya mwaka mmoja kwa spishi nyingi na hujumuisha uhusiano mkubwa kati ya mama na ndama. Nyangumi huwa tayari kuzaa wakiwa na miaka saba mpaka kumi. Mtindo huu huruhusu watoto wachache tu lakini wakiwa na uwezo mkubwa wa kuishi.

title: Twiga

text: Twiga hubeba mimba kwa siku 400 mpaka 460 ambapo mara nyingi huzaa ndama mmoja hatimaye japo mapacha hutokea mara kadhaa. Mama hujifungua akiwa amesimama na kende lake hukatika mtoto aangukapo ardhini. Ndama akizaliwa huwa na urefu wa mita 1.8. Baada ya masaa kadhaa, mama huweza kukimbia japo ndani ya wiki mbili za mwanzo ndama hutumia muda mwingi kujilaza chini huku akilindwa na mama yake. Ndama huyo huwa hatamaniwi kuwindwa na simba, chui, fisi au mbwa mwitu. Ni asilimia 25–50 tu ya twiga ndiyo hufikia kuwa wakubwa. Twiga hukadiriwa kuishi miaka 20–25 mwituni na miaka 28 wakifugwa nje ya mbuga.

title: Simba

text: Simba jike hubeba ujauzito kwa siku 110, na kisha hujifungua watoto mmoja mpaka wane kwenye sehemu maalumu, mara nyingi mbali na lilipo kundi lake. Mara nyingi huwinda peke yake wakati watoto bado hawajiwezi, wakikaa karibu na watoto huzaliwa wakiwa hawaoni, mpaka baada ya wiki hivi.

title: Waraka kwa Waroma

title: Papa Mbingusi

text: Uzazi hutokea mara moja tu kwa mwaka kwa papa mbingusi, na mara nyingi hutokea kwa papa wa kiume kumuuma papa wa kike kwa ukali mpaka yeye anakubaliana kujamiana naye. [9] Papa mbingusi anaonyesha ile hali ya uzazi na wakike kujifungua ili kuishi vijana. Kama papa wengine, utungisho ni ndani ambapo wakiume anahamisha manii kwa mwanamke kupitia moja ya viungo viwili vya intromittent vinavyoitwa claspers. Kiinitete kikuacho mara ya kwanza kinahimilishwa kwa kifuko cha kiiniyai. Wakati upatikanaji wa kiiniyai umekwisha, kifuko cha kiiniyai kilichoisha kinabadilishwa katika muundo linganifu na kondo la mamalia (huitwa "yolk sac plasenta" au "pseudoplacenta"), njia ambayo mama huwasilisha riziki hadi kuzaliwa. Mara papa mtoto anapozaliwa, hapewi huduma na wazazi kwa njia yoyote. Kawaida kuna mkumbo mmoja wa vitoto kati ya 12 hadi 15; isipokuwa mbingusi mkubwa ambaye huzaa mkumbo mmoja wa vitoto kati ya 20 hadi 40. Hawa papa watoto husongamana pamoja na kuogelea kuelekea maji joto hadi watakapofikia umri wa kutosha na ukubwa wa kutosha kuishi peke yao. [9]

title: Simba

text: Simba, tofauti na paka wengine, huweza kuchangamana kwa urahisi. Kundi la simba hujumuisha simba jike ndugu kadhaa na watoto na idadi ndogo ya simba dume wakubwa. Kundi la simba jike huwinda pamoja, hasa huwinda wanyama wenye kwato. Simba huwinda wenyewe japo mara kadhaa huonekana wakijilisha mizoga. Wakati simba kwa kawaida hawawindi binadamu, wachache wameripotiwa kumla na hivyo kumwinda.

title: Gundi (mnyama)

text: Gundi (kutoka Kiingereza: gundi) au panya-kichanuo (kutoka Kiingereza: comb rat) ni wagugunaji wadogo wa familia Ctenodactylidae wanaotokea kaskazini kwa Afrika. Huishi katika majangwa yenye miwamba. Mwili wao ni mnono wenye urefu wa sm 17-18 na unafunikwa kwa manyoya laini. Wana miguu mifupi, macho makubwa na mkia mfupi. Miguu yote ina vidole vinne tu na vile vya kati vya miguu ya nyuma vina nywele ngumu zinazofananana na kichanuo (sababu ya jina la panya-kichanuo). Hula kila aina ya mmea ipatikanayo, lakini, kama wanyama wengi wa jangwa, hawakunywi na hupata maji yote wanayoyahitaji kutoka chakula chao. Jike huzaa watoto wawili kila mara baada muda wa mimba wa mieze miwili. Kwa sababu ya uhitaji wa kuhifadhi maji jike hutoa maziwa machache tu na watoto hulikizwa kabisa baada ya wiki nne.

title: Simba

text: Uzito wa simba wakubwa ni kati ya kg 150 – 250 kwa dume na kg 120 – 182 kwa jike. Simba huwa na ukubwa tofauti kulingana na mazingira na eneo, kusababisha tofauti mbalimbali za rekodi za uzito. Kwa mfano, simba wa kusini mwa Afrika wameonekana kuwa wazito mara tano zaidi ya wale wa Afrika Mashariki, kwa ujumla.

title: Wabondei

text: Kama marehemu alikua ameoa ama kuolewa Linaandaliwa tambiko la kimila ambalo linaitwa kucha au mkucha ambapo mtu anachuku jembe na kikapu kisha panakokwa moto, mtu Yule anakwenda kujificha akishajificha anagonga lile jembe kidogo kisha anasema “Mkucha mkucha” mwengine anaitikia “Eehee” Yule mtu anasema tena “Fulani kafa” (Kwa kulitaja jina la aliekufa) Yule muitikiaji anauliza “Kafa?” kisha “kaolewa/kaoa wakati gani?” Yule mtu anautaja ule wakati “Wakati Fulani” Muitikiaji anauliza tena “Mahali kalipa?” atajibiwa kuwa amelipa ama hajalipa kisha watauliza madeni yake ya ndoa tu na atauliza pia alioa wake wangapi atajibiwa katika mfumo huo huo, ana watoto wangapi.. atajibiwa baada ya ukucha kumalizika sasa inafuata Ngoma ya Tindia na kisha Ngoma ya ukaa

title: Simba

text: Simba hutumia muda wao mwingi wa siku kupumzika kwa takriban saa 20 kwa siku. Japokuwa wanaweza kuamka muda wowote, lakini hali hiyo hutegemea zaidi cha kuchangamana. Kipindi hicho mara nyingi baina huwa usiku mpaka mapambazuko ambako hasa ndio muda wa kuwinda. Hutumia kwa wastani saa mbili kwa siku kutembea na dakika 50 kula.

title: Kidukari

text: Jinsia ya vidukari ni ya kike kwa kawaida. Kwa hivyo mayai ya majike hukua bila kurutubishwa. Vidukari wengi zaidi huzaa lava waliotoka kwa mayai ndani ya ovarioli za mama. Lava wanafanana na mamao isipokuwa ukubwa wake. Kwa kawaida lava huambua mara nne kabla ya kuwa wapevu. Spishi nyingi huzaa madume wakati majira yanakuwa mabaya. Baada ya kupandana majike huyataga mayai ambayo yanapumzika mpaka majira mazuri.


query: Kifua kikuu kinaweza sababisha kifo?

title: Kifua kikuu

text: Takribani 90% ya watu walioambukizwa ‘‘M. kifua kikuu na Dalili, maambukizi ya TB (wakati mwingine huitwa LTBI). [41] na tu 10% maisha nafasi ya kuwa maambukizi fiche itakuwa maendeleo ya ugonjwa ya wazi, kazi ya kifua kikuu. [42] Katika wale wanaoishi na H.I.V, hatari ya kupatwa na TB hai inaongezeka hadi 10% karibu mwaka. [42] Kama matibabu ya ufanisi hawakujaliwa, kiwango cha kifo kwa kesi kazi TB ni hadi 66%. [3]

title: Kifua kikuu

text: Kifua kikuu kikiambukiza kinaathiri mapafu kwa 90% ya wagonjwa [6] [10] Dalili zake huweza kuwa maumivu ya kifua na kikohozi cha muda mrefu chenye makohozi.[6] Kadri ya 25% ya watu hawana dalili yoyote (yaani, wao hawaonyeshi "dalili") [6] Wakati mwingine, wagonjwa. wanakohoa damu kwa kiasi kidogo. Wakati mwingine, ugonjwa unaweza kusababisha mshipa wa mapafu imomonyoke, na kusababisha damu nyingi kuvuja hali hii inaitwa Rasmussen's aneurysm.[9] Kifua kikuu kinaweza kusababishwa na vimelea sugu na kusababisha makovu katika masikio ya juu ya mapafu.[9]. Mara nyingi ni mapafu ya juu yanayoathirika [9] Sababu haijulikani vizuri [1] Labda mapafu ya juu yanaathirika zaidi kwa sababu yanapata hewa kwa njia bora [1] au kwa sababu ya ukaushaji mbaya wa limfu.[9]

title: Kifua kikuu

text: Jamii:Maradhi ya kuambukiza

title: Kifua kikuu

text: Matibabu ya kifua kikuu ilipendekeza mpya-mwanzo ya mapafu, kama wa 2010, ni miezi sita ya macho ya antibiotiki zenye rifampicin, isoniazidi, pyrazinamide na ethambutol kwa miezi miwili ya kwanza, na tu rifampicin na isoniazidi pyrazinamide, na ethambutol. kwa miezi minne iliyopita. [6] Ambapo upinzani isoniazidi ni ya juu, ethambutol inaweza kuongezwa kwa miezi minne iliyopita kama mbadala.[6]

title: Nta ya sikio

text: Katika mwaka wa 2008 maelezo mapya yalitolewa na wataalamu wa masikio wa chuo kikuu cha Marekani wakishauri nta ya sikio kutotolewa vinginevyo kuzidi kwa nta ya sikio kuna sababisha madhara kiafya.

title: Kifua kikuu

text: Kuhamasisha ugunduzi zaidi, watafiti na watunga sera ni kukuza mpya mifano ya kiuchumi ya maendeleo ya chanjo, ikiwa ni pamoja na zawadi, motisha ya kodi, na ahadi mapema Soko .[122][123] Idadi ya makundi, ikiwa ni pamoja na Ushirikiano Stop TB ,[124] ] Afrika Kifua Initiative Chanjo, na the Aeras TB Duniani Foundation Chanjo , wanahusika na utafiti.[125] Kati ya hayo, Aeras TB Duniani Chanjo Foundation alipokea zawadi ya zaidi ya $ 280,000,000 (Marekani) kutoka kwa Bill na Melinda Gates Foundation kuendeleza na leseni ya chanjo dhidi ya kifua kikuu bora kwa ajili ya matumizi katika nchi mzigo mkubwa.

title: Ugonjwa sugu wa njia za pumzi zilizofungana

text: Ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa unaweza kuhitaji kutofautishwa na visababishi vingine vya upungufu wa pumzi kama vile moyo kusongamana na kushindwa kufanya kazi, uemboli wa mapafu, nimonia au numothoraksi. Watu wengi walio na ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu kimakosa hufikiria kuwa wana pumu.[16] Hata hivyo utofautishaji wa pumu na ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu hauwezi kufanywa kwa kupima pumzi.[10] Kifua kikuu pia kinaweza kujitokeza kwa kikohozi sugu na kinafaa kuzingatiwa katika sehemu ambapo hutokea sana.[9] Magonjwa yasiyotokea sana bali yanayoweza kujitokeza sawa ni displasia ya mapafu na bronkasi na bronkiolitisi ya kufungana kwa bronkasi.[50] Bronkiolitisi sugu inaweza kutokea hata kwa upitaji wa kawaida wa hewa na katika hali hii haiainishwi kama ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa.[2]

title: Kifua kikuu

text: Takribani theluthi moja ya idadi ya watu duniani imekuwa kuambukizwa na M. kifua kikuu, na maambukizi mapya ya kutokea kwa kiwango cha moja kwa pili kwa kiwango cha kimataifa. [3]Hata hivyo, wengi maambukizi na M. kifua kikuu wala kusababisha ugonjwa wa Kifua Kikuu, [82] na 90-95% ya maambukizi ya kubaki bila dalili. [41] Mwaka 2007, kulikuwa na wastani wa milioni 13.7 sugu kazi kesi. [83] Mwaka 2010, kulikuwa na milioni 8.8 mpya kesi ya TB kukutwa na vifo 1,450,000, zaidi ya haya yanayojitokeza katika nchi zinazoendelea.[5] Vifo hivi 1,450,000, kuhusu 0,350,000 kutokea katika wale wana ambukizwa pamoja na HIV. [84] Kifua Kikuu ni ya pili zaidi ya vifo kutokana na ugonjwa kuambukiza (baada ya wale kutokana na HIV / UKIMWI).[9]idadi kamili ya kesi kifua kikuu ("maambukizi") imekuwa ikipungua tangu 2005, wakati mpya kesi ("matukio") zimeshuka tangu 2002.[5]China imepata maendeleo makubwa hasa, pamoja na kupunguza takriban 80% katika kiwango cha TB wake vifo kati ya 1990 na 2010.[84] Kifua Kikuu ni ya kawaida zaidi katika nchi zinazoendelea; kuhusu 80% ya idadi ya watu katika nchi nyingi za Asia na Afrika mtihani chanya katika vipimo tuberculin, wakati tu 5-10% ya mtihani Marekani idadi chanya.[1] Matumaini ya kudhibiti ugonjwa huo kabisa wamekuwa kasi unyevunyevu kwa sababu ya mambo kadhaa, ikiwa ni pamoja na ugumu wa kuendeleza chanjo ufanisi, ghali na muda mwingi uchunguzi wa mchakato, umuhimu wa miezi mingi ya matibabu, ongezeko la maambukizi ya virusi-kuhusishwa kifua kikuu , na kuibuka wa kesi sugu katika miaka ya 1980.[6]

title: Kifua kikuu

text: Katika Ulaya, viwango vya ugonjwa wa kifua kikuu ulianza kupanda katika miaka ya 1600 mapema kwa ngazi kilele katika miaka ya 1800, wakati unasababishwa karibu 25% ya vifo vyote.[108] Vifo vya kisha ilipungua karibu 90% kwa miaka ya 1950.[109] Maboresho katika afya ya umma alianza kwa kiasi kikubwa kupunguza viwango vya ugonjwa wa kifua kikuu hata kabla ya kuwasili kwa [[streptomycin] na kiviujasumu nyingine. Ingawa ugonjwa alibakia tishio kubwa kwa afya ya umma ambao vile. Wakati Medical Council Utafiti iliundwa katika Uingereza katika 1913, lengo yake ya awali ilikuwa kifua kikuu utafiti. [110]

title: Kifua kikuu

text: Shirika la Afya Duniani alitangaza TB "ya afya ya kimataifa dharura" katika 1993. [6] na katika 2006, TB Stop Ushirikiano maendeleo Mpango wa Kimataifa Stop kifua kikuu kwamba lengo la kuokoa maisha ya milioni 14 kati ya uzinduzi wake na 2015.[69] idadi ya malengo ya wana kuweka si uwezekano wa kupatikana kwa 2015, hasa kutokana na ongezeko katika kifua kikuu HIV-kuhusishwa na kuibuka wa kifua kikuu sugu nyingi (MDR-TB).[6] [[ mfumo wa kifua kikuu] uainishaji maendeleo na Jamii ya Marekani Thoracic hutumiwa hasa katika mipango ya afya ya umma. .[70]

title: Kifua kikuu

text: Kuna kadri ya 5-10% ya watu ambao hawana VVU ingawa wameambukizwa kifua kikuu na wanapatwa na madhara katika maisha yao.[8] Kwa upande mwingine, 30% ya watu ambao wameambukizwa VVU pamoja na kifua kikuu, huwa wanapatwa na madhara ya ugonjwa huo[8] Kifua kikuu kinaweza kuambukiza sehemu yoyote ya mwili, lakini kwa kawaida hutokea katika mapafu (na inajulikana kama kifua kikuu cha mapafu).<ref. name= ID10 /> TB Extrapulmonary ni kifua kikuu kinachotokea sehemu yoyote ya mwili yaani nje ya mapafu. Hicho kinaweza pia kuwepo pamoja na kifua kikuu cha mapafu <ref. Name= ID10 /> Ishara na dalili ni pamoja na homa, baridi, kutokwa na jasho usiku, kupoteza hamu ya kula, kukonda, na uchovu.[9] Kuna uwezekano mkubwa wa kujikunja kwa kucha pembeni.<ref. Name= Pet2005 />

title: Kifua kikuu

text: Dalili za kawaida za maambukizi ya kifua kikuu kinacholeta madhara ni kikohozi sugu na kukohoa damu, Kohozi, homa, kutokwa na jasho usiku, na kukonda. Maambukizi ya viungo vingine husababisha dalili mbalimbali. Njia ya kitaalamu ya utambuzi wa kifua kikuu kwa kutumia eksirei ya kuchunguza ugonjwa hujulikana kama eksirei ya kifua na pia wanatumia hadubini na kufanya uchunguzi wa vimelea maradhi vya majimaji ya mwilini. Uchunguzi wa kifua kikuu kisicholeta madhara hutumia kipimo kiitwacho kipimo cha ngozi (TST) na vipimo vya damu.

title: Kifua kikuu

text: Mycobacteria zingine zinazojulikana ni pamoja na "M. leprae," "M. avium," na "M. kansasii". Hizi aina mbili za mwisho zinajulikana kama "nontuberculous mycobacteria "(NTM). NTM hazisababishi kifua kikuu au ukoma, lakini husababisha magonjwa ya mapafu yanayofanana na kifua kikuu [29]

title: Kifua kikuu

text: Kifua kikuu na kusababisha bacillus, ‘’Mycobacterium kifua kikuu ‘’, ilikuwa kutambuliwa na ilivyoelezwa kwenye Machi 24, 1882 na Robert Koch. Alipokea Tuzo ya Nobel katika in Fizilojia au dawa katika 1905 kwa ugunduzi huu. [104] Koch hawakuamini bovin (ng'ombe) na kifua kikuu na magonjwa ya binadamu walikuwa sawa. Ambayo kuchelewa utambuzi wa maziwa aliyeambukizwa kama chanzo cha maambukizi. Baadaye, hatari ya maambukizi kutoka chanzo hili kasi kupunguzwa kwa uvumbuzi wa mchakato pasteurishaji. Koch alitangaza dondoo glycerine ya bacilli kinundu kama "dawa" ya kifua kikuu katika 1890, na kuiita 'tuberculin'. Wakati ilikuwa si ufanisi, baadaye mafanikio ilichukuliwa kama mtihani uchunguzi kwa ajili ya uwepo wa kifua kikuu mbele ya dalili. [105]

title: Kifua kikuu

text: Kifua kikuu kwa kawaida kinaathiri mapafu, lakini pia kinaweza kuathiri sehemu nyingine za mwili.

title: Kifua kikuu

text: Mycobacteria kuambukiza wanyama mbalimbali, ikiwa ni pamoja na ndege, panya na wanyama watambaao. subspecies Mycobacterium kifua kikuu, ingawa, ni mara chache sasa katika wanyama wa porini. [126] jitihada za kutokomeza kifua kikuu ng’ombe unasababishwa na “Bovis Mycobacterium” kutoka kwa ng'ombe na mifugo kulungu wa New Zealand imekuwa na mafanikio. Jitihada katika Uingereza wamekuwa chini ya mafanikio.

title: Kifua kikuu

text: Kifua kikuu husambazwa kutoka kwa mtu mmoja hadi mwingine kwa kupitia hewa wakati anapokohoa, kupiga chafya, au mate yake yakiwa hewani[2]

title: Kifua kikuu

text: Kadri ya 15-20% ya madhara yanayoletwa na ugonjwa yanaletwa na maambukizi yanayoenea nje ya viungo vya kupumua, na husababisha aina nyingine ya kifua kikuu.[11] Kifua kikuu kinachotokea nje ya viungo vya kupumua kinaitwa "extrapulmonary tuberculosis".[12] Extrapulmonary TB hutokea zaidi kwa wagonjwa wenye upungufu wa kingamwili na watoto wadogo. ExtrapulmonaryTB hutokea kwa zaidi ya 50% ya wagonjwa wenye VVU [12] Sehemu zinazoathiriwa na extrapulmonary TB ni pamoja na sehemu za nje ya mapafu pleura (au pleurisy tuberculous), mfumo wa neva (au kifua kikuu cha uti wa mgongo), na mfumo wa limfu (katika scrofula ya shingo).Extrapulmonary TB pia hutokea katika [mfumo wa [mkojo na sehemu za siri]] (au kifua kikuu cha sehemu za siri) katika mifupa na viungo (au Pott's disease wa mgongo), na maeneo mengine. Inapoenea katika mifupa, inajulikana kama "kifua kikuu cha mifupa",[13] ambayo ni aina ya maambukizi ya mifupa au osteomyelitis [1] Aina hatari zaidi ya Extrapulmonary TB inaitwa TB ya "kueneza", inajulikana kama kifua kikuu inayoenea mwilini [9] Asilimia 10% ya kifua kikuu kinachotokea nje ya viungo vya kupumua, husababisha kifua kikuu inayosamba mwilini. [14]

title: Kifua kikuu

text: Wataalamu wanaamini kwamba theluthi moja ya idadi ya watu duniani waliambukizwa kifua kikuu,[3] na kila sekunde kuna mtu ambaye anaambukizwa [3]. Mwaka 2007, kadri ya watu 13,700,000 duniani waliambukizwa kifua kikuu kinacholeta madhara sugu[4] Mwaka 2010, kadri ya milioni 8.8 ya watu waliambukizwa na milioni 1.5 ya watu walifariki baada ya kuambukizwa na kifua kikuu, na wagonjwa wengi wanapatikana katika nchi zinazoendelea.[5] Idadi halisi ya wagonjwa wa kifua kikuu imekuwa ikipungua tangu mwaka 2006, na kesi mpya zimeshuka tangu mwaka 2002.[5]

title: Kifua kikuu

text: Kifua kikuu (kwa Kiingereza tuberculosis, kifupi TB) ni ugonjwa wa kuambukizwa ulio hatari. Ugonjwa huu husababishwa na aina mbalimbali za bakteria ambazo hujulikana kama Mycobacterium tuberculosis.[1]

title: Kifua kikuu

text: Maambukizi mengi hayana dalili wala hayaleti madhara. Lakini moja kati ya maambukizo kumi yasiyoleta madhara hatimaye huendelea na kuwa ugonjwa kamili. Kama kifua kikuu kisipotibiwa, kinaua zaidi ya 50% ya watu walioambukizwa.

title: Kifua kikuu

text: Kifua kikuu kimekuwepo kwa binadamu tangu zamani sana.[6] Mwanzo zisizo na utata kutambua ya M. kifua kikuu inahusisha ushahidi wa ugonjwa huo katika mabaki ya bison tarehe na takriban 17,000 miaka iliyopita.[91] Hivyo, kama kifua kikuu asili katika mangombe, kisha kuhamishiwa kwa binadamu, au kama ni kuachana kutoka babu ya kawaida, sasa ni wazi. [92] kulinganisha genes ya M. kifua kikuu tata (MTBC) kwa binadamu kwa MTBC katika wanyama unaonyesha binadamu hakuwa kupata MTBC kutoka kwa wanyama wakati wa kufuga wanyama kama ilivyoaminika hapo nyuma. Wote Matatizo ya bakteria kifua kikuu kushiriki babu ya kawaida, ambayo ingeweza kuambukizwa binadamu kama mapema kama Mapinduzi Neolithic. [93] Mabaki ya kiunzi kuonyesha prehistoric binadamu (4000 KK) BC ) alikuwa TB. Na watafiti wamegundua kuoza enye umbo katika miiba ya Misri ya Egypt mummies kutoka BC 3000-2400.[94] Phthisis ni neno la Kigiriki kwa ajili ya matumizi, mrefu zamani kwa ajili ya kifua kikuu cha mapafu; [95] ] karibu 460 BC, Hippocrates kutambuliwa phthisis kama ugonjwa kuenea zaidi ya nyakati. Ilikuwa alisema kuhusisha homa na kukohoa ya damu, ambayo ilikuwa karibu daima mbaya. [96] Masomo ya maumbile zinaonyesha TB alikuwepo katika Amerika kutoka BK mwaka 100. [97]

title: Kifua kikuu

text: Kifua kikuu si ugonjwa unaosambazwa sawasawa duniani kote. Kadri ya 80% ya watu katika nchi nyingi za Asia na Afrika waliofanyiwa kipimo cha ngozi walionekana wameambukizwa, lakini ni asilimia 5-10% tu ya wananchi wa Marekani ambao walionekana na ugonjwa huo.[1] Watu wengi waliopo katika nchi zilizoendelea wanaambukizwa kifua kikuu kwa sababu ya kutokuwa na kinga. Kwa kawaida, hawa watu wanaambukizwa kifua kikuu baada ya kuambukizwa na VVU na hatimaye wanapatwa na UKIMWI.[6]

title: Kifua kikuu

text: India ilikuwa ya juu jumla ya idadi ya wagonjwa wa TB duniani kote katika 2010, kwa sehemu kutokana na usimamizi mbovu ugonjwa ndani ya sekta binafsi ya afya. Mipango kama vile Programu ya Taifa ya Kifua Kikuu karatasi ya kufikiria tena ni kusaidia kupunguza viwango vya TB miongoni mwa watu wanaopata huduma ya afya ya umma.[117][118]

title: Kifua kikuu

text: Kabla ya Mapinduzi ya Viwanda, ngano nyingi zinazohusiana na kifua kikuu vampires. Wakati mmoja wa familia walikufa kutokana na hilo, wanachama wengine walioambukizwa bila kupoteza afya yao polepole. Watu waliamini hii kulitokana na mtu awali na TB kuondoa maji maisha kutoka kwa wanachama wengine wa familia.[98]

title: Kifua kikuu

text: Kama kifua kikuu kurudia, kupima na kuamua ambayo antibiotiki ni nyeti ni muhimu kabla ya kuamua matibabu. [6] Kama nyingi TB sugu (MDR-TB) ni wanaona, matibabu na antibiotiki angalau nne madhubuti kwa ajili ya miezi 18 hadi 24 ni ilipendekeza. [6]

title: Kifua kikuu

text: Albert Calmette na Camille Guérin mafanikio ya kwanza ya kweli mafanikio katika utoaji wa chanjo dhidi ya kifua kikuu katika 1906. kwa kutumia mnachuja ya ngombe kufikika kifua kikuu. Ilikuwa inaitwa (bacillus of Calmette and Guérin) (BCG). Chanjo ya BCG mara ya kwanza kutumika juu ya binadamu katika 1921 nchini Ufalansa.[106] Lakini tu kupokea kukubalika kuenea katika Marekani, Uingereza, and Ujerumani na baada ya Vita Kuu ya II. [107]

title: Kifua kikuu

text: Ili kuzuia kifua kikuu, ni lazima watu wapimwe ugonjwa na wapate chanjo ya bacillus Calmette - Guérin.

title: Kifua kikuu

text: Wakati watu walio na TB hukohoa mapafu, hupiga chafya, kuzungumza, kuimba, au kutema mate, wao hutoa viambukizi erosoli matone 0.5 na 5 µm katika kipenyo. kuchafya moja inaweza kutoa juu ya matone 40,000.[37] Kila moja ya matone haya wanaweza kuambukiza ugonjwa huo, tangu dozi ya kuambukiza ugonjwa wa kifua kikuu ni ya chini sana.[38]

title: Kifua kikuu

text: TB maambukizi huanza wakati mycobacteria Pulmonary alveolus pulmonary alveoli, ambapo wao kuvamia na kuiga ndani endosomes ya alveolar macrophages tundu la mapafu.[1][43] tovuti ya msingi ya maambukizi katika mapafu, unaojulikana kama "Lengo Ghon focus", ni kwa ujumla iko katika sehemu ama juu ya tundu ya chini, au sehemu ya chini ya tundu juu.[1] Kifua kikuu cha mapafu pia huweza kutokea kupitia maambukizi kutoka mkondo wa damu, Hii inajulikana kama lengo Simon. A Simon focus na ni kawaida kupatikana katika kilele cha mapafu.[44] maambukizi haya ya hematogenous yanaweza pia kusambaza maambukizi kwa maeneo ya mbali zaidi, kama vile nodiya limfu ya pembeni, mafigo, ubongo na mifupa.[1][45] Maeneo yote ya mwili yanaweza kuathirika kwa ugonjwa huo, ingawa kwa sababu isiyojulikana ni mara chache tu huathiri moyo, skeletal misuli s, kongosho , au tezi.[46]

title: Kifua kikuu

text: Kuzuia Kifua kikuu na kudhibiti juhudi kimsingi kunategemea chanjo ya watoto wachanga na kugundua matibabu sahihi ya matukio hai. [6] Shirika la Afya Duniani (WHO) imepata baadhi ya mafanikio mazoezi kuboresha tiba, na kupungua kwa idadi ndogo ya kesi. [6]


query: Nchi ya Guinea iko na wakazi wangapi?

title: Guinea Bisau

text: Wakazi walikuwa 1,515,000 mwaka 2010, wakati walikuwa 518,000 tu mwaka 1950.

title: Samoa

text: Samoa ni nchi ya visiwani ya Polynesia katika Pasifiki ya kusini yenye wakazi 176,710 (2001 sensa). Nchi huru ya Samoa ni sehemu ya magharibi ya funguvisiwa ya Samoa. Sehemu ya mashariki iko chini ya Marekani.

title: Guinea (kanda)

text: Nchi za eneo hili zilishiriki katika biashara ya kimataifa kwa kuwasiliana na Afrika ya Kaskazini na dunia ya Kiislamu kwa biashara ya misafara ya Sahara lakini pia kwa kuwasiliana na Ulaya kupitia Atlantiki.

title: Afrika Kusini

text: Imepakana na Namibia, Botswana, Zimbabwe, Msumbiji na Uswazi. Nchi nzima ya Lesotho iko ndani ya eneo la Afrika Kusini.

title: Kibenga

text: Kibenga ni lugha ya Kibantu nchini Guinea ya Ikweta na Gabon inayozungumzwa na Wabenga. Mwaka wa 1995, idadi ya wasemaji ya Kibenga nchini Guinea imehesabiwa kuwa watu 3000; na mwaka wa 2004 idadi nchini Gabon imehesabiwa kuwa watu 1100. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibenga iko katika kundi la A30.

title: Guinea (kanda)

text: Biashara ya meno ya ndovu, dhahabu na watumwa ilitajirisha falme za pwani zilizopata nafasi ya kujenga enzi yao. Nchi hizi karibu na pwani zilikuwa ndogo kuliko falme kubwa za Sahel lakini zilikuwa na watu wengi na nguvu ya kisiasa pia kijeshi.

title: Historia ya Guinea ya Ikweta

text: Historia ya Guinea ya Ikweta inahusu eneo la Afrika ya Kati ambalo wakazi wake leo wanaunda Jamhuri ya Guinea ya Ikweta.

title: Kisusu

text: Kisusu ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Guinea na Sierra Leone inayozungumzwa na Wasusu. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kisusu nchini Guinea imehesabiwa kuwa watu 906,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisusu iko katika kundi la Kimande.

title: Kidera (Indonesia)

text: Kidera ni lugha ya Kipapua nchini Indonesia na Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wadera. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kidera nchini Indonesia imehesabiwa kuwa watu 1000, na nchini Papua Guinea Mpya kuna watu 690. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kidera iko katika kundi la Kisenagi.

title: Kinalu

text: Kinalu ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Guinea na Guinea-Bisau inayozungumzwa na Wanalu. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kinalu nchini Guinea imehesabiwa kuwa watu 13,000. Pia kuna wasemaji 8830 nchini Guinea-Bisau (2006). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinalu iko katika kundi la Kiatlantiki.

title: Guinea ya Ikweta

text: Mawasiliano nchini Guinea ya Ikweta Eric Moussambani Orodha ya watu maarufu wa Guinea ya Ikweta Jeshi la Guinea ya Ikweta Chama cha Skauti Guinea ya Ikweta Usafirishaji nchini Guinea ya Ikweta Vituo vya habari nchini Guinea ya Ikweta Orodha ya nchi kufuatana na wakazi Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa Demografia ya Afrika

title: Historia ya Algeria

text: Nchi imebaki na idadi kubwa (25-30%) ya wakazi wa kabila la Waberber ambao kihistoria ndio wakazi asilia. Lakini kwa lugha, utamaduni na historia Algeria ya leo ni sehemu ya dunia ya Kiarabu.

title: Uislamu nchini Guinea

text: Uislamu nchini Guinea ni dini yenye wafuasi wengi nchini humo, kukiwa na makadirio ya asilimia 85 ya wakazi wote wa Guinea kuwa ni Waislamu, hasa kwa mujibu wa takwimu yao ya mwaka wa 2005.

title: Guinea (kanda)

text: Guinea ni jina la kihistoria kwa ajili ya kanda ya kusini ya Afrika ya Magharibi kati ya jangwa Sahara na Atlantiki. Nchi zote kuanzia Senegal hadi kaskazini ya Angola zilihesabiwa kuwa "Guinea". Waandishi wa Ulaya walitofautisha "Guinea ya Juu" (Senegal hadi Kamerun) na "Guinea ya Chini" (Kamerun hadi Angola).

title: Kingalum

text: Kingalum ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Indonesia na Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wangalum. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kingalum nchini Indonesia imehesabiwa kuwa watu 10,000. Pia kuna wasemaji 8000 nchini Papua Guinea Mpya (1981). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kingalum iko katika kundi la Kiok.

title: Kisowanda

text: Kisowanda ni lugha ya Kipapua nchini Papua Guinea Mpya na Indonesia inayozungumzwa na Wasowanda. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kisowanda nchini Papua Guinea Mpya imehesabiwa kuwa watu 970. Pia kuna watu 210 nchini Indonesia (2002). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kisowanda iko katika kundi la Kiwaris.

title: Benin

text: Nchi ya Benin iko kati ya Mto wa Niger upande wa Kaskazini na Bahari ya Atlantiki upande wa Kusini. Haina milima mirefu.

title: Kikuranko

text: Kikuranko ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Sierra Leone na Guinea inayozungumzwa na Wakuranko. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kikuranko nchini Sierra Leone imehesabiwa kuwa watu 268,000. Pia kulikuwa na wasemaji 55,000 nchini Guinea mwaka wa 1991. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikuranko iko katika kundi la Kimande.

title: Algeria

title: Panama

text: Nchi iko kwenye sehemu nyembamba kabisa ya Amerika ya Kati.

title: Kilimba-Mashariki

text: Kilimba-Mashariki ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Guinea na Sierra Leone inayozungumzwa na Walimba. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kilimba-Mashariki nchini Guinea imehesabiwa kuwa watu 4000. Pia kuna wasemaji 600 nchini Sierra Leone. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilimba-Mashariki iko katika kundi la Kiatlantiki.

title: Kiseki

text: Kiseki ni lugha ya Kibantu nchini Guinea ya Ikweta na Gabon inayozungumzwa na Waseki. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kiseki nchini Guinea imehesabiwa kuwa watu 11,000. Pia kuna wasemaji 3690 nchini Gabon. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiseki iko katika kundi la B20.

title: Nchi ya kimabara

text: Nchi kadhaa yana maeneo ya ng'ambo kama urithi wa uenezi wa kikoloni, hasa kama wakazi wa maeneo yasiyopewa uhuru wamezoea au kukubali kabisa kuendelea kama raia wa nchi iliyokuwa mkoloni zamani.

title: Nchi isiyo na dini

text: Nchi zisizo na dini (yaani zisizo na dini rasmi) ni nchi zilizoamua kutosimama upande wa dini yoyote kati ya zile zinazofuatwa na wakazi wake.

title: Sierra Leone

text: Imepakana na Guinea na Liberia, upande wa magharibi iko bahari ya Atlantiki.

title: Sao Tome na Principe

text: Nchi ina mikoa miwili (inayolingana na visiwa viwili) na wilaya saba. Wilaya sita ziko kwenye kisiwa kikubwa cha Sao Tome na ya saba iko Principe.

title: Kiyau (Torricelli)

text: Kiyau ni lugha ya Kitorricelli nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wayau. Isichanganywe na Kiyau nchini Papua Guinea Mpya ambayo ni lugha ya Kitrans-Niugini. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kiyau imehesabiwa kuwa watu 140. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiyau iko katika kundi la Kiwapei.

title: Papua Guinea Mpya

text: Nchi ni mwanachama wa Jumuia ya Madola. Mtawala ni Malkia Elizabeth II.

title: Kimaninka-Konyanka

text: Kimaninka-Konyanka ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Guinea na Liberia inayozungumzwa na Wamaninka. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kimaninka-Konyanka nchini Guinea imehesabiwa kuwa watu 128,000. Pia kuna wasemaji 39,200 nchini Liberia (2006). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimaninka-Konyanka iko katika kundi la Kimande.

title: Nchi za visiwa

text: Nchi ndogo za visiwani hasa kama ni ndogo sana zina tabia za pekee. Mara nyingi ardhi haitoshi kulisha watu wengi hivyo idadi ya wakazi ni ndogo na wengi wamehamia nje. Siku hizi nchi nyingi za aina hii zimetegemea hasa utalii. Mifano yake ni Komori, Bahamas, Tonga na Maldivi.

title: Kiwaris

text: Kiwaris ni lugha ya Kipapua nchini Papua Guinea Mpya na Indonesia inayozungumzwa na Wawaris. Idadi ya wasemaji wa Kiwaris nchini Papua Guinea Mpya imehesabiwa kuwa watu 2500. Pia kuna wasemaji 1500 nchini Indonesia. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiwaris iko katika kundi lake lenyewe la Kiwaris.


query: Raila Amolo Odinga alizaliwa mwaka upi?

title: Raila Odinga

text: Raila Amolo Odinga (*7 Januari 1945) ni mwanasiasa wa upinzani nchini Kenya na tangu 13 Aprili 2008 waziri mkuu nchini humo hadi 2013. Aliwahi kuwa mbunge tangu 1992 na waziri katika serikali ya rais Mwai Kibaki kati ya 2001 hadi 2005. Katika uchaguzi wa mwaka 2007 alikuwa mgombea wa urais upande wa Orange Democratic Movement (ODM). Ajulikana kote Kenya kwa jina la la kwanza Raila. Waluo wenzake hupenda kumwita "Agwambo".

title: Raila Odinga

text: Raila baada ya kumaliza shule nchini Kenya alikwenda kusoma uhandisi katika Chuo cha Ufundi Magdeburg (Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kijerumani) kati ya 1965 hadi 1970. Alipata digrii ya MSc kama mhandisi. Alijiunga na Chuo Kikuu cha Nairobi kama mwalimu hadi 1974 alipokuwa naibu mkurugenzi katika Shirika la Viwango Kenya (Kenya Bureau of Standards).

title: Jaramogi Oginga Odinga

text: Wana wawili wa mzee Odinga wamejihusisha na siasa pia, ni Raila Odinga na kakaye Oburu Odinga.

title: James Orengo

text: Kuanzia mwaka wa 2007 yeye bado alikuwa mwenyekiti wa chama cha SDP. Chama hiki kilimuunga mkono Raila Odinga wa Orange Democratic Movement aliyekuwa anagombea kiti cha urais katika uchaguzi mkuu wa mwaka wa 2007.

title: Raila Odinga

text: Raila Amolo Odinga - World Economic Forum on Africa 2008.jpg

title: Raila Odinga

text: Sasa Raila pamoja na Uhuru wa KANU waliunda harakati mpya ya ODM (Orange Democratic Movement) kwa kusudi la kugombea uchaguzi wa 2007.

title: Raila Odinga

text: 2001 Raila alikuwa watiri wa nishati katika serikai ya Moi akaendelea kuunganisha chama chake cha NDP na KANU akawa katibu mkuu wa chama kipya cha muungano katika mkutano ulioendeshwa dhidi ya sehemu wa viongozi wa zamani za KANU.

title: Wiper Democratic Movement

text: Makundi hayo mawili yalifanya uchaguzi wa kumchagua mgombea wao wa urais siku kadhaa mfululizo katika jumba la michezo la Kasarani mjini Nairobi. Tarehe 31 Agosti 2007, Kalonzo Musyoka alimshinda Julia Ojiambo kwa tiketi ya ODM-Kenya. Tarehe 1 Septemba, Raila Odinga alichaguliwa mgombea urais wa ODM. Raila na Kalonzo walikabiliana na rais Kibaki katika uchaguzi mkuu. Kalonzo aliibuka wa tatu, lakini mnamo Januari 2008, akawa makamu wa rais wa Kenya chini ya Kibaki, ambaye ushindi wake ulikataliwa na Raila Odinga na ODM.

title: Raila Odinga

text: Katika kura za maoni tangu Septemba 2007 Raila alionekana mbele akielekea kuwa na nsu ya maoni yote au hata kidogo zaidi wakati rais Kibaki alifikia kiwango cha takriban 40 % pekee.

title: Raila Odinga

text: Msingi wa ushirikiano ulikuwa mapatano kati ya pande za NARC yaliyoitwa "Memorandum of Understanding" (MoU). Hapo walipatana ya kuwa:

text: Viongozi wa Waluo walikamatwa pia; Jaramogi Odinga alifungwa katika nyumba yake na kushtakiwa lakini mashatki yaliondolewa baadaye lakini mwanake Raila Odinga alifungwa jela kwa miaka sita hata bila kuhukumiwa.

title: Raila Odinga

text: 1991 Raila aliondoka Kenya kukimbilia Norwei akihofia maisha yake. Baada ya serikali ya Moi kubadilisha katiba na kuruhusu vyama vya upinzani akarudi na kujiunga na chama cha FORD (Forum for the Restauration of Democracy) kilichoongozwa na babake. Katika uchaguzi wa kwanza wa vyama vingi akachaguliwa kama mbunge wa jimbo la Lagata mjini Nairobi.

title: Raila Odinga

text: Raila alianzisha makampuni kadhaa kama vile Applied Engineering Services na Pan African Petroleum Limited. Ameendelea kuendesha kampuni ya familia ya Spectre International Limited inayoshika 40% za hisa za kiwanda cha ethanol cha Kisumu na East African Spectre inayotengeneza chupa za gesi ya kupikia. Mwaka 2007 alikadiriwa kuwa na mali yenye thamani ya takriban bilioni 4 za shilingi za Kenya.

title: Raila Odinga

text: Alizaliwa 1945 katika familia ya Waluo akiwa mtoto wa chifu Jaramogi Oginga Odinga aliyekuwa makamu wa rais wa kwanza nchini Kenya. Baba yake alikuwa kiongozi mkuu wa Waluo akatazamiwa baadaye kama mpinzani mkuu wa rais wa kwanza Jomo Kenyatta. Kaka yake Raila, Oburu Odinga amekuwa mwanasiasa na mbunge vilevile.

title: Orange Democratic Movement

text: Makundi mawili yalifanya uchaguzi wamgombea urais siku mfululizo katika jumba la michezo Kasarani mjini Nairobi. Tarehe 31 Agosti 2007, Kalonzo Musyoka alishinda Julia Ojiambo ili kuwaania urais na tiketi ya ODM-Kenya,na tarehe 1 Septemba Raila Odinga alishinda Ruto, Mudavadi, Balala na Nyagah. Kulikuwa na madai kuwa baadhi ya wajumbe walihudhuria na kupiga kura katika uteuzi wa pande zote na kusababisha tatizo la uanachama wa vyama nchini Kenya. Raila na Kalonzo kisha walikabiliana na rais Kibaki katika uchaguzi mkuu. Kibaki alitangazwa kama mshindi wa uchaguzi katika mazingira ambayo yalikuwa yalifafanuliwa kama "questionable" kwa waangalizi mbalimbali. Raila Odinga na wafuasi wake hawakukubali matokeo gombana, na hii yalisababisha mgogoro vurugu kuenea nchini kote, kwa ujumla aidha kati ya wafuasi wa chama.

title: National Development Party of Kenya

text: Awali NDP ilikuwa bila umuhimu lakini mwaka 1994 ilimpokea Raila Odinga aliyeondoka katika chama cha Ford-Kenya baada ya kushindwa kupata uongozi dhidi ya Michael Wamalwa.

title: Kenya African National Union

text: 2001 Moi alipatana ushirikiano na Raila Odinga wa NDP aliyejiunga na serikali ya Moi kwanza kama waziri. Baadaye NDP ilijiunga na KANU na jina la chama cha pamoja likawa KANU Mpya (New KANU). Odinga akawa Katibu Mkuu.

title: Raila Odinga

text: Uchaguzi mwenyewe ulikuwa na matatizo kwa sababu matokeo ya kwanza yalimwonyesha Raila kuwa na kura nyingi lakini Tume la Uchaguzi lilisimamisha matangazo ya matokeo ghafla. Matangazo yaliyofuata baada ya siku mbili ghafla yalimwonyesha Rais Kibaki kuwa na kura nyingi akaapishwa haraka bila kusubiri muda wa kisheria kwa malalamiko. Odinga alitangazwa na ODM kama mshindi wa kweli na farakano hili lilisababisha ghasia kali sana zilizoendelea kukaribia hali ya vita ya wenyewe kwa wenyewe. Watu wengi walifukuzwa katika maeneo hasa ya Bonde la Ufa na pia katika mitaa ya vibanda kwenye miji mbalimbali kufuatana na kabila yao. Baada ya vifo ya watu maelfu na kuporomoka kwa uchumi nchini majadiliano kati ya pande zote mbili chini ya Kofi Annan yalileta maelewano juu ya kuundwa kwa serikali ya umoja wa kitaifa na Kibaki kama rais na Raila kama waziri mkuu.

title: Raila Odinga

text: Raila amemwoa Ida Betty Odinga na wana watoto wanne: Fidel, Rosemary, Raila jr. na Winnie.

title: Charity Ngilu

text: Baadaye akajiunga na National Party of Kenya akashiriki katika maungano ya upinzani ya NAK kwa uchaguzi wa 2002. NAK iliunga mkono na LDP ya Raila Odinga kuwa NARC.

title: FORD-Kenya

text: Chama kiliona farakano tena 1994 Odinga alipoaga dunia. Katika mkutano wa chama Michael Wamalwa kutoka Kenya ya MAgharibi alichaguliwa kuwa mwenyekiti mpya akimshinda Raila Odinga mwana wa Jaramogi. Raila aliondoka katika FORD-K na kujiunga na chama kidogo cha National Development Party NDP. Wabunge wengi wa Ford-K kutoka Nyanza walimfuata Raila hivyo chama kilipungukiwa kikawa na nguvu hasa katika Mkoa wa Magharibi kati ya Waluhya.

title: Orange Democratic Movement

text: ODM ilianzishwa na chama cha Uhuru Kenyatta, KANU na chama cha Raila Odinga, LDP, lakini chama cha KANU kiliweza kujiondoa, na waliobaki waligawanyika katika makundi haya mawili yanayoongozwa na Raila Odinga (ODM; ndio wengi zaidi) na Kalonzo Musyoka (ODM-Kenya). Sababu ya farakano ilikuwa suala la nani atakuwa mgombea wa urais upande wa ODM.

title: Raila Odinga

text: Katika NARC Raila akasimama upande wa mgombea wa urais Mwai Kibaki. Katika kipindi hiki Raila aliendelea kuwa kiongozi wa kitaifa akitanganza "Kibaki tosha" kwa maana ya kwamba aliona Kibaki alifaa kuwa rais mpya na yeye kama Mluo aliunga mkono na mgombea Mkikuyu yaani Kibaki.

title: Raila Odinga

text: NARC ikashinda uchaguzi na Kibaki akawa rais mpya. Raila akaingia katika serikali kama waziri wa barabara. Lakini Kibaki hakutimiza MoU. LDP haikupata nusu ya mawaziri. Mkutano wa kusahihisha katiba ulikwamishwa na na mapendekezo ya mkutano wa kutunga katiba mpya katika Bomas of Kenya hayakutekelezwa. Cheo cha waziri mkuu haukuanzishwa.

title: Raila Odinga

text: Raila alionekana katika siasa mara ya kwanza baada ya jaribio la Mapinduzi ya kijeshi ya 1982 nchini Kenya. Raila asiyewahi kuwa mwanajeshi alishtakiwa kushiriki katika mipango hii akakamatwa akafungwa katika nyumba yake kwa miezi sita na kutupwa jela bila hukumu jumla miaka nane kati ya 1982-1988, 1988-1989 na 1990-1991. Wakati ule alikanusha mashtaki lakini kutokana tawasifu iliyotolewa mwaka 2006 imeonekana ya kwamba alikuwa na habari kuhusu mipango ya mapinduzi.

title: Raila Odinga

text: Kabla ya uchaguzi wa 2002 farakano likaonekana. Inawezekana Raila alitegemea kupata nafasi ya kuwa mgombea wa urais wa KANU Mpya baada ya Moi lakini rais alianza kutangaza ya kwamba chaguo lake lilikuwa Uhuru Kenyatta. Kwenye mkutano ulionthebitisha Kenyatta kulingana na mapenzi ya Moi Raila pamoja na sehemu ya viongozi wa KANU waliondoka na kujiunga na upinzani uliowahi kuunga mkono chini ya bendera ya National Alliance of Kenya (NAK).

title: Raila Odinga

text: Raila anajulikana kama mpenzi wa mpira wa miguu aliyeshiriki mara nyingi katika timu ya Bunge la Kenya. Anapenda kutazama michezo uwanjani. Katika hotuba zake alichukua mara nyingi nafasi ya mtangazaji wa redio akilinganisha siasa na mchezo wa mpira.

title: Raila Odinga

text: Kibaki atakuwa rais LDP itapewa nusu ya mawaziri katika serikali katika muda siku 100 katiba itabadilishwa itakayopunguza madaraka ya rais sehemu ya madaraka ya rais zitakabishiwa kwa cheo kipya cha waziri mkuu Raila atakuwa waziri mkuu wa NARC.

title: Raila Odinga

text: Jamii:Wanasiasa wa Kenya Jamii:Waliozaliwa 1945 Jamii:Watu walio hai

title: Waluo

text: Philemon Sarungi - Mtaalam wa udaktari na kiongozi nchini Tanzania Gidi Gidi Maji Maji - Wasanii wa muziki aina ya hip hop Tom Mboya - mwanasiasa aliyeuawa 1969 Barack Obama - mwanasiasa na Rais wa Marekani ni mwana wa baba Mjaluo Jaramogi Oginga Odinga - mwongozi wa Wajaluo kutoka wakati wa kupigania uhuru, mwanzilishaji wa vyama vya KANU, KPU, FORD-Kenya na makamu wa rais wa kwanza Raila Amolo Odinga - mwana wa Jaramogi na mwanasiasa muhimu wa kitaifa Robert Ouko - hayati waziri wa mambo ya kigeni aliyeuawa 1990.(Hayati Daniel owino missiani mwanamuziki mtanzania aliyewahi kuwania tuzo la muziki aina ya rhumba huko nchini kenya alifariki mwaka 2006 nakuzikwa huko shirati rorya.wajaluo wengine maarufu ni Riaga ogalo.ni mwenyekiti wa wajaluo afrika mashariki,baadhi ya wazee maarufu wilayani rorya ni kama,mtemi odemba kagose wa buturi.mtemi ochuodho awino wa kamageta. pia mzee mirimbo oreck ragare huyu ndiye mzee wa kwanza kamageta kununua baiskeli, alikufa mwaka 1999 huko kamageta ktk kijiji cha osiri.daniel opanga oole wa kamageta(babake balozi joshua watson opanga) alifariki mwaka 1992 ndiye mwanzilishi wa kanisa la menonite huko kamageta kata ya roche rorya,wengine ni timothy apiyo waziri mkuu mstaafu wa watanzania.


query: Je,jina la kisayansi ya nanasi ni ipi?

title: Mnanasi

text: Mnanasi (Ananas comosus) ni mmea katika familia Bromeliaceae ya oda Poales.

title: Uainishaji wa kisayansi

text: Katika mabano lipo jina la mtaalamu aliyeeleza spishi hii mara ya kwanza kwa namna ya kisayansi pamoja na mwaka alipoandika. Katika mfano wa paka ni Carolus Linnaeus anayefupishwa mara nyingi kama "L.". Aliandika kitabu chake mwaka 1728.

title: Chungwa

text: Chungwa ni tunda la mchungwa. Ni kati ya matunda yanayovunwa sana duniani. Jina la kisayansi ni Citrus aurantium L. var. sinensis L. au Citrus sinensis (L.) Osbeck.

title: Kipoland

text:
co? - nini?
kto? - nani?
gdzie? - mahali gani?
dokąd? - wapi?
kiedy? - hini?
jak? - vipi?
dlaczego? - kwanini?
który? - ipi?

title: Maadili ya utafiti

text: Nyanja ya utafiti wote wa kisayansi umejengwa kwenye msingi wa uaminifu. Wanasayansi huwa na imani kuwa matokeo yaliyoripotiwa na wengine ni halali. Jamii huamini kwamba matokeo ya utafiti huonyesha jaribio lenye uaminifu la wanasayansi kueleza dunia kwa usahihi na bila upendeleo. Lakini uaminifu huu utaendelea tu kama jamii ya kisayansi itajitolea yenyewe kueneza maadili ya kisayansi yanayohusiana na vitendo vya kimaadili.

title: Chimbuko la mwanadamu

text: Ushahidi wa kisayansi unaotokana na nyayo za zamadamu zilizogunduliwa eneo la Laetoli lililoko kusini kidogo mwa Oltupai umeongeza hoja kuwa Tanzania au nchi jirani ni chimbuko la binadamu.

title: SpongeBob SquarePants

text: Spongebob huishi katika nanasi na konokono wake aitwaye "Gary".

title: Better Halves

text: "Better Halves" ni sehemu ya sita ya msimu wa kwanza wa mfululizo wa igizo la ubunifu wa kisayansi linalorushwa hewani na kituo cha televisheni cha NBC, "Heroes".

title: Mfenesi

text: Mfenesi (jina la kisayansi "Artocarpus heterophyllus"; kwa Kiingereza "Jackfruit", "Jack tree" n.k.) ni mti wa familia Moraceae.

title: UNESCO

text: Kati ya shughuli muhimu za UNESCO mojawapo ni Orodha la Urithi wa Dunia linalojumlisha mahali penye umuhimu wa pekee kihistoria, kisayansi au kiutamaduni.

title: Hiros

text: "Hiros" ni sehemu ya tano ya msimu wa kwanza wa mfululizo wa igizo la ubunifu wa kisayansi linalorushwa hewani na kituo cha televisheni cha NBC, "Heroes".

title: Tanuri la nyuklia

text: Matanuri ya nyuklia kadhaa hazina kazi ya kuzalisha umeme, hasa ni matanuri ya utafiti wa kisayansi au ya kutengeneza isotopi nururifu kwa matumizi ya kimatibabu, au kwa kusudi la kuwafundisha wanafunzi kwenye vyuo vikuu.

title: Homecoming (Heroes)

text: "Homecoming" ni sehemu ya tisa ya msimu wa kwanza wa mfululizo wa igizo la ubunifu wa kisayansi linalorushwa hewani na kituo cha televisheni cha NBC, "Heroes".

title: Trikomonasi

text: Trikomonasi ni mojawapo kati ya maradhi ya zinaa na husababishwa na maambukizi ya protozoa anayefahamika kwa jina la kisayansi "Trichomonas vaginalis".

title: Simone Deveaux

text: Simone Deveaux ni jina la kutaja uhusika wa tamhilia ya ubunifu wa kisayansi ya "Heroes". Uhusika umechezwa na Tawny Cypress.

title: Biolojia

text: Jina la kisayansi la kiumbehai linatoka kwenye jenasi na spishi yake. Kwa mfano, binadamu wataorodheshwa kama Homo sapiens. Homo itakuwa jenasi na sapiens ni spishi. Unapoandika jina la kisayansi la kiumbehai, ni sahihi kuandika herufi ya kwanza katika jenasi kwa herufi kubwa na kuandika spishi zote kwa herufi ndogo. Zaidi ya hayo, neno lote litapigwa chapa kwa herufi mlazo au litapigwa mstari.[57][58]

title: Dubu

text: Dubu (jina la kisayansi ni Ursidae) ni wanyama wakubwa wenye manyoya mengi.

title: Majina ya kisayansi

text: Utaratibu wa uainishaji wa wanyama na mimea ulioanzishwa na Carl Linnaeus unaendelea kufuatwa hadi leo, hivyo kila mmea au mnyama unapewa jina la kisayansi yenye sehemu mbili: sehemu ya kwanza inataja jenasi na sehemu ya pili spishi. Kwa kawaida linafuatwa na herufi ya kwanza ya jina la mtaalamu aliyewahi kueleza spishi hiyo katika maandiko ya kisayansi.

title: Majina ya kisayansi

text:
Kutokana na misingi hii vyanzo vya mapatano kuhusu istilahi na majina ya kisayansi vilitumia lugha ya Kilatini pamoja na maneno mengi ya Kigiriki.
Ushuhuda wake ni majina ya sayansi kwa lugha nyingi:

title: Kitunguu saumu

text: Kitunguu saumu au kitunguu thumu (kwa jina la kisayansi "Allium sativum") ni aina ya tunguu la kulika ambalo hupandwa mahali pengi duniani.

title: Kilimia

text: Kilimia (pia: thuria kutokana na Kar. "ثریا"; ing. - gir. "Pleiades") ni fungunyota katika kundi la nyota la Thauri (ing. "Taurus"). Jina la kisayansi ni "M45" (katika orodha ya Messier).

title: Jitu jekundu

text: Jitu jekundu (kwa Kiingereza ) ni jina la nyota kubwa zinazoonekana kung'aa kwa rangi nyekundu. Mifano ni Dabarani (, jina la kisayansi Alfa Tauri) katika kundinyota ya Tauri na Ibuti la Jauza ( au Alfa Orionis) kwenye Jabari ().

title: Ibuti la Jauza

text: Ibuti la Jauza (jina la kisayansi Alpha Orionis, kwa Kiingereza ) ni nyota ya aina ya jitu jekundu inayoonekana katika kundinyota Jabari ("").

title: Utafiti

text: Utafiti wa kisayansi ni njia ya utaratibu wa kukusanya data na kuunganisha udadisi. Utafiti huu hutoa maelezo ya kisayansi na nadharia kwa ufafanuzi wa asili na mali za dunia. Inafanya maombi ya vitendo iwezekanavyo. Utafiti wa kisayansi unafadhiliwa na mamlaka ya umma, na mashirika ya usaidizi na kwa makundi binafsi, ikiwa ni pamoja na makampuni mengi. Utafiti wa kisayansi unaweza kugawanywa katika ugawaji tofauti kulingana na taaluma zao za kitaaluma na maombi. Utafiti wa kisayansi ni kigezo kinachotumiwa sana kwa kuzingatia hali ya taasisi ya kitaaluma, lakini wengine wanasema kwamba vile ni tathmini isiyo sahihi ya taasisi, kwa sababu ubora wa utafiti hauelezei ubora wa mafundisho.

title: Silika kadiri ya C. G. Jung

text: Wanaotumia hisi za nje katika kutambua hali halisi na utendaji ambao unahitajika na kuwezekana. Kwa kawaida ni hodari kuamua mambo na kutenda kadiri ya mazingira bila ya kusitasita. Kisha kuamua wanataka kutekeleza mara moja, wasiwe na raha mpaka uamuzi wao utimizwe. Ni hodari kwa kazi fupi. Hawapendi kuwaza hewani. Wanaamini mang’amuzi kuliko miguso. Kwao ni vigumu kujinyima matakwa ya milango ya fahamu. Wanapenda mno starehe na anasa, wanafuata tamaa za mwili. Wanathamini sana maoni na kusema ukweli. Hawaogopi kukabili wengine. Katika maelezo yao wanatumia maneno mengi na kufuata utaratibu. Wanajiuliza, “Hali ni ipi? Nifanye nini?”

title: Papai

text: Papai ni tunda la mpapai ("Carica papaya"), mti wa familia Caricaceae. Unaasili ya Amerika ya Kusini na ya Kati na unakuzwa huko Meksiko, karne kadhaa kabala ya kuibuka kwa tamaduni mpya za huko Amerika. Ni mti mrefu wenye shina la urefu wa mita 5 mpaka 10, wenye majani yaliojipanga yaliojizungusha na kujishikiza juu kwenye shina la miti, shina kwa upande wa chini huwa na makovu mengi kuonesha sehemu ambayo majani yalikuwa majani ya mpapai ni makubwa sm 50 – 70 kwa upana, maua yake ni madogo na hutokea sehemu yalipochomoza majani, hutengeneza tunda papai lenye urefu wa sm 15- 45, na upana wa sm10 – 30. Tunda huiva pale linapokuwa laini ( kama vile parachichi au zaidi) na ngozi yake inapokuwa na ngozi yake inapo karibia rangi ya chungwa ladha ya chungwa hukamilana na ile kati ya nanasi na peasi, ingawa huwa ya utulivu bila ya uchungu wowote.

title: Majina ya kisayansi

text: Hadi leo aina za mimea au wanyama zilizoainishwa na Linnaeus zinatajwa kwa herufi "L." baada ya jina la kisayansi. Kwa mfano, mpunga ni mmea wa jenasi inayotajwa kwa jina la kisayansi kama Oryza (L.) na "L." katika mabano inaonyesha kwamba jenasi hii ilielezwa mara ya kwanza na Linnaeus. Jina la kisayansi ya simba ni Panthera leo L. kwa sababu pia mnyama huyu aliwekwa na Linnaeus katika utaratibu wa uainishaji wa kisayansi.

title: Njegere ya kizungu

text: Njegere za kizungu (jina la kisayansi kwa Kilatiniː "Pisum sativum") ni mbegu za aina ya mimea ambayo hukuzwa sehemu mbalimbali za dunia.

title: Uainishaji wa kisayansi

text: Kila spishi ya viumbehai inapewa jina la kisayansi lenye maneno mawili kufuatana na muundo wa uainishaji. Jina la Kisayansi linaanza kwa kutaja jenasi inayoandikwa kwa herufi kubwa, halafu neno la pili kama sehemu maalumu ya jina la spishi ile. Maneno hayo huandikwa kwa herufi za italiki. Kwa mabano hufuata jina la mtaalamu wa spishi pamoja na mwaka alioandika maelezo yake.

title: Carl Linnaeus

text: Hadi leo aina za mimea au wanyama zilizoainishwa na Linnaeus inatajwa kwa herufi "L." baada ya jina la kisayansi, kwa mfano mpunga ni mmea wa jenasi inayotajwa kwa jina la kisayansi kama Oryza (L.) na "L." katika mabano inaonyesha jenasi hii ilielezwa mara ya kwanza na Linnaeus. Jina la kisayansi ya simba Panthera leo L. kwa sababu pia mnyama huyu aliwekwa na Linnaeus katika utaratibu wa uainishaji wa kisayansi.

title: Mageuko ya spishi

text: Mageuko ya spishi (ing. "evolution") ni nadharia ya kisayansi iliyobuniwa na kutumiwa na wataalamu wa biolojia, hasa tawi la jenetikia.


query: Mji mkuu wa Kenya unaitwa aje?

title: Nairobi

text: Nairobi ni mji mkuu wa jamhuri ya Kenya na vilevile mojawapo ya kaunti za Kenya.

title: Vietnam

text: Mji mkuu ni Hanoi lakini mji mkubwa ni Mji wa Ho Chi Minh (zamani: Saigon).

title: Bohemia

text: Mji mkuu wa Bohemia ni pia mji mkuu wa kitaifa ni Praha (Kiing.: Prague).

title: Mkoa wa Nyanza

text: Nyanza ni mkoa wa magharibi ya Kenya kando la ziwa Viktoria Nyanza. Mji mkuu ni Kisumu. Mkoa umepakana na Tanzania, Uganda halafu mikoa ya Kenya ya Magharibi na Bonde la Ufa.

title: Anjouan

text: Anjouan au Nzwani (kikomori "Ndzouani"; pia Ndzuwani, Ndzwani) ni moja kati ya visiwa vinne vya funguvisiwa vya Komori. Eneo lake ni 424 km² na jumla kuna wakazi 240,000. Ni jimbo la kujitawala ndani ya jamhuri ya Komori. Mji mkuu unaitwa Mutsamudu.

title: Mto Turkwel

text: Chanzo chake ni katika Mlima Elgon, mpakani mwa Kenya na Uganda na unaitwa kwanza mto Suam.

title: Galatia

text: Mji mkuu wake ulikuwa Ancyra (leo Ankara, mji mkuu wa Uturuki).

title: Mayotte

text: Mji mkuu ni Mamoudzou tangu 1977. Mji mkuu wa zamani ni Dzaoudzi kwenye kisiwa cha Pamanzi.Kuna lugha tatu ambazo hzungumzwa kisiwani Mayotte, yaani Kifaransa (lugha rasmi), Kimaore ya Komori, na Kibushi.

title: Daniel Agina

text: Pia alikuwa mchezaji muhimu wakati Kenya ilishinda Kombe la Castle Lager katika mji mkuu wa Dar es Salaam na pia alikuwa kwenye timu ya Kenya ambayo ilichukua nafasi ya pili dhidi ya Uganda katika mji mkuu wa Nairobi.

title: Des Moines, Iowa

text:
Des Moines ni jina la mji mkuu wa jimbo la Iowa nchini Marekani. Mji wa
Des Moines ulianzishwa mnamo mwaka wa 1843 mahali ambapo Mto Raccoon na Mto Des Moines inapokutana. Mji wa Des Moines umekuwa mji mkuu wa Iowa mnamo mwaka wa 1857.

title: Mwili

text: Baada ya kufa, mwili wa binadamu unaitwa maiti, wakati ule wa mnyama unaitwa mzoga.

title: Mji mkuu

text: Nigeria iliamua mwaka 1976 kuhamisha mji mkuu wa kitaifa kutoka Lagos kwenda mahali pa katikati ya nchi. "Eneo la Mji Mkuu wa Shirikisho" limeteuliwa. Mji mpya wa Abuja ndani ya eneo hili ukawa mji mkuu wa Nigeria mwaka 1991.

title: Ugonjwa wa Kuhara

text: Ugonjwa wa kuhara unasababishwa na bakteria au protozoan au vimelea auminyoo lakini pia unaweza kusababishwa na kemikali au virusi. Asili mbili za ugonjwa huu ni bacillus wa kundi la Shigella, na maambukizi kutokana naamoeba, Entamoeba histolytica Wakati unasababishwa na bacillus unaitwa bacillary kuhara damu, na wakati unasababishwa na amoeba unaitwa amoebic kuhara.

title: Mji wa Basel

text: Mji wa Basel ni jina la kutaja jimbo liliopo nchini Uswisi. Iko kando ya mto Rhine. Mji mkuu wake ni Basel.

title: Mirjaveh

text: Mīrjāveh (Farsi میرجاوه) ni mji mdogo wa mkoa wa Sistan na Baluchistan katika Uajemi karibu na mpaka wa Pakistan. Hapa kuna kituo cha mpakani cha pekee cha barabara na reli kati ya Uajemi na Pakistan. Mji wa mpakani upande wa Pakistan unaitwa Taftan sawa na Volkeno yenye jina lileile upande wa Uajemi.

title: Muziki wa Angola

text: Mji mkuu wa Angola ni Luanda ambao una sampuli tofauti tofauti za midundo ikiwemo merengwe, kilapanda na semba, ya mwisho ikiwa mwondoko ambao unashirikisha Roots na Samba ya Brazil zikiwekwa pamoja. Katika pwani ya Luanda pia kuna nji wa Ilha do Cabo, ambao umetawalwa na muziki unaotumia vyombo vya accordion na harmonica. Mwondoko unaitwa rebita.

title: Jimbo la Mataifa ya Kusini, Ethiopia

text: Mji mkuu wa jimbo ni Awassa.Jimbo liko katika kusini ya nchi likipakana na Kenya upande wa kusini, Sudan upande wa magharibi na majimbo ya Ethiopia ya Gambela upande wa kaskazini na Oromia upande wa kaskazini, mashariki na kusini-mashariki.

title: Mkoa wa Karaman

text:
Karaman ni jina la mkoa uliopo katikati mwa nchi ya Uturuki. Mkoa unachukua eneo la kilomita za mraba zipatazo 9,163. Mji una wakazi wapatao 252,377 (makisio 2006). Kwa mujibu wa sensa ya mwaka wa 2000, wakazi wa hapa walikuwa kiasi cha 243,210. Mji mkuu wa mkoa huu ni Karaman.
Mkoa wa Karaman umegawanyika katika wilaya 7 (mji mkuu umekoozeshwa):

title: Mlima Longonot

text: Mlima Longonot uko kilomita 60 kaskazini magharibi mwa Nairobi na inaweza kufikiwa kutoka huko kwa barabara ya lami. Barabara hiyo ilifanyiwa ukarabati na EU na sasa ni bora, na imepunguza muda wa kusafiri kutoka Nairobi kuwa saa moja. Mji wa karibu pia unaitwa Longonot. Stesheni ya setlaiti ya Longonot iko kusini mwa mlima huu.

title: Maeneo bunge ya Kenya

text:
Maeneo bunge ya Kenya yanatumika kuchagua wajumbe wa bunge la Kenya. Kuna maeneo bunge 210 nchini Kenya. Kenya ina mfumo wa kupiga kura wa mshindi-mmoja, kumaanisha kila eneo bunge linachagua mbunge mmoja tu. Maeneo bunge yamegawanywa zaidi katika kata, zinazotumika kuchagua madiwani kwa serikali za wilaya za Kenya.
Wabunge na madiwani wanachaguliwa wakati wa uchaguzi mkuu unaofanyika kila miaka mitano. Uchaguzi mkuu wa mwisho ulifanyika mwaka 2007 na ukasababisha mgogoro mkubwa.

title: Mji mkuu

text: Urusi ilihamisha mji mkuu mara mbili. Mwaka 1712 Tsar (mfalme) mrusi Peter aliamua kujenga mji mpya katika pembe la magharibi kabisa ya nchi akahamisha mji mkuu kutoka Moscow kwenda St. Peterburg mpya. Tsar Peter aliona nchi yake ilikuwa imebaki nyuma akitaja kuleta maendeleo kwa kuiga mfano wa Ulaya ya Kati na ya Magharibi. Mji mpya ya St. Peterburg ilipangwa kuwa "dirisha la Urusi la kutazama magharibi".

title: Mji mkuu

text: Australia ilijenga mji mkuu mpya kwa sababu miji mikubwa ya Sydney na Melbourne yote yalitaka kuwa mji mkuu wa kitaifa wa Shirikisho la Australia. Mwaka 1908 eneo la Canberra lililokuwa mashambani wakati ule liliteuliwa, ujenzi wa mji mpya ulianza mwaka 1913 na serikali pamoja na bunge ilihamia Canberra mwaka 1927. Dola la shirikisho la New South Wales lilikabidhi "Eneo la Mji Mkuu wa Shirikisho" lililokuwa eneo la pekee chini ya Bunge la Australia moja kwa moja.

title: Hrazdan

text: Hrazdan (Kiarmenia: "Հրազդան" - unaitwa wa Kirumi kama Razdan; zamani, Akhta, Akhti, Akhtala, Nizhniye Akhty, Nizhne Akhti, Nerkin Akhta, na Nizhnyaya Akhta) ni mji mkuu wa mkoa wa Kotayk huko nchini Armenia. Jina linatokana na jina la Kiajemi-cha-Kati "Frazdan". "Farzdan" limeungana na hadithi ya Kiajemi ya Zoroastria. Mji una wakazi wapatao 42,150 na kuufanya uwe mji wa tano kwa ukubwa huko nchini Armenia kwa hesabu ya wingi wa wakazi. Wakati wa maiaka ya Wasovyeti ulikuwa moja kati ya miji yenye viwanda vingi katika orodha ya miji ya Jamhuri ya Armenia.

title: Bhutan

text: Mji mkuu unaitwa Thimphu.

title: Chambarak

text: Chambarak (Kiarmenia: "Ճամբարակ" pia unaitwa kwa Kirumi kama Jambarak; mpaka 1920 Mikhaylovka, kuanzia 1920-1972, Karmir Gyugh, kuanzia 1972-1991, Krasnoye, Krasnosel’sk, Krasnosyelsk, and Kraside) ni mji ulipo kwenye Mkoa wa Gegharkunik huko nchini Armenia. Mji wa Chambarak ulianzishwa mnamo mwaka wa 1835-40 na wahamiaji wa Kirusi, ukiwa na jina la "Mikhaylovka". Karmir Gyugh na Krasnosyelsk yote inamaana ya "Kijiji Chekundu" kwa Kiarmenia na Kirusi, kwa pamoja.

title: James Omingo Magara

text:
Ford Kenya
Uchaguzi mkuu wa Kenya wa 2002
Wabunge wa Kenya
Mugirango Kusini

title: Kenya

text: Mji mkuu ni Nairobi.

title: Magadi, Kenya

text: Mji wa Magadi upo kando ya Ziwa Magadi upande wa mashariki.Kampuni ya Magadi Soda Company ipo katika mji huu. Magadi ni mji mkuu wa sehemu ya Magadi katika Wilaya ya Kajiado.

title: Kreshensi wa Iesi

text: Alipokufa Aimoni wa Faversham (1244), mvutano ndani ya shirika la Ndugu Wadogo ulijitokeza kwa nguvu. Mtumishi mkuu aliyechaguliwa, Kreshensi wa Iesi akiona kwamba Fransisko wa Asizi alitazamwa bado na wote kuwa kielelezo cha wadogo, aliagiza mapema zikusanywe habari zote juu yake, halafu akamuagiza Thoma wa Celano aandike upya maisha ya mwanzilishi. Mkusanyo huo unaitwa "Assisi Compilation" au kwa majina mengine..

title: Mauritania

text: Mji mkuu ni Nouakchott. Mji wa pili na kitovu cha uchumi ni bandari ya Nouadhibou karibu na mpaka wa Sahara Magharibi.

title: Papa

text: Papa ni pia mkuu wa nchi huru ya Mji wa Vatikano iliyopo ndani ya mji wa Roma (ambao ni mji mkuu wa Italia).


query: Je,paka ako katika spishi gani ya wanyama?

title: Simba

text: Simba (jina la kisayansi: Panthera leo[1]; kwa Kiingereza lion) ni mnyama mkubwa mla nyama (carnivore) wa familia ya felidae[2] katika ngeli ya mamalia. Maana yake ni kwamba simba hufanana na paka mkubwa.

title: Anne Curtis

text: Kwenye mkutano mnamo Aprili 2005, Curtis alielezea uamuzi wake uliopelekea kuzua mabishano wa kusahihisha kibiashara GSM Blue, kinywaji chenye kilevi: "Nimeshasema mara nyingi kabla, sababu ya mimi kufanya biashara ile ilikuwa nitokapo mwenyewe sikatai kuwa mimi ni nakunywa, lakini unywaji wa kawaida na sio ulevi. Juu ya hayo, Nahitaji fedha kwa ajili ya mahitaji yangu ya kila siku, papano ako mabubuhay? Sijali kama inajenga mfano mbaya kwa vijana wadogo. Kwa watu wengine, ijapokuwa, hawaoni kuwa tayari nina miaka 20,"

title: Kuuza na kununua Hisa (Kenya)

text:
Unapotaka kununua hisa, wafaa kueleza broka wako ni hisa za kampuni gani wataka kununua, wataka kuzinunua kwa bei gani kila hisa na wataka hisa ngapi. Baada ya kumpa mwelekezo huu, broka wako atatafuta anaye hisa unazohitajikatika bei ulilotaja au la chini zaidina kisha, atazinunua chini ya jina yako.
Ubadilishanaji huu wa fedha na hisa utarekodiwa katika CDSC huku hisa ulizonunua zikiwekwa chini ya akaunti yako ya CDSC na zikiondolewa kutoka kwa akaunti ya mmiliki wa hapo awali.

title: Kiraitu Murungi

text: Katika mwaka wa 2005 Februari, Murungi aliomba msamaha kwa kutoa matamshi ambayo yaliyokaguliwa kuwa yanaenezaubakaji na rushwa. Yeye alikuwa amesema kuwa ukaguzi kutoka kwa wahisani wa misaada ya rushwa nchini Kenya ilikuwa "ni kama kubaka mwanamke ambaye ako tayari"

title: Yaa Asantewaa

text: Walikutana baadaye kati yao wakishauriana namna gani kujibu. Yaa Asantewaa alishiriki katika mkutano huu. Alipoona ya kwamba sehemu ya viongozi walitaka kunyamaza alitoa hotuba akiwauliza wakuu wengine namna gani waliweza kunyamaza tu na kusikiliza kimya maneno ya Mwingereza, na kama wameacha kuwa wanaume au kubadilishwa kuwa wanawake?

title: Utungisho katika wanyama

text: Hata hivyo kuna maswali mengi yamebakia ambayo wanasayansi wanaendelea kuyatafutia majibu. Kwa mfano ni kwa namna gani manii na yai zinajua kuwa zinatoka kutoka spishi moja; molekyuli gani ambazo manii hutumia katika kujishikiza na ukuta wa yai na kwa namna manii inapata taarifa ili kuchochea acrosome kutolewa. Kadiri uchunguzi unavyoendelea ndivyo baadhi ya maswali yatakavyopatiwa ufumbuzi.

title: Bakteria

text: Mbinu za mazingira maalumu zimebuniwa ili kukuza ukuaji na kutambua bakteria fulani, huku zikizuia ukuaji wa baadhi ya sampuli za bakteria. Mara nyingi mbinu hizi huwa zimeundwa kwa spishi maalumu, kwa mfano, sampuli ya sputum inaweza kushughulikwa ili kuonyesha ni vijiumbe gani husababishakichomi, ilihali sampuli za kinyesi hukuzwa katika mazingira maalumu kutambua vijiumbe ambao husababisha kuhara, huku ukidhibiti ukuaji wa vijiumbe visivyoleta magonjwa. Sampuli ambazo kwa kawaida huwa tasa, kama vile damu, mkojo au maji ya mti wa mgongo, hukuzwa katika mazingira ambayo yanaweza kukuza vijiumbe vya kila nui.[89][127] Mara tu kijiumbe kinachosababisha magonjwa kinapotengwa, kinaweza kuelezewa zaidi kupitia kwa umbo lake, ruwaza za ukuaji kama vile (ukuaji wa aerobiki au ukuaji, mifumo ya hemolisi) na matumizi ya mabaka.

title: Ukristo

text: Paulo ni mfano mzuri jinsi gani mtu aliyepinga Injili vikali aliongozwa kuihubiri. Nyaraka zake zinatuonyesha jinsi gani Mkristo anaweza kutumia akili yake pamoja na imani. Katika maandishi yake tunapata mtu aliyebebwa na imani katika matatizo na mateso makubwa. Anatufundisha kutoangalia Ukristo kama sheria au amri tu (Fanya! Acha!) bali kama jibu la upendo la mtu aliyeelewa upendo wa Mungu kwanza.

title: Kumar Sanu

text: Hivi sasa, Sanu ako katika jopo la majaji katika Sony TV ya Waar Parriwar, Onyesho ambalo linahusisha kuleta pamoja gharana ya kuimba (familia ya waimbaji) anashiriki pamoja u na mwimbaji wenzake Sajan, na Jatin Pandit maarufu wa muziki wa duo Jatin-Lalit katika maamuzi Wakati huo huo, yeye pia ni mmoja wa majaji pamoja na mwimbaji wa Bollywood Shantanu Moitra mtunzi na mwimbwji kuoka zamani Usha Mangeshkar katika zee Bangla TV katika kipindi cha Sa Re Ga Ma Pa - Vishwa Sera.

title: Jenetikia

text: Kwa kulinganisha homolojia kati ya aina tofauti za jenomu za spishi inawezekana kuhesabu umbali wa mageuko baina ya spishi hizo na wakati ambapo zinaweza kuwa ziliachana (utaratibu huo unaitwa saa ya molekuli). Ulinganishaji wa jeni kwa jumla hufikiriwa kuwa mbinu sahihi zaidi ya utambazi-sifa za uhusiano kati ya spishi kuliko ulinganifu wa tabia za kifenotipu. Mageuko ya umbali baina ya spishi yanaweza kutumika kutengenezea miti inayoonyesha mageuko; miti hiyo huwakilisha asili moja na kuachana kwa spishi kadiri muda unavyokwenda, ingawa haionyeshi uhamishaji wa nyenzo za jeni kati ya spishi zisizo na uhusiano (jambo linalojulikana kama uhamishaji jeni wa mlalo na ambao hutokea sana katika bakteria).

title: Jiji

text: Jiji ni mji mkubwa. Kuna tofauti kati ya nchi na nchi ni sifa gani pamoja na ukubwa gani zinazofanya mji kuwa mji mkubwa au jiji.

title: Mtunguja

text: Mtunguja, mtunguja-mwitu, mtura, mtula, mtulwa, mtua, mtuatua, mndulele, mnyanya-mwitu au mnyanya-pori ni majina mbalimbali ya mimea ya familia Solanaceae. Fasihi andishi (ya kisayansi na ya umma) haidhihirishi majina gani hutumika kwa spishi gani. Inaonekana kwamba majina yote hutumika kwa "Solanum incanum" (kwa Kiingereza thorn apple) lakini majina kadhaa hutumika kwa spishi nyingine pia, hasa "Solanum schumannianum" na "Solanum zanzibarense".

title: Aina za udongo

text: Ukubwa wa vipande ndani ya udongo ni muhimu, pia kiasi gani ni imara au la, halafu kemikali au kampaundi gani zinapatikana ndani yake.

title: Sahara

text: Kuna spishi 2800 za mimea ya juu, na robo ya spishi hizi inapatikana katika Sahara pekee. Nusu ya spishi ni za kawaida katika jangwa kuanzia huko hadi Uarabuni.[7]

title: Maranatha

text: "Maranatha" ni neno la sala linalopendekezwa na Jumuiya ya Kutafakari ya Kikristo katika Dunia, jamii ya wafuasi wa mafundisho ya John Main OSB katika mazoezi ya kutafakari kwa njia ya kikristo. Maombi ni sehemu moja ambapo mtu hueka kila kitu kando: badala ya kuzungumza na Mungu, mtu ako pamoja na Mungu, na kuruhusu uwepo wa Mungu kujaza moyo wake, na hivyo kubadilisha hali ya ndani ya mtu.

title: Patrick Agyemang

text: Agyemang alicheza mechi31 katika msimu wake wa kwanza huku akifunga mabao manne lakini bado akaorodheshwa kama ako chini ya Nugent na Cresswell katika timu hiyo.

title: Ekolojia

text:
Wataalamu wa ekolojia huchungulia kila kitu kuanzia bakteria ndogo katika myeyusho wa kuwalisha hadi athira ya msitu wa mvua kwa halihewa ya dunia.
Ekolojia inalenga kuelewa jinsi gani pande mbalimbali za uhai duniani zinahusiana na mazingira yao. Kila spishi ya viumbehai inategemea makazi maalumu kwa kudumisha maisha yake. Hapo ekolojia inachungulia pia athira ya mabadiliko yanayosababishwa na binadamu kwa makazi haya na ekolojia yao.

title: Taasubi ya kiume

text: Katika kutathmini hali hiyo, ni muhimu kutambua kiasi gani hiyo ni athari ya taasubi na kiasi gani ni sharti la dini yenyewe. Baadhi ya dini hizi zimemkataza mwanamke kuwa kiongozi katika dini hizo kwa misingi ya imani husika.

title: Nyangumi

text: Kulingana na mazingira yao (tofauti na na wanyama wengine), nyangumi hupumua kwa hiari yao, wanaamua ni wakati gani wa kupumua. Mamalia wote hulala lakini nyangumi hawawezi kulala kwa muda mrefu sababu wanaweza zama majini na kufa. Husemekana ni nusu tu ya ubongo wa nyangumi hulala na sehemu nyingine hufanyakazi, hivyo nyangumi huwa halali moja kwa moja lakini hupumzika vya kutosha. Mara nyingi nyangumi hulala huku jicho moja tu likiwa limefungwa. Baadhi ya nyangumi huwasiliana kwa sauti za kimuziki, zikijulikana kama nyimbo za nyangumi. Sauti hizi zaweza kuwa kubwa sana kutegemeana na spishi zao. Nyangumi waitwao sperm husikika wakitoa sauti za kugonga gonga tu, kwasababu wao wana meno na hutoa pia mwangwi unaoweza kusikika kwa maili nyingi.

title: Thule

text: Haijulikani ni kisiwa gani alichotaja kama kilikuwa Iceland, Greenland au labda visiwa vya Faroe. Kuna hakika ya kwamba Pytheas alitaja mahali pa kaskazini kwa sababu aliandika ya kwamba "bahari inayoganda", yaani bahari inayofunikwa na barafu, ilianza safari ya siku 1 kutoka kule. Lakini haijulikani aliandika katika mwezi gani na uenezaji wa barafu baharini unabadilika pamoja na majira.

title: Dawa ya Kibiolojia

text: Dawa nyingi za vidubini zina kuvu viuawadudu ndani yao, kama spishi za "Metarhizium", "Beauveria", "Isaria" na "Lecanicillium". Dawa hizi hazina haja ya kumezwa kwa sababu kuvu hizi zinapenya kiunzi nje cha wadudu. Kuna spishi nyingi za virusi zinazotumika katika dawa za vidubini, lakini ni lazima dawa hizi zimezwe. Kinyume na virusi na kuvu nematodi viuawadudu, kama spishi za "Steinernema" na "Heterorhabditis", huingia wenyewe kupitia tundu yoyote ya kiwiliwili (kinywa, mkundu, spirakulo n.k.) lakini spishi kadhaa zinaweza kupenya kiunzi nje. Dawa za kudhibiti magonjwa ya mimea zina kuvu kama spishi za "Trichoderma" au bakteria kama spishi za "Bacillus" ("B. subtilis" hasa). Mwishowe kuna dawa za kiuamagugu zilizo na kuvu kama spishi za kuvu-kutu.

title: Kalenda ya Kiislamu

text: Njia inayofuata inasaidia kujua takriban tarehe gani ya Kiislamu inalingana na tarehe ipi katika kalenda ya kawaida:

title: Nyasi-bahari

text: Nyanja za nyasi-bahari zinaweza kuwa ama monospesifiki (yenye spishi moja) au zenye spishi zilizochanganywa. Katika maeneo ya wastani, kwa kawaida spishi moja au chache hutawala (kama vile nyasi-bahari majani-mikunga "Zostera marina" katika Atlantiki ya Kaskazini), lakini nyanja za kitropiki kwa kawaida ni anuwai zaidi, spishi 13 zikiwa zimeandikwa nchini Ufilipino.

title: Charles Dickens

text: Dickens kwa riwaya zake alijitahidi kuwakumbusha matajiri wa Uingerzea kuhusu hali ya watu maskini waliodharauliwa tu. Aliweza kutumia maarifa ya maisha yake kwa sababu aliwahi kuona mwenyewe jinsi gani haliy a umaskini na kuwa na madeni inaweza kuharibu maisha na maadili ya watu na jinsi gani wale waliobahatika katika maisha walivyowadharau wengine waliokosa bahati hasa watoto waliopaswa kuishi barabarani bila familia.

title: Shaka Zulu

text: Shaka aliboresha utaratibu alioukuta katika utumishi wa Dingiswayo. Wataalamu hutofautiana ni kiasi gani ya kwamba Shaka alianzisha mbinu kadhaa au kiasi gani ndiye Shaka aliyeunganisha mbinu mbalimbali zilizowahi kujulikana lakini yeye alifuata utaratibu kuzitumia kushinda viongozi wote wengine. Kati ya mbinu alizotumia ni zifuatazo:

title: Gombakanzu

text: Gombakanzu au majani ya Pemba ("Stenotaphrum dimidiatum") ni spishi ya nyasi katika nusufamilia Panicoideae. Nyasi hili huunda matabaka mazito ya manyasi, mara nyingi kwa pwani. Kwa sababu ya hiyo spishi hii na spishi ndugu "S. secundatum" hupandwa katika nyua.

title: Historia ya Kanisa

text: Mwaka 325 mkutano wa kwanza wa Kanisa zima ukafanyika kule Nisea (Asia Ndogo). Wakristo wa nchi mbalimbali walikuwa wanatofautiana katika maelezo yao juu ya tabia ya Kimungu na ya kibinadamu za Kristo. Yaani kiasi gani Yesu ni mwanadamu na kiasi gani yeye ni Mungu. Kama alikuwa mwanadamu, je aliumbwa kama wanadamu wote? Lakini kama anaitwa Mungu ndiye Muumba mwenyewe. Kama yeye ni Mungu - aliwezaje kuumia msalabani? Au ni Mungu aliyejificha tu katika umbo la mwili, kumbe hakuteswa kweli, ilikuwa kama igizo tu.

title: Hongwe

text: Hata hivyo, spishi nyingi kiasi za hongwe zimo pia katika makazi ya maji baridi au hutokea katika maji baridi tu. Huko Amerika ya Kaskazini na ya Kusini, karibu na spishi 43 huingia maji ya chumvi kidogo au hupatikana katika maji baridi pekee. Na hata katika Afrika spishi kadhaa zinatokea maji baridi hasa.

title: Who Am I?

text: Mwanachama wa kikosi cha kimataifa kilichoungwa mkono na CIA cha ‘’black ops special force’’ ako katika misheni ya kuwateka nyara wanasayansi wa afrika Kusini wanaoendelea kutayarisha sumu kali inayoletwa duniani na ‘’meteorite’’. Kulingana na data ya tarakilishi inayoonyesha majina ya wahusika katika mradi huo, mmoja wao ni ‘Jackie Chan’ (Chan). Anaangukia katika tukio lililopangwa ambalo linasababisha kifo cha wenziwe. Anaponea lakini anaangukia katika veldt ya Afrika na amepoteza kumbukumbu yake ya matukio ya awali. Anapoulizwa na wenyeji kuhusu jina lake anajibu, “Mimi ni Nani?” ‘’(Who Am I?)’’ ambalo wanachukulia kuwa jina lake. Anaanza kupokea visengere nyuma (flashbacks) ambavyo vinaashiria hati halisi ya 'Who am I?'. Anaanza urafiki na wanawake wawili: Christine (Michelle Ferre), ambaye ni ajenti wa CIA anayefanya kazi kisiri akijisitiri chini ya hati ya uandishi wa habari, na Yuki (Yamamoto Mirai).

title: Zoolojia

text: Zoolojia linatumia mbinu mbalimbali za kisayansi likichungulia maumbile na miili ya wanyama, michakato ndani ya miili, historia ya mageuko ya spishi za wanyama, jenetiki yao, uenezi wao katika dunia, uhusiano wao na mazingira (ekolojia) na jinsi gani wanahusiana kati yao.

title: Chris Hughes (Facebook)

text: Chris ni mpenda wavulana [2] na ako katika uhusiano na Sean Eldridge. [3] Katika nakala ya The Advocate yeye anasema kuwa harakati za haki za kiraia za LGBT bado hazijanyonya nguvu za mtandao wa kijamii, kama vile Facebook na kampeni Obama zilifanya, kwa kuhusisha umma pakubwa na "kuwaambia hadithi siyo tu ya siasa za gay, lakini ya watu wa kila siku ambao hudhulumiwa katika maisha yao ya kila siku. [4]