id int64 13 16.6k | text stringlengths 11 74.3k ⌀ | title stringlengths 1 68 |
|---|---|---|
6,190 | Микикне — Дагъустан республикадин Рутул районда авай тунвай хуьр. ==География== Хуьр Дагъустан Республикадин Рутул райондин рагъэкъечӀдай пата ала. ==Тарих== == Агьалияр == Виликан рутул хуьр я. Алай чӀавуз хуьр ичӀизва, дараматар харапӀайриз элкъвена. == Баянар == == ЭлячӀунар == Категория:Рутул хуьрер Категория:Рутул... | Микикне |
16,179 | KAMAZ 6580 КАМАЗ заводда 2016 лагьай суз тӏуькӏуьрнавай ппар чӏугвадай автомобиль Чархарин формула 6х4/2 | KAMAZ 6580 |
5,616 | Силиго () — Италиядин Сардиния региондин Сассари вилаятда авай шегьер. ==Килигуниз лайихвилер авай чкаяр== * Византиядин базилика. * Римдин акведук. * Мариамдин Месумунда клиса. * XV виш йисан эхирда эцигнавай Санта-Витториадин клиса. * XVII виш йисуз эцигнавай Санта-Кроче клиса. * XVII виш йисуз эцигнавай Пак Винсент ... | Силиго |
6,939 | ЧӀулав гьуьл — Атлантик океандин бассейндин къенен гьуьл я. Босфор проливдалди Мармар гьуьлуьхъ галаз сад жезвайди, гьакӀни ахпа Дарданеллар проливдалди Эгейни Средиземный гьуьлерихъ галаз сад жезвайди я. Пара чӀавара Босфорни Дарданеллар проливриз ЧӀулав гьуьлуьнбур лугьузавайди я. Керч проливдалди Азов гьуьлуьхъ гала... | ЧӀулав гьуьл |
8,474 | Доломит — къван я. карбонатрик квай минерал CaCO3•MgCO3 я. ГьакӀни доломит сувайрин ацукьзавай къванериз лугьуда, доломитдин минералдикай 95 %дилай винихъ квай. А тӀвар француз инженерни геолог Деод де Доломьёдилай атайди я (1750—1801), доломитрин гьал кхьейи. Доломит кӀватӀ жезвайди я ацукьзавай- хемогендикай, галоген... | Доломит |
10,557 | Пашаев Мегьди Ягьябеган хва — лезги шаир. 1940 йисуз КцӀар райондин Кьуьхуьре муаллимдин хзанда дидедиз хьана. 1963 йисалай эгечӀна 47 йисуз хуьруьн мектебда муаллимвал авуна ада. Убадиз куьч жедалди Кьуьхуьре уьмуьр гьалай Мегьди муаллимдиз хуьруьн чарчарар, мурк хьтин булахар, къацу яйлахар, зегьимлу рагар илгьамдин ... | Пашаев Мегьди Ягьябеган хва |
7,781 | Рацитль — Дагъустан республикадин Ахвах районда авай хуьр. Вини Инхело хуьруьнсоветдик акатзава. Хуьруьнсоветдин кьилин хуьр я. == География == Хуьр Ахвах райондин кефер пата, Рацитль сувун гуьнедал, райондин администрациядин юкь тир Карата хуьрелай 5 км яргъал ала. ==Тарих== XIX виш йисуз Рацитль хуьр вири Анди округд... | Рацитль |
2,583 | Кьурагь район () — Урусат Федерациядин Дагъустан республикада авай муниципалитетдин район. Администрациядин юкь — Кьурагь хуьр я. == География == Район Дагъустан Республикадин кьибле пата ала. Кьибле пата Ахцегь ва Мегьарамдхуьруьн районрихъ галаз, кефер пата Агъул ва Хив районрихъ галаз, рагъакӀидай пата Рутул ва рагъ... | Кьурагь район |
5,246 | Зараган — Азербайжан республикадин Кьвепеле районда авай хуьр ва муниципалитет. == География == Хуьр Кьвепеле райондин юкьван пата, райондин кьилин шегьер тир Кьвепеле шегьердилай рагъакӀидай патахъ 6,5 км яргъал чка кьунва. == Агьалияр == Алай чӀавуз хуьре 2 693 кас яшамиш жезва. Агьалийрин саки вири азербайжанар я. =... | Зараган |
10,783 | Галынчаг () — Азербайжан республикадин Исмаиллы районда авай хуьр. «Галынчаг» хуьруьнсоветдик акатзава. ==География== ==Тарих== ==Агьалияр== ==ЭлячӀунар== Категория:Исмаиллы райондин хуьрер Категория:Азербайжанрин хуьрер | Галынчаг |
5,568 | «Муллахуьруьнсовет» () — Дагъустан Республикадин Кьурагь райондик акатзвай муниципалитет (хуьруьнсовет). Административ юкь — Муллахуьр хуьр я. Хуьруьнсоветдик акатзавай хуьрер: Муллахуьр, Арабляр. ==География== Аладаш хуьруьнсовет Дагъустандин кьибледа, Дербент районда, Каспий гьуьлуьн кьере, Рубас вацӀун сивел чка кьу... | Муллахуьруьнсовет |
7,555 | Имунный — Дагъустан республикадин Нугъай райондин чилерал алай Тарумовка райондин хуьр (анклав). Новогеоргиевка хуьруьнсоветдик акатзава. == География == Хуьр Нугъай райондин рагъэкъечӀдай пата, Тарумовка хуьрелай 18 км яргъал ала. ==Тарих== Хуьр «Имунный» совхоздиз талукь тир чилерал арадал атанвайди я. ==Агьалияр== 2... | Имунный (Дагъустан) |
5,092 | КӀеле () — Дагъустан республикадин СтӀал Сулейман районда авай тунвай хуьр. == География == Хуьр СтӀал Сулейман райондин рагъакӀидай пата, райондин юкь тир Кьасумхуьрелай тахминан 17,5 км яргъал чка кьунва. == Тарих == КӀеле дегь хуьр я. Адан къерехра ислам диндилай вилик девирдин кучудунар амукьнава. Хуьруькай садлагь... | КӀеле |
16 | Файл:Cyrylicka litera Ё.PNG авачир сес лезги чӀала Файл:Cyrylicka litera Ё.PNG авачир сес лезги чӀала Ё Категория:Лезги алфавит | Ё |
12,614 | == ЦӀуд виридалайни чӀехи Бениндин шегьерар == Нумра Шегьер Население (2010 йисан къимет) 1 Котону 757 536 2 Абомей-Калави 555 796 3 Порто-Ново 258 975 4 Джугу 225 901 5 Параку 194 627 6 Боикон 141 850 7 Канди 122 285 8 Локосса 100 113 9 Саве 90 990 10 Уида 89 414 == Шегьеррин сиягь == Агъадихъ алфатдин къайдада Бенинд... | Бениндин шегьерар |
4,379 | Пекин (кит. 北京, гафба-гаф «Кеферпатан кьилин шегьер») — Халкьдин Республика Китайдин кьилин шегьер я. Шегьер пуд патай Хэбэй провинцияди элкъвена кьунва ва кьиблединни — рагъэкъечӀдай пата Тяньцзинь провинциядихъ галаз сергьятарзава. Пекин — агьалидин кьадардай Китайда, Шанхайни Чунцина шегьеррилай кьулухъ, 3-й чкадал ... | Пекин |
5,991 | Ференц Пушкаш (, тамам тӀвар Ференц Пурцельд БироГордость и боль венгерского футбола (); 1927 йисан 2 апрель, Будапешт, Венгрия — 2006 йисан 17 ноябрь, Будапешт) — венгриядин футболист, гзафбурун паталай футболдин тарихда виридалайни зурба футболист яз гьисабзавайди я, венгриядин «Къизил командадин» иштиракчи. Ференц П... | Ференц Пушкаш |
4,683 | Хат — чӀагайвилин затӀ. Гъалунихъ акална, папарин туьтуьна безекар яз гьалдай затӀ. Адет яз, хтар туьтуьнал алукӀзавайди я, амма гъилин цӀумал ва кӀвачерал гьалзавай хтарни авайди я. Хтар гьакӀни муьтквер ттар чӀагурун патал кардик кутазвайди я. == Тарих == И чӀагайвилин затӀ — виридалай дегь затӀарикай сад я. Фад зама... | Хат |
16,207 | 1950-лагьай сариз Кийевский заводда тӏукӏуьрнавай эксковатор. | ЭТН-142 |
7,806 | Цолода () — Дагъустан республикадин Ахвах районда авай хуьр. Цолода хуьруьнсоветдик акатзава. Хуьруьнсоветдин кьилин хуьр я. == География == Хуьр Ахвах райондин лап кефер пата, райондин администрациядин юкь тир Карата хуьрелай 22 км яргъал ала. ==Тарих== XIX виш йисуз Цолода хуьр вири Авар округдихъ галаз Урусат импери... | Цолода |
6,201 | Арсугъ () — Дагъустан республикадин Агъул районда авай хуьр. «Буршагь» хуьруьнсоветдик акатзава. ==География== Хуьр Дагъустан Республикадин Агъул райондин юкьван пата, райондин юкь тир Тпиг хуьрелай 25 км кефердинни - рагъэкъечӀдай патахъ, Кошанапу вацӀал ала. ==Тарих== XIX виш йисуз Арсугъ хуьр вири Куьре округдихъ га... | Арсугъ |
4,396 | Район Дунчэн (кит. 东城区, пиньинь: Dōngchéng Qū) — Китайдин Халкьдин Республикадин Пекин шегьердин гъилик квай район. Шегьердин тӀвар «рагъэкъечӀдайпатан шегьер» мана гузва. Китайдин кьилин шегьердин и районда, Пекиндин вокзал ва Кьведлагьай уьнуьгдин авторекьин кеферни - рагъэкъечӀдай пад хьтин метлеб авай объектар авай... | Дунчэн (Пекин) |
14,685 | Верховье район () — Урусат Федерациядин Орёл вилаятда авай район я. Майдан — 1 077 км². Агьалияр — кас. Административ юкь — Верховье. == География == Районди Орёл вилаятдин рагъэкъечӀдайпата чка кьунва. == Агьалияр == == Баянар == == ЭлячӀунар == * Официал сайт Категория:Орёл вилаятдин районар | Верховье район |
7,943 | «Ботлих» хуьруьнсовет () — Дагъустан Республикадин Ботлих райондик акатзавай муниципалитет. Администрациядин юкь — Ботлих хуьр я. Хуьруьнсоветдик акатзавай хуьрер: Ботлих, Ашино, Тасута. ==География== Хуьруьнсовет Ботлих райондин кьибле пата ала. ==Агьалияр== Йисариз килигна Ботлих хуьруьнсоветдин агьалийрин дегиш хьун... | Ботлих хуьруьрсовет |
6,651 | Аристо́тель (; чи э. в. 384, Стагир — 2 октябрь чи э. в. 322, Халкида, Эвбея остров) — дегьчӀаван Грециядин философ. Платондин тербия къачурди я. чи э. в. 343 йисалай — Македониядин Искендеран тербия гудай кас я. 335/4 й. чи э. в.Лебедев А. В. Перипатетическая школа // Новая философская энциклопедия: в 4 т. / Ин-т фило... | Аристотель |
3,900 | 2012 йисан Гатун Олимпия къугъунар (, , официал тӀвар XXX Олимпиададин къугъунар) — ЧӀехибританиядин кьилин шегьерда Лондонда, 27 йюльдилай 12 августдал кьван кьиле тухванай къанницӀудлагьай гатун Олимпиада къугъунар. И къугъунар пудра тухванай садлагьай шегьер Лондон хьана (вилик ина 1908 — й ва 1948 — й йисара кьиле ... | 2012 Гатун Олимпия къугъунар |
6,082 | Кеферпатан Лезгистан — СССР чкӀайдилай кьулухъ, Дагъустан Республикадин чилерал кьве пай хьанвай лезги халкьдин куьре патан лезгийри уьмуьр гьалзавай тарихдин лезги чилер. ==Кеферпатан Лезгистандин районар== * Ахцегь район * Агъул район * Докъузпара район * Дербент район * Кьурагь район * Мегьарамдхуьруьн район * Табас... | Кеферпатан Лезгистан |
4,545 | Гобугыраг — Азербайжандин Хъачмаз районда авай муниципалитет ва хуьр. И муниципалитетдик вич Гобугыраг хуьр ва Муьрселихъишлах хуьр акатзава. == Агьалияр == Хуьруьн агьали — 1,214 касди туькӀуьрзава. == ЭлячӀунар == * Хъачмаз райондин официал сайт * Категория:Хъачмаз райондин хуьрер | Гобугыраг |
6,578 | «КьепӀир Къазмайрин» хуьруьнсовет () — Дагъустан Республикадин Мегьарамдхуьруьн райондик акатзавай муниципалитет. Администрациядин юкь — КьепӀир Къазмаяр хуьр я. Хуьруьнсоветдик акатзавай хуьрер: КьепӀир Къазмаяр, ГазардкӀам Къазмаяр, Кучун Къазмаяр. ==География== Хуьруьнсовет Дагъустан Республикадин Мегьарамдхуьруьн р... | КьепӀир Къазмайрин хуьруьнсовет |
13,793 | Жан-Жак Руссо́ (; 1712-йисан 28 июнь, Женева — 1778-йисан 2 июль, Эрменонвиль, Париждиз мукьва) — Франциядинни Швейцариядин (Женева республикада дидедиз хьана) философ, писатель ва Просвещение девирдин камалэгьли. Ам гьакӀни музыкадин рекьяй пешекар, композитор ва ботаник яРоланд-Гольст Г. Жан Жак Руссо: его жизнь и со... | Жан-Жак Руссо |
13,639 | Нариман Шамсудинан хва АбдулмутӀалибрин (1968 йисан 26 октябрдиз, Магьачкъала) - Урусатдин лингвист, филологиядин илимрин кандидат я. Гьукуматдин крархъан, СтӀал Сулейманан райондин кьил я. == Уьмуьрдин рехъ == Нариман АбдулмутӀалибрин 1968-лагьай йисан 26-лагьай октябрдиз Магьачкъалада дидедиз хьанаАли Албанви — Нарим... | Нариман Шамсудинан хва АбдулмутӀалибрин |
9,727 | Лезги Салигь — XVII виш йисуз Вини Арагърин хуьре уьмуьр авур лезги шаир. Шаирди муьгьуббатдикай, уьмуьрдикай, вичин девирдикай хейлин эсерар теснифнава. Абурукай са бязибур чавни агакьнава. ==Эдебият== * Гьакимов Къ. Х. «Лезги зарияр» Категория:XVII виш йисан лезги шаирар Категория:Лезги шаирар | Лезги Салигь |
10,916 | Валенти́на Влади́миран руш Терешко́ва (, , ЧӀехи Масленниково, Тутаев район, Ярославль вилаят, УСФСР, ССРГ) — советрин космонавт, дуьньядин садлагьай дишегьли-космонавт (1963), Советрин ГалкӀдин Игит (1963) я. ШСРГ-дин № 6-лагьай летчик-космонавт, дуьньядин 10-й космонавт (позывной — «Чайка») я. Кьилди космосдиз лув га... | Валентина Владимировна Терешкова |
6,128 | Мухах () — Дагъустан республикадин Рутул районда авай, «Кальял» хуьруьнсоветдик акатзавай хуьр. ==География== Хуьр Дагъустан Республикадин Рутул райондин рагъакӀидай пата, райондин юкь тир Рутул хуьрелай 40 км кефердинни - рагъакӀидай пата, Самур вацӀал чка кьунва. == Тарих== XIX виш йисуз Мухах хуьр вири Самур округди... | Мухах (Рутул район) |
10,445 | Башкирар (баш. башҡорттар — Урусатдин Урал пата яшамиш жезвай туьрк халкьар я. Халкьдихъ чпин гьукуматни ава — Урусатдик квай пай Башкъортостан Республика. Абур вири дуьньяда 1,6 миллион кас авайди я. Абурукай Урусатда 1 584 554 кас Урусатда. Гьабурукайни 1 172 287 — Башкъортостанда виче. Халкь рахазвайди башкир чӀал я... | Башкирар |
7,693 | Агъа Каршли — Дагъустан республикадин Акуша районда авай хуьр. Кассагумахи хуьруьнсоветдик акатзава. == География == Хуьр Акуша райондин кьибле пата, райондин администрациядин юкь тир Акуша хуьрелай 24 км яргъал ала. ==Тарих== ==Агьалияр== Йисариз килигна Агъа Каршли хуьруьн агьалийрин дегиш хьунин динамика: Йис 2007 2... | Агъа Каршли |
6,981 | Кле́тка — вичиз хас тир затӀарин дегишрун, аслутушир яшамишвал, аладна гзаф хьун ва виликфин алакьдай вири чан алай организмрин (вирусрилай гъейри - абуруз фад-фад яшамишвилин клеткатушир форма лугьуда) туькӀуьрунин ва уьмуьрдин диривилин кӀвалахдин элементар тек я. Вири чан алай организмаяр я гзаф клеткайрикай (гзафкл... | Клетка |
7,369 | Багъпат () - Уттар-Прадеш индиядин штатда авай округ. Административ юкь - Багъпат шегьер я. Округдин майдан 1345 км² я. 2001-лагьай вирииндиядин агьалияр сиягьдиз къачунин малуматрив кьурвал, округдин агьалийрин сан-гьисаб 1 163 991 кас. ЧӀехи йисара авай агьалийрин арада авай кӀел-кхьинин дережа - 64,24 %, индиядин юк... | Багъпат (округ) |
12,182 | А́кри () — Бразилиядин кефердинни рагъакӀидай пата авай штат я, Кефердин региондин ибаратдик ква. Кефердин пата Амазонас, рагъэкъечӀдай пата Рондония штатрихъ галаз сергьят пайзава. ГьакӀни кьиблединни рагъэкъечӀдай пата Боливиядихъ ва кьиблединни рагъакӀидай пата Перудихъ галаз са сергьятдал алаАкри в энциклопедии «Во... | Акри |
10,015 | Рамазанов Мухтар, лакӀаб Гелхен Мухтар — лезги шаир. Ам 1924 йисуз Куьре округдин Гелхен хуьре дидедиз хьана. Хуьруьн мектеб, Дагъустандин партийный школа ва пединститут куьтягьна, ада гзаф йисара райондин идарайра ва мектебра кӀвалахна. 1954–1956 йисара Кьурагь райондин газетдин редактор хьана. Гелхен Мухтара уьмуьрди... | Рамазанов Мухтар |
5,211 | Айдынхъишлах — Азербайжан республикадин Кьвепеле районда авай хуьр ва муниципалитет. == География == Хуьр Кьвепеле райондин юкьван пата, райондин кьилин шегьер тир Кьвепеле шегьердилай кьибле патахъ 2,9 км яргъал чка кьунва. == Агьалияр == Алай чӀавуз хуьре 2026 кас яшамиш жезва. Агьалияр асул гьисабдалди азербайжанари... | Айдынхъишлах |
5,641 | Жемикент () — Дагъустан республикадин Дербент районда авай хуьр. «Жемикент» хуьруьнсоветдин администрациядин юкь ва сад тир хуьр я. ==География== Хуьр Дагъустан Республикадин кьибле пата, Дербент райондин кефер пата, Дербент шегьердилай 33 км кефердинни - рагъакӀидай пата, Уллучай вацӀал, Къаякент райондихъ галаз сергь... | Жемикент |
8,589 | Азербайжанар, Кьажарар, Мугъулар, ЦӀапар () — асул гьисабдалди Азербайжанда ва Ирандин кеферпатан вилаятра уьмуьр ийизвай туьрк халкьар. Идалайни гъейри, пара кьадарда кьажар диаспораяр Урусатда, Гуржистанда, Иракда ва Турцияда ава Большая советская энциклопедия. Третье издание. В 30 томах. Главный редактор: А. М. Прох... | Азербайжанар |
10,150 | Гьажиев Садикь Абумуслиман хва, лакӀаб Садко Гьажиев — лезги шаир. 1931 йисуз Кьурагь райондин КӀирийрин хуьре дидедиз хьана. Ирид йисан мектеб куьтягьна, ада Бакуда фялевал авуна, армиядин жергейра къуллугъна ва Ленинграддин военный училищеда кӀелна. Гзаф йисара Пенза шегьерда МВД-дин органра кӀвалахна, подполковникди... | Гьажиев Садикь Абумуслиман хва |
8,073 | «Кадар» хуьруьнсовет () — Дагъустан Республикадин Буйнакск райондик акатзавай муниципалитет. Администрациядин юкь — Кадар хуьр я. ==География== Хуьруьнсовет Дагъустан Республикадин Буйнакск райондин кьибле пата ала. ==Агьалияр== Йисариз килигна Кадар хуьруьнсоветдин агьалийрин дегиш хьунин динамика: Йис 2010 2015 Агьал... | Кадар хуьруьнсовет |
7,386 | Гъазиабад (, ) — индиядин Уттар-Прадеш штатдин рагъакӀидай пата авай шегьер, са тӀвар алай округдин административ юкь, Делидин агломерациядин пай я. == Этимология == Шегьердин тӀвар адан диб эцигнавай Гъази-уд-динан тӀварцӀикай арадал атанва, ада шегьердал Гъазиуддинагъар тӀвар эцигна, амма са арадлай тӀвар куьруь хъув... | Гъазиабад |
4,400 | Карл Генрих Маркс (нем. Karl Heinrich Marx; 1818 — й йисан 5 тӀул (май), Трир — 1883-й 14 ибне (март), Лондон) — немецви философ, социолог, экономист, эсерар кхьидайди, политикадин журналист, жемятдиз талукь тир крарал алахънавайди. Адан кӀвалахри, философияда диалектикадин ва тарихдин материализм, экономикада — винел ... | Карл Маркс |
11,311 | 1637 йис (са агъзурни ругудвишни къанницӀеиридлагьай йис) — чи эрадин 1637-лагьай йис. XII виш йисан 37-лагьай йис я. ==Вакъиаяр== == ЭлячӀунар == Категория:XII виш йис Категория:1637 йис | 1637 йис |
4,050 | С, c — С, c лезги алфавитда пуд лагьай гьарф. Ахъа тушир ван. == ЭлячӀунар == Категория:Лезги алфавит | С |
9,398 | Къази-Кумух ханвал — 1642–1860 йисарин къене, Къази-Кумух шамхалвал чкӀайдалай кьулухъ Дагъустанда арадал атанай яхулрин гьукумат я. Адан кьилин шегьерар Кумух ва Хосрех хуьрер тир. И уьлкве къенин Яхул ва Кули районар алай бицӀи чилерал экӀя хьанвайтӀани Дагъустандин тарихда хьайи виридалайни къуватлу ва нуфуслу гьуку... | Къази-Кумух ханвал |
267 | Исламдин Республика Иран, куьрелди Иран, гьакӀни 1935-лагьай йисал кьван Персия — Кьиблединни ракъакӀидай патан Азияда авай гьукумат я. Кьилин шегьер — Тегьран я. КъВБ-диз килигна (маса къачунин алакьунин паритетдин жигьетдай) экономикадин кьадардал гьалтайла исламдин дуьньяда Иран кьудлагьай чкадал ала, РагъакӀидай па... | Иран |
9,662 | 1824 йис (са агъзурни муьжуьдвишни къанникьудлагьай йис) — григорийдин чӀаваргандал гьалтайла хемисдиз эгечӀзавай яргъи йис. Им чи эрадин 1824-лагьай йис я. XIX виш йисан 24-лагьай йис. ==Вакъиаяр== == ЭлячӀунар == Категория:XIX виш йис Категория:1824 йис | 1824 йис |
8,970 | 1954 йис (са агъзурни кӀуьд вишни яхцӀурницӀикьуд лагьай йис) — григорийдин чӀаваргандал гьалтайла жуьмядиз эгечӀзавай куьруь йис. Им чи эрадин 1954-лагьай йис я. XX виш йисан 54-лагьай йис. ==Вакъиаяр== == ЭлячӀунар == Категория:XX виш йис Категория:1954 йис | 1954 йис |
6,597 | «Уцмиюрт» хуьруьнсовет () — Дагъустан Республикадин Бабаюрт райондик акатзавай муниципалитет. Администрациядин юкь ва тек сад тир хуьр — Уцмиюрт хуьр я. ==География== Хуьруьнсовет Дагъустан Республикадин Бабаюрт райондин кьиблединни-рагъакӀидай пата, райондин юкь тир Бабаюрт хуьрелай 34 км яргъал ала. ==Агьалияр== 2013... | Уцмиюрт хуьруьнсовет |
7,810 | «Вини Инхело» хуьруьнсовет () — Дагъустан Республикадин Ахвах райондик акатзавай муниципалитет. Администрациядин юкь — Вини Инхело хуьр я. Хуьруьнсоветдик акатзавай хуьрер: Вини Инхело, Инхело, Маштада, Рацитль, Кирпич-кутан. ==География== Хуьруьнсовет Дагъустан Республикадин Ахвах райондин кефер пата ала. ==Агьалияр==... | Вини Инхело хуьруьнсовет |
508 | ПӀ пӀ ПӀ пӀ ПI, пl — ПI, пl Категория:Лезги алфавит | ПӀ |
4,695 | Каракорум () — Монголиядин Хархорин сомондин административ юкь. 1220—1260 йисара Монгол империядин кьилин шегьер тир.Холберт Дж. Чингисхан живее всех живых // «The Wall Street Journal» 02/11/2007 == Шикилар == Файл:Kharkorum silver tree1.jpg| Файл:Karakorum - Tortue Sud.jpg| Файл:Karakorum Modell 2.jpg| Файл:Stupas de ... | Каракорум (шегьер) |
1,497 | Сара Бернар (; 22 баскӀум 1844, Париж — 26 ибне 1923, хайила ганвай тӀвар Генриетт Розин Бернар () — асулдай чувуд тир францужви актриса. === Фильмография === * 1900: Le Duel d’Hamlet * 1908: La Tosca * 1911: La Dame aux Camélias * 1912: Adrienne Lecouvreur * 1912: Les Amours d’Elisabeth, Reine d’Angleterre * 1912: Sar... | Сара Бернар |
158 | Гамиш (Bubalus) — == Синифрал паюн == * кьебила азиатдин гамиш (Bubalus) ** азиатский гамиш (Bubalus bubalis) ** тамарау (Bubalus mindorensis) ** аноа (Bubalus depressicornis) ** дагъдин аноа (Bubalus quarlesi) * кьебила африкадин гамишар (Syncerus) ** африкадин гамиш (Syncerus caffer) == ЭлячӀунар == * Буйволы // Энци... | Гамиш |
5,084 | Ялцугъ () — Дагъустан республикадин СтӀал Сулейман районда авай тунвай хуьр. ==География== Хуьр СтӀал Сулейман райондин кьиблединни - рагъакӀидай пата, райондин юкь тир Кьасумхуьрелай тахминан 11 км яргъал чка кьунвайди я. ==Тарих== Хуьруьн арадал атуникай малуматар авач. ТӀварцӀикай баян гун мумкин туш. Ялцугъ хуьруьн... | ЯлцӀугъ |
7,056 | Триглав (слов. Triglav) - Словенияда авай сув я. Уьлкведин, виликан Югославиядинни Юлиан Альприн виридалайни кьакьан кӀукӀ я. Кьакьанвал - 2864 м я. Триглав - Словениядин миллетдин лишан я, ам миллетдин гербдални пайдахдал чӀугвана. Сувни арада авай чилер миллетдин хьвед хьиз малумарна (уьлкведа авай сад тирди). Вичин ... | Триглав (сув) |
10,280 | Рамазанов Гьуьсейн — лезги шаир ва композитор. 1938 йисуз Кьурагь райондин Ашар хуьре дидедиз хьана. Ада юкьван мектеб ва Дагъустандин университет куьтягьна, гзаф йисара хайи хуьре муаллимвал авуна. Гь. Рамазанова хайи халкьдикай ва ватандикай, тӀебиатдикай в муьгьуьббатдикай шиирар, гьикаяр, манияр ва макъамар теснифн... | Рамазанов Гьуьсейн |
5,968 | «Къуруш» хуьруьнсовет () — Дагъустан Республикадин Докъузпара райондик акатзавай муниципалитет (хуьруьнсовет). Администрациядин юкь ва сад тир хуьр — Къуруш хуьр я. ==География== Хуьруьнсовет Дагъустан Республикадин Докъузпара райондин юкьван пата, Гъуцар сувун кьиблединни - рагъэкъечӀдай патан гуьнеда, Усугъчай вацӀун... | Къуруш хуьруьнсовет |
9,048 | Кеферпатан Къавкъаздин федерал округ (), куьрелди ККъФО () — Урусатдин лап кьибле пата алай федерал округ. Округ УФ-дин президентдин 2010 йисан 19 январьдиз кьабулнавай къарардалди туькӀуьрнай. Округдик ирид субъект акатзава. Округдин администрациядин юкь Пятигорск шегьер я. Виридалайни чӀехи шегьер — Магьачкъала я. Ок... | Кеферпатан Къавкъаздин федерал округ |
4,800 | «Ялахърин» хуьруьнсовет () — Дагъустан Республикадин Ахцегь райондик акатзавай муниципалитет (хуьруьнсовет). Администрациядин юкь — Ялахъ хуьр я. ==География== Хуьруьнсовет Дагъустан Республикадин Ахцегь райондин кефер пата ала. ==Агьалияр== Йисариз килигна Ялахърин хуьруьнсоветдин агьалийрин дегиш хьунин динамика: Йис... | Ялахърин хуьруьнсовет |
8,120 | Курми — Дагъустан республикадин Гергебиль районда авай хуьр. «Курми» хуьруьнсоветдик акатзава. Хуьруьнсоветдин кьилин хуьр я. == География == Хуьр Гергебиль райондин кьибле пата, райондин администрациядин юкь тир Гергебиль хуьрелай 4,5 км яргъал, Къара Койсу вацӀун къерехдихъ гала. ==Тарих== Хуьруьн бине 1930 йисуз Гер... | Курми |
15,651 | І і — Кирилл гьарф. Категория:Кирилл гьарфар | І |
6,997 | Санжи-ицӀари чӀал - санжи-ицӀаривийрин хайи чӀал, дарги чӀаларикай сад я. Парабур Урусатдин Европа паюнин кьибле патаз куьч хьанва. Рахадайбурун кьадар - 1600 кас кьван я.Урус Википедия - Санжи-ицаринский язык == Нугъатар == * санжи нугъат (санжини худуц рахунар); * ицӀари нугъат. == Баянар == * Категория:Нах-дагъустан... | Санжи-ицари чӀал |
7,685 | Кавкамахи — Дагъустан республикадин Акуша районда авай хуьр. Кавкамахи хуьруьнсоветдик акатзава. Хуьруьнсоветдин кьилин хуьр я. == География == Хуьр Акуша райондин кефер пата, райондин администрациядин юкь тир Акуша хуьрелай 6 км яргъал ала. ==Тарих== XIX виш йисуз Кавкамахи хуьр вири Дарги округдихъ галаз Урусат импер... | Кавкамахи |
334 | Гьукумат Кувейт (, Давла́т эль-Куве́йт) — кьиблединни рагъакӀидайдан азияда авай гьукумат. Кьилин шегьер — Эль-Кувейт я. == География == Кефер ва рагъакӀидай пата Иракдихъ галаз, кьибле пата Сауди Арабистандихъ галаз сергьятра ава, рагъэкъечӀдай патай Персиядин заливдин ятари кьунва. == ЭлячӀунар == * * The Permanent M... | Кувейт |
9,731 | 1882 йис (са агъзурни муьжуьдвишни кьудкъанникьведлагьай йис) — чи эрадин 1882-лагьай йис. XIX виш йисан 82-лагьай йис я. ==Вакъиаяр== == ЭлячӀунар == Категория:XIX виш йис Категория:1882 йис | 1882 йис |
4,553 | Падар — Азербайжандин Хъачмаз районда авай, Армудпадар муниципалитетдик акатзавай хуьр. == География== ===Алай чка=== Хуьр Самур - Девечи кьулувалда, Хъачмаз шегьердилай кьиблединни - рагъакӀидай пата чка кьунвайди я. == Агьалияр == === Миллетар=== Гзаф миллетрин хуьр я, ина азербайжанар, татар, лезгияр ва муькуьбур са... | Падар (Хъачмаз) |
9,361 | 1806 йис (са агъзурни муьжуьдвишни ругудлагьай йис) — григорийдин чӀаваргандал гьалтайла арбедиз эгечӀзавай куьруь йис. Им чи эрадин 1806-лагьай йис я. XIX виш йисан 6-лагьай йис. ==Вакъиаяр== == ЭлячӀунар == Категория:XIX виш йис Категория:1806 йис | 1806 йис |
6,581 | «ЦӀийихуьруьнсовет» () — Дагъустан Республикадин Мегьарамдхуьруьн райондик акатзавай муниципалитет. Администрациядин юкь — ЦӀийихуьр хуьр я. Хуьруьнсоветдик акатзавай хуьрер: ЦӀийихуьр, Кличхан, Храхуба. 2010 йисуз Мегьарамдхуьруьн райондин кьве лезги хуьрер, лезгийрин ихтияр галачиз Храхуба ва Урьянуба азербайжанариз ... | ЦӀийихуьруьнсовет |
12,878 | Рача-Лечхумини Агъа Сванетия ва я Рача-Лечхумини Квемо-Сванети вилаят () — Гуржистанда авай край я. Майдан — 4 568 км². Агьалияр — 32 089 кас (2014). Агьалидин чуькьуьнвал — 7 кас/км². Административ юкь — Амбролаури я. Гуржистандин суван, пара миллетар авай вилаят я. Кьве Рачадин, са Лечхумидинни са Сванетидин муниципа... | Рача-Лечхумини Агъа Сванетия |
8,966 | 1950 йис (са агъзурни кӀуьд вишни яхцӀурницӀуд лагьай йис) — григорийдин чӀаваргандал гьалтайла гьяддиз эгечӀзавай куьруь йис. Им чи эрадин 1950-лагьай йис я. XX виш йисан 50-лагьай йис. ==Вакъиаяр== == ЭлячӀунар == Категория:XX виш йис Категория:1950 йис | 1950 йис |
9,674 | 1836 йис (са агъзурни муьжуьдвишни къанницӀеругудлагьай йис) — чи эрадин 1836-лагьай йис. XIX виш йисан 36-лагьай йис я. ==Вакъиаяр== == ЭлячӀунар == Категория:XIX виш йис Категория:1836 йис | 1836 йис |
271 | Исландия () — гьукумат европада авай островдал гьа тӀвар алай. == ЭлячӀунар == * * Permanent Mission of Iceland to the United Nations * Статистика Категория:Европадин гьукуматар | Исландия |
4,046 | Португалиядин тарих ==Лап дегь чӀав== Тахминан агъзур йис идлай вилик Юкьван Европадай иниз кельтар куьч хьанвай, ва ина яшамиш жезвай иберрик галаз акахьнавай, грекрин жугъурна — чирзавай крар тухузвай ксари и ччилериз «Ofiussa» (дегь грек. Гуьрзедин ччил) тӀвар ганвай, вучиз лагьайтӀа гьа чӀавуз и ччилерин агьалиийри... | Португалиядин тарих |
11,307 | 1633 йис (са агъзурни ругудвишни къанни цӀипудлагьай йис) — чи эрадин 1633-лагьай йис. XII виш йисан 33-лагьай йис я. ==Вакъиаяр== == ЭлячӀунар == Категория:XII виш йис Категория:1633 йис | 1633 йис |
621 | УсухвацӀ — Дукъузпара районда авай вацӀ. Категория:Дагъустандин вацӀар Категория:Лезгистандин вацӀар | Усугъ вацӀ |
4,416 | Агъавердиуба — Азербайжандин Хъачмаз районда авай муниципалитет ва хуьр. ==Агьалияр== Хуьруьн агьали — 549 касди туькӀуьрзава. == ЭлячӀунар == * Хъачмаз райондин официал сайт Категория:Хъачмаз райондин хуьрер | Агъавердиуба |
10,146 | Беделов Агъамегьамед ТӀаибан хва — лезги шаир. 1931 йисуз КцӀар райондин KIyp хуьре дидедиз хьана. Ада юкьван мектеб ва Азербайжандин педагогический институт куьтягьна. Гзаф йисара хайи райондин Самур посёлокдин ва маса школайра кӀвалахна. А. Беделова жегьил вахтарилий шиирар теснифзава, абур 1957 йисалай печатдиз акъа... | Беделов Агъамегьамед ТӀаибан хва |
8,065 | «Аркас» хуьруьнсовет () — Дагъустан Республикадин Буйнакск райондик акатзавай муниципалитет. Администрациядин юкь — Аркас хуьр я. ==География== Хуьруьнсовет Дагъустан Республикадин Буйнакск райондин кьибле пата ала. ==Агьалияр== Йисариз килигна Аркас хуьруьнсоветдин агьалийрин дегиш хьунин динамика: Йис 2010 2015 Агьал... | Аркас хуьруьнсовет |
6,978 | Муира чӀал, уркарах чӀал (чпин тӀвар: муира [muira]) - дарги чӀаларикай сад я. Дарги хилен кефер патан кӀватӀалдик акатзавайди я. Артузен вацӀун вини бассейндани Дживус (Хулахерк) вацӀун чапла патан агъавацӀарин бассейнра чкӀанвайди я (Уркарах райондин кеферни рагъэкъечӀдай пад ва Къайтагъ райондин кеферни рагъакӀидай ... | Муири чӀал |
10,516 | Агьмедпашаева Саират — лезги шаир. 1958 йисуз СтӀал Сулейманан райондин Кьулан СтӀал хуьре дидедиз хьана. Ада хуьруьн мектеб куьтягьна ва "Куьредин ярар" газетдин редакцияда кӀвалахна. Шаир дидедивай пай къачунвай руша мектебда амаз харусенятдин эсерар теснифиз эгечӀна. Ада тӀебиатдикай, муьгьуьббатдикай ва уьмуьрдикай... | Агьмедпашаева Саират |
15,714 | 2023 йисуз Туьркиядани Сирияда хьанвай залзала — 2023-лагьай йисан 6-лагьай февралдиз чпин арада кӀуьд сят авай, сад-садан гуьгъуьнлай галай-галайвал хьанвай кьве гужлу залзаладин шартӀдин тӀвар я. Садлагьайдан эпицентрди (магнитуда 7,8 (± 0,1)) Туьркияда авай Гъазиантепдин Шегьиткамил районда чка кьунва. Кьведлагьайда... | Туьркиядани Сирияда хьанвай залзала (2023) |
10,238 | 4 январь — григорийдин чӀаваргандал гьалтайла йисан 4-й югъ я. Йисан эхирдал кьван 361 югъ ама (яргъи йисуз 362 югъ). Юлийдин чӀаваргандин 22 декабрьдихъ галаз сад къвезва. == Вакъиаяр == * 1878 йис — Урусатдинни-Турциядин дяведин фронт: И. В. Гуркодин кьушунри гзаф четин шартӀара София шегьер къачуна, туьркверин гьуку... | 4 январь |
7,144 | Аялизимахи () — Дагъустан республикадин Сергокъала районда авай хуьр. «Аялизимахи» хуьруьнсовет туькӀуьрзава. 1992 йисалай хуьруьнсоветдин кьилин хуьр я Историко-архивный справочник административно-территориального деления Дагестана за 1920—2000 гг. Махачкала, 2003.-399 с.. == География == Хуьр Сергокъала райондин юкьв... | Аялизимахи |
2,346 | thumb|250px|КӀлампдин емиш КлампӀ (; ) — са йисанни кьве йисан хъчарин набатат, Келемрин хзандикай салан майва. Малариз гудай чӀехи кӀлампдин жуьредиз — «турнепс» лугьузвайди я. == Гьал == == Гегьеншвал == == Жуьреяр == == Кардик ктун == == Баянар == == ЭлячӀунар == * Репа (ЭСБЕ) * Brassica rapa Категория:Салан мейваяр | КлампӀ |
6,305 | Цацархуьр () — Дагъустан республикадин Хив районда авай, «КьванцӀил» хуьруьнсоветдик акатзавай хуьр. == География == Хуьр Хив райондин рагъэкъечӀдай пата, райондин юкь тир Хив хуьрелай 16 км яргъал ала. == Тарих == Цацархуьр Хив райондин чилерал алай виридалайни дегь хуьрерикай сад я. Гъилив кхьенвай чешмейри гузвай ма... | Цацархуьр |
11,429 | Кирибатидин шегьерар () — Кирибатидин виридалайни чӀехи яшамиш жезвай чкайрин сиягь я. World Gazeteer сайтдин малуматралди, Кирибатида агъзурни ваш виш касдилай пара инсанар авай 10 шегьер ава. == Кирибатидин шегьеррин сиягь == Кирибатидин шегьерар Нумра Шегьер Агьалияр 2000 йис 2010 (къимет) 1\. Кьибледин Тарава 36 71... | Кирибатидин шегьерар |
6,755 | 250 px|right|thumb Валенти́на Васи́льевна Толкуно́ва (, Армавир, Краснодар край, УСФСР — , Москва) — советдин ва урусатдин манияр ягъизвайди. УСФСР-дин Халкьдин артист). == Уьмуьрдин рехъ == 1946 йисан 12 чиледиз Краснодар крайдик акатзавай Армавир шегьерда манияр ягъизвайди дидедиз хьана. 1964 йисуз Москвадин гьукумат... | Валентина Васильевна Толкунова |
7,847 | 40 лет Октября — Дагъустан республикадин Бабаюрт райондин чилерал алай Бежта белгендин хуьр. Качалай хуьруьнсоветдик акатзава. == География == Хуьр Бабаюрт райондин кефер пата, райондин администрациядин юкь тир Бабаюрт хуьрелай 10 км яргъал гала. ==Тарих== Хуьр, Бабаюрт райондин чилерал алай Цунта райондин Асах тамун м... | 40 лет Октября (Дагъустан) |
14,781 | null | 2021 йисуз космосдиз ахъаюнрин сиягь |
4,292 | Къаратуба () — Азербайжан республикадин КцӀар районда авай хуьр. «Ширвановка» хуьруьнсоветдик акатзава. == География == Хуьр КцӀар райондин рагъэкъечӀдай пата, райондин кьилин шегьер тир КцӀар шегьердилай 28 км яргъал ала. Къаратуба хуьруьн мягьлейрин тӀварар (ойконимар): Агъа пад, Вини пад. == Тарих == == Агьалияр== Х... | Къаратуба |
4,787 | «Чеперин» хуьруьнсовет () — Дагъустан Республикадин Ахцегь райондик акатзавай муниципалитет (хуьруьнсовет). Администрациядин юкь — Чепер хуьр я. ==География== Хуьруьнсовет Дагъустан Республикадин Ахцегь райондин кефердинни- рагъэкъечӀдай пата ала. ==Агьалияр== Йисариз килигна Гутумрин хуьруьнсоветдин агьалийрин дегиш х... | Чеперин хуьруьнсовет |
6,240 | «Буркихан» хуьруьнсовет () — Дагъустан Республикадин Агъул райондик акатзавай муниципалитет. Административ юкь ва сад тир хуьр — Буркихан хуьр я. == Агьалияр == 2013 йисан агьалияр сиягьдиз къачунин малуматрив кьурвал хуьруьнсоветда 1 138 касди уьмуьр гьалзавай. 2012 йисан малуматрив кьурвал хуьруьнсоветдин агьалияр 1 ... | Буркихан хуьруьнсовет |
7,001 | Биохи́мия (биологиядин, ва я физиологиядин химия) - чан алай клеткайрин ва организмрин химиядин квай затӀарикай, ва абурун уьмуьрдин диривилин кӀвалахдин бине авай химиядин процессрикай илим я. "Биохимия" термин XIX-й виш йисан юкьварай эпизодик гьалара кардик авай, амма классик тир вариантда ам 1903-й ийсуз немецрин х... | Биохимия |
2,829 | * Гъед (астрономия) * Гъед (гьайванар) (балугъ) | Гъед (мана) |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.